کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی 14
[1396/05/21]

جلسه: 62 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 26 شهریور ماه 1323  

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. بقیه مذاکره در برنامه دولت واخذ رأی اعتماد
  3. موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی 14

 

 

جلسه: 62

صورت مشروح  مجلس روز یکشنبه 26 شهریور ماه 1323

 

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. بقیه مذاکره در برنامه دولت واخذ رأی اعتماد
  3. موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت قبل از ظهر  به ریاست آقای سید محمد صادق طباطبایی تشکیل گردید.

صورت جلسه قبل را آقای طوسی (منشی) قرائت نمودند.

]1- تصویب صورت مجلس[

رئیس-در صورت مجلس نظری نیست ؟ آقای طباطبایی

طباطبایی- بنده اصلاح کوچکی را در صورت جلسه لازم می­دانم چون صورت خلاصه مذاکرات به تصویب مجلس می­رسد اگر اشتباه اساسی شده باشد باید اصلاح شود در صورت خلاصه مذاکرات اولین جلسه که برنامه دولت مطرح شد نوشته شده است مواد مدونه پروگرام این عبارت را در چند جای دیگر گوش دادم تکرار شده است با توضیحی که دیروز عرض کردم پروگرام چیزی نیست که دارای یک یا چند ماده باشد پروگرام هر دولتی دارای هیچ قوه قانونی نیست بنابراین با توضیحاتی که دیروز عرض کردم  باید اصلاح شود.

رئیس- آقای اردلان .

اردلان-یک مطلبی را بنده عرض کردم در صورت مجلس اشاره نشده است و آن این است که بنده عرض کردم راجع به صنعتی شدن مملکت ایران ما باید تمام قوای خودمان را مصروف کنیم که ایران را یک مملکت کشاورزی کنیم .

رئیس- آقای دکتر شفق .

دکتر شفق- بنده می­خواستم عرض کنم که این اظهار آقای طباطبایی شاید مستند به یک مطلب صحیحی نباشد لغت تدوین در هر مورد ممکن است استعمال شود ماده بندی و کلاسمان در هر مطلبی ولو یک مطلب خطابی هم باشد ممکن است و مانعی ندارد.

رئیس- در صورت مجلس دیگر نظری نیست (خیر)

صورت مجلس تصویب شد.

]1- بقیه مذاکره در برنامه دولت واخذ رأی اعتماد[

رئیس-شروع می­کنیم به مذاکرات در اطراف برنامه دولت.

آقای سیف‌پور فاطمی

+++

سیف‌پور- عرض می­کنم در این چند روزه که برنامه دولت اینجا مطرح بود همکاران بزرگوار من چه موافق و چه مخالف صحبت­هایی کردند که قسمت اعظم آن صحبت­ها ابتدا از عمل اکثریت مجلس شروع می­شد و روی این موضوع در اینجا مباحثاتی شد و چون بنده در موقع تشکیل کابینه و استعفای کابینه و تمایل اکثریت و کلای مجلس نسبت به دولت در تهران نبودم ولی جریان تشکیل دولت و صحبت­های موافق و مخالف را بعداً ‌شنیدم و راجع به عمل اکثریت هم یک نکته را چند روز قبل اینجا آقای فاطمی تذکر  دادند که ما در کار حکومت دمکراسی و مجلس و دولت مقلد هستیم و مجتهد نیستیم یعنی تمام کشورهای دنیا وقتی برگردیم و به تاریخ دموکراسی مراجعه کنیم می­بینیم تمام اینها از همدیگر تقلید کرده­اند و بعد یک قسمت اضافه و تصرفاتی کرده­اند و بعد روی روحیه مردم و اقتضای ممکت قانون اساسی خود را تنظیم کرده­اند. بنده برای این که بتوانم به نام یک نفر عضو اکثریت مجلس شورای ملی جوابی به این موضوع داده باشم و برای این که ببینم عمل اکثریت صحیح بوده است  یا نه مجبور‌ شدم به یکی دو کتاب که تألیف فضلا و حکما است و راجع به حکومت‌های دموکراسی است و خیلی مهم است  مراجعه کنم که یکی از آنها کتاب تاریخ قوانین اساسی و تشکیل حکومت دموکراسی انگلستان است و یکی کتاب دیگری است به نام تشکیل حکومت­های دموکراسی اروپا که آقایانی که میل دارند مراجعه بفرمایند الان در نزد ‌آقای دکتر شفق است مراجعه بفرمایید پس در این مورد به نظر  بنده اکثریت مجلس نه فقط ترک اولایی نکرده و عملش اشتباهی نداشته است به کلمه عمل صحیحی بوده است و باید به اکثریت مجلس تبریک گفت که برای اولین  دفعه بعد از بیست و دو سال فترت­شان قوت یک حکومت دموکراسی را نشان دادند و آنچه حقیقت یک حکومت دموکراسی است در این مورد  انجام دادند و عمل کردند حالا بنده در اینجا یک قسمت­هایی را ترجمه کرده­ام که به طور اختصار راجع  به سه حکومت یکی حکومت انگلستان که ما در حکومت­های دموکراسی دنیا است و یکی هم فرانسه که مشعل­دار دموکراسی دنیا است و سومی هم قانون اساسی بلژیک  است که قانون اساسی ما که از روی  قانون اساسی بلژیک  ترجمه شده است عرض می­کنم راجع به حکومت انگلستان این طور می­نویسد: اولین امتیاز و حق مجلس در حکومت دموکراسی انگلیس تشکیل کابینه است هیچ حکومتی در انگلیس موفق به ادامه کار نخواهد شد مگر این که اکثریت مجلس عوام از او پشتیبانی کنند ( رفیع- آنجا وکلا وزیر می­شوند) بله و در موارد زیر دولت بایستی از کار فوراً استعفا بدهد اول در موقعی که لیدر اکثریت مجلس به دولت اطلاع دهد که کابینه اکثریتی در مجلس ندارد و از او پشتیبانی نخواهد کرد دوم در صورتی که پس از استیضاح دولت نتواند رأی کافی تهیه نماید سوم در صورتی که لایحه دولت در مجلس رد شود چهارم در صورتی که نمایندگان به طرحی رأی دهند که دولت با آن طرح  مخالف باشد پس از استعفای دولت شاه لیدر اکثریت را احضار و او را مأمور تشکیل  کابینه می­نماید نخست­وزیر جدید با مشورت با اکثریت مجلس کابینه را از بین نمایندگانی که طرف تمایل اکثریت  مجلس باشند انتخاب می­نماید راجع به فرانسه این طور می­نویسد: دموکراسی این طرف مانش با حکومت ملی آن طرف مانش خیلی فرق دارد. زیرا در انگلیس همیشه بین دو حزب است ولی در فرانسه به قدری حرب زیاد است که در سال 1920 ده حزب نماینده به مجلس فرستادند به علاوه  عده زیادی هم از نمایندگان به هیچ حزبی بستگی نداشتند این تشتت آراء همیشه در مجلس تولید تشنج می­نماید و از همین جهت عمر دولت­ها کوتاه و اغلب چندین فراکسیون در مجلس باید ائتلاف کنند تا اکثریتی به وجود آورند و وقتی که اکثریت بوجود آمد رئیس جمهور تمایل مجلس را نسبت به نخست­وزیری یک از لیدرها سؤال می­کند پس از آن شخصی که مورد توجه اکثریت به رئیس جمهور معرفی شد مأمور تشکیل کابینه می‌شود و او هم وزر ا را از بین وکلایی که اکثریت مجلس از آنها طرفداری می­کند انتخاب می­کند در بلژیک هم همین طور است هیئت دولتی که نتواند اکثریت مجلس را نگاه بدارد فوراً استفعا می­دهد شاه به وسیله رئیس مجلس

+++

تمایل اکثریت را سؤال کرده و سپس فوراً شخصی را که اکثریت به عنوان لیدر خود معرفی می­کند احضار و او هم مأمور تشکیل کابینه شده و با نظر اکثریت وزرا را از بین نمایندگانی که مورد توجه هستند انتخاب و پس از شرفیابی حضور شاه فوراً ‌هیئت دولت را تشکیل می­دهند و به مجلس معرفی می­کند در قانون اساسی خودمان من سه ماده پیدا کردم چون البته همین طور که آقای قائم مقام فرمودند وزرا از بین وکلا انتخاب می­شوند این سه ماده درست ترجمه از آن قانون است یکی اصل 60 که می‌نویسد: وزرا مسئول مجلسین هستند و در هر مورد که از طرف یکی از مجلسین احضار شوند باید حاضر گردند و نسبت به اموری که محول به آنها است حدود مسئولیت خود را منظور دارند. اصل شصت چهارم وزرا نمی­توانند احکام شفاهی یا کتبی پادشاه را مستمسک قرار داده سلب مسئولیت خودشان را بنمایند اصل شصت و هفتم. در صورتی که مجلس شورای ملی یا مجلس سنا به اکثریت تامه عدم رضایت خود را از هیئت وزرا یا وزیری اظهار نمایند آن هیئت یا آن وزیر از مقام وزرات منعزل  می­شود در اینجا قانون اساسی ما هم سرو کار وزرا را با مجلس گذارده نهایت این است که تفاوتی که بین کار ما و آنها است این است که وزرا در آنجا از بین مجلس انتخاب می­شوند و اینجا نه بنابراین، هیچ حکومتی نیست که بدان پشتیبانی اکثریت مجلس بتواند باقی بماند و یا بتواند تشکیل حکومت بدهد بنده چون این قسمت را خودم مطالعه کرده­ام خواستم به عرض مجلس برسانم و عرض کنم که حتی یک ترک اولایی هم از طرف اکثریت نشده است بلکه یک حقی که در ظرف بیست و سه سال از مجلس سلب شده بود این حق را گرفتند قسمت دوم عرض بنده به نام یک نفر موافق به صورت یک بیلانی در قسمت صحبت­هایی که شد چون بنده و رفقای عزیز من به وطن­پرستی آقای ساعد ایمان داریم و مذاکراتی که اینجا شده است یک قسمت سوء تفاهم بوده است و بنده حالا می­خواهم  قسمت از آنها را روشن بکنم آقایان فرمودند و صحبت شد از کابینه آقای ساعد و مسئولیت­های برای کابینه ایشان معین شد گفتند آقای ساعد مسئول هرج و مرج کشور است آقای ساعد مسئول وقایع اصفهان است آقای ساعد مسئول دادن پارچه به رشیدیان است آقای ساعد مسئول قحطی و بالا رفتن سطح زندگی است حالا بنده برای این که یک قدری قضیه روشن شود و آقایان بدانند که این طور نیست و هم مردم بدانند که این طور نبوده و وضعیت غیر از این بوده است جواب­های عرض می­کنم ( مظفرزاده- اینها مربوط به خود دولت است که باید جواب بدهند . دولت باید بگوید) از آقایان خواهش می­کنم که نظامنامه را رعایت فرمایند و در بین عرایض من صحبتی نفرمایند و بعد تشریف بیاورند و جواب بدهند بنابراین من موافق دولت هستم و از دولت هم می­توانم دفاع کنم بنده یک بیلانی درست کرده­ام برای شش­ماه اول سال 1322 و اول سال 1323 ،سال 1323 آقای ساعد مأمور تشکیل کابینه بودند و مسئول اداره مملکت بودند و به قول خودشان کلیددار کشور بوده­اند و سال قبل هم دیگری بوده است اول صحبت شده که هرج و مرج در کشور حکمفرما است و آقای ساعد مسئول این هرج و مرج است بنده متعقدم برای این که راجع به امنیت و هرج و مرج کشور یک قضاوت منصفانه و عادلانه بکنیم لازم است به بیست و سه­سال قبل رجوع کنیم و بدانیم که این هرج و مرجی که در الان در کشور هست ناشی از چیست؟ آقایان اطلاع دارند که یک ثلث تمام جمعیت این کشور که ایل و چادر نشین هستند که در جهت شمال و جنوب و شرق و غرب این کشور ساکن هستند حکومت بیست ساله وقتی که روی کار آمد اول نظری که داشت این بود که ایلات را خلع سلاح بکند و اگر این خلع سلاح ایلات را  آنها را به خوبی انجام می­دادند می­توانستند امنیت کشور را به خوبی تأمین کنند اما غافل از این بودند که تنها خلع سلاح تنها کافی نبوده بلکه لازم بود بعد از این که اسلحه را از دست افراد ایلات بگیرند بیل به دست آنها بدهند برای آنها مدرسه درست بکنند بهداری درست بکنند اما به هیچ وجه هیچ کس به فکر این موضوع نبود بلکه به عوض این که توجه به حال آنها بشود توجه که نشد

+++

هیچ غارت هم شدند و در محبس کشتندشان خانه­هایشان را خراب کردند و منتهی سختی را به آنها نشان دادند  البته ما خرسند بودیم که با تمام این وضعیات و با تمام این قسمت­های که در مملکت پیش می­آمد ما یک قشونی داریم و این قشون می‌تواند همیشه امنیت کشور را حفظ کند اما سوم شهریور ثابت کرد که این قشون نمی­تواند امنیت کشور را حفظ کند و درحدود هفتاد هزار تفنگ همان نظامی­ها در نقاط مختلف کشور (یکی از نمایندگان- همان صاحب‌منصب­ها) همان صاحب‌منصب‌ها به دست مردم افتاد این مردمی که بیست سال بغض و کینه داشتند و همه کس فکر می­کرد که اینها انتقام می­گیرند ولی روح وطن­پرستی ایرانی به آنها اجازه نداد روح وطن­پرستی ایرانی که در آن دقایق آخر تجللی بخصوص از خود نشان بدهد به آنها اجازه نداد و اینها یک قدم از حدود خودشان تجاوز نکردند و اگر یک دزدی‌های کوچکی در جاده­ها اتفاق می­افتاد روی بی­سیاستی حکومت­ها بود که از سه شهریور به این طرف در مملکت تشکیل شد گمان می­کنم که آقایانی که در دوره سیزدهم بودند کمتر کسی است که به خاطر نداشته باشد که این افراد ایلات چقدر شکایت کردندکه ملک­های ما را پس بدهید و املاکی را که گرفته­اید پس بدهید ولی کوچک­ترین توجهی به شکایت آنها نشد در خرداد پارسال آقایان نمایندگان فارس خوب اطلاع دارند عوض این که به حرف­های اینها توجه شود سه میلیون تومان برای اعتبار جنگ در فارس داده شد و در ماه اردیبهشت و خرداد جنگ در فارس شروع شد و چهار صد نفر سرباز زخمی و کشته شد و بعد از یکی از بزرگ­ترین ننگ­های تاریخ نظامی ایران در سمیرم اتفاق افتاده است و شاید آقایان هنوز درست اطلاع نداشته باشند هزار و دویست قبضه تفنگ برنو و شصت مسلسل و سی و پنج توپ سنگین و دو خمپاره انداز و دو زره­پوش چند میلیون فشنگ در همین خرداد پارسال به دست بویر احمدی­ها افتاد و راه بین اصفهان و بوشهر به کلی بسته شد و حتی برای عبور دادن کاروان­هایی که به مقصد شوروی می­رفت یک هنگ از قشون شوروی آمد و راه رامدتی باز کرد و دولت در همین مجلس استیضاح شد ولی یک کلمه راجع به این موضوع صحبت نشد. در همین جنوب بنده الان در حضور آقای ساعد عرض می­کنم ستاد ارتش به کمک بختیاری­ها و قشقایی­ها تا به حال دو هزار تفنگ جمع کرده است و آخرین یاغی که در خاک فریدن بود خواجه مهدی­قلی و مدت دو سال در حدود فریدن اسباب زحمت  شده بود تفنگ­هایش راداد و مجبور شد به عده نظامی چریک بختیاری تسلیم شود و تفنگ دولتی را بدهد و خودش هم آنجا محبوس و تحت­نظر باشد (فولادوند- صحیح است ) حالا بنده می­خواهم بدانم که این 6 ماه که ایشان روی کار بودند و این کارهایی که شده است اینها تولید هرج و مرج کرده است ؟ و بعد مخصوصاً بنده مایل هستم که آقایان به اداره ژاندارمری مراجعه بکنند و یک اصلاحاتی که دارد در پس پرده به دست یک افسر شریفی مثل خسرو پناه و یک مستشار لایق مثل کلنل شواتسکف دارد انجام می­شود بروید ببینید در ژاندارمری چه عملیاتی شده ژاندارمری که در 5 ماه پیش روزی نبود که چندتا تلگراف شکایت از ژاندارمری برای هر یک از آقایان نیاید مراجعه کنید ببینید حالا چقدر می­آید ( یکی از نمایندگان- حالا هم می‌آید) اجازه بفرمایید ژاندارمری الان دارای کامیون است موتور سیکلت است مقداری رادیوی فرستنده برایش آورده­اند و خواهند آورد و تمام پرسنل­های افراد و افسرانش را دارند عوض می­کنند. من یقین دارم که اگر ما تقویت بکنیم با این اصلاحاتی که شده است بیش از یک سال  طول نخواهد کشید که امنیت این مملکت را که امروز  همه فریاد می­کنیم که کانون هرج و مرج است ( و این طور نیست و این فریادهای ما است که این هرج و مرج را تولید می­کند) تمام اینها به دست این اداره ژاندارمری از بین خواهد رفت حالا می­آییم سر این موضوع هرج و مرج یک موضع راجع به قضایای اصفهان بود که خوشبختانه  همکار محترم بنده آقای فداکار تشریف دارند و بنده معتقد هستم و گمان می­کنم ایشان هم قبول کنند که الان وضیعتی که در اصفهان است در هیچ شهری نیست و آقای ساعد

+++

با انتخاب یک شخصی مثل آقای وارسته که شریف­ترین اشخاص و یکی از رجال مملکت ما هستند ( یکی از نمایندگان- دولت افشار را معین کرد) توانستند آرامشی در اصفهان به وجود آورند( دکتر کشاورز-راجع به آقای افشار بفرمایید) راجع به آقای افشار هم توضیح می­دهم چون چیزی در پرده نیست (هاشمی- استدعا دارم راجع به گذشته صحبت نکنید) بنده می­خواهم توضیح بدهم چون تهمتی به آقای ساعد زده شده است روزی که آقای ساعد هنوز رأی اعتماد به کابینه ایشان داده نشده بود یک نگرانی بزرگی راجع به قضیه اصفهان پیش آمده بود و اگر آقایان خاطرتان باشد دو جلسه مجلس صرف صحبت روی قضایای اصفهان شد و حقیقت هم برای آقایان و هم برای همه راجع به قضایای اصفهان تولید نگرانی شده بود (فداکار- چیزی نبود) خیر چیزی نبود. دولت آقای ساعد گفته بود که چون رضای افشار در اصفهان سابقه زیاد دارد و حکومت کرده است می­تواند برود آنجا و قضایای آنجا را حل کند(جمعی از نمایندگان-کی گفت آقا؟) بنده گفتم  (خنده نمایندگان ) (جمعی از نمایندگان- پس مقصر واقعی شما هستید) .

دکتر کشاورز- اگر بگویید گردن خودتان است .

سیف­پور فاطمی- عرض کنم در کار افشار یک اشکالی بود و آقای ساعد در همان موقع ( چون باید حقیقت را گفت ) گفتند ایشان چون یک محکومیتی در سابق دارند نمی­شود ایشان را به حکومت فرستاد و شرحی آقای ساعد به آقای مدعی­العموم دیوان تمیز نوشتند و ایشان هم جواب دادند که ارجاع شغل به آقای افشار مانعی  ندارد و بعد این قضیه مربوط شد به هیئت دیوان کشور و ایشان هم به هیئت دیوان کشور مراجعه کردند و ایشان را احضار کردند بعد هم بدون این که با کسی مشورت بکنند وارسته را فرستادند.

دکتر کشاورز- این را اول باید فرستاده باشند.

سیف پور فاطمی- پس از این که ایشان انتخاب شدند رفتند به اصفهان و تا به حال هم خیلی خوب کار کرده است  و الان هم راجع به اصفهان دیگر نگرانی نیست . اما راجع به جمع­آوری جنس و قحطی و سختی عرض کنم آقایان به خاطر دارند ( آقایانی که در دوره 13 بودند) که حکومت سلف آقای ساعد که آمد به مجلس چند میلیون تومان اعتبار برای خرید خواربار گرفت پارسال یکی از بهترین سال­ها بود برای جمع آوری محصول بارندگی همه جا شده بود و محصول خوب بود در ماه شهریورد 60 هزار خروار محصول در سیلو داشتیم. الان ما امسال که خشکسالی در جنوب بوده است و کم بارانی بوده است و اشکالاتی بوده است الان 300 هزار خروار گندم در انبارهای کشور موجود است یعنی 90 هزار تن و روزی که جنگ نبود و سختی نبود در شهریور 1320 تهران شش روز بیشتر نانش را نداشت قیمت جنس سال گذشته در تهران خرواری 250 تومان بود الان 150 تومان است . آن قسمت­هایی که سخت شده مربوط به آقای ساعد است و این قسمتی که فراخی معیشت است مربوط به نزدیک  شدن صلح است یک شاخصی دارد بانک ملی و آن شاخص بانک ملی را دیروز  هم آقای دکتر مصدق به آن اشاره  فرمودند . بنده به آن مراجعه کردم ماه مرداد پارسال را با ماه مرداد امسال مقایسه کردم در مرداد پارسال قند در اینجا کیلویی 12 تومان بوده است  ولی الان 8 تومان است ( یمین اسفندیاری- اگر این طور است یک قدری به ما بفروشید از این قند هشت تومانی ) بروید باز بخرید. یک چیزی گفته شد نسبت به کابینه آقای ساعد که بنده عرض می­کنم آقای ساعد مسئول ما هستند البته یک موضوع دیگر قضیه رشیدیان است که  چون به کرات در مجلس صحبت شد بنده مخصوصاً رفتم پرونده امر را مراجعه کردم این امر مربوط به حکومت قبل از ایشان است در 21 ماه یا 18 ماه قبل از این که آقای ساعد نخست­وزیر بشوند سهمیه جنس برای متفقین معین می­شود در کابینه آقای قوام­السطنه از طرف متفقین یک نفر هندی معین می­شود که برود 900 هزار متر پارچه را تحویل بگیرد او هم می­نویسد به وزارت پیشه ­و هنر که این پارچه را به رشیدیان تحویل بدهند.

+++

امینی-این کار مدرک می­خواهد .

سیف‌پور فاطمی- بروید وزارت پیشه و هنر ببینید.

امینی- ما چرا برویم بهتر بود شما مدارک را همراه می­آوردید.

سیف‌پور فاطمی- این امر مربوط به بیست و یک ماه قبل است و مخصوصاً تصویب­نامه را ما نگاه کردیم که آقای  قوام­السلطنه صادر کرده­اند شما بفرمایید ببینید بعد خود آقای ساعد هم توضیح خواهند فرمود و این 21 ماه قبل از حکومت آقای ساعد بوده است اما در قسمت مستشاران آمریکایی خوشبختانه دیروز جناب اقای دکتر مصدق فرمودند (اولاً خود بنده جزء طرفداران مستشاران  آمریکایی هستم ) ولی خوشبختانه چون نامه­ای که آقای دکتر مصدق اینجا خواندند و از طرف آقای ساعد به اقای دکتر میلسپو صادر شده بود دفاع از این قسمت را خود کابینه  کرده بود برای این که آقای ساعد در آن نامه نظر مخالفین را صد در صد به دکتر  میلسپو تذکر دادند و از دریچه چشم مخالفین دولت و به قول آقا از دریچه چشم خودشان این قضیه را قضاوت کردند و این که  آقایان می­فرمایند که دولت نتوانسته است قضایای مستشاران آمریکایی را حل کند غافل از این

امینی- آقا این دفاع شما ما را با کابنیه مخالف می­کند .

سیف پور فاطمی- اجازه بفرمایید عرض کنم .

امینی- آقا چیز عجیبی است ما هم جزو اکثریت هستیم این دفاع شما به ضرر کابینه است . این قضیه مخالف نظر ما است موضوع میلسپو باید حل شود.

سیف پور فاطمی- آقای ساعد راجع به دکتر میلسپو آنچه که باید نوشته شود اقدام کردند و آقای دکتر مصدق  هم قضیه را اینجا شرح دادند بنابراین اجازه بفرمایند آن قضیه را مجلس باید حل کند این قضیه به بنده و آقا مربوط نیست مجلس باید حل کند و یک موضوع دیگر  از آقای ساعد سؤال شده بود که چقدر قند و شکر در کابینه شما در مملکت توزیع شده است ؟ بنده رفتم به اداره توزیع دیدم آنجا یک شاخصی دارند مطابق آن شاخص در سال 1322 سی هزار تن قند و شکر در تمام مملکت توزیع شده است .

امینی- آقا وکلا مجلس هنوز قند و شکر نگرفته­اند الان خود ما سه ماه است که قند و شکر نگرفته­ایم شاخص کدام است ( همهمه نمایندگان ) (زنگ ممتد رئیس )

رئیس- عرض کردم بین نطق دیگران صحبت نکنید .

امینی- آخر نمی­شود آقا حرف نزد .

سیف‌پور فاطمی- اجازه بدهید بنده عرایض خودم را بگویم بعد بیایید اینجا صحبت بکنید.

یمین اسفندیاری- بنده خواهش می­کنم که دو نفر موافق دولت با هم جنگ نکنند (‌خنده نمایندگان )

سیف‌پور فاطمی- بد نیست حالا بگذارید یکقدری حرف­های شیرین هم زده شود که آقایان مخالفین خوش­شان بیاید بنده در ضمن چیزهایی که می­خواندم یک جمله­ای دیدم از یکی از رئیس­الوزراهای انگلیس . دیسراییلی ، که خطاب به اکثریت و اقلیت می­کند که الان کاملاً با وضع فعلی مجلس ما تطبیق می­کند می­گوید: آقایان اقلیت این که می­بینیدکه همه از بریتانیای کبیر صحبت می­کنند برای خاطر آب و هوا و زمین و کوه و دره و دریاچه یا معادن و کارخانه­ها و یا اسکناس­های بانک و طلاهای آن نیست این عظمت و شهرت برای این است که انگلستان رجال دارد افراد فدارکار دارد مردمانی دارد که در روزهای سختی دوستی و دشمنی و اغراض خصوصی و کینه‌های دیرینه و اختلافات مرامی و مملکتی را کنار گذاشته­اند و در زیر پرچم میهن جمع  شده­اند و با یک خود گذشتگی بی­نظیری برای نجات کشور در حل مشکلات قدر بزرگی  و مردانگی علم می­کنند. برای این رجال یک سرمشق و مکتب بزرگی  هم هست و آن مجلس است این است که اقلیت و اکثریت­ها باید به وخامت اوضاع پی برده  و از کابینه پشتیبانی گردد و به من اجازه بدهند که در باب حل مشکلات مردم  اقدام کنم ودر این بدبختی و مصائبی که دامن­گیر کشور شده است فائق آیم آقایان ؟ عقاید مسلکی و مرام احزاب

+++

مقدس و محترم است ولی به قول آن نویسنده بزرگ یک چیزی بالاتر از عقیده و مسلک حزبی است و آن بیرق کشور است (صحیح است ) گمان می­کنم این موضوع کاملاً در مملکت می­خواهد صورت حقیقت پیدا کند.

امینی- دور نبود اگر آقای نخست­وزیر را به جای دیسراییلی می­گذاشتید .

سیف‌پور فاطمی- امروز بعد از مطالعه زیاد یک دولتی سرکار آمده است که همه آقایان موافقین و مخالفین باید معتقد باشند که افراد این دولت در پاکی و وطن­پرستی و شرافتمندی در بین جامعه معروف هستند و می­توان  گفت که این  دسته گل سر سبد جامعه هستند ( خنده نمایندگان ) این آقایان هیچ کدام نیامدند از ما تقاضای مقام کنند اغلب­شان هم از کار فراری هستند آمدند می­گویند ما حاضریم کمک کنیم می­گویندماها حاضر هستیم  در این موقع سخت اگر مجلس از ما پشتیبانی کند خدمت کنیم یک برنامه­ای هم آوردند و بنده از‌ آقای ساعد خواهش می­کنم از اینجا که تشریف می­برند و برنامه­شان که تصویب می­شود آخر هر ماه بیایند مجلس و آن قسمت از مواد برنامه که به دست آقایان اجرا شده است و هم این آقایانی که امروز مخالفت می­کنند و من صددر صد به وطن­پرستی و صداقت و همه چیز این آقایان معقتد هستم و می­دانم که آنها هم می­خواهند کشتی این کشور زودتر به منزل برسد و از این وخامت اوضاع خلاص شویم انشاءالله طولی نخواهد کشید که در اثر جدیت این کابینه موفق خواهیم شد.

دکتر کشاورز- اگر نشد شما مسئولید؟

سیف‌پور فاطمی-خیلی خوب .

رئیس- اگر دیگر کسی حرف را قطع کرد اخطار می­کنم .

سیف‌پور فاطمی- اما راجع به برنامه بنده دو سه تا تذکر کوچک دارم آنها را عرض می­کنم و از خدمت آقایان مرخص می­شوم یک تذکری که می­خواهم خدمت آقای ساعد عرض کنم قضیه مطبوعات است از سوم شهریور به این طرف سر و کار مطبوعات با فرماندار نظامی است متأسفانه عمل فرمانداری نظامی نه فقط راه حل پیدا نکرده بلکه مزاحمت اضافه­تر شده است یعنی آنهایی که فحش می­دادند وضعیت‌شان بدتر شده است و آنهایی که فحش نمی­دادند سر و کارشان باز با فرماندار نظامی است از طرف این آقایان فریادهایی بلند شده است و می­گویند که در قانون اساسی در اصل بیستم و اصل شصت و هفتم تکلیف ما معلوم است که با حضور هیئت منصفه است و سر و کار ما با محکمه جنایی است که آنها باید محاکمه کنند، در صورتی که هر روز فرماندار نظامی روزنامه را توقیف می­کند از این طرف صدا بلند می­شود از آن طرف هم صدا بلند می­شود، نه روزنامه می­داند چرا توقیف شده است و نه فرماندار نظامی می­داند که چرا توقیف کرده است . چون با تلفن توقیف می­کند و با تلفن آزاد می­کند البته این یک وضعیت تشنج و تشتتی برای کابینه و یک اختلاف بزرگی همیشه بین مطبوعات و دولت­ها پیش می­آورد از آن طرف داد می­زنند که یک دسته جراید هتاکی می­کنند از این طرف مطبوعات فریاد می­کنند که مطابق  قانون توقیف کنید اگر محکومیت بفرستید به دادگاه چرا خودتان توقیف نمی­کنید؟ چرا خودتان سر و کار با روزنامه ندارید؟ خواهش می­کنم که یک بخشنامه­ای صادر کنید به فرماندار نظامی که در کار مطبوعات دخالت نداشته باشد بلکه خودتان توقیف کنید و خودتان دخالت داشته باشید مخصوصاً حالا که یک شخص صالحی مانند آقای صالح در رأس وزارت دادگستری‌ قرار گرفته است آقای ساعد یکی از مواد برنامه جنابعالی راجع به این قسمت است بنده تمنا می­کنم که سر و کار این آقایان را با وزارت دادگستری و محکمه­ای که قانون تعیین کرده است بیندازید که هم اینها از شر حکومت نظامی راحت شوند و هم اگر عدالتی می­شود اجرا کنند بکنند که این آقایان نگویند به ما ظالم شده است خوشبختانه ابزار کار آقای وزیر دادگستری که قضات باشند اکثریت خوب هستند و بر خلاف  اشخاصی که خواسته­اند همه را لگد مال بکنند .

+++

بنده معتقدم که در وزارت  دادگستری ما قضات خوبی داریم و خوشبختانه فساد آنجا راه نیافته و اگر یک مقداری هم باشد با مختصر توجهی می­شود از بین برد این از تقاضای من بود یک تقاضای دیگری که دارم .

امینی- تعقیب کار رشیدیان است .

سیف‌پور فاطمی- تمنا می­کنم اجازه بدهید آن تقاضای من راجع به قضیه آبیاری است این موضوع در برنامه شما آقای ساعد یک قسمت از برنامه است خوشبختانه امسال به واسطه خشکسالی این فکر در مملکت پیدا شده است که یک فکر اساسی برای کار آبیاری مملکت بکنند و حتی  اعلیحضرت  همایونی هم به این کار توجه فرموده­اند و از عطیه ملوکانه آبی برای بوشهر آورده­اند و حالا هم خیال دارند آب لار را به تهران بیاورند و ما خیلی خرسندیم که ایشان در این قسمت کارهای خیر و برکت اقدام می­نمایند در اصفهان که از آب زاینده­رود استفاده کنند ما حقیقتاً باید تشکر کنیم از این اقدام خیر خواهانه این شرکت که در این قبیل امور کشاورزی اقداماتی نموده­اند این یک موضوعی بود که جزو آروزهای ما بود در دوره سیزدهم باید از آقای امیر تیمور تشکر کنیم که ایشان یکی از نمایندگانی بودند که در دوره سیزدهم اینجا صحبت کردند و وزرات کشاروزی هم اینجا وعده دادند که در این کار اقدام ‌کنند ولی نمی­دانم که چرا در این کار اقداماتی نکردند و به چه علت متوقف شد حالا اصفهانیان می­گویند که ما کمک پولی می­خواهیم تمام اهالی زاینده­رود پول خواهند داد کمکی که از دولت در این قسمت می­خواهند این است که بازبین و متخصصینی از اداره آبیاری بروند به این محل وضعیت این محل را ببینید و طوری بشود که این سد تنگه بزند و تمام قسمت اصفهان را مشروب خواهد کرد و از آنجا ممکن در حدود پنجاه کیلو وات برق استفاده  نمایند بلکه انشاءالله در زمان حکومت شما عملی شود و این نام نیک هم بر افتخارات حکومت شما اضافه شود در قسمت بهداری بنده دو سه کلمه بیشتر عرضی ندارم خوشبختانه آقای دکتر  اقبال که در رأس وزارت بهداری هستند شایستگی به خرج دادند و دو تا دکتر دیپلمه در یک محلی فرستادند که در تمام عمرشان آنجا طبیب ندیده  بودند آقای دکتر اقبال در این دهات هیچ توجهی نشده امراض زیاد است نه طبیب دارند و نه دوا

یکی از نمایندگان - آقا همه جا همین طور است .

سیف‌پور فاطمی- آقای دکتر اقبال ما از شما که مرد شایسته­ای هستید انتظار داریم که یک عده از این اطبا که در تهران هستند حاضر بشوند که در شهرها و دهات یک قدری به درد مردم برسند نمی­دانید چقدر مؤثر خواهد بود که اگر در دهات ببینند قدری دوا از طرف وزارت بهداری برایشان فرستاده شودبنده چون به شایستگی آقا معتقدم بیش از این عرضی نمی­کنم دو کلمه عرضی هم به جناب آقای کاظمی داشتم خوشبختانه ایشان هم در همه جا و در هر کاری که بوده­اند از خود شایستگی نشان داده­اند و یکی از خوبی­های ایشان این است که در حکومت بیست ­ساله از خودشان رشادت نشان داده­اندو به هیچ وجه در جنایت شرکتی نداشته­اند( صحیح است ) و همیشه با شرافت زندگانی کرده­اند در وزارت فرهنگ سه قسمت از جنابعالی تقاضا دارم یکی تعلمیات عمومی است که آقای نراقی در اینجا مفصلاً مذاکره کردندو جنابعالی هم مسئول هستید و یکی دیگر هم مدارس روستایی دهات است 4/3 جمعیت این مملکت در دهات هستند اینها از مدرسه از بهداری محروم هستندما از آقا  انتظار داریم که یک توجهی هم به این دهات و این اطراف بفرمایید و یکی هم برنامه مدارس است که انشاءالله‌ درست کردید اینجا بیاوریدکه دیگر وزرای فرهنگ یا معاونین آنها نتوانند آن برنامه را هر روز عوض کنند و با تغییر هر  وزیری برنامه عوض شود اگر این اقدام را بفرمایید خیلی اثر خواهد داشت یک برنامه حسابی و یک برنامه اساسی  تدوین کنید و از مجلس بگذارنید که با تغییر هر وزیری عوض نشود یک نکته­ای که در برنامه دولت به آن توجه نشده است استرداد املاک است یعنی تسریع در املاک مغصوبه مالکین شمال و همچنین حال قضایای املاک ایلات

+++

بویر‌احمدی­ها و قشقایی­ها و بختیاری­ها است چون این موضوع را خود آقای ساعد بهتر اطلاع دارند که مدت 3 سال است این قضیه اسباب زحمت شده است املاکی را به زور گرفته­اند و داده­اند به اشخاص عرض کنم در اصفهان تمام املاک ورثه سردار اسعد نه سردار اسعد مرحوم سردار اسعد بزرگ و سردار محتشم را به سیصد هزار تومان گرفته­اند و داده­اند به یک نفر کرباس فروش و این شخص در نتیجه عواید این املاک الان دارای بیست میلیون ثروت شده است در صورتی که اولاد سردار اسعد باور بفرمایید به نان شب محتاج هستند و به عقیده بنده عدم رسیدگی به این کارها تولید تجری خواهد کرد و موجب عصیان خواهد شد و کاملاً ‌با امنیت مملکت بستگی دارد تعیین تکلیف املاک خوانین قشقایی و افراد قشقایی و بویر احمدی و بختیاری و کلهر اینها صد در صد با امنیت کشور بستگی دارد بنده می­خواهم تمنا کنم که نسبت به این موضوع یک توجهی بفرمایید که این قضیه زودتر حل شود و هم تکلیف مالکین اولیه معین شود و هم تکلیف مالکین بعدی عرض کنم آخرین و مهم­ترین قست عرایض من راجع به سیاست خارجی است خوشبختانه جنگ بین­المللی نزدیک به اتمام است و یک مسرت و خوشی آمیخته به هیجان در میان همه مردم پیدا شده و همه خرسندند که متفقین عزیز ما بر عفریت مهیب فاشیسم غالب شده جنگی که پنج سال طول کشید و تماماً ‌برای خاطر آزادی و تأمین آسایش کشورهای جهان بود اینک در شرف اتمام است مهیج و مسروریم از این که کوچک­ترین نقطه تاریکی در سیاست خارجی ما نیست و کشور عزیز ما در صف متفقین قرار دارد و تا آنجا که میسر بوده به پیشرفت دوستان عزیرمان کمک کرده. ملت ایران برای کمک کردن به خاموشی آتشی که در خانه همسایگان و دوستان عزیزش مشتعل شده بود دار و ندار خود را در اختیار آنها گذارده و امروز هم با افتخار و مباهات می­گوید: سرکه نه در راه عزیزان بود. بارگرانی است کشیدن به دوش. امروز روزی است که ما ثمره کشت خود را بدرویم و روز به روز بر استحکام روابط  خود با کشورهای متفق بیفزاییم ما از حکومت شما آقای ساعد انتظار داریم که در سیاست خارجی گام­های بسیار بلندی بردارید و دستور فرمایید در نخست­وزیری هیئتی از بین رجال و سیاستمداران و نویسندگان گرد آمده کمیسیون­هایی برای تهیه مدارک اسناد کنفرانس صلح و نقشه ایران بعد از جنگ تشکیل و از همین الان شروع به کار کنند به علاوه از یکی از رجال کشور مانند آقای مؤتمن­الملک یا آقای علاء‌ خواهش کنید که سفارت ایران را در امریکا قبول کرده و به همراهی یک هیئت لایق که آشنا به زبان و تمدن و سیاست کشور بزرگ آمریکا باشند به واشنگتن حرکت نمایند یک هیئت مخصوصی هم به لندن و مسکو بفرسیتد این هئیت­ها باید بروند از نزدیک دوستان عزیز ما را به فداکاری­ها ملت ایران و کمک­هایی که در راه پیروزی کشورهای بزرگ متفق خود نموده­ایم آگاه نمایند به دوستان و متحدین عزیز ما بگویند ما پانزده سال زحمت کشیدیم با پول همین ملت فداکار با پول همین ملت صمیمی با پول بیوه­زن­ها و یتیمان با مالیاتی که از قوت عمومی مردم قند و شکر گرفته می­شد راه آهن سرتاسری کشور را ساختیم این راه به تصدیق همه خوشبختانه وسایل فتح ما و شما را فراهم کرد روزی که هنوز از آمریکا کمک نرسیده بود و چرخ­های صنعتی زرادخانه دموکراسی به کار نیفتاده بود از چهار هزار کامیون موجود در کشور سه هزار کامیون در اختیار متفقین عزیزمان گذاردیم و خودمان قسمتی از احتیاجات­مان را با شتر و قاطر مرتفع کردیم برای این که نخواستیم مهمانان عزیز ما در مضیقه باشند در تمام جریان رنج خود و راحت شما را طالب بودیم امروز هم یقین داریم که شما دین دوستانه خودتان را ادا خواهید کرد ما مستظهر به مهر شما هستیم از روز اول با شما بودیم و حالا هم باید در خوشی و شادی و آرامش و راحتی با شما شریک باشیم. آقای ساعد ما از شما که در سیاست ورزیده و توانا هستید و به وطن­پرستی­تان دوست و دشمن معترف می­باشند همین چیزها را از شما انتظار داریم و امیدواریم کابینه شما  یک کابینه ایرانی باشد به طوری که

+++

موافقینتان روز سفید و مخالفین هم که تمام­شان مردمان وطن­پرست و شریف و جز سعادت و آسایش مردم و انتظام در امور منظوری ندارند در نتیجه فعالیت شما و همکاران­تان به صف موافقین ملحق شده و از شما پشتیبانی‌ کنند. گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد ناپدید-هیچ کاری نیست کان را نیست پایان غم مخور (فرهودی- هیچ راهی نیست کان را نیست پایان) .

رئیس- آقای نخست­وزیر .

نخست­وزیر (آقای ساعد)- آقایان نمایندگان محترم : قبل از شروع به مطلب باید عرض کنم که من در اظهارات خود آزادی سخن نمایندگان محترم را ندارم. نمایندگان مسئول نیستند بنده تا دقیقه که در رأس کار هستم مسئول جریانات کشور و حفظ روابط حسنه با مجلس و هموطنان خود و بعد باملل و دول متحد خود هستیم (صحیح است ) به این جهت حفظ مصالح عالیه کشور و ملاحظات عدیده دیگر بیانات مرا محدود به دایره نزاکت و سیاست داخلی و خارجی خواهد کرد. در موضوع استعفا و تشکیل کابینه اظهارت عدیده شده روزنامه­ها و هفته­نامه­ها در پی مقاصد و منظوراتی بحث­ها کردند و در محافل و مجامع سخن­ها گفتند و از بدسخنی نسبت به من خودداری نکردند گویا مرسوم است در محیط فعلی که در مبارزه فکری و قلمی قواعد و عقاید ایران و ایرانیت را مراعات نکنند ولی اینجانب به سنٌی رسیده­ام که می­توانم سخنان آقایانی را که سنشان از من کمتر است تحمل نمایم ( صحیح است-آفرین ) اظهارت آقای سید محمدطباطبایی و آقای یمین اسفندیاری و آقای دکتر مصدق مربوط به تشریفات استعفا و تشکیل دولت و جریان امردر مجلس شورای ملی بود استدلالات آقایان مورد توجه بوده ولی چون این امر مربوط به مجلس است در این خصوص اظهار نظر از طرف من زاید است . دولت خیلی با تبادل و توافق نظر با نمایندگان اکثریت مجلس از اشخاص مورد احترام و اعتماد شخص من تشکیل گردید و جملگی بر آنند که همکاران من پاک و بی­آلایش و در تمام دوره خدمت خود وطن­پرستی و علاقه­مندی خود را عملاً ثابت نموده­اند ( صحیح است ) و اگر اقایان نمایندگان محترم به خاطر بیاورید که کابینه گذشته من با چه سکوت محض و بهت­آوری در این مجلس استقبال و با چه نظرهای نامساعدی مواجه شد موضوع تبادل و توافق نظر دولت با اکثریت مجلس رامورد پسند قرار داده و حسن­نیت موجوده را درک خواهند فرمود آقایان نمایندگان محترم می­دانند دولت گذشته من برای جواب استیضاح در موضوع راه آهن حاضر شده بود و در تأخیر روز استیضاح تابع اراده مجلس گردید و جریانات بعدی فرصت جواب را نداد.سوءجریانات در راه آهن را من مدافعش نیستم ولی به واسطه همین راه آهن خدماتی که از این راه دولت و ملت ایران به مقاصد عالیه و فتح نهایی متحدین خود نمود بی­شمار است .

روزی شده که قریب دوازده هزار تن لوازم جنگی و حیاتی را به وسیله راه­های خود دولت و ملت ایران با کمک دو دولت متحد به برادران شوروی خود رسانیده است و اگر در این سعی و کوشش ملت ایران اشخاصی پیدا شده­اند که دزدی و نادرستی را پیشه خود قرار داده بودند آنها مستوجب مجازات بوده و هستند آقای وزیر راه سابق مبارزه با این دزدی­ها را مرام خود قرار داده و برای نیل به مقصود خود از وزارت دارایی و وزارت کشور و وزارت دادگستری کمک خواسته بود و حتی مصمم بود از مجلس تقاضا نماید برای قلع و قمع ریشه فساد و دزدی کمیسیون رسیدگی تعیین گردد تا هر چه سریع­تر مرتکبین و مقصرین را به کیفرهای شایانی برساند و این نظر در وزارت راه باقی و هر وزیری در سر کار باشد جداً ‌این رویه را تعقیب خواهد کرد. آقای سیدمحمد طباطبایی در مخالفت خود قسمت­های امور ناموزون کشور را از نظر  مجلس گذراندند ایشان در اظهارات خود آزاد و غیر مسئول هستند ولی در بیانات خود درباره قضات محترم ایران که علمدار معنوی استقلال ایران می­باشند مسئولیت اخلاقی دارند به اهمیت موضوع قضات برای استقلال ایران آقای مهندس فریور با قلب حساس خود فوراً متوجه و از دفاع ایشان به نام ایرانیت سپاسگذارم . آقای دکتر شفق دوست محترم نکات مهمی را

+++

در نطق پر معنای خود بیان فرمودند از نظریات و دور اندیشی­های ایشان استفاده کامل شده و باتبادل­نظرهای لازمه اساس همکاری با ایشان گذاشته خواهد شد. آقای فرمند در موافقت خود مسائلی را گوشزد دولت فرمودند که پیروی از فکر ایشان موجب موفقیت دولت و رفاه کشور خواهد بود. در زمینه بیانات ایشان دولت اقدامات عملی به جا خواهد آورد. آقای فرهودی ضمن بیانات خود توجه دولت را به امر مهم و اساسی در خوزستان جلب توسعه زارعت نیشکر و تأسیس کارخانه قند و ساختمان سد را دولت در رأس وظایف مهمه خود قرار خواهد داد. سایر  مطالب ایشان را دولت مورد توجه کامل قرار داده و با وسایل ممکنه در انجام منظورات خواهد کوشید. از اظهارات آقای فاطمی در دفاع از قضات با شرافت ایران متشکرم.  بیانات آقای اردلان مورد توجه و نکاتی را که فرموده­اند دقت­های لازم خواهد شد. آقای نراقی به وضعیت اسف­انگیز معلمین و موضوع قانون تعلیمات عمومی و لزوم الغای انحصارات و سوء جریانات در امور ادارات نظام وظیفه و اصلاح قوانین موضوعه و مبارزه طبقاتی و اختلافات مذهبی و خطر ارتجاع نظر دولت را جلب فرمودند. دولت متوجه وضعیت بوده و با همکاری با مجلس شورای ملی برای تأمین نظریات ایشان کوشش خواهد کرد و مخصوصاً برای بهبودی وضعیت معلمین و اجرای قانون تعلیمات عمومی قدم­های عملی خواهد برداشت . بیانات آقای دکتر کشاورز که حقاً ‌باید یک خطابه­ای تلقی شود خالی از اغراق نبود  این که اظهار داشتند با کابینه اول من مخالف بوده و در حقیقت عمل خود را یک پیش­بینی سیاسی تحویل دادند تصور می­رود اگر به قصاص قبل از جنایت تعبیر شود مناسب­تر است به اشاره خودشان و به عدم استعداد کابینه سابق و اتلاف پنج ماه عمر دولت و ملت دلایلی نیاورده و مقایسه با هیچ دوره سه سال اخیر نفرمودند اقرار دارم بیمارستان­ها،‌مدارس­نو ، پل­ها و راه آهن­های جدید نساختیم و برای خود و اعوانم قصرها نیز بنا نکردم ولی با کمال صمیمت به مقاصد متحدین خود کمک کردیم کارخانه­جات ما راه­های ما،‌کامیون­های ما در راه پیروزی­های متحد با شهامت و دلیر ما دولت و ملت شوروی کار می­کردند. امنیت راه­های پیروزی را برعهده گرفته بودیم مأمورین و عمل­جات راه­ها با کمال صمیمیت از مواظبت و مراقبت امور مربوطه به متحدین ساعی بودند و دولت با مراقبت کامل در حفظ حقوق خود روٌیه حسن­تفاهم را با متحدین خود پیش گرفته زمینه­های مساعدی برای همکاری دوستانه برای ایام صلح تهیه کرده بود دولت سابق من در تعقیب دزدان و مختلسین قدم­های بلندی برداشته بود دادگستری قدرت قانونی را به مفسدین فهمانده بود. وزرات جنگ و وزارت کشور نقشه­های عملی برای امنیت کشور کشیده و مساعی وزارت کشاورزی در تهیه نقش­جات مفیده برای آبیاری و بسط زراعت و امور فلاحتی مورد توجه دولت­های بعد خواهد شد. مساعی و زحمات آقای وزیر بهداری در اصلاح امور بهداشتی به هیچ کس پوشیده نیست با وجود تحریکات متعدد همه جا آتش فساد فرو نشانده شده بود مأمورین بی­هنر که از وقوع وقایع تأسف­آور جلوگیری نکرده بودند جلب و مجازات شده و می­شوند.

شکایات آقای دکتر کشاورز از رادیو و تعقیب احزاب و اشخاص بی­گناه اگر مطلب به این سادگی باشد که ایشان می­فرمایند اقدامات مؤثره برای جلوگیری از تعدیات بی­جا به عمل خواهد آمد و مطالب ایشان یکی یکی رسیدگی خواهد شد. وقایع تبریز‌ -شاهرود- سمنان دامغان را به رخ من کشیده­اند. در تمام این وقایع غیرمنتظره و غیرمترقبه چاره­جویی­های شد. مرتکبین جلب و مقصرین باطنی و ظاهری به مجازات خواهند رسید و قصور مأمورین در عدم پیش­بینی و اتخاذ تدابیر به مسئولیت آنها خواهد افزود اینجا باید گفته شود اگر اوضاع عمومی کشور را از حیث امنیت در این شش ­ماه با اوضاع ماه­های گذشته مقایسه نماییم بهبودی مؤثر حاصل شده است و امنیت بیشتری در اطراف و اکناف کشور برقرار گردیده است راجع به مدرسه دامغان و مسائل مشابه آن دولت به وسایل ممکنه از تجاوزات طبقات مختلفه به حقوق یکدیگر جلوگیری و در اجرای نظریات خود ساعی و نخواهد گذاشت به تشکیلات فرهنگی خود در ولایات علی­رغم تحریکات لطمه برسد.

+++

آقایان می­دانند در هر گوشه و کنار اشخاصی پیدا شده­اند که برای پیشرفت مقاصد مذهبی و یا حزبی و جلب طرفداران مشغول عملیات و تحریکات بوده و امنیت را مختل می­نمایند سوء جریانات این عملیات منجر به زد وخورد  وحتی به جرح و قتل شده دولت با وسایل قانونی از این جریانات جلوگیری و مرتکبین ناامنی را از هر طرف باشد جلب می­نماید. البته طبق قانون اساسی مذهب رسمی ما اسلام و طریقه حقه جعفریه اثنی­عشری است ولی در عین حال عموم ساکنین ایران و عموم ایرانیان هر مذهب و مسلکی داشته باشند تحت حمایت قوانین ایران هستند تجاوز به جان و مال هر فرد ایرانی در هر عقیده و مسلک باشد موجب مجازات شدید خواهد شد. جناب آقای دکتر مصدق راجع به تشکیل هیئت دوازده نفری نظریاتی دادندکه موجب تشکر است با تبادل­نظر با خود ایشان جنبه­های عملی این نظریات طرح و توجه دولت جلب خواهد شد. نکات دیگری که راجع به اوضاع عمومی کشور و محرومیت مردم می‌شمارد و برای بهبودی اوضاع و رفاهیت مردم دولت از نظریات صائب ایشان برای رفع حوائج استفاده کامل خواهد کرد. در موضوع مستشاران امریکایی به نظرم سه ماه مهلت در موقع خود هم معقول وهم صلاح بود اگر چه قرائت­نامه رسمی نخست‌وزیری در مجلس بر خلاف انتظار اینجانب بود ولی حالا که متن آن اشاعه گردید مراقبت و مواظبت خود در امور دولتی شاهد و دلیل است این رویه را در دولت جدید نیز از دست نخواهم داد در انقضای سه ماه مهلت هر دولتی سر کار باشد نظر و تصمیمات خود را هم به طور روشن به مجلس شورای ملی عرضه خواهد داشت خیلی خوشوقتم از این که مظاهر دموکراسی در کشور خود می­بینم و حرف­هایی که باید به دولت گفته شود در پشت این تربیون با کمال صراحت ادا و نمایندگان محترم  دولت را به نواقص کارها و جریانات سوء متوجه می­فرمایند. در خاتمه به عرض آقایان نمایندگان محترم می­رسانم سیاست خارجی مملکت چنانکه سابقاً عرض شده بر پایه پیمان­های اتحاد با متفقین معظم استوار و فتوحات برق­آسایی که نصیب ارتش‌های دلاور متحدین ما شده صلح نزدیک را بشارت می­دهد و امیدوار است همان طوری که ایران بیش از توانایی خود در ابراز صمیمت و همکاری با مستخدمین ارجمندش کوشیده متحدین معظم نیز فداکاری­های ملت ایران را در نظر گرفته بیش از انتظار ایران را از مزایای پیروزی و صلح بهره­مند خواهند ساخت و برای نیل به آروزهای خود دولت نقشه­هایی تهیه و بعد از مشاوره با سفرای خود که عنقریب وارد پایتخت می­شوند از نظریات متأخذه مجلس مقدس را مطلع خواهند فرمود. دولت و ملت نجیب ایران باید اطمینان کامل به شرافتمندترین امضاهای سه مرد بزرگ دنیای امروزه داشته باشد (صحیح است ) حیات بهتر ملی، استقلال کامل کشور و تمامیت ارضی و امنیت حدود و ثغور ایران در سایه دولت­های گرانبها برای نسل­های تأمین شده است (صحیح است احسنت )

رئیس- چهار پنج فقره پیشنهاد راجع به کفایت مذاکرات رسیده است .آقای فیروز‌آبادی .

فیروز‌آبادی- البته آقایان اطلاع دارند که الان قریب ده روز است که این مملکت بلاتکلیف است ( بعضی از نمایندگان- این طور نیست ) این که دیگر محسوس است وزیر مسئولی ما نداریم که بگوییم چرا دیشب فلان جا غارت شد یا چرا فلان کس فلانکس را کشت چنین چیزی را ما نمی­توانیم بگوییم زیرا اگر به وزرا بگوییم می­گویند مجلس هنوز رأی اعتماد به ما نداده است و من حالا مسئول نیستم و به این ترتیب اگر وضعیت ادامه پیدا کند و همین طور مذاکرات تعقیب شود خوب در این مدت وضع مملکت چطور باید بشود پس به نظر بنده مذاکرات کافی است و مذاکراتی که باید بشود شده است و مطالبی که باید گفته شود گفته شد جواب­ها هم داده شد پس نباید بیشتر از این تعقیب کنیم باید رأی اعتماد به دولت بدهیم هر چند بنده نمی‌خواستم و عقیده نداشتم که آن کابینه به هم بخورد ولی حالا که به هم خورد حالا باید تکلیف این دولت را معلوم کرد و به بلاتکلیفی مملکت

+++

خاتمه داد و رأی اعتماد داد و از این هیئت دولت خواست که بر خلاف انتظار کاری نکنند و مراقب اعمال آنها باشیم هر وقت قضیه خلافی اتفاق افتاد اولاً باخودشان به طور خصوصی مذاکره کنیم و اصلاح آن را بخواهیم اگر نشد اینجا ممکن است به طریق سؤال و استیضاح مطلب را بگوییم که کارها به خوبی انجام شود بنابراین بنده با این نظر پیشنهاد می­کنم و استدعا می­کنم که به مذاکرات خاتمه داده شود و رأی اعتماد داده شود که بیش از این وزارتخانه­ها بی­مسئولیت و بلاتکلیف باقی نماند(صحیح است )

رئیس- آقای فداکار مخالف­اید با کفایت مذاکرات؟

فداکار- بلی مخالفم .

رئیس-بفرمایید .

فداکار- بنده عرض می­کنم این که می­فرمایند دولت بلاتکلیف است این طور نیست الان دولت مشغول کار است و پشت میزهای خودشان نشسته­اند و معاونین آنها هم هستند و مشغول کار هستند بود و نبودشان تأثیر ندارد بنابراین چون آقایان دلایلی دارند که با این دلایل این کابینه نمی­تواند کار بکند اجازه بفرمایید آن مطالب گفته شود  الان موقع خطر است الان موقعی است که جنگ دارد تمام می­شود و آقای ساعد با آن ضعفی که در گذشته نشان دادند نمی­توانند در این موقع کاری انجام بدهند بگذارید ما آن دلایل خودمان را بگوییم و جواب داده شود. بنابراین بنده فعلاً با کفایت مذاکرات مخالفم.

رئیس -رأی گرفته می­شود به کفایت مذاکرات آقایان موافقین قیام فرمانید ( اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

رأی می­گیریم به برنامه دولت که رأی اعتماد به دولت است .

امینی- آقای نخست­وزیر باید تقاضا کنند.

نخست­وزیر- بنده تقاضای رأی اعتماد می­کنم

رئیس- رأی می­گیریم به برنامه دولت آقایان موافقین ورقه سفید می­دهند.

(اخذ رأی شروع شد)

شهاب فرودسی- تقاضای رأی مخفی شده است .

رئیس- شروع به رأی شده است خوب بود قبلاً پیشنهاد خودتان رامی­دادید .

شهاب فرودسی - رأی مخفی تقاضا شده است رأی شروع شده است یعنی چه؟

رئیس- البته اگر پیشنهاد شما قبل از اعلام رأِی رسیده بود به آن عمل می­شد ولی شما که قبلاً نگفتید بنده هم که نمی­دانستم .

شهاب فرودسی- جنابعالی از حدود بی­طرفی که باید رئیس مجلس داشته باشدتجاوز می­کنید .

رئیس- وقتی که اعلام رأی شد پیشنهاد شما نرسیده بود و مطابق نظامنامه بعد از اعلام رأی نمی­شود پیشنهاد را مطرح کرد.

فداکار- در تمام دنیا حق اقلیت محفوظ است اینجا همه­تان زور می­گویید به اقلیت .

طوسی- حق اقلیت البته محترم است اگر پیشنهاد رسیده بود که بنده می­خواندم .

رئیس-أقای طوسی در بین رأی نمی­شود صحبت کرد .

دکتر کشاورز- بنده اخطار نظامنامه دارم .

رئیس- آقایان همه می­دانند که وقتی که اعلام رأی شد و شروع به رأی شد نه می‌شودحرف زد و نه می­شود اخطار کرد (صحیح است ) .

ایرج اسکندری- ما حق داریم تقاضای رأی مخفی بکنیم و شما هم مطابق نظامنامه باید رعایت کنید.

رئیس- دیر رسیده بود پیشنهاد شما

دشتی- اعلام بفرمایید موقع اعلام رأی عده چند نفر بودند .

بعضی از نمایندگان- صد نفر بود .

بعضی دیگر از نمایندگان- نود و نه نفر .

هاشمی- این وظیفه آقای نقیب است یادداشت می­کنند و اطلاع می­دهند.

+++

(‌شماره آراء مأخوذه به عمل آمد 72 ورقه سفید و11 ورقه کبود و یک ورقه سفید بی‌اسم شماره شد)

رئیس- عده حاضر موقع اعلام رأی 100 نفر پروگرام  کابینه با 72 رأی موافق تصویب شد. ورقه کبود 11 یک ورقه هم سفید بی­اسم بود. چون آقایان فرمودند که پیشنهاد رأی مخفی داده­اند لازم است برای توضیح عرض کنم اولاً این پیشنهادی که رسیده است پنج امضا دارد و برای تقاضای رأی مخفی اقلاً  باید پانزده نفر امضاء کرده باشند و وقتی پیشنهاد را آقای دکتر کشاورز آوردند( دکتر کشاورز- اجازه بفرمایید اخطار بنده را بشنوید) اجازه بدهید. دیدیم که اخذ رأی شروع شده است و بنده دیدم بعد از شروع به اخذ رأی نمی­شود صحبت کرد می­خواستید  زودتر بدهید( صحیح است)

(‌اسامی موافقین- آقایان :فرمانفرمائیان- تیمور‌تاش- رحیمیان- آشتیانی- صفوی-امیرابراهیمی- افشار صادقی- اردلان‌پور رضا-  دهستانی- دکتر معظمی- اخوان-بوشهری- جواد مسعودی- گیو- دکتر اعتبار-طوسی-ملک­مدنی- کاظمی- صدر قاضی-سید ضیاءالدین طباطبایی- مجد- مؤید ثابتی- اسعد- بهبهانی- فرود- دولت­آبادی‌-شریعت‌زاده- امام جمعه- مقدم- حیدر علی امامی-صدریه - مراداریه- مرآت اسفندیاری- عامری- نجومکی- حاذقی- دکتر طاهری- بیات- مهندس پناهی- نصرت­اللٌه اسکندری-بهادری- سنندجی- عدل- خلیل دشتی-دکتر آقایان- دکتر معاون- منصف- امینی- مخبر فرهمند- دکتر زنگنه- فرمند- دکتر شفق- تهرانی- تولیت- حشمتی- فولادوند - حکمت- دکتر کیان- ثقةالاسلامی-صادقی- فیروزآبادی- شجاع- دکتر فلسفی- گرگانی- سرتیپ­زاده- هاشمی- مؤید قوامی- ابراهیمی ریگی- سیف پور فاطمی- دهستانی- نمازی  .

اسامی مخالفین- آقایان : کام­بخش- پروین گنابادی- اوانسیانس- دکتر کشاورز- رفیع-دکتر مصدق-یمین اسفندیاری- محمد طباطبایی- ایرج اسکندری- شهاب فردوسی-فداکار .

ورقه سفید بی اسم یک ورقه )

]3- موقع جلسه آتیه- ختم جلسه[

ملک مدنی- ختم جلسه (صحیح است )

رئیس- اگر اجازه می­فرمایید جلسه را ختم کنیم صحیح است جلسه آتیه روز 5 شنبه 30 شهریور سه ساعت پیش از ظهر.

مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر  ختم شد.

رئیس مجلس شورای ملی- سید محمد صادق طباطبایی

+++

تصمیم قانونی

دایر به ابراز رأی اعتماد به کابینه آقای محمد ساعد نخست­وزیر

مجلس شورا در جلسه 26/6/23 پس از طرح برنامه کابینه آقای محمد ساعد نخست‌وزیر به اکثریت 72 رأی از صد نفر عده حاضر رأی اعتماد داده است .

رئیس مجلس شورای ملی- سید محمد صادق طباطبایی

متن برنامه کابینه آقای ساعد

  1. استقرار امنیت عمومی به وسیله اجرای اصل حاکمیت قانون در سرتاسر کشور و استقلال قضات و جلوگیری قطعی از کلیه عوامل و عناصری که  مخل امنیت و نظم باشند.
  2. کوشش برای تثبیت قیمت­ها و ارزانی هزینه زندگی عمومی و مبارزه شدید با احتکار و علل دیگر گرانی
  3. شروع به اجرای قانون تعلمیات اجباری و تجدیدنظر در برنامه­های تحصیلی .
  4. شروع به ایجاد وسایل تحدید کشت تریاک در کشور .
  5. تقدیم لایحه اصلاح قانون انتخابات به مجلس شورای ملی

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294174!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)