کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 53 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 9 دى ماه 1331  

 

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای نریمان

3- تقدیم لایحه اصلاحی ازدیاد سهم کشاورزان به وسیله آقای وزیر کشور

4- طرح سؤال آقای خسرو قشقایی راجع به انتخاب انجمن های شهر و جواب آقای وزیر کشور

5- طرح سؤال آقای شهیدی راجع به واقعه چهارم مهر اصفهان و جواب آقای وزیر کشور

6 - طرح سؤال آقای دکتر سنجابی راجع به انتقال و تبعید چند نفر از اعضای حزب ایران در درگز و جواب آقای وزیر کشور

7- سؤال آقای حائری‌زاده راجع به اوراق مکشوفه از شرکت سابق نفت و جواب آقای معاون وزارت دادگستری

8- سؤال آقای گنجه راجع به دستمزد کارگران راه‌آهن آذربایجان و جواب آقای وزیر راه

9- سؤال آقای کریمی راجع به فیلم منتشره در ترکیه و جواب آقای وزیر امور خارجه

10- بیانات آقای نایب رئیس دائر به ابراز تأسف از سانحه هوایی اخیر

11- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع به تعلیق مجازات زندانیان

12- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 53

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 9 دى ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای نریمان

3- تقدیم لایحه اصلاحی ازدیاد سهم کشاورزان به وسیله آقای وزیر کشور

4- طرح سؤال آقای خسرو قشقایی راجع به انتخاب انجمن های شهر و جواب آقای وزیر کشور

5- طرح سؤال آقای شهیدی راجع به واقعه چهارم مهر اصفهان و جواب آقای وزیر کشور

6 - طرح سؤال آقای دکتر سنجابی راجع به انتقال و تبعید چند نفر از اعضای حزب ایران در درگز و جواب آقای وزیر کشور

7- سؤال آقای حائری‌زاده راجع به اوراق مکشوفه از شرکت سابق نفت و جواب آقای معاون وزارت دادگستری

8- سؤال آقای گنجه راجع به دستمزد کارگران راه‌آهن آذربایجان و جواب آقای وزیر راه

9- سؤال آقای کریمی راجع به فیلم منتشره در ترکیه و جواب آقای وزیر امور خارجه

10- بیانات آقای نایب رئیس دائر به ابراز تأسف از سانحه هوایی اخیر

11- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع به تعلیق مجازات زندانیان

12- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت 9 و چهل و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى مهندس رضوى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1- طرح صورت مجلس

نایب رئیس - غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر به وسیله آقاى ناظرزاده (منشى) قرائت شد)

غایبین با‌اجازه - آقایان: صراف‌زاده - راشد - دکتر فلسفى - اورنگ - عبدالرحمن فرامرزى‏

غایبین بى‌اجازه - آقایان: دکتر امامى - محمدحسین قشقایى - دادور - شاپورى - میلانى - زهرى - مشار - پارسا - دکتر ملکى.

دیرآمدگان بااجازه و زودرفتگان آقایان: دکتر شایگان - حاج سید جوادى - امامى‌اهرى - ناصر ذوالفقارى - هر کدام 15 دقیقه. دکتر طاهرى 30 دقیقه - خسرو قشقایى 2 ساعت‏.

دیرآمدگان بى‌اجازه و زودرفتگان آقایان: شوکتى 15 دقیقه - شهاب خسروانى 30 دقیقه - مهندس زیرک‌زاده 40 دقیقه - تولیت - دکتر کیان - منصف هر کدام چهل و پنج دقیقه - دکتر فاخر یک ساعت.

غایبین در رأى - آقایان: دکتر بقایى یک رأى - تولیت یک رأى - دکتر مصباح‌زاده 3 رأى - دکتر کیان 4 رأى - شهاب خسروانى 6 رأى - منصف 6 رأى‏

نایب رئیس - نسبت به صورت مجلس جلسه قبل نظرى هست؟ آقاى ناظرزاده‏

ناظرزاده - در بیانات بنده یکى دو تا تصحیح عبارتى هست که اصلاح مى‌کنم و به تندنویسى مى‌دهم.

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى کهبد

کهبد - در صورت جلسه مختصر اشتباهاتى است که بااجازه ریاست محترم تصحیح مى‌کنم و به اداره تندنویسى تقدیم مى‌کنم و در ضمن سؤالى از وزارت راه کرده‌ام راجع به واقعه‌اى که اتفاق افتاده که منجر به قتل 23 نفر بی‌گناه شده.

نایب رئیس - تقدیم سؤال را باید در موقع ورود به دستور بفرمایید نسبت به صورت مجلس دیگر آقایان نظرى ندارند. آقاى مدرس‏

مدرس - آقاى میلانى براى سرکشى به حوزه انتخابیه به تبریز مسافرت فرموده‌اند و گویا شرحى هم نوشته‌اند و خواهش کرده‌اند که جزو غایبین بااجازه محسوب شوند ضمناً در عرایضى که کرده‌ام مختصر اشتباهات چاپى هست که اصلاح مى‌کنم و به تندنویسى مى‌دهم.‏

نایب رئیس - آقاى منصف‏

منصف - مثل این که بنده را در جلسه گذشته شش رأى غایب نوشته‌اند. بنده به واسطه پیش‌آمدى که در بیرجند شده بود از مقام ریاست اجازه گرفتم که به تلگرافخانه بروم و متحصنین را از تحصن خارج بکنم این است که از مقام ریاست استدعا مى‌کنم که غیبت بنده را اصلاح بکنند.

نایب رئیس - بسیار خوب منظور مى‌شود چون عده براى رأى کافى نیست تصویب صورت مجلس بعد اعلام مى‌شود.

3- بیانات قبل از دستور آقاى نریمان‏

نایب رئیس - آقاى نریمان‏

نریمان - یکى از اصول و قواعد اساسى و مسلم مشروطیت و حکومت مردم این است که اهالى کشور در امور معاشى و سیاسى وطن خودشان مشارکت داشته باشند طریقه مشارکت مردم در این امور این است که دو سال یک بار نمایندگانى انتخاب نموده به مجلس شوراى ملى مى‌فرستند تا به این وسیله در امور معاشى و سیاسى کشور خود که خانه آنها است مشارکت داشته باشند روى همین قاعده و اساس که قانون اساسى ما در اصل دوم ماده 5 مقرر می‌دارد مجلس شوراى ملى نماینده قاطبه اهالى مملکت ایران است که در امور معاشى و سیاسى وطن خود مشارکت دارند یکى از مهمترین مسئله‌اى که با امور معاشى مملکت

+++

 ارتباط دارد موضوع جمع و خرج مملکت و یا درآمد و هزینه‌هاى عمومى است مجلس شوراى ملى هر سال به نمایندگى ملت بودجه جمع و خرج کشور را تصویب و به دولت اجازه می‌دهد مالیات‌ها و عوارض معینى را از مردم بگیرد و به مصارف معینى برساند اگر مجلس شوراى ملى وظیفه خود را در همین جا ختم شده بداند و در وصول درآمدهاى دولت و در پرداخت مخارج مملکت نظارت و تفتیشى نداشته باشد مشارکت مردم در امور معاشى وطن خودشان ناقص خواهد بود بودجه سالیانه کشور هر قدر خوب و دقیق و متوازن تنظیم و از روى کمال مراقبت از طرف مجلس شوراى ملى رسیدگى و تصویب شده باشد وقتى مفید مى‌تواند بود که مجلس شوراى ملى اطمینان حاصل کند که درآمدهاى منظور در بودجه در حدود قوانین و آیین‌نامه‌هاى مصوبه وصول شده به هیچ‌وجه تفریط نگردیده و درست مطابق فصول و مواد بودجه به مصرف مخارج مفید رسیده و دینارى بیش از اختیارات مصوبه پرداخت نشده باشد.

آقایان محترم که در آخر هر ماه با تصویب یک دوازدهم اجازه وصول میلیون‌ها پول را از این مردم به دولت‌ها می‌دهیم و یا با تصویب بودجه سالیانه اجازه مى‌دهیم این پول‌هاى آلوده باشد چشم بیوه زنان و مردمان لخت قطره قطره در این دریاى بى‌انتهایى که خزانه دولت نام دارد وارد شده آیا می‌دانیم این پول‌ها چطور مصرف مى‌شود آیا می‌دانیم این حاصل دسترنج مردمان زحمتکش ایران چگونه خرج مى‌شود من کارى ندارم که دولت‌هایى ممکن است باشند که مورد اعتماد مردم و مجلس شوراى ملى باشند من حرفى ندارم که دولت فعلى طرف اعتماد مردم است بنده عرض مى‌کنم قانون اساسى براى ما وظیفه و تکلیفى معین کرده است و آن نظارت و تفتیش در جمع و خرج مملکت است.

بنده عرض مى‌کنم که تنها رسیدگى به بودجه کشور و دقت در ارقام آن و جلوگیرى از اعتبارات بیهوده کافى نیست مجلس شوراى ملى موظف است بداند این بودجه که تصویب کرده این اعتباراتى که موافقت نموده چگونه عمل مى‌شود مجلس شوراى ملى مکلف است بداند که آیا این مالیات‌ها طبق مقررات از مردم گرفته مى‌شود یا خیر ما باید بدانیم این پول‌ها چگونه مصرف مى‌شود در جاى خود خرج مى‌شود گیرندگان وجه استحقاق دریافت آن را طبق قانون دارند آیا از اختیارات مصوبه تجاوز مى‌شود یا خیر.

این است شمه از نظارت نمایندگان مردم در جمع و خرج کشور با کمال تأسف باید عرض کنم که در حال حاضر مجلس شوراى ملى این وظیفه مهم خود را انجام نمى‌دهد یک بودجه و اعتباراتى را تصویب می‌کند و به دست دولت‌ها می‌دهد و آن را به انصاف و مروت آنها واگذار می‌کند تنها توجه به این که دولت مورد اعتمادى روى کار باشد کافى نیست باید به پیروى از اصول قانون اساسى در جمع و خرج مملکت نظارت نمود اعم از این که دولت‌ها مورد اعتماد باشند یا نباشند اگر قانون اساسى براى نمایندگان مردم و ملت وظیفه بسیار مهمى که عبارت از نظارت در درآمد و مخارج است معین نمود در مقابل هم براى انجام این تکلیف و وظیفه دستگاه و سازمان لازم را هم پیش‌بینى کرده است. سازمانى از طرف مجلس شوراى مأمور نظارت در جمع و خرج کشور و رسیدگى به حساب دولت می‌باشد دیوان محاسبات است که به علت اهمیت آن را باید رکن پنجم مشروطیت نامید این رکن پنجم مشروطیت در حال حاضر داراى آن اختیارات قانونى که اصول قانون اساسى مملکت براى آن مقرر داشته نیست.

اصل صد و یکم قانون متمم قانون اساسى می‌گوید اعضاى دیوان محاسبات را مجلس شوراى ملى براى مدتى که به موجب قانون مقرر مى‌شود تعیین خواهد نمود.

اصل صد و دوم همان قانون چنین مقرر می‌دارد دیوان محاسبات مأمور به معاینه و تفکیک محاسبات اداره مالیه و تفریغ حساب کلیه محاسبین خزانه است و مخصوصاً مواظب است که هیچ یک از فقرات مخارج معینه در بودجه از میزان مقرره تجاوز ننموده تغییر و تبدیل نپذیرد و هر وجهى در محل خود به مصرف برسد و همچنین معاینه و تفکیک محاسبه مختلفه کلیه ادارات دولتى را نموده اوراق سند خرج محاسبات را جمع‌آورى خواهد کرد و صورت کلیه محاسبات مملکتى را باید به انضمام ملاحظات خود تسلیم مجلس شوراى ملى نماید.

به طوری که ملاحظه مى‌فرمایید آن قسمت از وظایف دیوان محاسبات که قانون نسبت به آن تأکید مخصوص نموده مراقبت در این است که هیچ یک از فقرات مخارج معینه در بودجه از میزان مقرره تجاوز ننموده تغییر و تبدیل نپذیرد و هر وجهى در محل خود به مصرف برسد رسیدگى و تفتیش مخارج دو مرحله دارد مرحله اول رسیدگى حوالجات صادره از قسمت ماهیت مخارج و آن هم قبل از پرداخت است این مرحله بسیار مهم است زیرا اگر رسیدگى به خرج قبل از پرداخت به عمل مى‌آید پول بى‌جهت از صندوق دولت خارج مى‌شود این مرحله را در اصطلاح دیوان محاسبات تسجیلى حوالجات مى‌نامند به این معنى که هیچ حواله به امضاى وزیر دارایى نمی‌رسد و به عهده خزانه‌دارى کل صادر نمى‌شود مگر آن که قبلاً در دیوان محاسبات به دقت مورد رسیدگى واقع و معلوم گردد خرجى که پیشنهاد شده طبق مقررات مربوطه بوده و در بودجه مصوبه به محل اعتبارى داشته و اگر در ازاى خدمت داده می‌شود این خدمت انجام شده و یا اگر در ازاى تحویل و فروش مالى است آن جنس و یا مال به انبار دولت تحویل شده و قس علیهذا وقتى که دیوان محاسبات به ماهیت و کیفیت خرج و به این نکات رسیدگى نمود و درست بود آن وقت حواله را تسجیل مى‌کند یعنى در مقابل اعتبار مربوطه ثبت کرده و آن را براى امضاى وزیر دارایى و پرداخت مى‌فرستد و اگر ایرادى بود از تسجیل آن خوددارى مى‌کند به این ترتیب هیچ خرجى بدون رسیدگى و دقت و احراز صحت به عمل نمى‌آید و این رسیدگى از طرف مقامى صورت مى‌گیرد که از طرف مجلس شوراى ملى انتخاب و مأمور شده است و این عملاً دیوان محاسبات و در واقع همان نظارت مجلس شوراى ملى در مخارج است مرحله دوم رسیدگى به مخارج در موقع رسیدگى به حساب مخارج انجام شده را با حوالجات تسجیل شده تطبیق و رسیدگى می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که حواله تسجیل شده به جا و در محل خود مصرف شده باشد.

متأسفانه دیوان محاسبات فقط در یک دوره کوتاهى بین سال‌هاى 1312 و 1318 داراى اختیاراتى که قانون اساسى براى آن معین کرده است بود و از آن به بعد آن اختیارات از وى سلب شده و امروز جز یک آلت معطله وگول زننده‌اى نیست - ما دیوان محاسبات داریم که اسم آن را داشته باشیم تا مردم خیال کنند در مخارج دولتى نظارت قانونى مى‌شود این ماده اختیارات قانونى دیوان محاسبات از واجبات است و انجام وظیفه نمایندگى ما را وادار می‌کند که این اختیارات را فوراً به دیوان محاسبات برگردانیم. به این جهت بنده با استفاده از اطلاعاتى که در این امر دارم و به همچنین با در نظر گرفتن مطالعاتى که سال گذشته در موقع تصدى وزارت دارایى در این خصوص در جریان بوده و زمینه که حاضر شده طرحى با قید یک فوریت براى اعاده اختیارات دیوان محاسبات و برقرارى استقلال داخلى دیوان مزبور تهیه شده که به امضاهاى مقرره رسیده و اینک تقدیم مى‌شود.

چون صحبت از قانون اساسى و حقوق افراد کشور به میان آمد بى‌ضرر نیست یک موضوعى که با این حق بستگى و ارتباط کامل دارد به عنوان تذکر عرض کنم و آن رعایت حقوق اجتماعى بانوان در قانون انتخابات است.

اصل هشتم قانون متمم قانون اساسى مى‌گوید اهالى مملکت ایران در مقابل قانون دولتى متساوى الحقوق خواهند بود. چون بانوان ایرانى هم جزو اهالى مملکت ایران هستند بالطبع مشمول این اصل بوده در مقابل قانون انتخابات متساورى الحقوق مى‌باشند.

اصل دوم قانون اساسى مى‌گوید مجلس شوراى ملى نماینده قاطبه اهالى مملکت ایران است که در امور معاش و سیاسى وطن خود مشارکت دارند مطابق این اصل هم مشارکت اهالى کشور در امور معاشى و سیاسى وطن خودشان به وسیله این انتخاب نمایندگان انجام مى‌شود و بالطبع بانوان هم در این امور مشارکت دارند امیدوارم این نکات در تجدیدنظر قانون انتخابات مورد توجه و رسیدگى واقع شود.

صفایى - خوب نبود این مطلب به محیط مجلس کشیده شود و الا ما هم بر مى‌خیزیم در این زمینه صحبت مى‌کنیم این جار و جنجال در خارج مجلس هست کافى است شما دیگر آن را به محیط مجلس نکشانید.

نریمان - بنده در اظهارنظر آزادم شما هم اظهارنظر بکنید.

صفایى - بسیار خوب پس مى‌خواهید جار و جنجال بشود ما هم بر مى‌خیزیم و اظهارنظر مى‌کنیم.‏

نایب رئیس - چون آقایان وزیران براى جواب سؤالات تشریف آورده‌اند و لوایحى هم در دستور داریم براى این که کارها سرعت پیدا بکند بنده از آقاى کهبد و آقاى معتمددماوندى خواهش می‌کنم که از نطق قبل از دستور امروز صرف‌نظر بکنند (صحیح است) (کهبد - اجازه بفرمایید حق ما محفوظ شود براى جلسه بعد) البته سعى مى‌کنیم که در آینده جبران شود بنابراین وارد دستور مى‌شویم و اول دستور هم سؤالات مطرح است (خسرو قشقایى - آقا لایحه تعلیق زندانیان) چون به دولت اطلاع داده شده است و آقایان وزیران شرحى مرقوم فرموده‌اند که قبلاً سؤالات مطرح شود که آقایان بتوانند براى رسیدگى کارها به وزارتخانه‌های‌شان برسند آقاى وزیر کشور بفرمایید.

3- تقدیم لایحه اصلاحى ازدیاد سهم کشاورزان به وسیله آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (آقاى دکتر صدیقى) - چندى پیش لایحه افزایش سهم کشاورزان را تقدیم مجلس شوراى ملى کردم بر اثر آزمایشى که در این چند ماه به عمل آمد اصلاحاتى در آن لایحه لازم شده و این اصلاحات صورت گرفت و حالا چون اصل لایحه در کمیسیون خاصى مطرح است استدعا می‌کنم که مقرر فرمایند این لایحه اصلاحى را در کمیسیون اساس بحث و مطالعه قرار بدهند و این جایگزین مواد آن لایحه‌اى بشود که چندى پیش تقدیم شده است

+++

4- طرح سؤال آقاى خسرو قشقایى راجع به انتخاب انجمن‌هاى شهر و جواب آقاى وزیر کشور

نایب رئیس - لایحه اصلاح شده به کمیسیون ارجاع مى‌شود آقاى خسرو قشقایى سؤالى از آقاى وزیر کشور کرده‌اید بفرمایید.

خسرو قشقایى - سؤالى که بنده از آقاى وزیر کشور کرده‌ام مربوط به انتخاب قانونى شهردارى‌هاى شهراى بزرگ ایران و در درجه اول مربوط به تهران و آبادان است در این مواقع که خود دولت لوایح مفیدى می‌گذراند و قوانینى را خودش تصویب می‌کند بنده تصور می‌کنم لازم بود توجهى به انجمن شهرهاى ایران و به خصوص انجمن شهر تهران و آبادان بشود متأسفانه به غیر از شیراز در سایر شهرهاى ایران توجهى به انتخابات شهردارى نشده و در شهر شیراز که انتخابات شهردارى انجام شده نتیجه بسیار خوبى داده به طوری که آقایان ملاحظه مى‌فرمایند در این چند ماه گذشته که شیراز داراى انجمن مستقلى بوده پیشرفت‌هاى محسوس حاصل شده جناب آقاى دکتر فاطمى استدعا می‌کنم توجه بفرمایید و بنده فکر می‌کنم که اگر در سایر شهرها انجمن تشکیل شود خیلى مؤثر خواهد بود و هر روز شکایات زیادى به آقایان نمایندگان و وزارت کشور مى‌رسد مرتب از دست شهردارى و عوارضى که تصویب می‌کنند و کارهاى دیگر که مردم دارند مخصوصاً تهران که پایتخت ایران است و یک میلیون و دویست هزار نفر جمعیت دارد و داراى صدها دبیرستان و دانشکده و دانشگاه مى‌باشد و تمام مردم روشنفکر کشور در اینجا هستند و واقعاً مى‌شود گفت که شهر تهران علمدار آزادى ایران است و معنى ندارد که در پایتخت یک مملکتى انجمن شهر نباشد و بنده از آقاى وزیر کشور خیلى تشکر می‌کنم که دستور فرمودند گویا در 50 نقطه کشور انتخابات شروع بشود بنده تقاضا می‌کنم در شهرهاى بزرگ مخصوصاً در شهر تهران و شهر کارگرى آبادان انتخاب انجمن شهردارى را هر چه زودتر شروع بکنند (کریمى - و کرمانشاه) و کرمانشاه و تمام شهرهاى بزرگ به زودى انتخاب انجمن شهردارى را شروع بکنند و آن وقت اختیارت مردم را همان طوری که در قانون اساسى و حتى قانون اخیر که تصویب کرده‌اند پیش‌بینى نموده به دست خود مردم بسپارند که براى شهر خودشان هر کارى که دل‌شان مى‌خواهند بکنند که دیگر نه وزارت کشور در زحمت باشد و نه آقایان نمایندگان و در ضمن مردم شهرهاى بزرگ هم از این حق قانونى خودشان استفاده بکنند و هر روز مزاحم شما و آقایان نمایندگان و حتى اسباب زحمت در خود شهر نشوند.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور بفرمایید.

وزیر کشور - بنده از جناب آقاى قشقایى نماینده محترم تشکر می‌کنم که این موضوع را در مجلس شوراى ملى مطرح فرموده و سؤال کردند براى این که بنده هم عرایضى در همین زمینه داشتم و از چندى پیش هم بعضى از آقایان نمایندگان محترم سؤال مى‌فرمودند و بنده به طور خصوصى جواب مى‌دادم ولى این سؤال وسیله‌اى شد که به طور عمومى توضیحاتى در این باب داده شود. بعد از آن که لایحه قانونى شهردارى به تصویب جناب آقاى نخست‌وزیر رسید و به وزارت کشور از براى اجراى ارجاع شد بلافاصله قریب 50 جا را ما صورت برداشتیم و چون در لایحه هم مسطور است که پس از تهیه و فراهم گشتن وسایل به اجراى قانون مبادرت بشود دستور دادیم که در 50 جا این کار را شروع بکنند و پس از آن که مقدمات کار را فراهم کردیم و چندجا هم انتخابات شروع شد بار دوم قسمت‌هاى دیگرى را دستور دادم ...

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه اکثریت حاصل شد) بفرمایید.

وزیر کشور - دستور دادم که 76 محل انتخابات انجمن شهر را شروع بکنند و اکنون در شهرها و قصبات مشغول این کار هستند و خبرى که از انجام این انتخابات به تدریج مى‌رسد بنده به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رسانید تاکنون 5 جا انتخاباتش تمام شده و همان طوری که عرض کردم در 76 جا این انتخابات الان در جریان است و مجموعاً به حساب روزشمارى که در لایحه قانونى منظور شده است 42 روز حداقل براى اجراى این قانون لازم است و بنابراین به تدریج در این 76 نقطه که شروع کرده‌اند انتخابات تمام مى‌شود که یا به وسیله مطبوعات و یا اگر لازم شد در اینجا به عرض آقایان خواهد رسید. ولى جاى این سؤال هست که چرا ما در جاهاى کوچک شروع کردیم و در مراکز استان‌ها و شهرهاى بزرگ این عمل انجام نگرفته است علت را بنده توضیحاً عرض می‌کنم براى این است که این لایحه قانونى شهردارى لایحه‌اى است که پس از مطالعات و یک سلسله تحقیقات تهیه شده است و چون یک لایحه اساسى است که در کلیه شئون شهردارى تأثیر دارد نظر ما این بود که اول آن را در شهرهاى کوچک به آزمایش بگذاریم که اگر در ضمن عمل به مشکلاتى و نقایصى برخوردیم آن را به تدریج اصلاح کنیم تا وقتی که لایحه را در شهرهاى بزرگ اجرا می‌کنیم آن نقایص رفع شده باشد به این ملاحظه اول در جاهاى کوچک شروع کردیم و امیدواریم که قریباً بتوانیم در شهرهاى بزرگ و از جمله شهر تهران و شهر آبادان که جناب آقاى قشقایى اشاره فرمودند این عمل را صورت بدهیم (خسرو قشقایى - انشاء‌الله) و بنده اطمینان می‌دهم که مقصود اساسى ما این است که کار را به دست مردم بسپاریم و به این طریق هم کمکى کنیم به رشد مردم در آنجا مردم مقاصد خودشان و رعایت و حفظ مصالح و منافع خودشان و هم آن که یک اندازه‌اى کار خود را از جهت ادارى سبک بکنیم بنده امیدوار هستم که قریباً منظور جناب آقاى قشقایى و دیگر آقایان نمایندگان محترم به موقع عمل برسد و ما هم از این تعهدى که سپرده‌ایم به خوبى از عهده برآییم (قشقایى - متشکرم)

نایب رئیس - آقاى قشقایى‏

خسرو قشقایى - بنده فقط می‌خواستم تذکرى بدهم که آقاى وزیر کشور اظهار لطف فرمودند و امیدوار هستم که هر چه زودتر در همه جا شروع به انتخاب شهردارى‌ها بفرمایند.

5- طرح سؤال آقاى شهیدى راجع به واقعه چهارم مهر اصفهان و جواب آقاى وزیر کشور

نایب رئیس - آقاى شهیدى از وزارت کشور سؤالى فرموده‌اید؟

شهیدى - بله راجع به وقایع چهارم مهر اصفهان سؤال کرده‌ام‏.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور براى جواب سؤال آقاى شهیدى حاضرید؟

وزیر کشور - بله از چندى قبل حاضر بوده‌ام.‏

نایب رئیس - آقاى شهیدى بفرمایید.

شهیدى - مقدمتاً باید عرض کنم که ما قوانین بسیار خوب و ظاهرفریبى داریم از قبیل قانون محاکمه وزرا و قانون جلوگیرى از رشا و ارتشای قانون جلوگیرى از استعمال مسکرات علنى قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت کشور اما متأسفانه در عمل دیده‌ایم که هیچ یک از این قوانین در مورد خود اجرا نشده و همیشه موجب نابودى ضعفا و بیچارگان بوده براى این که به موجب قانون محاکمه وزرا وزرایى که محاکمه شدند با یک محاکمه تشریفاتى تبرئه شدند آمدند یا سناتور شدند یا این که زمام امور را به دست گرفتند ...

مهندس غروى - آقاى شهیدى سوالتان چیست؟ اول سوال را بدانیم‏

شهیدى - حالا عرض می‌کنم موضوعى که خیلى حایز اهمیت است موضوع امنیت کشور مى‌باشد که بنده از پشت این تریبون عرض کردم که دشمن و بیگانه سعى می‌کنند که مملکت را متشنج کنند ما یک قانون بسیار خوبى داریم و آن قانون مجازات مقدمین علیه امنیت داخلى کشور است که آن قانون البته اگر به موقع خود اجرا بشود مسلماً از اغلب این تشنجات جلوگیرى می‌شود. واقعه اصفهان یکى از همان وقایعى است که مسلم می‌دانید به تحریکات بیگانه رخ داده که در چهارم مهر ماه در اصفهان اتفاق افتاده البته از آن تاریخ تا امروز شاید یکى دو سه ماه گذشته باشد و به علت گرفتارى مجلس و گرفتارى آقایان وزیران جریانى که در آنجا وقوع پیدا کرده است تاکنون به اطلاع آقایان نمایندگان نرسیده است. روز چهارم مهر ماه در اصفهان ساعت 6 بعد از ظهر عده‌اى در حدود 25 یا 30 نفر در چهار باغ با حضور رئیس شهربانى وقت و مأمورین کلانترى در حالی که کامیون‌هاى سرباز براى حفظ امنیت در خیابان‌ها مشغول گردش بوده به مغازه‌هاى مردم حمله می‌کنند و 35 نقطه را در ظرف سه ساعت به کلى غارت می‌کنند از طرف مأمورین هیچ گونه مقاومتى نمی‌شود فقط پس از این که کلیه اموال مردم را از مغازه‌ها انتقال می‌دهند رئیس شهربانى وقت به عنوان پیروز نهایى غارتگران یک تیر هوایى خالى می‌کند در نتیجه این غارتگرى بیش از شاید صد نفر از مردم زحمتکش اصفهان آواره در تهران و اصفهان به گدایى افتاده‌اند و هنوز هم نمی‌دانم وضع آنها در چه حالى است اطلاع دارم که جناب آقاى وزیر کشور با حسن نیتى که دارند دستورات کافى داده‌اند اما شنیده‌ام که در اصفهان راجع به استرداد اموال غارت شده و سرمایه آنها که به کلى برده‌اند اقدامى نشده البته از لحاظ اصفهان یک چنین وقایعى بسیار اهمیت دارد براى این که اصفهان یک شهر صنعتى یک شهر کارگرى یک شهرى که حتى پیشوایان مذهبى در آنجا در نهضت اخیر ساعت‌ها در زیر آفتاب سوزان فداکارى کرده‌اند قابل توجه است ممکن است در اصفهان این عمل خداى نخواسته در کارخانه‌هایى که بیش از 60 هزار کارگر دارد اثر بکند و امنیت آنجا را مختل نماید این است که بنده از جناب آقاى وزیر کشور که هم به حسن تدبیر و هم به پاکدامنى ایشان اعتماد دارم تقاضا می‌کنم که براى روشن شدن ذهن آقایان نمایندگان بفرمایند اولاً نسبت به مرتکبین چه اقدامى فرموده‌اند و ثانیاً نسبت به استرداد اموال یک عده تاجر بدبخت و کسبه اصفهان چه اقداماتى تا به حال شده است و ثالثاً نسبت به یک میلیون خسارتى که به یک عده بیچاره در آنجا وارد شده چه اقدامى به عمل آمده است تا بنده هم به مکاتباتى که هر روز با بنده می‌کنند جواب‌شان را بدهم. این سؤال بنده بود.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور بفرمایید.

وزیر کشور - همان طوری که جناب آقاى شهیدى نماینده محترم اشاره فرمودند به علت تحریکاتى که از طرف چند تن مردم ماجراجو و مفسد در روز چهارم مهر ماه در اصفهان به عمل آمد واقعه ناگوارى در اصفهان روى داد که بر اثر آن عده‌اى از مردم تاجرپیشه و بازرگان آنجا مورد صدمه واقع شدند و مقدارى از اموال آنها به غارت رفت. روز چهارم مهر ماه این حادثه پیش آمد و پس از آن که خبر به وزارت کشور رسید بلافاصله

+++

اقدامات شدید به عمل آمد و دستورهاى لازم داده شد و بر اثر دستور وزارت کشور 18 تن از 20 تن اشخاصی که مظنون بودند توقیف شدند و پس از محاکمات مقدماتی که در مقامات قضایى به عمل آمد آنها را تسلیم شعبه بازپرسى دادسرا کردند و تحت تعقیب کیفرى واقع شدند دو نفر از اشخاصى که مظنون بودند متوارى شدند سرهنگ مجاب رئیس شهربانى اصفهان از کار خود برکنار شد و به جاى او سرهنگ مینا منصوب گردید و سرگرد واله و سروان حریرچیان منتظر خدمت شدند و تحت تعقیب دادسراى اصفهان قرار گرفتند و امیدوار هستم که در مراجع و مقامات صالح پس از آن که تحقیقات لازم به عمل آمد کسانی که در این واقعه تأثیر داشته‌اند به کیفر عمل خود برسند و اگر تقصیرى ثابت شد بر عهده مأمورین انتظامى و مجازاتى بیش از آنچه تاکنون درباره آنها مجرى شده است لازم بود البته وزارت کشور به وظیفه قانونى خود عمل خواهد کرد و فعلاً آنچه لازم است عرض کنم این است که این آقایان برکنارند و منتظر خدمت و پس از آن که ترتیب کار آنها از طرف وزارت دادگسترى داده شد هر حکمى که صادر شود به موقع اجرا و عمل گذاشته خواهد شد.

نایب رئیس - آقاى شهیدى توضیحى داشتید؟

شهیدى - خیر عرضى ندارم‏.

6- طرح سؤال آقاى دکتر سنجابى راجع به انتقال و تبعید چند نفر از اعضاى حزب ایران در درگز و جواب آقاى وزیر کشور

نایب رئیس - آقاى دکتر سنجابى سؤالى از وزارت کشور نموده بودید بفرمایید

دکتر سنجابى - عرض کنم سؤالى که در چندى پیش بنده و آقاى مهندس حسیبى و آقاى مهندس زیرک‌زاده از جناب آقاى وزیر کشور کرده بودیم راجع به عمل خلاف قانونى است که در چند ماه پیش یعنى در دوره حکومت چند روزه آقاى قوام نسبت به چند نفر از رفقاى حزبى ما در درگز شده است و هنوز هم آن اقدام غیرقانونى جبران نشده است توضیح این سؤال این است که در آن چند روزه با سوء‌استفاده از قانون 1323 راجع به تشدید مجازات اشخاص بدسابقه و شرور کمیسیون امنیت محل تصمیم فورى اتخاذ می‌کند که عده‌اى از رفقاى حزبى ما را از آن شهرستان منتقل یا تبعید کنند منتقل البته براى کسانى است که در خدمت دولت داراى شغلى هستند باید عرض کنم نسبت به انتقال در صورتی که به ترتیب عادى و جارى باشد جاى بحث و ایرادى نیست ادارات و وزارتخانه‌هاى مربوطه البته مجاز هستند وقتى که مقتضى دانستند یک مأمورى را از یک نقطه‌اى به نقطه دیگرى منتقل کنند ولى این که کمیسیون امنیت یک محل درباره انتقال مأمورى رأى بدهد این ترتیب عادى و جارى نیست زیرا انتقال بر طبق نظر وزارتخانه مربوطه است کمیسیون امنیت محل وقتى رأى می‌دهد استفاده از این قانون که راجع به مجازات اشخاص بدسابقه و شرور است یا سوء‌استفاده از این قانونى مى‌کند و به همین دلیل روى مقتضیات ادارى نیست بلکه جهات دیگرى منظور است به هر حال این یک سوء‌استفاده و عمل خلاف قانونى بوده که در چند روزه آن حکومت اتفاق افتاد و از آن تاریخ تا حالا مع‌التأسف هنوز این اقدام غیرقانونى جبران نشده و این اشخاصی که به ناحق منتقل شده‌اند یا تبعید شده‌اند هنوز به محل خودشان بر نگشته‌اند به خصوص اینها اشخاصى هستند که محل زندگی‌شان آنجا است خانواده‌های‌شان آنجا هستند و در ضمن هم باید به آقاى وزیر کشور بنده این تذکر را عرض کنم اینها افرادى هستند که سوابق ممتد مبارزات در راه وطن‌پرستى دارند و در دوره‌هاى مختلف مورد تعقیب و اذیت و آزار واقع شده‌اند از آن جمله بنده اسم چند نفر از آقایان را عرض می‌کنم یکى از اینها آقاى فخارى است که کارمند دارایى است و عضو 8 ساله حزب ایران بوده است و در موقع توقف قشون خارجى به دستور مأمور سیاسى روس‌ها به واسطه مبارزه با حزب توده تبعید شد و یک سال هم حبس گردید یکى دیگر آقاى غلامرضا فغانى کارمند دارایى است از افراد کمیته حزب ایران بود که بارها به واسطه مبارزات خود دچار محرومیت شده و از طرف خارجی‌ها در موقع اقامت‌شان بازداشت شده دیگرى آقاى زلفعلى دلیریان رئیس فرهنگ لطف‌آباد بود که به واسطه مبارزات میهن پرستانه‌اش در زمان روس‌ها از درگز تبعید شده و حالا کمیسیون امنیت در مدت همان چند روزه حکومت غیرقانونى قوام اینها را به عنوان اشخاص چاقوکش و شرور تبعید کرده است و جاى تأسف است که جناب آقاى وزیر کشور حکومت قانونى آقاى دکتر مصدق در این مدت اشخاصى را که به ناحق و با این سوابقى که الان عرض کردم تبعیدشان کرده‌اند نتوانسته‌اند نسبت به آنها اجراى حق و عدالت بکنند و به محل خودشان برگردانند سؤالى که بنده و آقایان دیگر از آقاى وزیر کشور کرده بودیم این بود.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور بفرمایید

وزیر کشور - در تاریخ اول خرداد ماه 1331 این تاریخ را عرض کردم براى این که یک تصحیح مختصرى با اجازه آقاى دکتر سنجابى نماینده محترم در بیان‌شان شده باشد این مربوط به چند روز واقعه اخیر تیر ماه نیست در تاریخ اول خرداد ماه 1331 از طرف کمیسیون امنیت شهرستان درگز براى این که نسبت به چند تن از آقایان کارمندان آنجا از طرف فرماندار سوء‌ظنى حاصل شده بود کمیسیون مقرر داشت که این چند تن که سه تن از آنها کارمندان دولت هستند از شهر درگز به نقاط دیگر منتقل شوند اصولاً بنده باید این نکته را تذکر بدهم که انتقال مأمورى از محلى به محل دیگر تبعید نباید تلقى شود و برخلاف قوانین هم نیست کارمندان دولت را می‌توان از شهرى به شهر دیگر منتقل نمود (دکتر سنجابى - نه بر حسب نظر شوراى امنیت) ولى اصولاً من با نظر جناب آقاى دکتر سنجابى موافقم که اگر قرار شد انتقال صورت بگیرد نباید بر اساس اغراض و امیال و شهوات و کارهاى خلاف قاعده باشد بلکه واقعاً این انتقال یا باید صرفاً بر اساس مصالح ادارى باشد یا اگر لازم شد در پى تعقیب و یک رسیدگى صحیح باشد. کمیسیون امنیت این کار را کرد و هنوز حقیقتاً چون بنده باید حق بگویم بر من روشن نیست که حق داشت این کار را بکند یا نه؟ آیا اینها واقعاً کارى برخلاف انتظامات و مصالح کرده بودند یا نه؟ ولى از آنجا که اینها را ما افراد یک حزبى مى‌شناسیم یعنى به ما این طور معرفى شده‌اند که این حزب سوابق خوب دارد. البته با قراین موجود بنده هم به نظرم رسید که باید هر چه زودتر به این موضوع رسیدگى شود این است که پس از آن که بنده به وزارت کشور آمدم این موضوع وقوع یافته بود. بلافاصله پس از آن که جناب آقاى مهندس حسیبى و جناب آقاى مهندس زیرک‌زاده و جناب آقاى دکتر سنجابى به بنده یادآورى کردند من دستور تلگرافى دادم که به این موضوع رسیدگى کنند و در صورتی که کارى برخلاف قاعده شده است فوراً آن را جبران کنند و از این انتقال صرف‌نظر شود وقتى دستور تلگرافى بنده رسید استاندارد تغییر کرد و این امر معوق ماند بنده سرپرستى براى کار استاندارى تعیین کردم و او به مشهد رفت و پرونده را تصور کرد که در حدود اختیار او نیست و در حق او نیست که رسیدگى کند سؤال کرد و ضمناً یادآورى کرد که در صورتی که وزارت کشور صلاح بداند این موضوع را به همان کمیسیون امنیت درگز واگذار کند بنده جوابى اخیراً دادم و از سرپرست استاندارى آنجا خواستم که خود او پرونده را از درگز بخواهد و به این کار رسیدگى کند و چون او خود شخص صالحى است و معتمد وزارت کشور است و مورد اطمینان بنده تصور می‌کنم که قریباً به این کار رسیدگى می‌کند و رأى خود را براى ما خواهد فرستاد و بنده آن وقت می‌توانم تصمیمى که مقتضى باشد اتخاذ کنم و امیدوار هستم که این تصمیم چنان که جناب آقاى دکتر سنجابى انتظار دارند و اعتقاد دارند که آن اشخاص افراد صالحند تصمیم ما مقرون به نظر و مطلوب خاطر آقاى دکتر سنجابى واقع باشد.

نایب رئیس - آقاى دکتر سنجابى‏

دکتر سنجابى - با کمال تأسف باید خدمت جناب آقاى وزیر کشور عرض کنم که قانع نشدم (صحیح است)

میر اشرافى - مواظب توضیح هم باشید.

دکتر سنجابى - خریدار توبیخ هستم‏.

وزیر کشور - ما از این حساب‌ها نداریم.‏

دکتر سنجابى - اولاً جناب آقاى وزیر کشور همان طورى که خودتان متوجه شدید انتقال مأمور وقتى که بر حسب رأى شوراى امنیت باشد کمیسیون امنیت باشد خیلى ببخشید بنده رفتم به جامعه ملل وقتى بر حسب رأى کمیسیون امنیت بشود این پیدا است که جنبه ادارى محض ندارد و باید وزارتخانه مربوطه اداره مربوطه درباره مأمور محل اگر مقتضیات ایجاب بکند که منتقل بشوند اقدام بکند اما وقتى کمیسیون امنیت یک جایى نظرى اتخاذ کرد معلوم است که مربوط به مقتضیات ادارى نیست بلکه جنبه سیاسى دارد. کمیسیون امنیت در این موضوع صلاحیتش بر طبق قانونى است آقاى وزیر که راجع است به تشدید مجازات اشخاص شرور و بدسابقه بنده از جنابعالى سؤال مى‌کنم کارمندان یک وزارتخانه کارمندان فرهنگ را آیا جزو اشخاص چاقوکش و دزد و بدسابقه و شرور معمولاً مى‌گیرید؟ ... (وزیر کشور - معمولاً خیر ولى ممکن است جناب آقاى دکتر سنجابى) آیا ممکن است که واقعاً تصور کنید که هفت هشت نفر اشخاص در یک شهرستان باشند که اینها فقط جزو اشخاص بدسابقه و شرور باشند که کمیسیون امنیت درباره آنها رأى بدهد؟ مخصوصاً کسى که سمت نمایندگى فرهنگ دارد اگر کسى که نمایندگى فرهنگ دارد بدسابقه و شرور است این را باید از خدمت دولت خارجش کنند نه این که از یک شهرى به یک شهر دیگر بفرستند این عملى است که جنبه ادارى ندارد و جنبه سیاسى دارد. ایشان نماینده فرهنگ لطف‌آباد بودند. برگردیم به سر موضوع شرارت بر جنابعالى باید این نکته معلوم شده باشد که در این شهرستان سرحدى درگز شرورترین فرد برجسته آنجا که بنده اصلاً نمى‌دانم کیست ولى آن طور که در خراسان مشهور است و شاید آقایان خراسانى که اینجا هستند بدانند شخصى است به نام صارم درگزى و شرارت و قتل‌هایى که این شخص انجام داده است تمام را مردم آنجا می‌دانند ولى متأسفانه و بدبختانه بنده باید عرض کنم که آنجا هم مثل بسیارى از بخش‌هاى دیگر یک عده مالک و متنفذ محلى هستند در نتیجه اوضاع و احوال و مرور زمان مأمورین آنجاها به تدریج گلچین مى‌شوند به نفع یک اشخاص معین و مخصوصى که نمونه‌هاى متعدد و

+++

 مختلف آن را بنده خودم دیده‌ام و الان مى‌دانم و در مواقعش هم به جنابعالى تذکر داده‌ام. آنجا هم یک همچو منطقه‌ای است که مأمورین محلى آنجا به خصوص مأمورین انتظامى آنجا در گذشته گلچین شده‌اند از براى متنفذین محل که اینها سوابق شرارت دارند این اشخاص نه براى مصلحت شما که دولت هستید نه براى مصلحت مردم آنجا بلکه براى مصلحت خودشان براى استیلاى خودشان و تجاوز و تعدى به مردم آنجا و توسعه قدرت خودشان افرادى که آزادى‌خواه هستند افرادى را که وطن‌پرستند افرادى را که مى‌خواهند حق و قانون در آنجا اجرا بشود و بنابراین قدرت آنها را محدود می‌کنند منافع آنها را محدود مى‌کنند آن مأمورین محلى که شاید با یکدیگر تماس منافعى هم داشته باشند طورى جلوه مى‌دهند که این مأمورین را به نام شرور و چاقوکش از آنجا تبعید کنند بنده تصور می‌کنم که واقعاً براى دولت صحیح نباشد که یک مأمور محلیش را به نام اشخاص بدسابقه از یک جا به جاى دیگرى منتقل کنند. الان اینها در خدمت دولت هستند و وظایف خودشان را انجام مى‌دهند در عین این که بر حسب تصدیق کمیسیون امنیت و استاندارى و وزارت کشور اینها بدسابقه و شرورند. بنده از جنابعالى سؤال می‌کنم که اگر اینها بدسابقه و شرورند چرا اینها را در خدمت دولت هستند؟ (صحیح است) و اگر نیستند و مردمانى هستند که بر حسب اغراض محلى و مأمورینى که واقعاً بنده نسبت به درستى آنها تردید دارم اینها را از جایى به جاى دیگر فرستاده‌اند چرا باید جنابعالى اینها را در آنجا نگهدارید جنابعالى چرا باید این را اصلاح نفرمایید چرا باید چهار ماه بگذرد و این کار جبران نشده باشد جنابعالى نباید اسیر کاغذ باشید نباید اسیر گزارش‌هاى مأمورین محلى باشید این گزارش‌ها را با این که رفقایى دوستانى به شما تذکر دادند و شما تسریع کردید تلگراف کردید و از آن تاریخ تا حال دو ماه مى‌گذرد هنوز شما تردید دارید و هنوز آن تردید در شما وجود دارد که افرادى که منسوب به حزب ایران هستند و چندین نفر از آنها دفاع می‌کنند آیا واقعاً اینها شرور هستند و آیا با این که بنده مى‌آیم خدمت شما و مى‌گویم که اینها شرور نیستند این حرف بنده براى جنابعالى سندیت ندارد و منتظر هستید که بخشدار آن محل و رئیس امنیه آن محل و رئیس شهربانى آن محل که خودشان نشسته‌اند رأى داده‌اند آنجا و بنا به مصحلت آن صارم درگزى آنها را بیرون کرده‌اند اینها جواب بدهند شما روى همان فرمالیته که نخیر آقا ما اشتباه کرده بودیم شما باید تصمیم قاطع بگیرید و بگویید که یک حزبى که در راه ایران مبارزه می‌کند براى هدف جبهه ملى کوشش کرده است و سوابق خدماتش معلوم است و وقتى یک اشخاصى می‌گویند که سوابق‌شان بر شما معلوم است شما باید یک تصمیم قطعى بگیرید و تشخیص بدهید و یک چنین انتقالاتى که کمیسیون محلى مى‌نشیند و دستور می‌دهد این انتقالات عادى نیست متأسفانه پنج ماه شش ماه است که از این موضوع مى‌گذرد و هنوز تصمیم قاطعى گرفته نشده و حقیقتاً جاى آن است که بنده از جنابعالى گله‌مند باشم.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - بنده عرض نکردم که بیانات جناب آقاى دکتر مورد تصدیق و اعتماد بنده نیست ولى کمیسیون امنیت به تصدیق خودشان یک کمیسیونى است که یک وقت در یک مواردى باید اقدامى بکند و تصمیمى بگیرد. در این مورد دعوى جناب آقاى دکتر این است که حق نداشتند این عمل را بکنند بنده براى این که بدانم که حق داشته است یا نه باید به مأمور خودم در آنجا رجوع بکنم و از او بخواهم که اظهارنظر کند مأمور ما در آنجا اول آقاى قضایى بود که فعلاً در وزارت دادگسترى وظیفه‌اش را انجام مى‌دهد و مردی است که مورد اعتماد است منتهى او قبل از این که کار خود را تمام کند و به این موضوع رسیدگى کند منتقل شد به تهران و به وزارت دادگسترى مأمور فعلى هم آقاى شایان است که او هم کاملاً مورد اعتماد من است و از مأمورین مجرب و با سابقه و پاکدامن وزارت کشور است و من این کار را به او واگذار کردم و او رسیدگى می‌کند و پس از این که معلوم شد کمیسیون امنیت محق نبوده است در اتخاذ این تصمیم بنده فوراً البته به وظیفه ادارى خود عمل خواهم کرد و اگر جناب آقاى دکتر تصور بفرمایند که بنده قول ایشان را مورد اعتماد قرار نداده‌ام این بى‌لطفى است و من حق دارم از ایشان گله‌مند باشم جناب آقاى دکتر بدانند که دیر باورى البته خوب نیست ولى زودباورى هم البته عیب است و بنده معتدل هستم در این میان. وظیفه ادارى من هم این است که از مأمورى که در محل است تحقیق کنم و حاضر چیزى مى‌بیند که غایب نمى‌بیند. من از او سؤال کردم و پس از این که جواب آمد البته به طریقى که حق احقاق بشود و باطل ابطال عمل خواهم کرد. (احسنت)

7- طرح سؤال آقاى حائرى‌زاده راجع به اوراق مشارکت از شرکت سابق نفت و جواب آقاى معاون وزارت دادگسترى‏

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده سؤالى از دولت کرده‌اند و دولت هم به آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى معاون وزارت دادگسترى مأموریت جواب داده‌اند. بفرمایید آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - قبل این که به سؤال شروع کنم این شکل سؤال و جوابى را که در مجلس پیش آمده من این را موافق اصول نمى‌دانم سؤال را نماینده مى‌نویسد و مى‌دهد بعد جوابش را مى‌دهند اگر جواب قانع کننده نشد وزیر توضیحاتى مى‌دهد  در اطرافش و باز هم اگر وکیل قانع نشد باید استیضاح کند و الا مجلس جاى گله‌گذارى نیست (صحیح است). یک قانونى در اواخر دوره 16 از مجلس گذشت یک ماده واحده‌اى بود در زمان کابینه جناب دکتر مصدق همان و آخر مجلس که به رئیس دولت دستور داده شد که یک کمیسیونى مرکب از نمایندگان مجلسین انتخاب بکند رئیس دولت با حضور دادستان کل و آن اوراقى که از بقایاى دستگاه جاسوسى نفت باقى مانده بود و جناب دکتر بقایى و دوستان ایشان کشف کرده بودند و دست رویش گذاشته بودند آن اوراق رسیدگى بشود تفتیش بشود و اگر در آنجا اسنادى هست که کسانى جرمى مرتکب شده‌اند به وسیله محاکم تعقیب بشوند و اگر فقط ارتباط‌هایى هست که زیبنده یک ایرانى شریف نیست که یک همچو ارتباطى با دستگاه خارجى در ایران داشته باشد صورت آن را به اطلاع مجلس شوراى ملى برسانند. یک همچو قانونى ماده واحده‌اى گذشت از مجلس سؤال من این بود که آیا این کمیسیون تشکیل شده جناب نخست‌وزیر اعضاى کمیسیون را که انتخاب کرده‌اند کی‌ها هستند و این شش نفرى که از شورا و سنا انتخاب شده‌اند چه اشخاصى بوده‌اند و عملى که آنها کرده‌اند چه بوده؟ گزارشى را که باید به مجلس بدهند چه شده؟ این توضیح هم لازم نداشت ولى چون مد شده که مى‌آیند اینجا و حرف مى‌زنند بنده هم پیروى کردم.

نایب رئیس - آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى‏

دکتر ملک‌اسمعیلى (معاون وزارت دادگسترى) - به طوری که جناب آقاى حائرى‌زاده فرمودند سؤال در 3 قسمت است یکى این که در تعقیب ماده واحده 25/ 4/1330 راجع به اوراق مکشوفه دستگاه جاسوسى کمپانى سابق نفت چه اقدامى شده؟ قسمت دوم سؤال هم که ارتباط دارد با قسمت اول این است که آیا کمیسیون تشکیل شده یا نه؟ کمیسیون مقرر در قانون مرکب از آقایان دکتر بقایى دکتر طاهرى مخبر فرهمند نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى و آقایان دادگر دیوان بیگى و دکتر حسابى نمایندگان سابق مجلس سناى سابق با حضور آقاى حائرى شاه باغ دادستان کل وقت دیوان کشور تشکیل شد. چند نفر از آقایان در جلسه حاضر شدند ولى حاضرین پس از چند جلسه چون مشاهده کردند که همه اوراق و اسناد و پرونده‌ها به زبان انگلیسى است و یا این که روى آنها یادداشت‌هایى به زبان انگلیسى است قرار شد که آقاى اکرمى رئیس اداره دفتر بازرسى کل کشور وزارت دادگسترى که در عین حال سمت مترجم رسمى زبان انگلیسى وزارت دادگسترى را دارند به اتفاق یکى از دادیاران دادسراى شهرستان تهران تمام این اسناد و اوراق را مرتب و منظم کنند مطابق اظهار این آقایان یعنى آقاى اکرمى و نماینده دادستان قسمتى از اسناد و اوراق مکشوفه عبارت از تلگراف‌هایى است که بین تهران و آبادان و لندن در سال‌هاى 28 و 29 و 30 بین شرکت سابق نفت و مراکز مزبور مبادله شده و اغلب مربوط به دستورهایى است که راجع به قرارداد الحاقى داده‌اند یا این که نظریات خودشان را مبادله کرده‌اند یک قسمت دیگر عبارت از خلاصه مقالاتى است که در سنوات اخیر در جراید مرکز درجه شده و روى بعضى از آنها با ماشین تحریر به زبان انگلیسى قید کرده‌اند که فلان مقاله به دستور شرکت نفت و یا این که فلان مقاله به الهام شرکت نفت درج شده و یا این که براى درج در روزنامه تهیه گردیده. این دو قسمت دیگر عبارت از خلاصه مذاکراتى است که بین اولیاى شرکت نفت و نخست‌وزیر آن وزراى وقت وزراى دارایى به عمل آمده که بعضى از آنها در شوراى امنیت خوانده شده و قرائت همین اسناد جناب آقاى حائرى‌زاده توجه بفرمایند قرائت همین اسناد و همچنین قرائت تلگرافات وزارت کشور راجع به دستور انتخابات دوره یازدهم مجلس شوراى ملى سبب شد که شوراى امنیت به تقاضاى انگلستان ترتیب اثر ندهد و با همین اسناد بود که بالاخره شوراى امنیت اخذ تصمیم را موکول به رأى دیوان بین‌المللى لاهه کرد و کار به جایى رسید که حتى قاضى انگلیس جناب آقاى صفایى توجه دارند؟ کار به جایى رسید که قاضى انگلیسى هم در دادگاه لاهه حقاً با یک بی‌طرفى کامل و یک حس عدالت‌خواهى بى‌نظیرى به نفع کشور عزیز ما رأى داد که اینجانب خودم را موظف می‌دانم از پشت تریبون مجلس شوراى ملى ایران و به نمایندگى از طرف قضات ایران به این قاضى تبریک بگویم واقعاً این قاضى به سایر قضات دنیا معنى قضاوت را فهماند اما در قسمت سوم سؤال که آثار عملى کمیسیونى که عرض کردم و محاکم چه بوده به عرض نمایندگان محترم مى‌رساند که به طور کلى این اسناد با ماشین تحریر تنظیم شده و براى این که آقایان از چگونگى این اسناد اطلاع کافى به دست بیاورند ممکن است هر موقعى که فرصت دارند و مقتضى مى‌دانند براى ملاحظه و مشاهده به وزارت دادگسترى تشریف‌فرما شوند یا باز هم همان‌ طوری که در ابتداى امر با تشریک مساعى آقایان نمایندگان محترم اقدام شده اگر نظرى

+++

 داشته باشند باز در اجراى آن اقدام بشود.

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - جواب نماینده دولت بنده را قانع نکرد لذا آن ماده واحده را می‌خوانم و بعداً توضیح می‌دهم که مجلس و جامعه از سؤال بنده و عملى که شده است روشن بشود در تاریخ 25 تیر ماه 30 ماده واحده‌اى از مجلس گذشته است به این عبارت اوراقى که از شرکت سابق نفت به دست آمده است باید کلاً در اختیار کمیسیون منتخب از طرف آقاى نخست‌وزیر .... این کمیسیون روى اعتمادى که مجلس به جناب نخست‌وزیر داشته به اختیار ایشان گذاشته شده است که هر کس را ایشان شایسته می‌دانند و طرف اعتمادشان هستند انتخاب بکنند و کمیسیون از دادستان کل و شش نفر از نمایندگان مجلسین که سه نفر از مجلس شوراى ملى آنها که بیشتر مورد اعتماد‌شان هست و سه نفر از سنا قرار بگیرد و دادستان کل مکلف است ظرف یک ماه با حضور هیئت مزبور به اوراق مکشوفه مراجعه و آنچه منطبق قانون مجازات عمومى است به وسیله دادیاران دیوان کشور که در این مورد کلیه اختیارات قضات تحقیق را دارند به محاکم عمومى مراجعه نمایند و آنچه جرم نیست ولى دلیل ارتباط نامشروع ایرانیان با شرکت سابق نفت است به وسیله وزارت دادگسترى در جلسه علنى مجلس شوراى ملى اعلام خواهد شد این پرسش من یک قسمت جوابش را ایشان مرحمت فرمودند که کسانى که در مجلسین طرف اعتماد جناب نخست‌وزیر بودند براى رسیدگى به این اوراق که خیانت‌کار را از خدمتگزار صرافى بکنند و تشخیص بدهند. معرفى فرمودند خوب جناب دکتر طاهرى در مجلس شوراى ملى طرف اعتماد ایشان بوده است آقاى دکتر بقایى هم که کاشف بوده باید باشند چند نفر دیگر هم در آنجا بوده‌اند این عمل شده و جناب دکتر مصدق بنا به وظیفه خودشان اشخاص طرف اعتماد خودشان را براى کشف حقیقت انتخاب فرموده‌اند اما یک وظیفه‌اى داشته است وزارت دادگسترى که آن مقدارى که جرم تشخیص می‌دهد محاکم تعقیب بکنند و آن قسمت‌هایى را که جرم تشخص نمی‌دهد ولى ارتباط اشخاص است با آن دستگاه فساد آنها را به اطلاع مجلس شوراى ملى برساند که مردم بفهمند آیا حائرى‌زاده با این دستگاه کمپانى نفت مربوط بوده. مشاور آنها بوده؟ راهنمایى مى‌کرده یا مهندس فلاح بوده است یا زید بوده، یا عمرو بوده است. اینها را، حقیقت را مردم بفهمند و روشن بشود این کمیسیون براى ما است مالى کردن نبود که بنشینند ببینند اگر دوستى رفیقى اسمش یا اوراقى از او آنجا هست از بین برود یا مسکوت بماند این کمیسیون براى پرده برداشتن از کثافت‌کاری‌هاى سابق بود نه براى مسکوت گذاشتن و یا ماست مالى کردن حتى اختیار داده شد به معاونین دادستان دیوان کیفر که اینها اختیار دادستان شهرستان را دارند و همه جور تعقیب هم مى‌توانند بکنند و این بیانى که جناب آقاى معاون محترم فرمودند حاکى است که اوراق و اسنادى که در محاکم عمومى بتوانند اشخاص را تعقیب کنند تا به حال کشف نشده انگلیسى است ترجمه نشده فلان است ولى گزارشى که چه اشخاصى ارتباط داشته‌اند کدام روزنامه‌ها ارتباط داشته‌اند آیا روزنامه باختر ایشان (خطاب به آقاى وزیر امور خارجه) بوده یا روزنامه‌اى که کسان دیگر مى‌نوشته‌اند مربوط بوده است اینها باید روشن بشود جامعه باید بداند نه این که این اسناد در کیسه‌اى براى تهدید یا ماست مالى آنجا بماند باید قضایا روشن بشود حقیقت مکشوف بشود که جامعه خوب و بد را بشناسد که فردا اگر من دفاع کردم از یک نفرى جزو عوامل انگلیس‌ها بود و ملت ایران با او مبارزه می‌کرد معلوم بشود که من مدافع یک نفر اجنبى‌پرست هستم و این را به عقیده من وزارت دادگسترى قصور کرده حالا از وزارت دادگسترى مقصد من جناب لطفى یا جناب معاون ایشان که آن روزها نبوده‌اند نیستند اصلاً وزارت دادگسترى به وظیفه خودش عمل نکرده است.

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت دادگسترى بفرمایید.

معاون وزارت دادگسترى - مطالبى که جناب آقاى حائرى‌زاده نماینده محترم فرمودند بسیار صحیح است ولى بنده عرض کردم که این اسناد انگلیسى است و با ماشین تحریر تنظیم شده و بنده خاطرم هست در یک روزنامه‌اى در همان موقع خواندم که از آقاى حائرى شاه باغ دادستان وقت دیوانعالى کشور سؤال کرده بودند که از این اسناد چه فهمیدید؟ چه اشخاصى رابطه با ممالک بیگانه داشته‌اند ایشان به طورى که در روزنامه بنده خواندم عیناً عبارتش این بود جواب داده‌اند که به جدم من نمى‌توانم به اشخاص چیزى بگویم و تهمت به اشخاص وارد بکنم این اسناد همان طوری که بنده عرض کردم الان در وزارت دادگسترى محفوظ و مهر و موم شده است حتى در اطاقى که قفسه‌هاى این اسناد است آنجا قفل مخصوصى روز اول زدند که با سایر کلیدها باز نمى‌شود مستحفظ هم برایش گمارده‌ایم ممکن است آقایان تشریف بیاورند آنجا ملاحظه بفرمایید میل دارید اسناد را اینجا مى‌آورم و اگر هم مصحلت مى‌دانید که بدون این که این اسناد دلایل محکم و روشن داشته باشیم نسبت به خیانت اشخاص در این جا ذکر کنیم باز هم حرفى نیست اگر آقایان تشریف آوردید و این اسناد را دیدید و صلاح هم دانستید بنده هیچ حرفى ندارم و خیال می‌کنم که هیچ قصورى هم از طرف کسانى که قبل از بنده و جناب آقاى لطفى در وزارت دادگسترى بوده‌اند واقعاً نشده است.

نایب رئیس - آقاى گنجه‌اى سؤالى از آقاى وزیر راه داشتید بفرمایید.

گنجه‌اى - سؤال اینجانب از وزارت راه مربوط به دستمزد کارگران راه‌آهن آذربایجان است آقایان استحضار دارند که مطابق قانون مخصوص یعنى قانون کار حداقلى براى دستمزد کارگران در تمام کشور تعیین شده و حالا مورد عمل است (مهندس حسیبى - هنوز مورد عمل نیست قربان) آقاى مهندس حسیبى توجه بفرمایید این از آن مطالبى است که نمى‌شود گفت مى‌فرمودید ما قصور کردیم مى‌فرمودید که شماها نمى‌گویید و قصور می‌کنید حق اینها ضایع مى‌شود پارسال و پیارسال بنده راجع به این مطلب با وزیر راه وقت مکرر صحبت کردم که آقا دلیل ندارد در تمام کشور براى دولتى یک ترتیب و نظمى داشته باشد ولى متأسفانه نسبت به دستمزد کارگران راه‌آهن آذربایجان که شاید از حیث قواى جسمانى بهتر اگر نباشند کمتر از سایر کارگران نیستند تبعیض قائل شوید و این تبعیض و اشتباه یک قسمت عمده کارها و قوانینى که در اینجا وضع مى‌شود در آذربایجان اگر مورد استفاده اهالى باشد به عمل در نمى‌آید مجرى نیست و این یکى از این کارها بود و این بیچاره‌ها پرونده‌اى که شاید دو سه من اوراقش باشد در وزارت راه دارند و هنوز کسى به داد اینها نرسیده است در زمان وزارت آقاى بوشهرى بنده باز رفتم آنجا و این مطلب را طرح کردم و تقاضا کردم که اقلاً حداقل مزدى که می‌دهید درباره اینها هم بدهید دستمزد روزانه حداقل مطالب قانون 34 ریال است در سایر نقاط بنگاه راه‌آهن 38 ریال حداقل مزد را می‌دهند ولى در آذربایجان بیش از 26 و 27 و 28 ریال نیست البته براى کارگرى که محروم از همه چیز است و در یک نقاط صعب و سخت زندگى می‌کند و هیچ گونه تشویق ندارد روزى 8 قران و 6 قران یک مبلغ فوق‌العاده قابل توجهى است زمان وزارت آقاى بوشهرى به نظرم اقدامى فرمودند 2 ریال به دستمزد آنها اضافه شد ولى هنوز به آ‌ن حداقل قانونى نرسیده بنده تقاضایم این است که جناب آقاى وزیر راه توجه بفرمایند که از همین امروز حداقل دستمزد به این کارگران داده شود و مطابق حسابى هم که شده است سالیانه شاید بیش از بیست سى هزار تومان تفاوت آن نیست ولى تأثیر روحى این مطلب آن هم درباره کارگر بیچاره پریشان مستأصل در یک نقاط مرزى البته خیلى مهم است و قابل توجه است.

نایب رئیس - آقاى وزیر راه‏

وزیر راه - در پاسخ سؤال جناب آقاى گنجه نماینده محترم مجلس شوراى ملى نسبت به دستمزد کارگران و عملجات ناحیه راه‌آهن آذربایجان مراتب زیر را به عرض مى‌رساند:

در ناحیه راه‌آهن آذربایجان 307 نفر کارگر و عمله باحقوق روزانه 25 ریال مشغول به کار بوده‌اند که از سه ماه پیش دستمزد آنها به 28 ترقى داده شده با صرفه‌جویى‌هایى که در اثر جلوگیرى از پرداخت اضافه‌کارهاى ادارى به عمل آمد از تاریخ 15 آبان 31 جمعاً مبلغ 157000 ریال در ماه به دستمزد کارگرانى که کمتر از حداقل میزان قانون کار حقوق دریافت مى‌داشتند به ترتیبى که عیناً به عرض می‌رسد اضافه شد.

ناحیه آذربایجان 307 نفر از 28 ریال به 30 ریال دستمزد روزانه.

بقیه نواحى راه‌آهن 818 نفر از 30 ریال به 34 ریال دستمزد روزانه.

279 نفر از 31 ریال به 34 ریال دستمزد روزانه.

55 نفر از 32 ریال به 34 ریال دستمزد روزانه.

221 نفر از 33 ریال به 34 ریال دستمزد روزانه.

با آن که دستمزد کارگران ناحیه آذربایجان 5 ریال جمعاً افزوده شده بود ولى این ترتیب به حداقل دستمزدى که طبق قانون کار براى آن محل (یعنى 30 ریال) رسیده بود. معهذا از نقطه نظر یکسان نموده دستمزدها در کلیه نواحى راه‌آهن دستور داده شد از 15 آبان ماه 31 به دستمزدها در کلیه نواحى راه‌آهن دستور داده شده از 15 آبان ماه 31 به دستمزد کارگران ناحیه آذربایجان نیز 4 ریال اضافه شود که جمع دستمزدشان به 34 ریال مثل سایر نواحى رسیده و تفاوتى بین حقوق این کارگران با کارگران سایر نواحى وجود نداشته باشد

+++

نایب رئیس - آقاى گنجه‌اى‏

گنجه - بنده خواستم به این وسیله از آقاى وزیر راه تشکر کنم (صحیح است) و این نکته را هم یادآورى کنم که این کارگران ایران راه‌آهن آذربایجان از قدیمى‌ترین کارگران ایران هستند زیرا این راه‌آهن قبل از راه‌آهن سراسرى موجود بود و این کارگران هم در همان موقع منتقل شده‌اند و تقاضایم این است که در سال جارى یعنى از سال آینده نسبت به آنها توجه بشود که به نسبت سایر جاها که می‌گویند حداقل دستمزد آنها 38 ریال است مال اینها هم برسد.

نایب رئیس - آقاى کریمى سؤالى از آقاى وزیر خارجه کرده‌اند بفرمایید آقاى کریمى.

کریمى - عین سؤال را بنده براى اطلاع آقایان نمایندگان محترم می‌خوانم بعدالعنوان طبق اخبار واصله اخیراً در کشور دوست و همجوار ما ترکیه تبلیغاتى علیه ایران به وسیله فیلم‌ها و جراید منتشر شده خواهشمند است مقرر فرمایید از جناب آقاى وزیر خارجه سؤال شود در صورت صحت شایعه چه اقدامى معمول گردیده. کریمى.

این عین سؤالى است که بنده به وسیله مجلس شوراى ملى از وزارت خارجه کردم گر چه این مطلب زیاد احتیاج به توضیح ندارد ولى از لحاظ تشریفات شاید لازم باشد چند کلمه‌اى به عرض آقایان برسانم به شهادت تاریخ ملت ایران هر وقت بر حسب تصادفات و اتفاقات و پیش‌آمدهایى دچار حمله بیگانگان شده است در اثر روح شهامت و وطن‌پرستى که در فرد فرد این ملت وجود داشته و هست ولو به قیمت جان تمام ملت ایران هم تمام شده است کوشیده‌اند و استقلال خودشان را حفظ کرده‌اند و ملت ایران به شهادت تاریخ بزرگترین افتخارات را دارد حمله مغول حمله اعراب حمله اسکندر و سایر حملاتى که به این مملکت شده است همیشه با یک نهضت ملى عمومى ملت ایران روبرو شده است و ناچار به شکست بیگانگان و حفظ استقلال ایران خاتمه یافته است اخیراً در این دو سالى که ملت ایران در مقابل تجاوزات بیگانگان مخصوصاً ایادى شرکت سابق واقع شده که دست به این نهضت ملى زد از دولت همجوار و دوست و همکیش خود ترکیه انتظار کمک و مساعدت داشت متأسفانه علاوه بر آن که این دولت همجوار به ما هیچ گونه کمکى نکرد بلکه براى خوش آیند دولت انگلستان تا آنجا که توانست به وسیله روزنامه‌ها و به وسیله تبلیغات بر علیه ملت ایران اقدام کرد اخیراً به طوری که در روزنامه‌ها چندى قبل منتشر شده بود در ترکیه یک فیلمى تهیه کردند که این فیلم کاملاً یک جعل تاریخى است در این فیلم شاه اسمعیل صفوى را که از بزرگترین سلاطین صفوى و از پادشاهان غیور و رشید و شجاع ایران است به طور موهنى در صحنه نمایش در آورده‌اند و آن واقعه چالدران را به نفع دولت ترکیه و با شکست ایران به یک وضع فوق‌العاده موهنى نمایش دادند (پورسرتیپ - غلط کردند) بنده مى‌خواستم به نام فردى از افراد ملت ایران از پشت این تریبون ملت ترک بگویم آیا از تمام مبارزات دولت صفویه با ترک با دولت عثمانى فقط همان واقعه چالدران را به خاطر دارند که مردم رشید تبریز بیش از چهار شب مجال به قشون عثمانى ندادند و آنها را از شهر و خانه خود بدون دخالت قشون بیرون راندند ولى حملات پادشاهان صفویه و تصرفات شهرهاى خود را فراموش کردند مگر همین شاه اسمعیل دو سال قبل از واقعه چالدران بغداد و سایر شهرهاى عراق عرب را که آن موقع جزو دولت عثمانى بود تصرف نکرد؟ مگر نامه‌هاى تاریخى سلاطین آل عثمان در دست ما نیست که از پادشاهان ایران زنهار خواسته‌اند مگر شاه عباس کبیر چند بار قشون ایران را تا پشت دروازه‌هاى ترکیه نراند؟ چرا مى‌بایستى یک دولتى اجازه بدهد که در مملکتش حقایق تاریخى زیر پا گذاشته و یک موارد مجعولى را نمایش دهند من جز خوش رقصى براى دولت انگلستان به این اعمال چیز دیگرى نمى‌توانم نام بگذارم. چون بعضى از رفقا به منظور حفظ روابط سیاسى تقاضا کرده‌اند که بنده دامن صحبت را فراچینم بنده به عرایضم خاتمه می‌دهم (احسنت) و از نماینده دولت تقاضا می‌کنم که در پشت این تریبون شرح بدهند ببینیم در مقابل این عملیات خلاف رویه و غیردوستانه چه عملى کرده‌اند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى وزیر امور خارجه‏

وزیر امور خارجه (آقاى دکتر فاطمى) - بنده از نماینده محترم جناب آقاى کریمى متشکر هستم که این مطلب را طرح کردند و یک فرصتى به بنده دادند که اینجا بعضى مطالب را به عرض آقایان برسانم عرض کنم مسائلى که در داخله یک کشور اتفاق مى‌افتد نمى‌بایستى تمام اینها را متوجه یک دولتى کرده و بنده شرم دارم که به آقاى کریمى بگویم کاریکاتورهایى از جراید ایران به مورد اعتراض مقامات دولت ترکیه قرار گرفت و هیچ وقت اینها را نباید به حساب ملت ایران گذاشت (صحیح است) و اعمالى هم که در آنجا گاهى در مطبوعات گاهى در فیلم دیده شده است این را هم نباید به حساب دولت دوست ایران ترکیه گذاشت در پاسخ جناب آقاى نادعلى کریمى نماینده محترم مجلس شوراى ملى راجع به تبلیغاتى که در کشور دوست و همجوار ما کشور ترکیه بر علیه ایران به وسیله انتشار مقالات در بعضى جراید با نشان دادن فیلم‌هاى موهن انجام مى‌شود به استحضار نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى مى‌رساند:

به طور کلى باید عرض شود که روابط دو کشور دوست و همجوار بر اصول و مبانى دوستى و صمیمیت و حسن همجوارى استوار بوده و از طرف اولیاى دو کشور سعى و کوشش لازم در تحکیم روابط مودت‌آمیز موجوده به عمل مى‌آید گاهى در بعضى از جراید دو کشور مقالاتى دیده مى‌شود که برخلاف مبانى مذکوره است اطمینان قاطع حاصل است که مقالات مذکور ناشى از افکار و نظر ملت و دولت ایران و ترکیه که سال‌ها است براى تحکیم روابط دوستى و همجوارى کوشش مبذول داشته‌اند نبوده بلکه عناصر معدودى سعى دارند روابط موجوده بین دو کشور را تیره سازند بدیهى است که محض انتشار چنین مقالاتى اولیاى دو کشور اقدام لازم را در تعقیب موضوع به عمل مى‌آورند اما موضوع نمایش فیلمى که نماینده محترم به آن اشاره فرمودند با نهایت تأسف باید عرض کنم که در تاریخ ششم آبان سال جارى تگرافاً از سفارت کبراى شاهنشاهى در آنکارا به وزارت امور خارجه اطلاع رسید که در سینماهاى ترکیه فیلمى به نام (یاوز سلطان سلیم) که از صحنه‌هاى جنگ تاریخى چالدران تهیه گردیده و قسمت‌هاى زننده نسبت به ایران در آن مى‌باشد به معرض نمایش عمومى گذاشته شده است به محض وصول تلگراف به سفیر کبیر شاهنشاهى در آنکارا دستور داده شده شخصاً وزیر امور خارجه ترکیه را ملاقات و رسماً نسبت به نمایش فیلم یاوز سلطان سلیم اعتراض نماید در تهران اهم از سفیر کبیر ترکیه خواسته شد اقدام فورى براى جلوگیرى از ادامه نمایش فیلم مذکور یا قطع قسمت‌هاى زننده آن به عمل آورد.

در تاریخ 30/ 8/31 طبق تلگرافى که از سفارت کبراى شاهنشاهى در آنکارا واصل گردید کفیل وزارت امور خارجه ترکیه به سفیر کبیر ایران اظهار داشته که اولاً درباره حذف قسمت‌هاى زننده فیلم مورد بحث اقدام لازم شده است ثانیاً انتشار پاره‌اى از جراید که مورد اعتراض دولت شاهنشاهى بوده است وابسته به احزاب اقلیت ملت بوده که میل دارند براى دولت مشکلاتى ایجاد نمایند و اقدام لازم براى جلوگیرى از این قبیل انتشارات نیز به عمل آمده است ضمناً کفیل وزارت خارجه ترکیه به سفیر کبیر شاهنشاهى براى تشیید و تحکیم روابط حسن موجود مطالب دوستانه دیگر اظهار داشته‌اند به این مطلب باید اضافه کنم که مخصوصاً آقاى سفیر کبیر ترکیه در تهران در چندین مورد که با بنده ملاقات کردند اظهار تأسف کردند و قول دادند که در حذف آن قسمت‌هاى این فیلم و در جلوگیرى از نمایش آن تسریع به عمل بیاورند و اتفاقاً ایشان هیچ فروگذار نکردند و بنده می‌خواهم عرض کنم که الان روابط دو کشور بسیار صمیمانه است و اگر آقایان نمایندگان مطالبى در این باب اظهار مى‌فرمایند حاکى از روح وطن‌پرستى و احساسات پاک ایشان است و هیچ یک از نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى نسبت به دولت همجوار ما ترکیه نظر سوء و غرضى ندارند (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى کریمى‏

کریمى - البته بنده از طرح این مطلب و سؤال از دولت نظرى نداشتم جز این که خاطر محترم آقایان نمایندگان از جریان مسبوق باشد و ضمناً نتیجه عمل را بدانیم به طوری که جناب آقاى دکتر فاطمى فرمودند آنچه وظیفه بوده است عمل شده و آنها هم حفظ روابط دوستى را مرعى داشته‌اند و ملاحظه کرده‌اند چیزى که فحواى بیانات ایشان توانستم بفهمم این است که اگر بعضى مخالف‌خوانى‌هایى مى‌شود از طرف ملت ترک نیست از طرف یک عده اخلالگر است که به نفع دولت استعمارگر انگلستان بعضى مطالب را منتشر می‌کنند بنده نمی‌دانم رأى شوراى بین‌المللى را هم جز همین آرا باید دانست نه رأى ملت ترک‏

نایب رئیس - البته در اثناى مذاکرات نسبت به مطالبى که مربوط به ممالک خارجه است در عین حال که باید حقایق گفته شود رعایت پاره‌اى نکات هم لازم است جمله‌اى از آقاى پورسرتیپ شنیده شد که موجب تأسف بنده و آقاى وزیر خارجه بود تصور نمی‌کنم منظور ایشان توهین بوده است آقاى پورسرتیپ‏

پورسرتیپ - بنده منظورم جاعلین بودند یعنى آنهایى که فیلم را تهیه کرده‌اند نه دولت و ملت ترکیه‏

نایب رئیس - حالا اگر آقایان اجازه مى‌فرمایند یک ربع تنفس می‌دهیم و بعد از تنفس ادامه خواهیم داد.

(سى و پنج دقیقه قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و ده دقیقه قبل از ظهر مجدداً تشکیل گردید)

10- بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز تأسف از سانحه هوایى اخیر

نایب رئیس - بنده لازم می‌دانم راجع به سانحه هوایى اخیر تأسف مجلس شوراى ملى را اظهار کنم (صحیح است) البته شرکت ما در سوگوارى خانواده‌هاى محترمى که خواه ایرانى و خواه خارجى در نتیجه این سانحه عزادار شده‌اند به واسطه همدردى که همیشه در ایرانیان بوده است بدیهى است و این تأیید بنده هم امیدوارم موجب تسلیت آنها بشود (صحیح است) در عین حال لازم می‌دانم دولت را هم متوجه و متذکر بسازم که براى رفع این گونه حوادث پیش‌بینی‌هاى آینده تا آنجا که ممکن است از وسایل فنى استفاده بکنند (صحیح است) مخصوصاً

+++

 نظارت شدیدى نسبت به کلیه شرکت‌ها و مخصوصاً شرکت هواپیمایى برقرار بدارند و به جاى هزینه‌هاى تجملى و غیرلازم وادار بکنند شرکت را که وسایل فنى کافى و لازم در اختیار خود داشته باشند.

مکى - جناب آقاى رئیس دولت را هم خواهش می‌کنم متوجه کنید مخصوصاً راجع به مهندس کریم ساعى لایحه مستمریش را بردارند بیاورند براى این که چند تا طفل صغیر دارد و هیچ چیز هم ندارد که این بچه‌ها بلاتکلیف نمانند و کمیسیون بودجه هم مى‌گذراند چون در حین انجام وظیفه از بین رفته است (صحیح است)

11- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به تعلیق مجازات زندانیان

نایب رئیس - در دستور مجلس لایحه تعلیق زندانیان است پیشنهادات مطرح بوده است قسمتى هم از پیشنهادات خوانده شده است و مورد شور قرار گرفته دنباله آن را ادامه مى‌دهیم و قبل از این که اولین پیشنهاد را بخوانند بنده توجه مجلس شوراى ملى را البته به لزوم رعایت اختصار در توضیحات مربوط به پیشنهادها جلب می‌کنم و البته این عرض بنده هم در حدود نظامنامه است (صحیح است) پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى قرائت مى‌شود (به شرح زیر قرائت شد) اینجانب پیشنهاد می‌کنم که کلمه عمد از جمله محکومین به قتل عمد در ماده واحده حذف شود.

نایب رئیس - آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى - عرض کنم که در این لایحه فقط قتل عمد را مستثنى داشته‌اند و قتل غیرعمد را مشمول این ماده واحده دانسته‌اند البته بنده با این لایحه مخالف نیستم ولى اولى عیب مملکت ما ناامنى و دزدى است (صحیح است) خیلى از موارد پیش آمده است که در جریان تحقیق در عمل یک قتل عمد را به صورت یک قتل غیرعمد در آورده‌اند و حالا با این قانون ما مى‌آییم براى همان اخف مجازاتى را هم که براى آن متهم تعیین شده برایش قانون می‌گذرانیم و تخفیفى قائل مى‌شویم این به عقیده بنده یک ظلمى است براى این که یک قاتل غیرعمد اگر بر اثر یک اشتباه منجر به یک قتل یک بینوایى شده است باید به مجازات برسد و بنده عقیده دارم که این جریان در واقع یک ترویج آدم‌کشى است توضیحى هم نمی‌دهم.‏

نایب رئیس - پیشنهاد جنابعالى پیشنهاد حذف است توضیح را دادید در موقع رأى آخر هم مى‌توانید پیشنهاد تجزیه بدهید. آقاى دکتر مصباح‌زاده‏

دکتر مصباح‌زاده (مخبر کمیسیون دادگسترى) - بنده توضیح می‌دهم پیشنهادشان را ممکن است پس بگیرند آقاى دکتر فلسفى نماینده محترم توجه نفرمودند که بین قتل عمد و غیرعمد خیلى فرق است در مورد اول قصد و سوء‌نیت و خطرناکى متهم محرز است در مورد قتل غیرعمد این قتل در نتیجه بى‌مبالاتى عدم احتیاط و بدون هیچ گونه سوء‌نیتى اتفاق مى‌افتد و مجازات قتل غیرعمد از شش ماه تا سه سال است در صورتی که مجازات قتل عمد اعدام است یک کسى بدون این که بخواهد مرتکب جرمى شده باشد در اثر اشتباهى مرتکب یک جرمى شده است این البته مستحق یک تخفیفى است اما این که فرمودید که قتل عمد را به صورت غیرعمد در مى‌آورند این اصلاً ممکن نیست براى این که اینها دو نوع جرم متفاوت است آن کسى که قاتل عمد باشد به عللى براى دادگاه تخفیف قائل بشود و تخفیف مجازات بدهد و تخفیف مجازات یک موضوع جداگانه‌اى است بنده فکر می‌کنم که آن کسى که سوء‌نیت نداشته و در نتیجه اشتباه و بى‌مبالاتى مرتکب عملى شده است آن اندازه خطرناک نیست که مورد استثنا قرار بگیرد و خیال می‌کنم که اگر پیشنهادشان را مسترد بفرمایند خیلى بهتر است (صحیح است)

دکتر فلسفى - اجازه بفرمایید من پیشنهادم را اصلاح کردم.‏

نایب رئیس - در هر صورت پیشنهاد سرکار به وضع فعلى قابل طرح در اینجا نیست‏.

دکتر فلسفى - به این صورت قتل عمد و غیرعمد هر دو باشد.

نایب رئیس - آن هم صورت حذف دارد (فلسفى - صورت حذف ندارد) بنابراین ممکن است جزو پیشنهادات آینده خوانده شود.

آقاى ناظرزاده مخالفید بفرمایید

ناظرزاده - مقصود از ماده واحده به طور کلى ارفاقى بود درباره یک عده از زندانیان و ما مخصوصاً قتل عمد را ذکر کردیم تا اشخاصى که آدم کشته‌اند به کیفرى که قانون برایشان تعیین کرده برسند ولى راجع به قتل‌هاى اتفاقى و قتل‌هاى غیرعمد باید متوجه بود که یک نفر ممکن است خودش بیش از خانواده مقتول از پیش‌آمد قتل غیرعمد متأسف و متأثر باشد و این قتل غیرعمد بیشتر شامل کسانى مى‌شود که وسایل نقلیه دارند و راننده و شوفر بوده‌اند و به علاوه در قانون تشدید مجازات رانندگان که چندى پیش تصویب شد نهایت سختگیرى را کرده‌اند نسبت به اشخاصى که در نتیجه سهل انگارى مرتکب قتل شده‌اند و چون این بخشودگى براى یک دفعه است و براى زندانیان فعلى است و در آینده دیگر کسى مشمول آن نمى‌شود و در این قتل‌هاى غیرعمد بسیار موارد هست که اگر خودتان آقاى دکتر فلسفى اطلاع پیدا مى‌کردید متأثر مى‌شدید خانواده‌هایشان به زحمت افتاده‌اند (دکتر فلسفى - خانواده‌هاى کسانى را هم که کشته شده‌اند در نظر بگیرید) آنها هم به زحمت افتاده‌اند خانواده آنها هم که قتل غیرعمد به دست‌شان اتفاق افتاده به زحمت افتاده‌اند بنابراین بنده استدعا می‌کنم از آقاى دکتر فلسفى که ارفاق بفرمایند و پیشنهادشان را پس بگیرند.

نایب رئیس - آقاى دکتر فلسفى به پیشنهادتان باقى هستید؟ (دکتر فلسفى - بلى) پس پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى یک بار دیگر قرائت مى‌شود و رأى مى‌گیریم.

(به شرح زیر خوانده شد)

کسانى که قتل عمد کرده‌اند مشمول تخفیف نخواهند شد (دکتر فلسفى - بنده پیشنهادم را اصلاح مى‌کنم که به جاى قتل عمد نوشته شود قتل عمد و غیرعمد)

نایب رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام فرمایند (عده کمترى برخاستند) رد شد.

پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود تبصره زندانیانى که در دادگاه بدوى محکوم ولى محکومیت‌شان به مرحله قطعى نرسیده است مشمول ماده واحده خواهند بود. دکتر مظفر بقایى کرمانى - خسرو قشقایى‏

نایب رئیس - آقاى دکتر بقایى‏

دکتر بقایى - بنده این پیشنهاد و دو پیشنهاد دیگر که در این لایحه تقدیم کرده‌ام از لحاظ تجربه‌اى است که خودم از زندان دارم و مدتى در آنجا بودم و آشنا هستم به این جهت خواهش می‌کنم نمایندگان محترم به این نکته توجه بفرمایند یک اشخاصى هستند که فرض بفرمایید سه سال است گرفتار زندان شده‌اند یک عملى مرتکب شده یا پرونده‌اى برایش ساخته‌اند به هر حال پس از آن که سه سال در زندان مانده است آمده‌اند در محکمه بدوى این شخص را محکوم کرده‌اند به پنج سال حبس بعد در جریان محاکمه باید برود به استیناف یا دادستان استیناف داده یا خود مدعى استیناف داده مدتى هم به این ترتیب طول می‌کشد ممکن است در استیناف این شخص تبرئه شود یا حکمى که داده مى‌شود کمتر از آن محکومیت محکمه بدوى باشد بنده پیشنهاد کردم که این گونه اشخاصى که در مرحله بدوى محکوم به حبس شده باشند در صورتی که مدت محکومیت‌شان گذشته باشد مشمول این تعلیق قانونى بشوند (دکتر مصباح‌زاده - اگر آن پیشنهاد دیگر جنابعالى تصویب شود این مطلب حل شده است) پس اجازه بفرمایید آن پیشنهاد دیگرم را بخوانم بنده یک پیشنهاد دیگرى تقدیم کرده‌ام که آقاى خسرو قشقایى هم امضا فرموده‌اند قرائت می‌کنم براى آقایان پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده افزوده شود کلیه زندانیانى که تا تاریخ تصویب این قانون در زندان به سر مى‌برند و هنوز تکلیف‌شان معین نشده است پس از صدر حکم محکومیت مشمول مقررات این قانون خواهند بود (مهندس حسیبى - نفهیمدم دو مرتبه بخوانید) (مجدداً ناطق پیشنهاد خود را قرائت کرد) علت این پیشنهاد این است که اشخاصى هستند که سه سال چهار سال در زندان مانده‌اند هنوز تکلیف‌شان معلوم نشده است از طرفى تا تکلیف‌شان معلوم نشود نمى‌توانیم بگوییم ولشان بکنند از طرف دیگر ممکن است یک سال دیگر طول بشکد تا این که تکلیف‌شان معین شود چون نظرى که دولت گرفت و مجلس شوراى ملى موافقت خواهد کرد با این تعلیق این نظر یک نظر ارفاقى است نسبت به کلیه زندانیان عدالت و نصفت هم حکم می‌کند که ما این ارفاق را نسبت به کلیه کسانى که الان در زندان هستند بکنیم از طرف دیگر نمى‌خواهیم یک تاریخى تعیین بکنیم که مثلاً کسانى که تا یک سال دیگر تکلیف‌شان معین می‌شود مشمول این قانون خواهند بود به این جهت بنده پیشنهاد کردم کسانى که الان یعنى تا تاریخ تصویب این قانون در زندان هستند یک عده‌اى که تکلیف‌شان معین شده مشمول این قانون مى‌شوند یک عده‌اى هستند که چون تکلیف‌شان تعیین نشده یعنى دادگسترى فرصت نکرده به کار آنها رسیدگى کند اینها هر وقت تکلیف‌شان تعیین شد ولو این که یک سال دیگر باشد از ارفاقى که این قانون نسبت به زندانیان فعلى کرده برخوردار شوند و تقاضا می‌کنم که آقایان محترم به این پیشنهاد توجه بفرمایند.

نایب رئیس - این پیشنهاد با آن پیشنهاد تلفیق شده آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى‏

دکتر ملک‌اسمعیلى (معاون وزارت دادگسترى) - عرض می‌شود روز یکشنبه بنده ضمن عرایضم درباره عفو و تعلیق و آزادى مشروطى عرایضى کردم که سه نفر از آقایان در خارج از بنده توضیح خواستند که مقصود از این توضیحات چه بود بنده خواستم از آقایان استدعا کنم که پیشنهادات‌شان را در حدود این قانون بدهند فلسفه نوشتن این لایحه این بود که زندان‌ها پر شده و فعلاً هم ما محل دیگرى نداریم تا زندان بسازیم (دکتر شایگان - بسیار فلسفى بدى است) و فساد ممکن است در اثر کثرت جمعیت به دیگران سرایت کند اصولاً این لایحه را روى این فلسفه نوشتند (ناظرزاده - موارد دیگر هم در نظر بود چندین مورد بود این هم یکى بود) اجازه بفرمایید بنده عرایضم تمام شود بعد اگر آقایان قانع نشدید بفرمایید بعد در خارج بعضى از آقایان به

+++

 بنده فرمودند که اینجا تعریف مسائل عملى را کرده‌ام بنده خواستم حضور آقایان نمایندگان محترم عرض کنم که ارسطو مى‌گوید علم اخلاق تذکر است یعنى وقتى در علم اخلاق چه در اخلاق مذهبى چه در اخلاق اجتماعى و چه در اخلاق فردى که سه فصل مهم اخلاق است وقتى می‌گویند مال مردم را نبر جنایت مکن این تذکر است و اسم علم را نمى‌شود رویش گذاشت براى آقایان نمایندگان محترم هم بنده همان کارى را که ارسطو راجع به اخلاق کرده کردم یعنى تذکر دادم نمی‌خواستم مطلب علمى در اینجا بیان کنم راجع به پیشنهادى که آقاى دکتر بقایى فرمودند بنده با یک اصلاحى موافقت می‌کنم و آن این است همان طورى که عرض کردم چون فلسفه این لایحه اصولاً بیرون کردن تعداد زیادى از زندانیان است که مستحق بیرون آمدن هم هستند نه این که مستحق نباشند (فرامرزى - توى این قانون که چنین چیزى نیست) فلسفه‌اش را عرض کردم و قانونگذار وقتى یک قانونى مى‌نویسد اصولاً فکرش معلوم است به همین مناسبت وقتى اشکال در قانون پیش مى‌آید مى‌گوید بروید ببینید مقصود قانونگذار چه بوده بنده مقصود قانونگذار را عرض می‌کنم بنده این اصلاح را این طور قبول می‌کنم کلیه زندانیانى که تا تاریخ تصویب این قانون در زندان به سر مى‌برند (چون منظور ما خالى کردن زندان‌ها بود آنها به این وسیله بیرون مى‌آیند عده‌اى هم که در زندان‌ها به سر مى‌برند و هنوز تکلیف‌شان تعیین نشده است) پس از صدور حکم محکومیت قطعى غیر از مواردى که در این لایحه قانونى مستثنى شده است مشمول مقررات این قانون خواهند بود و به این وسیله نظر جناب آقاى دکتر بقایى و جناب آقاى خسرو قشقایى آن پیشنهاد دوم جناب آقاى دکتر بقایى تأمین خواهد شد (صحیح است)

نایب رئیس - قبول فرمودید آقاى دکتر بقایى؟

دکتر بقایى - عرض کنم یک کلمه توضیح عرض می‌کنم در همین جهت دوم که جناب آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى فرمودند بنده نوشته بودم (مشمول مقررات این قانون) مشمول همان مستثنیات هم که در این قانون است مى‌شد ولى راجع به محکومیت قطعى چنانچه ایشان موافقت بفرمایند روى کلمه قعطى باشد یعنى محکومیت بدون هم همان حالت را داشته باشد (امامى‌اهرى - نه این صحیح نیست و تطبیق نمی‌کند) نظر آقایان این است که تطبیق کند بنده قبول می‌کنم که قطعى هم باشد.

نایب رئیس - توجه بفرمایید کسى به عنوان مخالف صحبت نکرده چند نفر از آقایان تقاضاى صحبت کرده‌اند ولى آقاى نبوى مقدمند و آقاى فرامرزى آقاى مهندس حسیبى (حسیبى - بنده عرضى ندارم با این اصلاحى که جناب آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى کردند) آقاى نبوى وقت‌شان را دادند به آقاى فرامرزى آقاى فرامرزى بفرمایید.

فرامرزى - جناب آقاى دکتر بقایى اینجایک مطلبى فرمودندکه از جنبه اخلاقى بسیار صحیح هست و متأثرکننده هم هست براى این که وقتى آدم فکر می‌کند به حال یک زندانى که پشت میله‌هاى زندان ایستاده و چشمش به این فضا و به این آسمان و این مردم مى‌افتد و آن زندانى که فکر مى‌کند آیا روزى ممکن است من این سعادت را پیدا کنم که مثل این مردمى که توى صحرا و توى بیابان و ده راه مى‌روند و هیچ میله آهنى و دیوار آهنى مانع آنها نیست و دستش از همه جا کوتاه است و به انتظار نشسته که یا روز جمعه‌اى یا روز تعطیلى یک نفر برود از اوضاع بپرسد یا او بپرسد در دنیایى که من از او محرومم چه خبر است این صحیح اما فکرى به حال آن خانواده‌اى که پدرش یا بردارش کشته شده و هیچ گونه امیدى به رجعت او را ندارد مدت سه سال است پنج سال تویش نیست که او برگردد و فکرى به حال جامعه‌اى که باید زندگى کند و دائما در ده در شهر در کوچه و در خانه در معرض تجاوز است و امنیت ندارد آن هم باید کرد آنهایى که قانون مجازات وضع کرده‌اند آنها هم حتماً احساسات داشته‌اند آنها هم حتماً روح داشته‌اند آنها هم حتماً متأثر مى‌شده‌اند ولى دیده‌اند بدون مجازات بشر نمى‌تواند زندگى کند کما این که خداوند هم در قرآن کریم فرموده ولکم فى القصاص حیوه یا اولى الالباب خداوند این خطاب را به صاحبان عقل کرده یعنى این عقلاى کسانى که فکر می‌کنید تعقل می‌کنید بدانید بدون این که مجازات در میان شما باشد شما نمى‌توانید زندگى بکنید و یا اگر چنانچه فقط برویم روى این که فردى را ببنیم در زحمت هست و در رنج هست و جامعه‌اى را ببینیم که اگر آن فرد آزاد شد و ملاک عمل آن شد که اگر کسى مرتکب قتل و جنایت شده به آن ترتیب اثر ندهند این جامعه همیشه دستخوش تجاوز و ناامنى است الان در این مملکت به خدا قتل به قدر شکستن یک استکان اهمیت ندارد جنایت به قدر هیچ چیز توى این مملکت اهمیت ندارد و علتش روح ارفاقى هست که در ماها هست (شمس قنات‌آبادى - آن ارفاق را در مورد دزدى‌ها و جنایت‌هاى بزرگ می‌کنند این مطلبى که مطرح شده مربوط به یک مشت بیچاره و بدبخت است) الان عرض می‌کنم من خودم به این لایحه رأى مى‌دهم ولى یک مطلبى که اینجا آقاى معاون وزارت دادگسترى فرمودند که آن کفیل سابق وزارت دادگسترى وقتى لایحه را آوردند به کمیسیون دادگسترى و من آنجا عضو بودم همین حرفى را زدند که ایشان زدند دولت زندان ندارد و می‌خواهد زندانى‌ها را آزاد بکند شما فکر این کار را بکنید که یک عده زیادى از جانی‌ها اصلاً گیر نمى‌آیند و دست قانون به آنها نمى‌رسد یک چند نفرى که یعنى از هر ده تا هر بیست تا که یکى هم گیر آمد چون دولت زندان ندارد آزادشان مى‌کنند فکرى به حال جامعه بکنید که نتیجه‌اش چه مى‌شود آن مطلبى که جناب آقاى دکتر بقایى فرمودند پیشنهاد ایشان از لحاظ قانون اصلاً عملى نیست تا یک نفر آدم تمام مراحل قضاییش طى نشود یعنى تا از تمیز نگذرد اصلاً او محکوم نیست من از این جهت با پیشنهاد ایشان مخالفم براى این که این آنارشیسم و هرج و مرجى که در این مملکت به حد اعلایش هست اعلاتر می‌کند زیادتر می‌کند فکرى به حال این جامعه هم بکنید و همه رأى بدهید (امامى‌اهرى - قطعى را قبول کردند) قبول کردند؟ بسیار خوب‏

نایب رئیس - آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى بفرمایید ولى توجه بفرمایید که مى‌خواهیم به نتیجه هم برسیم‏.

دکتر ملک‌اسمعیلى - عرض کنم که باز یک مسئله علمى اینجا مطرح شد و باز مجبورم ارسطو را اینجا یاد کنم و آن این است که جناب آقاى فرامرزى نماینده محترم مطالبى فرمودند که خیلى به جا بود که در مملکت نباید مجرمین را به زندان فرستاد و بعد با حل ارفاق بیرون آورد که تمام مجرمین فکر کنند که آدم مى‌کشیم یک روز هم لایحه‌اى مى‌برند و ما را آزاد می‌کنند اول توجه بفرمایید که مجرمین بر دو دسته‌اند مجرمین بالذات کریمینل نه Criminel-ne به قول لئون بروز و علماى دیگر مجرمینى هستند که بالذات مجرمند و از ارتکاب جرم لذت مى‌برند ما اینها را در این لایحه استثنا کردیم (فرامرزى - تشخیص با کیست کى آنها را استنثا کرده؟) با وزارت دادگسترى و پرونده آنها و وضع عمل آنها در زندان آقا مجرمینى داریم که در اثر فساد و محیط زندانى شده‌اند یعنى توجه به حال آنها از نظر فرهنگ و سایر امور نشده و به زندان رفته‌اند ما نسبت به اینها که مستحق ارفاقند فقط خواستیم ارفاقى بشود بنده در عرایض روز یکشنبه عرض کردم که در تمام دنیاى متمدن امروز زندانى کردن مجرم را مقدارش را تعیین نمى‌کنند چون فکر مجازات امروز براى اصلاح مجرمین است نه براى انتقام کشیدن باید آنها را به زندان فرستاد بعد از مدتى که فهمیدند اصلاح شده بیرون آورد آنجا زندان‌ها را به صورت مدرسه در آورده‌اند (فرامرزى - پس قانون را این جور بنویسید) یک لایحه‌اى فعلاً به مجلس آمده که عده‌اى مستحق ارفاق در زندانند و به این وسیله مى‌خواهند آنها را آزاد کنند البته بسته به رأى آقایان نمایندگان محترم است که با این امر موافقت بفرمایند یا موافقت نفرمایند بنده عرض دیگرى ندارم.

فرامرزى - بنده یک توضیحى مى خواهم بدهم راجع به یک مطلب‏

نایب رئیس - آقاى قنات‌آبادى پیشنهاد تنفس داده‌اند. (فرامرزى - مخالفم) بفرمایید آقاى قنات‌آبادى‏

شمس قنات‌آبادى - به مخالفت آقاى فرامرزى نخواهد رسید براى این که بنده عرایضم را که کردم پیشنهادم را پس مى‌گیرم چندین مرتبه روى این موضوع صحبت مى‌شد که چون زندان‌ها پر شده ما این لایحه را تنظیم کردیم و آوردیم من می‌خواهم عرض کنم من به این لایحه به خاطر این که زندان‌ها پر شده رأى نمی‌دهم (ناظرزاده - هیچ کس رأى نمى‌دهد) آقاى فرامرزى بشر را همیشه با شلاق اداره نمى‌کردند شما قوانین ادیان و شرایع را نگاه کنید همان مقدارى که خداوند بشر را تهدید می‌کند به عذاب و عقاب بعدش لطف مى‌کند و مى‌بخشد و خود این بخشیدن و همین عمل گذشت کردن بسیار مؤثر است در وجود آن کسى که مرتکب یک بزه یا جنایتى شده الان در دنیا یک عده زیادى از علما این عقیده را دارند که اگر یک جنایتکارى را گذشت بهش بکنند و توجهش بدهند به این گذشت در روحیه‌اش تأثیر می‌کند و یک آدم سالم خوبى تحویل جامعه داده مى‌شود ما مى‌گوییم مجلس اینها را مى‌بخشد براى این که اینها خوب بشوند و یک فرد مفیدى تحویل جامعه داده شوند که آنها بفهمند براى این قسمت آنها را بخشیدیم نه براى تنگى زندان نه این که اینها بگویند که وقتى زندان خوب شد و گشاد شد دو مرتبه ما را مى‌گیرند اصلاً این فکر مردود است که چون جاى زندان تنگ است ما اینها را مى‌بخشیم اگر آقایان به خاطر داشته باشند آقاى دکتر مصدق روز اول زمامداریشان به زندان تشریف بردند این فکر در مغز ایشان پیدا شد که با عفو و بخشش یک بهبودى در ارواح این افرادى که در اثر محیط ایجاد شده بود به وجود بیاید پیشنهاد تنفسم را هم پس مى‌گیرم.

عبدالرحمن فرامرزى - بنده هم پیشنهاد تنفس می‌دهم‏.

نایب رئیس - این ترتیب صحیح نیست آقایان روى پیشنهاد تنفس مى‌آیند صحبت می‌کنند بعد پیشنهادشان را پس مى‌گیرند با این ترتیب که نمى‌شود کار کرد (فرامرزى - معلوم مى‌شود این بام دو هوا دارد) پیشنهاد اصلاح شده آقاى دکتر بقایى خوانده مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل را به ماده واحده اضافه شود کلیه زندنیانى که تا تاریخ تصویب این قانون در زندان به سر مى‌برند و هنوز تکلیف‌شان معین نشده است پس از صدور حکم محکومیت قطعى به غیر از مواردى که در این قانون استثنا شده است مشمول مقررات این قانون خواهند بود.

دکتر بقایى. خسرو قشقایى‏

نایب رئیس - آقایانى که با این

+++

‌پیشنهاد موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) رد شد آقاى فرامرزى خواهش می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید (فرامرزى - فعلاً عرضى ندارم) پیشنهاد آقاى نریمان خوانده مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در جمله دوم از ماده واحده بعد از کلمات (در ظرف یک سال) جمله از تاریخ تصویب این قانون اضافه شود و در نتیجه جمله به این شکل در خواهد آمد.

محکومین به جرم ارتشاء و اختلاس و کلاهبردارى و خیانت در امانت در صورتى از مقررات این قانون استفاده خواهند نمود که اصل مال یا قیمت آن را در ظرف یک سال از تاریخ تصویب این قانون تسلیم نمایند. نریمان‏

دکتر شایگان - این تحصیل حاصل است و این معنى حاصل است‏.

وکیل‌پور - بنده مخالفم‏

نایب رئیس - آقاى وکیل‌پور شما با این ترتیب مخالفید؟

وکیل‌پور - بله عرض کنم اینجا یک جمله شرطیه هست که اگر محکومین به جرم ارتشاء و اختلاس و کلاهبردارى و خیانت در امانت در ظرف یک سال که حالا همه‌اش را جناب آقاى نریمان از تاریخ تصویب این قانون معین کرده‌اند اصل مال یا تمام قیمت آن را رد کردند مشمول این قانون خواهند بود حالا بنده یک پیشنهادى کرده‌ام این جمله شرطیه در صورتى تالیش محقق مى‌شود که مقدمش محقق شده باشد یعنى اگر شما یک نفر زندانى داشته باشید که تعهد هم بکند تا زمانى که شاهى آخر آن را تأدیه نکرده شما نمی‌توانید او را آزاد کنید یعنى قاضى که مأمور است این قانون را تطبیق با موارد خودش بکند گرفتار این محظور مى‌شود که آن دقیقه‌اى باید حکم آزادى این شخص را بدهد که تا شاهى آخر را تأدیه کرده بنده یک پیشنهادى کردم که اگر به وجه اطمینان بخشى تعهد تسلیم بکند آن موقع مشمول این لایحه بشود در صورتی که این تعهد مورد قبول نشود یک عده‌اى مى‌مانند در زندان ممکن است که در ظرف یک سال هم مدت زندانی‌شان هم سر آمده باشد و هیچ نوع ارفاقى در مورد این قبیل افراد نخواهد شد این است که من می‌خواهم استدعا کنم از جناب آقاى نریمان که این پیشنهادشان را پس بگیرند تا موقعى که پیشنهاد بنده مطرح شد آن وقت نسبت به آنچه عرض کردم موافقت فرموده و آن را تصویب بفرمایند براى ارفاق به حال کسانى که در زندان مانده‌اند و به هیچ‌وجه نمی‌توانند از این قانون استفاده کنند (نریمان - به شرطى که مبدأ معلوم باشد بنده حرفى ندارم پس مى‌گیرم) در پیشنهاد بنده مبدأ معلوم شده‏

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى نریمان را قرائت کنید.

(پیشنهاد آقاى نریمان به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم در قسمت اول ماده واحده مربوط به تعلیق مجازات زندانیان به جاى کلمه (فعلاً) جمله «در تاریخ تصویب این قانون» گذاشته شود:

نریمان.

جمله اصلاح شده این خواهد بود

ماده واحده: کلیه اشخاصى که به علت ارتکاب جنحه یا جنایت محکوم شده و در تاریخ تصویب این قانون زندانى مى‌باشند به استثناى محکومین به قتل عمد هرگاه در مورد جنحه نصف و در مورد جنایت دو ثلث از مدت مجازات درباره آنان اجرا شده یا بشود از بقیه مدت مجازات مقرره معاف مى‌شوند.

نایب رئیس - اشکالى ندارد خود قانون هم همین را گفته (دکتر شایگان - توضیح واضح است)

مخبر کمیسیون دادگسترى - فعلاً هم همان تاریخ تصویب است‏

نریمان - این در قانون قید شود بهتر است چون فعلاً این قانون جارى است این تاریخ را حساب کند بنده پیشنهادم را پس مى‌گیرم.

نایب رئیس - همان توضیح جنابعالى که تعیین تاریخ است و معنایش همین خواهد بود که در تاریخ تصویب این قانون پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى نریمان به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم جمله (در ظرف پنج سال) از قسمت آخر ماده واحده حذف و به جاى آن جمله (بار دیگر) گذاشته شود.

نریمان‏

قسمت آخر ماده که به ترتیب فوق اصلاح شده چنین خواهد شد.

«کسی که به موجب این قانون از بقیه مدت مجازات معاف مى‌شود هرگاه بار دیگر مرتکب جنحه یا جنایت شود علاوه بر مجازات آن جرم بقیه مدت مجازات هم که از آن معاف شده در مورد او اجرا خواهد شد.»

نایب رئیس - آقاى نریمان‏

نریمان - مقصود از این ماده ارفاقى است درباره اشخاصى که مرتکب جنحه و جنایت شده‌اند براى بار اول حالا چرا ما این ارفاق را محدود به پنج سال بکنیم که در ظرف 5 سال اگر مرتکب جنحه و جنایت شد معاف نباشد و اگر بعد از 5 سال مرتکب شد معاف خواهد بود (امامى‌اهرى - آن جنبه قانونى دارد) فلسفه‌اش درست نیست یعنى اگر 5 سال و یک روز شد معافش کنند و اگر کمتر شد معاف نکنند؟

امامى‌اهرى - در قانون جزا هست که اگر ده سال گذشت اعاده حیثیت مى‌شود و به علاوه رسیدگى به جنحه و جنایت هم مدتى دارد و بعد مرور زمان مى‌شود.

نایب رئیس - آقاى نریمان پس گرفتید؟ (نریمان - نخیر آقا) (حاج سید جوادى - اگر پس نگرفتند بنده مخالفم)

نایب رئیس - بفرمایید

حاج سید جوادى - یعنى آقاى نریمان مى‌خواهند بفرمایند که در طول عمرش هر وقت اگر مرتکب جنایت یا جنحه شده و آن عمل جنایت یا جنحه را اگر مرتکب شده باز مشمول بشود و نتیجه آن باقیمانده بخشودگى را بهش تحمیل کنند یا آن محکومیتى که بعداً در اثر آن جنایت برایش پیدا مى‌شود و این البته قانون را از حیثیت و صورت مى‌اندازد (مجدزاده - مرور زمان را از بین مى‌برد) این تهدید کردن کاملاً تأثیر مى‌کنند در ظرف 5 سال حالا این 5 سال را اگر کم مى‌دانید ده سالش بکنید ولى بدون قید و بند لطفى ندارد (قنات‌آبادى - احسنت)

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى نریمان یک بار دیگر قرائت مى‌شود (پیشنهاد آقاى نریمان به شرح سابق خواهد شد)

نایب رئیس - آقایانیکه باین پیشنهادموافقت دارند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهادآقاى ذکایى قرائت مى شود

(پیشنهاد آقاى ذکایى به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد مى‌نمایم که محکومین به سارقین مسلح از معافیت مستثنى شود. ذکایى‏

نایب رئیس - آقاى ذکایى (عده از نمایندگان - حرف درستى است توضیح لازم ندارد تصویب مى‌کنیم)

ذکایى - بعد از شهریور 1320 در نتیجه تهاجم قواى بیگانه و اختلال نظم کشور اسلحه زیادى در دست سارقین و غارتگران و ماجراجویان افتاد و فعلاً هم مقدار کثیرى در دست آنها باقیمانده و غالباً ناامنى‌هایى که در اطراف و اکناف کشور به وجود آمده با دست همان سارقین مسلح است که باید براى حفظ امنیت کشور شدیدترین مجازات درباره آنها اجرا شود و فعلاً عده‌اى از این سارقین مسلح هستند پس از آن که گرفتار و تسلیم دادگاه شده‌اند با انواع وسایل خود را رها ساخته و به اتکاى اسلحه‌هایى که در دست دارند مجدداً مرتکب سرقت و شرارت گردیده و باعث ایجاد ناامنى شده‌اند چون این موضوع با امنیت کشور بستگى دارد بنابراین استدعا دارم جناب آقاى معاون وزارت دادگسترى با این پیشنهاد موافقت فرمایند که سارقین مسلح از این معافیت مستثنى بشوند.

جمعى از نمایندگان - صحیح است‏.

اخگر - صحیح نیست‏.

نایب رئیس - آقاى اخگر مخالفید؟ (اخگر - بلى) بفرمایید

حاج سید جوادى - پیشنهاد صحیحى است‏

اخگر - توضیح عرض کنم ملاحظه مى‌فرمایید که صحیح نیست (حاج سید جوادى - توضیح هم بفرمایید باز صحیح است) بنده توجه آقایان را جلب مى‌کنم که بدانند سارقینى که به عنوان سارق مسلح تعقیب شده‌اند در محاکم دادگسترى تعقیب نشده‌اند که یقین داشته باشید که توجه کافى شده و حقیقتاً اینها سارق مسلح بوده‌اند (پورسرتیپ - سارق مسلح که اعدام مى‌شود) اینها در محاکم دادرسى ارتش محاکمه شده‌اند محاکم دادرسى ارتش ما هم از حیثیت قضایى تا به حال هنوز ناقص است اشخاصى که تا به حال مأمور رسیدگى به این کارها بوده‌اند بدون آن که بخواهم بگویم مقصودى داشته‌اند اطلاعى از موارد قانون نداشته‌اند و نتوانسته‌اند حکم صحیحى صادر کنند بسیارى از اشخاص به این عنوان در اینجا محکوم شده‌اند که اصلاً مرتکب این کار نشده‌اند (بعضى از نمایندگان - شما چه مى‌دانید) بنده می‌دانم بنده چندین سال است که اطلاع دارم اصلش معلوم نیست که سارق مسلح بوده محکوم شده و روى این حساب می‌خواهید رأى بدهید که سارق مسلح معافیت نداشته باشد ولى این در صورتى است که آن سارق مسلح بوده و حکمى که صادر شده درست صادر شده باشد اساس این است که در اصل این احکامى که صادر شده است تردید هست بسیار اشخاص بی‌گناه به جاى سارق مسلح محکوم شده‌اند الان شما که نمى‌دانید که کجا می‌خواهند اینها را مشمول این عفوى بکنید الان ما گفتیم اشخاصى که قتل کرده‌اند و آدم کشته‌اند از این قانون بهره‌مند نباشند ولى بر عکس این که گذشت بایستى این توجه احساسى و ارفاقى را در این مورد داشته باشید بسیار پیش آمده است که یک کس دزدى کرده است دزد را مأمور گرفته پولش را گرفته مالش را گرفته ولش کرده یک بیچاره بی‌گناهى که داشته می‌رفته گرفته گفته این سارق مسلح است گرفته‌اند حبس کرده‌اند حبس شدید کرده‌اند بدون رسیدگى (حاج سید جوادى - ما که خبر نداریم) بنده که خبر دارم عرض می‌کنم که به این مناسبت همان طورى که در کمیسیون دادگسترى بررسى شد و این قانون نوشته شد موافقت بفرمایید که همان استثناى قاتل کنار گذاشته شود و مابقى هم مشمول ارفاق بشوند.

مکى - قاضى آقاى دکتر بقایى

+++

‌گفت که رئیس ستاد به من گفت که یک سال محکومش کن محکومش کرده‌اند.

امامى‌اهرى - احکام محاکم ارتش هم فرجام آن مى‌رود به دیوان کشور

اخگر - فرجام هم اگر بفرمایید بخواهد باید با تصویب اعلیحضرت باشد حق فرجام‌شان را هم گرفته‌اند.

نایب رئیس - توجه بفرمایید موضوع باید با رأى مجلس ختم شود پیشنهاد آقاى ذکایى در حقیقت این خواهد بود که استثنا شامل قاتلین عمد و سارقین مسلح باشد آقایانی که با این پیشنهاد موافقت دارند قیام بفرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد پیشنهاد بعدى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى معتمددماوندى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد مى‌نماید.

تبصره - دولت مکلف است یکى از جزایر جنوب ایران را که صلاح بداند جهت ایجاد زندان براى زندانیانى که از دو سال به بالا محکوم مى‌شوند و همچنین کلیه محکومینى که در کمیسیون تشدید مجازات محکوم به حبس و یا تبعید و نیز کلیه محکومینى که به نحوى از انحاء محکوم به تبعید مى‌گردند اختصاص دهد و کلیه وسایل جهت ایجاد آبادى از لحاظ وسایل زراعتى و مدارس حرفه و غیره را در زندان مزبور در اختیار زندانیان آنجا بگذارد.

معتمددماوندى‏

نایب رئیس - آقاى معتمددماوندى‏

معتمددماوندى - یک مختصر عنایتى بفرمایید این لایحه‌اى که براى عفو زندانیان آورده‌اند متأسفانه آقایانى که سر و کار با دادگسترى داشته‌اند با آنها هیچ گونه مشورتى نشده و حق این بود که با آنها مشورتى بشود جناب آقاى فرامرزى توجهى بفرمایید این زندانیانى که از زندان بیرون مى‌آیند قطعاً بدانید که به فاصله خیلى کمى بر مى‌گردند به زندان بنده مدت‌هاى مدیدى در دادسراهاى مختلف کار کرده‌ام بازپرس بوده‌ام دادیار بودم اجرای احکام با بنده بود مى‌دیدم که مى‌نوشتیم به زندان که حسن امروز زندانش تمام شده اگر مرتکب جرم دیگرى نشده او را مرخص کنید مى‌نوشتیم ولى مى‌دیدیم که حسن دو سه روز دیگر با یک پرونده دیگر به دادسرا بر می‌گشت چرا؟ براى این که زندان ما محل نشوونما و تعلیم انواع و اقسام جنایت است و بنده پیشنهادى دادم الان اینها مستأصلند الان هستند یک عده زیادى از اینها که بالاپوش ندارند در این زمستان و کار و حرفه‌اى هم جز دزدى و سرقت و جنایت ندارند قطعاً مرتکب جرمى مى‌شوند براى این که زندان با زنان به آنها می‌دهد (حاج سید جوادى - حالا چه باید کرد؟) اگر اینها بیرون مى‌آمدند از زندان و به کار معینى گماشته مى‌شدند امکان این داشت که یک قسمت عمده اینها به زندان بر نگردند و همان طور که جناب آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى فرمودند یک قسمت از اینها مجرمین بالذات هستند کارشان فقط دزدى است کارشان فقط جنایت است.‏

یکى از نمایندگان - مجرم بالذات نداریم‏.

معتمددماوندى - چرا از دزدى از آدم‌کشى از جنایت کیف و لذت مى‌برند (اخگر - اسم‌شان چیست) اسم‌های‌شان چه عرض کنم آقایانی که اینجا پیشنهاد کردند هیچ فکر نکرده‌اند که دوباره زندان‌هایى که مى‌سازند باز پر مى‌شود اقلاً یک فکرى براى اینها بکنید چنانچه در تمام دنیا جناب آقاى حاج سید جوادى (حاج سید جوادى - بله قربان) این فکر بنده در تمام دنیا عملى شده است در آمریکا ملاحظه بفرمایید جاهاى مخصوص براى زندانی‌ها ساخته‌اند که شهرى است آنجا موضوع زندان و سلول نیست که یک عده‌اى در آنجا در این سلول‌ها در این حبس‌هاى مجرد و حبس‌هاى تاریک زندگى کنند این موضوع دیگر از دنیا رخت بر بسته اینها را دسته دسته مى‌کنند و در درجه اول در نقاط مختلف یک مدارسى براى آنها تهیه کرده‌اند و آنها را به کار مى‌گمارند و حتى اخیراً در روزنامه‌ها خواندم که در آن زندان‌ها ازدواج هم می‌کنند (حاج سید جوادى - به به) در یک قسمت‌هایى زراعت مى‌کنند با وسایل مکانیکى و این زندانى وقتی که از آنجا مى‌آید بیرون داراى سرمایه‌اى است و یک حرفه دارد نجارى آموخته الکتریکى یاد گرفته یک مقدارى هم پول بهش می‌دهند این آدم مى‌آید بیرون و شروع می‌کند به کار کردن بنده فکر کردم که دولت یکى از جزایر جنوب را یا یکى از جزایرى که خودشان صلاح بدانند انتخاب کنند براى این کار یک مدارس حرفه‌اى هم مثل نجارى الکتریکى آهنگرى و سایر قسمت‌هاى دیگر دایر کنند و اینها در آن مدارس تحصیل کنند (حاج سید جوادى - راجع به حوزه انتخابیه آقاى مخبر کمیسیون بفرمایید) خواستم استدعا کنم که آقایان به این پیشنهاد رأى بدهند که بسیار پیشنهاد مفیدى است.‏

نایب رئیس - آقایان توجه بفرمایند در ماده 120 آیین‌نامه مى‌نویسد که نمایندگان مى‌توانند نسبت به هر یک از مواد پیشنهاد کنند مشروط بر این که آن پیشنهاد مربوط به لایحه باشد (صحیح است) البته تأسیس یک مؤسسه‌اى به نام تبعیدگاه یا زندان در یک جزیره موضوع قابل توجهى است ولى این را باید در موقعى که لایحه سازمان زندان مى‌آید یا در بودجه بدهند چون اینجا گمان نمی‌کنم وارد باشد.

معتمددماوندى - در همین جا هم براى ساختن زندان پیش‌بینى شده ولى بنده پیشنهاد نکردم که زندان بسازند.

نایب رئیس - پیشنهاد بعدى قرائت مى‌شود این پیشنهاد فقط خوانده مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى فرامرزى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به طریق ذیل اصلاح شود.

ماده 1- کلیه اشخاصى که به علت ارتکاب جنجه یا جنایت محکوم شده فعلاً زندانى مى‌باشند به استثناى محکومین به قتل عمد هرگاه در مورد جنحه نصف و در مورد جنایت دو ثلث از مدت مجازات درباره آنان اجرا شده و یا بشود از بقیه مدت مجازات مقرره معاف مى‌شوند کسی که به موجب این قانون از بقیه مدت مجازات معاف مى‌شود هرگاه مجدداً مرتکب جنحه یا جنایت شود علاوه بر مجازات آن جرم بقیه مدت مجازات هم که از آن معاف شده در مورد او اجرا خواهد شد.

ماده 2- دولت مکلف است در بودجه سال 1332 و 1333 و 34 اعتبار ساختمان ده زندان در استان‌هاى مختلف کشور و تکمیل زندان‌هاى فعلى پیش‌بینى بکنند.

عبدالرحمن فرامرزى‏

نایب رئیس - آقاى فرامرزى توضیحى دارید بفرمایید.

فرامرزى - بعضى از آقایان به من گفتند که شما برخلاف عقیده خود پیشنهاد دادى براى این که اول مخالفت کرده‌اى و حالا پیشنهاد دادى این طور نیست عرض کنم که یک وقتى ممکن است در اصل یک کسى مخالف باشد ولى وقتى که دید یک عملى اجرا مى‌شود سعى می‌کند که همه از آن استفاده کنند در اصلش البته من مخالف هستم براى این که این آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى یک توضیحاتى دادند که خیلى دلم مى‌خواست لایحه آن طور باشد اینهایى که ایشان فرمودند کاملاً اخلاقى کاملاً صحیح و کاملاً منطقى بوده ولى توى لایحه اینها نیست و حرف‌هاى ایشان در اینجا قانون نخواهد شد قانون یک الفاظ خشکى است که از آن توضیحى که آقاى معاون وزارت دادگسترى دادند و آن روح عالى و لطیفى که ایشان داشتند متأسفانه توى آن نیست و اما آن پیشنهادى که من داده‌ام حالا هم می‌خواهم پس بگیرم براى این که پیشنهادى که آقاى وکیل‌پور داده‌اند بهتر از پیشنهاد من است اینجا شما که خواستید ارفاق بکنید به زندانى‌هاى فعلى یک عده‌اى را تعلیق کرده‌اید به یک چیزى که آن چیز حاصل نخواهد شد اگر آنچه که اختلاس کرده یا رشوه گرفته داد آزاد مى‌شود آن کسى که رشوه گرفته و یا آن کسى که اختلاس کرده صد تومان پانصد تومان هزار تومان و بعد از پنج سال محکوم شده به پانصد هزار تومان محکومیت به پانصد هزار تومان را ندارد که الان بدهد در ظرف یک سال هم لابد نمی‌تواند بدهد پس این در زندان مى‌ماند عرض کردم که پیشنهادم را پس مى‌گیرم براى این که پیشنهادى که آقاى وکیل‌پور کرده‌اند بهتر از پیشنهاد من است‏

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى نبوى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى نبوى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده پس از کلمه به استثناى محکومین به قتل عمد اضافه شود (و محکومین به راهزنى) و کسانى که سابقه محکومیت دارند.

نبوى‏

نایب رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - از این که مشمولین این قانون زیاد نباشند آقایان وحشت نکند وقتى که یک قانونى در مجلس می‌گذرد باید همه اطراف کارها را توجه بکنیم عده‌اى الان در زندانند ولى هیچ توجه نمی‌کنید که بیست میلیون مردم که مردم آرام و راحتى هستند باید راحت باشند رعایت اینها را باید کرد مثل این که ما امروز رحمت محض شده‌ایم بنده این پیشنهادى را که کردم از این جهت است که این کارى که ما می‌خواهیم بکنیم و این لایحه‌اى که تقدیم شده به صورت طرح به مجلس این طرح نه از این جهت است که آقایان فرمودند که چون زندان کوچک است و جا براى زندانی‌ها نیست لذا ما این قانون را آورده‌ایم این نظر به هیچ‌وجه صحیح نیست اگر ما این نظر را صحیح بدانیم نتیجه‌اش این خواهد شد که اگر ما این زندان‌هاى کوچک را هم نمى‌داشتیم اصلاً حکم مجازات از دادگسترى صادر نمى‌شود چون ما جایى که بتوانیم زندانی‌ها را در آن جا جا بدهیم نداشتیم این فکر صحیح نیست نظر ما که می‌خواهیم اینها را آزاد کنیم این است که اینها یک اشخاصى هستند که یک بار مرتکب جرم شده‌اند و حالا که می‌خواهیم این قانون را تصویب کنیم اینها مردمانى هستند که ممکن است پشیمان شده باشند و اصلاح شده باشند و دیگر مرتکب جرم نخواهند شد بهتر است که حالا اینها آزاد شوند به امیدى که براى اجتماع ضررى نخواهند داشت پس کسى که سابقه محکومیت جزایى ندارد امید است که اصلاح شود ولى آنهایى که سابقه محکومیت جزایى دارند و مرتکب جرم شده‌اند شما اگر حالا اینها را آزاد کنید زحمت مردم را فراهم کرده‌اید باید فکر مأمورین کشف جرم را هم آقایان بکنند که از هزار یکى از گناهکاران را اینها

+++

 می‌توانند بگیرند و اینها را با هزار زحمت و مرارت موفق شده‌اند ازشان اقرار بگیرند و به زندان بفرستند لذا بنده پیشنهاد کردم که یکى از جرایمى که آقایان می‌دانند راهزنى است راهزنى براى مملکت و کشور مضر است و متأسفانه این جرم همیشه در مملکت ما بوده من خواستم استدعا کنم از آقایان که راهزنان را آزاد نکنند و آنهایى هم که سابقه دارند اینها هم را موافقت بفرمایند آزاد نشوند چون آزاد شدن اینها کار لغوى است چون باز مرتکب جرم مى‌شوند چنانچه در گذشته شده‌اند.

نایب رئیس - آقاى امامى اهرى فرمایشى دارید؟

امامى‌اهرى - نظیر این پیشنهاد در جلسه گذشته ضمن پیشنهاد آقاى مدرس رد شده است و بنابراین موردى براى این که پیشنهاد نمى‌ماند.

حاج سید جوادى - قسمتى از این تصویب نشده و قسمتى هم در تبصره راجع به تبصره سارق مسلح تصویب شده و سابقه‌دارش رد شده است‏

نایب رئیس - توضیحى دارید بفرمایید

نبوى - نه سابقه‌دارش رد شده و نه راهزنش تصویب شده این که آقا پیشنهاد کردند سارق مسلح غیر از راهزن است سارق مسلح ممکن است توى شهر باشند بنده پیشنهاد کردم آن که سابقه راهزنى دارد مشمول این معافیت نشود چون وقتى به این درجه رسید این دیگر اصلاح نخواهد شد و کسانى هم که سابقه محکومیت جزایى دارند چند دفعه مزه زندان را چشیده‌اند و زندانى شده‌اند تصور نمی‌کنم اصلاح شوند.

نایب رئیس - آقاى امامى‌اهرى جنابعالى به عنوان مخالف صحبت مى‌فرمایید

امامى‌اهرى - آقایان اگر توجه داشته باشند در جلسه قبل آقاى مدرس پیشنهادى کرد مبنى بر این که اشخاصى که سابقه محکومیت دارند مشمول این معافیت نشوند توضیحاتى هم بنده دادم و مجلس هم رد کرد و پیشنهاد را هم وقتى که مجلس رد کرد دیگر مطابق آیین‌نامه نمى‌شود رأى گرفت چون آقاى مدرس هم چنین پیشنهاد را داده‌اند که سابقه محکومیت در آن بود و رد شد بنابراین مطابق آیین‌نامه نمى‌شود رأى گرفت و عقیده‌ام این بود که آقاى نبوى پیشنهادشان را اصلاح بفرمایند و موضوع راهزنى را هم چون اعم است مانعى ندارد

نایب رئیس - آقاى نبوى با این که پیشنهاد مربوط به مجرمین با سابقه در جلسه گذشته رد شده پیشنهاد جنابعالى محدود مى‌شود به همان راهزنى حالا رأى مى‌گیریم بنابراین پیشنهادشان را بخوانید

(پیشنهاد آقاى نبوى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده پس از کلمه به استثنای محکومین به قتل عمد اضافه شود (و محکومین به راهزنى). نبوى‏

نایب رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد موافقت دارند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد

12- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه

نایب رئیس - اگر آقایان اجازه بفرمایند چون ساعت یک بعد از ظهر است جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آینده صبح پنجشنبه ساعت 9 و ربع دستور هم بقیه لایحه زندانیان و بعداً لایحه اتوبوسرانى.

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - احمد رضوى‏

+++

                       

یادداشت ها
Parameter:294791!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)