کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 53 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه دهم مرداد ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس جلسه سوم مرداد

2-بیانات قبل از دستور آقای قبادیان

3-اخذ رای و تصویب دو دوازدهم بودجه کل کشور بابت مرداد و شهریور 1329

4-اخذ رای و تصویب اجازه استخدام ده نفر تند‌نویس برای مجلس سنا

5-طرح و ختم مذاکره لایحه بودجه سال 1329 وزارت فرهنگ

6-تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 53

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه دهم مرداد ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس جلسه سوم مرداد

2-بیانات قبل از دستور آقای قبادیان

3-اخذ رای و تصویب دو دوازدهم بودجه کل کشور بابت مرداد و شهریور 1329

4-اخذ رای و تصویب اجازه استخدام ده نفر تند‌نویس برای مجلس سنا

5-طرح و ختم مذاکره لایحه بودجه سال 1329 وزارت فرهنگ

6-تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت نه و چهل دقیقه به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1-تصویب صورت مجلس سوم مرداد

رئیس- صورت غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود: (به شرح زیر قرائت شد) غایبین با اجازه- آقایان خاکباز، دولت‌آبادى، اورنگ، بوداغیان، امینى، تولیت، افشار، گودرزى، حاذقى، دکتر راجى.

غایبین بى‌اجازه- آقایان صفوى، اسکندرى، طاهرى، مجتهدى، ابریشم‌کار، سنندجى، اکبر، شهاب خسروانى، دکتر سید‌امامى، سالار بهزادى، کاظم شیبانى، ابتهاج، دکتر مجتهدى.

دیر‌آمدگان با اجازه- آقایان دکتر کاسمى سه ساعت. دکتر شایگان یک ساعت و سى دقیقه.

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان دکتر مصباح‌زاده یک ساعت، زنگنه یک ساعت، صدر میرحسینى سه ساعت آخر وقت.

رئیس- نسبت به صورت مجلس روز سه‌شنبه که منتشر شده نظرى نیست؟ آقاى مکى‏

مکى- بنده راجع به صورت مذاکرات مجلس یک عرایضى داشتم می‌خواستم توجه مقام ریاست و هم‌چنین آقایان را جلب کرده باشم این صورت جلسه‌اى که امروز توزیع شده است مربوط است به جلسه سه‌شنبه سوم مرداد و جلسه پنجشنبه و یکشنبه گذشته هنوز طبع و توزیع نشده است با توجه با این که مجلس شورای ملى یک بودجه سنگینى براى این کار تخصیص داده و با توجه با این که یک چاپخانه به این عظیمى و این عرض و طول را در اختیار این مجله گذاشته است خیلى مسخره است که اداره تند‌نویسى یا اداره روزنامه رسمى نتوانند به موقع برسانند. بنده هفته گذشته مطالبى گفتم که اگر جلسه بعد داده بودند در خاطرم بود و می‌توانستم اصلاح کنم در صورتی که بعضى مطالب نطق بنده را انداخته‌اند. همه به خاطر دارند که من گفتم البته على‌المدعى و حال این که اصلاً این در نطق بنده نیست و تمام نطقم مغلوط است بنده نمی‌دانم این مجلس شورای ملى که درس نظم و انصباط به تمام کشور می‌دهد چرا نمی‌تواند یک مجله منظم براى خودش داشته باشد و با این روشى که روزنامه رسمى پیش گرفته ممکن است ماه به ماه هم مجله در دسترس آقایان قرار نگیرد این است که می‌خواستم استدعا کنم از مقام ریاست که این مجله رسمى را یک طورى دستور بفرمایند که در کارهایش نظم و نسقى برقرار شود که این طور بى‌ترتیبى و خرابکارى و خلافکارى در روزنامه رسمى پیدا نشود.

رئیس- آنچه مربوط به نطق شما در جلسه سه‌شنبه بوده البته باید اصلاح بشود و خودتان می‌توانید مراجعه بکنید که در چاپ قطعى اصلاح بشود و اما راجع به چاپ روزنامه دو جلسه پیش که صورت مجلس حاضر نشده من تصدیق دارم که تند‌نویسى وظیفه خودش را انجام داده و چاپخانه قصور کرده و باید کار‌پردازى این موضوع را تعقیب کنند که اگر نواقصى در کار است رفع بشود و گزارشى بدهند که بعد مرتب بشود.

مکى- این مربوط به مجله رسمى است، تند‌نویسى کار خودش را انجام داده است.

رئیس- آقاى ارباب.

مهدى ارباب- بنده براى جلسه سه‌شنبه سوم مرداد اسم‌نویسى کرده بودم که قبل از دستور صحبت کنم که یک نفر صحبت کرد. منظورم این بود که  

+++

این تصویب‌نامه‌اى که دولت راجع به صادرات و واردات گذرانده در عین حال که حسن‌نیت داشته‌اند یک سوء‌تفسیرى شده که باعث شده در بازار نرخ‌ها فوق‌العاده بالا رفته و اسباب نگرانى مردم شده (صحیح است.) خواستم به مقام ریاست تذکر بدهم که تسهیلات در امر صادرات که در آتیه باید انجام بشود ندارد (صحیح است.) دولت کماکان امر واردات خود را انجام بدهد و ترتیب آن را بدهد و موکول و معلق به صادرات یک سال قبل نکند.

رئیس- آقاى ارباب تذکر شما راجع به صورت مجلس نبود.

ارباب- آقاى فرامرزى.

فرامرزى- عرض کنم من خیلى اهمیت نمی‌دهم که توى این مجله چه جور نوشته می‌شود آنچه من اهمیت می‌دهم این است که نطق مجلس، نطق تمام وکلا در تمام مملکت غلط انتشار پیدا می‌کند و آن این است که اینجا یک دستگاهى درست نمی‌شود که مذاکرات اینجا را درست به روزنامه‌ها بدهد براى این که مجلس ایران مال روزنامه‌ها است نه مال اینجا استدعاى من این بود که یک کارى بفرمایید که لااقل به روزنامه‌هاى عصر صورت از اینجا داده بشود (صحیح است.) و الا تمام نطق مجلس در تمام دنیا غلط همیشه خوانده می‌شود (صحیح است.) خود من غلط چاپ می‌کنم معترفم که وسیله نداریم.

رئیس- دیگر نظرى به صورت مجلس نیست؟

(اظهارى نشد.) صورت مجلس جلسه سه‌شنبه سوم مرداد تصویب شد. عرض کنم در جلسه قبل سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده بودند گفتیم قبل از ختم جلسه صحبت بکنند و حق آنها محفوظ است. آقاى قبادیان پشت تریبون هم آمدند. امروز سه نفر دیگر از آقایان نام‌نویسى کرده‌اند و تصور می‌کنم آقایان باید صحبت‌شان را بکنند.

کشاورز‌صدر- بنده مطابق ماده 84 آیین‌نامه عرض دارم که خودتان هم فرمودید بفرمایید.

قبادیان- بنده یک قسمت از نطقم باقى است.

کشاورز‌صدر- مطابق تصمیمى که خود جناب آقا رئیس به موجب ماده 83 و 84 آیین‌نامه گرفتند که در همین صورت مجلس هم هست بنده تذکر دادم که بایستى کسانى صحبت بکنند که در همان روز به خصوص در تابلو اسم‌نویسى کردند خود مقام ریاست این را در همین صورت مجلس پذیرفتند و فرمودند به همان کیفیت بوده اما درباره آقاى قبادیان چون مطلب‌شان نیمه تمام بوده آن را بنده عرضى ندارم ایشان صحبت بفرمایند اما حق ما باید محفوظ باشد.

رئیس- آقاى گنجه‏.

گنجه- اگر آقایان اجازه بفرمایند چون این جلسه جلسه آخر است بنابراین یک کارهایى داریم که باید تمام بکنیم براى این جلسه از نطق‌هاى قبل از دستور و بعد از دستور صرف‌نظر بشود تا بتوانیم کارها را تمام بکنیم (کشاورز‌صدر- چرا خودتان حق دارید صحبت بکنید دیگران حق ندارند) عرض کنم که ما یک جلسه بیشتر نداریم آقاى کشاورز‌صدر و وقت را نبایستى ضایع بکنیم باید کارهایى که نیمه تمام است تمام بکنیم و برویم به مرخصى.

رئیس- آقاى دکتر جلالى‏.

دکتر جلالى- در جلسه گذشته وسط نطق آقاى قبادیان جلسه از اکثریت افتاد و آقاى رئیس اجازه فرمودند که آن سه نفر که اسم‌نویسى کرده‌اند حق‌شان محفوظ باشد مجلس هم موافقت کرد به این که این سه نفرى که اسم‌نویسى کرده‌اند حق‌شان امروز محفوظ باشد و الا بنده نصف شب مى‌آمدم و اسم می‌نوشتم.

کشاورز‌صدر- خلاف نظامنامه نمی‌شود.

اردلان- بنده از مقام ریاست استدعا می‌کنم که هر جلسه‌اى به همان سه نفر که اسم نوشته‌اند اجازه بدهند ولى جناب آقاى قبادیان را بنده علاقه دارم و با این که بنده نسبت به مسئله مهمى می‌خواستم صحبت بکنم ممکن است نوبه خودم را به ایشان بدهم ولى در هر جلسه همان 3 نفر که اسم نوشته‌اند باید صحبت بکنند و امروز هم همین سه نفرى که اسم نوشته‌اند باید صحبت بکنند منتهایش آقایان قبادیان را ممکن است یکى از آقایان که اسم نوشته‌اند یعنى آقاى شوشترى یا آقاى کشاورز‌صدر یا بنده که اسم نوشته‌ایم اجازه خودمان را به ایشان بدهیم.

کشاورز‌صدر- آقا ماده 83 و 84 را قرائت بفرمایید.

رئیس- ماده 83 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 83- هر یک از نمایندگان که مطلب مهمى داشته باشد و بخواهد به استحضار مجلس برساند می‌تواند قبل از شروع به دستور و یا آخر جلسه با اجازه رئیس و رعایت نوبت به عنوان نطق قبل از دستور یا بعد از دستور مطلب خود را اظهار نماید مجموع این نطق‌ها در یک جلسه به طور کلى نباید از سه ربع ساعت تجاوز کند و در هر جلسه بیش از 3 نفر هر نفرى ربع ساعت نمی‌توانند در اول یا آخر نطق می‌تواند حق خود را به دیگرى واگذار نماید.

کشاورز‌صدر- ماده 84 را هم بخوانید

نورالدین امامى- آقاى رئیس یک راه حل خوبى بنده دارم به هیچ کدام اجازه ندهید.

رئیس- ماده 84 قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 84- موضوع‌هایی که طبق دستور در مجلس مطرح می‌شود باید یک ساعت قبل از موقع انعقاد جلسه ورقه مخصوصی که خارج از جلسه نصب می‌شود ثبت شود مخالف و موافق در آن ورقه در ستون مخصوصى شخصاً ثبت اسم نمایند و در جلسه حق تقدم با کسانى است که در ورقه مزبور ثبت اسم کرده باشند که به ترتیب مخالف و موافق نطق مى‌کنند و بعد از آنان کسانی که در جلسه اجازه خواسته‌اند به همان ترتیب صحبت خواهند کرد اسامى نمایندگانى را که در جلسه اجازه می‌خواهند منشیان ثبت می‌کنند و به رئیس می‌دهند.

کشاورز‌صدر- ما امروز ثبت اسم کردیم.

2-بیانات قبل از دستور آقاى قبادیان‏

رئیس- آقاى قبادیان‏

قبادیان- بنده سعى مى‌کنم مطالبى که دارم با سرعت به عرض مجلس شورای ملى برسانم که وقت آقایان هم گرفته نشود و مجال هم بدهم که هر کس بخواهد بتواند حرف بزند بدواً از نمایندگان محترم تقاضا دارم در موقعی که اینجانب مشغول صحبت کردن هستم توجه فرموده در وسط بیانات اینجانب مبادرت به صحبتى ننمایند به عقیده بنده شأن مجلس اقتضا می‌کند به بیانات ناطق با نهایت خونسردى و صبر گوش داده و اگر لازم باشد جوابى داده شود بعد از اختتام نطق ناطق مبادرت به جواب فرمایند اینجانب از بدو افتتاح مجلس تا کنون در مذاکرات مجلس بیاناتى ننموده‌ام علت هم این بوده که در چندین جلسه در برنامه دولت‌ها و طرح بودجه همیشه مبادرت به اسم‌نویسى نموده متأسفانه به واسطه پیشنهاد کفایت مذاکرات نتوانستم عقیده و منویات مردم و خود را به عرض برسانم علیهذا از جناب آقاى رئیس تمنا دارم مطالبى که آرزوى اهالى میهن‌پرست غرب می‌باشد اجازه فرمایند که مکنونات خاطر قاطبه مردم را به عرض مجلس شوراى ملى و هیئت محترم دولت برسانم اولاً چون اینجانب نماینده کرمانشاهان و اهالى آن سامان هستم بدواً ناگزیرم که گرفتاری‌هاى مردم را به عرض برسانم تا کنون به واسطه عدم توجه دولت‌هاى وقت و یأس مردم از هر نوع پیشنهاد اصلاحى ناامید چون دولت جدید خودش را دولت کار معرفى نموده گرفتارى صفحه غرب گوشزد با سوابقى که نخست وزیر در صفحه غرب دارند انتظار بذل توجه عاجل را دارد اهالى کرمانشاهان به شهادت تاریخ و پرونده‌هاى موجود در ستاد ارتش وزرات کشور همیشه در مواقع سختى و خطر از سربازان جانباز و فداکار کشور بوده‌اند و در تمام طول مدت تاریخ اهالى این استان و ایلات میهن‌پرستش از بذل جان و مال و ثروت خود براى بهبود اوضاع کشور و امور اقتصادى با نهایت صمیمیت مضایقه ننموده‌اند در این چند سال اخیر که وضع خواربار عمومى در سراسر کشور دچار مضیقه و سختى معاش شده بود استان کرمانشاهان سالى بیش از چهل الى هفتاد هزار تن غله از دسترنج کشاورزان خود به مرکز و استان‌هاى دیگر که دچار قحطى شده بودند خالصاً مخلصاً با گرفتارى و سختى معیشتى که داشته به اداره کل غله تحویل و به اغلب نقاط کشور ارسال داشته و از این راه خدمت شایانى به کشور و ملت ایران نموده‌اند

+++

در پرداخت مالیات و عوارض گمرکى و غیره همیشه پیش‌ قدم بوده نسبت به سایر استان‌هاى کشور شاید کم‌تر بقایایى داشته باشند آقایان با این فداکارى و صمیمیت آیا شایسته است این استان مهم در بوطه فراموشى قرار گرفته و هیچ عمل مثبتى که براى بهبود اوضاع عمومى کشور از طرف دولت‌هاى وقت انجام گرفته کوچک‌ترین سهمى نداشته و عملى که باعث خوش‌وقتى مردم باشد انجام ندهند در عوض قدردانى و تشویق از خدمتگذاران کشور به علت عدم توجه مأیوس و ناامید باشند استان غرب فاقد بهداشت و فرهنگ و کشاورزى و عدالت اجتماعى می‌باشد غرب که از حاصل‌خیزترین نقاط کشور است هنوز به سیستم 2 هزار سال قبل امور کشاورزى خود را انجام می‌دهد اگر توجه بیشترى به رعایاى این استان حاصل‌خیز بشود در واقع امور کشاورزى فرمه شود سالى شاید در حدود سیصد هزار تن صادرات غله داشته باشد در سراسر صفحه غرب بیمارى مالاریا که بلاى خانمان‌سوزى می‌باشد و همین طور امراض دیگر که مردم را تهدید به فنا و نیستى می‌کند فاقد دکتر و دوا می‌باشند و هیچ‌گونه مبارزه صحیحى از طرف دولت انجام نگرفته است متأسفانه اگر داروى مختصرى که از مرکز فرستاده می‌شود به مصرف صحیح خود نمی‌رسد اگر سوابق دوستى اینجانب با بعضى از خانواده‌ها نبود توضیحات بیشترى به عرض می‌رسانیدم وزارت فرهنگ مردم غرب را از نقشه خود حذف نموه جز چند دبستان و دبیرستان مختصر و ناقصى که در شهرستان کرمانشاهان ایجاد نموده به سایر شهرستان‌هاى دیگر و قراء و قصبات عشایر‌نشین توجهى ننموده به کلى فاقد مدارس می‌باشند امروز ملل زنده جهان بزرگ‌ترین بودجه خود را صرف فرهنگ و بهداشت می‌نمایند با مالیات گزافى که از اهالى غرب به خزانه کشور عاید می‌شود دولت‌هاى گذشته هیچ نوع توجهى به فرهنگ و بهداشت این استان حاصل‌خیز و خدمتگزار ننموده‌اند در امور اقتصادى کشور با این که قانونى در دروه 15 از مجلس شورای ملى گذشت صادرات و واردات کشور را در استان‌ها و شهرستان‌ها به طریق عادلانه تقسیم نمود متأسفانه استان و یک عده از تجار خدمتگزار به کشور فراموش شده و دارند فاقد سرمایه شخصى خود می‌شوند اگر وضع به این منوال بگذرد قریباً عده بازرگانان کرمانشاهان که مختصر سرمایه دراند ورشکست خواهند شد و اما قسمت کشاورزى این استان به صورتى در آمده که بیم آن می‌رود در آتیه دولت مجبور به کمک غله مثل سایر شهرستان‌هاى دیگر به این استان حاصل‌خیز بشود محصولى که کشاورزان و خرده مالکین غرب دارند عبارت از گندم، جو، توتون، تریاک، چغندر، پنبه، و حبوبات دیگر می‌باشد مأمورین غله با یک قیمت نازلى غله این استان را با کسر و افت و هزار زهرمار دیگر می‌گیرند فى‌الواقع نصف محصولات مردم را به قیمتى که دولت می‌پردازد به رایگان مى‌برده.

اما محصول توتون اداره انحصار دخانیات معامله که با کشاورزان توتون‌کار به عمل می‌آورد خیال نمى کنم با هیچ ملت غارتگر و جابرى چنین عملى انجام دهند زیرا توتون کرمانشاهان را اداره انحصار دخانیات طبقه‌بندى نمود به این طریق خریدارى مى‌نماید سه کیلو 18 ریال- سه کیلو 36 ریال سه کیلو 54 ریال اما در بازار به خود مردم سه کیلو 120 ریال- 240 ریال تا 400 ریال می‌فروشد آیا چه کشورى است که با رعایاى خود چنین معامله‌اى بنماید و اما کشت چغندر تنى 600 ریال کارخانه‌جات قند از کشاورزان پیمان‌کار خریدارى و در بهره‌بردارى قند و شکر متجاوز از هزار تومان به ملت فقیر و گرسنه ایران بفروش می‌رساند.

رئیس- آقاى قبادیان یک دقیقه از وقت شما بیشتر باقى نیست تمنا می‌کنم خاتمه بدهید.

قبادیان- بسیار خوب اما تریاک محصولى است که براى کشاورز زحمت زیادى ندارد و در زمین‌هاى کوهستان و دیم‌زار با خرج کمى می‌کارند ولى در بهره‌برادرى و قیمت منافع مهمى نصیب کشاورزان و خرده مالکین می‌شود پنج سال است این محصول کم‌خرج و گران‌بها دست‌خوش اغراض و سیاست‌هاى گوناگون دولت‌هاى وقت شده است هر دولتى که روى کار مى‌آید مخصوصاً یک مبارزه شدیدى با اینها مى‌کردند مخصوصاً دولت قوام‌السلطنه یک روز اینها آمدند گفتند کشت تریاک ممنوع است و یک عده کشاورزان لرستان که اغلب زندگی‌شان منحصر به کشت تریاک است یک قسمت کمى هم در کرمانشاه است آمدند تریاک‌هاى مردم را به هم زدند زیر و رو کردند و بعد آمدند گفتند آقا آزاد است و روى همین اصل باعث زحمت مردم شدند و به این ترتیب یک نان و آبى براى مأمورین محل به جان رعایا افتاده از هر قطعه زراعتى مبالغى از مردم اخذ و بعد از چندى هم مجدداً بخش‌نامه دیگرى صادر که آزاد است براى آزادى باز مبلغى گرفته و بعد اداره انحصار تریاک بهاى تریاک را به طریقى معین مى‌کند که کشاورز بیچاره با هزار گرفتارى که دارد باید مبلغى هم از جیب خود بپردازد وضع کشاورزى ما به صورتى افتاده که خدا عاقبتش را به خیر کند.

شهرستان کرمانشاهان فاقد بهداشت فرهنگ آب مشروب و صدها چیزهاى دیگر مورد احتیاج می‌باشد.

رئیس- آقاى قبادیان دیگر معطل نفرمایید این جلسه آخر است باید به کارها هم برسیم.

قبادیان- یک چند صفحه دیگر هم هست.

رئیس- بدهید من مى‌گویم درج کنند.

قبادیان- عرض کنم یک مطالب بسیار مهمى هست که بنده داشتم که لازم بود به عرض مجلس شوراى ملى برسد. جناب آقاى رئیس می‌فرمایند که این را در صورت مجلس می‌دهیم چاپ بکنند حالا اگر آقایان مایلند عرضى ندارم فقط دو کلمه عرض داشتم چون چندى پیش آقاى دکتر شایگان در مجلس راجع به آقاى جهانشاه صمصام فرمایشاتى فرمودند (زنگ رئیس) آقا اجازه نمی‌فرمایید؟

رئیس- نه دیگر الان پنچ دقیقه هم از وقت شما گذشته جلسه آخر هم هست.

قبادیان- یک دقیقه دیگر اجازه بفرمایید عرض کنم نسبت به آن فرمایش آقاى دکتر شایگان نسبت به استاندار غرب بنده نگرانى پیدا کردم و بعد گویا هیئتى براى بازرسى فرستادند و این هیئت که رفتند به محل گزارش هایى براى وزارت کشور فرستادند بنده از آقاى دکتر شایگان نسبت به کرمانشاه هم بلدتیم بیشتر است و هم دلسوز‌تر هستم و به شخص من هم بیشتر برمی‌خورد که یک استاندار در محلى برود و آنجا یک عمله را هم اگر بزند بنده راضى نیستم که یک مأمور دولت برود آنجا مردم را بزند ولى این را می‌توانم عرض کنم که آقاى جهانشاه صمصام از وقتی که رفته‌اند نسبت به اصلاحات اجتماعى قدم‌هاى مؤثرى برداشته‌اند (زنگ ممتد رئیس) امیدوارم اخلاق‌شان را هم در آتیه اصلاح کنند.

رئیس- چون کارهاى زیادى داریم و امروز آخرین جلسه است مطابق رایى که مجلس داده است بنابراین دو نفر آقایان بعد از ختم دستور مذاکره بفرمایند و نیم ساعت به مدت جلسه افزوده می‌شود حالا لایحه دو دوازدهم قرائت می‌شود.

شوشترى- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

رئیس- مطابق چه ماده؟

شوشترى- مطابق ماده 167 تا 171

رئیس- این مواد راجع به سوال است و وارد نیست ماده 167 را قرائت کنید، اگر بخواهید به عنوان اخطار حرف‌هاى خارج از موضوع بزنید اجازه نمی‌دهم.

( ماده 167 به شرح زیر قرائت شد )

ماده 167- در صورتی که نماینده‌اى صلاح‌اندیشه‌اى داشته باشد و یا در یکى از سازمان‌هاى دولتى یا بسته به دولت یا مؤسساتى که با سرمایه یا به کمک مالى دولت اداره می‌شود هم‌چنین هر نوع سازمان و مؤسسه که بعضاً یا کلاً از وجوه عمومى اداره می‌شود عملیاتى مخالف اصول یا برخلاف قانون و مقررات قانونى مشاهده نماید یا از سوء‌اداره‌اى اطلاع پیدا کند حق دارد راجع به آن موضوع قبل یا بعد از دستور در مجلس یا کتباً توسط رئیس به وزیر مسئول یا نخست وزیر به طور اختصاصى تذکر دهد و یا از مقام ریاست تقاضا نماید که به دولت تذکر دهد.

شوشترى- اجازه بفرمایید، این سوال من چند وقت است طول کشیده، راجع به نفت است فردا مجلس تعطیل می‌شود.

رئیس- آقایان وزرا که براى جواب سوال حاضرند ولى مجال نشده است.

کشاورز‌صدر- آقاى رئیس بنده طبق ماده 83 اعتراض دارم.

3-اخذ راى و تصویب لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور بابت دوماهه مرداد و شهریور 1329

+++

رئیس- نطق قبل دستور با اجازه رئیس مجلس است من اجازه نمی‌دهم تمام شد و رفت. حالا لایحه دو دوازدهم که از سنا رسیده است قرائت مى‌شود.

ریاست محترم مجلس شورای ملى- لایحه اجازه تصویب دو دوازدهم حقوق و هزینه کشور بابت دو ماهه مرداد و شهریور 1329 که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود در جلسه دوشنبه نهم مرداد ماه 29 مطرح و پس از مذاکراتى که در اطراف آن به عمل آمد مورد موافقت واقع شد و به تصویب رسید ولى در طى مذاکرات راجع به لایحه دو دوازدهم نکاتى چند مورد توجه مجلس سنا قرار گرفت که لازم دانستم به اطلاع جنابعالى برسانم در متن ماده واحده ذکر شده بود موضوع گزارش شماره 4 مورخ 31 تیر ماه 29 که ضرورت داشت گزارش مزبور براى اطلاع آقایان سناتورها منضم به لایحه دو دوازدهم ارسال شود اینک انتظار دارد دستور بفرمایید در آتیه این نکته رعایت گردد. دیگر این که قانون بودجه سال 29 هنوز به تصویب مجلسین نرسیده است که در لایحه دو دوازدهم اشاره شده بود با رعایت قانون بودجه سال مزبور یقیناً ذکر کلمه قانون اشتباهى است که در موقع تحریر رخ داده است و مجلس سنا نظر موافق خود را با این قید اظهار کرد که عبارت مزبور به این طریق اصلاح شود، با رعایت مقررات لایحه بودجه سال 1329 (جمعى از نمایندگان- رأى رأى)

رئیس- با این توضیحى که عرض می‌کنم رأى گرفته می‌شود مقصود از این کلمه لایحه که در نامه مجلس سنا اشاره شده گزارش مصوب کمسیون دو دوازدهم می‌باشد بنابراین ملاک عمل گزارش کمسیون بودجه و مقررات آن است (صفایى- نفهمیدیم) مربوط به دو دوازدهم بود که از سنا رسیده مقصود این است که طبق گزارشى که از کمسیون بودجه رسیده دو دوازدهم آن تصویب می‌شود (شوشترى- با کسر کسور) حالا رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند.

( اخذ رأى به عمل آمد و اسامى آقایان ذیل براى دادن رأى اعلام شد.)

آقایان: فرهودى- صدرى- آشتیانى‌زاده- بوداغیان- دکتر هدایتى- ذوالفقارى- دکتر طبا- پالیزى- تیمورتاش- دکتر جلالى- پناهى- سرتیپ‌زاده- گنجه- دکتر شایگان- دکتر بقایى- آزاد- کشاورز‌صدر- عماد تربتى- افشار صادقى- ارباب- سلطان‌العلما- پیراسته- گنابادى- اسلامى نصریتان- فقیه‌زاده- دکتر کاسمى- ملک‌مدنى- دولتشاهى- حمیدیه- خسرو قشقایى- نریمان- صالح- ناظر‌زاده- سودآور- مهدوى- دکتر نبوى- نبوى- بهادرى- نورالدین امامى- موسوى- عباسى- آصف- صاحب‌جمع- قاسم فولادوند- قرشى- بزرگ‌نیا- منصف- مکرم- قبادیان- حکیمى- برومند- معین‌زاده- غضنفرى- گرگانى- بهبهانى- ثقت‌الاسلامى- دکتر علوى عرب‌شیبانى- رضوى- اسکندرى- رفیع- شکرایى- موقر- شوشترى- عامرى- امیرى قراگزلو- مخبر فرهمند- دکتر طاهرى- دکتر کیان- قهرمان- مرتضى حکمت- امیر افشارى- ناصر ذوالفقارى- کوراوغلى- هراتى- معدل- علی‌محمد دهقان- دکتر برال- اربات گیو- محمد‌على مسعودى- کهبد- مکى- وهاب‌زاده- صدر میرحسینى.

)شمارش و استخراج آرا به عمل آمد و نتیجه به قرار ذیل از طرف مقام ریاست اعلام گردید.)

رئیس- با 81 رأى موافق دو دوازدهم تصویب شد 5 ورقه هم سفید بوده

اسامى موافقین - آقایان:

صفایى- آصف- دکتر برال- قهرمان- دکتر هدایتى- اردلان- صدرى- قبادیان- مخبر فرهمند- دکتر نبوى- موسوى- عباسى- قرشى- بزرگ‌نیا- صاحب‌جمع- مکرم- دکتر علوى- پیراسته- دکتر جلالى- دکتر کیان- بوداغیان- حمیدیه- محمد ذوالفقارى- پناهى- معین‌زاده- گنجه- نصرتیان- تیمورتاش- پالیزى- وهاب‌زاده- قاسم فولادوند- خسرو قشقایى- ثقت‌السلامى- موقر- محمد‌على مسعودى- اقبال- سلطانى- صدرزاده- ظفرى- دهقان- هراتى- برومند- گرگانى- غضنفرى- عرب‌شیبانى- شوشترى- شکرایى- اسکندرى- ملک‌مدنى- دولتشاهى- جواد مسعودى- نبودى- نورالدین امامى- گیو- ناظرزاده- بهادرى- سودآور- کوراوغلى- معدل- غلام‌رضا فولادوند- امیرى قراگزلو- عامرى- دکتر طاهرى- امیر افشارى- ناصر افشارى- ناصر ذوالفقارى- مرتضى حکمت- حکیمى- گنابادى- رضوى- منصف- صدر میرحسینى- فقیه‌زاده- دکتر کاسمى- سعید مهدوى- عماد تربتى- افشار صادقى- ارباب- سرتیپ‌زاده- دکتر طبا- سلطان‌العلما- بهبهانى.

نورالدین امامى- آقاى رئیس لایحه فرهنگ را مطرح کنید.

4-اخذ رأى و تصویب اجازه استخدام ده نفر تندنویس براى سنا

رئیس- طرح استخدام ده نفر براى تندنویسى مجلس سنا که آقایان با فوریتش موافقت کرده‌اند و فقط راى میخواهد مطرح است که قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

طرح قانونى‏

مربوط به استخدام ده نفر تندنویس براى مجلس سنا که به تصویب مجلس سنا رسیده و براى تصویب به مجلس شوراى ملى فرستاده شده است.

ماده واحده- به کار‌پردازى مجلس سنا اجازه داده می‌شود که به حکم مسابقه تا ده نفر از بین کسانی که داوطلب براى تندنویسى مجلس سنا باشند انتخاب نماید.

رئیس- فوریتش تصویب شده حالا باید مذاکره بشود در اصلش بعد آن وقت اگر تمام شد رأى گرفته می‌شود آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى- عرض کنم بنده اگر اینجا به عنوان مخالف اسم‌نویسی کردم نه این که مخالفم که مجلس سنا نباید تندنویس داشته باشد، اصلاً با استخدام مخالفم (احسنت) قبل از سوم شهریور که ما مستخدم دولت بودیم هیمشه دولت‌ها حسب‌الامر اعلیحضرت فقید بخش‌نامه صادر می‌کرد که موافقت نکنید که از مأمورین دولت کسى استعفا بدهد و از کادر استخدام خارج بشوند و به تمام شرکت‌ها و مؤسسات هم دستور داده شده بود که از مستخدمین دولت کسى حق استخدام ندارد چرا براى این که کار آزاد و عادى زیاد بود که یک مستخدم با وجود این که دولت به او حقوق می‌پرداخت حاضر نبود که در کارد دولتى باقى بماند و همه مستخدمین حاضر بودند که از خدمت ادارات خارج شوند و بروند در مؤسسات ملى به کار مشغول بشوند هیچ فراموش نمی‌کنم آقاى جمال امامى برادرم وقتى که از اروپا برگشته بود که ما به استقبال‌شان رفتیم و آوردیم تهران ضمن صحبت از من پرسیدند که چه کار می‌کنى گفتم مستخدم دولتم گفت چندحقوق می‌گیرى گفتم 64 تومان با رتبه چهار او خیلى تعجب کرد که یک جوانى اول کار با 64 تومان استخدام مى‌شود شرکت‌ها و مؤسسات بودندکه حقوق زیادى می‌دادند و مستخدمین دولت را می‌بردند تا آنجا که دولت مجبور می‌شد و دستورات محرمانه‌اى می‌داد که از استخدام مستخدمین دولت آنها صرف‌نظر بکنند بعد از سوم شهریور ماه جریان‌ها را از دست دادیم و فقط ماشینى مستخدم‌سازى درست کردیم دکتر میلیسپو رفت بزازها را از توى بازار آورد که قماش ذرع بکنند به آنها رتبه داد (صحیح است) و عطار را آورد براى این که قند و شکر توزیع بکنند اینها حالا شده‌اند رتبه 9 (صحیح است) یک عده‌اى الان در بازار‌هاى تهران بزازى و عطارى می‌کنند و آخر ماه هم می‌روند حقوق زتبه 9 را می‌گیرند این هم وضع استخدام است آقایان ملاحظه بفرمایید که 38 درصد بودجه مملکت قبل از شهریور حقوق و مخارج پرسنلى بودو 60 یا شصت و چند درصد براى مخارج تولید بود و سال بعد ما از این شصت و چند درصد استفاده کردیم باز هم مستخدم گرسنه حقوق کافى هم که به مستخدم نمی‌دهیم مستخدمى که داراى 10 یا 15 نفر عائله است ما حداکثر به مدیر کل 700 تومان کرایه خانه می‌دهیم این مدیر کل 300 یا 400 تومان کرایه خانه می‌دهد با این حقوق باید ده یا پانزده نفر عائله خود را اداره بکند اما علت این که من با استخدام ده نفر تند‌نویس مجلس سنا مخالم ما اینجا جند نفر تند‌نویس داریم رنگ و روى اینها را آقایان نگاه کنید هر روز هم بهشان ایراد می‌گیرند اینها آقا ندارند زندگى کنند زندگى اینها را مرتب کنید همین حقوق ده نفر تند‌نویس را به اینها حقوق فوق‌العاده بدهید حقوقى

+++

را که می‌خواهیم به آن ده نفر تندنویس بدهیم و به کادر استخدام اضافه بکنیم به اینها اضافه حقوق بدهیم اینها هم دنده‌شان نرم بشود براى آن که بتوانند عائله‌شان را اداره بکنند شبانه روز 24 ساعت کار مى‌کنند براى چه می‌خواهید ده نفر گدا اضافه بکنید یک روز در میان اینجا جلسه داریم این آقایان در مجلس سنا هم کار بکنند و 24 ساعت کار بکنند در سنا هم همین حقوق را باز به آنها بدهند که بتوانند عائله‌شان را اداره بکنند پس ده نفر مستخدم دیگر هم لازم نیست براى چه به کادر استخدام اضافه بکنیم و آن هم ده نفر یا پنج نفر به گداهاى مملکت اضافه بکنیم علت مخالفت من این است آقایان توجه بفرمایند که تا شب و روز جان نکنید عائله شما نمى‌تواند نان و پنیر آسوده بخورد عوض این که دویست تومان بگیرید حقوق آن ده نفر را به عنوان فوق‌العاده به آنها بدهید این جا شب و روز کار می‌کنید هم براى مجلس و هم براى مجلس سنا تندنویسى می‌کنند (جواد مسعودى حقوق‌شان را زیاد کنید چرا 24 ساعت کار کنند) آقاى مسعودى اجازه بفرمایید بنده عرض نمی‌کنم حقوق آن را به عنوان فوق‌العاده به اینها بدهید اینها تا غروب می‌آیند کار مى‌کنند و آن فوق‌العاده را بگیرند (جواد مسعودى- نمی‌رسند آقا) آقا به حمدالله بیش از من دنیا گشته‌اید و اروپا دیده‌اید قربان تا ایشان کار نکنند که نمى‌شود عمده نواقص این مملکت این است که کار نمى‌کنند در آمریکا اگر مردى 16 ساعت کار نکند نان نمی‌تواند بخورد کار ما روزى به شش ساعت هفت ساعت نمی‌رسد آنها روزى ده ساعت کار می‌کنند و روزى سه ساعت اضافه مى‌گیرند ما که کارى نداریم خودمان اجازه داده‌ایم به کار‌پردازى که دو سه نفر دیگر تندنویس اضافه بگیرد آن دو سه نفر هم با

کمک این سه چهار نفر می‌توانند اداره بکنند ولى به شرط این که حقوق بهشان بدهند آخر آدم گرسنه که قلمش پیش نمی‌رود علت مخالفت من این است که همین آقایان تند‌نویسان را اجازه بدهید هم مجلس شوراى ملى و سنا از وجود آنها استفاده بکنند آن حقوقى که می‌خواهید به تندنویسى سنا بدهید به اینها بدهید.

رئیس- من موافقم‏

شوشترى- باید با ورقه رأى بگیریم‏

اردلان- رأى با ورقه لازم نیست‏.

رئیس- لایحه مالى است و باید با ورقه رأى گرفته شود.

اردلان- اجازه استخدام است حقوق‌شان که معین است.

رئیس- لایحه مالى است.

اردلان- همه چیز لایحه مالی است لایحه مالیات بر درآمد هم لایحه مالى است حقوق که تعیین نشده با ورقه وقتى رأى می‌گیرند که رقم داشته باشد حقوق‌شان که معلوم نیست وقتى که آمد توى بودجه آن وقت باید با ورقه رأى گرفت.

رئیس- اگر تنها استخدام تلقى بشود می‌شود با قیام و قمود رأى گرفت.

اردلان- مجلس اجازه استخدام را می‌دهد و حقوق‌شان مى‌آید در بودجه و آن وقت باید با ورقه رأى گرفت حالا هیچ با ورقه لازم نیست اجازه استخدام است و باید با قیام و قعود رأى گرفته شود.

رئیس- استخدام بى‌حقوق که نمی‌شود شما اجازه می‌دهید که استخدام بشود با حقوق این یک لایحه مالى است و باید با ورقه رأى گرفته شود آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- می‌خواستم عرض کنم که این اعتبار موجود است و تصویب شده است این را فقط اجازه می‌خواهند که استخدام کنند در حدود اعتبارات است رأى با ورقه لازم نیست و با قیام و قعود کافى است.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- نظر آقاى رئیس وارد است و خوب است با ورقه رأى گرفته شود آیین‌نامه هم تصریح دارد.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به طرح استخدام ده نفر تندنویس براى مجلس سنا با ورقه آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند.

( اسامى آقایان به شرح ذیل اعلام و اخذ رأى به عمل آمد)

آقایان: اردلان- صدرى- آشتیانى‌زاده- کشاورز‌صدر- دکتر هدایتى- دکتر معظمى- ذوالفقارى- قاسم فولادوند- حکمیمى- جواد مسعودى- شوشترى- موقر- پناهى- فقیه‌زاده- سرتیپ‌زاده- گنجه- وهاب‌زاده- دکتر مصدق- دکتر شایگان- دکتر بقایى- آزاد- دکتر نبوى- عماد تربتى- افشار صادقى- ارباب- سلطان‌العلما- پیراسته- تیمورتاش- دکتر جلالى- بهبهانى- ملک‌مدنى- موسوى- حمیدیه- نریمان- صالح- ناظر‌زاده- نبوى- بوداغیان- حائرى‌زاده- سودآور- مکرم عباسى- آصف- صاحب‌جمع- قرشى- بزرگ‌نیا- قبادیان- دکتر کاسمى- ظفرى- غضنفرى- گرگانى- خسرو قشقایى- دکتر علوى- سلطانى- معدل- منصف- بهادرى- امامى‌اهرى- امیر نصرت- اسکندرى- رفیع- شکرایى- کهبد- عامرى- دکتر کیان- مخبر فرهمند- دکتر طاهرى- میعن‌زاده- قهرمان- برومند- صدر میرحسینى- امیرى- زنگنه- ذوالفقارى- امیر افشارى- گیو- کوراوغلى- هراتى- على‌محمد دهقان- حکمت- دکتر برال- نصرتیان- صدرزاده- اقبال- غلام‌رضا فولادوند- صفایى- محمودى- پالیزى.

رئیس- استخدام تندنویس براى مجلس سنا با 77 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: قراگزلو- مرتضى حکمت- شکرایى- سود‌آور- پیراسته- صاحب‌جمع- دکتر بقایى- ملک‌مدنى- ناظر‌زاده- آرام بوداغیان- دکتر جلالى- صالح- نریمان- دولتشاهى- دکتر نبوى- عماد تربتى- دکتر طبا- حکیمى- گیو- صفایى- جواد مسعودى- آزاد- قبادیان- دکتر کاسمى- آصف- سرتیپ‌زاده- جواد گنجه- مظفرى- دکتر مصدق- على‌محمد دهقان- کشاورز‌صدر- دکتر شایگان- حسن نبوى- ابوالفتح قهرمان- اردلان- افشار صادقى- مهدى ارباب- قرشى- حمیدیه- بزرگ‌نیا- محمد‌على شوشترى- حائرى‌زاده- معدل- غلام‌رضا فولادوند- امامى‌اهرى- منصف- دکتر علوى- پالیزى- عامرى- هراتى- حسین کوراوغلى- دکتر طاهرى- مخبر فرهمند- گرگانى- سعید مهدوى- برومند- مکرم- زنگنه- مجید موسوى- امیر افشارى- تیمورتاش- ناصر ذوالفقارى- خسرو قشقایى- غضنفرى- قاسم فولادوند- احد وهاب‌زاده- محمد‌على مسعودى- نصرتیان- موقر- اقبال- پناهى- بهبهانى- دکتر کیان.

5-طرح و ختم مذاکره لایحه بودجه 1329 وزارت فرهنگ‏

رئیس- لایحه بودجه وزارت فرهنگ مطرح است. قرائت می‌شود.

مجلس شورای ملى‏

به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم استحضار دارد وزارت فرهنگ همه ساله طبق قانون آموزش اجبارى مکلف است مدارس شهرستان‌ها را تکمیل و به علاوه مدارس جدیدى براى قبول داوطلبان اشتغال به تحصیل تأسیس نموده و وسایل کار را از قبیل تهیه اثاثیه و اجاره عمارت و تأمین سایر احتیاجات آموزشگاه‌ها قبل از مهر ماه که موقع افتتاح مدارس است آماده نماید. هم‌چنین دانشکده‌هاى شهرستان‌ها بایستى تکمیل و قبول داوطلب نماید، چون تهیه مقدمات بالا بدون اعتبار مقدور نیست و اضافه اعتبار سال جارى وزارت فرهنگ طبق پیشنهاد دولت در سو‌کمیسیون بودجه رسیدگى و پس از جرح و تعدیل مختصرى مورد موافقت و تأیید واقع گردیده و مانعى براى استفاده از اعتبارات اضافى و تهیه موجبات و مقدمات تأسیس مدارس جدید نیست و از طرفى احکام فارغ‌التحصیلان دانش‌سراهاى مقدماتى که وزارت فرهنگ ملزم به استخدام آنان براى معلمى مدارس جدید می‌باشد باید صارد و تکلیف هر یک مشخص و معلوم گردد بنابراین با توجه به مشکلات فوق مستدعى است مساعدت و موافقت فرمایید ماده واحده زیر که مربوط به استفاده از اعتبارات اضافى سال جارى وزارت فرهنگ می‌باشد مطرح و مورد تصویب واقع گردد- استدعاى یک فوریت دارد ماده واحده- وزارت دارایى مجاز است اعتبارات اضافى سال جارى وزارت فرهنگ را اعم از حقوق حرفه‌اى و صنعتى و کشاورزى و دانشکده‌هاى شهرستان‌ها و بیمارستان‌هاى وابسته به آن و سایر هزینه‌ها به میزانى که مورد رسیدگى و موافقت کمیسیون بودجه و تسلیم خواهد نمود از محل درآمد کل کشور تأمین و تأدیه نماید.

نخست وزیر رزم‌آرا- وزیر دارایى- دکتر نصر- وزیر فرهنگ دکتر جزایرى.

+++

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- البته باید خیلى به نظر عجیب برسد که در مورد بودجه وزارت فرهنگ با علاقه‌اى که همه آقایان و به خصوص خود بنده در پیشرفت کارهاى فرهنگى دارم بنده مخالف اسم نوشته باشم و به عنوان مخالف حرف بزنم ولى متأسفانه در جریان مجلس به جز با این صورت تذکر لازم را نمی‌شود داد بنده پریروز با همه آقایان مذاکره کردم هیچ کس به عنوان مخالف اسم ننوشته بود و بنده از فرصت استفاده کردم البته همه موضوعات از خوب و بد داراى شرایطى است که اگر شرایطش رفتار نشود نتیجه دیگرى مى‌دهد فرهنگ هم البته با همه مزایایى که در اصلاح ملت و پیشرفت اوضاع اجتماعى و تربیت دارد تمام در حد خودش محفوظ است ولى شرایط و قیودى در پیرامون کار هست که اینها هم باید مورد عمل قرار بگیرد و اگر قرار بر این باشد که ما فرهنگى داشته باشیم توأم با شرایطش کار عبارت از دیانت و اخلاق است نباشد چنانچه ملاحظه فرموده‌اید نتیجه مطلوبه‌اى که ما از فرهنگ می‌خواهیم هیچ‌گاه نخواهیم گرفت از اول مشروطیت تمام مردم همراه اسم آزادى فریاد کردند ما فرهنک می‌خواهیم و هر کس خواست یک وجهه عمومى کسب بکند و محبوبیتى پیدا بکند رفت دنبال این که خدمتى به فرهنگ بکند ولى متأسفانه اگر از نظر علمى یک تفاوتى پیدا شده است از اول مشروطه تا به حال نتیجه علمى و اصلى که از فرهنگ باید گرفت که آن اصلاح تربیت و اصلاح اخلاق باشد و تفاوتى که باید بین آنچه یک ملت جاهل می‌کند و آنچه یک ملت عالم می‌کند موجود باشد، پیدا نشده است در موقعى که آقاى دکتر اقبال وزیر فرهنگ بود بنده خاطرم هست کمیسیونى تشکیل شد و دعوت کردند و براى این که سطح معلومات از یک طرف پیشرفت بکند و از طرف دیگر تعلیمات دینى و مذهبى هم توأم با آن موضوع بشود یک برنامه مفصلى در آنجا پیش‌بینى شد و راجع به قسمت ابتدایى و دبستان البته تصویب هم شد و قرار شد کتاب‌ها را مطابق این برنامه جدید تألیف کنند و براى فرهنگ ایالات و ولایات بفرستند تا آخرین موقعى که بنده در شیراز بودم تحقیق مى‌کردم این کتاب‌ها نرسیده بود و بنابراین اصول تعلیمى بر طبق وضعیت سابق که ازش نتیجه خوبى گرفته نمی‌شد و مورد شکایت اولیاى اطفال بود هم‌چنان جریان داشت از آن طرف در موضوع دبیرستان‌ها مجال رسیدگى نشد کار ناتمام ماند که دولت تغییر کرد و به این جهت بود که این موضوع اصلاً رویش اقدامى نشد البته این کمیسیون علت تشکیلش این بود که در همان موقع یک شکایات بسیارى و یک تقاضاهاى فراوانى از ایالات و ولایات رسیده بود که این اصل یعنى قسمت‌هایى که موجب تزکیه اخلاق و پیشرفت تعلیمات مذهبى باشد اینها موجب خواهد شد که از فرهنگ نتیجه مطلوبه‌اى گرفته شود روى این تقاضاها بود که وزارت فرهنگ این مقدمه را فراهم کرد ولى در ایالات و ولایات از آن وقت تا کنون در انتظار این بهبودى و اصلاحند و براى آنها اقدامى نشده است در این موقع که آقاى وزیر فرهنگ در صددند اقدامات جدیدى بکنند و از طرف دیگر الان مدارس هم تعطیل است و باید براى رفع احتیاج مدارس یک برنامه‌اى تنظیم و انشا بشود و شروع به کار بکنند که یک نتیجه بهترى از فرهنگ گرفته شود به عقیده بنده یکى از وظایفى، یکى از اقداماتى را که باید در نظر بگیرند این است که باید در این دو باب یک مراقبت خاصى بفرمایند یک افراد صالحى را دعوت بفرمایند که با وجود آنها این مطلب حل بشود و بالأخره برنامه‌اى که براى مدارس نوشته می‌شود برنامه‌اى باشد که براى پیشرفت امور دین و هم‌چنین تزکیه اخلاق و یاد دادن میهن‌پرستى و سایر شئونى که براى یک جوان لازم است در آن برنامه در نظر گرفته شود که یک نتیجه بیشترى از فرهنگ گرفته شود (صحیح است) از طرف دیگر بنده یک شکایت و گله‌اى دارم از کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى که چون مربوط به فرهنگ است اینجا عرض مى‌کنم اگر مجلس شورای ملى یا هر کس دیگرى تقاضا بکند کسر تعدیلى در بودجه پیدا شود و کلیه مصارف بیهوده‌اى که براى مملکت نفعى ندارد اینجا دور بریزیم که مخارج غیر ضرورى مانع از این نیست که در مقابل براى کارهاى اساسى مثل بهدارى و فرهنگ‏ و امثال آنها بودجه را اضافه کنند با هزارها زحمت و مقدمات و مخالفت‌ها و التماس‌هایى که از طرف ایالات و ولایات و نمایندگان شد منجمله سه تا دانشکده فعلاً به عنوان بودجه دانشگاه‌ها گذاشته شده است یکى در خراسان یکى اصفهان و یکى هم شیراز البته مال دانشگاه مزبور تصویب شده متأسفانه دولت در آن موقع گفت ما پول نداریم بدهیم از این جهت ما شیرازی‌ها که قسمت عمده وجوه لازمه‌اى که براى ساختمان و تأسیس این دانشکده لازم بود از صرفه‌جویى‌هاى بودجه عمومى فرهنگ توانست کمک بکند و در نتیجه الان براى یک کلاس از کلاس‌هاى دانشکده لازم دارد توانسته است با صورت آبرومندى وسایل را فراهم بکند مورد کمال حسن استقبال هم قرارگرفته در حالی که هر وقت ما مى‌خواستیم تقاضاى دانشکده بکنیم مى‌گفتند شاگرد نخواهد بود الان علاوه بر این که داوطلبان محلى زاید بر میزان یک کلاس بودند علاوه بر این از نقاط دور و نزدیک ایران آمدند در آنجا و در کلاس تحصیل مى‌کنند براى ساختمان دانشکده و براى کلاس دوم مدت‌ها مذاکره شد و با رئیس تعلیمات عالیه آقاى دکتر نعمت‌اللهى که مأمور این کار بودند مدت‌ها با دولت و سایر مقدمات مذاکره کردند و قرار شده یکى یک میلیون به هر یک از این شهرستان‌ها داده شود بنده تصور مى‌کنم از یک بودجه 700، 800 میلیونى و بلکه یک میلیاردى اگر یک میلیونش صرف تحصیلات عالیه و معلومات می‌شد زیاد نبوده بنده شنیدم این تقلیل پیدا کرده و براى هر سه قسمت یک میلیون شده (دکتر معظمى- کمسیون بودجه آنچه که دولت درخواست کرده بود تصویب کرده) بنده معذرت می‌خواهم از این که کمیسیون بودجه آنچه درخواست شده بود تصویب کرده بنده تشکر مى‌کنم و برمی‌گردانم این گله را به دولت و استدعا دارم دولت حاضر تجدید نظر بکنند و از موارد غیر لازم این موضوع کاسته شود و درباره این موضوع مهم و قابل توجه یک اقدامى بشود که در ایالات و ولایات هم تعلمى و تربیت در اختیار جوانان دهاتى و کوهستانى و ایلات و عشایر و سایر جاها که معلوم نیست استعدادشان کم‌تر از استعداد افرادى که آمدند و تربیت شدند باشد (شوشترى- بیشتر است) بنده مکرر گفتم که در دو هزار سال پیش در خطه‌اى از یونان از یک پدر سنگ‌تراش و مادر ماما بزرگ‌ترین شخصیت‌هاى علمى تقدیم جامعه بشر شده که تا فرهنگ وجود دارد اسم او در پیشاپیش می‌درخشد و او سقراط است الان من هیچ تصور نمی‌توانم بکنم که این استعداد مربوط به دامنه‌هاى آلپ بوده بلکه شاید در دامنه کوه سیوند و دماوند و الوند هم از این قبیل استعدادها باشد منتهایش این است که آن بیچاره‌ها وسیله ندارند که تحت تعلیم و تربیت قرار بگیرند نه دولت دلسوزى کرده تا آن جورى که باید و شاید تعلیمات را در اختیار آنها بگذارد و اگر بنا بود که این وسایل که اغلب آقایان نمایندگان و منجمله نمایندگان فارس کوشش می‌کنند که وسایل تعلیمى و تربیت کافى در اختیار آنها گذاشته بشود گذارده بودند آن وقت می‌توانستند هم هوشیارى هم پیشرفت هم استعداد ایرانى و به خصوص نواحى مختلفه کشور را تشخیص بدهند به این مناسبت بنده استدعا دارم که این تقلیل را از یک ناحیه دیگر جبران بفرمایید و بالأخره ما فارسی‌ها با کمال اشتیاق و با کمال جدیت می‌خواهیم تقاضا داریم، استدعا داریم که از این قدم خیرى که برداشته‌اند یک قدرى موافقت و مساعدت بکنند و نگذارید به این که در پیشرفتى که الان شروع کرد‌ه‌اند توقف نمایند البته یک نکته دیگر می‌ماند و آن قسمت را نمی‌دانم که در این بودجه‌اى که تصویب می‌شود آیا اعتبار ساختمان دانشگاه که مصرف همین وجوه هست و هم‌چنین استخدام معلم خارجى که براى این دانشکده‌ها لازم می‌شود هست یا نه؟ اگر هست که هیچ اگر نیست بنده به این وسیله تقاضا می‌کنم که جزو بودجه قرار بگیرد که تازه وقتى بودجه تصویب شد دیگر اشکالى از نظر معلم و وسایل براى ایالات و ولایات باقى نماند. (احسنت)

رئیس- آقاى اردلان‏

مخبر فرهمند- فوریت مطرح است آقا؟

اردلان- اصل لایحه است، فوریت قبلاً به تصویب رسیده عرض کنم تذکراتى که نماینده محترم آقاى رضوى دادند امیدواریم که مورد توجه جناب آقاى وزیر فرهنگ قرار بگیرد و اگر بنده به نام موافق اسم نوشتم می‌خواستم فقط چند کلمه مختصر عرض

+++

کنم که ما به چى رأى می‌دهیم همین را آقایان توجه بفرمایند موضوع روشن می‌شود در سال 1328 که مجلس شورای ملى بودجه وزارت فرهنگ را تصویب کرد این بودجه عبارت از پنج رقم بود که جمع کلش 968، 444، 760 میلیون ریال بود امسال خوشبختانه کمسیون بودجه با این که تمام هزینه‌هاى زاید را زده و آمده است بودجه را موازنه کرده معهذا موفق شده بر بودجه وزارت فرهنگ بی‌افزاید و این بزرگ‌ترین خدمتى است که گمان مى‌کنم کمیسیون بودجه توانسته است به مملکت بکند چون براى موازنه بودجه لازمه‌اش این بود که کسر بکند و در عین این که از هزینه‌هاى زاید کم کرد بر بودجه وزارت فرهنگ افزود و وجهى که امسال کمیسیون بودجه تصویب کرد و به مجلس گزارش داده و ما رأى می‌دهیم عبارت است از یک میلیارد و یک صد و هشتاد میلیون و ششصد و سه هزار و یکصد و بیست و نه ریال که نسبت بر بودجه سال 28 که بنده حساب کردم دویست و دوازده میلیون و دویست و هیجده هزار و سیصد و شصت و نه ریال اضافه دارد این اضافه‌ای است که کمیسیون بودجه موفق شده در عین این که تعادل بودجه را تأمین کرده بر بودجه وزارت فرهنگ افزوده و بنده به نام یک فرد ایرانی و نماینده مجلس از این توجه کمیسیون بودجه تشکر می‌کنم حالا عللى که از آن لایحه را با فوریت آورده‌اند و ما رأى دادیم به فوریت این است که می‌خواهیم در موقعى که مدارس تعطیل است و فرهنگ کارش کم‌تر است این پول را در اختیار جناب آقاى وزیر فرهنگ بگذاریم که بتوانند تا مدارس باز شود به کارهایى بپردازد یعنى مقدماتش را فراهم بکند و اگر ما این کار را نکنیم قبل از شهریور موقعش می‌گذرد این بود که به نظر بنده همه آقایان موفق هستند که ما اجازه بدهیم که این اعتبار که 212 میلیون اضافه است بر بودجه سال 1328 از هم اکنون در اختیار وزارت فرهنگ باشد که بتواند استفاده بکند استفاده‌اى که ایشان می‌توانند از این پول بکنند مطابق صورت ریزى است که به کمسیون بودجه داده خواهد شد استخدام معلم است، تهیه اثاثیه است، کتاب است و لوازم تعلیم و تربیت در هر صورت بنده گمان نمی‌کنم هیچ یک از آقایان مخالف باشند بنده خواستم فقط تشکر بکنم که با کمال دقتى که در موازنه بودجه به عمل آمد و هزینه‌هاى زاید کسر شد فقط 212 میلیون امسال بودجه مملکت‌مان را از حیث فرهنگ اضافه کرده‌ایم نماینده محترم آقاى آصف یک یاداشتى مرقوم فرموه‌اند که بنده به آقاى وزیر فرهنگ عرض بکنم و آن راجع به تکمیل ساختمان دبیرستان سنندج است این را هم بنده و هم تمام آقایان نمایندگان کردستان خواهش می‌کنیم که نسبت به آنجا هم توجهى بفرمایند البته در رقم ششمى که شما مرقوم فرمودید نوشته اعتبار ساختمان دبستان و دبیرستان در شهرستان‌ها 10 میلیون ریال بنابراین شما از این مبلغ می‌توانید این کار را بکنید مخصوصاً در مقابلش هم نوشته شده که این مبلغ منحصراً براى ساختمان دبستان و دبیرستان در شهرستان‌ها مصرف خواهد شد و این هم نظر بسیار صحیحى است در مرکز به اندازه کافى خرج شده و و این 10 میلیون را کمیسیون بودجه نظرش این بود که در شهرستان‌ها خرج شود امیدواریم توجهى بفرمایید و مخصوصاً فرهنگ کردستان را از این قسمت محروم نفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ (دکتر جزایرى)- آقاى رضوى نماینده محترم شیراز و آقاى اردلان نماینده محترم تذکراتى که فرمودند چون خودم شخصاً ایمان و اعتقاد به تذکرات دارم امیدوارم که در اولین موقع فرصت بتوانم منویات آقایان را به موقع اجرا بگذارم اساساً در موضوع فرهنگ نظریاتى دولت دارد و بنده هم که مجرى آن هستم خیلی میل داشتم که این نظریات را به عرض مجلس شورای ملى برسانم ولى متأسفانه ضیق وقت امروز اجازه نمى‌دهد که این عرایض را عرض بکنم و اجازه می‌خواهم که در وقت دیگرى که فرصت زیادترى داشیتم این موضوعات را عرض بکنم موضوع کتاب‌ها را که آقاى رضوى تذکر فرمودند البته موضوع بسیار صحیحى است بنده هم از روز اول متوجه بودم و اقداماتى هم شده بود البته چیزى را که می‌توانم قول بدهم این است که اولاً امسال با تصویب بودجه بنده می‌توانم به تمام شهرستان‌ها کتاب‌ها را برسانم مخصوصاً کلاس‌هاى ابتدایى حتى کتاب کلاس سوم به موجب برنامه جدیدعوض شده و امسال شروع برنامه جدید را از کلاس سوم کردیم و کتاب‌ها را باز سعى می‌کنیم کتاب‌هایى که در چاپخانه بانک ملى چاپ شده قسمت عمده آن حاضر شده در اول سال به شرستان‌ها بفرستیم راجع به دانشکده‌ها که فرمودند 4 دانشکده داریم در خارج تهران دانشکده تبریز و شیراز و اصفهان و مشهد است بودجه‌اش را که فرمودند من به طورى که تحقیق کردم وزارت فرهنگ روى نظر آقاى رضوى هم یک میلیون تومان را براى هر دانشکده پیشنهاد کرده است در دولت جدید از نظر کسر بودجه تغییراتى داده شده است و کم شده البته چون یک عمل انجام شده‌اى است همان طور که آقاى دکتر معظمى فرموده‌اند عین همان رقم به کمسیون بودجه رفته است ولى وزارت فرهنگ بیشتر از این مبلغ پیشنهاد کرده بوده است در هیئت دولت گذشته کم و کسرى کردند بنده فکر می‌کنم همین طورى که آقاى اردلان فرمودند این تصویبى را که امروز می‌فرمایید در حقیقت اجازه استخدام معلمین خارجى هم هست و این اقدام هم خواهد شد ضمناً هم پیشنهاد می‌کنم که چون یک کلمه اضافه هست در متن لایحه پیشنهادى (صدرزاده- بنده پیشنهادى در این خصوص داده‌ام) بسیار خوب پس در هر صورت بنده استدعا می‌کنم که اقدامى بفرمایید که با توجه آقایان این بودجه امروز تصویب بشود و یک طورى بشود که از روز پنجشنبه ما بتوانیم استفاده بکنیم و اگر این کار نشود و براى اول سال بماند تعهد بنده در مقابل مجلس و دولت براى انجام امور فرهنگى موقوف‌الاجرا خواهد ماند.

رئیس- آقاى رفیع شما مخالفید؟

رفیع- بنده فقط خواستم عرض بکنم که در ضمن رأى براى ما مسلم کردند آقاى وزیر فرهنگ که استخدام خارجى خواستند بکنند و بعد از تصویب این بودجه آزاد هستند و می‌توانند بکنند (وزیر فرهنگ- به موجب تصویب کمسیون بودجه) خیر نمى‌شود رأى مجلس می‌خواهد قانون مخصوصى می‌خواهد هیچ وزارتخانه‌اى حق ندارد بدون اجازه مجلس استخدام خارجى بکند (صحیح است) رأى مجلس مى‌خواهد.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده کسى هم اجازه نخواسته است قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم پس از مذاکره یک موافق و یک مخالف مذاکره کافى است محمد‌على مسعودى‏

رئیس- مخالفى ندارد پیشنهادات قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم در لایحه اعتبارات فرهنگ بعد از جمله بیمارستان‌هاى وابسته به آن اضافه شود و تهیه کتاب براى محصلین 4 سال اول ابتدایى فرهودى‏

رئیس- آقایان پیشنهادات را طورى بدهید که مربوط به لایحه باشد، آقاى فرهودى‏

فرهودى- بنده در حقیقت این پیشنهادى که کردم کمک است به نیت عمومى دولت و علاقه‌اى که آقایان همیشه نسبت به فرهنگ داشته‌اند و دارند در این فهرست اضافه وزارت فرهنگ به همه چیز اشاره شده استخدام معلمین جدید براى دانشکده‌ها و سایر چیزها اما به یک موضوع اساسى که عبارت از تهیه کتاب براى محصلین ابتدایى است توجه نشده در شورای عالى فرهنگ که بنده زیاد صحبت شده و بالأخره در یکى از جلسات آخر با موافقت جناب آقاى وزیر فرهنگ تصمیم گرفته شد که براى پیشرفت تعلیمات دینى و ابتدایى کتاب 4 سال اول مجانى به شاگردها داده شود براى این که وقتى که ما امرى به یک کارى می‌کنیم امر به تهیه لوازم آن کار هم کرده‌ایم وقتی که ما گفتیم تعلیمات ابتدایى اجبارى باشد یا عمومى باشد در حقیقت باید براى محصلین بى‌بضاعت کتاب مجانى هم تهیه کرد این پیشنهاد بنده مستلزم اضافه اعتبارى هم نیست این که در بودجه وزارت فرهنگ همان طوری که خود آقاى وزیر فرهنگ اطلاع دارند اعتبار چنین چیزى گذاشته شده فقط خواستم بنده که این تذکر قانونى در اینجا داده شود یعنى مسئله تهیه کتاب مجانى براى محسلین 4 سال اول ابتدایى این روى یک اصول قانونى پا بر جا شود که جزو برنامه همیشگى وزارت فرهنگ باشدکه وقتی که برنامه تعلیمات عمومى ابتدایى را در همه جا اجرا می‌کنند در نظر بگیرند که کتاب مجانى براى محصلین ابتدایى و مخصوصاً بى‌بضاعت تهیه شود و به آنها داده شود به طورى هم که در شورای عالى فرهنگ مذاکره شد قرار شد که از این حیث یعنى تا میزانی که اعتبار هست تأمین شود به این ترتیب که از کلاس اول شروع شود به کلاس 4 ختم شود دبستان‌ها هم بر بخش‌ها مقدم باشد و بخش‌ها هم بر شهرستان‌ها هم بر بخش‌ها مقدم باشد و بخش‌ها هم بر شهرستان‌ها این است که بنده استدعا می‌کنم که آقاى وزیر فرهنگ هم به این پیشنهاد توجه

+++

بفرمایند آقایان نمایندگان محترم هم توجه بفرمایند.

نورالدین امامى- بفرمایید یک دفعه بخوانند (پیشنهاد آقاى فرهودى به شرح سابق قرائت شد)

نورالدین امامى- یک کلمه بى‌بضاعت هم اضافه کنید.

رئیس- آقاى نبوى مخالفید؟ بفرمایید.

نبوى- آن لایحه‌ای که فعلاً مطرح است اجازه عمل کردن بودجه وزارت فرهنگ است که در کمیسیون بودجه تصویب شد و چون وقت کافى نیست و مجلس تعطیل می‌شود و قبل از شهریور حتماً باید وزارت فرهنگ کار خود را تنظیم کند و وسایل را فراهم کند به این جهت این لایحه را به مجلس آورده‌اند بودجه وزارت فرهنگ این نیست البته این موضوعى که جناب آقاى فرهودى پیشنهاد کردند در بودجه وزارت فرهنگ نیست یک ارقام مفصلى هست و مخصوصاً امسال کمیسیون بودجه در نظر گرفته که طبقات بى‌بضاعت را رعایت بیشترى بکند و در این قست، قسمت عمده بودجه صرف دبستان‌ها مخصوصاً دبستان‌هاى شهرستان‌ها و دهات شده و حتى وجوه اوقافى هم به این قسمت اختصاص داده شده بنابراین نظر آقاى فرهودى در ضمن بودجه وزارت فرهنگ قطعاً تأمین خواهد شد و اینجا جاى این پیشنهاد نیست اگر لطفاً پیشنهادشان را مسترد بفرمایند که این لایحه زودتر تصویب شود کار به موردى است.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- عرض می‌کنم چون این در بودجه پیش‌بینى شده است در شورای عالى فرهنگ هم مذاکره شد یک عمل ارفاقى هم به محصلین بى‌بضاعت هست و از همان محل هم می‌تواند تأمین شود خیال می‌کنم نظر آقاى فرهودى هم تأمین شده است و موافقت می‌کنم.

آزاد- آقاى رئیس قبول کرده‌اند چون عده کافى نیست بفرمایید آقایان که رأى گرفته شود و الا نمی‌شود پیشنهادات دیگرى را بفرمایید بخوانند بعد رأى بگیرید.

رئیس- آقایان دارند می‌آیند (در این موقع عده براى رأى کافى شد) رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى فرهودى آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد جزو لایحه می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل قرائت شد )

پیشنهاد می‌نمایم کلمه اضافى از ماده واحده وزارت فرهنگ حذف و به جاى آن کلمه کلیه و دانشگاه به اعتبارات اضافه شود- صدر‌زاده‏

رئیس- صدر زاده‏

صدرزاده- عرض کنم که منظور از تقدیم این لایحه از طرف وزارت فرهنگ این بوده است که تمام اعتباراتی که در بودجه کمیسیون بودجه براى وزارت فرهنگ تعیین کرده است تصویب شود و وزارت فرهنگ بتواند در ابتداى سال تحصیلى مقدمات کار خودش را فراهم بکند ولى عبارتى که در ماده واحده هست نارساى به این موضوع است و ممکن است که اشتباه کتبى باشد زیرا که می‌نویسد وزارت دارایى مجاز است اعتبارات اضافى سال جارى البته در سال جارى اعتبارات وزارت فرهنگ بیش از سال گذشته است و ممکن است این تصویب آن مقدار اضافى است در صورتی که چنین نیست کلمه کلیه اعتبارات وزارت فرهنگ و دانشگاه منظور است که قبل از این که تمام بودجه به تصویب مجلس برسد بتواند او را صرف کند و به اضافه اعتبارتى که در بودجه است یعنى در گزارش کمسیون بودجه از رقم 22 تا 27 مربوط به وزارت فرهنگ و دانشگاه است و یکى از مسائل مهم همان استخدام معلمین خارجى است براى دانشگاه‌هاى تبریز و خراسان و فارس که مخصوصاً رئیس بهدارى استان هفتم که مسئول دانشکده پزشکى است در این خصوص به بنده شخصاً پیشنهاداتى داده است که خود بنده به جناب آقاى وزیر فرهنگ عرض کردم و با این نظرى هم که جناب آقاى وزیر فرهنگ عرض کردم و با این نظرى هم که جناب آقاى وزیر فرهنگ فرمودند منافات ندارد ولى باید جستجوهاى اولیه راجع به تعیین معلمین و استادان خارجى بکنند و آن وقت مطابق مقررات ترتیب استخدام آنها داده شود بنابراین تقاضا می‌کنم که ماده واحده به این عبارت اصلاح شود وزارت دارایى مجاز است کلیه اعتبارات سال جارى وزارت فرهنگ و دانشگاه را اعم از حقوق و مزایا و غیره به ترتیبى که هست بپردازد.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- نظریات جناب آقاى صدرزاده کاملاً صحیح است و بنده قبول می‌کنم.

رئیس- با این اصلاح عبارتى که آقاى صدرزاده کردند و آقاى وزیر فرهنگ هم قبول کردند رأى می‌گیریم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به طریق ذیل اصلاح شود. ماده واحده- مجلس شورای ملى بودجه سال 1329 وزارت فرهنگ و وزارت بهدارى را طبق تصمیم کمیسیون بودجه به شرح مندرج در لایحه شماره 4 آن کمسیون تصویب و به وزارت دارایى اجازه پرداخت آن را از محل عواید کشور می‌دهد نبوى.

آزاد- این برخلاف نظامنامه است در ضمن یک لایحه‌اى نمی‌شود یک لایحه دیگرى مطرح کرد.

محمد‌على مسعودى- پیشنهادى شده است به بنده و به شما مربوط نیست بسته به نظر آقاى رئیس است‏.

رئیس- آقا نبوى‏

نبوى- به دو منظور بنده این پیشنهاد را نوشته و تقدیم داشتم یکى این که عبارتى که لایحه جناب آقاى وزیر فرهنگ داشت همان طوری که آقاى صدر‌زاده توضیح دادند دلالت این که تمام بودجه داده شود نداشت بلکه این عبارت می‌رساند که اضافات را مجلس اجازه می‌دهد بنابراین بنده این اصلاح را پیشنهاد کردم منظور دیگر موضوع وزارت بهدارى بود زیرا همان خصوصیاتى که راجع به وزارت فرهنگ گفته شد همانا عیناً بلکه یک قدرى هم زیادتر در موضوع وزارت بهدارى هم هست وزارت بهدارى باید از حالا دستش باز باشد که بتواند مقدمات کار را فراهم کند مجلس شورای ملى یک ماه تعطیل می‌شود مجلس سنا هم تا نیمه مهر ماه تعطیل خواهد بود پس بودجه کل مملکتى که ما زیاد علاقه داشتیم تصویب شود و شب و روز صرف وقت کردیم متأسفانه گذشته از این که تا آخر مهر ماه تصویب نخواهد شد آن وقت زمستان هم شروع می‌شود و بسیارى از کارهایى که وزارت بهدارى باید انجام بدهد انجام نخواهد گرفت از طرف دیگر اشکال قانونى ندارد براى این که هم لایحه وزارت بهدارى باید انجام بدهد انجام نخواهد گرفت از طرف دیگر اشکال قانونى ندارد براى این که هم لایحه وزارت فرهنگ طبع و بین آقایان توزیع شده و هم لایحه وزارت بهدارى را توزیع کرده‌اند و اعتبارى هم که سابقه نداشته باشد ندارد (صدرزاده- با این اعتبارات هم کسى مخالف نیست.) تقاضاى من از آقایان این است که بودجه وزارت فرهنگ و وزارت بهدارى به ترتیبى که در کمیسیون بودجه تصویب شده و به مجلس آمده و طبق لوایحى که تقدیم شده طبع و توزیع شده تصویب بشود و به آقایان اختیار داده شود که به مورد عمل بگذارند (صحیح است) اگر ما امروز بودجه وزارت بهدارى را هم ضمیمه این لایحه نکنیم دیگر وقت نخواهد رسید و می‌ماند براى بعد از تعطیل مجلس و این خلاف نظر ما است بنابراین استدعا می‌کنم از آقایان موافقت بفرمایند که این دو بودجه بگذرد.

آزاد- بنده مخالفم با این پیشنهاد

رئیس- آقاى آزاد

آزاد- بنده نمی‌دانم آقایان چرا یک بدعت‌هاى بدى در مجلس می‌گذارند یک لایحه‌اى دولت آورده است راجع به موضوع معینى یعنى راجع به وزارت فرهنگ آن وقت یک دفعه یکی از آقایان پیشنهاد می‌کند که یک لایحه دیگرى که خود بحثى دیگر است بدون این که در اطراف آن بحث شود آن هم جزو این لایحه تصویب بشود به عقیده من این خلاف اصول و برخلاف آیین‌نامه است لایحه‌اى که وزارت بهدارى آورده‌اند ممکن است متضمن یک پیشنهادات مفیدى باشد که آقایان پیشنهاداتى بکنند و چون تصویب شد مفید واقع شود شما لایحه‌ای که آقاى وزیر بهدارى آورده‌اند می‌خواهید ضمن لایحه وزارت فرهنگ تصویب کنید من معتقد هستم که این خلاف اصول است (دکتر طبا فوریتش تصویب شده) کارى به فوریتش ندارم من دارم روى اصول صحبت می‌کنم من عرض می‌کنم که ضمن آن لایحه ممکن است پیشنهادات مفیدى بشود که اصلاً لازم باشد نه این که در ضمن لایحه وزارت فرهنگ لایحه وزارت بهدارى را هم برداریم تماماً تصویب بکنیم بنده معتقد هستم که این خلاف اصول پارلمانى است و آقایان نباید به این رأى بدهند.

رئیس- سه چهار پیشنهاد در این قسمت رسیده یکى هم آقاى دکتر عظیمى پیشنهاد کرده‌اند که قرائت می‌شود یکى هم آقاى دکتر کیان ماده 113 هم هست با تبصره مخالفتى ندارد که به عنوان تبصره این قسمت گزارش وزارت بهدارى بر اینجا ضمیمه شود ولى به عنوان ماده واحده نمی‌شود چون گزارش رسیده حالا هر دو قرائت می‌شود (نبوى- به صورت تبصره اصلاح می‌کنیم آقاى رئیس)

+++

پیشنهاد مى کنم بعد از کلمه وزارت فرهنگ وزارت بهدارى اضافه شود دکتر معظمى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود.

تبصره- مجلس شوراى ملى بودجه سال 1329 وزارت بهدارى را به نحوى که از طرف کمسیون بودجه تصویب شده است تصویب می‌نماید که به موقع اجرا گذارده شود. دکتر کیان‏

رئیس- گمان می‌کنم این پیشنهادات مغایر ماده 113 است ولى خود آقاى نبوى هم موافقت بفرمایند به عنوان تبصره (نبوى- موافقم) پس به عنوان تبصره قرائت می‌شود.

تبصره- مجلس شورای ملى بودجه سال 1329 وزارت بهدارى را به نحوی که از طرف کمیسیون بودجه تصویب شده است تصویب می‌نماید که به موقع اجرا گذارده شود دکتر کیان‏

آزاد- ماده 113 را تبصره‌اش را بخوانید

رئیس- همان کار را مى کنیم به عنوان ماده واحده نمی‌شود به عنوان تبصره می‌شود می‌شود. ماده 113 خوانده می‌شود.

ماده 113- طرح قانونى مطلبى است که از طرف نمایندگان مجلس لااقل با امضاى پانزده نفر پیشنهاد و در مجلس به رئیس داده مى شود و رئیس پس از اعلام وصول آن در جلسه علنى آن را به کمیسیون مربوطه ارجاع می‌نماید و طرح مزبور قبل از ارجاع به کمیسیون طبع و توزیع خواهد شد.

آزاد- تبصره‌اش را بخوانید.

تبصره- نمایندگان و دولت نمی‌توانند تصویب مطالب و موارد یک لایحه یا طرح قانونى یا گزارش را به عنوان طرح یا لایحه به صورت ماده واحده پیشنهاد نمایند در این موارد هر مطلبى که به عنوان طرح یا لایحه پیشنهاد مى‌شود باید مواد تبصره‌هاى آن جزو طرح باشد.

دکتر کیان- اجازه می‌فرمایید؟

آزاد- آقا تمام بودجه مملکت را نمی‌شود به عنوان تبصره بیاورید.

رئیس- اگر از کمیسیون گزارش آمده باشد مى‌شود.

آزاد- شما تمام بودجه مملکت را می‌خواهید در یک تبصره و در یک جلسه بگذرانید، این که نمی‌شود.

دکتر کیان- گمان می‌کنم که از نظر معنى و موضوع خود آقاى آزاد از سایر آقایان اگر علاقه‌شان بیشتر نباشد کم‌تر نباشد که بودجه وزارت بهدارى که شامل یک مقدار افزایش‌هایى است که براى اصلاح شهرستان‌ها و همین طور مرکز ضرورت دارد به موقع اجرا گذارده شود اما ایرادى که می‌فرمایند از جهتى وارد نبود به این معنى که در ماده 113 و تبصره او گفته می‌شود که نمی‌شود یک لایحه‌اى را به عنوان یک کلمه اضافه کردن کلمه فلان لایحه این را در ضمن یک تبصره یا ماده دیگرى گذراند مگر در موقعی که عین آن لایحه ضمیمه آن پیشنهاد بشود بنده عین لایحه وزارت بهدارى را نه تنها ضمیمه کردم بلکه همین تبصره عین تمام بودجه وزارت بهدارى است یعنى تمام لایحه‌اى که وزارت بهدارى به مجلس پیشنهاد کرده است و فعلاً در جریان مجلس است تمام این را بنده در این تبصره گنجانیده‌ام یک کلمه‌اش هم نیفتاده بنابراین اجازه بفرمایید بودجه وزارت بهدارى هم که در خود لایحه وزارت بهدارى بودجه‌اش ضمیمه نیست و نسبت به آن هم اشاره شد به بودجه مصوب کمیسیون بودجه به نحوى که بین همه آقایان توزیع شده است و از طرف کمیسیون بودجه تصویب و تقدیم شده است بنابراین هیچ اشکالى از لحاظ ماده 113 آیین‌نامه نیست از طرف دیگر هم نظیرى دارد در 2 جلسه قبل که آن قسمت از پیشنهاد وزارت بهدارى که راجع به تخفیف حقوق گمرکى بعضى از کالاها بود آقاى دکتر طبا موقعی که لایحه گمرکى مطرح بود پیشنهاد فرمودند که این هم ضمیمه آن لایحه گمرکى بشود و مجلس هم رأى داد مجلس شوراى ملى هم بلاتردید بى‌اندازه علاقمند است به این که امور فرهنگی و بهداشتى را کمک بکند و بهترین وسیله کمکى که آقایان نمایندگان و به خصوص توجه آقایان نمایندگان را جلب می‌کنم می‌توانند به وضع بهدارى مملکت بکنند این است که بودجه‌اى که تصادفاً امسال کمیسیون بودجه با منتهاى دقت و با رعایت تمام احتیاجات شهرستان‌ها به خصوص تصویب و پیشنهاد کرده است اعتباراتى هم از جاهاى دیگر خودش به دست آورده و به بهدارى اضافه نموده است این موضوع را تصویب بفرمایید که وزارت بهدارى کارش راه بیفتد (صحیح است) بنابراین اشکال آیین‌نامه‌اى هم در کار نیست سابقه عمل هم در دو جلسه پیش وجود دارد بودجه این را هم کمیسیون بودجه تصویب کرده و از مفادش مستحضرید بنابراین استدعا می‌کنم این اصلاح یعنى این تبصره را که بنده پیشنهاد کردم و حائز تمام شرایط آیین‌نامه هم هست این را تصویب بفرمایید و یقین دارم که منظور اقلیت هم به بهترین نحوى تأمین شده است براى این که یک قدم در راه پیشرفت بهداشت در مملکت برداشته مى‌شود.

رئیس- این تبصره پیشنهادى مخالفتى با ماده 113 ندارد مى شود رأى گرفت چون یک گزارش است و تمام مواد آن در آن هست‏

آزاد- بودجه یک وزارتخانه را نمی‌توانید در ضمن یک وزارتخانه دیگر تصویب بکنید این برخلاف آیین‌نامه است.‏

رئیس- این هم پیشنهاد شده و طبع شده حاضر است.‏

مکى- باید تابلو گذاشته شود موافق و مخالف اسم‌نویسى کند رویش پیشنهاد بشود.

رئیس- به عنوان مخالف با این تبصره می‌توانید صحبت کنید.

آزاد- ممکن است رویش پیشنهادات بشود این که جزو دستور نبوده این را که کسى ندیده.

رئیس- توزیع هم شده ملاحظه نکرده‌اید.

صدرزاده- گزارش کمیسیون بودجه منتشر شده.

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- بنده پیشنهاد کرده بودم کلمه وزارت بهدارى بعد از وزارت فرهنگ اضافه بشود چون هم گزارشش آمده بود (مکى- وزارت جنگ را هم بنویسید بعد از وزارت بهدارى و وزارت کشور را هم بگذارید بعد از وزارت جنگ بنده از آقاى دکتر معظمى تعجب می‌کنم) تعجب نفرمایید اجازه بدهید عرض بنده تمام بشود این را که بنده پیشنهاد کرده بودم براى این بود که جزو ماده واحده در تبصره ماده واحده باشد بعد آقایان هم حق دارند راجع به وزارت بهدارى حرف بزنند و هم پیشنهاد بدهند این بود که اصول رعایت می‌شود یعنى جنابعالى هم می‌توانید پیشنهاد بدهید و حرف بزنید و مطلب هم یکى است ماده 113 مى گوید اگر موارد مختلفى باشد بنا براین براى ما هیچ فرق نمی‌کند اعم از این که جدا باشد ما جداگانه هم حاضریم طرح کنیم براى این که یک مطلب اساسى که وزارت بهدارى هم اضافه اعتبارش را خواسته است براى این که بیمارستان‌ها را دایر کند بنده گمان نمی‌کنم که این یک اصل بدى باشد آنچه که لازمه صرفه‌جویى بوده در اینجا شده است و این هم به طور جداگانه مى‌شود مطرح بشود و هم در یک ماده واحده هر طور مطرح شود ما حرفى نداریم در آیین‌نامه مواد مختلفى را گفته است و اینجا مطلب هر دو یکى است اضافات بهدارى و اضافات فرهنگ را مجلس شوراى ملى اجازه مى‌دهد که بپردازند.

یک نفر از نمایندگان- بفرمایید لایحه بهدارى قرائت شود.

رئیس- ماده واحده‌اى که دولت پیشنهاد کرده است خوانده می‌شود:

ماده واحده- مجلس شورای ملى- بودجه سال 1329 وزارت بهدارى را به نحوى که از طرف کمیسیون بودجه تصویب و به مجلس شورای ملى پیشنهاد شده است تصویب مى‌نماید که به موقع اجرا گذارده شود.

رئیس- این فوریتش تصویب شده گزارش هم منتشر شده آقاى مکى صحبتى دارید؟ (مکى- بنده مخالفم) بفرمایید.

مکى- بنده از لحاظ اصول و مقررات پارلمانى و آیین‌نامه‌ای که براى تنظیم کارها در مجلس تنظیم شده است با این تبصره‌ای که فعلاً آقایان پیشنهاد کرده‌اند و مطرح شده به دلایلى که عرض می‌کنم مخالفم یک لایحه‌ای که جزو دستور قرار می‌گیرد قبلاً آقایان نمایندگان آن لایحه را مطالعه کرده‌اند جمع و خرج بودجه آن وزارتخانه را سنجیده‌اند وقتى که جزو دستور قرار گرفته می‌توانید که مخالفت بکنند موافقت بکنید می‌دانند چرا مخالفند و یا چرا موافق ما اینجا نشسته‌ایم یک مرتبه تبصره‌اى را می‌آورند که بعد از کلمه وزارت فرهنگ وزارت بهدارى هم اضافه شود یکى دیگر از آقایان ممکن است فردا پیشنهاد بدهد که وزارت جنگ هم اضافه شود وزارت کشور هم اضافه

+++

شود (صحیح است) یکی دیگر می‌گوید که وزارت خارجه هم اضافه شد.

رئیس- آقای مکی تمام بکنید من هم عقیده دارم که جداگانه مطرح شود.

مکی- بسیار خوب بنابراین یک مسابقه بدی در مجلس گذاشته می‌شود که آقایان نمایندگان ندانسته و چشم‌بسته بخواهند به یک چیزی که جزو دستور نبوده رأی بدهند این از لحاظ اصول و مقررات پارلمانی صحیح نیست و چون جناب آقای رئیس فرمودند که من هم با نظر شما موافقم خاتمه می‌دهم عرایضم را خوشبختانه دیدم خود مقام ریاست هم متوجه این موضوع شده‌اند ممکن هم هست که لایحه وزارت بهداری هم یک لایحه مفیدی باشد ولی چرا می‌خواهند با تبصره پیشنهاد بکنند این برخلاف اصول است ما نمی‌توانیم موافقت بکنیم.

رئیس- این یک لایحه مستقلی است موافق و مخالف هم اسم‌نویسی کرده‌اند با ماده 108 هم مخالف است ممکن است آقایان نیم ساعت تأمل کنند این را ما می‌گذاریم برای بعد پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود پیشنهاد می‌کنم سابقه خدمات فرهنگی کسانی که در مدارس غیر دولتی انجام وظیفه کرده و بعداً عهده‌دار مشاغل فرهنگی دولتی شده‌اند در ترفیع قانونی آنها منظور شود.

ناظرزاده

رئیس- این مربوط به لایحه نیست پیشنهاداتی که وارد نیست فقط قرائت می‌کنیم پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم دانش‌آموزانی که دانشسرای مقدماتی را طی کرده و با رتبه آموزگاری مشغول کار و بعداً لیسانسیه شده‌اند می‌توانند طبق آخرین حقوق رتبه خود را تبدیل به رتبه دبیری نمایند.

ناظرزاده

رئیس- این هم وارد نیست یک پینشهاد دیگر قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم این تبصره ضمیمه ماده واحده شود.

تبصره- وزارت فرهنگ مکلف است اساتید خارجی که برای دانشگاه‌های شیراز و مشهد و اصفهان لازم است استخدام نموده برای دوره تحصیلی سال جاری آماده خدمت نماید و بعد قانون آن را به مجلس بیاورند.

معدل

رئیس- این هم وارد نیست پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود.

تبصره- وزارت فرهنگ مکلف است مقدم بر سایر قسمت‌ها مقدمات تعلیمات اجباری افراد ایلات و عشایر را فراهم نماید.

خسرو قشقایی

رئیس- این پیشنهاد هم وارد نیست.

خسرو قشقایی- وقتی بودجه یک وزارتخانه‌ای مطرح است اینها وارد است.

رئیس- این را هم آقای وزیر فرهنگ قبول می‌فرمایند که در نظر بگیرند پیشنهاد دیگری قرائت شود. (به شرح ذیل قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم نواقص دانشکده پزشکی تهران مرتفع شود و برای تدریس لااقل پانصد نفر داوطلب در اول سال تحصیلی خود را حاضر نمایند.

دکتر جلالی

رئیس- این هم وارد نیست.

دکتر جلالی- وارد است این مربوط به وزارت فرهنگ است بیمارستان‌ها جزو دانشگاه است و بودجه دانشگاه هم ضمن بودجه وزارت فرهنگ تصویب می‌شود اجازه بفرمایید بنده عرض کنم همه آقایان از این گله دارند که چرا طبیب کم است و خوب عمل نمی‌شود این علت مهمش برحسب احصائیه و آمار دقیق این کشور حداقل محتاج به پانزده هزار طبیب است در صورتی که حالا بیش از دوهزار طبیب نداریم دانشکده پزشکی در سال بیش از هزار نفر داوطلب دارد ولی در حدود دویست الی دویست و پنجاه نفر بیشتر نمی‌تواند بپذیرد اجازه بفرمایید عرض کنم محصلین آمدند جمع شدند از رفتن به مدرسه خودداری کردند در مجلس در کمیسیونی که برحسب دستور آقای رئیس آقای دکتر معظمی هم تشریف داشتند ما تعهد کردیم که وسایل تحصیل آنها را برای سال آتی فراهم بکنیم و به این ترتیب آنها از آن تجمع خودشان صرف‌نظر کردند (صحیح است) و برای این که شما طبیب ندارید و هزار نفر داوطلب در هر سال هست بنده خواستم در ابتدای امر هزار نفر بنویسیم ولی لااقل برای پانصد نفر جا تأمین بشود جناب آقای دکتر صالح هم اینجا تشریف دارند و اذعان دارند که این واجب است و بسیار کار لازمی است که نواقص دانشکده پزشکی تهران را آقای دکتر جزایری قبول بفرمایند و رفع بکنند و بیمارستان‌ها و لابراتوار و سایر چیزها را طوری تکمیل بفرمایند که بشود پانصد نفر داوطلب در امسال گرفته شود. (احسنت)

رئیس- آقای وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- نظر آقای دکتر جلالی از نظر تکمیل دانشکده پزشکی تهران و ساختمان و توسعه سازمانش نظر بسیار صحیحی است ولی به نظر بنده اشکال دارد اولاً‌ دانشکده پزشکی بدون داشتن یک بودجه اضافی نمی‌تواند وسایلش را تکمیل بکند و ثانیاً بنده معتقدم به عوض این که همه خرج‌ها را در تهران بکنیم و دانشکده پزشکی تهران را تکمیل بکنیم خیال می‌کنم خود آقای دکتر جلالی هم موافقند به این که اگر بودجه باشد صرف دانشکده‌های شهرستان‌ها بکنیم و آنها را تکمیل بکنیم بهتر است (صحیح است).

دکتر جلالی- اگر این کار را هم بکنید هر دو نفر ناقص خواهد شد.

آشتیانی‌زاده- که همه‌اش ناقص باشد و یک طبیب حسابی از هیچ جای مملکت بیرون نیاید.

رئیس- آقای نبوی

نبوی- این نظری که آقای دکتر جلالی اظهار کردند امسال در ضمن بودجه بیشتر از هر سال کمک به دانشکده پزشکی شده مبلغ کافی برای ساختمان و مبلغی برای خرید لوازم و تمام آن چیزی که مورد احتیاج است برای تشکیلات دانشکده پزشکی در ضمن بودجه دانشگاه در نظر گرفته شده و این پیشنهاد را بنده تقاضا می‌کنم که پس بگیرید که این کار زودتر انجام بشود.

رئیس- آقای وزیر بهداری.

وزیر بهداری (دکتر جهانشاه صالح)- نظر به این که بنده سمت ریاست دانشکده پزشکی را دارم موظفم که راجع به دانشکده پزشکی چند کلمه عرض بکنم خدمت آقایان، هیچ کس منکر نیست که دانشکده‌های ولایات بایستی تکمیل شود ولی بنده به آقایان عرض می‌کنم که دانشکده‌های پزشکی در ولایات دروغ است به این معنی که بنده خودم پارسال رفتم برای افتتاح آنها فقط یک تابلویی است که آموزشگاه داشته و روش نوشته شده دانشکده فقط جنبه تظاهر دارد و ابداً معلم وجود ندارد بایستی از خارجه استاد برای آنها استخدام کرد در تهران استاد به قدر کفایت وجود ندارد آنچه که در تهران است باید فرستاد و آنچه نیست باید از خارج آورد (صحیح است) عرض کنم بنابراین صحبت درباره دانشکده پزشکی ولایات البته صحیح و لازم است ولی در مرکز تمام وسایل دانشکده پزشکی اینجا را کوچک نگهداشتن به عقیده بنده کار خوبی نیست هر سال هزار نفر، هزار و پانصد نفر محصل شاید همان طور که آقای دکتر جلالی فرمودند و وارد هم هستند و خودشان از استادان دانشگاه هستند داوطلب هستند ولی ما بیش از دویست‌ نفر نمی‌توانیم بپذیریم و وضعیت فعلی دانشکده طوری است که این 200 نفر را هم طبیب صحیح نمی‌توانیم بیرون بدهیم چرا برای این که آمفی‌تئاتر ساخته نشده لابراتوار، ساخته نشده، بیمارستان‌های شهر به اندازه کفایت نیست بنابراین این موضوع را بنده مختصر عرض کنم که دانشکده پزشکی تهران باید مورد توجه آقایان قرار بگیرد و دانشجویان محتاج به کمک آقایان هستند.

رئیس- همان طور که گفته شد این پیشنهاد آقای دکتر جلالی وارد نیست پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم دوایر فرهنگی بلوچستان به نمایندگی اداره آمار شناسنامه برای دانش‌آموزان داوطلب در بلوچستان صادر و بلافاصله آنها را در کلاس‌های دایر بپذیرند و نقاطی که در بلوچستان فاقد کلاس آموزش است از تاریخ تصویب این قانون وزارت فرهنگ مکلف است دبستان‌های سه کلاسه تأسیس نماید.

مهدی ارباب

رئیس- اینها را با خود آقای وزیر فرهنگ مذاکره بفرمایید تا ترتیبی بدهند.

مهدی ارباب- اجازه بدهید توضیح عرض کنم.

رئیس- رأی گرفته نمی‌شود.

مهدی ارباب- رأی نگیرید، عرض کنم بچه‌های بلوچ را در کلاس‌های دایر دبستان‌ها در بلوچستان نمی‌پذیرند به این عنوان که شناسنامه ندارند ادارات آمار هم در آنجا وجود ندارد بلاتکلیفند استدعا کردم اجازه داده شود همان دوایر فرهنگی به نمایندگی از طرف اداره آمار شناسنامه صادر کنند تا بتوانند آنها را بپذیرند و از طرفی قسمت دوم

+++

پیشنهاد بنده این است که در آنجاهایی که کلاس وجود ندارد دبستان‌های سه ‌کلاسه تأسیس کنند حالا اگر وارد هست بپذیرید اگر نیست که عرضی ندارم نپذیرید.

رئیس- دولت توجه کند زودتر اداره آمار در تمام نقاط بلوچستان دایر کند و به مردم شناسنامه بدهد پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم یک آموزشگاه عالی بهداری در بابل تشکیل شود- دکتر جلالی.

رئیس- وارد نیست.

دکتر جلالی- قربان چرا هر چه ما پیشنهاد می‌کنیم بفرمایید وارد نیست.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در تأسیس مدارس جدید مدارس حرفه‌ای مقدم بر مدارس دیگر باشد.

عماد تربتی

عماد تربتی- عرض کنم که به عقیده بنده معایب هر کشوری را بایستی که در فرهنگ آن کشور جست‌وجو کرد و معایب کشور ما هم عبارت است از این فقر عمومی و عبارت از این هجومی است که مردم به ادارات دولتی می‌آورند و به هیچ‌وجه دولت قادر نیست که منویات خودش را اجرا کند و کارمندان زائد را اخراج کند این بدبختی از بی‌هنری است این است که بنده درخواست کردم که در تأسیس مدارس جدید مدارس حرفه‌ای مقدم بر مدارس معمولی باشد البته بنده به طور کلی مدارس حرفه‌ای گفتم که یک حرفه‌ای بیاموزد اعم از صنعت و کشاورزی که یک هنری را بیاموزد (صحیح است) (آشتیانی‌زاده- ولی سواد پیدا نکنند و بی‌سواد بار بیایند) در کشور ما همه چیز هست کارگر هست دهقان هست ولی کاردان نیست بنده پیشنهاد کردم که مدارسی تأسیس بشود که کار به اشخاص یاد بدهد، یک دختری که به مدرسه می‌رود و فرانسه یاد می‌گیرد و خیاطی را که جامه‌اش را بتواند بدوزد نمی‌آموزد یک چرخ خیاطی در دبیرستان‌ها نیست و مدارس حرفه‌ای وجود ندارد بسیار کسانی هستند که صنعت‌گرند نجارند یا خیاط هستند، آهنگر هستند و می‌خواهند همان حرفه پدر خودشان را بیاموزند مطلقاً مدارسی که آن حرفه را به آنها بیاموزد وجود ندارد تمام کارمندان ادارات و کارمندان زاید و اشخاص بی‌هنر برای کشور تهیه می‌شود این نقص در کشور ما هست این است که بنده پیشنهاد کردم که مدارس حرفه‌ای به معنی اعم از کشاورزی و صنعتی مقدم بر تأسیس سایر مدارس باشد و استدعا می‌کنم مورد توجه و قبول آقایان قرار بگیرد (صحیح است).

فرامرزی- بنده مخالفم با این پیشنهاد

رئیس- آقای وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- بنده با پیشنهاد آقای عماد تربتی مخصوصاً با آن اصلاحی که ضمن بیاناتشان فرمودند کلمه حرفه‌ای و کشاورزی هم اجازه بفرمایید اضافه بشود و کاملاً موافقم برای این که غالباً کلمه حرفه‌ای اصطلاح شده برای مدارس صنعتی و کشاورزی باید به این پیشنهاد اضافه شود و نظر وزارت فرهنگ هم در اصلاح برنامه همین تصویب مدارس حرفه‌ای و کشاورزی است و بنده شخصاً این قسمت را قبول می‌کنم اما آنچه را که آقای دکتر صالح هم فرمودند نظر ایشان هم هیچ مباینتی با عرایض بنده نداشت دانشکده پزشکی تهران هم باید تصویب بشود منتهی آن هم بایستی بودجه‌اش تأمین بشود و همین طور دانشکده پزشکی شهرستان‌ها باید تأسیس شود و حالا رو به تأسیس است و تکمیل بشود و همین طور که فرمودند استادانش از خارج استخدام بشوند (صحیح است).

رئیس- آقای فرامرزی

فرامرزی- عرض کنم فکر این که یک کاری باید کرد که مدارس فقط نوکر تربیت نکند از خیلی وقت در این مملکت است و فکر این که در مدارس یک کلاس‌های حرفه‌ای ایجاد بشود این از خیلی قدیم هست روش حرف‌ زده‌ شده و بعضی اوقات هم عمل کرده‌اند اما این آن راهی که آقایان می‌فرمایند نبوده اولاً این پیشنهادات که مدارس حرفه‌ای یا کلاس‌های حرفه‌ای مقدم باشد اینجا نیست مقدم یاد گرفتن الف و ب است (آشتیانی‌زاده- صحیح است) کلاس‌های ابتدایی که در دهات دو کلاسه، سه کلاسه باشد و به مردم سواد خواندن و نوشتن یاد بدهد مقدم است (صحیح است) ثانیاً‌ باید وزارت فرهنگ نظر در کلیه برنامه فرهنگیش بکند در جای دیگر دنیا مدارس چند شکل است مدرسه در عین حال که شاگرد را تربیت می‌کند و علومی به او یاد می‌دهد زندگی هم همراهش هست، در امریکا بعضی مدارس هست شاگردها خودشان هم زراعت می‌کنند خودشان بنایی می‌کنند. خودشان ماشین سوار می‌کنند و ماشین راه می‌اندازند خودشان بازار دارند با هم معامله می‌کنند بالاخره اصول زندگی همراه درس هست این جوری نیست که شما مدرسه درست بکنید چون من خیاطم پسر من هم توی آن مدرسه خیاط یادش بدهند این راه نیست راهش این است که وزارت فرهنگ مدارس دنیا را مطالعه بکند امروز در دنیا دو برنامه هست یعنی نه امروز شاید بعد از جنگ دوم تغییر کرده بعد از جنگ بین‌المللی اول که دو برنامه در دنیا معروف بود یکی اسمش برنامه قدیم و یکی اسمش برنامه جدید بود برنامه جدید برنامه‌ای است که در امریکا، در ژاپن و در روسیه شاگرد تربیت می‌کند و اینها برنامه‌های مفصلی هستند که مطالعه کرده‌اند اوضاع مملکتشان را و مطابق آن برنامه مدرسه‌ای درست کرده‌اند و برنامه قدیم برنامه فرانسه است و یک برنامه‌هایی هم است بین دو برنامه مثل برنامه آلمان و تا حدی برنامه انگلیس اینها این طوری نیست که همین طوری بنشینند فکر می‌کنند که برای نجاری یک کلاسی تأسیس بکنند باید وزارت فرهنگ یک مطالعه اساسی در برنامه‌اش بکند برنامه‌های دنیا را روی هم بریزند وضع مملکت را در نظر بگیرند و یک برنامه‌ای درست کنند اینکه آقای وزیر فرهنگ فرمودند قبول می‌کنم نه از لحاظ این پیشنهاد است از لحاظ این است که وزارت فرهنگ مطالعه خواهد کرد مدارس متناسب با این ملت که زندگی هم همراه درس باشد تأسیس خواهد کرد و من این طور تصور می‌کنم و خواهش می‌کنم که واگذار کنید به خود وزارت فرهنگ.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- آقای فرامرزی یک بحث بسیار مهمی را مطرح فرمودند که بسیار صحیح و اساسی است که متأسفانه به واسطه نداشتن وقت بنده نمی‌توانم یک مطالب مهمی را که راجع به این موضوع است به عرض نمایندگان محترم برسانم بنده قبل از این که افتخار خدمت در وزارت فرهنگ را به عهده داشته باشم دو سال در سازمان برنامه بودم و در آنجا متصدی برنامه فرهنگی بودم همان طور که آقای فرامرزی فرمودند و الان (اسلامی- چند سال در برنامه) دو سال (اسلامی- برنامه چند ساله است؟) قبل از این که برنامه 7 ساله به موقع اجرا دربیاید هیئت عالی برنامه که تشکیل شد بنده افتخار عضویت آن را داشتم همین طور هم مطالعات اساسی شد و این موضوع مورد توجه بنده بود و بنده از روز اول که تماس با کارمندان وزارت فرهنگ گرفتم این نواقص و نظریاتی را که آقای فرامرزی فرمودند به اطلاعشان رساندم و مشغول کار هم شده‌ایم فرمایشات آقای فرامرزی به هیچ‌وجه با پیشنهاد آقای عماد تربتی منافاتی نداشت برای این که به هیچ‌وجه در‌ آنجا مقصود جلوگیری از خواندن و نوشتن و یاد گرفتن خواندن و نوشتن نبود قبلاً یک قانون تعلیمات اجباری تصویب شده است و یک قانونی است که حتماً باید تعلیمات اجباری عملی بشود مقصود از برتری دادن و رحجان دادن تعلیمات به تعلیمات متوسطه بوده و این یک موضوعی است که کاملاً مورد مطالعه بوده و همان طوری که فرمودید بدون مطالعه اقدامی نخواهد شد بنابراین قبول کردن و تصویب شدن پیشنهاد ایشان با نظر جنابعالی منافاتی ندارد و بنده کاملاً‌ قبول دارم و نظر جنابعالی هم از جهت تعلیمات اجباری کاملاً مراعات خواهد شد.

فرامرزی- بفرمایید مطالعه می‌کنم و عمل می‌کنم.

رئیس- آقای تربتی این اظهارات آقای وزیر فرهنگ شما را قانع کرد و حالا پیشنهاد خودتان را استرداد می‌کنید یا رأی بگیریم؟

عماد تربتی- آقای وزیر فرهنگ قبول کردند وقتی که قبول کرده‌اند تصویب شده است اظهارات آقای فرامرزی هم مورد نداشت و بیانات بنده را ایشان تحریف کردند بنده نگفتم که مدارس ایجاد نشود مدارس به قدر کافی داریم پیشنهاد کردم که مقدم باید مدارس حرفه‌ای بشود.

رئیس- رأی گرفته می‌شود پیشنهاد آقای عماد تربتی آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد (آشتیانی‌زاده- این مجلس با فهم مردم مخالف است) (زنگ رئیس) پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده ضمیمه شود.

+++

تبصره- وزارت فرهنگ مکلف است در برنامه مدارس تجدید نظر نموده اساس تعلیم و تربیت جوانان ما را بر پایه هدف ملى ما بگذارند یعنى تعلیم و تربیت عملى آن هم در قسمت احتیاج معدل.‏

رئیس- این چه چیز گنگى است یک دفعه قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایید.

( به شرح سابق قرائت شد)

رئیس- بفرمایید آقاى معدل ولى نمی‌دانم این چه چیزى است که رأى بگیریم.

معدل- هر وقت که بودجه وزارت فرهنگ مطرح می‌شود و مجال هست که راجع به فرهنگ صحبت شود و به ما این کارهاى روزانه و مبارزات مجال نمی‌دهد که راجع به معنویات‌مان یک وقت یک صحبتى را باز بکنیم و بیاییم رویش صحبت بکنیم باید از این فرصت‌ها استفاده بکنیم و راجع به این کارها صحبت بکنیم هر وقت هم که بودجه طرح می‌شود از ترس این که مبادا وقتی هم که بودجه طرح می‌شود از ترس این که مبادا تصویب نشود می‌خواهند با عجله بگذرانند بنده مى‌بینم که مذاکره مجلس شورای ملى در درجه اول روى دخل و خرج مملکت است در حالى که تصور مى‌کنم بحث در روى برنامه مقدم بر بحث روى دخل و خرج مملکت است شما در زندگى داخلى خودتان فکر بکنید آیا این قدر این را مهم‌تر می‌دانید یا بحث روى تعلیم و تربیت اولادتان و هدف آتیه او که براى چى تربیت بشود در اینجا به بنده می‌فرمایند از عبارتش چیزى نمى‌فهمم شاید عبارتش خوب نباشد اصلاح بفرمایید من عرض می‌کنم باید این دولت مکلف باشد بنشیند ببیند که هدف ملى ما چیست کجا می‌خواهیم برویم برنامه تحصیلات جوانان ما را روى آن تنظیم بکند (آشتیانى‌زاده- حرفه‌اى) کار به حرفه‌اى ندارم شما تلافى یک آدم دیگر را سر یک نفر دیگر در می‌آورید یک چیزى تصویب شده حالا دارید حساب تصفیه می‌کنید بنده عرض می‌کنم باید بفهمیم ببینیم رو به کدام طرف می‌خواهیم برویم باید وزارت فرهنگ نشان بدهد که ما سالى چند تا از جوانان بیرون می‌دهیم از این مدارسمان، چند تایش را ادارات می‌خواهد چند تایش را براى زراعت می‌خواهد براى حرف و کارهاى دیگر چقدر می‌خواهد آن وقت مدارس را روى آنها قست بکند تقریباً یک قسمت از مطالب بنده را آقاى فرامرزى بیان کردند من تمنایم این است که می‌گویم در ضمن تبصره‌اى دولت مکلف باشد که این موضوع را در نظر بگیرد و این کار را آماده بکند و یک روزى این برنامه را بیاورد به کمیسیون طرح کند و بعد مجلس شورای ملى آن را تصویب بکند براى این که هر روز با عوض شدن کابینه و عوض شدن وزیر فرهنگ عوض شدن رئیس تعلیمات این برنامه اساسى تعلیماتى عوض نشود و آن وقت افراد و جوانانى که مشغول تحصیل هستند متحیر هستند که وارد کدام رشته بشوند کدام شعبه بشوند و از آن راه به مقصود برسند شما اگر این را می‌دانید که کله ما از فهم امروزى این اوضاع و احوال خارج است تا ما اینها را نداریم همین طور باید توى کله هم بکوبیم بسیار خوب این را پس می‌گیریم ولى اگر می‌دانید که یک روز باید وارد این مطلب بشویم که از هیمن حالا شروع به عمل کنید.

رئیس- این وظیفه خود دولت است که این کارها را بکند این وظیفه وکیل نیست این کار مال قوه مجریه است آخر آن هم تکلیفى دارد آقاى نبوى بفرمایید.

نبوى- پیشنهاد آقاى معدل مطالبى بود بسیار اساسى و لازم و حتماً هم بایستى آقاى وزیر فرهنگ در نظر بگیرند این پیشنهاد را در آینده عملى کنند ولیکن یک موضوعى را آقایان در نظر نمی‌گیرند که حالا مجلس سنا هم هست و مطابق آیین‌نامه مشترک و مطابق نص قانون اساسى حالا دو جور کار باید بکنیم یکى امور مالى و بودجه‌اى را رسیدگى کنیم تبصره‌هایی که خودش موضوع قانونى است و قانون معینى دارد ما نمی‌توانیم آنها را ضمیمه بکنیم در لایحه تعرفه گمرکى که در جلسه گذشته اینجا تصویب شد باز آنجا دو تبصره ضمیمه شد در مجلس سنا آنها را جدا کردند و رویش رأى نگرفتند گفتند اینها به صورت قانون خاصى باید تصویب بشود پیشنهاد‌هایی که آقایان در اینجا دادند و رویش هم صحبت کردند و موضوعات مهم و ضرورى هم گفته شد اینها همه موضوعاتى است که احتیاج به قانون خاصى دارد و ضمیمه این لایحه که صرفاً مالى و بودجه‌ای است نمی‌شود کرد هم‌چنین است پیشنهادی که حضرتعالى فرمودید که مطلب بسیار اساسى و مهمى بود که حتماً هم می‌دانم وزارت فرهنگ در نظر خواهد گرفت ولى قطعاً نمی‌شود که آن را ضمیمه این لایحه بکنید و به مجلس سنا بفرستید این را در آنجا باز تفکیک خواهند کرد و یا رأى نخواهند داد این را خواستم مقام ریاست مسبوق باشند که این عمل دیگر تکرار نشود.

دکتر معظمى- ایشان جواب آقاى معدل را ندادند و تقریباً به عنوان اخطار نظامنامه‌اى مطالبى را تذکر دادند.

رئیس- ایشان به عنوان مخالف با پیشنهاد صحبت کردند اخطار نکردند.

دکتر معظمى- اگر می‌خواهید رأى بگیرید بنده عرضى داشتم.

رئیس- رأى نمی‌گیریم چون وارد موضوع نیست پیشنهادات زیادى رسیده است آنها هم همین طور است مثلاً آقاى کشاورز‌صدر پیشنهاد کردند که ایلات که کوچ می‌کنند وسایل تعلیم و تربیت‌شان در بین راه فراهم شود آخر این دولت وظیفه‌اش چیست قوه فراهم شود آخر این دولت وظیفه‌اش چیست قوه مجریه یک تکلیفى دارد و قوه مقننه یک تکلیف دیگرى.

کشاورز‌صدر- حالا که نوبت به ما رسید این جور شد؟

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم صورت ریز اضافه بودجه را آقاى وزیر فرهنگ قبل از رأى نهایى تقدیم مجلس نماید. عباس اسلامى‏

رئیس- این وارد نیست‏

اسلامى- آقا این خیلی هم وارد است باید توضیح عرض کنم‏

رئیس- بفرمایید توضیح بدهید

اسلامى- بنده اول پیشنهاد دیگرى نوشته بودم به طور پیشنهاد نوشته بودم که وزارت فرهنگ منحل شود که آقاى رئیس اجازه نمی‌دهند که بنده توضیح بدهم (نورالدین امامى- همان اولى خوب بود) آن پیشنهاد را بنده پاره کردم براى این قسمت دلایلى داشتم که یک مقدارى را آقاى فرامرزى فرمودند و یک مقدارى در پیشنهاد آقاى تربتى بود که خودم هم رأى دادم تصویب شد دیگر بحث نمی‌کنم این وزارت فرهنگ همان طوری که در سه ماه پیش در نطق خودم عرض کردم فقط کارمند اردارى بیرون می‌دهد مثل یک ماشین موتورى بنابراین تقصیر هم ندارند آقایان ملاحظه بفرمایید بیست سال دیگر با این فارغ‌التحصیل‌هاى هر ساله چقدر ما کارمند دولتى خواهیم داشت این است که بایست تا چهار سال یک کلاس‌هایى باشد که آموزش خواندن و نوشتن را بیاموزد بعد کلاس‌هاى حرفه‌اى باشد آقایان شاید جبر و مثلثات خوانده باشند چه قضایایى یادتان هست بنده اصلاً آن موقع هم یادم نبود چه برسد به الان وزارت فرهنگ باید کار حرفه‌اى براى محصلین ایجاد کند ولى نه به این صورت نه به این ترتیبى که اصلاً به درد نمى‌خورد مگر این که بیاییم اصلاً تعلیم و تربیت را عوض بکنیم اما این پیشنهاد ى که بنده کرده‌ام در دروه پانزدهم لوایحى که راجع به فرهنگ و بهداشت مى‌آمد آقایان براى این که افکار عمومى این موضوع را متوجه هستند کمال میل و علاقه را نشان می‌دادند که تصویب بشود در همان دوره پانزدهم یک چنین لایحه‌اى آوردند که دو سه میلیون اضافه اعتبار براى وزارت فرهنگ پیشنهاد شده بود ولى سر تا سر مازندران که بزرگ‌ترین منطقه ایران شاید باشد یا در ردیف بزرگ‌ترین مناطق از حیث آبادى باشد (یکى از نمایندگان- بزرگ‌ترین منطقه ایران نیست) از حیث آبادى عرض کردم ما که ندیدیم یک کلاس جناب آقاى وزیر فرهنگ اضافه شود این پیشنهادى را که کردم منظور این است که پس از خاتمه مذاکره خواهد رفت به مجلس سنا شاید یکى دو سه روز معطلى داشته باشد در این چند روزه در صورتی که می‌خواهید در شهرستان‌ها اصلاح بکنید یا کلاس اضافه بکنید به مجلس بدهید که ما اطلاع پیدا بکنیم تا ما مستحضر باشیم چه مى‌خواهید بکنید به طور کلى آقا این نمی‌شود در وزارت فرهنگ بعضى مأمورین کهنه‌کارى که آنجا هستند بنده می‌دانم هر چه از این بودجه‌ها تصویب کنیم به درد مردم نمى‌خورد بنده آن موقعى که لایحه وزارت بهدارى مطرح بود نبودم عرض می‌کنم این قبیل لوایح خیلی خوب است اما این قبیل پست‌هاى ریاست بهدارى شهرستان‌ها یک نوع نان‌دانى است براى رئیس مربوطه که دولت مکلف است یک پولى بدهد به آقاى رئیس بهدارى و آن رئیس بهدارى دواها را هم می‌فروشد و به مردم نمی‌دهد متأسفانه آن موقع بنده نبودم که این مطالب را بگویم و فعلاً این پیشنهاد را پس مى‌گیرم ولى آقایان توجه داشته باشند که این پول را که مى‌گیرند در شهرستان‌ها به درد کارى نمی‌خورد؟

رئیس- یک پیشنهادى دیگر قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم جمله دانشکده‌هاى شهرستان‌ها مذکور در ماده واحده به کلمه دانشگاه و دانشکده‌ها تبدیل شود.

دکتر عبدالله معظمى

+++

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- عرض کنم دو موضوع بود که مى‌خواستم به عرض برسانم یکى راجع به قسمت دانشکده پزشکى بود که در کمیسیون بودجه دوازده میلیون تومان اضافه بر مبلغ پیشنهادى به دانشکده پزشکى کمک شده که برای رفع نواقص مخصوصاً به مصرف تکمیل نواقص ساختمان بیمارستان پانصد تختخوابى برساند یکى هم در موضوع پیشنهادى که آقاى معدل فرمودند یک مختصرى می‌خواستم عرض بکنم پیشنهاد ایشان صحیح بود منتها می‌خواستم عرض کنم که این از وظایف شورای عالى فرهنگ و شوراى دانشگاه است که راجع به این موضوع توجه بکندو مخصوصاً جلب نظر آقاى وزیر فرهنگ را مى‌کنم که شورای عالى فرهنگ با وجود این که یک اشخاص بصیرى در آنجا هستند برخلاف انتظار آن وظیفه اصلى خودشان را انجام ندادند (صحیح است) و تحصیل کرده‌هاى این ممکلت حق دارند بگویند که این شورا دیپلم‌هاى اینها را ارزشش را از بین برده هر کسى دو ماه تحصیل کرده بود سه سال تحصیل کرده بود اینها را آمدند لیسانس کردند و این بزرگ‌ترین ضربتى بود که به تحصیلات زدند اما پیشنهادى که بنده دادم وزارت فرهنگ پیشنهاد کرده است که اضافه اعتبار به خود وزارت فرهنگ داده بشود و دانشکده شهرستان‌ها در صورتى که دانشگاه تهران هم جزو وزارت فرهنگ است و مخصوصاً دانشکده پزشکى هم هست به این جهت بر این قسمت پیشنهادم اضافه کردم که بعد از کلمه وزارت فرهنگ اضافه شود دانشگاه و دانشکده‌ها.

وزیر فرهنگ- بنده هم قبول کردم و با این پیشنهاد موافقم.‏

صدرزاده- بنده مخالفم اجازه بدهید در این باب توضیخ بدهم.‏

رئیس- آقاى صدرزاده بفرمایید بنشینید و بعد از آقاى وزیر فرهنگ صحبت بفرمایید.

آشتیانى‌زاده- بنده اخطار دارم طبق ماده 207 آقاى صدرزاده آنجا (اشاره به صندلى مخصوص وزرا) حق ندارند بنشینند.

وزیر فرهنگ- بنده خودم نمى‌توانم تصور این را بکنم که کمیسیون بودجه یک ارقامى را با یک ترتیب صحیح و دقیقى تصویب کرده باشد و بشود از آن ارقام تجاوز کرد آنچه را که براى شهرستان‌ها تصویب شده براى شهرستان‌ها خواهد بود و آنچه که براى تهران است براى تهران خواهد بود و همان طور که در ماده واحده پیشنهاد شده طبق تصمیم و تصویب کمیسیون بودجه ارقام صرف خواهد شد.

پیراسته- آقاى رئیس اول بنده اجازه گرفتم.‏

رئیس- این تشخیص با شما نیست با من است آقاى صدر زاده بفرمایید.

صدر‌زاده- عرض کنم به حضور مبارکتان که جریان این طور است که همیشه امور در مرکز یعنى در تهران تمرکز پیدا کرده است ما دیگر در ضمن تصویب قوانین بیش از این نباید یک مزایایى براى پایتخت منظور بکنیم (صحیح است) و شهرستان‌ها را محروم بکنیم بنده نظرم هست که موقعى که می‌خواستند قانون دانشگاه شهرستان‌ها را بگذرانند در آنجا یک مخالفت هایى می‌شد بعد آمدند در آنجا و پیشنهاد کردند که اساتیدى که از دانشگاه تهران لازم بود بروند به شهرستان‌ها دو برابر حقوق بگیرند بنده نمی‌دانم این چه نظرى است اگر یک استادى در تهران می‌خواهد انجام وظیفه بکند باید مبلغ معین ولى وقتی که می خواهد برود در شهرستان یعنى در یک نقطه دیگر از وطن خودش خدمت بکند باید دو برابر حقوق بگیرد ما در اینجا تصویب می‌کنیم که این چیزى که در بودجه کمیسیون بودجه تصویب کرده است این را وزارت فرهنگ در دانشگاه تبریز و تکمیل لوازم فنى و استخدام معلمین خارجى براى دانشکده‌هاى پزشکى مشهد و شیراز و اصفهان و در اینجا به هیچ‌وجه من‌الوجوه به تهران ذکر نشده یک مبلغ مختصرى هم در بودجه هست و براى این دانشکده‌هاى جدید‌التأسیس که احتیاج به وسایل دارند احتیاج به معلمین خارجى دارند بنده نمی‌دانم چرا مى‌خواهید این را هم به تهران بدهید و این پیشنهاد حضرت مستطاب عالى باعث می‌شود که این بودجه ناچیز هم صرف خود تهران بشود بنابراین این چند تا دانشکده که در ولایات هست همان طور ناقص خواهد ماند بنده تقاضا می‌کنم که از این پیشنهاد‌تان صرف‌نظر بفرمایید.

دکتر معظمى- آقاى صدر‌زاده برایشان یک سوء‌تفاهمى حاصل شده در عنوان بودجه ملاحظه بفرمایید در بودجه در تحت عنوان وزارت فرهنگ نوشته شده وزارت فرهنگ و دانشگاه دو قسمت دیگر هم مال وزارت فرهنگ و دانشگاه ولایات است که اعتبار علیحده‌اى دارد و دانشگاه تهران و ساختمان دانشکده پزشکى و بیمارستان‌ها و تکمیل ساختمان بیمارستان آن هم یک مبلغى در مقابلش نوشته شده است بنده پیشنهاد کردم که این اعتبارى که تحت نظر وزارت فرهنگ است کلیه‌اش پرداخت شود بدون این که از دانشکده‌اى برداریم و به دانشکده دیگرى اضافه کنیم هر کدام مجزا است و حقى از این دانشکده‌ها فوت نخواهد شد هر دانشکده‌اى اعتبارش علیحده است و براى جنابعالى سوء‌تفاهم شده بنابراین مى‌خواستم تقاضا بکنم که خود جنابعالى هم موافقت بفرمایید.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى بفرمایید.

ملک‌مدنى- آقاى صدرزاده اینجا به نظر بنده اشتباه کردند ما که را می‌دهیم همه طرفدار توسعه امور فرهنگى و بهدارى شهرستان‌ها هستیم ولى اینها هر کدام یک تیتر و عنوان علیحده‌اى دارند همان طوری که آقاى دکتر معظمى توضیخ فرمودند اینها اعتباراتى علیحده دارند و نیز تفصیل علیحده‌اى دارند و در کمیسیون بودجه تصویب شده دانشگاه تهران بودجه‌اش اساساً یک بودجه متسقلى است منتها از نقطه نظر این که در موقع خرج و پرداخت وزیر فرهنگ هم باید نظارت داشته باشد که در برابر مجلس مسئول است بودجه‌اش را جزو بودجه وزارت فرهنگ گذارده‌اند خود آقاى دکتر معظمى استاد دانشگاه هستند و آقاى دکتر جزایرى هم توجه دارند هیچ تجاوزى به حقوق ولایات نشده بنده یک مطلب دیگرى مى‌خواستم توضیح بدهم که فراموش شده بودجه‌هاى تفصیلى این ارقامى که حالا تصویب می‌شود به کمیسیون بودجه فرستاده می‌شود و باید هم فرستاده بشود این مطلب در خبر کمسیون بودجه هم قید شده است چون بعد از این که بودجه کل اینجا مطرح شد و مورد تصویب واقع شد مطابق معمول مجلس به کمیسیون بودجه اختیار مى‌دهد که بودجه‌هاى تفصیلى را خودش به موقع اجرا بگذارد بنابراین اشکالى ندارد.

کشاورز‌صدر- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم ماده 123 درباره پیشنهادات است یک موافق و یک مخالف آن هم پنچ دقیقه باید صحبت بکنند درباره این پیشنهاد تا به حال سه نفر چهار نفر صحبت کرده‌اند.

رئیس- پنج دقیقه‌اش کجا است آن را هم از خودتان اختراع کردید.

کشاورزصدر- منتها در مدت 5 دقیقه توضیح می‌توانند داد.

رئیس- این ماده مربوط به پیشنهاد اصلاح شده است رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى قیام کردند) تصویب شده یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

تبصره- وزارت فرهنگ مکلف است براى تأمین اجرای تعلیمات اجبارى ترتیبى دهد که عشایر و ایلات ضمن کوچ کردن به ییلاق و قشلاق به تحصیلات ابتدایى اشتغال ورزند، کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- آقاى رئیس این پیشنهاد بنده است منتظر اجاره‌ام.‏

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست.‏

کشاورزصدر- هر چه وکیل شیراز بود اجازه صحبت دادید حضرت اشرف بنده هم منتسب به خودتان هستم.

مکى- قانونى بگذرانیم که شما هم شیرازى‌الاصل هستید.

کشاورزصدر- مى‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم‏.

رئیس- بفرمایید.

کشاورز‌صدر- بنده خیلى خوش‌وقت هستم که جناب آقاى نخست وزیر خودشان به اهمیت پیشنهاد بنده بیش از دیگران توجه خواهند فرمود چون بصیر‌تر و واردترند بنده پیشنهادم این است که ایلات ما عشایر ما که ییلاق و قشلاق مى‌کنند این را همه آقایان می‌دانند نه تعلیمات اجبارى را که مى‌خواهیم اجرا کنیم اگر ترتیبى داده شود که معلمین از خودشان باشد همراه اینها باشد با یک وسایلى کوچ بکنند و در باسواد کردن آنها اقدام بکنند خیلى به مورد و به جا است.

+++

این مطلبى است که گمان نمى‌کنم مخالفى داشته باشد و از خود ایشان خواهش می‌کنم که آقاى وزیر فرهنگ که کم‌تر به امور عشایرى وارد هستند تذکر بدهند که این نظر بنده را تأمین بکنند بنده بیش از این عرضى ندارم.‏

وزیر فرهنگ- موضوعى را که آقاى کشاورزصدر تذکر فرمودند بسیار موضوع اساسى است روى این موضوع مطالعات بسیار شده براى این که خود آقایان هم مسبوقند که از نظر اقتصاد مملکت عشایر این مملکت بیش از بیست و پنج درصد صادرات این مملکت را فراهم می‌کنند و متأسفانه چه از نظر بهداشت و چه از نظر فرهنگ شاید بیش از یک درصد از مخارج هم صرف آنها نمی‌شود در مورد تعلیمات عشایر مطالعاتى شده که آیا باید در محل ییلاق و قشلاقى آنها مدرسه ساخت آیا باید مدارس متحرکى براى آن ها تهیه کرد یا باید کار دیگرى کرد بنابراین اینها از موضوعاتى بود که مورد توجه هست و اگر بخواهید این تصیم را اتخاذ بفرمایند که در همه جا مدارس متحرک تهیه شود و معلم هم با عشایر و به دنبالش حرکت بکند قطعاً در بعضى از این نقاط یک مشکلاتى هست و با کسب اطلاع از مطلعین روی هم رفته به این نتیجه رسیدیم و فکر مى‌کنم که در جاهایی که عشایر متوقف هستند و مدت توقف‌شان در سال زیادتر است در آنجاها مدارس تأسیس بکنیم بنابراین بنده استدعا می‌کنم که آقاى کشاورز صدر این نظر را اجازه بفرمایند که وزارت فرهنگ مطالعه بکند هر یک از این طریق که سهل‌تر باشد بودجه‌اش مناسب‌تر باشد ما سعى می‌کنیم که امسال از هر نظرى که شد مدارس تهیه کنیم.

کشاورز‌صدر- چون فرمودند که دعوتى مى‌کنیم از مطلعین بنده فعلاً پیشنهادم را پس گرفتم‏.

رئیس- یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود مقام ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد مى کنم دبستان‌هاى چهار کلاسه در قصبات و دهاتى که بالغ بر پنج هزار نفر جمعیت دارد شش کلاسه شود و وزارت فرهنگ مکلف است در سال آینده تحصیلى برنامه کشاورزى را در دهات و قصبات معمول دارد برومند.

رئیس- آقاى برومند این پیشنهاد وارد نیست براى این که چهار کلاسه شش کلاسه بشود مستلزم خرج است خود آقاى وزیر فرهنگ ممکن است نظر شما را قبول کنند.

نورالدین امامى- این پیشنهاد اصلاً پیشنهاد خرج است.‏

رئیس- یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

( پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده اضافه شود.)

وزارت فرهنگ به جز محصلینى که براى تحصیل فنون مختلف با خرج دولت طبق قوانین مصوبه به خارجه می‌فرستد نباید به هیچ یک از محصلین که شخصاً جهت تحصیل به اروپا رفته و می‌روند مخارج تحصیل یا ارز دولتى بدهد غلام‌رضا فولادوند

رئیس- آقاى فولادوند

غلام‌رضا فولادوند- یکی از موضوعاتى که دولت‌ها در هر دوره در مجلس مورد حمله بودند این موضوع پیشنهاد بنده است که اشخاصی که اولادات‌شان را به اروپا می‌فرستند تحمیل می‌کنند به دولت (صحیح است) چند روز پیش جناب آقاى قائم مقام‌الملک رفیع به جناب آقاى نخست وزیر تذکر دادند آقاى نخست وزیر هم به وزارت فرهنگ دستورى فرمودند ولى بنده براى این که دولت هم از این اشکال خارج شود که وقتى الان پسر بنده که در اروپا است می‌خواهند مخارجش را قطع کنند فوراً بنده دشمن می‌شوم ما دولت یا این که به هر طریقى هست سعى می‌کنم که پسر بنده مجدداً در فرنگ به خرج وزارت فرهنگ با خرج این ملت فقیر تحصیل کند (صحیح است) بنده پیشنهادم این است که وزارت فرهنگ به جز محصلینى که براى تحصیل فنون مختلف با خرج دولت طبق قوانین مصوب به خارجه می‌فرستند نباید به هیچ یک از محصلین که شخصاً جهت تحصیل به اروپا می‌روند مخرج تحصیل یا ارز دولتى بدهند که ثروتمند هستم اگر می‌خواهم پسرم در لندن تحصیل بکند (شوشترى- بى‌بضاعت نرود) بى‌بضاعت دانشکده طب داریم حقوق داریم تمام دانشکده‌ها داریم این ملت فقیر بیش از این نمى‌تواند براى ما بی‌بضاعت و با بضاعت هر کس که بى‌بضاعت است بیاید اینجا تحصیل بکند هر کس بضاعت دارد با خرج خودش برود ( فرامرزى- ارز را با خرج دولت تفکیک بکنید) بنده عرض مردم با پول دولت ایران نروند ارز دولتى را هم این که قیمت ارز نیست 90 ریال قیمت ارز 150 ریال است این که به من می‌دهند 90 ریال اینجا پولش به خزانه دولت می‌رود جناب آقاى دکتر مصدق فرمودند که انسان خوب نیست از خودش تعریف بکند بنده نمی‌خواهم تعریف بکنم ولى چون پیش آمده می‌گویم من 3 برادرم از ده سال و 12 سال و 14 سال در اروپا تحصیل کرده‌اند آنچه به پدر ما گفتند که تحمیل به خزانه دولت بکند گفت نمی‌کنم چرا آقا اشخاص ثروتمند بیایند ارز دولتى بگیرند (صحیح است)

رئیس- آقاى پیراسته‏

پیراسته- بنده قبل از این که علت مخالفتم را با پیشنهاد آقاى فولادوند عرض کنم یک گله دوستانه از آقایان منشیان بنده دارم که توجه نمی‌فرمایند اجازه‌اى که بنده می‌خواهم ثبت بفرمایند و از آقاى رئیس هم این گله را دارم که توجه بفرمایند اما راجع به این که و این را به عنوان تذکر عرض کردم دفعه دیگر تذکر شدیدى خواهم داد اما علت مخالفت بنده با این پیشنهاد این است که تمام مطالبی که به نظر آقایان مى‌رسد اینها صحیح است اما توجه بفرمایید که ما این جلسه آخرى مجلس‌مان است و ما یک جلسه دیگر هم ممکن است فوق‌العاده داشته باشیم و تا آخر تابستان هم جلسه نداریم و اگر قرار باشیم و تا آخر تابستان هم جلسه نداریم و اگر قرار باشد که روى تمام این پیشنهادات صحبت بیشتر بشود شاید لازم باشد که پنج جلسه روى اینها صحبت شود عقیده بنده این است که آنچه را که ممکن است روى کار دولت صحبت شود صحبت نکنیم و این را بدون این که اینجا پیشنهاد بکنیم خود دولت عمل بکند بقیه را هم در سر فرصت ما این پیشنهاد‌ها را بکنیم و حالا اجازه بدهیم که مجلس رأى بدهد و دولت دچار مضیقه نشود و اگر هم بنا بشود که ما تعطیل بکنیم خیال مى‌کنم که به زیان وزارت فرهنگ باشد اما اگر بفرمایید که به هیچ‌وجه کسى با ارز دولتى نرود بنده مخالفم استعداد اشخاص را نباید کشت یک نفر ممکن است پول داشته باشد و این مرد مستعدى هم نباشد و اروپا هم می‌رود اما یک محصل با استعدادى پول نداشته باشد باید شرط بى‌بضاعت قید شود که در مسائل حرفه‌اى مانعى نداشته باشد و اما آقازاده‌ها، میلیونر‌ها به خرج دولت نروند.

فرامرزى- صحیح است آنها که پول دارند دزدى کرده‌اند نباید بروند.

دکتر بقایى- دوره پانزدهم یک قانونى گذشت که محصلینى که به اروپا می‌روند با مسابقه بروند.

رئیس- آقاى بقایى شما توجه نکردید.

دکتر بقایى- توجه کردم اگر خاطر مبارکتان باشد در همان موقعی که مطرح بود راجع به همین قسمت هم صحبت شد و این پیشنهاد آقاى فولادوند به نظر بنده پیشنهاد صحیحى نیست که ارز دولتى به محصلین داده نشود (صحیح است) چون بالأخره این نور چشمی‌ها و آقازاده‌هایی که آقاى فولادوند می‌گوید به آنها داده نشود آنها را مطمئن باشید که راه قانونى برایش پیدا می‌کنند ولى با تصویب این اگر ممکن باشد که دو تا بی‌بضاعت هم بروند نمی‌گذارند جلوش گرفته مى‌شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى فولادوند (فولادوند- آقاى رئیس یک مرتبه دیگر بفرمایید قرائت بکنند.)

رئیس- مجدداً پیشنهاد آقاى فولادوند قرائت مى شود.

( به شرح سابق خوانده شد)

چرا شلوغ می‌کنید آقایان اگر نمى‌خواهید تصویب شود رأى ندهید حالا رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى فولادوند آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده قلیلى برخاستند) تصویب نشد.

غلام‌رضا فولادوند- پس مسلم شد که اعتراض مجلس به دولت دروغ است.

رئیس- یک پیشنهاد قرائت می‌شود.

مقام ریاست محترم مجلس شوارى ملى‏

اینجانب پیشنهاد می‌کنم که وزارت فرهنگ آموزشگاه‌هاى بنگاه تعاونى شهاب را به رسیمت بشناسد که محصلین آن بتوانند مانند آموزشگاه‌هاى وزارت فرهنگ در امتحانات نهایى شرکت بکنند برومند

رئیس- این هم وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم در اعتبارات ساختمانى وزارت فرهنگ تکمیل ساختمان‌هاى نیمه تمام فرهنگى در ولایات مقدم بر سایر ساختمان‌ها باشد- عماد تربتى

+++

رئیس- یک چنین قانونی گذشته ساختمان‌هایی که دولت دارد و نیمه‌تمام است تمام بشود.

عماد تربتی- اگر گذشته و نظر بنده تأمین است پس می‌گیریم.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس شورای ملی

بنده پیشنهاد می‌کنم ساختمان‌های مدارس ابتدایی مقدم بر تمام ساختمان‌ها باشد.

سعید مهدوی

رئیس- این هم وارد نیست، پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم وزارت فرهنگ در ظرف 3 ماه پروگرام تحصیلی را طبق احتیاجات و قواعد مفیدی اصلاح نماید.

آزاد

آزاد- بنده مقصودم از این پیشنهاد این است که پروگرام وزارت فرهنگ اصلاح شود ما الان داریم 120 میلیون تومان به وزارت فرهنگ اجاره می‌دهیم که خرج بکند برای فرهنگ پس این پول برای فرهنگ است در صورتی که پروگرام خراب باشد عقیده من پولی است که به هدر می‌رود اغلب اشخاص مطلع معتقد هستند که پروگرام فرهنگ ما یک پروگرام مستعمراتی است (شوشتری- برنامه بگویید) برنامه ما یک برنام مستعمراتی است برنامه مستعمراتی یعنی عمر بچه‌ها تلف می‌شود پول مردم هم تلف می‌شود و بعد هم بچه‌ها هیچ چیز یاد نمی‌گیرند الان این وضعیتی که در مملکت ایران بوده است تقریباً یک چنین برنامه‌ای بوده است بچه‌ها می‌رفتند درس می‌خواندند وقتی می‌آمدند بیرون غیر از استخدام دولتی کار دیگر نمی‌کنند بنده معتقد هستم که این اصلاح برنامه را آقای وزیر فرهنگ تعهد بکند تا مجلس رأی بدهد که در ظرف 3 ماه این برنامه را کاملاً اصلاح بکند که از این وضعیتی که الان دارد بیاید بیرون بچه‌ها الان در کلاس در دبیرستان‌ها در حدود 21 درس می‌خوانند این 21 درس را اصولاً که یاد نمی‌گیرند بعد هم که یاد گرفتند چون مدارس عالیه کم است اصلاً فراموش می‌کنند تمام این زحماتی که کشیده‌اند به کلی کان لم یکن می‌شود در همین سال گذشته در هر کلاس تحصیلی یکی دو تا سه تا قبول شده‌اند و باقی رفوزه شده‌اند تجدیدی شده‌اند برای این که این برنامة صحیحی نیست بنده درخواست می‌کنم که آقای وزیر فرهنگ اینجا یک تعهدی بکند که در ظرف 3 ماه این برنامه را اصلاح بکند و یک برنامه درست بکند که عمر بچه‌ها تلف نشود و خلاصه زحماتشان یک نتیجه‌ای برای آینده‌شان داشته باشد.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- تذکرات آقای آزاد نماینده محترم از نظر خرابی برنامه بسیار صحیح و به‌جا است متأسفانه برنامه فرهنگ ایران و از سال‌های گذشته اقتباس از یک برنامه فرهنگی کشوری شده است که امروز خود آن کشور هم متد فرهنگی خودش را عوض کرده (شوشتری- متد را فارسی بفرمایید) روش خودش را این معایب به قدری در موقع خودش واضح است که نمی‌شود ازش صرف‌نظر کرد. در هر صورت همان طوری که آقای آزاد فرمودند وزارت فرهنگ کاملاً به این موضوع متوجه است و از روز اولی که بنده افتخار این خدمت را پیدا کردم کمیسیون‌های مربوط و اشخاص بسیار مطلع و وارد در این امر را دعوت کردم و مشغول مطالعه هستند و قسمت‌هایی در سال گذشته انجام شده و بقیه آن را امسال تکمیل خواهم کرد و بنده تعهد می‌کنم که در یک مدت کمتر شاید از سه ماه کافی باشد این برنامه را تهیه بکنیم و به تصویب شورای عالی فرهنگ برسانیم. اما این را تصدیق بفرمایید که من نمی‌توانم در حضور آقایان تعهد بکنم که در عرض سه ماه این برنامه را اجرا بکنم ولی می‌توانم در حضور آقا تعهد بکنم و در حضور مجلس شورای ملی و آقایان نمایندگان محترم که برنامه را در عرض سه ماه تهیه بکنیم و در ظرف سه ماه برنامه اجرایی برای یک مدت معین تنظیم بکنیم و به نظر من با وضعی که فعلاً‌ در نظر گرفته می‌شود و برای سال‌های آتیه در نظر گرفته می‌شود این برنامه در ظرف نه سال اجرا خواهد شد بنده مقدماتش را فراهم کرده‌ام سال سوم ابتدایی را اجرا خواهم کرد تمام برنامه‌اش را هم تهیه خواهیم کرد ولی مسلماً بدانید که قبل از نه سال برنامه تحصیلی در ایران عوض نخواهد شد و بنده آن برنامه اجرایی 9 ساله را هم در ظرف دو سال تهیه می‌کنم و تقدیم آقایان می‌کنم.

رئیس- آقای آزاد نظری داشتید؟

آزاد- بنده مقصودم این است که این برنامه تنظیم شود و هر وقت مقتضی باشد اجرا بکند.

نورالدین امامی- رأی بگیرید جناب رئیس باید به سنا هم برود. این پیشنهاد مربوط به بودجه وزارت فرهنگ نیست. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

ریاست محترم جلس شورای ملی:

بنده پیشنهاد می‌کنم ساختمان‌های مدارس ابتدایی مقدم بر ساختمان‌های دیگر باشد.

سعید مهدوی

رئیس- آقای مهدوی

مهدوی- بنده از موقع استفاده می‌کنم و از جناب آقای وزیر فرهنگ می‌خواهم بپرسم که در برنامه‌تان راجع به مدارس ابتدایی چه فکری کرده‌اند ما هم در تهران و هم در ولایات اول سال تحصیلی همیشه می‌بینیم که دولت راجع به تعملیات اجباری بی‌اندازه پروپاکاند می‌کند ولی مدرسه ابتدایی و چیزی که در اولین مرحله وزارت فرهنگ بایستی تجهیزاتش نسبت به آن کامل باشد در هیچ جای مملکت نداریم در همین تهران شما ملاحظه بفرمایید ساختمان برای مدارس ابتدایی در اختیار نداریم آن وقت هی صحبت از دانشگاه و دانشکده و این چیزها می‌کنیم به عقیده بنده لازم‌ترین کارها و مقدم‌ترین کارهای وزارت فرهنگ ساختمان مدرسه ابتدایی است که در اول سال تحصیلی در اختیار بچه‌ها می‌گذاریم ما اگر ساختمان مدارس ابتدایی نداشته باشیم چطور می‌توانیم صحبت از تعلیمات اجباری و اکابر بکنیم و آن را اجرا بکنیم استدعای بنده این است که برای مدارس ابتدایی ساختمان تهیه بکنید که بچه‌ها از تحصیل باز نمانند.

وزیر فرهنگ- عرض کنم تذکری را که فرمودند از نظر تعلیمات ابتدایی صحیح است البته بایستی وزارت فرهنگ تعلیمات اجباری را عملی بکند قانونی هم گذشته است در آن قانون هم مدت اجرا را ده سال معین کرده بودند متأسفانه بایستی عرض کنم چون برنامه اجرایی روی ممکنات و مقدرات وزارت فرهنگ تهیه نشده بود تقریباً 9 سال از تصویب آن قانون می‌گذرد و فقط در شهرستان ما توانسته‌ایم تعلیمات اجباری را اعلام بکنیم یعنی به اندازه محصلین در آن دو محل کلاس داریم ولی متأسفانه شاگردها هم به علت عدم بضاعت به کلاس‌ها نیامدند که درس بخوانند بنابراین همان طور که عرض کردم باید برای هر محلی یک برنامه اجرایی معین برای تعلیمات اجباری نوشته شود و جزو آن تعهدی که خدمت آقای آزاد و آقایان نمایندگان محترم کرده‌ام تعهد می‌کنم که برنامه اجرایی تعلیمات ابتدایی از هر حیث تهیه بکنم و تقدیم و برای امسال هم که ما در حدود دوهزار کلاس اضافه در نظر گرفته‌ایم بیش از هزار و پانصد کلاس آن کلاس‌ها ابتدایی است و غالباً هم در دهاتی که احتیاج داشته‌اند پیش‌بینی کرده‌ایم ضمناً‌ لازم است یک نکته را هم عرض کنم و آن این است که در دهات محل و ساختمان برای مدرسه نداریم و حق این است که آقایان مالکین محترم یک حیاط‌های کوچکی را ولو از همان ساختمان‌های دهاتی باشد به مدرسه اختصاص بفرمایند و به وزارت فرهنگ اهداء بفرمایند و دولت هم مدتی است مشغول مطالعه است و آقایانی هم که در وزارتخانه‌های مختلف هستند و کاری ندارند الان تقریباً صورت تمام آنهاتهیه شده و آن وزارتخانه‌ها به وزارت کار و از وزارت کار به وزارت فرهنگ منتقل می‌شوند و امیدوارم که در ظرف دو هفته این موضوع عملی بشود و بنده بعد از تعطیل مجلس لایحه‌ای تقدیم خواهم کرد که به موجب آن لایحه آقایان مالکین مجبور شوند یا خودشان به میل خود یک مدرسه یا حیاطی برای مدرسه در اختیار ما بگذارند و ما هم برای اجرای تعلیمات اجباری و با استفاده از آقایان کارمندان وزارتخانه‌ها بتوانیم به این کار موفق بشویم. اما آقای آزاد یک کلمه‌ای فرمودند که من می‌خواستم جوابی عرض کنم و آن برنامه مستعمراتی بود که خوشبختانه خودشان اصلاح فرمودند و فرمودند برنامة ما خراب است و بنده تصور می‌کنم که خود حضرتعالی و همة آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که ما یک مملکت مستقل و آزادی هستیم (صحیح است) و افتخار می‌کنیم که در ایران آزاد زندگی می‌کنیم (صحیح است) ما مستعمره هیچ مملکتی نیستیم و انشاءالله نخواهیم بود (نمایندگان- انشاءالله) برنامة مستعمراتی هم اجرا نمی‌کنیم و بنابراین بنده لازم می‌دانم از نظر حفظ حیثیت و شئون ملی به آقا عرض کنم که انشاءالله نظر آقا همین‌ بود که ما برنامة خرابی داریم ما مستعمره نیستیم و آزاد هستیم و از هیچ مملکتی هم برنامه‌مان را تقلید نمی‌کنیم.

+++

آزاد- صحبت بنده را تحریف کردند مطابق ماده 90 اجازه می‌خواهم.‏

رئیس- جواب آقاى مهدوى را دادند.

آزاد- توجه نفرمودید ایشان حرف مرا تحریف کردند من کى گفتم مملکت ایران مستعمره است؟

رئیس- نوبت ماده 90 شما محفوظ است.

پیشنهاد آقاى مهدوى هم مورد نداشت پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده خوانده می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم وزارت فرهنگ به دبستان‌هاى بلوکات توجه نماید و دبستان‌هاى چهار کلاسه را شش کلاسه نمایند.

رئیس- این مستلزم خرج است شما می‌توانید در تمام نقاط کشور تقاضا کنید دبیرستان تأسیس کنند این خیلى خوب است ولى وارد نیست‏.

فقیه‌زاده- اجازه بفرمایید توضیح بدهم آقاى وزیر فرهنگ قبول خواهند کرد.

رئیس- اگر توضیح هم بدهید، این پیشنهاد وارد نیست. بفرمایید.

فقیه‌زاده- عرض بنده این است که در بلوکات دبستان تأسیس کرده‌اند سه کلاسه بچه‌ها می‌روند سه کلاس تحصیل می‌کنند کلاس چهارم نیست یا بعضى جاها کلاس چهارم هست و کلاس بالاتر نیست که لااقل دوره ابتدایى را طى کنند بنده استدعا می‌کنم که تمام دبستان‌هاى سه کلاسه و چهار کلاسه را شش کلاسه بکنند.

وزیر فرهنگ- اگر بودجه تصویب شود به همان ترتیب که بودجه تصویب شد عمل خواهد شد و بنده اطاعت مى کنم.

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

( به شرح ذیل خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر را به ماده واحده اضافه شود (وزارت فرهنگ مکلف است اضافات و ترفیعات کارمندان فرهنگ را به ترتیبى که در لایحه بودجه 1329 کشور تصویب شده منظور و احکام آنان را صادر نماید گنجه‏

رئیس- آقاى گنجه‏

گنجه- کارمندان دولت چندین سال است که از ترفیعات و اضافات قانونی‌شان محروم شده‌اند امسال در کمیسیون بودجه در همان لایحه تقدیمى یک ماده مخصوصى گذاشتند که اقلاً در سال جارى اضافات و ترفیعات آنها را بدهند حالا که به موجب ماده واحده در واقع بودجه وزارت فرهنگ دارد تصویب می‌شود بنابراین دلیلى نیست که آنها منتظر شوند براى تصویب کلى لایحه بودجه و من تمنا مى کنم که آقاى وزیر هم موافقت بفرمایند که احکام آنها صادر شود.

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- بنده وقتى که وارد جلسه شدم از جناب آقاى رئیس استدعا کردم اجازه بفرمایند یک دو کلمه‌اى که نسبت به تصویب دو دوازدهم عرض کنم و آن این بود که دو دوازدهم براى وزارت دارایى اجازه‌اى بود که اضافات و ترفیعات به کلیه مستخدمین دولت داده شود (صحیح است) براى این که آقایان کارمندان چند سال است همان طور که فرمودند از ترفیعات و اضافات محروم شده‌اند و براى تشویق آنها همان طور که مجازات را باید درباره کسانى که خطا می‌کنند مجرى شد همان طور مساعدت و تشویق هم باید کرد (صحیح است) بنابراین می‌خواهم همین قدر موافقت اصولى آقایان را با این تفسیرى که دولت از تصویب لایحه دو دوازدهم می‌کند نسبت به ترفیعات و اضافات کارمندان جلب کنم (صحیح است) و موافقت خود را آقایان اعلام بفرمایند (صحیح است اشکالى نیست)

گنجه- چون موافقت فرمودند بنده پیشنهادم را مسترد می‌دارم.‏

رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر مصباح‌زاده قرائت می‌شود، (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم بعد از جلسه اعم از حقوق و مزایا و هزینه تأسیس کلمه (ساختمان) اضافه شود.

رئیس- آقاى دکتر مصباح‌زاده‏

دکتر مصباح‌زاده- بنده تصور می‌کنم خود دولت وقتى که ماده واحده را به مجلس داد در نظر داشت کلیه اعتبارات فرهنگى براى یک سال تصویب بشود و وزارت فرهنگ می‌تواند از آنها استفاده بکند متأسفانه از خواندن این ماده واحده استنباط نمی‌شود که اعتبارات ساختمانى هم باید در این ماده باشد در صوتی که آقاى وزیر فرهنگ خودشان نظرشان همین بوده است (دکتر کاسمى- تصویب شده) نخیر تصویب نشده اگر هم تصویب شده در هر حال بنده خواستم بگویم که این ماده شامل اعتبارات ساختمانى وزارت فرهنگ نیست.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- چون تصویب شده بنده هم موافقم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى ملک‌مدنى قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم جمله آخر ماده از این قرار اصلاح شود، طبق صورتی که وزارت فرهنگ تهیه و تصویب کمیسیون بودجه خواهد رسید از محل درآمد کل کشور تأمین و پرداخت نماید.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- بنده توضیح زیادى راجع به این پیشنهاد نمی‌خواهم بدهم فعلاً عرض کردم که همیشه طبق قوانینى که بوده، بودجه‌هاى تفصیلى به تصویب کمیسیون بودجه می‌رسد و چون اعتباراتى که در این لایحه قید شده تقریباً همین منظور را می‌رساند بنده خواستم در این مورد نظر توجهى بدهم که نظر آقاى وزیر فرهنگ و هیئت دولت را جلب کرده باشم که غرض این است که پس از این که این ماده واحده از تصویب گذشت صورت جزء را به تصویب کمیسیون بودجه باید برسانند این قاعده واصل است.

رئیس- این رأى مى‌خواهد آقاى ملک‌مدنى‏

دکتر کیان- این یک توضیح واضحى بود.

رئیس- می‌خواهم عرض کنم چون مجلس رأى داده است به یک تعطیلى از روز یازدهم مرداد یعنى فردا و یک کارهاى نیمه تمامى هم باقى مانده آقاى نخست وزیر تقاضاى جلسه فوق‌العاده روز پنجشنبه کرده‌اند البته محتاج به رأى مجلس است و تا از اکثریت نیفتاده و ختم نشده می‌خواستم این را اینجا مطرح کنم که لوایحى که به سنا رفته و برمی‌گردد یک روز به طور فوق‌العاده روز پنجشنبه در مجلس مطرح بشود (مکى- بنده مخالفم) (اردلان- بنده هم موافقم) تأمل بفرمایید دو پیشنهاد دیگر مانده است آنها هم خوانده بشود و این لایحه تمام بشود پیشنهاد آقاى مکى قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل اضافه شود:

از این تاریخ آقازادگان نمایندگان مجلس سناتورها، وزرا و اشخاصى که روى نفوذ با ارز مجانى در خارج به نام تحصیل مشغول تفریح و گردش هستند نبایستى از ارز دولتى به نام تحصیل استفاده نمایند.

رئیس- آقاى مکى‏

مکى- بنده اگر خاطر آقایان باشد در یک ماه و نیم قبل یک صورتى پشت این تریبون قرائت کردم و اسامى اشخاصى را بردم که اینها همه‌شان میلیونرند و در سوئیس خرج تحصیل به او می‌دهند در سوئیس می‌گردد به عنوان فرانسه به او ارز می‌دهند در آمریکا می‌گردد.

ذات نایافته از هستی بخش                                 کى تواند که شود هستى بخش‏

مجلس می‌خواهد جلو مخارج غیر ضرورى را بگیرد، می‌خواهد بگوید که من می‌خواهم منشاء اصلاحات بشوم این دولت مدعى است که من می‌خواهم از مخارج غیر ضرورى کم بکنم اگر می‌خواهد کم بکند و اکثریت هم پشتیبان دولت است و دولت هم مدعى اصلاحات است و می‌خواهد جلوى مخارج را بگیرد یکی از اقلام عمده مخارج همین ارزهایى است که دارند در خارج به این آقازاده میلیونر‌زاده‌ها می‌دهند آن کسى که میلیونر است چه اشکالى دارد که ارز بچه‌هاى خودش را هم بدهد اگر شما مدعى هستید که بى‌بضاعت هم باید بتواند برود و بایستى برود بنده مخالف نیستم بى‌بضاعت را روى کنکور بفرستید برود ولى آنهایی که میلیونرند بنده مخالفم که پولى به نام خرج تحصیل بدهند و برود در آمریکا بگردد. اگر آقایان اطلاع ندارند گزارش سرپرست محصلین اعزامى آمریکا سرتیپ اسفندیارى را بنده خوانده‌ام که به نام یک دسته‌اى که در آمریکا هستند این فرستاده می‌شود ولى آنها در آمریکا

+++

نیستند بلکه در تهران و سوئیس می‌گردند و ارز هم مصرف می‌شود بنابراین مجلس شورای ملى با این پیشنهاد بنده اگر موافقت بکند دولت هم بنده تصور نمی‌کنم مخالف باشد چون این تصمیمى است که حقیقتاً به نفع مملکت و به نفع فقیر مملکت است که پول می‌دهند و گردشش را باید آقازداه‌ها بکنند.

تیمور‌تاش- عین این پیشنهاد رد شده‏.

رئیس- مقصود مجانى که نیست، مقصود ارز دولتى است (یک نفر از نمایندگان- پیشنهاد را مجدداً بخوانید) (پیشنهاد آقاى مکى به شرح سابق مجدداً قرائت شد)

تیمورتاش- بنده مخالفم‏

مکى- آقا باخرج دولت بکنید بنده موافقم‏

شوشترى- کلمه آقازاده صحیح نیست، آقازاده چیست؟

رئیس- آقاى تیمورتاش‏

تیمورتاش- عرض کنم خود بنده به چند جهت با این پیشنهاد مخالفم، جهت اولش این است که این اشخاصى را که اسم بردند و تبعیضى که قائل شدند این ترتیب دور از نزاکت است که بفرمایند سناتور، وکیل، وزیر، اینها هم بالأخره از این ملت هستند و راهی ندارد که اینها را به وضع خاصى اسم ببرند این یک دوم این که این پیشنهاد براى خود آقاى مکى هم واضح نیست که هر چه می‌خواهند بفرمایند آیا محصلینى هستند که به خرج دولت در خارجه تحصیل می‌کنند یا کسانى هستند که ارز دولتى می‌گیرند؟ چون که این دو تا است توجه بفرمایید، محصلینى که به خرج دولت در آنجا مشغول تحصیل هستند، به موجب یک قوانینى به موجب یک مقرراتى اجازه به آنها داده شده است که بروند و بنده خیال می‌کنم که به جاى این تبصره اگر آقاى مکى پیشنهاد می‌کردند که ادارات سرپرستى محصلین در اروپا تحقیق بکنند و آنهایى که لازم می‌داند احضار بکنند این وارد است و آنهایی که واقعاً کار نمی‌کنند آنها را بخواهند و احضار بکنند تا این خیلى بهتر بود و الا یک مشت اشخاصى که به خرج دولت رفته‌اند کار کرده‌اند تحصیل کرده‌اند و امروز هم تحصیل مى‌کنند و خیلى هم خوب تحصیل کرده‌اند بنده می‌خواستم عرض کنم که این آقایانى که امروز اگر مهندس شده‌اند کسانى هستند که آن روز تحصیل کرده‌اند و در ادوار گذشته به خرج دولت رفته‌اند (امامى‌اهرى- با مسابقه رفته‌اند) و اما اگر منظور ارز دولت است بنده صد در صد مخالف هستم به دلیل این می‌تواند بکند این است که ارز دولتى در اختیار محصلینى که می‌خواهند به اروپا بروند بگذارند (آزاد- آقا اینها محصلین نیستند) آقا این را اشتباه نفرمایید دولت براى هزار گونه چیز ارز می‌دهد براى اجناس تجملى و لوکس ارز می‌دهد ولى این معقول نیست دنیا پسند نیست که دولت نتواند به محصلینش ارز بدهد در هیچ کجاى دنیا نمی‌شود این کار را کرد (صحیح است) بنابراین استدعا می‌کنم از این موضوع بگذرید و بنده توجه جناب آقاى وزیر فرهنگ را مخصوصاً به این نکته جلب می‌کنم که دستور بفرمایید ادارات سرپرستى که هستند دقت بیشترى بکنند و کسانى را که واقعاً کار کنند احضار کنند و الا با ندادن ارز دولتى من به هیچ‌وجه موافق نیستم این حداقل کمکى است که می‌شود.

رئیس- پیشنهاد اصلاح شده آقاى مکى قرائت مى شود. (به شرح زیر قرائت شد) از این تاریخ فرزندان نمایندگان مجلس، سناتور‌ها، وزرا و اشخاصى که روى نفوذ با خرج دولتى در خارج به نام تحصیل مشغول گردش هستند نبایستى از پول دولت به عنوان کمک تحصیل ارز داده شود.

اردلان- تشخیص این که گردش می‌رود یا تحصیل با کى است؟

غلام‌رضا فولادوند- این جور رأى نمی‌دهند.

مکى- هر جور رأى می‌دهند بنویسید.

نورالدین امامى- این پیشنهاد مفیدى است ولى گذشته است.

قاسم فولادوند- بنده این پیشنهاد را اصلاح کردم اجازه بفرمایید قرائت شود.

رئیس- پیشنهاد آقاى فولادوند قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم فرزندان وزرا و وکلا و متمکنینى که خودشان قدرت پرداخت مخارج تحصیل فرزندان خود را دارند وزارت فرهنگ حق ندارد از بودجه دولت مخارج آنها را بدهد و اگر این قبیل اشخاص فعال به این اسم در اروپا هستند فوراً باید مخارج آنها قطع شود.

رئیس- جاى آن پیشنهاد آقاى مکى این پیشنهاد شده آقاى مکى هم موافقت کردند آقاى اردلان موافقید یا مخالف؟ (اردلان- مخالفم) بفرمایید.

قاسم فولادوند- اگر ایشان مخالف هستند اجازه بدهید بنده که پیشنهاد کردم توضیحى عرض کنم.

رئیس- توضیحاتش را آقاى مکى دادند بفرمایید آقاى اردلان.

اردلان- اجازه بفرمایید بنده یک توضیحى عرض کنم به عنوان مخالف این پیشنهاد، در سال چهل میلیون ارز دولتى فروخته مى‌شود که این چهل میلیون را بفروشند براى قماش و قند و شکر و اتومبیل و چیزهایى که از بین می‌رود و چیزهایى که از بین می‌رود و چیزى که به ایران برمی‌گردد و سرمایه‌اى که به ایران برمی‌گردد همین محصلین هستند (احسنت- احسنت)

رئیس- رأى گرفته مى شود پیشنهاد آقاى فولادوند (جمعى از نمایندگان- عده کافى نیست) بسیار خوب تأمل کنید تا عده کافى شود (قاسم فولادوند اجازه بفرمایید یک توضیح کوچک بنده بدهم که آقایان رأى بدهند)

رئیس- اعلام رأى کردم دیگر نمى‌شود رأى مى‌گیریم به پیشنهاد آقاى فولادوند آقایان موافقین قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر آقاى قاسم فولادوند قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم- در شهرستان‌ها و ولایات که اهالى دبستان یا دبیرستان ساخته و به دولت تقدیم نموه‌اند اگر اهالى قوه اتمام بنا را نداشتند دولت آن را تعمیر و تکمیلش نماید.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- عملاً همین طور مى‌شود نظر ایشان تأمین است.

رئیس- پیشنهاد آقاى فرامرزى قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد.)

بنده پیشنهاد مى‌کنم که در دهات از هر کس که صلاحیت تدریس دارد با قرارداد استفاده کنند.

رئیس- آقاى فرامرزى‏

فرامرزى- عرض کنم اگر خاطر آقایان باشد در یکى از مصاحبه‌هاى مطبوعاتى یکی از وزراى فرهنگى گفت ما این قدر پول داریم براى اجراى قانون تعلیمات اجبارى ولى معلم نداریم بنده خودم که رفته‌ام در دهات و دیده‌ام خیلى جاها هست که بودجه دارد ولى معلم ندارد چرا؟ براى این که وزارت فرهنگ آیین‌نامه‌اى دارد یا شاید قانونى هست که کسى که مى‌خواهد در مدارس ابتدایى درس بدهد این باید تصدیق شش ابتدایى یا متوسطه داشته باشد که بشود استخدامش کرد ملاحظه بفرمایید در صورتی که در دهات و شهرستان‌هاى ایران اشخاص فاضلى هستند که درس خوانده‌اند از آنها استفاده هم مى‌شود کرد ولیکن تصدیق ندارند آن وقت به اندازه‌اى ادامه این کار وسیع است که الان عده‌اى از استادان دانشگاه تصدیق ندارند و این چه مملکت مسخره‌اى است که استاد دانشگاهش وقتى تصدیق و مدرک علمى نداشته باشد چون مورد احتیاج است می‌شود از او استفاده کرد ولى در مدرسه ابتدایى و الفبا که در آخر این کلاسش مى‌نویسند تخم‌مرغ را دانه دانه بفروشند این را نمی‌شود از معلم استفاده کرد مگر این که تصدیق داشته باشد من استدعا می‌کنم آقاى وزیر فرهنگ هر راهى پیدا مى‌کنند اگر راه دارد که محتاج به قانون نیست بنده پس می‌گیرم ولى اگر راه ندارد بنده استدعا مى‌کنم همان طوری که در مدارس متوسطه و دانشگاه به وسیله قرارداد استفاده مى‌شود در مدرسه ابتدایى هم استفاده بکنند این پیشنهاد را من براى این کردم که دست و بال وزارت فرهنگ باز شود که بتوانند از اشخاصى که سواد دارند و مدرک ندارند به وسیله قرارداد استفاده کنند (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- نظر آقاى فرامرزى بسیار نظر صحیحى است اگر ما قانون تعلیمات اجبارى را اجرا بکنیم قطعاً به هر ترتیبى از اشخاصى که مى‌شود استفاده مى‌کنیم ضمناً بعضى آقایانى که از وزارتخانه‌ها منتقل مى‌شوند ممکن است مدارک تحصیلى

+++

نداشته باشند (دکتر طبا- بنده با این پیشنهاد مخالفم) بنده خیال مى‌کنم که آقاى دکتر طبا هم مخالف مى‌باشند با این که ما براى تدریس فارسى در کلاس اول ابتدایى از یک کسى که تحصیلات خوب فارسى دارد و خطش هم خوب است استفاده کنیم ما در نقاطى که می‌توانیم از اشخاص تحصیل‌کرده استفاده بکنیم استفاده مى‌کنیم البته در جاهائیکه مدارک تحصیلى هست و اشخاصی که مدارک تحصیلى دارند اول از آنها استفاده می‌شود این براى کلاس اول و دوم ابتدایى است نه تدریس در دبیرستان‌ها و کلاس‌هاى بالاى دبستان‌ها اما راجع به آن چیزى که آقاى آزاد فرمودند بنده خیال نمى‌کنم که نظر بنده و آقاى آزاد از این جهت با هم اختلاف داشته باشد آقاى آزاد هم این نظر را دارند که مملکت ایران مملکت مستقلى است و خودشان هم همین عقیده را دارند و بنده هم همین نظر را اینجا تأیید کردم و تأکید کردم و توهینى به ایشان نشده است.

رئیس- آقاى دکتر طبا

دکتر طبا- بنده یقین دارم آقاى فرامرزى این پیشنهاد را از روى حسن‌نیت داده‌اند ولى با علم که نمی‌شود بازى کرد، این چیز غریبى است که ما بیاییم پیشنهاد بکنیم که هر کسى که صلاحیت داشت او بتواند تدریس بکند این پیشنهاد البته صحیح است ولى چه کسى می‌تواند تشخیص بدهد که فلان کس صلاحیت دارد یا نه؟ اجازه بفرمایید الان وزارت فرهنگ یک آیین‌نامه‌اى دارد که هر کس تصدیق شش ساله ابتدایى دارد او می‌تواند تدریس بکند این حداقل یک مدرکى است که هر کس دارد می‌توانند یک عده شاگرد را به دست او بدهند که تدریس بکند بنده می‌دانم که در عمل هم وزارت فرهنگ در ولایات مواجه با اشکالات خواهد شد و هر کسى که می‌تواند اسم خودش را بنویسد تقاضا خواهد کرد که بیاید تدریس بکند ایشان فرمودند که در دانشگاه استادانى هستند بدون مدرک تحصیلى، بنده که هر چه فکر می‌کنم گمان نمی‌کنم که در دانشگاه کسی که مدرک تحصیلى نداشته باشد ولى بنده مى‌بینم که معلمینى هستند که تصدیق شش ابتدایى دارند و تدریس هم می‌کنند و شاگردانى که از زیر دست اینها بیرون می‌آیند سواد ندارند بنابراین خواهش دارم آقایان و یقین دارم که آقاى فرامرزى هم با بنده موافقند که با علم نمی‌شود بازى کرد (شوشترى- علم غیر از سواد است آقاى عصار و فاضل تونى را چه مى فرمایید؟) علم و تعلیمات و سواد تمام در یک ردیف است این پیشنهاد به عقیده بنده اصل تعلیمات را خراب خواهد کرد و از این هم پایین‌تر خواهد برد و وزارت فرهنگ باید براى صلاحیت مدرک قائل شود و گر نه صلاحیت ممکن است یک کسى جزئى سواد داشته باشد و براى خودش صلاحیت تدریس قائل شود بنده با این پیشنهاد مخالفم.

رئیس- این بسیار پیشنهاد خوبى است در دهات و قصبات هم اشخاصى پیدا می‌شود که می‌توانند ابتدایى را تدریس کنند منتها وزارت فرهنگ الان خودش نمی‌تواند استخدام کند اما این الان مربوط به این لایحه نیست و نمی‌تواند اینجا مطرح شود براى این که این می‌رود به سنا آقاى وزیر فرهنگ شما اختیاراتى دارید که بتوانید بدون رأى مجلس استفاده کنید؟ (جمعى از نمایندگان- رأى، رأى) رأى نمی‌شود گرفت براى این که می‌رود به سنا.

رضوى- در قانون تعلیمات اجبارى اجازه‌اى هست براى این کار

رئیس- آقاى ناظر‌زاده‏

ناظر‌زاده- بنده فقط خواستم از جناب آقاى وزیر دارایى که راجع به صدور اضافات و ترفیعات کارمندان دولت موافقت فرمودند تشکر بکنم زیرا این کار مکرر مراجعه شده بود و به ایشان هم عرض کردیم قبول فرمودند و حالا عده زیادى از کارمندان به ما مراجعه کرده بودند و می‌گفتند که تکلیف این کار به کجا رسیده حالا چون ما از این جهت فارغ شدیم بنده از ایشان تشکر می‌کنم.

رئیس- دیگر پیشنهادى نیست حالا براى نظر مشورتى به سنا فرستاده می‌شود آقاى آزاد هم که طبق ماده 90 اجازه خواسته بودند حاضر نیستند.

6-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- عرض کنم که دولت تقاضا کرده است یک جلسه فوق‌العاده تشکیل شود.

مکى- باید رأى گرفته شود چون رأى داده شده است به تعطیل مجلس این هم محتاج به رأى است بنده مخالفم و دلایل مخالفتم را باید عرض کنم (اردلان- بنده موافقم) (همهمه نمایندگان)

دکتر کیان- احتیاج به رأى ندارد.

شوشترى- جناب آقاى رئیس اجازه بفرمایید این ماده مربوط به تعطیل قرائت بشود تقاضاى دولت باید پذیرفته شود.

رئیس- ماده 192 قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 192 دوره اجلاسیه مجلس شوراى ملى طبق اصل هشتم قانون اساسى در هر سال از چهارده مهر ماه آغاز مى شود مدت و موقع تعطیل تابستان در هر سال موکول به تصمیم و رأى مجلس شوراى ملى است و مدت آن یک ماه است از طرف دوره اجلاسیه از 28 اسفند ماه تا 15 فروردین سال بعد تعطیل خواهد بود رئیس مجلس به تقاضاى چهل نفر از نمایندگان یا درخواست دولت در اوقات تعطیل مى‌تواند مجلس را به طور فوق‌العاده دعوت کند (جمعى از نمایندگان رأى لازم ندارد) بنابراین با ماده آیین‌نامه رأى نمی‌خواهد و آن وقت تعطیل با موافقت آقایان از 15 مرداد شروع مى‌شود تا 15 شهریور.)

( یک ساعت و بیست دقیقه بعد از ظهر مجلس ختم شد)

‌رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

بقیه مطالب آقاى قبادیان که طبق اعلام مقام ریاست در جلسه 53 در آخر مذاکرات مشروح مجلس چاپ می‌شود.

آیا توجهى از طرف دولت‌هاى وقت به این شهرستان مهم سرحدى شده خیر.

اگر اینجانب بخواهم وضع بیچارگى و پریشانى مردم این سامان را به عرض برسانم باعث تأثر خاطر آقایان خوهد شد چون جناب آقاى رزم‌آرا با یک طرز نوینى روى کار آمده و امیدوارم کارهاى نوینى که انجام می‌دهند به خیر و صلاح ممکلت و ملت باشد و اینجنانب یقین دارم با حسن‌نیتى که آقاى نخست وزیر دارند توفیق کامل حاصل فرمایند مخصوصاً با لایحه که براى اصلاحات امور اجتماعى و اختیارات به مردم به طریق ماده واحده به مجلس شورای ملى تقدیم داشته‌اند و نوید اصلاحات را در قدم اول به ملت ایران داده امیدوارم مجلس شورای ملى به ترتیبى که به استقلال کشور لطمه وارد نسازد هر چه زودتر ماده واحده را به تصویب رسانده و از این راه خدمت گران‌بهایى به ملت ایران بنماید.

در کمیسیون کشور به جناب آقاى نخست وزیر و معاون وزارت کشور نسبت به آیین‌نامه ماده واحده مطالبى معروض و اعتراضى که لازم بود تذکر دادم شهد‌الله آیین‌نامه مخصوصاً تقسیمات کشور خوب تنظیم نشده ولیکن چون جناب آقاى نخست وزیر فرمودند که اصلاح آیین‌نامه در اختیار خود آقایان نمایندگان مجلس است و در اصلاحاتى که به عمل مى‌آید موافقت خواهند فرمود به این جهت به هیچ‌وجه جاى نگرانى باقى نمی‌ماند به عقیده این جانب بهترین خدمتى که دولت به وسیله تقدیم همین لایحه نموده بسیارى از اشکالات مردم را رفع خواهد نمود مخصوصاً نمایندگان شهرستان‌ها بایستى با تمام قدرت از این ماده واحده پشتیبانى نمایند و یقین داشته باشند که ملت نجیب ایران همیشه میهن‌پرست بوده و در مخیله‌شان هیچ‌وقت خطور نخواهد نمود که دم از تجزیه ایران بزنند امیدوارم که مساعى بیگانه و بیگانه‌پرستان در این را به جایى نرسد و دولت هم توفیق کامل حاصل نماید که تتمه قانون اساسى را با نهایت جدیت و درستى انجام داده و آرزوى چهل و پنج ساله ملت ایران برآورده شود روى سخن من با آقایان نمایندگان شهرستان‌هاى خارج از مرکز است آیا شایسته نیست که مردم در امور شخصى خودشان دخالت نموده و دست بعضى از مأمورین مغرض و طماع را کوتاه نمایند جناب آقاى رزم‌آرا این جانب از دولت شما تقاضا دارم هر چه زودتر توجهى به وضعیات اسفناک اهالى غرب نموده و مردم را از این وضع ملالت‌بار نجات بخشید چون منویات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به رفاه و سعادت ملت ایران است و به عقیده این جنانب براى این منظور مقدس جنابعالى را مأمور و معرفى فرموده‌اند و اکثریت مجلس شوراى ملى عملاً پشتیبانى خود را نشان داده‌اند.

و بعدها هم از قدم‌هاى اصلاحى که دولت براى آبادى و عمران کشور و ملت بر‌می‌دارد یقین داشته باشید از پشتیبانى مضایقه نخواهد نمود چون اینجانب به حسن‌نیت جنابعالى اطلاع کامل دارم امیداوارم به طریقى که ملت ایران آرزو دارند در حکومت جنابعالى کامیاب شوند در تاریخ مشروطیت ایران نام نیکى از خود براى همیشه باقى بگذارید. مطلب دیگرى که مردم انتظار دارند قضیه قانون انتخابات و ازدیاد نمایندگان طبق قانون اساسى معلوم شده در اوایل مشروطیت و تدوین قانون اساسى بعضى از قسمت‌هاى مهم کشور به کلى فراموش شده است حق هم داشته‌اند رجال آن زمان از آمار بى‌اطلاع و از وضع جغرافیایى جز این که در روى نقشه ناقص ایران چیزهایى دیده‌اند از طوایف و محل‌هاى کوهستانى و دور به کلى بى‌اطلاع متأسفانه نمایندگانى هم در مرکز نداشته‌اند که از حق قانونی‌شان دفاع نمایند براى همین منظور بوده عده‌ای را تا دویست نفر در قانون اساسى پیش‌بینى نموده ملت ایران انتظار بذل توجه دولت را نسبت به این موضوع مهم و حساس را دارد. موضوع دیگرى که می‌خواستم به عرض آقایان برسانم در جلسه خصوصى قرار شد مطالبى که بحث مى شود در روزنامه‌ها منعکس نشود بعد دیدیم در بعضى از جراید موضوع مهم مذاکرات را منعکس نموده‌اند چون به مذاکرات اینجانب و جناب آقاى دکتر بقایى چیزهایى نوشته شده بود مجبورم مختصر توضیحى بدهم آقاى دکتر بقایى مجله ایران که در پاریس چاپ شده و نقشه کردستان بزرگ را ترسیم نموده در جلسه خصوصى ارائه فرمود براى رفع سوء‌تفاهم به عرض می‌رسانم کردستان همیشه خودش را جزو لاینفک ایران دانسته و خواهد دانست اگر یک نفر ماجراجو به تحریک بیگانگان کتاب و روزنامه بنویسد به هیچ‌وجه در روحیه ملت غیور کردستان ایران اثرى نکرده و نخواهد کرد پاک‌ترین و خالص‌ترین نژاد آریایی همان کردها هستند که از زمان ماد تا کنون عادات و اخلاق‌شان را حفظ نموده هیچ‌وقت مرتکب عملى که برخلاف استقلال ایران باشد نشده اگر در چندسال قبل قاضى محمد در مهاباد کوچک در تحت استیلاى قواى بیگانه زمزمه شومى نموده کردها و ایلات غرب میهن‌پرستى خود را کاملاً به دنیا نشان دادند و نیز جز چند نفر از افراد مهابادى که از اقارب خود قاضى محمد بودند کسى مبادرت به خیانت و شرکت با ایشان ننمود بلکه به عکس اتحادیه در صفح غرب بر پا است اینجانب بر علیه تجزیه‌طلبان تشکیل و تو دهنى که لازم بود به خائنین زده شد حتى در اعزام قوا به آذربایجان اهالى کرمانشاهان حاضر شدند که عموم افراد خود را در معیت ارتش شاهنشاهى به آذربایجان اعزام دارند سوابق مفصلى در وزارت جنگ و ستاد ارتش و وزارت کشور موجود است هر کدام از آقایان مایل باشند مراجعه فرمایند بنابراین این گونه زمزمه‌ها در نظر ملت کرد ایران دو پشیزى ارزش ندارد.

از بى‌لطفى آقاى دکتر بقایى هم که نسبت به این جانب فرمودند چیزى عرض نمی‌کنم ولیکن در دوره پانزدهم در جواب آقاى مهندس رضوى و آقاى آزاد با سند ثابت نمودم که اگر من دچار صدمات و بدبختى‌هایى شدم در اثر میهن‌پرستى و تسلیم نشدن به میل اجانب بود و خیال نمی‌کردم با آن بیانات روشن بنده دیگر مطلب دنبال شود.

آقایان ما باید اغراض شخصى را زمین گذاشته در یک موقعى که وضع جهان آشفته و موقعیت کشور ما هم خیلى حساس است شایسته است دست اتحاد و اتفاق به هم داده همه با هم بگوییم که نسبت به ایران عزیز خدمتگزار و فداکار باشیم نفاق کشور را به ورطه نیستى و فنا می‌کشاند مردمان میهن‌پرست فکرى جز ایجاد اتحاد و اتفاق ندارند و همین تفرقه و دوئیت است که یبگانگان را به طمع انداخته است.

+++

یادداشت ها
Parameter:294572!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)