کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 53 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 23 اسفند ماه 1326  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- معرفی آقای نصرالله صبا به معاونت وزارت دارایی

3- تقدیم دو فقره سؤال و یک فقره استیضاح از طرف دولت

4-بیانات چند نفر از نمایندگان

5-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 53

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 23 اسفند ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- معرفی آقای نصرالله صبا به معاونت وزارت دارایی

3- تقدیم دو فقره سؤال و یک فقره استیضاح از طرف دولت

4-بیانات چند نفر از نمایندگان

5-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت شش و بیست دقیقه بعد از ظهر به ریاست آقاى ظفر ایلخان (نایب رئیس) تشکیل گردید

[1- تصویب صورت مجلس‏]

صورت مجلس دو جلسه قبل را آقاى فولادوند (منشى) قرائت نمودند

ساعت شش و ربع بعد از ظهر مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید و پس از تذکر آقایان حاذقى و باتمانقلیج و اسلامى تصویب شد.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین با اجازه- آقایان: کشاورز صدر- هدایت الله پالیزى- نورالدین امامى- عبدالحسین اورنک- محمد ذوالفقارى- ابراهیم افخمى- عبدالرحمن فرامرزى- محمدتقى بهار- ابوالحسن صادقى- على اکبر ملکى- عبدالحسین نیکپور- حائرى‌زاده.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: محمد‌حسین صولت قشقایى- اردشیر شادلو- معتمد دماوندى- ابوالفضل تولیت- امیر‌تیمور- محمدعلى قوامى- شهاب خسروانى- دکتر مصباح‌زاده- مرتضى شریف‌زاده- محمدتقى خوئیلر- محمد عباسى- عباس قلى عرب شیبانى.

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: مهندس رضوى- دکتر راجى- محمدعلى منصف- محمدعلى مسعودى- ابوالحسن رضوى- یمین اسفندیارى- سالار بهزادى.

دیرآمدگان بى‌اجازه- آقایان: عزت‌الله بیات حسن اکبر- دکتر اعتبار- آقاخان بختیار- دکتر طبا- شریعت زاده- سلمان اسدى- باتمانقلیج- دکتر متین دفترى- بهاء‌الدین کهبد- ابوالفتح قهرمان.

[روزنامه یومیه‏

فهرست مندرجات‏

1- صورت مشروح مذکرات پنجاه و سومین جلسه دوره پانزدهم. از صفحه 1 تا 10

2- اخبار مجلس از صفحه 1 تا 10

3- تصویبنامه ها از صفحه 1 تا 11

4- آگهی‌های رسمى از صفحه 1 تا 13]

به کفایت مذاکرات در ماده اول لایحه محدویت بازرگانان خارجى اخذ رأى و تصویب شد و آقاى ابوالقاسم بهبهانى پیشنهاد نمودند کسانى که در شرکت‌های وارداتى مداخله می‌کنند باید سهام آنها با نام باشد و توضیحى درین باره دادند و آقاى مهدى ارباب راجع به قانون تجارت و شرکت سهامى بى‌نام تذکرى دادند و آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى و منشى کمیسیون بازرگانى پیشنهاد را قبول نمودند.

آقاى ملک‌مدنى پیشنهاد نمودند وزارت اقتصاد ملى مکلف است در مراکز استان‌ها یا شهرستان‌های مهم به بازرگانان سهمیه بدهد و براى اجازه ورود کالاهاى خارجى بازرگانان شهرستان‌ها در محل استفاده کنند و توضیحاتى در اطراف آن دادند. آقاى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر قبول نمودند و منشى کمیسیون ضمن توضیحى گفتند در پیشنهاد معلوم شود به چه نسبت باشد.

آقاى نبوى پیشنهاد نمودند صد و بیست و پنج واردات مختص تجار مرکز و بقیه با رعایت تناسب بین شهرستان‌ها تقسیم شود و گفتند مقصود جلوگیرى از خرابى شهرستان‌ها است و آقاى اردلان با تبعیض مخالف بودند. آقاى وزیر بازرگانى موافقت نمودند که سى در صد مختص مرکز و بقیه به تناسب جمعیت هر محل تقسیم شود. آقاى نبوى نیز پیشنهاد خود را بدین ترتیب اصلاح نمودند.

+++

 آقایان- امین تقى زاده- شهاب خسراونى- دکتر اعتبار- بیات- عباس مسعودى- کفایى- مسعود ثابتى- عباس اسکندرى و اسدى پیشنهاد نمودند: به جاى عنوان محدودیت نوشته شود تنظیم معاملات بازرگانى خارجه و به جاى ماده اول و تبصره‌های آن و ماده دوم نوشته شود: پروانه فروش ارز فقط به بازرگانان ایرانى داده شود کالاهائى که تا این تاریخ حمل شده و اسناد و صولى آنها به بانک‌های مجاز رسیده مشمول ماده اول نخواهد بود تملک سهام شرکت‌های وارداتى اتباع ایران براى بیگانگان ممنوع و سهام شرکت‌های صادراتى بلامانع خواهد بود- بازرگانان بیگانه و شرکت‌های مختلط اتباع ایران و بیگانگان مجازند کالاهاى مجاز را تحت مقررات از ارزهاى حاصله از صادرات خریدارى و وارد نمایند و آقاى امین به طور مشروح توضیحاتى دادند و معتقد بودند که جلوگیرى از رقابت بازرگانى به ضرر مصرف کنندگان خواهد بود و تقاضا نمودند لایحه تحت شور و مطالعات بیشترى قرار گیرد.

آقاى دکتر عبده طبق ماده 58 نظامنامه راجع به اصلاح و تغییر تذکرى دادند و آقاى اردلان به عنوان مخالف توضیحاتى داده گفتند در این لایحه تجارت واردات منحصراً براى تجار ایرانى است وتجار بیگانه می‌توانند در تجارت صادرات عمل کنند. ضمن اخذ رأى به این پیشنهاد تغییر عنوان لایحه از طرف وزیر بازرگانى قبول شد و اصل پیشنهاد تصویب نگردید.

آقاى سزاوار پیشنهاد نمودند که بازرگانان بیش از ده درصد سود نبرند.

آقاى مکى پیشنهاد نمودند که وارد‌کنندگان و صاحبان کارخانه بیش از دوازده درصد به قیمت تمام شده نیفزاید.

آقاى سزاوار پیشنهاد خود را به دوازده درصد اصلاح نمودند و آقاى وزیر و منشى کمیسیون پیشنهاد را قبول کردند.

آقاى مهندس رضوى پیشنهاد نمودند کسانى که ارز براى واردات دریافت می‌کنند مفاصا حساب مالیاتى ارائه دهند و آقاى وزیر بازرگانى رسید اظهارنامه مالیاتى سال قبل را کافى می‌دانستند.

درین موقع چون عده براى اخذ رأى کافى نبود ساعت هشت بعد از ظهر تنفس داده شد.

و ساعت شش و پنجاه دقیقه بعدازظهر روز پنجشنبه مجدداً مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى اخذ رأى گردید و تصویب نشد.

غائبین جلسه روز 5 شنبه 20 ماه 26

غائبین با اجازه- آقایان: دکتر مظفر بقائى. جوادعامرى. کشاورز صدر. اورنک. منصف عبدالرحمن فرامرزى. احمد بهادرى. محمد‌تقى بهار. صادقى. احمد دهقان. حائرى‌زاده. سالاربهزادى.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: محمد‌حسین صولت. قشقایى. ارشیر شادلو. معتمد دماوندى. تولیت- امیر‌تیمور. قوامى. دکتر مصباح‌زاده. شریف‌زاده. محمد عباسى. عرب شیبانى.

آقاى نخست وزیر اظهار نمودند دو نفر از وزراء مستمفى شده‌اند و اینک آقاى سهیلى وزیر مشاور و آقاى سپهبد امیراحمدى وزیر کشورو آقاى عبدالحسین هژیر وزیر مشاور و آقاى نورى اسفندیارى وزیر امور خارجه معرفى می‌شوند.

آقاى مهندس رضوى پیشنهاد کردند یک هفته بعد از هر ماه صورت کلیه پروانه‌های صادر شده منتشر شود و ضمن توضیح به مداخلات دولت در انتخابات سیرجان اعتراض نمودند و پیشنهاد مورد قبول منشى کمیسیون و وزیر بازرگانى قرار گرفت.

آقاى مکى پیشنهاد کردند به واردکنندگانی که اول هر سال اقتصادى گواهینامه مالیات بردر آمد ارائه کنند تا بیست برابر مالیات پرداخت شده و به شرکت‌هاى ‌جدید التأسیس به نسبت پنجاه درصد سهام پرداخت شده آنها پروانه ورود کالا داده شود و ضمن توضیح معتقد بودند که باید حقوق طبقه ضعیف رعایت شود.

آقاى اردلان نیز توضیحى در این باره دادند و آقاى رئیس بیان داشتند که منشى کمیسیون تقاضا نموده است پیشنهادات ماده اول به کمیسیون برود و ماده 62 نظامنامه قرائت شد.

آقاى نبوى به جاى ماده اول پیشنهاد نمودند از تاریخ تصویب این قانون پروانه واردات فقط به تجار ایرانى داده خواهد شد و ضمن توضیح اظهار نمودند که عمده مطلب همان است که در ماده یک نوشته شده و پیشنهادها در کمیسیون به بقیه قانون ضمیمه شود.

آقا دکتر معظمى با توضیحى راجع به جلسات عصر و نتایج آن تقاضا نمودند جلسات همان صبح‌ها تشکیل شود.

آقا ملک‌مدنى تقاضا نمودند اعضاى کمیسیون جلسات بیشترى تشکیل دهند و گزارش زودتر به مجلس تقدیم شود.

در این موقع عنوان هشت فقره کارهاى آماده شده براى دستور قرائت شد و آقاى دکتر ملکى پیشنهاد نمودند که منع کشت خشخاش و استعمال تریاک جزو دستور جلسه آینده شود و آقاى حاذقى گزارش کمیسیون عرایض را مربوط به رسیدگی شکایات و حضور نمایندگان وزارتخانه‌ها در مجلس قرائت نمودند

آقاى رضوى راجع به تصویب نامه دولت براى حمایت از صنایع داخلى و جلوگیرى از واردات زاید و رعایت منافع مصرف‌کنندگان که صاحبان کارخانجات منظور نمی‌دارند تذکراتى دادند.

آقاى وزیر بازرگانى با توضیحى تأیید نمودند که این موضوع در کمیسیون مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

آقاى دکتر عبده راجع به بیکارى 450 نفر کارگران سررشته‌دارى ارتش و کفش‌هایى که از فلسطین خریدارى شده شرحى بیان داشتند معتقد بودند این معامله به ضرر دولت و کارگران بوده و باید فسخ شود و کارگران بیکار نمانند.

آقاى وزیر بازرگانى نیز معتقد بودند مادام که در خود کشور می‌توان رفع احتیاج کرد حق نیست به خارج سفارشى داده شود و وعده دادند که موجبات تأمین این منظور بزودى فراهم شود.

در این موقع ورقه استیضاح آقاى آشتیانى زاده قرائت شد که دولت اعلام شود و ساعت هشت و ربع بعد از ظهر جلسه خاتمه یافت.

جلسه آینده بروز یکشنبه محول گردید.

نایب رئیس- آقاى رضوى نسبت به صورت جلسه اعتراض دارید؟

ابوالحسن رضوى- بلى‏

نایب رئیس- بفرمایید.

ابوالحسن رضوى- مکرر در موضوع صورت جلسه تذکراتى اینجا داده شده جواب‌هایى هم از طرف هیئت رئیسه و مقام ریاست داده شده که خلاصه این طورى خواهد بود که صورت مجلس خوانده شده در مجلس خلاصه ایست از مذاکرات مجلس که در هر جلسه اتفاق افتاده و عین همان درج می‌شود که صورت مجلس جلسه گذشته باید در هر جلسه تصویب بشود آن وقت این صورت جلسه اگر نمودارى از حقیقت جلسه قبل نباشد آنچه تصویب می‌شود با آنچه واقع می‌شود دو تا است بنابراین فایده ندارد. از آن جمله موضوع گفتگوى بنده در جلسه گذشته اولاً سوال بود نه تذکر ولى اینجا نوشته‌اند تذکراتى داد دوم این است که در قسمت سؤال هم راجع به این که چه فکرى دولت کرده است از براى مصرف‌کنندگانى که یک بهبودى حاصل بشود این موضوعى بود که اساساً نوشته نشده بود و آن وقت جواب آقاى وزیر که فرمودند در نزدیک‌ترین فرصتى اقدام خواهد شد این هم اشاره‌ای نشده است حالا من نمی‌دانم اگر این سه قسمت توى صورت مجلس نباشد مجلس چه چیز را راجع به چه موضوعى تصدیق می‌کند تذکر بنده این بود که این قسمت رعایت بشود.

نایب رئیس- رعایت خواهد شد. آقاى حاذقى راجع به صورت مجلس بیانى دارید؟

حاذقى- بلى- من نسبت به دو نکته مهم خواستم توجه مقام ریاست را جلب کنم که در صورت مجلس از نظر دور افتاده موضوع اول مسئله از اکثریت افتادن جلسه است که مرتب اینجا اعتراض شده و حتى آقاى دکتر معظمى در آن جلسه فرمودند که ما 80 نفر 70 و چند نفر ما همیشه اینجا هستیم و یک عده معدودى 2 نفر یا 3 نفر همین طور از مجلس خارج می‌شوند و مجلس را همین طور معطل و بیکار می‌گذارند و این انعکاس بدى دارد امر بفرمایید در صورت جلسه همان طورى که تقاضا شده قید شود و نام آنهایی که در وسط جلسه از جلسه بیرون می‌روند بدون رعایت تابلو و رعایت اکثریت یاد داشت بکنند تا این وسیله بشود که آقایان رعایت بکنند. (صحیح است) موضوع دیگر خواستم عرض کنم مسئله این لایحه بازرگانى خارجى و محدودیت آن است که اینجا موقعی که پیشنهاد شد و آقاى منشى کمیسیون به جاى مخبر تقاضى کردند که برود به کمیسیون عده‌ای اینجا مخالفت کردند از آن جمله آقاى اردلان و من بودیم و ما گفتیم که این ضرورت ندارد به کمیسیون برود براى این که وقتى برگشت تازه همان صورت اول را دارد و این را باید در صورت جلسه قید بکنند و مخصوصاً تذکر داده شد که تا جلسه امروز از کمیسیون برگردانند به مجلس که در خارج موجب سوء‌ظنى نباشد اگر بر نگشته مقام ریاست امر بفرمایند حتماً براى جلسه پس فردا بیاورند و براى تصویب آن هم قبل از عید جلسه بکنند که این لایحه به تصویب برسد.

+++

نایب رئیس- اصلاح خواهد شد. آقاى قبادیان نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

قبادیان- قبل از دستور.

نایب رئیس- صورت مجلس جلسات پیش تصویب شد. آقاى وزیر دارایى فرمایشى داشتید؟ بفرمایید.

[2- معرفى آقاى نصرالله صبا به معاونت وزارت دارایى‏]

وزیر دارایى- بنده می‌خواستم با اجازه آقایان آقاى نصرالله صبا معاون وزارت دارایى را به مجلس شوراى ملى معرفى کنم (صحیح است- مبارک است)

بعضى از نمایندگان- دستور

نایب رئیس- جمعى از آقایان تقاضاى مذاکرات قبل از دستور فرموده‌اند.

حاذقى- بنده یک عرض فورى و لازمى دارم.

بعضى از نمایندگان- دستور دستور.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم آقاى.

اقبال- من مخالفم با دستور.

نایب رئیس- آقاى اقبال بفرمایید.

اقبال- عرض کنم که در دستور چیز مهمى نداریم (اردلان- داریم آقا) اجازه بفرمایید لایحه تحدید بازرگانى خارجى هنوز از کمیسیون مجلس شوراى ملى برنگشته است (حاذقى- باید بر گردد) البته اگر آن لایحه حاضر می‌بود و مطابق مقررات 24 ساعت پیش طبع و توزیع شده بود قابل طرح بود ولى چون فعلا آن لایحه در دسترس نیست و کار مهمى هم در این جلسه نداریم بنده پیشنهاد می‌کنم که اجازه بفرمایید چند نفر از آقایان صحبت‌هایى دارند بکنند (صحیح است) و این مجلس براى این نیست که صحبت درش نشود باید صحبت بکنند (صحیح است) از این همه بنده تقاضا می‌کنم که اجازه بفرمایید صحبت کنند و بعد هم چیزهایى است از قبیل مرخصى و غیره که باید انجام بشود.

اردلان- بنده مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

اردلان- اگر آقایان اجازه بفرمایند بنده علت مخالفتم را عرض می‌کنم و آن این است که ما در این شب عید بیائیم یک عیدى به ملت ایران بدهیم و آن یک لایحه معافیت ماشین‌های کشاورزى است و یک ماده هم بیشتر ندارد اگر آقایان موافقت بفرمایند جناب آقاى وزیر دارایى هم اینجا تشریف دارند و از کمیسیون کشاورزى و دارایى هم مدتى است داده شده است آقاى مسعود ثابتى مخبر و بنده هم هستم اگر آقایان موافقت بفرمایید این یک ماده را در این شب عیدى رأى بدهیم و ماشین‌های کشاورزى را معاف بکنیم براى مملکت مفید است این عقیده بنده است (صحیح است).

نایب رئیس- آقایانی که موافقند وارد دستور بشویم قیام بفرمایند (عده‌ای برخاستند) تصویب نشد.

[3- تقدیم دو فقره سؤال و یک فقره استیضاح‏]

نایب رئیس- دو فقره سؤال از طرف آقاى رحیمیان و آقاى کهبد رسیده است که به وزارتخانه‌های مربوطه داده می‌شود یک فقره استیضاح از طرف آقایان شریعت‌زاده- عمادالدین سزاوار- ابوالقاسم امینى و دو نفر دیگر از آقایان رسیده است که قرائت می‌شود و به استحضار دولت خواهد رسید. (استیضاح به شرح زیر قرائت گردید).

ریاست مجلس شوراى ملى- امضاء کننده ذیل از دولت جناب آقاى حکیمى به علت سوء سیاست داخلى که شامل قسمت‌های بسیارى از شئون زمامدارى در حکومت دمکراسى است استیضاح و تقاضا می‌کنم به دولت معظم له اعلام فرمایید که براى دادن پاسخ استیضاح وقت معین کنند و در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانند- احمد شریعت‌زاده- عمادالدین سزاوار- ابوالقاسم امینى.

دکتر اعتبار- موضوع استیضاح باید معین شود این خیلى کلى است.

رضوى- امضاء‌ها را بخوانید آقا.

نایب رئیس- خود آقایان اطلاع دارند بگویند آنهایی که استیضاح کرده‌اند.

یکى از نمایندگان- همین سه نفرند آقا.

نایب رئیس- بسیار خوب به اطلاع دولت خواهد رسید،، آقاى اقبال قبل از دستور بفرمایید.

[4- بیانات قبل از دستور چند نفر از نمایندگان]‏

اقبال- بنده دو تا مطلب داشتم که می‌خواستم به استحضار آقایان نمایندگان برسانم اگر چه یک قدرى هم دیر شده ولى چون مطلب‌های لازمى است به عرض آقایان می‌رسانم. اول نگرانى و گله‌ای است که واقعاً از این دستگاه تبلیغات و رادیو خودمان دارم. (صحیح است) دستگاه رادیو و تبلیغات در مملکت براى این است که مصالح مملکت و سیاست عالیه دولت را ترویج و منتشر بکند. (صحیح است) ولى با کمال تأسف این دستگاه اغلب یک چیزهاى مبتذل (صحیح است) و نمی‌دانم صفحه‌های" تو رفتى و عهد خود شکستى" درش منتشر است و من جمله نطق آقایان نمایندگان را که از نظر اهمیت باید با کمال دقت ضبط کند و عین او را توزیع و منتشر کند اغلب سرو دست و پا شکسته و چیزهایی که مربوط به نطق و کلانی است منتشر می‌کند. ملاحظه بفرمایید چندى پیش یکى از آژانس‌های خارجى یک خبر مهملى منتشر کرد به این که نمی‌دانم فلان ناو امریکایى می‌آید به خلیج فارس و آنجا مانور می‌دهد و این ناو هم هواپیما به راست و هواپیما‌هایى که بر روى این ناو هست به قدری قوى است که می‌تواند از خلیج فارس حرکت کند و نمی‌دانم برود کجا را بمباران بکند البته این خبر تکذیب شد و آقاى نخست وزیر هم تکذیب کردند و من هم به علت این که ایشان تکذیب کردند این را عرض می‌کنم،، می‌گویم چیزی که از اصل بى‌‌احساس است و مورد تکذیب نخست وزیر هم واقع می‌شود این چرا باید در این روزنامه‌ها منتشر بشود ما باید دستگاه منظم و حساس داشته باشیم که تمام این اخبارى که مربوطه به سیاست خارجى ما است مراقبت بشود و بعد هم آن چیزهایى که مضر به مصالح مملکت ما است آنها را منتشر نکنند (یمین اسفندیارى- و حقیقت هم ندارد) و حقیقت هم ندارد. عرض کنم که ... (صفوى- سانسور که نمی‌شود کرد) ... نگفتم سانسور،، اجازه بفرمایید، دولت انگلستان را آقایان می‌دانند که یکى از بزرگ‌ترین کشورهاى مشروطه عالم است و در آنجا مراعات مشروطیت شاید از همه جا بیشتر می‌شود ولى با این تفصیل که در هیئت دولت آنجا شخص عالی‌مقامى است به نام ... یعنى رئیس مطبوعات که وظیفه‌اش همین است که اخبار خارجى و چیزهایى که منتشر می‌شود آن‌ها را می‌گیرد و چیزهایى را که مضر است حذف می‌کند. ما این رادیو و تبلیغات را براى مصالح مملکتمان می‌خواهیم با این بودجه سنگین،، واقعاً جلو این چیزها را باید بگیرند چون اینها یک چیزهاى تحریک‌آمیز دروغى است و اینها را نباید بگذارند در جراید منتشر بشود‌، این نکات باید مراعات بشود این عرض بنده بود راجع به تبلیغات: مطلب دومى که داشتم این است که همه آقایان می‌دانند که من به آقاى احمد دهقان ارادت دارم،، ایشان از دوستان قدیم و صمیمى من هستند و خودشان هم شاهدند که در مقام دوستى و حقیقت از هیچ نوع اظهار دوستى به ایشان فروگذار نکردم. در آن موقعى که اعتبار‌نامه‌ها مطرح بود اعتبار‌نامه ایشان در شعبه سوم مطرح بود که من رئیس بودم و با این که آقایان هم می‌دیدند که یک نوع تحریکاتى اینجا هست من با نهایت سختى مقاومت کردم و اعضاى شعبه هم کمک کردند و کار نمایندگى ایشان که واقعاً هم صحیح بود گذشت. اما چرا می‌گویم صحیح بود براى اینکه ما اطلاعات صحیحى از انتخابات خلخال نداشتیم ولى براى این بود که آقاى امیر‌نصرت اسکندرى که ایشان و اقوال ایشان همیشه مورد اعتماد مجلس است (صحیح است). راجع به انتخابات ایشان توضیحاتى دادند که خوانین و محترمین خلخال که مؤثر در کار انتخابات هستند نظر به خدماتی که آقاى دهقان کرده‌اند تصمیم گرفته‌اند که ایشان را انتخاب کنند ما هم به احترام فرمایش ایشان که واقعاً هم صحیح بود این کار را کردیم. در تماشا‌خانه تهران از یک هفته قبل یک پیسى را نشان می‌دهند. قبلاً باید عرض کنم که آقاى دهقان خدمات بزرگى از این راه واقعاً کرده‌اند (صحیح است) زحماتى کشیده‌اند که جاى انکار نیست و من از این حیث از ایشان تشکر می‌کنم و به مناسبت نیست که عرض بکنم صنعت هنرپیشگى با ذوق مخصوص ایرانى در این مملکت خیلى خوب پیشرفت کرده و الان به آقایان واقعاً توصیه می‌کنم تشریف ببرند به این تآتر فردوسى و ملاحضه بفرمایند که آقاى نوشین که واقعاً از افتخارات هنرمندان ایران است (صحیح است‏) و با همسر محترمشان و سایر کارکنان آنجا با چه قدرت و اهمیتى این پیس‌های خوب را آنجا ادا می‌کنند مخصوصاً این اوقات آن پیس توپاز آنجاست که واقعاً دیدنى است عرض کنم که نمایشنامه‌ای که اینجا در تماشا‌خانه تهران نمایش می‌دهند قسمت حرم ناصرالدین شاه است. آقایان می‌دانند که در هر طبقه‌ای از سلاطین، پادشاهان خوب هستند و گاهى هم پادشاهان بد هستند. ناصرالدین شاه را البته آقایان یقین دارند که بنده عمرم این قدر نیست که حتى یادم بباید (دهقان- این طور نیست) خیلى خوب‌، عرض کنم که 50 سال در این مملکت سلطنت کرد به سیستم آن عهد و مقتضیات آن روز و در دوران سلطنت همین پادشاه دیکتاتور یا مستبد یا نمی‌دانم چه بگویم‌، مردم ایران با کمال راحتى و آسودگى زندگى کردند و در سیاست خارجى هم یک توازنى را همیشه رعایت

+++

می‌کرده و بنده مصلحت نمی‌دانم و مقتضى نیست که در تماشا‌خانه تهران پیسى نشان بدهند از حرم ناصرالدین شاه و آنجا نمی‌دانم تارى و تنبکى و عرض کنم یک زنى فلان و چطور‌، و اسم مهد‌ علیا برده می‌شود آقا مهد علیا مادر محترم ناصرالدین شاه است انیس‌الدوله زن محترم ناصرالدین شاه است اینها از خانم‌های محترم این مملکت هستند (صحیح است) من به هیچ‌وجه مصلحت نمی‌دانم که ما به گذشتگان خودمان بى‌احترامى بکنیم (صحیح است) شما آقایان مگر هر روز که از اینجا عبور می‌کنید این تابلوى عدل مظفر را در سر این مجلس نمی‌بینید؟ تا نام آزادى و مشروطیت در این مملکت هست اسم مظفرالدین شاه هم به خوبی در این مملکت برده می‌شود (صحیح است) پادشاهى بود مشروطه و آزاد‌‌یخواه (صحیح است) این تابلو را یک روزى مقتضیات از سر در مجلس برداشت ولى اراده ملت باز آن را گذاشت سر جایش (صحیح است) و همیشه آقایان آن را ملاحظه می‌فرمایند (صحیح است) مگر آقایان تصدیق ندارند که سلطان احمد شاه یک پادشاهى بود مشروطه خواه‌، آزادیخواه‌، مشروطه‌طلب‌، این را همه می‌دانند حالا یک حوادثى در این مملکت شد و او از تخت سلطنت بر کنار رفت بجاى خودش ولى ما باید بگذشتگانن خودمان انصاف داشته باشیم و با رعایت انصاف همه این مطالب را حل بکنیم همانطور که من به نبوغ اعلیحضرت رضا شاه پهلوى اعتماد و اطمینان دارم و او را موجد یک اصلاحاتى در ایران می‌دانم (صحیح است) ما همان طور که من عقاید خودم را در کمال صراحت در جلسه خصوصى نسبت باعلیحضرت همایون محمد رضا شاه گفتم و ایشان را گفتم با کمال صراحت که پادشاهى است مشروطه خواه و آزادى طلب (صحیح است) با کمال صراحت گفتم همانطور که عقیده دارم مجلس شوراى ملى در این مملکت باید حکومت کند (صحیح است) تا مشروطیت تحقق پیدا کند،، همان طور که گفتم مقام مقدس سلطنت منزه است و غیر‌مسئول و آدم غیر مسئول نمی‌تواند در کار مملکت دخالت کند (صحیح است) اینها همه را گفتم. همان طور که اول گفتم هیچ کس جز مجلس شوراى ملى نباید دو کار مملکت دخالت کند حتى با کمال صراحت عرض می‌کنم که بستگان اعلیحضرت هم حق ندارند دخالت بکنند (صحیح است) چون به مصلحت خودشان نیست (صحیح است) (محمد‌على مسعودى- کسى دخالت نکرده) آقا بنده عرض نکردم کسى دخالت کرده من می‌خواستم توضیحى بدهم من دارم تجلیل می‌کنم مقام مسلطنت را‌، مقام سلطنت باید منزه باشد (نمایندگان- منزه هستند) ما به مقام سلطنت علاقه داریم ما به یاد شاه علاقه داریم و ایشان را دوست داریم من در این باب بیش از این عرضى نمی‌کنم ولى اگر یکى از آقایان برخاستند و توضیح دادند متهم عرایضى می‌کنم و باز هم تکرار می‌کنم بزرگش نخوانند اهل خرد- که نام بزرگان به زشتی برد،، حق نداریم نسبت به سلاطین سابق که اغلبشان هم شاید خوب بودند و خدماتى به این مملکت کرده‌اند اهانت بکنیم (صحیح است) من این تذکر را به اکمال ارادت و دوستى به رفیق عزیزم آقاى دهقان دادم.

دهقان- بنده مطابق ماده 109 توضیح دارم.

نایب رئیس- توضیحى ندارد،، از شما تمجید کردند ماده 109 که براى تمجید نیست. آقاى دکتر مجتهدى.

دکتر مجتهدى- همکاران محترم،، ما نمایندگان آذربایجان کمتر وقت مجلس را می‌گیریم (صحیح است) و تا احتیاجى به صحبت نباشد صحبت نمى‌نماییم. اگر امروز من چند دقیقه وقت گرانبهاى نمایندگان محترم را با نطق قبل از دستور اشتغال می‌کنم به این جهت است که حس می‌نمایم در این موقع عده مغرض می‌خواهند با مخلوط کردن راست و دروغ شایعاتى منتشر کرده اذهان عموم را مشوب سازند و در این راه از پاره عدم رضایتى که در اهالى آذربایجان وجود دارد استفاده می‌نمایند. اینک وظیفه خود می‌دانم گزارشى از وضع آذربایجان حضور آقایان که نماینده آنجا نیز هستند به عرض برسانم.

چنان که خاطر محترم آقایان مستحضر است در سال 1324 وقایع ناگوارى در آذربایجان رویداد که در اثر آن یک سال تمام وضع خاصى در آنجا حکمفرما بود تا بر اثر تأکیدات و توجهات اعلیحضرت همایونى و میهن‌پرستى عموم ایرانیان خصوصاً خود اهالى آذربایجانیان مشکل آذربایجان حل شد پس از رفع این غائله مردم آذربایجان از حکومت مرکزى منتظر و متوقع توجهات بیشترى بودند (فولادوند- به خصوص که رئیس حکومت ما آذربایجانى است) که بتوانند تا حدى خسارات را جبران و جراحت‌ها را التیام دهند متأسفانه دولت‌ها چنان که شیوه همیشگى آنها است آن طور که لازم بود باید و شاید در رفع احتیاجات و حل مشکلات اقدامى نکردند و حوادث قبلى را نادیده گرفتند این عدم توجه رفته رفته اسباب عدم رضایت مردم شده و مغرضین هم از موقعیت استفاده کرده و به این نارضایتى دامن زده و آب را گل‌آلود می‌سازند (صحیح است).

نارضایتى مردم آذربایجان یک قسمت مربوط به خرابی عمومى تشکیلات دولتى است که تمام ایالات و شهرهاى ایران به این درد مبتلا هستند از قبیل فقر عمومى- عدم توجه به بهداشت و فرهنگ- شیوع رشاء و ارتشاء و تعدى مأمورین دولت و انحصارات شدیدى که در تمام شئون اقتصادى و ادارى ما حکمفرماست (محمد ذوالفقارى- راجع به تبرئه خائنین هم بفرمایید) راجع به این قبیل موضوعات من صحبتى نخواهم کرد از بدو گشایش مجلس همکاران محترم من از پشت همین تریبون به کرات در این خصوص نطق‌ها کرده شکایات ملت را به گوش دولت‌ها رسانیده‌اند فقط توجه آقایان و اولیاء دولت را به این نکته معطوف می‌دارم که نارضایتى مردم آذربایجان چون آن الیالت داراى موقعیت خاصى است باید قبل از سایر نقاط مرتفع گردد و اصلاحات را باید از آذربایجان شروع نمود تا دست آویز و بهانه به دست مغرضین داده نشود راجع به این موضوعات بنده صحبتى نمی‌کنم چون خیلى شکایت شده است و آقایان محترم در اینجا به کرات گوشزد کرده‌اند.

قسمت دیگر عدم رضایت آذربایجان در اثر امورى پیش آمده که مختص به خود آذربایجان است و در این قسمت است که می‌خواهم قدرى صحبت نمایم. قبل از ورود به این موضوع لازم می‌داند این نکته را به عرض برسانم که آذربایجانی‌ها مردمانى وطن‌پرست و شاهدوست می‌باشند (صحیح است) امتحان وطن پرستى را در وقایع اخیر دادند با دست خالى به ماجراجویان حمله کرده قبل از ورود نیرو آذربایجان را تصفیه کردند (صحیح است) و مراتب شاهدوستى خود را هنگام مسافرت اعلیحضرت همایونى به آذربایجان نشان دادند تشریح احساسات اهالى این سامان نسبت به اعلیحضرت همایونى غیر مقدور بوده و نظیر این احساسات در تاریخ ایران بى‌سابقه می‌باشد. و ضمناً باید گفت که آذربایجانی‌ها چون در وطن‌پرستى و آزادیخواهى همواره پیشقدم بوده‌اند انتظار دارند که مواد قانون اساسى کاملاً اجرا شود مثلاً مأمورین دولت تعدى و تجاوز ننمایند و در انتخابات آزادى کامل داشته باشند اشخاص غیر‌محلى را به عنوان نماینده تحمیل نکنند با تشکیل انجمن‌های ایالتى که در قانون اساسى پیش‌بینى شده اهالى در اداره امور خود مداخله نمایند.

عده از رجال ما در اثر این فکر غلط که اگر انجمن‌های ایالتى تشکیل شود ممکن است به استقلال ایران صدمه بخورد ملت را از این حق قانونى محروم ساخته‌اند من اینجا همین قدر عرض می‌کنم که یگانه راه چاره براى جلوگیرى از خطرات احتمالى این است که مردم عملاً در سرنوشت خود مداخله نمایند و مشروطیت وقتى کامل می‌شود که انجمن‌های ایالتى تشکیل شود و مردم ایالات حکومت را از آن خود بدانند و با آن در تماس باشند و مخصوصاً براى آذربایجان وجود چنین انجمن‌ها نهایت لزوم را دارد (صحیح است) یکى از شکایات عمده اهالى این است که با وجود این که بیشتر از یک سال از تصفیه آذربایجان می‌گذرد حکومت نظامى در شهرهاى آذربایجان بر‌قرار و مردم را به عنوان متجاسر در دادگاه‌های نظامى تعقیب و امنیت قضایى را از جامعه سلب می‌نمایند معلوم نیست در صورتی که فرمان عفو عمومى از طرف اعلیحضرت همایونى صادر شده چگونه اشخاص را به جرم تماس با متجاسرین تعقیب می‌نمایند و بدیهى است اگر مأمور عمل شخص ناصالح و مغرضى باشد تا چه اندازه موجبات سلب آسایش مردم فراهم خواهد شد همکار محترم آقاى دکتر ملکى یک کاغذى از مراغه داشتند که هفته قبل یک نفر تاجر مراغه را به عنوان این که به پیشه‌ورى تبریک گفته به سه سال حبس با اعمال شاقه محکوم نموده‌اند. روى همین اصل است که پس از گذشتن یک سال اوضاع آذربایجان قرین آرامش نشده و مردم بر اثر غیرعادى بودن اوضاع دسته دسته به طهران روى می‌آورند و این امر باعث کساد بازار و شیوع بیکارى روز افزون در آذربایجان می‌گردد من اینجا از شخص شخیص اعلیحضرت همایونى تمنى می‌کنم که موضوع فرمان ملوکانه را تحت توجهات شخصى خود قرارداده و تأکید فرمایند که این فرمان بدون قید و شرط اجرا گردد و در این آخر سال و شب عید تمام محکومین و متهمین از این عفو ملوکانه استفاده کرده و موجبات را حتى افکار عمومى فراهم گردد. و عموم آقایان مستحضر هستند که تجار و مالکین

+++

 آذربایجان در دوره متجاسرین متحمل خسارات هنگفت گردیدند راه تجارت به آذربایجان بسته شد. و از تجار مالیات هنگفت به عنوان جریمه اخذ شد املاک مالکین مصادره و با وضع قوانین میزان بهره مالکانه تنزل یافته بوده پس از رفع غائله این دو طبقه منتظر مساعدت از دولت بودند که قسمتى از خسارات را ترمیم نمایند. و در اینجا هم با کمال تأسف اذعان باید کرد که از طرف دولت‌ها توجهى نشده است. مطالبه مالیات هنگفت از تجار و مالکین حتى نسبت به دوره متجاسرین موجبات نارضایتى را تشدید می‌نماید و از دولت تقاضا دارم نسبت به میزان مالیات آذربایجان و طرز وصول آن تجدید نظر نمایند (صحیح است) و نیز از موضع استفاده نموده و در قسمت کونتانژان نیز نظریه همکاران را تأیید و عقیده‌مندم که کونتانژان در میان شهرهاى ایران به نسبت عادلانه تقسیم شود. روشنفکران آذربایجان از این که دولت دانشگاه تبریز را ابقاء و یا به عبارت دیگر اخداث نمود فوق‌العاده مشعوف بودند ولى از لحاظ عدم توسعه آن و فشارهاى مالى که وارد می‌شود دلتنگ بوده و آرزومندند دولت نسبت به توسعه این کانون دانش که کعبه آمال جوانان و روشنفکران آذربایجان است توجه خاصى مبذول دارد.

من اینجا از مساعدت‌هاى جناب اشرف آقاى قوام‌السلطنه و دوست بسیار عزیزم آقاى دکتر حبیبى که خداوند شفا دهد و آقاى دکتر بیانى استادان دانشگاه طهران که در تأسیس دانشگاه تبریز مساعدت‌های ذی‌قیمتى کرده‌اند تشکر می‌نمایم و از دولت جناب آقاى حکیمى که خود آذربایجانى است نیز انتظار مساعدت و توجهات لازمه را دارم.

یکى دیگر از نارضایتی‌های مردم آذربایجان عدم توجه دولت‌ها به شهرداری‌ها است در دوره متجاسرین اگر چه براى تظاهر هم بود در تبریز کارهائى شد ولى بعد از آن هیچگونه فعالیتى در شهرداری‌ها دیده نمی‌شود من براى مثال فقط برق و تلفن شهر تبریز را مثال می‌آورم این دو مؤسسه به شکل شرکتى اداره می‌شوند و با وجود منافع سرشارى که این شرکت‌ها که بیشتر صاحب سهامشان طهران‌نشین هستند می‌برند هیچ گونه اقدامى در توسعه و تکمیل آن نکرده اند و این جاى بسى تأسف است که در این قرن یک نفر نماینده از نبودن برق و تلفن که از مایحتاج امروزى مردم است در پشت تریبون مجلس شکایت نماید ممکن است آقایان بفرمایند وضعیت برق و تلفن پایتخت ایران نیز همین طور است اگر واقعاً آقایان نمایندگان این شرکت‌ها را مضر به حال مردم تشخیص می‌دهند فورا باید طرحى در مجلس امضاء کرد و این شرکت‌ها را لغو نمود.

رادیو تبریز که یگانه اثر خوب دوره متجاسرین است و به قیمت محصول دو ساله آذر بایجان تمام شده و بهترین وسیله تبلیغ و بالابردن سطح فرهنگى آذربایجان است آن طور که لازم بود در این مدت توجه نشده حتى در برنامه آن بى‌اعتنایى‌هایى نیز می‌شد که یکى از علل نارضایتی‌ها به شمار می‌رفت خوشبختانه تذکرات بی‌غرضانه نمایندگان محترم آذربایجان در برنامه آن بدهند که تاحدى با احساسات آذربایجانی‌ها منطبق باشد و امیدوارم بیش از این در این مورد توجه شود مثلاً آذربایجانی‌ها می‌خواهند که تصنیف ترکى را فارسى نکنند و این نکته را نیز باید عرض کنم شایعاتى که مبنى بر سوء‌تفاهمی به این استاندارى و سران لشکرى بود اگر هم صحت داشته باشد به کلی مرتفع گشته و دو نفر از شخصیت‌های برجسته ایران که در رأس امور کشورى و لشکرى آذربایجان قرار گرفته‌اند با کمال فداکارى و حسن سیاست مشغول انجام وظیفه می‌باشد. این بود عمده نارضایتى‌هایى که فهرست وار عرض شد. در ضمن یک رضایتمندى کاملى با کمال تعجب آقایان باید عرض کنم از ژاندارمرى آذربایجان است که من از وظایف نمایندگى خود می‌دانم که از افسرى که متصدى ژاندارمرى آذربایجان است تشکر کنم (صحیح است).

در خاتمه دوباره توجه دولت‌ها را به موقعیت حساس آذربایجان جلب کرده متمنى دارم این اصول مرکزیت و تبعیضات نسبت بطهران و شهرهاى دیگر متروک گردد و بودجه مملکتى که از عموم مردم ایران تأمین می‌شود در تمام نقاط کشور یکسان خرج شود (صحیح است) و تمام اهالى کشور از مزایاى قانونى به طور تساوى استفاده نمایند (صحیح است).

چون بیشتر از این عجالتاً نمی‌خواهم وقت مجلس شوراى ملى را بگیرم عرایضم را خاتمه می‌دهم.

نایب رئیس- آقاى کهبد.

بعضى از نمایندگان- نوبت آقاى دهقان است.

دهقان- بى‌لطفى می‌فرمایند.

نایب رئیس- مراعات نوبت شده آقاى کهبد بفرمایید.

کهبد- آقایان نمایندگان محترم، قریب هشت ماه است پانزدهمین دوره قانونگذارى افتتاح شده و اینجانب افتخار شرکت در تشکیل اکثر جلسات را داشته و نیز مفتخر به اصغاء بیانات آقایان بوده و در طول این مدت چنان که وظیفه یک نفر نماینده است بیانات فرد فرد آقایان را به اکمال دقت و سکوت و احترام گوش داده و مورد دقت قرار داده‌ام. اینک که بر حسب وظیفه مطالبى را به سمع شریف آقایان نمایندگان محترم و در نتیجه به استحضار ملت ایران می‌رسانم از مکارم اخلاقى نمایندگان محترم انتظار دارم که به نام احترام آزادى بیان به عرایض من توجه فرمایند.

در این حقیقت تردیدى نمی‌توان کرد که ملت ایران همواره سعادت و تأمین خوشبختى و استقلال خود را از مجلس شوراى ملى که مظهر اراده و آمال ایرانیان است انتظار داشته و خواهند داشت و مردم این کشور بدون تردید متوقع و منتظر مى باشندکه به همت و فکر روشن و وطن‌خواهى و اصلاح طلبى نمایندگان شریف و دلسوز خود از این مشکلات اقتصادى وفقر و سختى معیشت و فساد روز افزون در دستگاه ادارى کشور نجات یابند و به سر منزل امنیت و آسایش و ثروت و ترقى برسند.

نمایندگان- اکثریت نیست.

 (بعد از چند لحظه عده کافى شد).

نایب رئیس- آقاى کهبد بفرمایید.

کهبد- امروز توجه و فکر فرد فرد مردم کشور از وضیع و شریف و بزرگ و کوچک متوجه اصلاحات ضرورى و فورى و چاره قطعى دردهاى عمومى است و همه به اکمال بیصبرى در انتظار اقدامات و چاره‌جویی‌هاى مؤثر مجلس می‌باشند بدون تردید درک این موقعیت و استقبال عملى و جدى مجلس از این آمال و ا نتظارات ملت و برداشتن قدم‌های مؤثر در راه این منظور مجلس پانزدهم را مظهر حقیقى تمایلات ملى خواهد ساخت و بدوجه قابل ملاحظه‌ای مورد تقدیس و محبوبیت قرار خواهد داد بنابراین واجب است در این موقع تاریخى فکر کنیم که چه رویه‌ای را در پیش بگیریم تا به این مقصد عالى برسیم. به نظر اینجانب امروز بر فرد فرد نمایندگان محترم واجب است که افکار و فعالیت‌های خود را براى تأمین و پایدار کردن این چند اصل زیر به کار برند تا بتوانند تمایلات ملت ایران را جامه عمل بپوشانند.

اول- اصلاح اساسى اوضاع اقتصادى کشور اعم از اصلاح امور بازرگانى تقویت کشاورزى و تقویت صنایع و محصولات و بالا بردن سطح تولید و اجراى برنامه عملى براى پایین آوردن هزینه زندگانى عمومى.

دوم- تأمین امنیت قضایى به معنی واقعى کلمه اصلاح دادگسترى و اجراى کامل و بدون تبعیض قوانین و تعقیب شدید خرابکارى و دزدان و مختلسین و تصفیه کامل دستگاه‌های ادارى کشور

سوم- اصلاح و تصفیه کامل بودجه کشور- حذف هزینه‌های زاید و تجملى و سازمان‌های بیهوده و صرف آن در راه هدف‌های حقیقى اصلاح‌طلبانه از قبیل دستگاه‌های بهدارى و فرهنگ و آنچه را که واقعاً بدرد زندگانى مردم می‌خورد و به عقیده و نظر اینجانب‌ لزوم اجراى فورى این اصول و اصلاحات مورد اتفاق تام و تمام ملت ایران و مورد انتظار فورى مردم کشور است و خوشبختانه آنچه در این مدت از نطق‌ها و بیانات نمایندگان محترم استفاده کرده‌اند لزوم اجراى این اصلاحات مورد نظر کلیه نمایندگان محترم بدون استثنا می‌باشد و درباره این مسائل ضرورى و حیاتى اکثریت و اقلیتى در مجلس وجود ندارد بدیهى است که اصلاح اساسى اوضاع اقتصادى کشور وقت و فرصت کافى و وسایل لازم دارد و برنامه روشن و جامع و پخته می‌خواهد و وظیفه مجلس شوراى ملى است که دولت‌ها را در تهیه وسایل لازم براى اجراى این تکالیف مهم و حیاتى یارى کند ولى موضوعیکه در درجه اول اهمیت قرار دارد و اکنون بدون فوت و قت باید با همکارى شدید و جدى مجلس و دولت به سوی آن قدم برداشته شود موضوع پایین آوردن هزینه زندگى است که مورد علاقه و طرف تقاضاى عموم افراد ملت ایران می‌باشد بر احدى پوشیده نیست که امروز در نتیجه حوادث جهانى و علل و جهات داخلى وضع معیشت عمومى تا چه حد رقت‌آور است و اکثریت افراد ملت ایران از حیث مسکن و خواراک و پوشاک و سایر حوایج ضرورى زندگى در چه زنج و مشقت غم‌انگیزى به سر می‌برند من نمی‌خواهم که در اینجا شرح تأثر‌انگیز و رقت آور مردم را بیان کنم زیرا قطعاً بر تأثر آقایان نمایندگان محترم خواهد افزود. آنجا که عیان است چه حاجت به بیان است همه آقایان محترم از مردم لخت و عور و گرسنه و

+++

بیمار شهرستان‌های خود اطلاح داشته و پرده‌های مصیبت‌بار زندگى اهالى زحمتکش دهات و قصبات را در نظر مجسم دارند. در همین تهران پایتخت زیبا و باشکوه ایران نیز به طور قطع دو ثلث از اهالى فاقد وسایل اولیه زندگانى هستند و حتى اکثریت نزدیک به اتفاق کارمندان دولت که به ظاهر سر و وضعى دارند دست به گریبان سختى معیشت و فشار زندگى می‌باشند بنابراین نه وجدان و شرف ملى ما اجازه می‌دهد بیش از این شاهد این مناظر رقت بار شده و با سکوت و بى‌اعتنایى برگذار کنیم هر یک از ما مسئولیت این ننگ و بدبختى را به گردن دیگرى حواله کنیم و نه مصلحت سیاسى و اجتماعى کشور است که در این هیاهوى جهانى و گیرودار ملل بزرگ این وضع را با بى‌‌اعتنایى تلقى نماییم امروز دیگر ملل زنده دنیا وضع کنونى و موجود ملل را ملاک قضاوت قرار می‌دهند نه مفاخر گذشته و یاد بودهاى تاریخى آنان‌، باید به این نکته پى برده متوجه این حقیقت باشیم که اگر ما در روى گنج‌های خداداد و در اقلیم حاصلخیز و پر ثروت خود چنین زندگى رقت‌بار ادامه بدهیم و اکثریت ملت ما در رنج و گرسنگى و برهنگى و بیمارى در بیغوله‌های تاریک و فاقد وسایل بهداشت امرار حیات کنند و فقط معدودى گلیم خود را از آب بدر برند وجود این حالت و دوام این وضع با بقاى استقلال و ملیت ما جداً منافات دارد و جهانیان درباره ما طور دیگرى قضاوت خواهند کرد بنابراین هم وجدان و شرف و هم عرق وطن‌خواهى و غرور ملى ما به ما حکم می‌کند که درنگ را جایز نشمرده و هر چه زودتر براى اصلاح معیشت عمومى دست به کار شویم.

این که تأمین قضایى به معنی حقیقى یعنى اصلاح حقیقى دادگسترى و پایدار شدن حکومت قانون و تصفیه کامل دستگاه‌های ادارى و قضائى را یکى از اصول به عرض رساندم به این جهت است که علت و سرچشمه تولید قسمت مهمى از فساد و خرابکاری‌هایی که موجب بالا رفتن هزینه زندگى و پریشانى و فقر عمومى گشته و همچنین قسمت مهم از سرمایه افراد کشور را از جریان کارهاى مفید و عام‌المنفعه بیرون پرده است خرابى دستگاه ادارى و قضائى ما می‌باشد.

در کشوری که قانون به تمام معنى حکومت نکند و چرخ عدالت برمحور خود نچرخد بدون تردید مصونیت مالى و جانى و شرقى و عرضى وجود نخواهد داشت و در آنجا که این گونه مصونیت‌ها وجود نداشه باشد محیط مساعدى وجود ندارد که هرکس آزادانه و در حدود قانون بتواند زندگى کند و براى ترقى کشور خود فعالیت نماید محیطى که در آن این گونه مصونیت‌های قانونى وجود ندارد شبیه به گردنه مخوفى است که به وسیله راهزنان درمعرض تهدید است. در جایی که امنیت قضایى نیست دست‌ها براى کار و کسب و تولید ثروت از راه صحیح مى لزرد و همه مجبورند که با وحشت و اضطرات شبانه‌روزى فقط کلاه خود رامحکم بگیرند تا از تهاجم کلاهبرداران زیان نبینند و با وجود این کلاه‌ها است که برداشته می‌شود. مثلاً در ایام جنگ و چند سال اخیر براحدى پوشیده نیست که این همه سوء‌استفاده و احتکار و غارت نسبت به ضروریات زندگى عمومى شده است در دستگاه‌های اقتصادى و پخش کالا‌ها و در جریان اجراى قانون منع احتکار و سایر مقررات و همچنین در تأسیس و انحلال وزارت خواربار که ضرر سوء استفاده‌هایی که در دستگاه دولت به عمل آمده یا تمدیدات محتکرین سر به میلیاردها زده است آن همه پرونده‌ها تشکیل یافته ولى دستگاه عدالت ما حتى براى نمونه یکى از آن پرونده‌ها را متأسفانه مورد تعقیب و اقدام قانونى قرار نداده است. قسمت مهمى از منابع زندگانى عمومى ما از آن سوء‌استفاده‌ها دچار خسارت و زیان بزرگى شد ولى سوء‌استفاده‌کنندگان دچار کوچک‌ترین مجازات قانونى نشدند دستگاه عدالت ما همچنان به طور یک نواخت و در کمال خونسردى به جلب و محاکمه فقرا و بینوایانی که دزدى و تعدى آنها از مبلغ ناچیزى تجاوز نمی‌کند ادامه می‌دهد در حالی که دزدان میلیاردها ثروت و منابع زندگانى عمومى در کمال موفقیت و بدون نگرانى به زندگانی راحت و ساختن قصرهاى خویش مشغولند البته وقتى در محیطى تا این حد آزادى عمل براى خرابکارى و بی‌عدالتى بود و دستگاه‌های ادارى به این جهت در غرقاب فساد و سوء‌استفاده فرو رفت نباید انتظار داشت که مقررات تعدیل هزینه زندگى اجرا شود و وقتی که این گونه مقررات اجرا نشد و بازیچه قرار گرفت تردیدى نیست که زندگانى عمومى از خط اعتدال خارج گشته و دچار گرانى و سختى سر‌سام‌آور کنونى می‌شود و آن وقت است که سیل کالا به بازار سیاه سرازیر می‌شود و حوایج ضرورى توده به طور منظم تأمین نمی‌شود و سکنه کشور حتى از ستر عورت و سد جوع هم باز می‌مانند. من به کرات از اشخاص موثق شنیده‌ام که تنها در جریان قانون منع احتکار چندین هزار پرونده تشکیل گردیده ولى نتیجه آنها جز زیان خزانه در تدار‌ک کاغذ و مقوا و حقوق اجزایی که چندین هزار پرونده را تشکیل داده و نوشته‌اند چیز دیگرى نبوده و همچنین پرونده‌هایی که راجع به جریان پخش کالا و غیره تشکیل گشته همه مدفون شده است براى برقرارى امنیت و قدرت قضائى در راه حفظ معیشت و نظم زندگانى عمومى و جلوگیرى از غارتگرى و فساد که حیات کشور را تهدید می‌کند ضرورى است و از ضروریات فورى. قدرت قانون و دادگسترى باید دست دزدان و راهزنان ادارى و سوء‌استفاده‌کنندگان غیرادارى را قطع کند. روغن زدن و اصلاح چرخ سازمان‌های کشور و جلب و طرد عناصر فاسد ادارى و غیر ادارى برعهده دستگاه عدالت است چقدر جاى تأسف است که دستگاه عدالت ما به چنین وضعى بیرون آید و حتى نتواند از قضات عالى مقام و با تقوى و شریف که عده آنها هم کم نیست چنان که باید تشویق کند و آنان را در مقام حساس خود حفظ کند و نتواند از دلسردى و کناره گیرى قضات مبرز و با شرف و بزرگوار خود جلوگیرى نماید. خوشبختانه جناب آقاى وزیر دادگسترى چون ذوق اصلاح دادگسترى را دارند و مجلس شوراى ملى هم مستعد قبول هر قسم پیشنهاد اصلاحى است مضافاً به آن که عده‌ای از نمایندگان محترم مطلع و بصیر در امور دادگسترى هستند یقیق دارم از هر قسم مساعدت و همکارى فروگذارى نخواهند فرمود بنابراین تمنى دارم جناب آقاى وزیر دادگسترى از این موقعیت استفاده کرده و پیشنهادات خودشان را به مجلس تقدیم نمایند و آقایان نمایندگان محترم هم قطعاً همه گونه پشتبانى به منظور این اصلاحات خواهند فرمود و اما موضوع چاره‌جویى براى پایین آوردن هزینه زندگى و بالا بردن سطح تولید و آبادى کشور براى ما امروز یک امر حیاتى است و سه عامل مهمى که در مقدمه عرایضم ذکر کردم همه به هم مرتبط و لازم و ملزوم یکدیگرند نهایت واجب و واجب‌تر داریم که واجب‌تر همان اجراى تدابیر براى بهبود معیشت عمومى است. به تصدیق کارشناسان داخلى و خارجى کمتر کشورى مانند کشور عزیز ما استعداد تولید ثروت را دارد اگر ما به خود جنبشى بدهیم و حرکتى به سوی عمران و آبادى نمائیم کشور ما از ثروتمندترین کشورهاى جهان است. روزى با چند نفراز متخصصین خارجى که براى مطالعه در امور اقتصادى ایران آمده بودند صحبت می‌کردم اظهار می‌داشتند که تنها خوزستان شما استعداد و گنجایش آن را دارد که پنجاه ملیون جمعیت را اعاشه نماید همین طور است گیلان و مازندران و فارس و آذربایجان و همچنین است سایر ولایات زرخیز ما از شرق و غرب و شمال و جنوب حال خوب است دقت کنیم که بعد از عوامل فساد دستگاه‌های ادارى و قضایى که موجب هرج و مرج و خرابى اوضاع معیشت عمومى است چه عوامل دیگرى وجود دارند که باید در رفع و اصلاح آنها کوشید. به نظر بنده یکى دیگر از عوامل گرانى هزینه زندگى انحصار بازی‌ها و مالیات‌هایى است که غیر مستقیم روى خوراک و پوشاک و مسکن و سایر حوائج زندگى اهالى این کشور بدون ضرورت تحمیل شده است. اى کاش عوارض و مالیات‌هایی که غیر مستقیم از اهالى گرفته می‌شود اقلاً سى درصد آن خرج خود اهالى می‌شد. طبق آمار و حساب دقیقی که در دست است بیش از ششصد میلیون تومان اهالى این کشور مالیات غیر مستقیم می‌دهند و رویه مرتبه بیش از یکصد و بیست میلیون تومان در ستون در‌آمد کشور وارد نمی‌شود. نمی‌دانم آقایان نمایندگان محترم و یا اعضاى محترم کمیسیون بودجه به ارقام درآمد و هزینه مندرجه در لایحه بودجه پیشنهادى دقیقاً توجه فرموده‌اند یا خیر؟ من آنچه دقت نموده و حساب کرده‌ام طبق اسناد و مدارکى که موجود است بعضى از اقلام مهم که براى نمونه یکى دو رقم را عرض می‌کنم رقم وصولى از مردم با رقم مندرج در بودجه تطبیق نمی‌کند و براى مزید اطلاع آقایان عرض می‌کنم. مصرف سالیانه قند ایران بین 120 الى 145 هزار تن بالغ است که در حدود 32 هزار تن آن از کارخانه‌جات داخلى و بقیه را دولت از خارج وارد می‌کند در سال 1325 طبق آمار گمرکى صفحه 12 دولت هفتاد و یک هزار و یکصد و هشتاد تن شکر وارد نموده و بهاى خرید هر تن بین سى الى سى و پنج لیره بوده است که اگر از قرار هر لیره 130 ریال و حداکثر همان 30 لیره حساب کنیم هر کیلو چهار ریال و پنجاه دینار می‌شود (با این که شکرى که به مردم دهات می‌دادند زرد و نصف بهاء خرید داشت و من در موقع خود شدیداً به این عمل وزارت دارایى اعتراض کردم که چرا براى اهالى تهران و اهالى سایر نقاط تفاوت قائل می‌شوند) هر کیلو 2/ 75 ریال هر حقوق گمرکى و حق انحصار و سایر هزینه‌ها است که جمعاً 30/ 7

+++

ریال تمام می‌شود و حداقل فروش 50/19 ریال بوده است و تفاضل این دو رقم 20/12 ریال می‌شود بنابراین سود 180/71 تن بالغ بر 86 میلیون تومان است. همچنین 780/31 تن (صفحه 65 آمار گمرکی) که از بانک صنعتی از قرار کیلویی 12 ریال خریداری و 50 و 19 ریال فورخته‌اند که تفاوت بین خرید و فروش 50 و 7 ریال و منافع خالص این رقم تقریباً 24 میلیون تومان است (کار ندارم به این که بانک صنعتی در بازار آزاد قند را از قرار کیلویی 40 الی 65 ریال هم فروخت) پس منافع خالص این یک قلم یکصد و ده میلیون تومان است در صورتی که در بودجه سال 1325 کلیه سود ویژه معاملات اقتصادی و بازرگانی چهل و نه میلیون و هفتصد و نه هزار و ششصد تومان قلمداد شده و همچنین رقم عواید پیش‌بینی شده در سال 1362 را برای کلیه سود معاملات اقتصادی و بازرگانی و حق انحصار چای و گونی و قند و شکر و غیره را چهل میلیون و هشتصد و بیست و دو هزار و ششصد تومان در ردیف 66 به حساب آورده‌اند در صورتی که از رقم قند تنها بیش از یکصد و پنجاه میلیون تومان طبق محاسبه‌ای که در بالا عرض شد عاید دولت شده و خواهد شد زیرا اولاً بهای قند و شکر در سال 1426 تنزل فاحش کرده و روز بروز هم در تنزل است (خبری که در روزنامه چند روز پیش اطلاعات درج شده و مربوط به محصول قند و شکر پیش دنیا است البته از نظر شریف آقایان گذشته است) ثانیاً در مقدار که لازم داشته باشیم به ما داده و خواهند داد ثالثاً دولت هر کیلو قند را از مبلغ بالا کمتر نفروخته است اخیراً هم مقداری گران کرده‌اند همچنین سود معاملات چای و قماش و گونی و سایر چیزهای دیگر مخصوصاً قماش که هر متر بین 8 و 9 ریال برای دولت تمام شده و با اصول مزائده به مردم به طور متوسط کمتر از 50 ریال نفروخته است به ببنید این سود و این ارقام گیج کننده و سرسام‌آور سر به کجا می‌زند و چرا منافع خالص فقط چهل میلیون تومان قلمداد شده است؟

آقایان محترم هر تجارتخانه یا شرکت یا موسسه‌ای که اشتغال به امور بازرگانی دارد دارای دفاتر و حساب و کتابی می‌باشد بیلان و ریز درآمد و خرج خود را هر سال به صاحبان سهام خود می‌دهد بیلان مزبور را بازرسان شرکت یا تجارتخانه مورد توجه و دقت قرار داده و گزارش خود را به صاحبان سهام می‌دهند در این تجارتخانه یا شرکت که دولت تشکیل داده درب ضررش بسته است یعنی خرید و فروش او معین و مطابق قواعد مسلم مخصوصاً قانون محاسبات عمومی هزینه هر درآمدی از 015/0 آن نباید تجاوز کند من آنچه را دقت و ملاحظه در این بودجه کردم بیلانی از این تجارتخانه مشاهده ننمودم. یقین دارم خود آقایان محترم هم به این نکته توجه نموده‌اند. به هر جهت از جناب آقای وزیر محترم دارایی و هیئت محترم دولت تمنی می‌کنم بیلان این تجارتخانه را با ریز ارقام درآمد و هزینه به اختیار مجلس بگذارند زیرا آنچه از مردم گرفته می‌شود باید با اجازه و تصویب مجلس شورای ملی باشد و این حق را به هیچ‌وجه من‌الوجوه نمی‌توان از مجلس شورای ملی سلب نمود. این تجارتخانه به طوری که از قراین و اشارات بر می‌آید در حدود ششصد میلیون تومان از مردم مالیات غیرمستقیم گرفته چرا فقط 40 میلیون تومان وارد بودجه شده؟ و معلوم نیست بقیه آنچه شده است درست است طبق قانون مخصوص مجلس شورای ملی به دولت اجازه داد بعضی از دستگاه‌های را طبق اصول بازرگانی اداره نماید و دولت مطابق همان قانون مکلف بود که به بیلان همان دستگاه‌ها رسیدگی و صحت آن تصدیق و به عرض مجلس شورای ملی برساند بنده از هیئت محترم دولت سوال می‌کنم که آیا به این تکلیف قانونی در موعد مقرر عمل شده است یا خیر؟ (تصادفاً خود آقای وزیر دارایی در جلسه مورخه 29 دی‌ماه صریحاً اعتراف کردند که موسسات بیلان خود را هنوز به دولت هم نداده‌اند) من تصور می‌کنم که چشم‌پوشی از رسیدگی به این حساب‌ها که به هیچ‌وجه عملیات آن روشن نیست صلاح مجلس شورای ملی باشد زیرا حیف و میل چنین مبلغی برای ملت ایران غیر قابل تحمل است. همچنین تمام موسسات و شرکت‌ها و بانک‌ها که از سرمایه‌ ملت و خزانه دولت اداره می‌شوند باید مشمول این اصل کلی بوده و بیلان آنها باید به مجلس شورای‌ ملی تقدیم گردد تا مجلس که قسمت مهم وظایفش رسیدگی به خرج و دخل کشور است نظارت کاملی در آنها داشته باشد (در این موارد بنده از جناب آقای وزیر دارایی علیحده سوال کرده‌ام). در هر صورت برای این که این وضعیات رقتبار و ننگین خاتمه پیدا کند و به این بی حسابی‌ها و بی‌نظمی‌ها خاتمه داده شود و هزینه زندگی پایین آمده و سطح تولید بالا رود سه نکته اساسی را پیشنهاد نموده و تقاضای عطف توجه فوری دارم.

اول- دولت از کلیه انحصار بازی‌ها به استثنا انحصار دخانیات و تریاک و غله) دست کشیده و اقلام زیر که تحمیل بر عموم افراد این کشور است و جز عنوان مالیات غیرمستقیم عنوان دیگری ندارد به قید فوریت از بودجه کشور حذف و از اخذ آن خودداری شود.

  1. بابت مالیات نفت و بنزین شماره 6 بودجه 20000000 تومان
  2. بابت مالیات ذبایح و وسایل نقلیه غیرموتوری شماره 7 و 8 900000تومان
  3. درآمد انحصاری قند و چای شماره 1313500000
  4. عوارض بندری پوست شماره 15 و 16 620000 تومان
  5. درآمد 45٪ انحصار قماش شماره 19 19000000 تومان
  6. درآمد 10٪ عوارض کالاهای گمرکی

ردیف 21                                                              25580000 تومان

  1. درآمد سود ویژه

معاملات بازرگانی و اقتصادی

شماره 66 که شامل چای

قماش و همه آنها هستند                                        40824600          تومان

جمع                                                                  120426600         تومان

البته ممکن است بگویند چه طور می‌شود از رقم 120 میلیون تومان درآمد مسلم صرف‌نظر کرد. ولی به طوری‌که عرض کردم همین ارقام فوق است که موجب و سبب گرانی هزینه زندگی شده است و همین ارقام است که برای وصول آن طبق آماری ‌که قبلاً به عرض رسید چندین برابر از مردم می‌گیرند ولی به خزانه وارد نمی‌شود. جناب آقای وزیر دارایی چندی قبل طبق اعلامی که در جراید بیاناتی‌که در مجلس فرمودند جیره‌بندی را لغو نمودند ولی به عقیده اینجانب تنها لغو جیره‌بندی کافی نیست بنده از ایشان سوال می‌کنم شما که معتقد هستید هزینه زندگی پایین بیاید و سود تجار محدود باشد و حقیقتاً هم حق دارید چرا خود تا صدی پانصد سود قائل می‌شوید یعنی قندی‌ را که 4 ریال تمام می‌شود بیش از 25 ریال می‌فروشید. هر موقع قند را با قیمتی که برای شما تمام می‌شود با سود مختصری فروختید آن وقت است که کمک موثری به پایین آوردن هزینه زندگی عمومی نموده‌اید. که من تصور می‌کنم که کارمندان دولت اگر هزینه زندگی به طریق بالا تنزل کند یعنی 60٪ پایین بیاید از دریافت دو رقم که به عنوان کمک حقوق کارمندان دولت در ردیف 48 و 79 بودجه قلمداد شده و عبارت از 122 میلیون تومان است و تقریباً معادل با ارقام فوق می‌شود صرف‌نظر کرده و راضی و خوشنود‌تر باشند. علاوه بر آن هزینه زندگی عمومی پایین آمده و مردم تا ابد ممنون مجلس شورای ‌ملی و دولت خواهند بود. حتی می‌توان مبلغ بالا را از محل صرفه‌جویی هم تامین نمود.

نمایندگان - اکثریت نیست.

نایب رئیس - به آقایان تذکر بدهید اگر نمی‌آیند جلسه را ختم کنیم.

(پس از چند لحظه اکثریت شد)

نایب رئیس - بفرمایید.

کهبد - دوم این که با قید فوریت کمیسیون از نمایندگان مطلع مجلس شورای ملی و نمایندگان بانک و وزارت‌ اقتصاد ملی و گمرک و اشخاص مطلع و بصیر تشکیل اولاً با توجه به منابع ارزش کشور و تشویق صادرات و مقایسه بها استاندارد طلا و نقره و پشتوانه اسکناس قیمت ارز را به نرخ حقیقی بین‌المللی تعیین نمایند. ثانیاً در تعرفه گمرکی و کالاهای وارداتی دقت و مطالعه نموده هر جنسی را که برای کشور ضروری بدانند مقدار و میزان آن را در سال معین کنند و هر جنس را غیر ضروری تشخیص بدهند و یا اجناسی را که تهیه آن در داخل کشور مقدور باشد برای حمایت از صنایع کشور یا ورود آن را غدغن و یا آن قدر حقوق گمرکی به آن ببندند که وارد کردن آن صرف نکند هیچ فراموش نمی‌کنم که در چند سال قبل مقداری فیروزه به آمریکا صادر می‌کردم. فیروزه را به‌طوری ‌که آقایان محترم می‌دانند معمولاً از خراسان می‌آورند یک مرسله که رسیده بود روی حلقه برنجی سوار بود و چون فرصت کافی نداشتم آن مرسله را با همان حلقه‌های برنجی به آمریکا فرستام حقوق گمرکی آمریکا برای فیروزه پنج درصد است ولی تلگراف رسید که 95 مطالبه می‌کنند علت را سوال کردم معلوم شد چون فیروزه ندارند حقوق گمرکی را 5 درصد می‌گیرند و چون زرگر دارند و حلقه بایستی در کشور خودشان تهیه شود برای حمایت از صنایع خود چنین گمرک سنگینی می‌گیرند.

آقایان ملاحظه بفرمایید که تفاوت ره از کجا است تا به کجا (یمین اسفندیاری -خیلی مانده آقا؟ وقت تلف شد)

 

+++

سوم- نکته بسیار مهم موضوع تهاتر یا معاملات پایاپاى می‌باشد که متأسفانه کوچک‌ترین توجهى در سنوات اخیر به آن نشده بنده آنچه اطلاع پیدا کرده اماین است که بعضى از ممالک اروپا از قبیل فرانسه و بلژیک و غیره حاضرند با ما معاملات تهاترى داشته باشند و نمایندگان آنها در تهران سرگردانند و نمی‌دانند به کجا و به چه مقامى مراجعه کنند این گونه ممالک حاضرند که ماشین‌آلات فلاحتى و غیره به ما داده و در عوض از اجناس صادراتى ما بگیرند از جناب آقاى وزیر اقتصاد ملى تمنى می‌کنم دستور فرمایند باقید فوریت با نمایندگان این گونه ممالک داخل مذاکره شده و ترتیب به این کار بدهند.

در خاتمه با معذرت از طول کلام اجازه می‌خواهم مختصرى راجع به وضعیت رقت‌بار حوزه انتخابیه خود شهریار و ساوجبلاغ به عرض رسانیده و توجه نمایندگان محترم و دولت را به وضع اسفناک اهالى آن سامان جلب و براى رفع این وضع استمداد بجویم البته تا آنجا که براى اینجانب مقدور بوده با کمک بعضى از محترمین محلى راجع به امور بهدارى و از بین بردن باتلاق‌ها و پشه مالاریا اقدام نموده و تا حدى هم به نتیجه رسیده‌ام ولى اگر اقدام سریع و اساسى و مبارزه حاد و سختى با این حشره موذى نشود جان هزاران نفر در معرض خطر خواهد بود. البته آقایان محترم استحضار دارند که شهریار و ساوجبلاغ مرکز و کانون پشه مالاریا است به این معنى که باتلاق‌هایی که محل نشو و نماى پشه فوق‌الذکر است در شهریار و ساوجبلاغ به مقدار زیاد بوده و داراى تقریباً دو کیلو متر عرض و بین بیست الى سى کیلو‌متر طول می‌باشد که به شعبات مختلف تقسیم شده و در حدود یکصد و پنجاه سنک آب را که پراکنده است به طوری که حتى در ایام زمستان هم نزدیکى به آن غیر مقدور است و هر سال میلیاردها از پشه مزبور را در خود پرورش داده و خسارات جانى غیر‌قابل جبرانى به اهالی آن نواحى وارد می‌سازد و به علاوه چون شهریار مجاور و نزدیک تهران است اهالى تهران هم از این مرض خطرناک بى‌بهره نمی‌مانند. دادن گنه گنه و مداواى موقتى مبتلایان کافى نیست باید سعى کرد کانون فساد را از بین برده و یک مشت مردم بیچاره را از شر خانمان سوز این حشره موذى نجات داد. براى خشکاندن چمن‌های کمال‌آباد و از بین بردن باتلاق‌های آن تصور می‌کنم قانونى هم در سال‌های 1304 و 1305 از مجلس شوراى ملى گذشت ولى متأسفانه توجهى نسبت به اجرای آن نشد. در چند ماه قبل هم بنابر اصرار و دعوت بنده آقاى دکتر اورى مستشار وزارت بهدارى و چند نفر از متخصصین دیگر چندین مرتبه به شهریار و ساوجبلاغ آمده و پروژه‌هایى تهیه و طرز مبارزه و از بین بردن این کانون خطرناک را ضمن گزارش مفصلى به وزارت بهدارى تقدیم نمودند.

البته این کار مربوط به وزارت بهدارى است و بنده از هیئت محترم دولت و جناب آقاى وزیر بهدارى استرحاماً استدعا و تمنى می‌کنم مبارزه با این حشره موذى و از بین بردن کانون آنرا مورد توجه جدى و مخصوص خود قرار داده و عملا طبق برنامه تقدیمى در سال 1327 شروع به مبارزه فرمایند و یقین قطعى دارم آقایان نمایندگان محترم هم حاضرند هر قسم قانونى که لازم باشد تصویب فرمایند همچنین چه خود اینجانب و چه مالکین و ساکنین شهریار و ساوجبلاغ نیز حاضریم هر نوع کمکى را که پیشرفت این منظور را سریع کند بنمایم.

دوم موضوع راه است با این که می‌توان شهریار را صندوقخانه و مغازه میوه و خواربار تهران نامید زیرا قسمت عمده خواربار و میوه تهران از محلات مزبور تأمین می‌شود و در ایام تابستان روزانه متجاوز از چهار پنجهزار بار میوه‌جات و تره‌بار به تهران می‌آورند معذلک فاقد راهى که بتوان از آن استفاده کرد می‌باشد و جاده‌های مختصر شوسه‌ای هم که بوده در نتیجه عدم مراقبت از بین رفته و از این حیث اهالى و صاحبان و‌سایط نقلیه کاملاً در زحمت هستند.

مثلاً کرایه باری که از پنج فرسنگى به تهران می‌آورند به علت بدى راه به مراتب بیشتر از قیمت خودبار می‌شود و اگر راه خوب بود تصدیق مى فرمائید که میوه و تره بار وارده به تهران با قیمت‌های مناسب‌تری در دسترس مردم گذارده می‌شد و بالنتیجه تأثیر مهمى در پایین آوردن هزینه زندگى می‌داشت. بنابراین از جناب آقاى وزیر راه تمنى دارم که در سال 1327 توجه قطعى به اصلاح راه‌های اصلى شهریار و ساوجبلاغ بفرمایند. (ملکى- آقاى وزیر راه و وزیر فرهنگ تشریف ندارند).

سوم موضوع فرهنگ این حوزه است که به اتمام جدیت‌هایی که بنده کرده‌ام متأسفانه نواقص زیادى دارد بنابراین از جناب آقاى وزیر فرهنگ که در خیرخواهى و معارف پرورى ایشان تردیدى نیست تمنى می‌کنم که در سال آینده توجهى به فرهنگ شهریار و ساوجبلاغ فرموده و دستور رفع نواقص را صادر فرمایند چون مقررى نمایندگى خود را اختصاص به ساختمان دو باب دبستان که یکى در کرج و دیگرى در علیشاه عوض می‌باشد داده‌ام انتظار دارم وزارت فرهنگ هم توجه و کمکى فرمایند.

چهارم عرض دیگر بنده مربوط به موقوفاتی است که در شهریار و ساوجبلاغ می‌باشد باید در نظر داشت که همیشه نظر واقف تأمین شود تا مردم تشویق شده و حاضر باشند قسمتى از دارایى خود را اختصاص به امور خیریه دهند متأسفانه اداره اوقاف عملى می‌کند که مردم را از این عمل خیر روگردان می‌سازد مثلاً براى مسجد علیشاه عوض مزد خیرى موقوفه‌ای معین نمود که صرف تعمیر و نگاهدارى فقرا و خادم مسجد و روضه‌خوانى شود اداره اوقاف عواید آن را تصرف نموده و ابداً توجهى به مسجد فوق‌الذکر نمی‌نماید به طوری که مسجد مزبور به کلی خراب و نزدیک به انهدام است و هر چه معتمدین محل فریاد می‌زنند کسى گوش نمی‌دهد چند روز قبل یکى از محترمین به من اظهار می‌کرد که در نظر داشتم قسمتى از دارایى خود را وقف امور خیریه کنم ولى از ترس اداره اوقاف جرئت نمی‌کنم روى این اصل از جناب آقاى وزیر فرهنگ تمنى می‌کنم که به این قسمت هم توجه مخصوص بفرمایند و طورى عواید موقوفات به مصرف برسد که واقعاً موجب تشویق افراد خیر به اقدام در وقف نمودن قسمتى از دارایى خود بشود در پایان از خداوند متعال مسئلت می‌کنم که مجلس شوراى ملى را موفق بدارد اصلاحات مورد نظر قاطبه اصلاح‌طلبان را یکى بعد از دیگرى به مرحله عمل و اجرا گذارد و در نتیجه اعتماد عمومى را ملت ایران بیش از پیش به خود جلب نماید.

اردلان- دستور

نایب رئیس- بنده ابتدا یک تذکرى به آقایان نمایندگان عرض می‌کنم و آن مذاکرات قبل از دستور است مذاکرات قبل از دستور باید راجع به کارهای مملکتى باشد (صحیح است) نه این که تمام اوقات مجلس را بگیرد مثلاً مذاکرات آقاى کهبد نماینده محترم یک قسمتش ممکن بود در لوایح بازرگانى و یک قسمت در لوایح کشاورزى گفته شود و احتیاجى نداشت که تمام حرف‌ها را اینجا بزنند (صحیح است)

بعضى از نمایندگان- آقاى دهقان مطابق ماده 109 می‌خواهند صحبت کنند

نایب رئیس- آقاى دهقان.

دهقان- دیگر بعد از صحبت‌های مختصر آقاى کهبد خیال نمی‌کنم مجالى براى بنده باشد این است که بنده به اختصار می‌کوشم که دیگر سرتان را درد نیاورم.

نایب رئیس- آقاى دهقان استدعا می‌کنم ماده 109 را رعایت بفرمائید. مختصر و مربوط به ماده 109 باشد.

دهقان- اجازه بفرمایید بنده یک کلمه راجع به رادیو عرض می‌کنم بعد مطالب خودم را عرض می‌کنم چون تذکراتى که آقاى اقبال اینجا فرمودند و متأسفانه اینجا تشریف ندارند اکثرش صحیح بود منتهى جاى خوشوقتى است که آقاى ابوالقاسم پاینده یکى از نویسندگان فاضل کشور چند روز اخیر به ریاست رادیو منصوب شده‌اند (صحیح است) و امیدواریم اصلاحات بسیار اساسى در این دستگاه حساس بفرمایند. بنده جز عرض تشکر از آقاى اقبال چیزى ندارم بگویم براى این که فرمایشات ایشان سراسر اظهار لطف بود و تذکراتى هم که بعضى از آقایان دادند که صحبتى اینجا نکنم و یک قسمت از عرایضم را هم به جناب آقاى آصف واگذار می‌کنم و بنده راجع به تأتر یک تذکراتى می‌دهم تئاتر یک موضوع عمومى است و قضاوتش را هم افکار عمومى می‌کند و خوب و بد آن را مردم خودشان تشخیص مى‌دهند و گمان نمی‌کنم که جاى گفتن این مطالب اینجا باشد که ایشان یک نواقصى از تأتر را بیایند اینجا ذکر بکنند (صحیح است) و بهتر بود که به خود بنده می‌فرمودند اگر یک نواقصى در کار دیده می‌شد البته اصلاح می‌شد (صحیح است) و اما دفاع از ناصرالدین شاه گمان نمی‌کنم زیاد مقتضى باشد براى این که مردى که 50 سال این مملکت را در جهل و بدبختى و سیه روزى نگاهداشت دیگر اینجا جاى دفاع از ایشان نیست با این حال تماشاخانه تهران هیچ اسائه ادبى نسبت به این مرد نکرده است فقط قسمت‌های تاریخى را نشان داده است کما این که قسمت‌های تاریخى دیگر هم مثل نادر شاه و شاه عباس نشان داده است و اینها یک قضیه‌هایى است که مردم باید ببینند و رویش قضاوت بکنند و بنده دیگر عرضى بیشتر از این نمی‌کنم و استدعا می‌کنم که آقایان هم از این قبیل مسائل خصوصى در مجلس

+++

نفرمایند و ازش سوء استفاده نکنند (صحیح است) و بگذارند مجلس به کارهای اساسى خودش برسد (صحیح است).

صفوى- بنده هم یک تذکرى راجع به فرمایش آقاى اقبال دارم.

نایب رئیس- آقاى دکتر شفق.

دکتر شفق- در مجلس سابقه به راین بوده است که نمایندگان مجلس اختیار دارند آزادى نطق دارند در مسائل عمومى مبتلا به کشور ولو مفصل صحبت کنند و یک تذاکراتى به عمل بیاورند به واسطه این که ممکن است نظرى که آقاى رئیس محترم اظهار فرمودند سابقه بدى براى مجلس بشود بنده عرض می‌کنم که آقاى کهبد کاملاً حق داشته (صحیح است)...

نایب رئیس- آقاى دکتر شفق.

دکتر شفق- اجازه بفرمایید استدعا می‌کنم در وسط صحبت بنده صحبت نفرمایید ریاست مجلس به عقیده بنده مجاز نبودند به نماینده‌اى راهنمایى کنند که تو نطقت را تقسیم کنى یک قسمتش را درباره کشاورزى صحبت کنى و یک قسمتش را در جاى دیگر. وکیل هر موضوعى را مربوط به کشور می‌داند حق دارد مطرح کند و صحبت کند (صحیح است) و اگر بنا است یک دستور خاصى از طرف مقام ریاست به نماینده داده شود باید نسبت به همه نمایندگان داده شود که منحصر بیک نفر نباشد (صحیح است).

نایب رئیس- اجازه می‌دهید این که بنده عرض کردم نگفته حق ندارند‌، تذکر دادم براى این که تمام اوقات مجلس و اوقات گرانبهاى مجلس براى یک لوایحى که الان در دسترس است و خیلى مفیدتر است اگر زودتر تصویب شود اقدام بشود بنده عرض نکردم که یک وکیل نمی‌تواند قبل از دستور حرف بزند و آئین‌نامه مجلس هم دراین باب پیش‌بینى نکرده است فقط یک تذکرى بود به خود آقایان و از ایشان تقاضا کردم به اختصار بفرمایند (صحیح است) و فرمایشات آقاى دکتر شفق هم هیچ موردى نداشت‌، آقاى حاذقى پیشنهاد کرده‌اند که وارد دستور بشویم ولى متأسفانه عده کافى نیست.

حاذقى- بنده باید توضیح بدهم و آقایان هم اگر مخالفت می‌کنند می‌ماند براى بعد عرض می‌کنم که خود من از کسانى بودم که تذکر بسیار ضرورى و لازمى داشتم که مایل بودم مذاکرات قبل از دستور بشود. و با ورود در دستور هم مخالف بودم و مخصوصاً می‌خواستم که در مجلس شوراى ملى یک اعلام خطرى بکنم که آقایان نمایندگان محترم با این طرز کم علاقگى خودشان و این طرز کار کردن (بعضى از نمایندگان- اکثریت نیست) بلى موضوع بحث بنده هم همین است (پس از چند لحظه اکثریت شد)

نایب رئیس- بفرمایید.

حاذقى- خواستم عرض کنم که با این طرز کم علاقه‌گى و کمى توجه آقایان و مسئولیت خطیر و سنگینى که متوجه آنها است در حال حاضر هم آقایان این وظیفه سنگین خودشان را با این کیفیت و خونسردى که ملاحظه مى‌فرمایید در هر جلسه‌ای که بنده دقت کردم در نظامنامه پیش‌بینى شده است براى تأخیر هر نیم ساعت (اسلامى- به همه توهین نکنید آقا) بنده پیشنهاد کرده‌ام حق دارم صحبت کنم آقاى اسلامى شما اینجا یک شرح کشاف و مزخرفاتى گفتید ما هم گوش دادیم (اسلامى- تظاهر می‌کنی آقا به همه توهین نکن) در نظامنامه دقت کردم در حال حاضر براى تأخیر ورود هر نیم ساعت گفته که ربع مقررى یک نفر نماینده باید حذف بشود و این نشن می‌دهد که نظر قانون‌گذار این بوده است که حداقل جلسات باید چهار ساعت باشد. ما براى جلسات دو ساعته و سه ساعته ملاحظه مى‌فرمایید که چندین بار مجلس را از اکثریت می‌اندازیم (صحیح است).

و این عمل یک نحوه اهانتى است اولاً به مجلس شوراى ملى (صحیح است) ثانیاً آن ناطقى که از صنف خود آقایان است آمده است این جا و به مقتضای وظیفه دفاع از از حق و قانون و مشروطیت می‌کند (صحیح است) بنابراین من می‌خواهم عرض کنم با این تصمیمى که داشتم خود‌دارى کردم از این که عرض قبل از دستور کرده باشم این بود که بنده خواستم که این لایحه معافیت ماشین‌های کشاورزى از حقوق گمرکى و عوارض همان طور که همکار محترم آقاى اردلان هم فرمودند مطرح بشود (صحیح است) و آقایان توجه بفرمایند بلکه کارى را که شروع می‌کنیم زودتر به نتیجه برسانیم که اعتماد مردم و ملت ایران را با عمل مثبت جلب کرده باشیم.

دهقان- آقا بنده با طرح آن مخالفم.

آصف- بنده هم مخالفم‏

مکى- بنده هم مخالفم‏

فولادوند- بیست نفر از آقایان وکلا‌ در کریدر مجلس هستند و حاضر نمی‌شوند در مجلس.

بعضى از نمایندگان- اسامی‌شان را بخوانید آقا.

یمین‌اسفندریارى- بفرمایید آقایان بیایند.

نایب رئیس- آقاى مکى.

مکى- بنده با این که یک قسمتى از فرمایشات آقاى حاذقى نماینده محترم را تصدیق می‌کنم ناچارم به اطلاع مجلس شوراى ملی ایران برسانم که بعضى مطالب هست که گزارش و اظهارش در مجلس کمال ضرورت را دارد و در ادوار مختلفه هم اگر ملاحظه بفرمایید به آقایان نمایندگان قبل از دستور و بعد از دستور اجازه صحبت داده می‌شده این اجازه صحبتى که داده می‌شد البته براى این بود که نمایندگان محترم با اظهارات خودشان خاطر نمایندگان محترم را مستحضر بکنند و از گرفتاری‌هایی که برایشان پیش آمده در حقیقت مجلس را مستحضر بفرمایند بنده امشب پس از دستور اجازه گرفته بودم که یک مطالبى را به عرض آقایان برسانم که یکیش راجع به نان بود که همه آقایان می‌دانند و به همه آقایان هم مراجعه می‌کنند که وضع نان تهران خوب نیست غالب کارمندان مجلس شوراى ملى به بنده دیروز و پریروز و امروز مراجعه کردند که ما تا یک بعد از ظهر در مجلس باید انجام وظیفه کنیم عصر هم که باید بیاییم ما کى باید نان بگیریم ما چطور وقت براى نان گرفتن داریم (جمعى از نمایندگان- خوب شده) (محمد ذوالفقارى- اگر نان داخل سیاست نشود خوب خواهد شد) نان داخل سیاست شده است بنابراین یکى وضعیت گوشت بود یکى هم وضعیت نان ویکى هم گله‌هایى است که خود آقایان دارند من جمله بنده راجع به کمیسیون بودجه یک اصلى در قانون اساسى هست که می‌گوید" کلیه افراد ملت در مقابل قانون متساوى‌الحقوق هستند" الان در کیف بنده هست و نمی‌خواهم به اطلاع آقایان برسانم. کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى ایران این اصل را رعایت نکرده است یعنى بعضى از آقایانى که عضو کمیسیون بودجه هستند براى حوزه انتخابه خودشان یک فکرهایى کرده‌اند یک پیش‌بینى‌هایى کرده‌اند (صحیح است) از آقایانى که می‌آیند به کمیسیون و سمت رسمى دارند مثل وزراء و معاونین یک آوانتاژهایى براى حوزه انتخابیه خودشان می‌گیرند (صحیح است) و نسبت به سایر اهالى (بعضى از نمایندگان- تا در چه موردى باشد) (رحیمیان- اگر صحیح باشد بر‌خلاف شرافت است) موردش را چه عرض کنم،، همه آقایان در جراید خوانده‌اید که اتومبیل‌های فرمانداری‌های شهرستان‌ها را گرفتند به استثنای فلان جا اگر اتومبیل باید گرفته بشود از تمام فرمانداری‌ها باید گرفته بشود (برزین- نباید بگیرند) (جمعى از نمایندگان- این طور نیست آقا) اجازه بفرمایید بنده اطلاع دقیق دارم. فرمانداری‌ها به درجه هستند،، درجه اول‌، درجه دوم‌، درجه سوم،‌ بعضى از فرمانداری‌ها را که آقایان اعضاء کمیسیون بودجه علاقه داشته‌اند به آنها اتومبیل داده‌اند ولى به آن حوزه‌هایى که در درجه اول هم هستند نداده‌اند این عملیات به عقیده بنده یک بام و دو هوا است (صحیح است) اگر هست براى همه باید باشد مثلاً بنده می‌بینم به یک شهرستان خیلى کوچکى اتومبیل داده‌اند آن وقت شهرستان اراک که حوزه انتخابیه بنده و آقاى بیات است و دو اتومبیل داشته و در بودجه هم پیش‌بینى شده اتومبیل آنجا را حذف کرده‌اند و این را بنده نمی‌دانم که ضرورت دارد یا خیر قزوین باید اتومبیل داشته باشد ولى اراک نباید داشته باشد‌، این خاصه خرجى را چطور می‌تواند مجلس شوراى ملى تحمل کند ملاحظه بفرمایید فرماندارى‌هایى که از اتومبیل دارند. رضائیه،، اردبیل،، قزوین،، همدان‌، زنجان‌، یزد‌، زاهدان‌، زابل‌، مراغه‌، بوشهر‌، سنندج‌، خرم‌آباد‌، بندرعباس‌، مهاباد‌، بهبهان‌، خوى در این جاها من نمی‌گویم که لازم نیست ولى خیلى از شهرستان‌ها هست که ضرورت آنها بیشتر از این جاها است که حذف کرده‌اند،، یکى دیگر این که موضوع اعتبارات ساختمانى و اعتبارات هزینه شهرستان‌ها است و باز به همین کیفیت خاصه خرجى شده (صحیح است) بنده می‌خواهم به اطلاع آقایان همکاران محترم خودم برسانم،، ما که به یک عده‌ای رأى می‌دهیم و آنها را به سمت عضویت کمیسیون بودجه انتخاب می‌کنیم آقایان نماینده ما هستند (صحیح است‌، احسنت) ما وقتى که یک شهرستان را ذی‌حق می‌دانیم و یک شهرستان دیگر را بدون هیچ دلیل از حق خودش محروم می‌کنیم این کار برخلاف قانون اساسى است و بر‌خلاف وظیفه نمایندگى است و بر‌خلاف وظیفه‌ای هست که بیک نفر عضو کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى ایران اعطا شده است بنابراین بنده نسبت به این

+++

عمل کمیسیون بودجه از همکاران محترم خودم گله می‌کنم و عرض می‌کنم در این جا قانون را رعایت نکرده‌اند.

دکتر عبده- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم‏

نایب رئیس- اجازه بدهید می‌بایستی نسبت پیشنهاد آقاى حاذقى رأى بگیریم و چون عده براى رأى کافى نیست آقاى مهندس رضوى عضو کمیسیون بودجه هستند نمی‌توانند دفاع بکنند

قبادیان- آقاى رئیس چرا رعایت نوبت را نمی‌کنید.

نایب رئیس- رعایت شده است.

قبادیان- ما همه احترام قائل می‌شویم به مقام ریاست در صورتى که شما هم احترام بنده را نگاهدارید،، من اول اجازه خواستم به چه مناسبت حق مرا به دیگران دادید بنده اخلاص دارم به جنابعالی اخطار می‌کنم،‌اصلاً این صندلى یک عجب دیگرى براى انسان پیش می‌آورد. (زنگ رئیس)

نایب رئیس- آقاى قبادیان توهین نکنید (همهمه نمایندگان).

قبادیان- شما آقا حق ندارید به من اخطار بکنید منهم به شما اخطار می‌کنم.

حاذقى- مگر نظامنامه را نخوانده‌اید.

رحیمیان- بنده هم شاهدم که حق ایشان ضایع شده است.

نایب رئیس- آقاى مهندس رضوى.

مهندس رضوى- بنده اولاً خیلى متأسفم از این پیش آمد براى این که مقام ریاست مجلس شوراى ملى به اندازه‌اى احترام دارد که احترام ایشان بر همه واجب و لازم است (صحیح است) (قبادیان- آقاى مهندس رضوى بنده هم احترام دارم) و حق هم هست،، و راجع به کمیسیون بودجه هم مطالبى داشتم که حالا صحبت نمی‌کنم کمیسیون بودجه که جناب آقاى بهبهانى سمت ریاست آن را دارند و آقاى دکتر مصباح‌زاده که مخبر کمیسیون هستند نیستند بنده چون عضو کمیسیون هستم چون ممکن است یک سوء‌تعبیرى بشود که در عمل دولت مؤثر باشد لازم است خدمت آقایان عرض کنم که اولاً کمیسیون بودجه اگر آقاى رضوى هم اجازه بفرمایند به نفع همه ولایات است که بنده عرض می‌کنم کمیسیون بودجه از لحاظ صرفه‌جویى بعضى از قسمت‌ها را مطالعه کرد و حذف کرد در این قسمت به خصوص فهرستى است که روى اصرار وزارتخانه‌ها براى بعضى از فرمانداری‌ها که از نظر مرزى و غیره که اهمیت برایشان قائل شده بود اتومبیل اختصاص دادند اما بعد خود بنده که یکى از اعضاء کمیسیون بودجه هستم و افتخار آن را دارم که از طرف آقایان سمت نمایندگى را در آن کمیسیون داشتم در آن جلسه غائب بودم در جلسه بعد که آمدم توضیح دادم وقانع کردم آقایان را که اساساً کمیسیون بودجه می‌تواند هزینه عده‌ای از اتومبیل‌ها را کم کند ولى این که این اتومبیل‌ها را به کدام شهرستان بدهند مداخله در قوه مجریه است و اصلاً مربوط به ما نیست (صحیح است) به این دلیل مقرر شد که به وزارت کشور نوشته بشود که این کار بر عهده وزارت کشور است که تشخیص بدهد که در کدام نقطه ضرورت دارد و لازم است و در کدام نقطه لازم نیست و براى کدام فرماندارى لازم است و براى کدام فرماندارى لازم نیست بسا مواقعى است که یک فرماندارى احتیاج پیدا می‌کند و در یک موقع فرماندارى دیگر و این هم یک حق ثابت و مزایاى معینى براى یکى نباید باشد،، چون این موضوع نوشته شده و باید هم همین طور اقدام بشود بنده خواستم رفع سوء‌تفاهم کرده باشم و آقایان نمایندگان محترم هم از این قسمت هیچ گونه نگرانى نباید داشته باشندو بنده دیگر عرضى ندارم.

دکتر عبده- بنده اخطار دارم.

نایب رئیس- بر طبق چه ماده‌اى؟

دکترعبده- بر طبق ماده 45

نایب رئیس- بفرمایید.

دکتر عبده- عرض کنم مطالبى را که آقاى مکى متذکر شدند به نظر بنده صورت استیضاح وکیل را داشت از یک عده وکیل و این عمل به موجب ماده 45 نظامنامه ممنوع است (مکى- می‌خواهید روى این قضیه حرف بزنید شما) (همهمه نمایندگان) من وقتى جنابعالى صحبت کردید گوش دادم.

نایب رئیس- آقاى دکتر عبده استدعا می‌کنم که ماده را بخوانید.

دکتر عبده- ماده 45 استیضاح نماینده از نماینده ممنوع است،، اعضاء کمیسیون بودجه در یک موارد خاصى تصمیم گرفتند در صورتى که... (همهمه نمایندگان) اجازه بفرمایید آقایان من خیال می‌کنم اگر یک ناطق آمد اینجا و صحبت کرد حق سایرین این است که گوش بدهند مثل این که ما به فرمایش آقاى مکى گوش دادیم. خود گوش دادن هم بالاخره یک هنرى است این هنرنمائى را ما آخر باید داشته باشیم (رضوى- آفرین) بنده این عرضى را که می‌کنم براى این است که این موضوع سابقه نشود،، حق این بود که گزارش کمیسیون بودجه راجع به اتومبیل‌ها مطرح می‌شد و البته هر نماینده‌ای حق داشت به این گزارش که مطرح می‌شود هر ایرادى و اعتراضى که دارد عنوان بکند و این گزارش هم در هر حال البته مطرح می‌شد و در موقع خودش آقاى مکى می‌توانستند نسبت به کمیسیون بودجه هر ایرادى داشتند تذکر بدهند ولى به عنوان مخالفت با کفایت مذاکرات به عقیده بنده این جا مورد نداشت که بیایند و از یک عده‌ای از آقایان و‌کلا استیضاح بکنند یعنى توضیح بخواهند که چرا این عمل را کردید در عین حال در اساس قضیه به طوری که اعضاى کمیسیون بودجه شاهدند بنده و آقاى مهندس رضوى موافق نبودیم با عمل سایر اعضاء کمیسیون بودجه ما گفتیم که اصولاً تخصیص اتومبیل به محل معینى به شهرستان معینى این کار یک عمل ادارى است،‌ یک عملى است مربوط به قوه مجریه،‌ هیچ ارتباطى با عمل قوه مقننه ندارد به همین جهت ما تصمیم گرفتیم که به عنوان تذکر به دولت گفته بشود که این تشخیص که ما دادیم صرفاً براى راهنمایى است و اگر دولت تشخیص داد که این اتومبیل‌ها وجودش در غیر شهرستان‌هایى که ذکر شده است مورد لزوم است و ضرورت دارد البته از آن جایى که نماینده قوه مجریه است حق خواهد داشت در هر نقطه‌ای که ضرورت ایجاب بکند این اتومبیل‌ها را تخصیص بدهد یا حذفش بکند

نایب رئیس- عرض کنم اخطار را البته بایستى رئیس مجلس جوابش را بدهد براى این که اخطار ایرادى است به عدم رعایت قوانین و آئین‌نامه داخلى مجلس این که فرمودید ایشان استیضاح کردند این طور نبود یک تذکرى دادند به کمیسیون بودجه.

[5- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏]

نایب رئیس- اگر اجازه بدهید مجلس را ختم می‌کنیم مجلس آینده روز سه‌شنبه‌، فقط استدعا می‌کنم از آقایان که کمیسیون بازرگانى سعى بکند که تا فردا این لایحه حاضر بشود و در دستور جلسه آتیه گذاشته بشود.

 (مجلس ساعت هشت و ده دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى امیرحسین ظفر بختیار

 

تصحیح‏

در صفحه 3 شماره 891 قسمت مذاکرات مجلس سطرهاى 50 و 51 و 52 به این ترتیب اصلاح می‌شود.

آشتیانى‌زاده- اسامى غارتگران را ببرید.

اسلامى- جنابعالى که نیستید هر کس دزدى کرده پدرش را در می‌آورند بانک صنعتى و وزارت... (الخ).

 

اخبار مجلس

روز یکشنبه 23/12/26 سه بعدازظهر که قرار بود کمیسیون بودجه تشکیل شود به واسطه تشکیل چهار کمیسیون مهم دیگر کمیسیون بودجه تشکیل نگردید. روز یکشنبه 23/12/26 یکساعت و نیم قبل از ظهر با حضور آقای وزیر فرهنگ به ریاست آقای دکتر معظمی تشکیل بدواً چند فقره نامه که به کمیسیون رسیده بود قرائت و قرار شد بایگانی شود سپس با حضور نماینده وزارت اقتصاد ملی لایحه متمم قانون تعلمیات عمومی مطرح راجع به تدریس و تعلیم در کارخانه‌جات مذاکراتی شده نماینده وزارت اقتصاد ملی نظریات خود را  اظهار و بالاخره هشت ماده آن تصویب و بقیه لایحه به جلسه بعد موکول شد جلسه آتیه روز سه‌شنبه 25 اسفند دو بعدازظهر جلسه ختم شد. روز یکشنبه 23 اسفند 26 یک ساعت قبل از ظهر کمیسیون را با حضور آقای وزیر راه و نمایندگان آن وزارتخانه به ریاست آقای اخوان تشکیل لایحه هواپیمایی کشوری که در جلسات قبل تصویب شده بود مجدداً قرائت و اصلاحاتی شده قرار شد گزارش آن به مجلس داده شود و یکساعت بعدازظهر جلسه ختم شد .

دو ساعت قبل از ظهر یکشنبه 23 اسفند 26 کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر با حضور آقای وزیر اقتصاد ملی و عده‌ای از آقایان نمایندگان پیشنهاد دهنده لایحه محدودیت بازرگانان خارجی به ریاست آقای نیکپور تشکیل و پیشنهادات واصله راجع به محدودیت بازرگانان خارجی مطرح چند فقره آن رد و بقیه ماند که چهار بعدازظهر جلسه ختم شد. روز یکشنبه 23/12/26 کمیسیون دارایی با حضور آقای به نیا مدیر کل وزارت دارایی به ریاست آقای یمین اسفندیاری تشکیل مذاکرات در قسمت مالیات اصناف با حضور آقای نیک‌پور به عمل آمده چون عده‌ای از اعضاء کمیسیون در کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر بودند کمیسیون از اکثریت افتاد جلسه بعد قرار شد روز دوشنبه دو بعدازظهر باشد

+++

تصویب‌نامه‌ها

شماره 23900                    16/ 12/ 26

وزارت جنگ‏

 

هیئت وزیران در جلسه پانزدهم اسفند ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 37346- 100215- 10220- 26/ 11/ 1326 وزارت جنگ و بر طبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در اداره ژاندارمرى کل کشور تصویب نمود وظیفه وراث قانونى ژاندارم جبیب فرزند محمد شهرت گلى گلى که در تاریخ 14/ 4/26در راه انجام وظیفه در گذشته از تاریخ 26/ 4/ 15 به شرح زیر:

1- لیلا گلى گلى 39 ساله عیال 200 ریال‏

2- نصرت گلى گلى 10 ساله دختر 200 ریال‏

3- منوچهر گلى گلى 8 ساله پسر 200 ریال‏

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتش درج شود

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

 م- 7235 نخست وزیر

شماره 23382  

16/ 12/ 26

وزارت جنگ:

هیئت وزیران در جلسه پانزدهم اسفند ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 37628- 103808- 10312 وزارت جنگ و بر طبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى منعقده در ژاندارمرى کل کشور تصویب نمود که وظیفه قانونى ژاندارم امیرقلى فرزند باقر شهرت محمودى که در تاریخ 14/ 8/ 1326 در موقع انجام وظیفه مقتول گردیده از تاریخ 15/ 8/ 1326 به شرح زیر:

1- رباب پسنده 19 ساله عیال مقتول 600 ریال‏

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتش درج گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

 م- 7234 نخست وزیر

شماره 25578              17/ 12/ 26

وزارت دارایى:

 

هیئت وزیران در جلسه مورخ پانزدهم اسفند ماه 1326 بر طبق پیشنهاد وزارت بهدارى به منفعت شیر و خورشید سرخ تصویب می‌کند.

به بانک کشاورزى اجازه داده می‌شود به تدریجی که مقتضى می‌داند تا حدود نود هزار بلیط ماهیانه ضمن بخت آزمایى خود به نفع شیر و خورشید سرخ انتشار داده و سود ویژه آن را مرتباً به شیر و خورشید سرخ عاید دارد."

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7232 نخست وزیر

شماره 23284         16/ 12/ 26

وزارت جنگ:

 

هیئت وزیران در جلسه پانزدهم اسفند ماه 326 برحسب پیشنهاد شماره 37539- 100341- 10218 وزارت جنگ و بر طبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در ژاندارمرى کل کشور تصویب نمودند که وظیفه وراث قانونى ژاندارم حقویردى فرزند حسن شهرت اسدزاده که در تاریخ 27/ 9/ 24 مقتول گردیده از تاریخ 28/ 9/ 24 به شرح زیر:

1- رخساره اسدزاده 23 ساله عیال مقتول 300 ریال‏

2- دختر امیر سنخى چکان 3 ساله دختر مقتول 300 ریال‏

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتش درج گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7236 نخست وزیر

شماره 24466               17/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى:

 

نظر به ماده 16 قانون معادن مصوب 16 بهمن ماه 1317 هیئت وزیران در جلسه پانزدهم اسفند ماه 1326 بر حسب پیشنهاد شماره 1728- 28820- 4/ 12/ 1326 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند.

کمیسیون معادن مرکب از دو نفر نماینده وزارت اقتصاد ملى و دو نفر نماینده وزارت دارایى تشکیل و بر طبق و‌ظایفى که در آئین نامه کمیسیون معادن مصوبه 26 اسفند 1319 مقرراست کماکان به امور مربوطه رسیدگى خواهد نمود و اداره معادن وزارت اقتصاد ملى قائم مقام اداره کل معادن سابق می‌باشد و تصویب‌نامه‌هاى شماره 19370- 8/ 10/ 24 و شماره 1345- 45742- 7/ 12/ 25 از این تاریخ لغو می‌گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7280 نخست وزیر

شماره 23342                  20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 28945- 27511 مورخ 22/ 11/ 1326 وزارت اقتصاد ملى و در اصلاح تصویبنامه شماره 19545 مورخ 4/ 10/ 1325 تصویب نمودند که براى ترخیص اجناس ممنوع الورودى که از خارجه به عنوان هدیه و سوغات و بدون انتقال ارز براى اشخاص فرستاده می‌شود پروانه ورود داده شود به شرط آنکه اولا بهاى این قبیل واردات براى هر نفر در هر سال از 500 ریال تجاوز نکند و ثانیاً کالاهاى ارسالى جنبه بازرگانى نداشته باشد.

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7328 نخست وزیر

شماره 23496               20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى:

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 9066- 27865 تاریخ 25/ 11/ 1326وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها درشهرستان زابل به موقع اجرا‌ گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7325 نخست وزیر

شماره 23740                  20/ 12/ 1326

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند 1326 بنا به پیشنهاد شماره 9114- 28085 در تاریخ 27/ 11/ 1326 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در شهرستان دامغان به موقع اجرا‌ گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق مفاد ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نام برده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیراست. م- 7319 نخست وزیر

شماره 23498               20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 9064- 27857 تاریخ  25/ 11/ 1326وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها درشهرستان زاهدان به موقع اجراء گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‌- 7326 نخست وزیر

شماره 23668                   20/ 12/ 26

وزارت دارایى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 66094 وزارت دارایى تصویب‌نامه شماره 22838- 7/ 12/ 22 مربوط به مترجمین و ماشین‌نویسه‌ای مستشاران امریکایى را که با رفتن میسیون مزبور موردى براى اجراى آن باقى نمانده ملغى نمودند.

تصویب‌نامه دردفتر نخست وزیر است. م- 7327 نخست وزیر

شماره 22118                  20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه به پیشنهاد شماره 8536- 26105 وزارت اقتصاد ملى تصویب

+++

نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در بخش فریمان (در حوزه شهرستان مشهد) به موقع اجرا‌ گذارده و متخلفین از قانون مذکور طبق ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7341 نخست وزیر

شماره 23494 26/ 12/ 20

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفندماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 9068- 27867 تاریخ 25/ 11/ 1326 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در شهرستان محلات به موقع اجراء گذارده شود و متخلفین از قانون مذکور طبق ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7320 نخست وزیر

شماره 24464             20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 9334- 28923 تاریخ 4/ 12/ 1326 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در شهرستان مراغه به موقع اجراء گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق مفاد ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است. م- 7323 نخست وزیر

شماره 21830             20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنابه پیشنهاد شماره 7459- 25779- 4/ 11/ 26 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در بخش سیاهگل (جزء شهرستان لاهیجان) به موقع اجرا‌ گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق مفاد ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شودند.

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7324 نخست وزیر

شماره 21826                   20/ 12/ 26

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اسفند ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 8464- 25775 تاریخ 4/ 11/ 26 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در بخش صحنه (جزء شهرستان کرمانشاه) به موقع اجرا‌ گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویبنامه در دفتر نخست وزیر است. م- 7322 نخست وزیر

انتصابات و احکام در وزارت کشور

شماره 28644 26/ 12/ 19

آقاى هادى اشرف فرماندار رفسنجان‏

از تاریخ 16/ 12/ 1326 به سمت فرماندار شاهرود منتقل شدند. وزیر کشور

شماره 27299 26/ 12/ 19

آقاى محمود منطقى فرماندار شاهرود

از تاریخ بیست و یکم بهمن ماه 1326 به سمت فرماندار سمنان منتقل شدند. وزیر کشور

شماره 27211 26/ 12/ 19

آقاى حسن جوارى شهردار شاه‌آباد

از تاریخ ورود شهردار جدید شاه‌آباد به سمت بخشدار سرپل ذهاب منصوب شدند. وزیر کشور

شماره 28491                 17/ 12/ 26

جناب آقاى اسماعیل اصانلو

از تاریخ اشتغال به کار‌بست استاندارى استان پنجم منصوب شدند. وزیر کشور

شماره 17475- 37734 26/ 12/ 18

آقاى ریحان‌الله قاضى زاهدى‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه اول تهران منصوب می‌شوید. طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید. وزیردادگسترى‏

شماره 17764- 37538                 20/ 12/ 26

آقاى جعفر نورى اسفندیارى‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد. وزیر دادگسترى‏

+++

                       

یادداشت ها
Parameter:294363!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)