کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 51 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 4 دى ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان نریمان - جلالی - نجفی

3- طرح و تصویب پیشنهاد تأخیر طرح لایحه اتوبوسرانی

4- طرح گزارش کمیسیون دادگستری راجع به تعلیق مجازات زندانیان

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 51

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 4 دى ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان نریمان - جلالی - نجفی

3- طرح و تصویب پیشنهاد تأخیر طرح لایحه اتوبوسرانی

4- طرح گزارش کمیسیون دادگستری راجع به تعلیق مجازات زندانیان

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت 9 سى و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى مهندس رضوى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه گذشته قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه آقایان: صراف‌زاده - راشد - اورنگ - نبوى - دکتر ملکى - حمیدیه - دکتر کیان‏

غایبین بى‌اجازه آقایان: دادور - شاپورى - محمدحسین قشقایى - میلانى - مشار - زهرى - منصف - زهرى‏

دیرآمدگان بااجازه آقایان: عبدالرحمن فرامرزى بیست و پنج دقیقه - امیرافشار یک ساعت‏

دیرآمدگان بى‌اجازه آقایان: ناصر ذوالفقارى پانزده دقیقه - کهبد بیست و پنج دقیقه - شوکتى بیست و پنج دقیقه - دکتر فاخر سى دقیقه - شبسترى سى دقیقه - عامرى چهل و پنج دقیقه - شهاب خسروانى یک ساعت - تولیت یک ساعت‏

1- طرح صورت مجلس‏

نایب رئیس - آقاى کهبد بفرمایید کهبد بنده را جزو دیرآمدگان بى‌اجازه نوشته‌اند که بیست و پنج دقیقه تأخیر داشته‌ام تصور می‌کنم 15 دقیقه گمان می‌کنم باشد در ضمن یک سؤال بسیار مهمى است که به زیان ملت ایران تمام شده در حدود سه میلیون لیره است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.‏

نایب رئیس - در دستور بفرمایید دیرآمدگى شما هم رسیدگى مى‌شود معمولاً که اشتباه نمى‌کنند آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

حائرى‌زاده - آقاى مشار را چند جلسه است که مى‌بینم غایب مى‌نویسند در حالی که بیمار هستند و در بسترند و قادر به آمدن نیستند و قرار شده مسافرتى بکنند و جزو معذورین باید ایشان معذور بدارند.

2- بیانات قبل از دستور آقایان نریمان جلالى نجفى‏

نایب رئیس - بسیار خوب چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور فرموده‌اند آقاى نریمان بفرمایید.

نریمان - چون موضوع لایحه اتوبوسرانى مهم است و وقت مقرره آن در آیین‌نامه مجلس شوراى ملى براى اداى توضیحات کامل در این باب کافى نیست به این جهت بنده با استفاده از نطق قبل از دستور نتیجه مطالعاتى را که در این چند روزه در این خصوص کرده‌ام به عرض آقایان نمایندگان محترم مى‌رسانم.

وضع اتوبوسرانى امروز در این کشور به قدرى مفتضح و خجلت‌آور است که تصور می‌کنم احتیاجى به شرح و بسط زیاد ندارد ساکنین شهرها به خصوص شهر تهران و کارکنان اتوبوس‌ها امروز دست بسته تسلیم یک عده صاحبان اتوبوس هستند و چون فواصل شهر به طورى زیاد شده که مردم ناچارند با وسایط نقلیه خود را به مقصد برسانند چاره جز تحمل تمام مخاطرات و معطلى‌ها و اهانت‌ها و ناراحتى‌هایى که از طرف کارکنان و صاحبان اتوبوس به آنها تحمیل مى‌شود ندارند مسافر وقتى پایش به اتوبوس رسید باید جان و حیثیت خود را به دست یک مشت مردمانى که به هیچ مقرراتى پابند نیستند و شاید در بین ارزانترین طبقات حرفه خود انتخاب شده‌اند تفویض و تسلیم نماید مرد و زن باید خود را به دست شاگرد شوفر‌ها و بلیط‌فروش‌ها بسپارند که آنها را بالا بکشند پایین بیاندازند فشار بدهند و هر گونه اهانت و توهین را به آنها روا دارند صاحبان اتوبوس غالباً جز این که در آخر وقت دخل روزانه را بگیرند و هر چه بیشتر شد راضى‌تر باشند ولو این که این اضافه درآمد نتیجه مخاطرات جانى و مالى براى هزاران مسافر و عابرین شهر باشد کار دیگرى ندارند امروز در شهر تهران یک میلیون و دویست هزار نفر دست بسته تسلیم این اوضاع هستند و در واقع مورد استثمار یک عده صاحبان اتوبوس و سرمایه‌دار قرار گرفته‌اند و در این میانه کارکنان اتوبوس‌ها که دلال مظلمه این استثمار وقاحت‌بارند خودشان بیشتر از مسافرین مورد استثمار این یک مشت سرمایه‌دار واقع شده‌اند البته آنچه راجع به صاحبان اتوبوس و کارکنان آن عرض کردم کلى است و در بین آنها مردمان خوب و منصفى هم هستند ولى در همه چیز حکومت با اکثریت است و دنیا روى وضع اکثریت قضاوت می‌کند.

ادامه این وضع با حیثیت و شئون یک ملت رشید و بیدار که مقدرات خود را در دست‌هاى تواناى خود گرفته است مباینت دارد وضع اتوبوسرانى امروز لکه خجلت‌آورى است که در نظر خودى و بیگانه برد امان پاک این مردم نشسته و همین مردم جز برداشتن آن آرزویى ندارند (شمس قنات‌آبادى - ماست فروشى همین طور است پنیر فروشى هم همین طور است) همان را هم باید درست کنند.

اتوبوسرانى در شهرهاى متمدن امروز کارى است که محتاج به داشتن سرمایه نسبتاً زیاد و لیاقت حسن اداره مى‌باشد و جمع این شرایط در موارد کوچک و متعدد امکان‌پذیر نیست. اگر شما انتظار داشته باشید که بشود یک هزار و پانصد اتوبوس را که صاحبان زیاد و متعدد دارند و غالباً فاقد سرمایه کافى و تخصص لازم و صلاحیت فنى و مقتضى هستند بتوان تحت یک اصول و شرایط معقول وى نواخت که متناسب با مصالح و موجب رفاه جامعه باشد اداره نمود توقعى بس واهى و بى‌موقع خواهد بود لازمه یک چنین وضعى همین هرج و مرج کاملى است که مى‌بینیم.‏

اهالى این شهر پایتخت دولت

+++

شاهنشاهى گرفتار آنند این است نتیجه رقابت آزاد در امر اتوبوس که باید اسم آن را افراط در یک اصل اقتصادى گذاشت‏

حالا در پیشنهاد دولت جنبه تفریط ملاحظه مى‌شود. یک مرتبه از آزادى کامل اتوبوسرانى مى‌خواهیم به انحصار و واگذارى به یک شرکت واحد برویم.

اگر در شرایط فعلى در امر اتوبوسرانى در رقابت آزاد که یک اصل اقتصادى است طرفى نه بسته‌ایم چطور انتظار داریم با محدود نمودن این عمل و کار به یک شرکت واحدى که بالاخره مرکب از همین صاحبان اتوبوس باشد نتیجه مطلوبه را بگیریم یا این که صاحبان اتوبوس حق انحصارى نداشته‌اند تا به حال دولت‌ها حریف آنها نشده‌اند که به این اوضاع رقت بار بهبودى بخشد.

آیا عیب کار اتوبوسرانى فعلى همانا فقدان حق انحصار است و آیا تفویض این حق بزرگ به رایگان به صاحبان فعلى اتوبوس در سرنوشت مسافرین بیچاره این شهر و شهرهاى دیگر تغییرى خواهد داد چطور انتظار داریم با دادن حق انحصارى به این صاحبان اتوبوس و تبدیل اسم آنها به شرکت واحد به این اوضاع خجلت‌آور اتوبوسرانى خاتمه بدهیم.

با رقابت آزاد و فقد حق انحصارى وضع این است آنان از آن وقتى که دیوار بلندى از حق انحصارى و امتیازی که تازى میدان استعمار مسافرین هم به این وضع افزوده شود. دادن حق انحصارى و امتیاز اتوبوسرانى به یک شرکت به هیچ‌وجه مصلح نیست.

مگر الان بعضى از خطوط اتوبوسرانى تهران در دست شرکت‌هاى واحد یا افرادى به طور انحصارى قرار ندارند مگر در این خطوط وضع بهتر از خطوطى است که رقابت آزاد حکمفرما است تجربه ثابت کرده است که ایجاد انحصار به ضرر جامعه و مصرف‌کننده است و در مواردى که طبیعت خاص یک امر ایجاد انحصار را ایجاب می‌کند چاره نیست که این انحصار در دست جامعه و نماینده جامعه یعنى دولت و یا دستگاه‌هاى عمومى باشد که مورد سوء‌استفاده قرار نگیرد.

اتوبوسرانى و ترامواى شهرى از امورى است که حفظ منافع و تأمین رفاه جامعه ایجاب مى‌کند در دست شهردارى باشد.

در هر کشورى با توجه به اوضاع و احوال خاص آن کشور باید مسائل را تجزیه و تحلیل نمود و تصمیم گرفت.

اگر فرضاً در یکى از شهرهاى خارجه اتوبوسرانى به طور انحصار در دست یک شرکت و یا در خطوط مختلف در دست چند شرکت قرار داشته باشد و وضع غیرعادى و نامطلوب پیش نیاید این دلیل نمى‌شود که با اوضاع و احوال خاص یک کشور دیگر همین رویه به نتیجه مطلوبه برسد عوامل انسانى و طرز فکر و اطلاعات و روحیه و اخلاق افراد یک کشور در طرز کار و خوبى تشکیلات آن کشور مؤثر است در همان کشورهایى هم که با پیشرفت فرهنگ و تهذیب اخلاق جامعه سازمان‌هاى عمومى و خصوصى به بهترین وضع در گردش است باز در همین کشورها امورى که داراى جنبه انحصارى هستند به افراد یا سازمان‌هاى خصوصى سپرده مى‌شود بنابر آنچه گفته شد پیشنهاد واگذارى اتوبوسرانى تهران و شهرستان‌ها در هر جا به یک شرکت واحد به هیچ‌وجه مصلحت نیست و به طور قطع و یقین اقدام به چنین امرى نه فقط موجب بهبود وضع اتوبوسرانى نخواهد شد بلکه وضع را مشکل‌تر و یک مشکلى بر مشکلات خواهد افزود مگر این مملکت از دادن امتیاز تلفن به یک شرکت چه طرفى بست که حالا از دادن امتیاز اتوبوسرانى در هر شهر به یک عده سرمایه‌دارى که وضع اتوبوس را به این روز و احوال انداخته‌اند استفاده کند.

با این که بهترین شقوق این است که اتوبوسرانى در هر شهر به انجمن و شهردارى همان شهر واگذار شود معذلک در حال حاضر اتخاذى رویه میانه اصلح است که به این ترتیب هم در سرمایه و وسایل موجود در این رشته استفاده شده و هم با مشارکت شهردارى‌هاى قانونى در امر اتوبوس رفاه حال مسافرین در نظافت و حسن جریان امور و رعایت مقررات و نظم و ترتیب عملاً تأمین گردد چون با این ترتیب شهردارى‌ها در اداره امور شرکت وارد و سهیم مى‌شوند طبعاً رعایت حال عامه به طور عملى و خودکار صورت مى‌گیرد به علاوه دستگاه‌هاى عمومى هم از درآمد قابل توجهى که عاید صاحبان اتوبوس مى‌شود استفاده خواهند نمود و پول مردم به مصرف مردم خواهد رسید اکثر ما از جریان امور دستگاه‌هاى عمومى شکایت داریم و معتقدیم که باید در این دستگاه‌ها به نفع جامعه اصلاحات زیادى کرد این دلیل نمى‌شود که عمل دستگاه‌هاى عمومى از کارهاى سازمان‌هاى خصوصى بهتر نباشد من اطمینان دارم که سر کار مردم با دستگاه‌هاى عمومى و دولتى به مراتب بر روابط مردم با دستگاه‌هاى خصوصى ترجیح دارد.

بهترین نمونه وضع تلفن است و این مدعاى بنده را همین پیشنهاد ملى شدن تلفن از طرف دولت و تنفیذ آن از طرف ملت اثبات مى‌کند با تبدیل تلفن از شرکت خصوصى به یک شرکت ملى دیگر احتیاجى به اقامه دلیل و برهان براى اثبات صحت نظریه راجع به شرکت مختلط اتوبوسرانى نیست. دو مطلب باقى است که در این جا توضیح بدهیم یکى موضوع پولى است که براى مشارکت شهردارى‌ها ضرورت دارد به عقیده بنده از این حیث اشکالى متصور نیست زیرا دولت در لایحه خود پیش‌بینى نموده است که اگر شرکت واحد در محلى تشکیل نگردید این کار توسط شهردارى‌ها انجام خواهد شد و البته وقتی که دولت یک چنین تبصره در لایحه گنجانده ناچار وسایل این کار را سنجیده است و در دست دارد به علاوه وقتى دولت میلیون‌ها براى چال کردن لوله زیرزمین براى لوله‌کشى آب خرج می‌کند خواهد توانست یک چند میلیونى هم براى این کار خیلى ضرورى تخصیص بدهد و بقیه وقتم را به جناب آقاى اخگر می‌دهم.

نایب رئیس - متأسفانه بقیه‌اى ندارد آقاى جلالى بفرمایید

جلالى - آقایان نمایندگان محترم ما در زمانى زندگى مى‌کنیم که سراسر مشحون از حوادث گوناگون و خارق‌العاده‌ای است که در نتیجه مبارزه ملى مردم محروم نقاطى از جهان که تاکنون در تحت تسلط دول استعمارى بودند و هستند به وجود مى‌آید چندى پیش در شمال آفریقا تونس مراکش - الجزیره ارتش استعمارى فرانسه دست به کارى زد که براى چندمین بار مسئله شمال آفریقا در مراکز بین‌المللى کسب اهمیت نمود مخصوصاً توجهات ملت مسلمان ایران و سایر اقوام و ملى که به اصل حریت و استقلال خانواده‌هاى بشرى احترام مى‌گذارند به خود جلب کرد حقیقتش این است که شباهت در مبارزات ملى و به خصوص وحدت در امر مقدس دین اسلام ایجاب می‌کند که ملل مسلمان خاورمیانه و شمال آفریقا وجوه مشترکى با یکدیگر داشته باشند و تعالیم عالیه اسلام مسلمانان را این طور تربیت کرده است که به حال یکدیگر هر جا که باشند بیاندیشند و در چنین موارد خطیر از تأیید راه و رسم حق‌طلبانه مسامحه نکنند.

در قرن اول هجرى پس از تسلط قواى اسلام بر مصر به منظور بسط و توسعه شریعت اسلام الجزایر و تونس و مراکش با اسپانیا فتح شد پس از چند قرن اسپانیا مجدداً به تصرف مسیحیان درآمد و هزاران نفر از مسلمانان آندلس به شمال آفریقا مهاجرت کردند و بیشتر در سرزمین مراکش سکونت اختیار نمودند به این طریق دین مقدس اسلام نفوذ عمیقى در این نواحى پیدا کرد بعدها آفریقا از نائره طمع و حرص مغرب زمین مصون نماند و از استعمار دول متعدى در امان نبود هر چه صنعت و اقتصاد در اروپا ترقى مى‌یافت احتیاج آنها هم به استفاده یا سوء‌استفاده از منابع خدادادى و قدرت انسانى ملل دیگر بیشتر احساس مى‌شد در میان نقاطى از کره ارض که در معرض این هجوم استعمارطلبان قرار گرفت شمال آفریقا به مناسبت نزدیکى نسبى به قاره اروپا از اولین این نقاط است که قوافل استعمارى که به صورت طبیب کشیش معلم به خود دید اینها که خود را قاصد تمدن و فرهنگ قرن معرفى می‌کردند به این وسیله در الجزایر تونس مراکش نفوذ کردند و در حجاب مقاصد خیرخواهانه و بشردوستانه به کار تثبیت نفوذ سیاسى و نفع‌طلبانه خود مشغول شدند و با تحریک و تولید اغتشاش و آشوب در میان مردم این نواحى جان و مال اتباع خارجى را در معرض خطر ضداروپایى جلوه‌گر ساختند تا ارتش فرانسه به بهانه حفظ اتباع آن مملکت به آفریقا وارد شد از آن تاریخ عوامل استعمار فرانسه که تا امروز خود را مبشرین انقلاب کبیر مى‌دانستند (صحیح است) رسماً با سلاح و سپاه دست به کار تسلط بر مردم مسلمان الجزایر تونس مراکش شدند و از آن روز تاکنون تاریخ مردم مسلمان و زجر کشیده این نواحى را سراسر مبارزه خونین به منظور احراز حقوق ابتدایى و استقلال و حاکمیت ملى تشکیل مى‌دهد در سال 1797 دولت فرانسه در مقابل مطالبه حاکم الجزایر که قروض خود را بپردازد در عوض کشتى جنگى به سواحل الجزایر فرستاد و تا 1847 میلادى این منطقه را با قدرت ارتش مسلح خود تصرف کرد و در این مدت مردم الجزایر متحمل فداکاری‌هاى بزرگى در راه استقلال خود شدند و عبدالقادر مجاهد معروف الجزایر مبارزات درخشانى را علیه ارتش متجاوز فرانسه رهبرى کرد تونس و مراکش هم بعدها به تصرف فرانسه درآمد ولى این مردم محروم مصمم دقیقه‌اى از تعقیب هدف مقدس خود آرام ننشستند وقایعى که مدتى پیش در تونس گذشت و منجر به حبس و تبعید و قتل آزادی‌خواهان و رهبران احزاب ملى شد نتوانست وقفه در مجاهدت مسلمانان تونس ایجاد کند دولت فرانسه در تونس حکومت دست نشانده به وجود آورده است و وزراى به یک تونس را هم آن دولت تعیین مى‌کند و در مقابل تمام این استقلال‌شکنی‌ها دولت فرانسه ملیون عصبانى و استقلال‌طلب تونس را با انجام اصلاحات دلخوش می‌سازد دولت فرانسه در تونس حبیب به ورقیه رهبر حزب الدستور الجدید را به حبس و تبعید انداخت و صدها نفر از استقلال‌طلبان را محبوس ساخته است (حاج سید جوادى - صحیح است) و مردم مراکش و الجزایر را که به همدردى مجاهدین تونس تظاهراتى کرده بودند به مسلسل بست مبارزات ملى این نقاط از شمال آفریقا شاید یکى از فصول بسیار خونین و بسیار دردناک تاریخ بشریت را تشکیل می‌دهد چقدر از زنان و مردان و کودکان بی‌گناه قبایل که در نخلستان‌ها و سحارى در زیر باران آتش و آهن فرانسویان طعمه مرگ

+++

‌شدند و چند روز پیش یکى از رهبران ملى تونس‌ها شد رئیس اتحادیه کارگران تونس که از عوامل فعال نهضت استقلال‌طلبانه بود به تحریک و توطئه پلیس فرانسه به قتل رسید و در روز 16 و 17 آذر ماه مردم تونس به این مناسب دست به تظاهرات دامنه‌دارى زدند و همچنین الجزایر و مراکش نیز تمام کسبه و اهالى علیه استعمار فرانسه تظاهر کردند در تمام این جریان پلیس و ارتش فرانسه ده‌ها نفر را مقتول و مجروح ساخته و صدها نفر را به زندان انداخت و تنها در یک شهر کازابلانکا ده هزار سرباز ریخته و زجر و حبس و اعدام را رایج ساخته مردم دنیا نمى‌توانند در مقابل این صحنه‌هاى فجیع سکوت کنند مسلمانان در مقابل چنین اوضاع هولناکى به حکومت فرانسه که خود را وارث انقلاب کبیر و تدوین‌کنندگان اعلامیه حقوق بشر می‌دانند با نظر تعجب نگاه می‌کنند دولت فرانسه در مقابل تمام این اوضاع و احوال از همان سیره نامخمود استعمارگران انگلیس پیروى می‌کنند و می‌خواهند به جنبش پاک مردم شمال آفریقا رنگ بزنند همان طوری که انگلیس‌ها سعى می‌کردند نهضت ملى ایران را در دنیا ملوک معرفى نمایند در صورتی که افکار عمومى جهانیان متوجه است که رهبران ملى تونس و مراکش فقط از نیات و مقاصد بى‌شائبه مردم رنجدیده و عاصى آنجا که تعالیم مقدس اسلام آنها را در راه حق صمیمى و مجاهد بار آورده است الهام مى‌گیرند فرانسوی‌ها با پیروى از انگلیس‌ها در تخطئه نهضت اصیل و ملى شمال آفریقا می‌خواهند کمک دولت‌هاى دیگر را در مجامع سیاسى بین‌المللى به خود جلب نمایند ولى حقیقت مسأله این است که این ملل می‌خواهند دور از مظالم استعمارى کشورهاى بزرگ به هر صورت و به هر کیفیت که باشد زندگى مستقیم داشته باشند و یقیناً سعى دولت فرانسه در قلب و تحریف حقیقت مبارزه مسلمانان آفریقاى شمالى عقیم خواهد ماند همان گونه که کوشش انگلستان در تخطئه نهضت ملى ما به جایى نرسید سیزده دولت آسیایى و عرب مسئله تونس و مراکش را در سازمان ملل متحد خواستند طرح کنند و قطعنامه تهیه شد ولى دولت فرانسه به این بهانه که موضوع تونس و مراکش از مسائل داخلى فرانسه مى‌باشد به آن اعتراض کرد و قطعنامه مزبور رد شد این است استدلال حکومتى که در کشور انقلاب قدرت را به دست دارد و همین دولت توصیه کمیته سیاسى و تصویب مجمع عمومى ملل را مبنى بر تماس با مردم این کشور نپذیرفت و آن را دخالت در امور داخلى فرانسه تشخیص داد خوشبختانه نماینده دولت ایران نیز در مجمع عمومى ملل از مقاصد مردم شمال آفریقا حمایت کرده است اینجا است که دول بزرگ وقتى مى‌بینند نفع‌شان در خطر افتاده سازمان‌هاى بین‌المللى‏ و مصوباتش را به چیزى نمی‌گیرند و آن را قبول نمی‌کنند اگر سازمان ملل نتواند و یا نخواهد درباره این امور مهم که مربوط به حق حاکمیت ملل است تصمیم لازم را بگیرد بعید نیست مسامحه و تعلل در حل این مسائل وقوع حوادث بزرگ را در این نقاط حساس ایجاب و در آن صورت معلوم نیست که خاورمیانه و شمال آفریقا چه صورتى خواهد داشت و جا دارد از طرف کلیه مسلمانان و آزادى‌خواهان جهان اعلام شود ای ملت فرانسه و اى اخلاف رادمردانی‌ که در راه اجراى اصول مقدس حق و عدالت پرچم انقلاب کبیر را به دوش کشیدند اى ملت فرانسه و اى فرزندان آنهایى که اعلامیه حقوق بشر را در عهد جهل و تاریکى نوشتند دولت فعلى فرانسه نسبت به برادران مسلمان ما در تونس الجزایر و مراکش اعمالى را مرتکب مى‌شوند که بشریت را مى‌لرزاند و تاریخ فرانسه را در معرض بدنامى قرار داده است من به نام یک نماینده مجلس شوراى ملى ایران و هم به نام یک فرد مسلمان به روش خشن و خونین مقامات فرانسوى در الجزایر و تونس و مراکش اعتراض مى‌نمایم (صحیح است) این مردمى که امروز در تونس و مراکش به شدیدترین صورت ممکن گرفتار عذاب و عقوبت ارتش فرانسه شده‌اند فقط گناه‌شان این است که نمی‌خواهند سلسله رقیت را به گردن داشته باشند و على‌رغم آنچه که دولت فرانسه می‌کوشد حوادث شمال آفریقا را به مراکز مخصوص بستگى دهد از احساسات مذهبى و ملى سرچشمه گرفته است.

ما ایرانی‌ها نگران مبارزات حق‌جویانه برادران مسلمان تونس و مراکش و الجزایر هستیم و ایمان داریم خداوند بزرگترین حامى ستمدیدگان بوده و ایمان و جهاد مردم شمال آفریقا ضامن موفقیت است همان طوری که نهضت ملى ایران از میان دسایس گوناگون موفق بیرون آمد هر گونه بذل مساعى در راه حقیقت در هر کجاى دنیا باشد مقرون به پیروزى است. (احسنت) اگر وقتى باقیمانده به آقاى شمس قنات‌آبادى می‌دهم‏.

نایب رئیس - یک دقیقه بیشتر وقت باقى نمانده‏

ناظرزاده - آن هم تا پایین از تریبون بفرمایید تمام مى‌شود.

نایب رئیس - آقاى نجفى‏

نجفى - آقایان محترم استحضار دارند استان خراسان از جهات مختلف داراى موقعیت خاص و شایان توجه بیشتر است. ایران این افتخار را دارد که خراسان مرکز تشیع و مرقد مطهر حضرت ثامن الائمه علیه السلام مى‌باشد و به همین لحاظ زیارتگاه شیعیان جهان است (صحیح است) و در سال جمع کثیرى از مسلمین از اطراف و اکناف جهان براى آستان‌بوسى حضرتش به آن سامان رو مى‌آورند خراسان از لحاظ همجوارى با کشورهاى شوروى افغانستان و پاکستان داراى موقعیت سیاسى خاصى است این استان بیش از تمام خاک سویس یا بلژیک وسعت و متجاوز از سه میلیون نفر جمعیت دارد.

از لحاظ اقتصادى این استان اهمیت به سزایى دارد و قسمت عمده صادرات از قبیل پشم و پوست و کرک و خشکبار و فرش از این استان زرخیز صادر مى‌شود. خراسان مهد آزادی‌خواهان علما و فضلا و شعراى ایران است و از لحاظ مقاومت در مقابل نفوذ بیگانگان و ریشه‌کن کردن ایادى آنان همواره پیشقدم بوده و به همین جهت در قرون متمادى همیشه مورد تهاجم و تجاوز بیگانگان از مغول و تاتار و اعراب قرار مى‌گرفته و این افتخار را دارد که با قیام ابومسلم خراسانى ریشه نفوذ اعراب از این کشور قطع گردید.

خراسان مهد پرورش ابومسلم خراسانى، نادر، فردوسى طوسى شاعر بزرگ ملى ایران است که هر یک به نحوى در حفظ استقلال تمامیت ارضى و سیاسى این کشور سهم به سزایى داشته‌اند در زمان معاصر اهالى غیور و طنخواه خراسان در راه اصلاحات عمومى کشور همواره پیشقدم بوده و مخصوصاً در موضوع اخیر و تقویت دولت ملى اجناب آقاى دکتر مصدق و پشتیبانى از نیات حضرت آیت‌الله کاشانى و ملى کردن صنعت نفت لازمه فداکارى و از خودگذشتگى را به منصه ظهور رسانیده بودند ولى متأسفانه باید اذعان کرد که توجه کافى تا به حال به این استان مهم نشده است (صحیح است)

راه‌آهن تهران مشهد که شاید به جرأت بتوان ادعا کرد که مهمترین خطوط راه‌آهن ایران از لحاظ فنى و عملى مى‌باشد و در تمام مسیر یک هزار کیلومتر یک کوه یا تونل یا دره عمیقى که احتیاج به ساختمان پل‌هاى سنگین و گران قیمت داشته باشد ندارد با این که طرازگیرى و خاکریزى این راه مدتى است آماده شده و حتى ایستگاه‌هاى مسیر راه ساخته شده و با یک تصمیم قطعى ممکن است ریل‌ریزى و از آن بهره‌بردارى شود و با آن که بعضى از نقاط دیگر کشور که کشیدن خط آهن در آنجاها مواجه با اشکالات فراوان و صرف هزینه‌هاى هنگفت بوده است فعلاً داراى خط آهن مى‌باشند بر اثر بى‌توجهى به آستان خراسان این خط ناقص مانده و مخارج فوق‌العاده‌اى که تا به حال براى خاکریزى و تسطیح و طراز‌گیرى آن شده است بر اثر باریدن برف و باران و عدم مراقبت به تدریج رو به خرابى و ویرانى نهاده و از بین می‌رود در صورتى که اگر این راه به کار افتد شاید تنها خط آهنى باشد که برخلاف سایر خطوط آهن ایران که به قرار اطلاع سالیانه مبالغ هنگفتى ضرر دارد ضرر نداشته باشد بلکه جبران خسارت ناشیه از سایر خطوط آهن ایران را بنمایند و به علاوه دایر شدن این خط گذشته از حفظ آبروى ملى و کشورى ما در نزد بیگانگان که براى زیارت به خراسان می‌روند و همچنین از جهت اقتصادى و حمل و نقل مال‌التجاره کمک به بزرگى به اقتصادیات کشور که نفع آن عاید عموم طبقات خواهد شد مى‌نماید و لذا از جناب آقاى دکتر مصدق به نام اهالى خراسان تقاضا دارم نسبت به این موضوع مهم بذل توجه بفرمایند و چنانچه فعلاً به لحاظ مشکلات مالى و ارزى به فوریت تهیه ریل کافى میسر نباشد لااقل دستور این راه شوسه تهران مشهد را که مسلماً پر رفت و آمدترین راه‌هاى کشور مى‌باشد آسفالت نمایند.

آقایان خراسان نه این که راه‌آهن ندارد بلکه در عین حال که قسمت عمده از راه‌هاى شمال و مغرب و جنوب کشور که هیچ یک اهمیت خاص راه تهران و مشهد را ندارد آسفالت مى‌باشد در تمام راه‌هاى خراسان جاده آسفالته‌اى به جز یکى دو شهرستان وجود ندارد و از آن گذشته به همین جاده شوسه خاکى هم به هیچ‌وجه توجهى نمى‌شود و به قدرى دست‌‌انداز و انحراف دارد که واقعاً هر مسافرى بیزار از مسافرت مى‌شود و با توجه به این که کوچکترین پیچ و مهره و وسایل موتورى این کشور باید با صرف ارز و قیمت‌هاى گران از خارجه خریدارى شود بر اثر خرابى این راه در سال چندین برابر هزینه‌ای که براى تعمیر این جاده لازم است به صورت ارز براى خرید لوازم یدکى و لاستیک ماشین‌ها از کیسه فقیر این ملت به خارجه می‌رود (صحیح است) و چون با بودن کارخانه سیمان و به راه افتادن کارخانه سیمان فارس و وجود قیر وافر معادن نفت کشور براى آسفالته نمودن جاده‌هاى خراسان هیچ گونه اشکالى وجود ندارد و با توجه به این که به موجب قانون عایدات حاصله از عوارض نفت و بنزین که رقم بزرگ و حتمى‌الوصول است و باید صرف آسفالته کردن جاده‌هاى کشور بشود و نیز با توجه به این که از لحاظ کثرت حمل و نقل استان خراسان بزرگترین مبلغ را بابت عوارض مواد نفتى مى‌پردازد تقاضاى اکید و جدى از دولت جناب آقاى دکتر مصدق دارم که دستور شروع آسفالته کردن جاده‌هاى خراسان و در نزدیکترین فرصت شاهراه تهران مشهد را صادر فرمایند.

(نبوى - صحیح است)

آقایان من خجالت مى‌کشم از پشت این تریبون به گوش ملت ایران برسانم که هنوز در مرکز استان خراسان مردم آب براى آشامیدن ندارند و نهرى که صرف‌نظر از مواد شیمیایى آن که قابل شرب نیست از وسط شهر روباز می‌گذرد گل‌آلود است و تمام کثافات منازل و دکاکین دو طرف نهر در آن ریخته مى‌شود و بزرگترین آب مشروب شهر مشهد را تشکیل مى‌دهد و با این که در دوره گذشته قانونى از مجلس گذشت و امتیاز لوله

+++

‌کشى مشهد را به آستان قدس واگذار نمود و با تشکیلات مفصل و مصارف هنگفت سازمان برنامه و عواید قابل ملاحظه شهردارى مشهد تا به حال حتى یک قدم براى لوله‌کشى تهیه آب مشروب اهالى مشهد برداشته نشده است و در این هنگام که تهیه آب با حفر چاه‌هاى عمیق امر سهل و عادى شده است تقاضا دارم به هر نحو صورتى که فورى‌تر و عملى‌تر باشد آب آشامیدنى مشهد را تأمین فرمایند موضوع بهداشت فرهنگ مخابرات و ارتباطات خراسان دست کمى از جاده‌ها و آب مشروب آن سامان ندارد دستگاه بهداشت خراسان چه از لحاظ نواقص کادر پزشکى و چه از حیث مقدار و تنوع داروهاى لزوم کافى براى احتیاجات اولیه اهالى نمى‌باشد و لذا تقاضا دارم نسبت به این موضوع عطف توجهى مبذول فرمایند. فرهنگ خراسان کیفاً خوب است ولى از لحاظ کمیت کافى نیست و به لحاظ کسر بودجه فرهنگ خراسان نه این که اجراى قانون تعلیمات اجبارى در شهرستان‌هاى خراسان غیرممکن است بلکه براى اطفالى که اولیاى آنان اصرار هم دارند که آنها را به مدرسه بگذارند کلاس و وسایل و معلم کافى وجود ندارد و این امر موجب کمال تأسف است که یک قسمت از اطفال مردم که بایستى با تحصیل علم طبیب و یا مهندس و فرد مفیدى براى کشور ما شوند به لحاظ ضعف بودجه فرهنگى و نبودن وسایل اولیه تحصیلى بیکاره و سربار جامعه بار مى‌آیند و فى‌الحال که زمام امور مملکت در کف با کفایت جناب آقاى دکتر مصدق است و اختیارات قانونى خود هم براى اصلاح امور مالى و عمومى کشور دارند این موضوع مهم و حیاتى را در نظر بگیرند دستور فرمایید بودجه فرهنگ خراسان را به دو برابر مبلغ فعلى افزایش دهند بلکه لااقل از این راه تا حدى جبران بى‌توجهی‌ها و عقب‌افتادگی‌هاى این استان مهم بشود آقایان خیلى عذر مى‌خواهم که رشته سخن طولانى شد ولى تصدیق مى‌فرمایند مطالبى که راجع به خراسان به عرض رساندم از اهم امور آن سامان است بنده از جهت سمت نمایندگى که از طرف اهالى محروم آن استان دارم ناچارم از پشت این تریبون تقاضاى جدى و اساسى موکلین را به سمع آقایان محترم و هیئت محترم دولت برسانم آقایان اطلاع دارند و ملاحظه مى‌فرمایند که امروز مرکز و اکثر مراکز استان‌هاى شمالى و جنوبى کشور به وسیله تلفن‌هاى بى‌سیم و با سیم با یکدیگر و بلکه بعضى از آنها با اکثر از ممالک دنیا ارتباط تلفنى دارند در صورتی که استان خراسان به کلى از این وسیله محروم است و حال آن که به قرار تحقیقاتى که به عمل آورده‌ام با وسایل بى‌سیمى که در اختیار وزارت پست و تلگراف در تهران و مشهد مى‌باشد دایر شدن تلفن بى‌سیم با صرف هزینه قلیلى عملى مى‌شود و با صلاحیت و با پشتکارى که وزیر محترم پست و تلگراف فعلى در امور مربوطه به آن وزارتخانه دارند امیدوارم که نسبت به این موضوع اساسى خراسان نیز بذل توجه عاجلى بفرمایند که هر چه زودتر ارتباط تلفنى شهرستان‌هاى استان به هم و مخصوصاً تهران مشهد برقرار شود سه میلیون نفر اهالى خراسان چشم به راه شروع اصلاحات ضرورى آقایان و اقدامات مجدانه دولت ملى حاضر مى‌باشند.

ضمناً یک اعلامیه‌اى از طرف اتحادیه عاملین و بازرگانان چاى ایران توسط آقاى مهندس غروى جهت تقدیم به ساحت مجلس شوراى ملى رسیده است و از این جانب تقاضا کرده‌اند که چند نکته اساسى از این اعلامیه را به عرض آقایان محترم برسانم‏

(کریمى - یعنى گران‌تر از این بفروشند) بنده چه عرض کنم - اول این که منافع چند نفر تاجر وارد کننده که تعداد آنان به پنجاه نفر شاید نرسد در طریق ورود چاى داخله به نرخ امروز قریب دو میلیارد ریال است که سه برابر تمام بهاى سرمایه‌هاى مربوط به چاى داخله اعم از باغ و کارخانه مى‌باشد.

دوم - در حالی که تمام قیمت محصول چاى سالیانه آن هم به نرخ امروز دویست و پنجاه میلیون ریال است‏

سوم - از منفعت سرشار ورود چاى فقط عده معدودى استفاده می‌کنند.

(کریمى - 50 ریال 120 ریال شده است)

(مهندس غروى - فرمایش جنابعالى هم کاملاً صحیح است)

(معتمددماوندى - اهل مملکت استفاده می‌کنند و هنوز به قیمت حقیقى نرسیده)

چهارم - در صورتی که از قسمت ناچیز دوم سیصد هزار نفر کشاورز و بیش از 5 هزار نفر بازرگان و کارکنان آنان امرار معاش مى‌کنند خلاصه این مقایسه نشان می‌دهد که استفاده یک فرد متوسط وارد کننده 4 هزار برابر یک فرد تاجر چاى داخله است.

این ارقام به خوبى حقانیت کسانى که از چاى داخله و منافع حقه کشاورزان دفاع می‌کنند نشان می‌دهد و در عین حال هر گونه طرفدارى از تجار وارد کننده اعم از این که به نام حمایت آزادى تجارت و یا دلسوزى از مصرف‌کننده باشد و از طرف هر دسته و هر مقامى باشد صرف‌نظر از این که از نظر علاقه‌مندان استقلال اقتصادى کشور مطرود خواهد بود ممکن است حمل بر مطالب موهنى شود که فعلاً تذکر آن را در شأن نمایندگان محترم نمى‌دانم ولى بعداً در موقع لزوم آنچه را که براى روشنى اذهان مردم و تمیز خدمتگزار از مغرض لازم باشد به عرض خواهم رساند.

(مهندس غروى - بسیار متشکرم آقا) بقیه وقتم را به آقاى اخگر می‌دهم‏.

نایب رئیس - آقایان توجه بفرمایید وارد دستور مى‌شویم و قبل از این که وارد دستور امروز بشویم باید براى استحضار آقایان عرض کنم چندین نفر از آقایان وزیران براى جواب سؤالات آقایان نمایندگان در این جلسات حاضر شدند و اطلاع دادند که حاضر هستند منجمله از طرف وزارت دادگسترى جناب آقاى دکتر ملک‌اسمعیلى معاون آن وزارتخانه اطلاع دادند که براى جواب سؤالاتى که از وزارت دادگسترى شده حاضرند و همچنین سؤال جناب آقاى حائرى‌زاده که نماینده دولت را براى جواب سؤال‌شان خواسته‌اند حاضر هستند در دستور امروز لایحه اتوبوسرانى تهران بوده است جناب آقاى وزیر کشور هم تقاضاى جلسه خصوصى کرده‌اند و اگر آقایان اجازه بفرمایید طبق قانون چون باید به تقاضاى ایشان اثر داده شود اگر آقایان اجازه بدهند نیم ساعت جلسه خصوصى مى‌شود و بعد برگردیم براى ادامه کار

(نمایندگان - بسیار خوب)

(ساعت ده و بیست دقیقه صبح جلسه به عنوان تنفس تعطیل و مجدداً در ساعت یازده و نیم تشکیل گردید)

 2- طرح و تصویب پیشنهاد تأخیر طرح لایحه اتوبوسرانى

نایب رئیس - وارد دستور مى‌شویم. دستور لایحه اتوبوسرانى است پیشنهادى رسیده است قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌نماید موضوع لایحه زندانیان مقدم بر دستور باشد

حاج سید جوادى - پیشنهاد به امضاى چند نفر است؟

ناظرزاده (منشى) - به امضاى 18 نفر حاج سید جوادى - خسرو قشقایى - مهندس حسیبى - اخگر - افشار - حمیدیه - دکتر فلسفى - خلخالى‏

خلخالى - خلخالى نیست‏

ناظرزاده - خلاصه به امضاى 18 نفر

نایب رئیس - جنابعالى آقاى فرامرزى مخالفید؟ بفرمایید

عبدالرحمن فرامرزى - عرض کنم من به دو جهت مخالفت می‌کنم با طرح این پیشنهاد یکى این که لایحه اتوبوسرانى مطرح بود و مورد احتیاج عمومى هم هست وهى عوض کردن دستور به نظر من خوب نیست دیگر این که خواستم از این فرصت استفاده کنم و یک مطلبى را بفهمم و ملت هم بفهمد چون این سؤال را مکرر از من کرده‌اند براى خود من روشن نبود جوابى نتوانستم بدهم و آن این است که وقتى یک دولتى این قدر اختیار قانونگذارى دارد که تشکیلات عدلیه را خودش عوض می‌کند و تشکیلات مجلس و انتخابات مجلس را و حوزه‌بندى را خودش می‌کند دو نفر با هم مى‌نشینند سر حسن را می‌برند وصل می‌کنند به پاى حسین لنگ تقى را مى‌کنند مى‌چپانند توى دهن نقى یک جدول انتخاباتى درست می‌کنند که فقط نظر چند نفر که بعضى‌های‌شان قاتل علنى هستند تأمین شود و در نتیجه آن مزد می‌گیرند براى خاطر آنها حوزه‌بندى شده است دولتى که این قدر اختیارات دارد چرا لایحه اتوبوسرانى را خودش نمى‌نویسد و اجرا نمی‌کند که این تشنج ایجاد شود.

مهندس زیرک‌زاده - در مجلس تشنجى نیست‏.

دکتر سنجابى - در مجلس تشنجى نیست بحث در یک لایحه تشنج نیست‏.

فرامرزى - من می‌خواهم وزیر کشور جواب بدهند که چرا دولت خودش این کار را نمی‌کند.

دکتر سنجابى - عمل دولت قانونى است این لایحه از جنبه امتیاز دارد و امتیاز را مجلس باید تصویب کند.

نایب رئیس - آقاى قنات‌آبادى‏

قنات‌آبادى - بنده با این پیشنهاد از دو نظر موافقم یکى از نظر این که اساساً روى لایحه اتوبوسرانى که از روز اول با فوریتش مخالفت کردم به عرض آقایان نمایندگان محترم رساندم که من با اصل انتظام اتوبوسرانى مخالف نیستم ولى با این لایحه به ترتیبى که به مجلس آمده مخالفم و علت این که با این طرح که آقایان نمایندگان دادند که لایحه تعلیق زندانیان در دستور قرار بگیرد موافقم از نظر خود لایحه زندانیان است که مدت‌هاى مدیدى است این طرح تهیه شده و در دستور قرار گرفته است و مخصوصاً جناب آقاى دکتر مصدق هم وعده فرمودند به زندانیان که تا این لایحه تصویب نشود من آرام نمى‌شوم و الان از اقصى نقاط کشور یک مشت مردم بیچاره بدبخت فلک‌زده در یک گورهایى چشم‌شان به نظر و رأى آقایان نمایندگان دوخته شده است که این رأى در سرنوشت آنها و در زندگى آنها و در موجودیت آنها بسیار بسیار مؤثر است طرح این لایحه یک مدتى است فراموش شده و حالا جزو دستور قرار مى‌گیرد و تکلیف این عده معلوم مى‌شود چون این یک عمل بسیار خوبى است به این جهت موافقم و اما جهت دیگر که عرض کردم نظرم این است که راجع به این لایحه اتوبوسرانى باید مشورت بیشتر بشود من مخصوصاً می‌خواهم که آقایان نمایندگان محترم به این نکته توجه کنند وقتى یک کسى یک نظر مخالفى راجع به یک موضوع خاصى می‌دهد این مخالفت روى همان موضوع خاص است این یک نظر خاص داشتن یک نظر دیگر داشتن است نه یک مخالفت کلى و اصولى در این لایحه یک عده از آقایان نمایندگان نظرهاى مختلفى دارند وزارت کشور هم چون این

+++

‌قضیه را من این طور استنباط کردم که این نظر را ندارد که یک عده‌اى را بدبخت و بیچاره و محروم از حق بکنند بنابراین باید مشورت بیشترى بشود و این طرح یک وضعیت خوبى به خودش بگیرد پس از این مشورت این طرح بیاید به مجلس و رویش نظر داده شود بنابراین از دو جهت که هم وقت بیشتر داشته باشیم از نظر مشورت روى لایحه اتوبوسرانى و هم این که امروز تکلیف این لایحه تعلیق زندانیان معلوم شود بنده با این مطلب موافقم اساساً یک نکته‌اى که می‌خواهم عرض کنم که آقایان نمایندگان به خصوص آن عده‌اى از آقایان که بعضى نکات به نظرشان تشنج و اختلاف مى‌آید توجه‌شان را جلب کنم که اینجا محلى است که نمایندگان ملت حق دارند آن چیزهایى که به وسیله ملت به آنها یادآورى مى‌شود با تذکراتی که به فکر خودشان مى‌رسد به نام این ملت اینجا بیایند و عرض کنند الان دو روز است که این موضوع هیئت مدیره شرکت ملى نفت مطرح است از تهران و آبادان یک عده‌اى آمده‌اند به این جا نسبت به بعضى از کسانى که انتخاب شده‌اند مثل آقاى دکتر فلاح اعتراضى کرده‌اند (ناصر ذوالفقارى - صحیح است) و حتى همین امروز اینجا یک مطلبى شنیدم زمانى که در کمیسیون نفت مطالب مربوط به نفت مطرح بود آن کسانى که مى‌آمدند از طرف انگلیس‌ها با بعضى آقایان صحبت مى‌کردند و خیال مى‌کردند می‌توانند آنها را اغفال بکنند یکى از آنها دکتر فلاح بود که آقاى ناصر ذوالفقارى هم فرمودند آقاى فرامرزى هم فرمودند (فرامرزى - با همه صحبت کردند نه با من تنها) و من اینجا اجازه می‌خواهم به نام ملت ایران و به نام کارگران قهرمان رشید خوزستان از این عمل رشیدانه و شرافتمندانه‌اى که جناب آقاى حسین مکى کرده‌اند اینجا تقدیر بکنم (صحیح است) و این یک نمونه دیگرى است از فداکارى حسین مکى (صحیح است)

مهندس حسیبى - این شخص کى بوده است که با همه صحبت کرده است؟

ناصر ذوالفقارى - فؤاد روحانى و دکتر فلاح با همه ما صحبت کردند.

مهندس حسیبى - بسیار خوب چرا در موقعش نفرمودید شما؟

ناصر ذوالفقارى - مى‌خواستم دم خروس را ببینم‏.

مهندس حسیبى - موفق باشید

نایب رئیس - پیشنهاد مجدداً قرائت مى‌شود

(به شرح سابق خوانده شد)

نایب رئیس - به این پیشنهاد رأى مى‌گیریم آقایانى که موافقت دارند لایحه زندانیان مقدم باشد و لایحه اتوبوسرانى بعد از آن مطرح بشود قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد

نایب رئیس - لایحه زندانیان مطرح است‏

وزیر کشور - بنده عرایضى دارم اجازه مى‌فرمایید؟

نایب رئیس - بفرمایید

وزیر کشور - چنانکه خاطر مبارک آقایان نمایندگان استحضار دارد بنده امروز براى لایحه اتوبوسرانى عمومى اینجا شرفیاب شدم و استدعا کردم جلسه خصوصى تشکیل بشود که توضیحات خودم را به عرض برسانم و از اظهارات و نظر‌هاى آقایان نمایندگان هم استفاده کنم توضیحات بنده به عرض رسید و البته آقایان هم یک پیشنهاداتى فرمودند و بنده حالا اجازه مى‌خواهم که اصولاً این لایحه به دو فوریت خودش همان طوری که به تصویب رسیده است باقى باشد (صحیح است) در دستور هم باشد و چون مذاکراتی هم شده است بنده استدعا مى‌کنم چون همیشه نظر دولت و خاصه این دولت این بوده است که از اظهارات آقایان و نظریات آقایان استفاده بکند استدعا می‌کنم که یک کمیسیونى که کمیسیون مشورتى باشد که آقایان اعضاى کمیسیون کشور هم در آن شرکت داشته باشند و آقایانى که در مجلس شوراى ملى در این امر صاحب‌نظر هستند شرکت داشته باشند تشکیل شود بنده شخصاً استدعا می‌کنم که روز شنبه اینجا یک ساعتى بنشینیم و نظرهاى مختلف را بنده بشنوم بنده هم با یک ذهن روشن‌تر و اطلاع بیشترى بتوانم یک تصمیمى که به نفع مردم و به نفع اجتماع و به نفع مجلس مقدس مى‌باشد اتخاذ کنیم (صحیح است)

نایب رئیس - نسبت به بیانات آقاى وزیر کشور باید به اطلاع مجلس برسانم چون دو فوریت این لایحه تصویب شده و دولت هم تقاضاى استرداد فوریت این لایحه را نکرده و الان لایحه در دستور است نمی‌شود رسماً آن را به کمیسیون ارجاع نمود ولى بدیهى است که هر گونه شورى براى آقایان وزیران با نمایندگان محترم آزاد است و مى‌توانند در هر موقع از نظر نمایندگان محترم استحضار داشته باشند آقاى مکى اخطارى داشتید؟

مکى - بنده همین مطلب جنابعالى را مى‌خواستم عرض کنم و یک جمله اضافه کنم که لایحه وقتى با دو فوریت تصویب شد باید یک فوریتش را پس بگیرند و الا پس از 24 ساعت در مجلس مطرح مى‌شود باید یک فوریت را پس بگیرند که بشود به کمیسیون برود.

شبسترى - به کمیسیون نمى‌رود.

نایب رئیس - لایحه در دستور باقى است‏.

فرامرزى - تعارف الفاظ است.‏

4- طرح گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به تعلیق زندانیان

نایب رئیس - لایحه تعلیق مجازات زندانیان مطرح است گزارش کمیسیون دادگسترى قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش کمیسیون دادگسترى به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون دادگسترى با حضور آقاى وزیر دادگسترى لایحه دولت مربوط به تعلیق مجازات زندانیان و ساختمان زندان را رسیدگى نموده پس از مذاکرات مفصل با موافقت آقاى وزیر دادگسترى ماده واحده ذیل را به جاى لایحه دولت تصویب و اینک گزارش آن را براى تصویب قطعى تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید:

ماده واحده - کلیه اشخاصى که به علت ارتکاب جنحه یا جنایت محکوم شده و فعلاً زندانى مى‌باشند به استثنای محکومین به قتل عمد هرگاه در مورد جنحه نصف و در مورد جنایت دو ثلث از مدت مجازات درباره آنان اجرا شده و یا بشود از بقیه مدت مجازات مقرره معاف مى‌شوند.

محکومین به جرم ارتشا و اختلاس و کلاهبردارى و خیانت در امانت در صورتى از مقررات این ماده استفاده خواهند نمود که اصل مال یا قیمت آن را در ظرف یک سال تسلیم نمایند. کسی که به موجب این قانون از بقیه مدت مجازات معاف مى‌شود هرگاه در ظرف 5 سال مرتکب جنحه یا جنایت شود علاوه بر مجازات آن جرم بقیه مدت مجازات هم که از آن معاف شده در مورد او اجرا خواهد شد. دولت مکلف است از تاریخ تصویب این قانون تا دو ماه لایحه ساختمان ده زندان و تکمیل زندان‌هاى فعلى را تهیه و به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید.

مخبر کمیسیون دادگسترى. دکتر مصباح‌زاده‏

نایب رئیس - آقاى مجدزاده‏

مجدزاده - آقایان نمایندگان محترم توجه دارند که اصولاً صدور احکام جزایى و حکم به مجازات و اجراى مجازات درباره مجرمین از نظر حفظ مصالح عمومى است البته بنده منکر این اصل هم نیستم که گاهى هم ضرورت جامعه ایجاب می‌کند که تقصیر بعضى از مقصرین را ببخشند و آنان را از اجراى مجازات معاف کنند ولى عذر عدم گنجایش زندان‌ها آن ضرورت نیست یعنى ما نمى‌توانیم به عنوان این که زندان‌ها گنجایش زندانیان موجود را ندارند اشخاص را که بنا به مصالح عمومى مجرم شناخته شده‌اند و مجازات درباره آنها مقرر کرده‌اند از اجراى مجازات معاف بداریم خصوصاً که این طرح و این لایحه در دوره شانزدهم تقدیم شده و معلوم نیست الان که یک سال و خورده‌اى از آن تاریخ مى‌‌گذرد و آیا وضع زندان‌ها به آن صورت باقى هست؟ اگر وضع زندان‌ها به ‌آن صورت باقى باشد و این ضرورت را هم مجوز بخشودگى قسمتى از مجرمین بدانیم و باز قاعده‌اش این است که بفهمیم اولاً زندان‌هاى موجود از نظر صحى و سایر مقررات زندان گنجایش چند نفر زندانى را دارد و تعداد زندانی‌های موجود چیست و بالاخره چه تعدادى زیادى است و آن وقت آن تعداد را ما بتوانیم از مجرمینى که گناهان آنها خفیف‌تر است و مجازات آنها کمتر است یعنى کسانی که کمتر به جامعه صدمه زده‌اند درباره آنها اجرا بکنیم در لایحه دولت دو دسته از مجرمین استثنا شده بود یکى مجرمین محکوم به قتل عمد و دیگرى مجرمینى که سابقه محکومیت جزایى داشته‌اند یعنى سابقه ارتکاب زیاد داشته‌اند ولى در طرح تصویبى کمیسیون آن قسمت هم حذف شده است فقط استثنا را درباره محکومین به قتل عمد قائل شده‌اند و حال این که از نظر قانون و حفظ حقوق جامعه و تکرار جرم و از نظر این که بعضى مجرمین یعنى مجرمینى که سابقه محکومیت جزایى دارند خیلى خطرناک‌ترند براى این که یک قاتل عمدى ممکن است در تحت احساسات آنى اتفاقاً مرتکب قتل شده باشد هر چند جرم مهمى است ولى چون عادت به جنایت و جرم ندارد ممکن است از عمل خودش هم پشیمان باشد و در آتیه هم براى جامعه خطرناک نباشد ولى کسانى که سابقه محکومیت جزایى دارند یعنى یک مرتبه محکوم شده است رفته است به زندان و زندانیش سپرى شده در مرتبه دوم به همان جرمى که سابق روى آن زندانى شده یک مجازات شدیدترى را تحمل کرده است باز آزاد شده در مرتبه سوم هم مرتکب این جرم شد‌ه است به این اشخاص که مجرمین عادى یا مجرمین بالفطره مى‌گویند آزادى این اشخاص براى جامعه خطرناک است مخصوصاً کسانى که عادت به سرقت دارند و محکومیت‌هاى سابق درباره آنها تأثیرى نکرده است و با توجه به این که این قبیل اشخاص را بیشتر مردمان ولگرد و بى‌سروسامان تشکیل مى‌دهند توجه بفرمایید که با چه زحماتى فرد فرد اینها آمده‌اند در زندان گرفتار شده‌اند حالا آزادى دسته جمعى آنها چه خطرى براى جامعه خواهد داشت از این نظر بنده با اصل بخشودگى در حالى که در این قسمت معاف کردن اشخاصى که گناهان آنها کمتر و آزادى آنها به حال جامعه متضمن خطرى نباشد رعایت شود موافقم ولى با اصل این که کلیه مجرمین و مخصوصاً اشخاصى که مرتکب جرم شده‌اند آزاد بشوند مخالفم

+++

نایب رئیس - آقاى ناظرزاده‏

ناظرزاده - بنده در کمیسیون دادگسترى براى تصویب ماده واحده مربوط به بخشودگى قسمتى از مدت زندان زندانیان هر بحث و استدلالى که توانسته‌ام کرده‌ام تا به حدى که آقاى لطفى هم در برابر مذاکرات کمیسیون بر سر لطف آمدند و دیگر تکرار آن مطالب لازم نیست و فقط براى این که آقایان نمایندگان از روى آسایش وجدان به این ماده واحد رأى بدهند به علاوه فردا کسانى که تصویب این ماده مطابق میل‌شان نیست نگویند مجلس شوراى ملى قانونى وضع کرد که به موجب آن تمام قاتلین و مختلسین و جانى‌ها و کلاهبردارها را آزاد کرد (گنجه - آزادى مطلق نیست تعلیق مجازات است) توضیحاً باید به عرض برسانم که ما در این ماده واحده به هیچ‌وجه راجع به قتل عمد از کسى حمایت نکرده‌ایم هر کس عمداً کس دیگر را به قتل رسانیده همان کیفرى که دادگاه درباره‌اش معلوم کرده محکوم خواهد بود (صحیح است) راجع به حبس ابد هم ماده واحده ساکت است و از این لحاظ جاى ایراد باقى نیست در مورد کسانى هم که به جرم ارتشا و اختلاس و کلاهبردارى و خیانت در امانت محکوم شده‌اند وقتى این ارفاق قانونى ممکن خواهد شد که اصل مال یا قیمت آن را در ظرف یک سال مسترد نمایند بنابراین این بخشودگى که باید نام آن را حقیقتاً آزادى مشروط گذاشت تنها در مورد جنحه نصف و در مورد جنایت یک ثلث مدت زندان خواهد بود آن هم به این شرط که اشخاصى که این ارفاق شامل حال آنها مى‌شود اگر در ظرف 5 سال از تاریخ آزادى بار دیگر مرتکب جنحه یا جنایت شوند علاوه بر مجازات قانونى مجازات بخشیده شده نیز در مورد آنها اجرا خواهد شد یعنى مثلاً اگر به موجب این ماده دو سال از مدت زندانی‌شان بخشیده شده علاوه از کیفر جرم جدید این دو سال مدت زندان هم به کیفر جدید اضافه مى‌شود (مجدزاده - درباره آن کسانى که تجربه به عمل آمده است این مورد ندارد) یک بار دیگر بگذارید که تجربه به عمل بیاید یعنى در حقیقت ارفاقى را که مجلس در مورد آنها قائل شده با تکرار جرم از خود سلب می‌کنند (صحیح است) با همه دقت و پیش‌بینى‌هاى معتدلى که در مورد این ماده واحده از طرف کمیسیون دادگسترى به کار رفته دور نیست به طوری که اشاره کردم باز اشخاصى از روى بى‌انصافى ایرادهایى بر آن بگیرند در پاسخ این قبیل معترضین اگر پیدا شوند باید قبلاً گفت اگر در سال‌هاى اخیر در دستگاه دادگسترى کاملاً از روى حق و عدالت بدون اعمال نفوذ و رشاء و ارتشاء احکام قضایى بر له و علیه اشخاص صادر شده اعتراض‌شان وارد است ولى اگر صحیح باشد که در این چند ساله دستگاه دادگسترى آلت اجراى مقاصد متنفذین گردن کلفت بوده این ماده واحده مجرمین ناتوان و حتى بی‌گناهان ضعیف در چنگال مهیب قانون دچار رنج و عذاب شده‌اند ولى دزدان قوى پنجه متنفذ قهقهه زنان به دستگاه دادگسترى خندیده‌اند (فرامرزى - بی‌گناهان را من تصدیق ندارم) ما نمى‌توانیم به چشم خود ببینیم مجرمین حقیقى آزاد و آسوده و در ناز و نعمت به سر برند ولى عده‌اى بدبخت آفتابه دزد در چنگ قانون دست و پا بزنند با تمام این احوال به طوری که ملاحظه می‌فرمایید این ماده واحده شامل عده‌اى مى‌شود که ممکن است در میان آنها بی‌گناه زیاد باشد آن هم با شرایط خاص و شک نیست‏ که وضع رقت‌بار زندان‌ها که اخیراً به واسطه زیادى عده خود مکتبى براى پرورش سارق و جانى شده در تصویب این ماده تأثیر داشته و روى هم رفته این ماده واحده یکى از قوانین خوبی است که از مجلس هفدهم مى‌گذرد و به همین جهت همه به آن رأى می‌دهند (نمایندگان - بسیار خوب، احسنت) (حاج سید جوادى - بسیار خوب، بسیار خوب) آقاى مجدزاده زندان فعلى براى 400 ساخته شده است الان در حدود دو هزار و چند صد نفر در آن به سر مى‌برند و این خطرش به مراتب بیشتر است.

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است از آقاى دکتر شایگان قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم بعد از یک مخالف و یک موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود.

دکتر شایگان‏

نایب رئیس - آقاى دکتر شایگان‏

دکتر شایگان - این وضعى که به طور صورى بیایند اینجا و صحبتى بکنند بنده این طور مجاز نمى‌دانستیم ولى چون دیدم که رفقا از این طور پیشنهادها استفاده مى‌کنند این بود که یک پیشنهادى کردم که یک عرض خیلى مهم و لازمى را به عرض مجلس شوراى ملى برسانم اگر مطلبى در اینجا بیان نشده بود طرحش در اینجا بى‌مورد بود ولى چون اینجا بیان شد و یکى از دوستان ما صحبتى کرد یک امر وجدانى براى دو سه نفر از رفقاى شما پیدا شده است و آن امر عبارت از این است که اینها یک کارى را که براى این مملکت مى‌کنند خدمت است و خیانت بر خود آنها مشکل شده است مى‌خواهم استمداد کنم از آقایان که آنها را از این مشکل بیرون بیاورند. اساسنامه‌اى براى شرکت ملى نفت گذشته است این اساسنامه براى .....

نایب رئیس - آقاى دکتر شایگان مطرح نیست‏.

دکتر شایگان - امر وجدانى درجه اولى است مطلب این است که سه نفر آیا خدمت مى‌کنند یا خیانت این را از خدمت آقایان استدعا مى‌کنم که ده دقیقه فرصت بدهند مسئله‌ای است که باید ملت ایران بفهمند به بنده ده دقیقه این فرصت را بدهید که عرض کنم.

نایب رئیس - بعد از دستور بفرمایید

دکتر شایگان - اجازه بدهید این مسئله‌ای است که شما رفقایتان را وجداناً در محظور اخلاقى مى‌گذارید شما مى‌آیید مى‌گویید که فلان کار را که فلان کس کرده است خدمت مى‌گویید و آنها که نکردند می‌گویید بد است اگر بد است ما هم بفهمیم عرض کنم حضور مبارک آقایان (زنگ نایب رئیس)

نایب رئیس - حضرت آقاى شایگان حضرتعالى که خودتان مقننن هستید این موضوع حالا مطرح نیست.‏

دکتر شایگان - بنده دنبال سنن می‌روم مى‌بینم که مواقع دیگر آقایان به همین ترتیب استفاده مى‌کنند.

دکتر سنجابى - دو مرتبه در این موضوع امروز استفاده شد اجازه بفرمایید چند دقیقه آقاى دکتر صحبت‌شان را بکنند.

خسرو قشقایى - بفرمایید آقاى دکتر شایگان‏

دکتر شایگان - عرض کنم از ما استمداد کردند در باب انتخاب مدیر عامل شرکت ملى نفت ایران بعضى موافق بودند بعضى مخالف بودند یکى از موافقین مدیریت کل آقاى بیات که ایستادگى سخت مى‌کردند که ایشان باید باشند جناب آقاى مکى بودند (حسین مکى - بنده طبق ماده 90 اجازه مى‌خواهم) بنده مخالف بودم ولى مطابق اصول هیچ دم نزدم گفتم روى اکثریت و اقلیت است وقتى چهار نفر با هم همکارى می‌کنند باید این مطلب باشد ساکت شدیم و چون مخالفتى از جانب ما نشد این امر را بردند به هیئت دولت و هیئت دولت هم آقاى بیات را مدیر کل انتخاب فرموند ولى جناب آقاى مکى کاملاً با مدیریت ایشان موافق بودند یعنى طرفدار جدى و پروپاقرص ایشان جناب آقاى مکى بودند (مکى - بگویید در مقابل کى) بنده مقابلش را ندارم مقابلش را حضرتعالى بفرمایید بعد رفتیم دنبال آن چیزى که عبارت از این می‌شد آن شوراى عالى نفت که باید در هیئت مدیره بحث کنند مطابق اساسنامه ... (زنگ نایب رئیس)

نایب رئیس - حضرت آقاى دکتر شایگان با نهایت تأسف باید عرض کنم که بنده با این ترتیب نمى‌توانم مجلس را اداره کنم چون آقاى دکتر بقایى هم شرحى نوشته‌اند که بر طبق همان اجازه‌اى که آقاى دکتر شایگان مى‌خواهند صحبت کنند ایشان هم صحبت کنند ....

ناصر ذوالفقارى - بنده هم طبق ماده 90 عرضى دارم.‏

نایب رئیس - اجازه بفرمایید بعد از دستور صحبت بشود.

دکتر شایگان - اهمیت مطلب ایجاب مى‌کند که .... (زنگ نایب رئیس)

نایب رئیس - بنده که منکر اهمیت مطلب نیستم ترتیبى مرحمت کنید که با آیین‌نامه وفق بدهد.

مکى - جناب آقاى مهندس رضوى اجازه بفرمایید که بحث شود.

نایب رئیس - این موضوع که مطرح نیست‏

میر اشرافى - پیشنهاد خروج از دستور بدهید روى آن صحبت کنید.

دکتر شایگان - بنده این اجازه را خواستم از مجلس اجازه بخواهید اگر اجازه دادند صحبت کنم و در پنج دقیقه بنده این حرف را مى‌زنم.

نایب رئیس - بنده جواب آقاى دکتر بقایى را چه بدهم؟

دکتر شایگان - بنده راجع به ایشان که حرفى نزدم ایشان هم بیایند صحبت کنند.

نایب رئیس - بعد از لایحه زندانیان صحبت بفرمایید چون آقایان دیگر هم مى‌خواهند صحبت کنند.

دکتر شایگان - از مجلس اجازه بگیرید که پنج دقیقه این حرف را بزنم‏.

 5- ختم جلسه به عنوان تنفس

نایب رئیس - پس بنده چند دقیقه تنفس می‌دهم.‏

(مقارن ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - احمد رضوى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294789!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)