کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 50 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 12 اردیبهشت ماه 1321  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تصویب پنج فقره مرخصى

3- تقدیم لایحه اصلاح قانون تعدیل اجاره بها و استرداد لایحه قبلی

4- طرح لایحه بودجه سال 1321 مجلس شورای ملی

5- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به مشمول قانون وام و اجاره نسبت به ایران

6- تقدیم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

7- سؤال آقاى افشار و جواب آقاى نخست وزیر راجع به اوضاع رضاییه

8- بقیه مذاکره در بودجه مجلس

9- بیانات آقاى وزیر دارایى راجع به موضوع ارز

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 50

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 12 اردیبهشت ماه 1321

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تصویب پنج فقره مرخصى

3- تقدیم لایحه اصلاح قانون تعدیل اجاره بها و استرداد لایحه قبلی

4- طرح لایحه بودجه سال 1321 مجلس شورای ملی

5- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به مشمول قانون وام و اجاره نسبت به ایران

6- تقدیم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

7- سؤال آقاى افشار و جواب آقاى نخست وزیر راجع به اوضاع رضاییه

8- بقیه مذاکره در بودجه مجلس

9- بیانات آقاى وزیر دارایى راجع به موضوع ارز

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى بیات (نائب رئیس) تشکیل گردید.

صورت مجلس روز پنجشنبه دهم اردیبهشت ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند. (اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت ‌‌مجلس خوانده شده:

غائبین با اجازه- آقایان: مسعودی خراسانی، ملک‌زاده آملی، فاطمی، شباهنگ، همراز

غائبین بی‌اجازه- آقایان: موقر، محیط لاریجانی، ناصری، شجاع، اکبر، دکتر سنگ، شیرازی، دکتر ادهم، دبستانی، آصف، خسروشاهی، سلطانی، صادق‌ وزیری، گرگانی

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: گودرزنیا، منشور

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: رضوی، تولیت، سزاوار، یمین اسفندیاری، حمزه‌تاش، مستشار، امامی، نقابت، نصرتیان)

1- تصویب صورت مجلس

نائب رئیس- آقاى جهانشاهى در صورت مجلس نظرى دارید؟

جهانشاهى- در صورت مجلس آقاى مقدم را غائب بى‌اجازه منظور داشته‌اند در صورتی‌ که علاوه بر این که اجازه خواسته‌اند شدیداً ناخوش هستند و امروز هم آمده بودند و حال‌شان به هم خورد و رفتند خواستم براى اطلاع عرض کنم و ایشان از نظر عزت نفسى که دارند اظهار نکردند و رفتند.

نائب رئیس- به کمیسیون اطلاع داده می‌شود. در صورت مجلس د‌یگر نظرى نیست (گفته شد خیر) صورت مجلس تصو‌یب شد.

+++

2- تصویب پنج فقره مرخصى

نائب رئیس- چند فقره خبر از کمیسیون عرایض و مرخصى رسیده است قرائت می‌شود.

مرخصى آقاى فاطمى‏

آقاى فاطمى به واسطه کسالت مزاج و لزوم معالجه درخواست یک ماه مرخصى از تاریخ سیزدهم اردیبهشت 1321 نموده‌اند و کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

نائب رئیس- رأى می‌گیر‌م به مفاد راپورت کمیسیون عرایض و مرخصى آقایانى که موافقند برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. خبر د‌یگر:

مرخصى آقاى جلایى‏

آقاى جلایى درخواست بیست روز مرخصى از تاریخ 18 فروردین 1321 به واسطه عارضه کسالت و لزوم معالجه نموده‌اند و کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقد‌م می‌شود.

نائب رئیس- آقایانى که با این مرخصى موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. خبر دیگر:

خبر مرخصى آقاى گرگانى‏

آقاى گرگانى براى انجام امور محلى درخواست بیست روز مرخصى از اول اردیبهشت 1321 نموده‌اند و کمیسیون عرایض و مرخصى با هیجده روز آن موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

نائب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- بنده مخالفتى با این مرخصى‌ها ندارم خواستم به طور کلى تذکرى بدهم که اعضا کمیسیون عرا‌یض و مرخصى در نظر بگیرند البته وکالت یک وظایفى دارد یکى از آنها هم حضور در مجلس شوراى ملى است اشخاص هم اگر کار دارند باید این رعایت را بکنند و کمیسیون هم رعایت بکند که سالى یک ماه بیشتر استفاده نکنند و یک سابقه‌اى نگذارند در کمیسیون که فلان نما‌ینده چقدر امسال استفاده کرده که من بدانم چقدر مرخصى حق دارم و اگر از این تجاوز کرد چون ممکن است اعضا عوض بشوند اعضا کمیسیون بدانند که از ا‌ین مدت تجاوز نکند زیرا که ما بایستى تمام وظیفه خودمان را انجام بدهیم و ‌یکى هم حضور در مجلس است و با‌ید مراقبت بکنیم و اما راجع به مرخصى آقاى گرگانى که ایشان بیست و دو روز مرخصى خواسته‌اند و هیجده روز اجازه داده شده است علت این که چهار روز را کم کرده‌اند چیست در صورتی ‌که این مرد بسیار سودمندی است و این مرد براى کارهاى معینى رفته است به مجلس این را هم آقاى مخبر توضیح بدهند که چه طور شد سایر مرخصى‌ها مرتب تصویب شده و مال ایشان چهار روز (هاشمى- شش روز) شش روز کم شده بنده پیشنهاد میکنم و تقاضا میکنم مرخصى ایشان همان بیست و دو روز باشد الان پیشنهاد می‌دهم و خواستم به طور کلى نظر کمیسیون را جلب کنم که براى هر نماینده در سال بیش از یک ماه مرخصى تصویب نکنند.

مخبر کمیسیون عرایض و مرخصى (آقاى گرگانى)- آقاى گرگانى دوازده روز سابقاً مرخصى داشتند کمیسیون ملاحظه کرد که یک ماه ایشان فقط حق دارند و ایشان کار هم داشتند و می‌خواستند به محل بروند از این جهت کمیسیون برحسب مقررات هیجده روز تصویب کرد که یک ماه تمام بشود بیش از این هم به هیچ کس اجازه داده نمی‌شود مگر این که عذر مشروعى داشته باشد.

نائب رئیس- رأى می‌گیر‌یم به راپورت کمیسیون آقایانى که موافقت دارند اظهار موافقت کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد خبر دیگر.

خبر مرخصى آقاى شیرازى‏

آقاى شیرازى درخواست یک ماه مرخصى از تاریخ هفدهم اسفند 1320 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

نائب رئیس- آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. خبر دیگر:

خبر مرخصى آقاى یار‌احمدى

+++

آقاى ‌یار‌احمدى درخواست پانزده روز مرخصى از تاریخ نهم فروردین 1321 نموده‌اند و کمیسیون عرایض با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

نائب رئیس- آقایانى که با راپورت کمیسیون موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. آقاى وزیر دادگسترى‏

2- تقدیم لایحه اصلاح قانون تعدیل اجاره بها و استرداد املاک

وزیر دادگسترى- خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است که چندى قبل در آخر سال گذشته بنده لایحه تعدیل مال‌الاجاره را تقدیم کردم و رفت به کمیسیون نظر به این که پس از تقدیم لایحه به مجلس شوراى ملى بعضى اطلاعاتى حاصل شد و بعضى شکایاتى هم از طرف موجر‌ین و هم از طرف مستأجرین به عمل آمده بود این بود که لازم شد تجدیدنظرى به عمل بیاید و یک شرایط بهترى ملحوظ و رعایت شود این بود که آن لایحه اصلاح شده و حالا بنده آن لایحه سابق را پس می‌گیر‌یم و این لایحه را تقدیم می‌کنیم می‌رود به کمیسیون که مطرح شود.

نائب رئیس- به کمیسیون مربوطه رجوع مى‌شود.

4- طرح لایحه بودجه سال 1321 مجلس شوراى ملى

نائب رئیس- بودجه مجلس شوراى ملى مطرح است. مذاکره در کلیات است. آقاى امیر تیمور

طباطبایى- بخوانند.

نائب رئیس- لازم است قرائت شود؟ (جمعى از نمایندگان- خیر) چاپ و توز‌یع شده و موادش هم در موقع خود خوانده خواهد شد. آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- در موقع طرح بودجه مجلس مى‌شود مذاکرات خودمانى را کرد و البته هر چند یک مرتبه انسان به خودش بپردازد و در امور داخلى بحث شود بد نیست و ضرورت هم دارد دستگاه ادارى مجلس اگر از حیث صورت کوچک است به عقیده بنده از حیث معنى فوق‌العاده بزرگ است من معتقد هستم که دستگاه ادارى مجلس باید کانون فعالیت و لیاقت و حقیقت مظهر درستى و امانت باشد از روز ا‌یجاد مجلس در ایران یا مجلس دیگر در دنیا مرسوم و معمول بوده و الان هم مرسوم و معمول است که براى جلسات مجلس همیشه در صورت مجلس تنظیم می‌شود که یکى صورت مذاکرات مفصل و یکی صورت مذاکرات مختصر. مختصرش همین است که در آغاز هر جلسه یکى از طرف یکى از آقایان منشى‌ها در مجلس رسمى خوانده می‌شود و به عرض مجلس می‌رسد که اگر آقایان نمایندگان در خلاصه مذاکرات جلسه قبل مطالبى داشته باشند اظهار نمایند و صورت مفصل مذاکرات هم براى این است که جزئیات مذاکرات و مباحثات و امری که در مجلس واقع می‌شود در آنجا هم مندرج بشود. ما از دوره ششم برای این که صورت مفصل مجلس در دسترس عموم و براى مطالعه و استفاده عموم گذاشته شود و براى این که از هر گونه مداخله هم در آن جلوگیرى بشود آمد‌یم طبع صورت مذاکرات مجلس را تصویب کرد‌یم که همه جلسه چاپ و منتشر شود که از دوره ششم تاکنون هنوز هم معمول است البته آقایانى که آبونه هستند صورت مذاکرات مجلس را ملاحظه فرموده‌اند (خلیل حریرى- مجانى است آقا) بله مجانى است بسیار خوب چه بهتر از این در این صورت مذاکرات مجلس که ملاحظه می‌فرمایید همان طور که عرض کردم همیشه معمول و مرسوم بوده تمام مذاکرات و مباحثات به طور مشروح در آنجا نوشته می‌شود و هر لایحه و قانونى که در آنجا تصویب شده است خواه مالى باشد یا غیر مالى و اسامى موافقین و مخالفینى که چند نفر از آقایان رأى داده‌اند و از این عده کى‌ها موافق هستند و کى مخالف و ممتنع است اینها معمول و مرسوم بوده که در صورت مشروح مذاکرات نوشته شود و باید هم معمول و مرسوم باشد لکن در صورت مجلس جلسه 18 که مربوط به جلسه ششم بهمن ماه 1320 است اولاً این صورت جلسه مدتى چاپش به تاخیر افتاده اخیراً هم که بنده از مسافرت خراسان برگشتم دیدم این صورت جلسه را چاپ کرده‌اند و آوردند مراجعه کردم دیدم آنجا صورت مذاکرات مندرج است ولى در پایان آن نوشته شده است که به اکثریت هشتاد رأى سفید و هشت نفر مخالف تصویب

+++

شده است نه اسامى موافقین در آنجا ذکر شده است نه مخالفین و نه ممتنعین البته اگر این عمل سهواً انجام شده باشند بنده هیچ عرضى ندارم و الان هم به جاى خودم می‌نشینم لکن اگر عمدى بوده از مقام ریاست استدعا می‌کنم الان امر به تحقیق و رسیدگى بدهند اگر عمدى بوده البته یک عمل بسیار بدى است این عمل برخلاف تقوى است برخلاف درستى است در حکم نادرستى است باید حتماً در صورت مذاکرات مشروح مجلس عده رأى دهندگان اسامى‌شان را به طورى که معمول بوده است مندرج باشد هر چند نفر هم مخالف هستند باید اسامى‌شان ذکر شود و بنده مخصوصاً تمنا دارم صورت جلسه 18 را دستور بفرمایند اصلاح شود اسامی موافقین و مخالفین مجدداً در آنجا نوشته شود و در آن جلسه هیجده معلوم نیست و این در حکم نادرستى است و مجلس شوراى ملى که باید حقیقتاً کانون تقوى و درستى باشد نباید اجازه بدهیم که یک همچو عملى برخلاف همه چیز بکنند که لطمه به تاریخ این مملکت وارد شود.

(صحیح است)

نائب رئیس- نسبت به این قسمت تحقیق می‌شود و البته بعد به عرض مجلس خواهد رسید. آقاى انوار

امیر تیمور- تشکر می‌کنم.

انوار- بنده هیچ میل نداشتم در مقابل اظهارات همکار محترم خودم آقاى امیر تیمور صحبتى بکنم لکن از بابت عمل عمل کردن نظامنامه که گمان می‌کنم خیلى توجه به آن لازم است عرض می‌کنم نظامنامه از براى لوایح وارده به مجلس احکامى و وظایفى معین کرده است اگر لایحه دو شور باشد چهار شور دارد شور اول شور در کلیات است شور در کلیات بر‌می‌گردد و با این که اساساً من با این لایحه مخالفم و یا موافق غیر از مواد یعنى روی‌ هم رفته و به طور کلى این لایحه که مشتمل بر این مواد است مخالف هستم یا این که روی‌ هم رفته نظر کردن به این لایحه را موافق هستم. این شور در کلیات است از بیانات آقاى امیر تیمور استفاده نشد که مخالف باشند یعنى مخالفت کلیشان باشد که من مخالف با بودجه مجلس هستم این را بنده ملتفت نشدم یعنى اگر نظرشان این است که باید توضیح بدهند و در واقع بنده مایل بودم که اگر ایرادى یا سؤالى داشته باشند یا توضیحى بخواهند واجب بود که همچو چیزهایى با صحبت کردن در جلسه خصوصى و خدمت رئیس رفتن و صحبت کردن حل بشود به واسطه این که در یک چیزهایى که محل تنازع نباشد ما نبایستى صحبت بکنیم براى این که نمی‌شود در صورت مجلس در یک چیزهایى داخل شد این را بنده از این جهت عرض کردم. پس نظر به طور کلى این است و معلوم است از بیانات ایشان که مخالف اصلى کلى نیستند و نظرشان در تنظیم بودجه و اینها نبوده. موضوع دیگرى که باید عرض کنم مطابق این نظامنامه ماده 136 و 137 و 138 نظامنامه داخلى معین کرده است که بودجه را کی تنظیم کند و از کجا باید بیاید به مجلس در ماده 137 معین کرده است که اداره مباشرت تنظیم بودجه می‌کند می‌فرستد به کمیسیون محاسبات. اینجا که نگاه می‌کنم این بودجه هم در دست مباشرین بوده است هم در دست کمیسیون محاسبات مجلس بوده است بنابراین کاملاً رسیدگى شده و حقیقتاً من خوش‌وقت هستم که اعضا هیئت مباشرت یک اعضا دقیق‌النظر و به اندازه‌اى مته به خشاش گذاشته که کاملاً مواظبت کرده‌اند نسبت به بودجه آقاى میرزا احمد خان فریدونى هست آقاى مرآت اسفند‌یارى هست آقاى پالیزى که اینها کاملاً مرحمت کرده‌اند که اکثریت به ایشان رأى داده‌اند کمیسیون محاسبات هم همین اشخاص همکاران خودمان هستند بودجه تنظیم شده و فرستاده شده است به هیئت مباشرین بعد رفته است به کمیسیون محاسبات و در آنجا هم مخبرش آقاى مخبر فرهمند است که سال‌هاى سال عضو اداره مباشرت بوده است با این ترتیب این بودجه تنظیم شده است آمده است به مجلس شوراى ملى بنده هم همچو نیستم که یک موضوعى که در دستم بیاید سهل انگارى کنم کلمه کلمه هر چه در نظرم بوده است سؤال کرده‌ام روی ‌هم رفته این بودجه را خالى دیدم از یک ترتیباتى و خیلى بودجه منظم و مرتبى نوشته شده است حالا اگر در انتظامات ما یک صحبتى داریم غیر از بحث کردن در خود

+++

بودجه است ترتیب بودجه این است و منظورش این است که واقع شده است و مطابق ماده 136 و 137 و 138 چنان که نظامنامه هم حاضر است و آقایان هم نظامنامه را در نظر دارند و مى‌بینند که بودجه خوب تنظیم شده ولى اگر در کلیات یک نظریاتى دارند و توضیحى خواسته شود بنده حاضرم آقاى مخبر هم حاضر است که توضیح بدهد.

نائب رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم که البته وقتى بودجه کل مملکتى در اینجا مطرح بود بنده اشاره مختصرى کردم به اوضاع ادارى مجلس شوراى ملى. بودجه‌اى که در اینجا به عناوین مختلفه به طوری که آقایان ملاحظه فرمودند مصرف می‌شود این نکته که آقاى امیر تیمور گویا حالا تذکر دادند واقعاً اساسى است که مجلس و عمل مجلس در خارج بهترین سر مشق زندگى است براى عامه مملکت و مخصوصاً وقتى که ما می‌بینیم و معترفیم و قابل انکار نیست که اوضاع ادارى مملکت از لحاظ جمع و خرج نامناسب و تأسف‌آور است باید طورى رفتار بکنیم و مجلس را طورى سر مشق قرار بدهیم به سایر ادارات و وزارتخانه‌ها که واقعاً در خارج قابل استفاده و قابل خرده گیرى و اعتراض نباشد این بسط ادارى روز به روز بزرگ کردن دایره تشکیلات ادارى در هر کجا یک بد‌بختى و یک مرض شده است که ملاحظه می‌فرمایید که براى کوچک‌ترین کارها وقتى که یک اداره می‌سازند یک مدت قلیلى که گذشت به طورى رشته از دست خارج می‌شود که اقلاً آن منظور نمایى و غرض اصلى فداى فروغ و جزئیات و ابتلایات ادارى می‌شود و نقض غرض می‌شود مجلس البته بنده موقعى که بودجه مطرح بود عرض کردم جاى قانون‌گذارى است. مجلس براى این درست شده است که هرکارى که دولت دارد بیاورد به اینجا و اینجا قانونش تصویب شود و اجازه به دولت داده شود که بعد برود عمل کند بنده الان که تصادفاً پایین با یکى از اعضاى عالى رتبه مجلس صحبت می‌کردم به من گفتند که شش هفت نفر از رتبه‌هاى هشت و نه را در همین اواخر مجلس متقاعد کردند و آنها رفتند از مجلس و به جاى آنها رتبه یک می‌خواهند استخدام کنند معنى این مطالب این است که اگر رتبه هشت و نه در اینجا هست صرفاً از لحاظ تحمیل است بنده البته منکر استحقاق رتبه‌هاى هشت و نه نیستم ولى به این عرض من باید توجه کنید که از وجود یک نفر رتبه هشت و نه به قدر شخصیت و وجود او در اینجا استفاده نمی‌شود. (صحیح است) ممکن است هفت تا رتبه هشت و نه را بیرون گذاشت و کار آنها را سپرد به یک رتبه یک و همان رتبه یک همان وظیفه و همان کار را بهتر و وافى‌تر انجام می‌دهد (صحیح است) بنده فقط براى مثل یک قسمت از اقلام را علامت گذاشته‌ام که به عرض آقایان برسانم و لازم هم نمی‌دانم در بقیه قسمت‌ها وارد در جزئیات بشوم و صحبت کنم نوشته است فرض بفرمایید بایگانى جارى رئیس و معاون وزیر آن هم اعضایش را نوشته است بعد در زیر آن نوشته است بایگانى راکد رئیس و کارمند بایگانى یعنى ضبط و این کلمه و اصطلاحش هم سابق معین البته غلط است در هر اداره‌ای که شما ملاحظه بفرمایید و مراجعه کنید همان جاهایى که رشته‌ها از دست خارج شده مع هذا ملاحظه بفرمایید که هر اداره‌ای یک بایگانى بیشتر نیست و نباید هم باشد اگر هم هست غلط است مخصوصاً در مجلس که سر مشق دیگران باید باشد بایگانى جارى یعنى چه؟ بایگانى راکد یعنى چه؟ اینجا یکى دو نفر در واقع عضوى می‌خواهند اصلاً رئیس می‌خواهد چه کند؟ بایگانى مجلس؟ معاون می‌خواهد چه کار بکند. بایگانى مجلس؟ یک نفر دو نفر عضو بیشتر نمی‌خواهد این بایگانى مجلس یعنى ضبط مجلس یک مراسله‌ای شما می‌نو‌یسید این چهار پنج روزى در جریان است و آن متصدى مى‌آورد سر این میز و می‌برد سر آن میز تا سیر خودش را تمام کند بعد وقتى که سیرش تمام شد می‌رود و ضبط می‌شود این دو تا اداره می‌خواهند چه بکند که هر کدامش داراى رئیس باشد و داراى معاون باشد و تمام آن تشریفاتى که لازم است براى یک اداره داشته باشد این یکى را اسمش را بگذارند جارى و آن یکى را بگذارند راکد. عرض کنم که مثلاً فرض بفرمایید در قسمت اعتباراتى که براى کتابخانه نوشته شده است نوشته‌اند اعتبار کتابخانه براى خرید و مصارف کتب یازده

+++

هزار تومان که در این موقع اعتبار داده شده براى کتابخانه مجلس که کتاب بخرند. از کجا؟ چه کتابی؟ برای کی می‌خواهند بخرند؟ کتابخانه کجاست؟ یک کتابخانه‌ای‌ است تشریفاتى توسعه‌اش دیگر لازم نیست بدهید اصلاً کسى هم اینجا نمیاید به همان اندازه که هست فهرست‌هایش را درست کنید کافى است. بنده شنیدم اگر الان شما تشریف ببرید در کتابخانه مجلس بپرسید این را کى خریده‌اید یا کى هدیه داده است به مجلس نمى‌دانند دفتر و صورت منظم و گویایى ندارند (یکى از نمایندگان- دارند آقا) این طور نیست اجاه بدهید فهرست کتات دارند ولى مشکل است به شما جواب بدهند که این یک جلد کتاب را من هدیه کرده‌ام یا مجلس خریده است یا از سابق بوده. بنده شنیده‌ام که تمام کارهاى اینجا کارهاى محاسباتى اینجا در سابق یک تمرکزى داشته است و جریان محاسباتى مرکزیتى داشته است یعنى اگر کتابخانه فرضاً یا چاپخانه بنده نظرى به اداره مخصوصى ندارم اصلاً می‌خواستند وقتى یک کتاب بخرند باید بیاید به حسابدارى و رئیس کار‌پردازى وقت که مرحوم ارباب کیخسرو بود تصدیق کند و اجازه بدهد و آنچه که لازم کنترل و تفتیش دقیق است در این کار به عمل بیاید بعد این کار انجام می‌شد بعداً شنیدم این سابقه را بر هم زده‌اند (صحی‌ح است) یعنى خود کتابخانه یک قسمت مستقلى است و خرید می‌کند و....

هاشمى- با شوراى عالى کتابخانه است رسیدگى می‌کند.

طباطبایى- شوراى عالى که وارد کتاب خریدن نمی‌شود آقا (صحیح است) آن هم مثل یک شوراى عالى دیگرى است که ماهى یک مرتبه می‌آیند و می‌نشینند و بلند می‌شوند و می‌روند. شما اطلاع ندارید آقا این یک کار محاسباتى است آقا یک عمل ادارى است.

هاشمى- عمل عمل فنى است‏.

طباطبایى- فنى یعنى چه آقا؟ فنى کدام است؟ بعد بفرمایید پایین و صحبت کنید (زنگ رئیس) من از رئیس حسابدارى پرسیدم که شما چه می‌کنید در کارهاتان آیا این اجازه پرداخت‌هایى که داده می‌شود شما مسئول هستید یا خیر؟ گفتند خیر خود کار‌پردازها امضا می‌کنند و پرداخته می‌شود البته بروید برسید ببینید دیگر من تحقیق کرده‌ام در صورتى که شما بهتر می‌دانید یک خرید کوچک و یک کار کوچک هم که باید بشود تا رئیس حسابدارى امضا نکند مدیر آنجا رئیس آنجا اجازه پرداخت نمی‌تواند بدهد و اگر هم داد مسئول رئیس حسابدارى است تا این را که او دید صحیح است امضا می‌کند ولى اینجا این طور نیست بروید تحقیق کنید....

انوار- رعایت نظامنامه را هم بفرمایید.

طباطبایى- نظامنامه چه طور شده آقا؟ مثلاً در ماده 4 ملاحظه بفرمایید نوشته است به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ یک میلیون ریال به عنوان سرمایه انتفاعى چاپخانه مجلس به کارپردازى وام بدهد. این بودجه نفصیلى است ملاحظه می‌فرمایید من چون کسالت دارم یادداشت‌هایى مفصل داشتم که می‌خواستم صحبت کنم ولى فعلاً نمی‌توانم اینجا در ماده چهارم نوشته یک میلیون ریال به عنوان سرمایه انتفاعى چاپخانه از وزارت دارایى وام می‌گیرد بنده وارد جزئیات نمى‌خواهم بشوم ولى به بودجه تفصیلى مطبعه که مراجعه بفرمایید از مرکب گرفته تا نسخ که در توى مطبعه ممکن است مصرف شود به اقلام جزء در بودجه گنجانده‌اند و اعتبارش را هم تقاضا کرده‌اند هست در بودجه حتى اعتبار عیدى و ملبوس و همه چیز را بنده نگاه کرده‌ام در بودجه است و زیادی هم هست دیگر صد هزار تومان براى چه می‌خواهند؟ شأن مجلس نیست که یک مؤسسه درست کند و مشغول کسب و تجارت بشود اگر براى کسب و تجارت است بنده تحقیق کردم معلوم شد که این سابقه دارد ولى این کار را براى مزید استحضار آقایان عرض می‌کنم سابقاً هم یک همچو اعتبارى در بودجه مجلس گذاشته می‌شد ولى مرحوم ارباب کیخسرو از مصرف کردن این اعتبار جلو گیرى می‌کرد و آخر سال این را مى‌آوردند جزو زیادى اقلام یعنى به بنده گفتند که می‌خواستند این یک وسیله باشد براى تعریف و تمجید و تحسین از رئیس کارپردازى که صرفه‌جویى کرده است و زیادى دارد و خرج

+++

نکرده است. عمل عمل بدی نبود ولى حالا ما چه کار کنیم و چرا این کار را بکنیم؟ صد هزار تومان را براى چه نگاه داریم می‌خواهیم این را بیاوریم و جزو بودجه و آخر سال هم بگویند صرفه‌جویى کردیم و زیادى داریم؟ چه لزومى دارد؟ این عمل عمل لغوى است اگر هم اعتبارى مى‌دهید که بگیرند و مصرف کنند و از بین برود آن هم البته غلط‌تر است.

به عقیده من یکى از ادارات خوب و مفید اینجا اداره تند‌نویسى است اینجا هم آقاى امیر تیمور تذکر دادند و البته یک کار لازمى است ولى بنده آنچه تحقیق کردم و اطلاع دادم و آن بطیى که در اوضاع ادارى مجلس است اداره تند‌نویسى ناقص است و اعضا کافى ندارند و بنده معتقدم که آنچه زیادی داریم از ادارات دیگر و مؤسسات دیگر که زیادى هستند و حقوق می‌گیرند به اینجا بفرستید این عقیده بنده است که این زیادى‌ها را که هستند در اینجا و از بی‌کارى به تنگ آمده‌اند به فرستیم به اداره تند‌نویسى و مؤسساتى که مفید و لازم بوده است براى مجلس شوراى ملى و حتى بنده همین حالا که می‌آمدم اینجا یکى از آقایان نمایندگان به من تذکر دادند که در اینجا یکى دو نفر گویا هستند که تعهد سپرده‌اند به مجلس شوراى ملى که یک یا دو رتبه ترفیع بگیرند و بروند از مجلس و خودشان هم از بی‌کارى به تنگ آمده بودم بعداً که این منظور به عمل آمده دیده‌اند اینجا جاى گرم و نرمى است دل‌شان نخواسته است بروند و همین جا مانده‌اند از این قبیل مطالب خیلى است که گفته نشود بهتر است البته اگر بعد مقتضى شد تذکر داده خواهد شد.

مخبر فرهمند (مخبر کمیسیون محاسبات مجلس)- عرض کنم که بودجه مجلس طبع شده است و به نظر آقایان هم رسیده است به علاوه بودجه مجلس یک صورتى هم در چند روز قبل از وضعیت چاپخانه مجلس کارپردازى طبع کرد و توزیع کرد بین آقایان نمایندگان که وضعیت چاپخانه مجلس از بدو تأسیس چاپخانه تا آخر سال 1319 چه بوده است و چه عملى کرده است و چه عایداتى داشته و چه خرجى کرده و چه اضافه‌ای داشته است بالاخره خلاصه‌اش این است که بعد از وضع استهلاک قیمت تمام ماشین آلاتى که در این مدت خریدارى شده است معادل 5 میلیون ریال هم به دولت عایدى داده است. البته این صورت هم توزیع شده است و آقایان هم ملاحظه فرموده‌اند و لازم نیست که بنده در اطراف وضعیت چاپخانه مجلس عرایضى عرض کنم براى این که بیشتر اینجا یک مذاکره‌ای می‌شود مربوط به آن قسمت است.

اما راجع به بودجه مجلس در سال 1321 تفاوتى که پیدا کرده است نسبت به سال 1320 این است که بنده عرض می‌کنم:

در 1320 بودجه مجلس 320/675/8 ریال بوده است.

در 1321 بودجه مجلس شده است 782/970/12 ریال تفاوتى که پیدا کرده است 462/295/4 ریال است که این تفاوت هم از حیث افزایش حقوق است ولى از حیث هزینه نسبت به سال قبل در حدود مبلغ 60670 ریال کم‌تر شده است این رقم بودجه است بنده قبل از آن که جواب آقاى طباطبایى را عرض کنم لازم بود که حضور آقایان تذکرى بدهم که اگر در اطراف بودجه مجلس یک مذاکرات و مباحثات زیادى بکنیم اینجا تقریباً یک ایرادى متوجه خودمان می‌شود.

طباطبایى- بشود آقا.

مخبر فرهمند- چرا؟ براى این که مجلس شوراى ملى و دوایر و شعباتش همیشه محیا و موجود براى دیدن و رسیدگى کردند همه آقایان نمایندگان هست اینجا یک وزارتخانه نیست که ما بگوییم ندیدیم و نمی‌بینیم و چه کار کنیم و باید سؤال کنیم و توضیح بخواهیم اینجا مجلس شوراى ملى است و خانه آقایان است که آقایان هم باید وارد باشند و از وضعیت خانه خودشان هم مسبوق باشند اگر ایرادى وارد باشد بر خودشان وارد است که توجه نفرموده‌اند به علاوه سه نفر کارپرداز از طرف مجلس شوراى ملى انتخاب می‌شود که امورات مجلس شوراى ملى را رسیدگى کند و این آقایان کارپردازان را آقایان نمایندگان محترم تصدیق می‌کنند که باید یک وقت زیادى را صرف رسیدگى با این کارها بکنند

+++

بدون هیچ جور اضافه حقوقى بدون این که توقع و تمنایى داشته باشند (صحیح است) صرف وقت می‌کنند می‌آیند مرتباً به کارها رسیدگى می‌کنند بسا می‌شود صبح و عصر و شب می‌آیند و آن قدر هم که می‌توانند دقت در کارها دارند مراقبت در انتظامات و صرفه‌جویى و اینها دارند و خود این بودجه حاکى از صدق اظهارات بنده است (صحیح است) پس به عقیده بنده بایستى اگر افرادى پیدا می‌شوند و این طور به رایگان می‌آیند و خدماتى انجام می‌دهند و صرف وقت می‌کنند و دلسوزى می‌کنند باید مورد تشویق و ترغیب باشند (صحیح است) اینجا آقاى طباطبایى در جلسات گذشته راجع به کارمندان مجلس اظهارى فرمودند حالا هم به طورى که می‌فرمایند مجلس بایستى که سر مشق وزارتخانه‌ها باشد درست است مجلس باید کارش سر مشق دیگران باشد همین طور که بنده عقیده‌ام این است که ما نمایندگان و همکاران انجام وظیفه‌مان باید سر مشق باشد براى دیگران البته اعضا ادارى مجلس هم همین طورند بنده مدتی که در کارپردازى مجلس افتخار خدمت‌گذارى داشتم آقایانى که کار مى‌کردند و حالا نیز مشغول هستند آنچه را که کار داشته‌اند و وظیفه داشته‌اند و دارند انجام داده‌اند و غفلت نکرده‌اند (صحیح است) کوتاهى نکرده‌اند و وظایف خودشان را به نحو احسن انجام داده‌اند (صحیح است) به طورى که در پایان دوره دوازدهم بود که جناب آقاى فروغى نخست وزیر وقت اینجا یک بیانى فرمودند و از خدمتگذاران مجلس اظهار قدر‌دانى کردند و حتى این را عنوان کردند که کارهاى مجلس هم سر مشق سایر وزارتخانه‌ها هست و باید باشد...

طباطبایى- چه دلیل قاطعى‏.

مخبر- بلى. این قدر‌شناسى است که دیگران می‌کنند ما که داخل در کار هستیم ما بیشتر باید اظهار رضایت و قدر‌دانى کنیم (صحیح است) یعنى یک شخص که اینجا کار می‌کنند باید بیشتر قدرشان را دانست و تشویق‌شان کرد که تهیه کار کنند اگر هم نکته‌ای باید گفت که کیست و چیست باید جنبه خوبش را هم در نظر گرفت و الا به طور عموم نمی‌شود همه را در یک ردیف گذاشت. عرض کنم این که فرمودند چند نفر رتبه‌هاى هفت و هشت و نه را متقاعد کردند و به جاى آنها رتبه یک استخدام کرده‌اند. یک اشخاصى بودند که به حد تقاعد رسیده بودند و اداره آنها را متقاعد کرد و البته لازم بود که به جاى آنها یک اشخاصى را بیاورند حالا اگر به جاى رتبه هفت و هشت و نه یک رتبه یک آورده‌اند این گناه واقع شده؟ یا باید گفت که خوب به جاى رتبه نه که رفته یک رتبه نه دیگرى را بیاورند به مجلس و بگذارند جایش؟ اداره اینجا صرفه‌جویى کرده است و به جاى این که از جاهاى دیگر اشخاصى را بیاورد قناعت کرده است که به طور مسابقه اشخاصى را با رتبه یک بیاورند که اینجا کار کنند (صحیح است) اما راجع به بایگانى که فرمودید اساساً باید عرض کنم که کار اینها دو جور کار است و عرض کردم باید تشریف ببرید و مراجعه و ملاحظه بفرمایید و کارهاى آنها را از نزدیک ببینید آن وقت تصدیق خواهید فرمود که این عده ضرورى و وجودشان لازم است (صحیح است) براى این کارها و این موضوع بى‌سابقه هم نیست در ادارات دیگر هم بایگانى راکد دارند و هم بایگانى جارى و این همچو نیست که مجلس یک اختراعى کرده باشد و بخواهد بودجه‌اش را سنگین کرده باشد و این که آقا فرمودند که یک مراسله‌ای است می‌آورند و می‌دهند و بعد می‌برند جواب می‌نویسیند و امضا می‌کنند آن وقت ضبط مى‌کنند این جریانش به این سادگى نیست آقا (صحیح است) تشریف ببرید و ملاحظه بفرمایید چقدر مراسله هست و چه کارهایى باید بکنند ده عمل روى این مراسلات باید بکنند (صحیح است) البته یک مراسله را گفتن خیلى آسان است ولى عمل کردنش مشکل عرض کنم راجع به اعتبار کتابخانه که فرمودند مبلغى به عنوان اعتبار خرید کتاب نوشته شده است و شاید هم به عقیده ایشان بد باشد ولى به عقیده دیگران این بهترین رقمى است که گذاشته شده است و راهى گذاشته شده است که با این اعتبار بتواند کتاب بخرد براى این که بهترین مؤسسه مجلس همین کتابخانه‌اش است (صحیح است) و به علاوه این هم رقم زیادى نیست عرض کردم این اعتبار است

+++

اگر پیدا کرد هر مقدارى کتاب را مى‌خرد اگر پیدا نکرد صرفه‌جویى از اعتبار مى‌شود مثل این که در سال گذشته در سال قبلش موفق نشدند که تمام اعتبار را کتاب بخرند و صرفه‌جویى کردند. این که فرمودند کتاب‌هایى که خریده مى‌شود محاسبات اطلاع ندارند و همین طورى خود کارپردازى مى‌خرد این طور نیست اینجا آقا یک مقرراتى دارد طبق نظامنامه‌ای است که از مجلس شوراى ملى گذشته است و به علاوه هر کس در حدود خودش داراى یک مسئولیتى است مخصوصاً در قسمت خرید کتب چون شناسایى کتاب یک موضوع فنى است نه کارپردازى به تنهایى مى‌تواند یک کتابى را بخرد و نه محاسبات تنها مى‌تواند بخرد و یک چنین عملى بکند و بالاخره براى این موضوع یک اساسنامه‌ای هست شوراى کتابخانه هست اشخاصى هستند از مجلس شوراى ملى و از خارج مجلس انتخاب مى‌شوند و این اشخاص باید کتاب‌شناس باشند و اهل کتاب باشند و سابقه داشته باشد و بشناسند و بدانند و بیابند و دقت کنند و کتاب را قیمت کنند و بخرند و بدهند به کارپردازى کارپردازى هم تشریفات ادارى را انجام بدهد و الا این طور نیست که همین طورى که کتابى را آورده‌اند آنجا کارپردازى خودش تقدیم کند و بخرد و بدهد به کتابخانه. این طور نیست بنده تکرار مى‌کنم که اگر توجه به وضعیت اداره بفرمایید و وضعیت اداری را ملاحظه بفرمایید این اشکالات پیش نمى‌آید عرض کنم که راجع به یک میلیون ریالى که به عنوان وام برای چاپخانه مجلس در بودجه منظور شده اظهاری فرمودند که می‌خواهند چه بکنند این یک میلیون ریالی که اینجا نوشته شده این مبلغ از وزرارت دارایى خواسته شده براى خرید اشیایى است که لازم داشته‌اند. تنها چاپخانه در حدود 180 هزار تومان لوازم کار لازم دارد که امروز سه مقابل چهار مقابل پنج مقابل لازم دارند براى این خریدها و این خریدها را براى چه کرد؟ براى این کرد که اگر نرسید جنسى به موقع خودش از نظر جنگ یا این که راه مسدود بشود و نتوانند بخرند بایستى‏ اسباب کار در مطبعه فراهم باشد و این را احتیاط کرده‌اند و گرفته‌اند یعنى از این دست می‌گیرند و از آن دست به حساب می‌گذارند و ضررى هم نکرده است یک جنسى موجود دارد و موجود است و ضررى هم نمی‌رسد خیلى هم کار خوبى است که یک جنس موجودى دارند نه کارشان معطل می‌ماید و نه ضرر می‌کند دیگر عرض بنده تمام شد اگر آقایان فرمایش دیگرى دارند بفرمایند جواب عرض کنم.‏

5- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به مشمول قانون وام و اجاره نسبت به ایران

نخست وزیر- بر آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى پوشیده نیست که دول متحده امریکای شمالى از دیرباز مناسبات دوستانه صمیمانه نسبت به ایران داشته و در این زمینه تنها به ابراز احساسات اکتفا ننموده بلکه عملاً نیز در موارد عدیده حس نیت و نظریات مساعدت کارانه خود را درباره کشور ایران با شواهد آشکار به منصه ظهور رسانیده است‏.

ملت آمریکا نیز از سال‌هاى متمادى به این طرف چه قبل از مشروطیت و چه بعد از آن در تشیید و استحکام علایق مادى و معنوى بین دو دولت همواره عامل مؤثرى بوده و خدمات فرهنگى و بهداشتى که افراد نیکوکار امریکایى در این مملکت نموده‌اند و کمک‌هایى که در راه پرورش جسمى و روحى جوانان ما کرده‌اند فراموش شدنى نیست (صحیح است)

این احساسات صمیمیت آمیز که خالى از هر گونه شایبه و نظرى بوده است دولت و ملت ایران را نیز واجد حس علاقه و محبتى نسبت به دول متحده امریکا و مردمان این کشور نموده و مخصوصاً سبب شده است که ایرانیان همواره با نظر احترام و ستایش به سازمان‌هاى ادارى و عمومى آن مملکت که بزرگ‌ترین مظهر دموکراسى است نگریسته و سعى کرده‌اند در موارد عدیده از کمک‌هاى مادى و فکرى این دستگاه بزرگ اجتماعى براى بهبود و ترقى اوضاع ادارى سازمان‌هاى ملى خود استفاده کنند (صحیح است) مستشاران امریکایى که در ادوار مختلف به این مملکت آمده‌اند خدمات شایانى به این آب و خاک نموده‌اند (صحیح است) که هنوز هم آثار آن در تأسیسات عمومى ما نمایان است.

+++

در هر حال چون خود آقایان به کلیه این نکات واقف هستند جایز نمی‌دانم بیش از این در این زمینه صحبت کنم. نتیجه‌ای که از این عرایض می‌خواهم بگیرم این است که به اطلاع آقایان می‌رسانم که خوش‌بختانه دولت آمریکا در مقابل تقاضاى براى بار دیگر نمونه‌ای از احساسات مساعدت کارانه خود را نسبت به دولت و ملت ایران ابراز داشته و ایران را مشمول قانون وام و اجاره قرار داده است.

یقین دارم همه آقایان و کلیه کسانی که علاقه‌مند به رفاه و آسایش ملت ایران هستند از این خبر که تأثیر فوق‌العاده در رشته‌هاى حیاتى و امور اقتصادى ما خواهد داشت خوش‌وقت و با دولت در تقدیس و تقدیر این نیت خیر‌خواهانه هم آواز خواهند گردید. (صحیح است- صحیح است)

فعلاً به این مختصر قناعت نموده جزئیات امر را بعداً به تفصیل به اطلاع مجلس شوراى ملى خواهم رسانید. (بسیار خوب)

نائب رئیس- آقاى اعتبار فرمایشى دارید؟

اعتبار- اگر اجازه می‌فرمایید بنده لازم دانستم از بیانات آقاى نخست وزیر از اقدامات و زحماتی که کشیده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که منظور نظر مجلس شوراى ملى هم بوده و در موقع عقد پیمان هم که گذشت اظهار شد اظهار امتنان کرده باشم حالا اگر اجازه می‌فرمایید قدرى در این باب عرض کنم.

جمعى از نمایندگان- بفرمایید، بفرمایید.

اعتبار- فرمایشات و بیانات جناب آقاى نخست وزیر کاملاً مورد توجه و قبول مجلس شوراى ملى و عموم اهالى این کشور است که همیشه از طرف دولت متحده آمریکا هر گونه کمک و مساعدتى در یک مواقعى با این کشور فرو‌گذار نشده و از این که دولت موفق شده است این منظور مجلس شوراى ملى را که یک موضوعى بود که الان جناب آقاى نخست وزیر اطلاع دادند و مژده دادند یعنى مشمول داشتن ایران به قانون وام و اجاره و این موضوع را به اطلاع مجلس شوراى ملى رساندند بنده مفتضى دانستم از طرف مجلس اظهار امتنان کنم و هم از اقدامات دولت و زحماتى که دولت در این باب کشیده و هم از دولت متحده آمریکا که با انجام این مساعدت و موافقت و توجه به گرفتاری‌هایی که در نتیجه این جنگ در نتیجه این بسته بودن راه‌ها و مشکلاتى که در اثر این جنگ عالم‌گیر دامن‌گیر مملکت‌ها شده است و از این راه ممکن است یک مساعدت‌ها و کمک‌هایى به اقتصادیات و وضعیت ما از هر جهت بشود اظهار امتنان کنم (صحیح است) و بعد می‌خواهم از دولت تقاضا کنم که در این قسمت با انجام این امر و اقداماتى که لازم است براى اجراى این منظور و استفاده از این مساعدت که در هر موقع مورد نیاز و احتیاج ما از قانون وام و اجاره به طوری که خود دولت توجه دارد به احتیاجات این کشور انتظار داریم که دولت هم نهایت مراقبت و مساعدت را بفرمایند تا این که آن طورى که باید و شاید است ما از این عواطفى که از طرف دولت و ملت آمریکا شامل این کشور شده است بتوانیم استفاده کامل کنیم بنده البته بیشتر از این را لازم نمی‌دانم در این قضیه عرض کنم و این قضیه را موکول می‌کنم به این که دولت در اثر اجراى این قانون وام و اجاره و استفاده‌هایی که عملاً این کشور می‌کند که ببینند و بدانند تا چه اندازه نیاز و گرفتاری‌هاى ما را رفع خواهند کرد و امیدواریم که دولت با آن توجهى که مجلس شوراى ملى داشته و دارد و موفق شود که از این قانون حداکثر استفاده را به نفع کشور بکنند.

6- تقدیم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

نائب رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- خاطر نمایندگان محترم آگاه است که در قانون نظام وظیفه مصوب 29 خرداد 1317 در فصل راجع به تشریفات رسیدگى به وضعیت مشمولین و همچنین در فصل مربوط به معلولین و متکفلین بنابر احتیاجات آن روزه ارتش موادى پیش‌بینى شده بود که در مرحله‌ای اجرا و بنابر تجربیات این مدت معلوم گردید که این مقررات موجب زحمت و در برخى موارد باعث بلاتکلیفى و سرگردانى مشمولین می‌شود (صحیح است) و چون دولت در نظر دارد رفع این اشکالات را نموده موجبات رفاه عموم را فراهم سازد بنابراین این قانون نظام وظیفه به دقت بررسى گردید و از نظر رفع مزاحمت مشمولین و معافیت

+++

دایم یا موقت معلولین و متکفلین که به موجب مقررات فعلى مشمول شناخته می‌شوند و همچنین از حیث سهولت تشریفات راجع به رسیدگى وضعیت مشمولین و قائل شدن امتیازاتى براى مشمولینى که داراى گواهی‌نامه لیسانس و دکترا هستند چندین مواد که شماره‌هاى آنها اینجا ذکر شده است از قانون خدمت نظام وظیفه مصوب 29 خرداد ماه 1317 با تبصره‌هاى مواد مذکور نسخ و به جاى آنها مواد و تبصره‌هاى اصلاحى ضمیمه تصویب و پس از دو روز به موقع اجرا گذارده شود. (صحیح است- بسیار خوب)

نائب رئیس- لایحه به کمیسیون نظام ارجاع می‌شود.

7- سؤال آقاى افشار و جواب آقاى نخست وزیر راجع به اوضاع رضاییه

نائب رئیس- آقاى افشار یک سؤالى از آقاى نخست وزیر داشتند اگر براى جواب حاضرند بفرمایید.

نخست وزیر- موضوع را بفرمایند.

افشار- این چند روزه اخبار موحش و جان‌گدازى هر آن از رضاییه رسیده و می‌رسد که بایستى خلاصه آن به عرض آقایان محترم و از این کرسى به اطلاع ملت برسد. مطابق تلگرافات و گزارش‌ها هشت روز است همان اشرارى که در اواخر جنگ بین‌المللى گذشته باعث خرابى و قتل و غارت نقطه زیباى ارومیه شده و بعد از آن جنگ آنجا را به تل خاکسترى مبدل کردند اینک دست به هم داده و هشت روز است به قتل و غارت و حتک ناموس سیصد پارچه دهات آباد افشار نشین رضاییه پرداخته‌اند به موجب کلیه تلگرافات واصله ظرف این یک هفته اغنام و احشام و خواربار اهالى به غارت رفته و بقیه‌‌السیف شصت هزار نفر اهالى دهات که اطفال آنها موقع فرار در رودخانه غرق گردیده است به شهر پناهنده شده عور و عریان با شکم گرسنه و پریشان حال در کوچه‌هاى شهر سر‌گردان می‌باشند خود شهر رضاییه از هر طرف محصور و هر آن از طرف اشرار در تهدید و در خطر بوده آه و ناله زنان و کودکان به آسمان‌ها بلند و تا حال فقط امنیه فداکار است که با قواى کم در مقابل چندین برابر خود با شهامت شایان تقدیرى مقاومت می‌نمایند اهالى که بر اثر زحمات چندین ساله رنجبران و توده زحمت‌کش افشار چون بهترین قسمت اروپا آباد شده بود خراب و به هدر رفته و امروز اهالى فلک زده از هستى و ملک و مال خود گذشته براى نجات جان اهل و عیال خود راه می‌خواهند که موطن خود را ترک و به یک مأمنى پناهنده شوند حال که آقاى نخست وزیر اینجا تشریف دارند بنده سؤال می‌کنم که براى رفع این غایله و براى ضبط جان و ناموس اهالى چه اقدامى فرموده و می‌فرمایند.

نخست وزیر- هئیت دولت نسبت به بیاناتى که افشار نماینده محترم فرمودند حقیقتاً باید عرض کنم که در اظهاراین تأسفات شریک است ولى همین قدر باید به استحضار نمایندگان محترم برسانم که از چند روز به این طرف که خبر رسید اکراد مسلح به اطراف و دهات رضاییه تجاوزاتى نموده و حتى شهر را هم محاصره نموده‌اند از وظایفى که داشته آنى غفلت نکرده و اقداماتى که ممکن بوده است از هر جهت به عمل آورد البته باز هم دنبال دارد و اقدامات خودش را دنبال می‌کند مطابق خبرى که دیشب رسید و منتظر تأیید آن هستیم اکراد از طرف شهر دور شده‌اند و امیدوارم تا حدى رفع نگرانى نماینده محترم و اهالى شده باشد مع هذا چون علت بروز این وقایع کاملاً در دست نیست و گزارش‌های مختلف و متضادى می‌رسد مصمم شدیم که آقاى وزیر جنگ را به اسرع وسایل به محل اعزام داریم (صحیح است- بسیار خوب) که در محل بررسى‌هاى کامل بکنند و از جریان قضایا کاملاً مطلع شوند و به انتظار این که جریان قضایا حقیقتاً معلوم شود بنده همین قدر و این مختصر را به اطلاع نماینده محترم می‌رسانم و جواب سؤال را می‌گذارم بعد از این که تلگرافاتى که باید برسد و گزارشاتى که از طرف آقاى وزیر جنگ می‌رسد اینجا البته توضیحاً و مشروحاً تفصیل را به عرض آقایان می‌رسانم. (صحیح است)

8- بقیه مذاکره در بودجه مجلس‏

نائب رئیس- مذاکره در بودجه مجلس است. آقاى ملک مدنى

+++

ملک مدنى- بنده اصولاً با بودجه مجلس مخالفتى ندارم فقط تذکرى داشتم که می‌خواستم بدهم. در بودجه سال گذشته مجلس وقتى که تصویب شد در اداره کارپردازى یک پست مدیریت کل در آنجا بود و در این بودجه‌اى که فعلاً خبرش تقدیم مجلس شده است و مطرح است آن پست حذف شده بنده خواستم بدانم که علت حذف آن براى چه بوده است در صورتی که وجود این پست براى مجلس شوراى ملى از مسائل خیلى ضرورى و لازم است براى این که این دستگاه مجلس و محاسبات مجلس را یک نفر مدیر کل با صلاحیت و رسمى باید بالاخره اداره کند که در برابر مجلس و قوانین مسئولیت داشته باشد دستگاه به این بزرگى مجلس را نمی‌توانم نسبت به آن یک قدرى سهل انگارى کنیم آقایان کارپردازان که از طرف مجلس انتخاب می‌شوند طرف اعتماد کامل مجلس شوراى ملى هستند و هیچ محل تردید هم نیست که این آقایان نمایندگان مجلس هستند وظایف کارپردازى هم کاملاً در اختیار آنها است ولى مسائل را از نقطه‌نظر اصول کار‌پردازی که منتخب مجلس هستند انجام می‌دهند و مجلس نمی‌تواند آقایان کار‌پردازان را در مقابل مسائل ادارى مسئول قرار دهد زیرا آقایان اساساً مسئول در مقابل پرسش و سؤال نیستند یک عضو ادارى یک عضو رسمى که سمت رسمى داشته باشد بایستى در برابر مجلس براى حسن جریان امور ادارى مجلس مسئولیت داشته باشد. بنده عقیده‌ام این است که این نظرى که اتخاذ شده بود و یک پست مدیریت کل در بودجه گذاشته بود یکی از بهترین نظریاتی بود که اتخاذ شده بود زیرا مجلس یک مواقع فطرتى دارد و یک مواقعى است که بایستى یک نفر مدیر کل که صلاحیت ادارى و رسمى داشته باشد تمام شعب و ادارات مجلس را تحت نظر بگیرد و رسیدگى کند. بنده خواستم به عرض آقایان نمایندگان برسانم و از آقایان کارپردازها و کمیسیون محاسبات استعلام کنم که براى چه این پست حذف شده زیرا به نظر بنده ضرورت دارد که باشد زیرا یک مؤسسه کوچکى هم یک نفر سرپرست لازم دارد که آن مؤسسه را اداره کند و اینجا یک اداره مستقلى است براى آن یک نفر مدیر کل ضرورى است گرچه معاونت ادارى در مجلس گذاشته شده و آن پست معاونت ادارى هم در جاى خودش ضرورى است ولى آن یک پست دیگرى است ربطى به کار مدیریت کل ندارد قطع نظر از این که آقاى طوسى هم که فعلاً متصدى مقام معاونت ادارى مجلس هستند وکیل مجلس هستند و مصون هستند از سؤال و تعرض این به جاى خودش فرضاً اگر ایشان وکیل هم نبودند و سر کارشان هم بودند یا یک کسی دیگر متصدى این کار بود باز به نظر بنده پست مدیریت کل لازم بود و همان طور که آقاى مخبر فرهمند فرمودند هر وکیلى می‌تواند بیاید تمام این مؤسسات را رسیدگى کند و البته این به نظر بنده صحیح و جالبى بود و تصور می‌کنم که باید در این ادارات و سازمان مجلس یک کسى باشد که مسئول حاضر و غایب و مسئول رسیدگى به این مؤسسات باشد مگر ممکن است یک همچو ادارات و مؤسسات به این بزرگى یک نفر مدیر کل نداشته باشد؟! (شهدوست- آقا کارپردازى دارد) داشته باشد کارپردازى در واقع نماینده مجلس است که به طور کلى دستوراتى بدهند و اگر بنا باشد که کارهاى مجلس را بخواهند کارپردازها بکنند به نظر بنده اشکال دارد (شهدوست- هیچ اشکال ندارد) خوب آقا اجازه بفرمایید من عرایضم را می‌کنم بعد هم اگر شما فرمایشى دارید بفرمایید در هر حال چون صحبت از چاپخانه هم شد عرض می‌کنم بنده اطلاع دارم که چاپخانه مجلس یکى از بهترین مؤسساتى است که ما داریم و حقیقتاً سازمان و حسن جریان آنجا طورى است که هیچ محل تردید نیست مخصوصاً آقاى مشایخ که یک شخص با صلاحیتى است به طورى که بنده از خارج اطلاع دارم با نهایت خوبى اینجا را اداره کرده است و درآمد آنجا طورى رضایت‌بخش است که محل تردید نیست بنده از یکی از آقایان کارپردازان اطلاع پیدا کردم که درآمد اینجا طوری است که قسمت ماشین آلات را که استهلاک کرد و یک سرمایه زیادترى را به بودجه مجلس پرداخت نموده‌اند بنده خواستم به سهم خودم از این حسن جریان و وضعیت آنجا اظهار تشکر و سپاسگذارى

+++

کنم و امیدوارم کارکنان آنجا بهتر از این بتوانند وظایف خودشان را به طور خوبى انجام دهند.

نائب رئیس- آقاى لاریجانى‏

لاریجانى- در جواب فرمایشات آقاى نماینده محترم بنده دفاعى را که عرض می‌کنم از نقطه‌نظر کمیسیون محاسبات است و تطبیق رقم مدیر کلى با قانون البته این طور که آقاى ملک فرمودند با توجهى که به مواد نظامنامه بفرمایند تصدیق خواهند فرمود که نظامنامه هیچ عنوانى براى مدیر کلى قائل نشده (صحیح است) و اگر اجازه بفرمایند بنده ماده 135 و یکى دو ماده دیگر نظامنامه را می‌خوانم براى این که شاید احتیاجى به مراجعه به این مواد براى آقایی که مجال مراجعه نداشته‌اند در این موقع لازم باشد که اطلاعى از این مواد پیدا کنند ماده 135 اداره مجلس در تحت دو شعبه منشعب می‌شود.

1- شعبه تقنینیه‏

2- شعبه ادارى‏

شعبه تقنینیه: عبارت است از دارالانشا هیئات رئیسه و دایره تحریر صورت مجلس و صورت مشروح مجلس و دایره تند‌نویسى و دایره ارسال مراسلات و مطبوعات راجع به قوانین‏

شعبه ادارى: عبارت است از دارالانشا مباشرت و دایره دفترخانه و کتابخانه و صندوق و ابنیه مجلس.

ماده 136- شعبه تقنینیه در تحت ریاست و نظارت عالیه رئیس مجلس است ولى مخارجى که براى دوایر این شعبه لازم می‌شود باید قبل از وقت به تصدیق مباشرین رسیده باشد.

شعبه ادارى در تحت ریاست و نظارت مباشرین است بنابراین موادى که قرائت شد وقتى که دو اداره شد و رئیس این دو اداره هم معلوم شد بنده نمی‌دانم چه موردى براى مدیر کل یا مدیر باقى می‌ماند (صحیح است) تنها موردى که باقى می‌ماند این است که می‌گویند در بودجه سال 1320 این عنوان ذکر شده و شاید فلسفه این ماده براى این بوده است که مجلس نمی‌خواسته است که در کارهاى محاسباتیش- کتابخانه‌اش غیر از نمایندگانى که منتخب می‌شوند دست دیگرى باشد (صحیح است) پس بنابراین وقتى که این اصل مسلم شد تصدیق خواهد شد که عنوانى براى مدیر کلى به معنا و مفهومى که در قانون استخدام کشورى هست ما نمى‌توانستیم براى مجلس شوراى ملى قائل شویم (صحیح است) اما علت این که کمیسیون محاسبات نتوانست با این رقم موافقت کند استدلال آقایان این است که در بودجه پارسال این عنوان بوده است اگر چه در بودجه پارسال هم اگر آقایان توجه فرمایند در ضمن فقره 3 زیر عبارت کارپردازى نوشته شده بود مدیر کل و رئیس کتابخانه یعنى مفهومش این بود تعیین مدیر کارپردازى و رئیس کتابخانه بنده نمى‌خواهم عرض کنم در گذشته‌ها همیشه اعمال و افعال منطبق با قوانین نبوده و البته آقایان رفقاى بنده در پشت همین تریبون از گذشته شرح‌هاى مفصل دادند و بنده دیگر تکرار نمی‌کنم و مورد ندارد که تکرار شود ولى همین قدر عرض می‌کنم که اگر اینها هم چنین عملى شده باشد برخلاف قانون بوده و بنده چون آن موقع عضویت کمیسیون محاسبات را نداشتم مسئولیت آن وقت را هم ندارم ولى در این موقع که بنده خادمى کمیسیون محاسبات را دارم و رفقاى بنده هم در کمیسیون محاسبات از بازرگانان محترم هستند و کاملاً از اوضاع محاسباتى مستحضر و آشنا هستند خیلى در این موضوع مذاکره شده حالا این را باید آقایان بدانند که کمیسیون محاسبات هیچ نظر خاصى به هیچ یک از افراد و اعضا ادارى مجلس نداشته و ندارد و نباید هم داشته باشد و از طرف دیگر هم عرض می‌کنم کمیسیون محاسبات ناگزیر است مطابق ماده 137 و ماده 16 نظامنامه داخلى مجلس البته ماده 16 مصرح نیست زیاد ولى ماده 137 می‌گوید تحقیق و تصفیه محاسبات مجلس راجع به کمیسیون محاسبات است ولو این که محاسبات تفریغ نشده سابق باشد و نیز تفتیش کلیه اشیا منقوله مجلس برعهده کمیسیون مزبور است. بودجه مجلس را همه ساله مباشرین معین کرده به کمیسیون محاسبات مى‌دهند و کمیسیون پس از مداقه و رسیدگى براى تصویب آن را در مجلس علنى به عرض مى‌رساند (صحیح است) البته بودجه امسال مجلس با بودجه پارسال مجلس مخصوصاً با رعایت قانون افزایش داراى

+++

فرق بسیار بود و کمیسیون خود را موظف دید که دقت بیشترى در اطراف اقلام و ارقام مخارج و حقوقى و رتبه‌هایى که داده شده و تطبیق آن با قانون افزایش 6 آبان 1320 بنماید خیلى در این موضوع مذاکره کردیم و با مطالعه در نظامنامه و در قانون افزایش و همچنین با مراجعه به قوانین دیگر و ما هیچ راه حلى براى تطبیق این موضوع پیدا نکردیم. و به این جهت موافقت نکردیم زیرا موافقت نکردن وظیفه ما بود حالا مجلس هر طورى که تصمیم بگیرند البته عریضى نیست و این که آقا فرمودند در کمیسیون محاسبات این عمل شده خواستم جواب عرض کرده باشم و ایشان دیگر چیزى نفرمود که جوابى عرض کنم.‏

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏.

طباطبایى- بنده مخالفم‏.

نائب رئیس- بفرمایید.

طباطبایى- بودجه مجلس آقا براى یک سال تصویب می‌شود و بایستى آن قدر اجازه داد که اقلاً یک ساعت در اطراف آن بحث شود یک اشکالاتى شد و یک مطالبى گفته شد که باید اینها جواب داده شود و حل شود و این اشتباهات از بین برود که در آینده دیگر این اشتباهات تکرار نشود بنابراین خوب است آقایان اجازه بفرمایند که این مطالب روشن شود.

نائب رئیس- رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات. آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

رأى می‌گیریم براى ورود در شور مواد آقایانی که موافقند اظهار موافقت می‌فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. آقاى وزیر دارایى‏

9- بیانات آقاى وزیر دارایی در موضوع ارز

وزیر دارایى- عرض کنم که یک مسائلى است که مربوط به قضیه ارز است و بعضى مسائل اقتصادى دیگر که چون خیلى مهم بود بنده نوشتم براى این که شاید در ضمن گفتن مطالب یک کلماتى حذف شود بنابراین نوشتم و حالا نوشته آن را خدمت آقایان عرض می‌کنم: طبق ماده پنج قانون اجازه انتشار هفتصد میلیون ریال اسکناس مقررات دولت نظریه خود را نسبت به اصلاح قانون ارز در ظرف مدت یک ماه به مجلس شوراى ملى تقدیم دارد و بنده در همان موقع به عرض رساندم که دولت موضوع ارز را یکى از مسائل مهم و درجه اول تلقى نموده و از بدو تشکیل دولت حاضر مورد مطالعه دقت قرار داده است و حتى اظهار امیدوارى کردم که نتیجه مطالعات شاید زودتر از یک ماه نیز به عرض مجلس برسد با وجود تمام مسائل مهم دیگرى که دولت مواجه با آن بوده از قبیل موضوع خواربار بودجه کشور و غیره مع ذلک این موضوع مهم نیز کاملاً مورد توجه دولت بوده و چون موضوع ارز ارتباط کامل و مستقیمى به کلیه مسائل اقتصادى کشور که مورد توجه کامل نمایندگان محترم می‌باشد به عرض می‌رساند. به طوری که که آقایان استحضار دارند شروع دخالت دولت در امر ارز از این جهت بود که احتیاجات کشور به ارز براى خرید‌هاى خارجى بیش از درآمد ارزى کشور بوده یا به عبارت آخرى حجم وادرات ما بر صادرات فزونى داشت دولت مصمم گردید به وسیله انحصار فروش و خرید ارز دو منظور را تأمین نماید: اول آن که به واردات مورد توجه از قبیل کارخانه‌جات اجناس انحصارى و غیره اولویت داده شود و از طرف دیگر به وسیله دخالت در امور ارز به صادرات کشور کمکى به عمل آید این سیاست تا قبل از شروع جنگ حتى تا چندى بعد هم ادامه و مورد داشت لیکن بعد از این که جنگ به تدریج به کلیه نقاط مهم دنیا و مخصوصاً به همسایه شمالى ما سرایت نمود موجباتى که محرک این سیاست بشود به تدریج از بین رفت زیرا اولاً به واسطه اشتغال کلیه کشورها به تولید مواد جنگى دیگر خرید تجهیزات صنعتى عملاً غیر مقدور و گذشته از این اشکال حمل و نقل مانع بزرگى براى هر گونه معامله می‌گردید تا این که امروز با موجود بودن از لایحه کافى حتى خرید لوازم ضرورى کشور به قدر کفایت نیز خالى از اشکال نمی‌باشد در گذشته فقط به وسیله صادرات ارز به کشور وارد می‌گردید امروز منبع دیگرى موجود است و آن هزینه دول متفقه در ایران است که حجم آن به مراتب از صادرات بیشتر می‌باشد در گذشته تمام مساعى دولت توجه ازدیاد صادرات از کشور بود امروز تمام اوقات صرف این می‌شود که حوائج درجه اول کشور به قدر کفایت وارد شود بنابراین وضعیت فعلى

+++

ایجاب می‌نماید که قانون ارز و سایر مقررات کشور از لحاظ تأمین چند منظور مورد دقت واقع می‌شود.

اول این که خواربار و مواد اولیه ساخته شده کشور که مورد احتیاج خود اهالى است حتى‌المقدور و به قدر احتیاج در کشور باقى بماند.

دوم احتیاجات ضرورى کشور از خارج به قدر احتیاج تأمین گردد.

سوم این که وسایلى اتخاذ شود که مخارج هنگفت متفقین در ایران و کمى واردات و گرانى اجناس مورد احتیاج کشور در خارج که محرک صدور آن به طور قاچاق از کشور می‌شود موجبات ترقى هزینه زندگى را فراهم نیاورد در عین حال متوجه باشیم که در این موقع صادرات کالاهایى که در داخله کشور مصرف زیاد ندارد دچار مشکلات نشده و بازارهای قدیم خود را از دست نداده و در صورت امکان از بازارهاى جدیدى هم که در نتیجه جنگ پیدا شده و یا بشود استفاده نماید.

لازم است مجملى از اقداماتى که تاکنون دولت براى انجام منظورهاى مشروحه به عمل آورده به استحضار نمایندگان محترم برساند:

اول- از لحاظ تأمین احتیاجات داخلى صادرات را به سه قسمت تقسیم قسمتى که مورد احتیاجات ضرورى بود صدور آن را ممنوع و صدور قسمتى موکول به واردات معینه و قسمتى که صدور آن به هیچ وجه خللى به زندگى داخلى نمی‌رساند و بلکه تشویق آن در سال و آتیه لازم بود بدون هیچ قید و شرطى و مانند گذشته مجاز گردید.

دوم- مساعى کاملى براى خرید و وارد نمودن کالاهاى مورد احتیاج از قبیل گندم، قند و شکر و چاى و لاستیک و وسایل نقلیه و غیره به عمل آمده و براى این منظور قرار معاملاتى داده شده و تا تأمین کامل احتیاجات مرتباً دولت این قبیل معاملات را ادامه خواهد بود به علاوه به بازرگانان اجازه داده شده است که هر مقدار می‌توانند از این کالاها وارد نمایند وقتى به موجب قانونى که به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده ورود قسمتى از کالاهایى که در حال حاضر مورد احتیاج و سابقاً ممنوع بود مجاز از کلیه عوارض معاف گردیده است‏.

سوم- براى جلوگیرى از افزایش هزینه زندگى و ارتباطى که این موضوع با ارز دارد از مذاکرات در مجلس شوراى ملى و مخصوصاً از الحاق ماده 5 به قانون انتشار اسکناس مبرهن بود که نسبت به تأثیر خریدار ارز توسط بانک‌هاى مجاز در ایران بیش از حد معمول که ممکن بود افزایش انتشار اسکناس را ایجاب نماید و همچنین نسبت به نرخ تبدیل ارز به ریال نگرانی‌هایى در خاطر نمایندگان پیدا شده است. چون به طورى که قبلاً عرض شد قسمت عمده فروش ارز از طرف متفقین در ایران برای مخارجی که دارند به عمل می‌آید. و از این جهت مسأله ارز تماس مستقیم با منافع متفقین در ایران داشت طبعاً لازم بود که با آنها نیز در این باب تبادل نظر به عمل آید. در این موقع لازم است به عرض نمایندگان محترم برسانم که خوشبختانه متفقین نیز به مشکلات کاملاً متوجه بود و طى مذاکرات با روح همکارى و حسن تفاهم طرفین سعى نمودند که راه حل مناسبى که منافع هر دو طرف را حفظ نماید حفظ نماید پیدا نماییم بنده امروز خوش‌وقتم که می‌توانم به عرض نمایندگان محترم برسانم که نسبت به عمده مسائل مورد اختلاف از قبیل تعدیل نرخ تبدیل ارز به ریال و همچنین تأمین مصرف ارز موجود و آنچه در آتیه ممکن است بفروشند و اشکال تبدیل بارزى به ارز مورد احتیاج دیگر و بالاخره تحصیل طلا در مقابل قسمتى از مازاد ارز که ممکن است بعداً براى افزایش پشتوانه اسکناس ذخیره شود تا حد امکان راه‌ حل‌هاى مناسبى در نظر گرفته شده است‏.

این موافقت‌ها که در حقیقت قسمتى از پیمان‌هاى اقتصادی پیش‌بینی شده و پیمان اتحاد را تشکیل می‌دهید هر چه زودتر براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى خواهد گردید.

در خاتمه لازم است به عرض برساند که موضوع ارز و نگرانی‌هایى که در اطراف آن از چندى به این طرف اظهار شده با مراقبت‌هایى که شده و خواهد شد به تدریج مرتفع خواهد گردید کما این که موجودى ارزى بانک‌ها در این

+++

دو ماه اخیر تنزل فاحشى نموده و تقریباً به نصف رسیده است و با تدابیرى که اتخاذ شده و می‌شود امید است که اصل توازن محفوظ و موردى براى نگرانى در آتیه باقى نماند.

در خاتمه پیشنهاد می‌شود موافقت فرمایند اقداماتى که دولت در حدود اختیارات خود براى تأمین منافع کشور در مسائل ارزى نموده و می‌نماید و خلاصه آن را به عرض رسانید و آنچه به صورت پیمان بعداً براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى خواهد شد براى اصلاح مقررات ارزى که فعلاً مورد ابتلا است کافى تلقى شود بدیهى است اصلاح اساسى قانون ارز طبق مقتضیات وقت با فرصت بیشترى تهیه و تقدیم خواهد شد.

نائب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- این بیاناتى که آقاى وزیر دارایى فرمودند یک نویدهایى راجع به آینده بود و چیزى بنده حس نکردم الان ارز مبتلا به مردم است بانک‌هاى مجاز از مردم نمی‌خرند براى این کار باید اقدام فورى بکنند که به جریان بیفتد و راکد نماند و همین طور که فرمودند چاره بیندیشند که پول مملکت بیش از این تنزل نکند براى این که این همه عواملى که براى گرانى هزینه اظهار کردند یک عامل مهمى را فراموش کردند و آن رایج است اگر پول رایج ما بتواند آن قیمت واقعى خودش را حفظ کند من قول می‌دهم که میزان زندگانى ما خیلى پایین خواهد آمد و این توضیحاتی را که آقاى وزیر دارایى فرمودند به کارگاه عمل بگذارند و این پیمان‌های اقتصادى که منضم به آن پیمان بود به مجلس نیامده است البته اینها در زندگانى اقتصادى ما خیلى لازم است قصد این است که آقاى وزیر دارایى به عمل به پردازند و مجلس شوراى ملى را به حرف اقناع نکنند طورى بکنید که ما بدانیم در آینده پایه زندگانى ما در چه حد است و پول ما تنزل خودش را تا چه حد نگاه داشته است این بود تذکراتى که خواستم عرض کنم‏.

امیر تیمور- اجازه می‌فرمایید؟

نائب رئیس- این موضوع مطرح نیست‏.

امیر تیمور- یک موضوعى را می‌خواستم به عرض برسانم.‏

نائب رئیس- اصلاً موضوع قابل طرح نیست مجلس موافق است که در اطراف این مطلب مذاکره شود (خیر) مقصود دولت در این زمینه راپورتى بوده است. آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- عرض می‌کنم حضور محترم آقایان آقاى روحى فرمودند که ما میل داریم کارهاى ما عملى باشد شما نگران بودید که موجودیمان زیاد است که نصف شد نگران بودید که ممکن است در نرخ مبادله به منفعت ما نباشد اقدام شد و قریباً قرار‌دادش خدمت‌تان خواهد رسید بنده نمی‌دانم دیگر چه کار باید کرد که عملاً به آقاى روحى نشان بدهیم که یک کارهایى کرده‌ایم. عرض می‌کنم موقعى که آقایان پیشنهاد فرمودند ماده پنج را به قانون اسکناس یک نگرانی‌هایى در آن وقت بود که میل داشتند دولت در این باب اقدام کند و بعد از آن که اقدام کرد و صلاح امر را که مقتضى دید نظریات خودش را به مجلس شوراى ملى تقدیم کند آنچه بنده می‌فهمم این بود که روى آن پیشنهاد و روى همان نظر اقدام شده است منتهاى مراتب یک چیزهایى است که در اختیار دولت بوده اجرا کردیم و بعداً هم تصویب‌نامه‌هایى است چون قانون ارز یک مقدمات مهمى دارد که بایستى خود دولت بکند کردیم و یک قسمت‌هایى هم هست که از فردا یا پس فردا ملاحظه خواهید فرمود موضوع تبدیل نرخ ارز است که آن هم اختیارش با خود دولت است چون اختیارش با خود دولت است و لازم به تصویب مجلس شوراى ملى نیست آن را هم اقدام خواهیم کرد ولى قسمت‌هاى اساسى که موضوع خود قانون ارز است آن هم در نتیجه همان اقدامات دولت ممکن است به شکل تغییر قانون ارز باشد و وقتی که فرصتى شد و این اقدامات شد بعد هم ما این را به صورت قانون در می‌آوریم مقصود بنده از این گزارش این بود که خاطر آقایان از این بابت مستحضر شود و ثانیاً چون مدتى که در آن قانون معین شده بود یک ماه معین شده بود در صورتی که موافقت بفرمایید فرصت بیشترى داده شود که به آن کارها اقدام شود. (صحیح است)

نائب رئیس- این راپورتى که آقاى وزیر دارایى اظهار

+++

فرمودند راپورتى است که روى آن تصمیم و نظرى نمی‌شود گرفت در صورتی که تمدید می‌خواهند باید یک ماده پیشنهاد کنند (صحیح است) و تمدید بخواهند حالا اگر میل دارید که در اطراف این موضوع صحبت شود. (بعضى از نمایندگان- رأى بگیرید) رأى می‌گیریم آقایانى که موافقند در اطراف این راپورت مذاکره شود قیام فرمایند. (عده قلیلى قیام نمودند) تصویب نشد.

9- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

نائب رئیس- پیشنهادى راجع به ختم جلسه شده است. (صحیح است) اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آتیه روز سه‌شنبه سه ساعت و نیم قبل از ظهر دستور بودجه مجلس‏

(مجلس بیست و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نائب رئیس مجلس شوراى ملى- بیات‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293919!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)