کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 49 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه یکم مرداد ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‌هاى 25 و 27 تیر ماه‏

2-اخذ رأى نسبت به لایحه یک دوازدهم تیر ماه و تصویب آن‏

3-اخذ رأى نسبت به اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى 1329 و تصویب آن‏

4-اعلام وصول طرح مجلس سنا راجع به استخدام ده نفر تند‌نویس و تصویب دو فوریت آن‏

5-قرائت استیضاح آقاى مکى از آقاى وزیر دادگسترى‏

6-بیانات آقاى رفیع دایر به کافى بودن توضیحات آقاى کفیل وزارت امور خارجه نسبت به سؤال چند نفر آقایان نمایندگان‏

7-تصویب نمایندگى آقاى معین‌زاده از رفسنجان‏

8-بیانات آقاى دکتر مصدق به استناد ماده نود آیین‌نامه‏

9-تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى دکتر نصر وزیر دارایى و تصویب فوریت لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور بابت ماه‌هاى یک مرداد و شهریور 1329

10-تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى دکتر صالح وزیر بهدارى و طرح و تصویب یک فوریت لایحه داروهاى اختصاصى‏

11-تصویب دو فوریت لایحه راجع به تعرفه گمرکى‏

12-تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

13-تصویب دو فوریت لایحه معافیت چند قلم دارو از حقوق گمرکى‏

14-مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به امور اقتصادى‏

15-طرح گزارش کمیسیون کشور راجع به اختیارات شهرستان‌ها

16-تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 49

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه یکم مرداد ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‌هاى 25 و 27 تیر ماه‏

2-اخذ رأى نسبت به لایحه یک دوازدهم تیر ماه و تصویب آن‏

3-اخذ رأى نسبت به اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى 1329 و تصویب آن‏

4-اعلام وصول طرح مجلس سنا راجع به استخدام ده نفر تند‌نویس و تصویب دو فوریت آن‏

5-قرائت استیضاح آقاى مکى از آقاى وزیر دادگسترى‏

6-بیانات آقاى رفیع دایر به کافى بودن توضیحات آقاى کفیل وزارت امور خارجه نسبت به سؤال چند نفر آقایان نمایندگان‏

7-تصویب نمایندگى آقاى معین‌زاده از رفسنجان‏

8-بیانات آقاى دکتر مصدق به استناد ماده نود آیین‌نامه‏

9-تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى دکتر نصر وزیر دارایى و تصویب فوریت لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور بابت ماه‌هاى یک مرداد و شهریور 1329

10-تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى دکتر صالح وزیر بهدارى و طرح و تصویب یک فوریت لایحه داروهاى اختصاصى‏

11-تصویب دو فوریت لایحه راجع به تعرفه گمرکى‏

12-تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

13-تصویب دو فوریت لایحه معافیت چند قلم دارو از حقوق گمرکى‏

14-مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به امور اقتصادى‏

15-طرح گزارش کمیسیون کشور راجع به اختیارات شهرستان‌ها

16-تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس دوساعت و بیست دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1-تصویب صورت مجلس‏

رئیس- صورت غایبین جلسه گذشته قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل قرائت شد)

غایبین با اجازه- آقایان: صفوى- مکرم- اورنگ- منصف- نصرتیان- امینى- اسکندرى- محسن طاهرى- حاذقى- دکتر راجى- طباطبایى- خسرو قشقایى-

غایبین بى‌اجازه- آقایان: ابریشم‌کار- حسن اکبر- دکتر سیدامامى- بهزادى- صدر میرحسینى- معین‌زاده-

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: حسن نبوى 2 ساعت- اسلامى 2 ساعت. دکتر بقایى وسط جلسه یک ساعت‏

رئیس- نسبت به صورت مجلس دو جلسه قبل نظرى نیست؟ آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- بنده راجع به این صورت مجلس عرضى ندارم ولى راجع به این تابلویى که گذاشته‌اند یک عرضى داشتم راجع به این تابلو دوباره اختیار دادند به ولایات اینجا قبلاً یک تابلویى گذاشته بودند اسم‌نویسى شده بود بنده نمی‌دانم چرا این تابلو را عوض کرده‌اند اگر لایحه طبع و توزیع نشده بود چرا گذاشته‌اند و اگر شده بود چرا عوض کردند چون بنده اینجا نوبتم پایین آمده خواستم عرض کنم که در تابلو گذاشتن ترتیبى رعایت بشود که تقدم و تأخر پیدا نشود

+++

اردلان- بنده یک تذکر نظامنامه‌اى دارم.

رئیس- بفرمایید.

اردلان- عرض کنم که مطابق نظامنامه اعضای هیئت رئیسه نمى‌توانند عضو کمیسیون محاسبات باشند جناب آقاى فولادوند چون عضو کمیسیون محاسبات بودند و حالا براى هیئت رئیسه انتخاب شده است استدعا می‌کنم به جاى ایشان شخص دیگرى که رأى داشته تعیین بفرمایید که کمیسیون محاسبات تشکیل شود مرخصى‌هاى آقایانی که معطل مانده تکلیفش معین شود.

رئیس- بسیار خوب آقاى کشاورز‌صدر راجع به تابلو‌نویسى لایحه مطالبى فرمودند روز پنجشنبه عده زیادى از آقایان اظهار کردند که گزارش کمیسیون شب چهارشنبه به ما رسیده و توزیع شده بود که ورقه گذاشته شد (مکى- این طور نبود) روز پنجشنبه جلسه تشکیل نشد ولى آن روز بعضى از آقایان اظهار فرمودند گزارش به ما نرسیده و بیست و چهار ساعت قبل توزیع نشده این بود که ورقه دیگرى گذارده شد حالا اگر آقایان همه تصدیق دارند که 24 ساعت قبل از روز پنجشنبه به آقایان رسیده که طرح شود (مکى- اگر رسیده بود که مى‌آمدیم اسم مى‌نوشتیم) این دلیل نمی‌شود چون هر لایحه‌ای‌ که جزو دستور باشد یا نباشد اینجا یک تابلویى براى اسم‌نویسى نصب می‌کنند اگر به آقایان رسیده باشد همان ورقه اولى صحیح است و الا از این قسمت دوم استفاده می‌شود (نورالدین امامى- نرسیده بود) (چند نفر از نمایندگان- رسیده بود) (مکى- اجازه بدهید بنده توضیح بدهم) بفرمایید.

مکى- تاکنون سابقه این بود که اداره قوانین مجلس وقتى یک لایحه‌اى از کمیسیون خارج می‌شد به صورت طبع و توزیع در مى‌آید به محض این که طبع و توزیع می‌شد اداره قوانین فوراً تابلو براى نام‌نویسى می‌گذاشت اگر مقام ریاست مى‌خواهند این طور استدلال بکنند که در جلسه قبل باید اعلام شده باشد جلسه پنجشنبه هم چون جلسه خصوصى بود جلسه‌اى نبوده که لایحه اعلام شده باشد بنابراین همان ورقه اولى صحیح است این حرف‌ها فقط برای از بین بردن حق اقلیت است و برخلاف سیر قانونى است و مى‌خواهند زبان اقلیت را ببندند.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- سابقه این بود که وقتى از طرف هیئت رئیسه تابلو گذاشته می‌شد و اشخاص اسم‌نویسى می‌کردند آن تابلویى که اسم‌نویسى شده بود معتبر شناخته می‌شد بنده خواستم اینجا به آقاى رئیس عرض کرده باشم البته خودشان هم مسبوقند دلیلش هم این است که وقتى تابلو گذاشته شد اگر جلسه هم نشد آن ورقه باید به اعتبار خودش باقى باشد.

رئیس- اداره قوانین هم می‌گوید که طبع و توزیع شده و تابلو هم گذاشته شد براى ثبت‌نام بنابراین آن اشخاصی که اول ثبت‌نام کرده بودند صحبت می‌کنند بعداً نوبت آقایان دیگر می‌رسد (صحیح است) نظرى به صورت جلسه نیست؟ آقاى اردلان‏

اردلان- راجع به این اسم‌نویسى بنده می‌خواستم عرض بکنم که جبهه محترم ملى یکی‌شان موافق نوشته و یکی‌شان هم مخالف نوشته این را بنده می‌خواستم استدعا کنم توضیح بفرمایند.

رئیس- این را نمی‌شود گفت چرا عقیده یک نماینده‌اى این طور است .(مکى- ممکن است ایشان موافق باشند و دیگرى مخالف) نسبت به صورت مجلس‌ها دیگر نظرى نیست (گفته شد خیر) صورت مجلس دو جلسه پیش تصویب شد- آقاى صفایى‏

صفایى- بنده به صورت مجلس عرضى ندارم ولى راجع به آن تابلو عرض دارم براى این که آقاى دکتر معظمى فرمودند که طبع و نشر نشده و به بنده که یکى از نمایندگان هستم قبل از 24 ساعت نرسیده و آقاى دکتر معظمى که جلسه را اداره می‌کردند تذکر دادند این موضوع را

رئیس- چند نفر از آقایان امروز تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند این می‌ماند براى آخر جلسه‏

مکى- نوبت جلسه قبل محفوظ است.‏

قبادیان- چون یکى از سه نفرى که به عنوان قبل از دستور می‌خواهند صحبت کنند بنده هستم اجازه بفرمایید براى نطق قبل از دستور زیاد وقت مجلس را نمى‌گیرم.‏

2-اخذ رأى نسبت به لایحه یک دوازدهم تیر ماه و تصویب آن‏

رئیس- الان حقوق ادارات پرداخت نشده این یک مطلب فورى است از مجلس سنا رسیده کارهاى لازم‌ترى داریم بعد هم نطق قبل از دستور می‌شود لایحه یک دوازدهم قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- لایحه اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور در تیر ماه 1329 که براى اظهار نظر به مجلس سنا ار سال شده بود در جلسه روز چهار‌شنبه 28- 4- 29 به موجب ماده 3 آیین‌نامه مشترک فوریت آن اعلام شده و جزو دستور جلسه روز شنبه 31- 4- 29 قرار گرفت در جلسه مزبور پس از مذاکراتى که در اطراف آن به عمل آمد نظر موافق اظهار شد و عیناً به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس- باید با ورقه رأى گرفته شود دیگر مذاکره و بحثى ندارد.

(اخذ رأى در محل نطق به عمل آمده واسامى آقایان ذیل براى اخذ رأى اعلام شد )

آقایان: فرهودى- صدرى- اردلان- مجتهدى- دکتر مجتهدى- آشتیانى‌زاده- جمال امامى کشاورز‌صدر- دکتر هدایتى- دکتر معظمى- جواد مسعودى- قاسم فولاد وند- دکتر طبا- ابوالحسن حکیمى- پالیزى- شوشترى- نصرتیان- محمودى- وهاب‌زاده- پناهى- سرتیپ‌زاده- امامى‌اهرى- گنجه- مکى- دکتر مصدق- دکتر شایگان- دکتر بقایى- عبدالقدیر آزاد- دکتر نبوى- عماد تربتى- شکرائى- بوداغیان- مهدى ارباب- گنابادى- نبوى- سلطان‌العلما- ابتهاج- اسلامى- گودرزى- دکتر جلالى- بهبهانى- ملک‌مدنى- دولتشاهى- افشار- حمیدیه- نریمان- صالح- حائری‌زاده- ناظرزاده- مکرم- تیمورتاش- مهدوى- افشار‌صادقى- موسوى- آصف- فقیه‌زاده- صاحب‌جمع- قرشى- بزرگ‌نیا- نورالدین امامى- قبادیان- صفایى- دکتر کاسمى- ظفرى- غضنفرى- گرگانى- امیرى قراگوزلو- دکتر علوى- عرب‌شیبانى- رضوى- رفیع- بهادرى- عامرى- مخبر فرهمند- دکتر طاهرى- دولت‌آبادى- معین‌زاده- ناصر ذوالفقارى- مرتضى حکمت- ارباب- گیو- کوراوغلى- معدل- دهقان- دکتر برال- فرامرزى- کهبد- غلامرضا فولادوند- صدرزاده- اقبال- ثقت‌الاسلامى- قشقایى- (شماره آرا به عمل آمد و نتیجه به قرار زیر اعلام گردید)

رئیس- از 93 نفر عده حاضر یک دوازدهم با اکثریت 78 رأى تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: دکتر علوى- گرگانى- قرا گوزلو- پالیزى- ثقةالاسلامى- مسعودى- پناهى- اقبال- معین زاده- کوراوغلى- دولت آبادى- دهقان- مرتضى حکمت- ملک مدنى- ذوالفقارى- شوشترى- رضوى- مخبر فرهمند- محمودى- دکتر طبا- جمال امامى- گیو- دکتر مجتهدى- عرب شیبانى- حکیمى- قاسم فولادوند- سرتیپ زاده- عماد تربتى- بوداغیان- دکتر نبوى- مهدى ارباب- دکتر برال- شکرائى- سلطان العلماء حسن نبوى- موسى گودرزى- ابتهاج- گنابادى- وهاب زاده- دکتر جلالى- دکتر کاسمى- سید على بهبهانى- اردلان- دکتر هدایتى- افشار- مجتهدى- بهادرى- دولتشاهى- غلامرضا فولادوند- معدل- کهبد- صدرزاده- فرامرزى- نصرتیان- خسرو قشقائى- امامى اهرى- افشارصادقى- محمد قرشى- بزرگ نیا- حمیدیه- مجید موسوى- عامرى- دکترطاهرى- عباسى- تیمورتاش- صاح جمع- قبادیان- صفائى- سعید مهدوى- آصف- حسن مکرم- گنجه- ظفرى- فقیه زاده- غضنفرى- نورالدین امامى- ناظرزاده‏

برگ سفید علامت امتناع- چهار ورقه‏

3-اخذ رأى نسبت به لایحه اعتبارات راه‌سازى و ساختمانى 1329 و تصویب آن‏

رئیس- یک طرح قانونى که راجع به راه‌سازى رفته بود به مجلس سنا آن هم مورد موافقت واقع شده به استثنا دو تبصره آن که غیر‌مالى تشخیص داده‌اند (دکتر جلالى- مثل این که تعمدى دارند) تبصره‌هایش یکى راه‌هاى آسفالته که از شهرها می‌گذرد و یکى هم راه ترانزیتى که از محل برنامه ساخته می‌شود

+++

اینها را گفته‌اند که باید لایحه مستقل به اینجا بیاید حالا این طرح قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- طرح قانونى مربوط به تصویب 365 میلیون ریال اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى مندرجه در بودجه سال 1329 کل کشور که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود درجلسه روز چهارشنبه 28 تیر (28/ 4/ 29) فوریت آن اعلام شد و جزو دستور روز شنبه 31/ 4/ 29 گذارده شد در جلسه مزبور پس از بحث مفصل نسبت به ماده واحده به استثنا عبارت (طبق برنامه‌هایی که به تصویب کمیسیون بودجه می‌رسد) در قسمت آخر آن نظر موافق اظهار شد و به تصویب رسیده راجع به این عبارت در اصل ماده و دو تبصره الحاقى به ماده واحده چنین تشخیص داده شد که چون مفاد آنها غیر‌مالى است لازم است پس از انجام تشریفات قانونى در مجلس شوراى ملى و تصویب آن فوراً به مجلس سنا ارسال شود که در این صورت بدیهى است مجلس سنا در اولین فرصت (و شاید در صورت لزوم در یک جلسه فوق‌العاده) آن قسمت را نیز مطرح و مورد رأى قرار خواهند داد منضماً رونوشت ماده واحده که به تصویب مجلس سنا رسیده است ارسال می‌گردد.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده‏

طرح قانونى مربوط به تصویب 365 میلیون ریال اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى پیش‌بینى شد ه در بودجه سال 1329 کل کشور ماده واحده براى جلوگیرى از گذشتن فصل مساعد راه‌سازى و اجراى کارهاى ساختمانى بودجه ساختمانى و راه‌سازى به مبالغى که در بودجه کل کشور پیشنهاد شده است تصویب و در اختیار وزارتخانه‌هاى مربوطه گذارده شود که با رعایت تبصره از قانون اجازه استفاده از اعتبارات ساختمانى و راه‌هاى باقیمانده از سال 1328 در سال 1329 به مصرف برساند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود (ملک‌مدنى- بنده عرضى داشتم) بفرمایید.

ملک‌مدنى- این جمله‌اى که مجلس سنا در لایحه ارسالى فرستاده‌اند که طبق برنامه‌هایی که به تصویب کمیسیون بودجه می‌رسد حذف کرده‌اند و مطالبى هم غیر‌مالى تشخیص داده‌اند که باید به آنجا هم ارجاع شود به نظر من صحیح نیست (صحیح است) کمیسیون بودجه کمیسیون خود‌مختارى است که همیشه بودجه‌هاى تفصیلى وزارتخانه‌ها را مجلس اجازه می‌داده و تصویب می‌کرده و این ابداً ارتباطى به مجلس سنا ندارد بنده اینجا ناچارم براى حفظ حقوق مجلس شوراى ملى این عقیده‌ام را عرض کنم این جمله نباید از این لایحه حذف شود مجلس سنا فقط جنبه مشورتى دارد و این را از آن جمله از مسائل مشورتى است که ما فرستادیم.‏

رئیس- محتاج به این تذکر نبود ما رأى می‌گیرم.‏

ملک‌مدنى- خواستم عرض کنم و این تذکر را به عرضتان برسانم که توجه بفرمایید باید همان لایحه اول به تصویب برسد جناب آقاى رئیس باید اعلام کنید که به همان لایحه اول رأى گرفته می‌شود این لایحه مالى است و از مختصات مجلس است ما نباید بگذاریم حق مجلس شوراى ملى هیچ‌وقت تضییع بشود (احسنت) حقوقى که مال ما است وکلاى آینده اگر منافعى از آنها تضییع گردید خواهند آمد اینجا و به ما با نظر بد نگاه خواهند کرد ما بالأخره باید حفظ حقوق مجلس شوراى ملى را بکنیم و اگر یک موافقتى کردیم با مجلس سنا براى احترامى است که براى آنها قائلیم بنده خودم یکى از اشخاصى بودم که خاطر آقایان هم هست که گفتم باید تفاهم بین مجلسین باشد و تفاهم داشتن معنى‌اش این نیست که ما حق مجلس را بخواهیم از دست بدهیم (صحیح است)

رئیس- با دو تبصره رأى گرفته می‌شود آقایانی که موافقند ورقه سفید می‌دهند.

کشاورز‌صدر- دو کلمه هم بگذارید ما حرف بزنیم راجع به این تبصره ،تبصره‌ها به نظر بنده صحیح است این نظر آنها حسابى است باید قبول بکنیم البته با نظر مشورتى آنها اگر یک مشورت حسابى دارند ما می‌پذیریم نظر مجلس سنا و در اینجا درست است خوب است رأى نگیرید با تبصره‌ها

دکتر جلالى- جناب آقاى رئیس رأى با تبصره می‌گیرید یا خیر؟

رئیس- رأى گرفته می‌شود و دو مرتبه به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

( اخذ رأى در محل نطق به عمل آمد و اسامى آقایان به شرح زیر اعلام شد)

آقایان: حسین مکى- عماد تربتى- فرهودى- صدرى- اردلان مجتهدى- آشتیانى‌زاده- دکتر نبوى- دکتر هدایتى- دکتر معظمى- دکتر طبا- فولادوند- جواد مسعودى- حکیمى- محمد ذوالفقارى- کشاورز‌صدر- قبادیان- نصرتیان- وهاب‌زاده- پناهى- گنجه- ثقت‌الاسلامى- پالیزى- دکتر مجتهدى- دکتر مصدق- دکتر شایگان- دکتر بقایى- بهادرى- سالار سنندجى- بوداغیان- خزیمه علم- نبوى- سلطا ن‌العلما- پیراسته- ابتهاج- اسلامى- گودرزى- دکتر جلالى- ملک‌مدنى- شوشترى- دولتشاهى- بهبهانى- افشار- حمیدیه- محمودى- نریمان- صالح- حائرى‌زاده- ناظرزاده- تیمورتاش- مکرم- سعید مهدوى- افشار- حمیدیه- محمودى- نریمان- صالح- حائرى‌زاده- ناظرزاده- تیمورتاش- مکرم- سعید مهدوى- افشار‌صادقى- موسوى- عباسى- آصف- صاحب‌جمع- قرشى- بزرگ‌نیا- صفایى- دکتر کاسمى- ظفرى- گرگانى- امیرى- دکتر علوى- عرب‌شیبانى- جمال امامى- شکرایى- کهبد- عامرى- مخبر فرهمند- فقیه‌زاده- دکتر طاهرى- فرامرزى- دولت‌آبادى- قهرمان- معین‌زاده- دکتر کیان- خاکباز- مرتضى حکمت- عزیز زنگنه- غضنفرى- خسرو قشقایى- ارباب گیو- کوراوغلى- معدل- دهقان- ناصر ذوالفقارى- دکتر برال- مهدى ارباب- صدرزاده- اقبال- فولادوند- امامى‌اهرى- امیر افشارى- سرتیپ‌زاده‏

رئیس- عده حاضر 99 نفر با اکثریت 85 رأى طرح قانونى راجع به اعتبار راه‌سازى با تبصره‌ها تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: سرتیپ‌زاده- على بهبهانى- دکتر برال- دکتر کاسمى- دکتر هدایتى عزیز‌اعظم زنگنه- ابوالحسن حکیمى- جواد گنجه- نصرتیان- بهادرى- ثقت‌الاسلامى- دکتر طبا- جواد مسعودى- پناهى- قبادیان- وهاب‌زاده- ناصر صدرى- قاسم فولادوند- خزیمه علم- عبدالحسین مجتهدى- صاحب‌جمع- نبوى- پیراسته- سلطان‌العلما- ابتهاج- گودرزى- دولتشاهى- محمد ذوالفقارى- پالیزى- دکتر نبوى- عماد تربتى- سنندجى- افشار- دکتر مجتهدى- بوداغیان- دکتر جلالى- شوشترى- ملک‌مدنى- محمودى- تیمورتاش- افشارصادقى- ناظرزاده- معین‌زاده- سعید مهدوى- گرگانى- ظفرى- عامرى- ابوالحسن رضوى- دکتر علوى صفایى- عرب‌شیبانى- جمال امامى- عباسى- آصف- حسن مکرم- قراگوزلو- مخبر فرهمند- موسوى- على بزرگ‌نیا- نورالدین امامى- فقیه‌زاده- قهرمان- شکرایى- غضنفرى- دکتر طاهرى- دکتر کیان- امیر افشار- کوراوغلى- رستم گیو- دولت‌آبادى- کهبد- اقبال- مهدى ارباب- خاکباز- ناصرذوالفقارى- علی‌محمد دهقان- مرتضى حکمت- خسرو قشقایى- فرامرزى- غلامرضا فولادوند- صدرزاده- معدل- امامى‌اهرى- قرشى- حمیدیه‏

ورقه سفید علامت امتناع- چهار برگ‏

4-اعلام وصول طرح مجلس سنا راجع به استخدام ده نفر تند‌نویس و تصویب دو فوریت آن‏

رئیس- یک چیز دیگرى هم از مجلس سنا رسیده که قرائت می‌شود و بعد وارد کارها می‌شویم‏.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- طرح قانونى مربوط به استخدام ده نفر تند‌نویس که به قید دو فوریت در جلسه روز چهارشنبه 28- 4- 1329 تقدیم مجلس سنا شد پس از تصویب دو فوریت آن جزو دستور مذکور به تصویب رسید که اینک رو‌نوشت آن براى تصویب مجلس شوراى ملى ارسال می‌شود:

ماده واحده- به کار‌پردازى مجلس سنا اجازه داده می‌شود که به حکم مسابقه تا ده نفر از بین کسانى که داوطلب براى تند‌نویسى مجلس سنا باشند انتخاب نماید.

رئیس- چون احتیاج به ده نفر تند‌نویس مجلس سنا داشته یک طرحى با قید دو فوریت داده‌اند و اگر فوریت آن مورد تصویب قرار بگیرد براى طبع فرستاده می‌شود و بعد از نشر بحث می‌شود حالا دو فوریت آن مطرح است. آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- بنده با دو فوریت آن مخالفت نمی‌کنم ولى یک تذکرى داشتم بنده می‌خواستم عرض کنم که مجلس سنا یک هیئت براى رسیدگى به کار

+++

برنامه معین کرده این على‌الاصول باید از طریق قانون باشد قانون وقتى رسمیت پیدا می‌کند در هر دو مجلس تصویب شود (صحیح است) ما کمال علاقه را داریم که به کار برنامه رسیدگى شود ولى به صورت قانونى خوب است تذکر بفرمایید که آقایان این قسمت را رعایت بفرمایند.

رئیس- این عادت شده که هر کارى را مخلوط به کار دیگرى می‌کنند عرض کنم از طرف مجلس شوراى ملى نظارى براى برنامه معین شده و باید گزارششان را مجلس بخواهد آنها هم یک اقدامى اگر کرده‌اند معلوم نیست که ما بخواهیم تبعیت کنیم. آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- گمان می‌کنم مطابق موافقتى که بین مجلسین شده لوایحى که در هر یک از مجلسین به فوریت آن رأى داده شد مجلس دیگر نیز آن را فورى تلقى خواهد نمود بنابراین محتاج رأى نیست امر بفرمایید براى طبع و توزیع بفرستند (رئیس- باید رأى گرفته شود) (شوشترى- نه قربان در آن کمیسیون این طور نظر داده شده)

رئیس- باید رأى گرفته شود به فوریت اول طرح سنا رأى گرفته می‌شود بدون رأى نمی‌شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است مخالفتى نیست؟ (گفته شد، خیر) رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (جمعى قیام نمودند) فوریت دوم هم تصویب شد براى طبع و توزیع فرستاده می‌شود.

5-قرائت استیضاح آقاى مکى از آقاى وزیر دادگسترى‏

رئیس- استیضاحى از طرف آقاى مکى رسیده قرائت می‌شود و براى دولت فرستاده می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- اینجانب آقاى وزیر دادگسترى را به علت توقیف جراید و سوء‌جریان دادگسترى استیضاح می‌نمایم. متمنا است به آقاى وزیر دادگسترى اطلاع داده شود هر چه زودتر براى استیضاح و تعیین روز آن در مجلس حاضر شوند.

6-بیانات آقاى رفیع دایر به کافى بودن توضیحات آقاى کفیل وزارت امور خارجه نسبت به سؤال چند نفر آقایان نمایندگان‏

رئیس- آقاى رفیع چون رئیس کمیسیون خارجه هستند بیاناتى دارند، بفرمایید آقاى رفیع‏

حاج‌آقا رضا رفیع- در جلسه گذشته سؤالى شد از کفیل وزارت امور خارجه و این طور تقاضا شد که کمیسیون خارجه تشکیل شود در سى و یکم تیر ماه دیروز جلسه‌اى تشکیل شد در کمیسیون خارجه با حضور دو سه نفر از آقایان محترم غیر از اعضای کمیسیون، کفیل وزارت امور خارجه توضیحاتى دادند در کمیسیون که تقریباً قانع کننده بود و لذا بنده علاوه می‌کنم که مذاکرات در این باب کافى است و کفایت کرد براى اطلاع آقایان عرض می‌کنم و تقاضا می‌کنم که در این باب دیگر صحبتى نشود (صحیح است)

7-تصویب نمایندگى آقاى معین‌زاده از رفسنجان‏

رئیس- آقاى ناظرزاده‏

ناظرزاده- اگر راجع به گزارش انتخابات رفسنجان است آقاى مخبر خودشان هستند اگر بنا شد منشى باید بخواند که بنده منشى کمیسیون هستم و آقاى دکتر کیان مخبر کمیسیون خودشان هستند.

رئیس- آقاى دکتر کیان مخبر شعبه سوم‏

(آقاى دکتر کیان مخبر شعبه سوم گزارش انتخابات رفسنجان و نمایندگى آقاى معین‌زاده باقرى را به شرح ذیل قرائت کردند.)

پرونده انتخابات رفسنجان حاکى است که در تاریخ هشتم مهر 1328 از طرف فرماندار از طبقات شش‌گانه جهت تعیین اعضای اصلى و على‌البدل فرماندار از طرف استاندار احضار گردیده و کار انتخابات معوق مانده است ولى در ششم خرداد طبق دستور وزارت کشور انجمن شروع به کار نموده و از هفدهم خرداد تا روز 21 خرداد جهت توزیع تعرفه و اخذ رأى اعلام می‌گردد در خلال جریان انتخابات چون آرای صندوق فوق علیا مشکوک به نظر رسیده انجمن اقدام به ابطال آن نموده و در فوق سفلا هم اخذ رأى نشده و آرای مأخوذه دیگر استخراج و قرائت می‌گردد که در نتیجه آقاى مهدى معین‌زاده باقرى با اکثریت 9620 رأى از مجموع 11301 رأى مأخوذه داراى اکثریت بوده‌اند در مدت مقرر جهت رسیدگى به شکایات چند فقره شکایت به دفتر انجمن واصل و چون انجمن شکایات وارد را مردود تشخیص می‌دهد در تاریخ هشتم تیر 1329 اقدام به صدور اعتبارنامه به نام آقاى مهدى معین‌زاده باقرى می‌نماید.

پس از ارجاع پرونده به شعبه سوم و رسیدگى نسبت به آن و توجه به شکایات وارده در موعد مقرر به مجلس شورای ملى شعبه صحت انتخابات رفسنجان و نمایندگى آقاى مهدى معین‌زاده را تأیید و اینک گزارش آن تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود.

شوشترى- اما آن دو عمل انجمن هم غلط بود ابطال کردن و نخواندند.‏

رئیس- نمایندگى آقا معین‌زاده باقرى تصویب شد. آقاى دکتر مصدق در جلسه پیش به عنوان ماده 90 اجازه خواسته‌اند بفرمایید آقاى دکتر مصدق.

8-بیانات آقاى دکتر مصدق به استناد ماده 90 آیین‌نامه‏

دکتر مصدق- قبلاً لازم می‌دانم متن پیام حضرت آیت‌الله کاشانى را که به ملت ایران و مجلس شوراى ملى داده‌اند قرائت کنم بعد نظر خودم را راجع به ماده 90 اظهار نمایم.‏

پیام به ملت ایران و مجلس شورای ملى توسط دکتر مصدق پیشواى جبهه ملى‏

در این اوان که ممالک مترقى عالم سعى می‌کنند هر قسم اختلاف و تشتت را از بین ملت خود بردارند و فرق و جماعات مختلفه کشور خود را به سوى وحدت و یگانگى ببرند و یکى از وسایل عمده این توحید قومى و ملى تبعیت از قوانین و دستورات متحدالشکل است با کمال تأسف می‌بینم اولیای امور ما به تبعیت از سیاست‌هاى بیگانه خانه‌ برانداز کوشش مى‌کنند به وسیله قانون فریبنده پوچ مضرى ایجاد تفرقه و تشتت کنند و ملتى را که چندین قرن است تابع قانون واحد حکومت واحده بوده ابتدا به ممالک خود‌مختار داخلى و بعد قریباً به تسبیب اسباب و وسایلى که در دست دارند به صورت دول مستقله درآورند و استفادات جنایت‌آمیزى که در نظر دارند از آن بنمایند. حال که وحدت ملى و سیاسى مملکت مسلم است بیگانگان در پیشرفت مقاصد خود از هیچ‌گونه تحریکات فروگذار نمی‌کند چه رسد به آن که مملکت به صورت ممالک مستقله درآید که درآن حال با کمال سهولت به مقصود نهایى خود خواهند رسید. بر عموم مسلمین و قاطبه ملت ایران لازم است که با تمام قوا از ایجاد تفرقه و تشتت جلوگیرى کنند و همان طور که عموم مسلمین ایران خداى واحد کتاب واحد دو دین واحد دارند در امر سیاست و اداره مملکت هم از قوانین اساسى مملکتى تبعیت نمایند و فریب حرف‌هاى فریبنده و اظهارات خلاف حقیقت و نارواى اولیای امور را نخورند البته هیچ مسلمان ایرانى با اجرای قانون سیاسى و متمم قانون اساسى که انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى و بلدى را براى تأیید بنیان حکومت مشروطه ایران لازم دانسته مخالف نیست و نباید هم باشد بلکه سعى کند امور مردم بر طبق همین قوانین موجوده به خود مردم واگذار شود و اگر به واسطه مقتضیات زمان بعضى اصلاحات هم باید موافقت کند. ولى معاذالله هیچ ایرانى نباید حاضر شود به بهانه دادن اختیارات به ایالات و ولایات مقدمه تجزیه کشور خود را فراهم کند و راضى شود مملکتى که چند هزار سال مملکت واحده بوده به میل اجانب قطعه قطعه و سپس مضمحل و منقرض گردد. این آقایان که به میل بیگانگان و تجزیه‌طلبان به بهانه دادن اختیارات به مردم محل می‌خواهند مملکت را تجزیه کنند چرا مهم‌ترین اختیارات مردم ولایات یعنى اختیار .. (پناهى- این ماده 90 است آقاى رئیس که بیایند پشت تریبون روزنامه بخوانند؟) انتخاب نماینده مجلس و انجمن‌های ایالتى و ولایتى و بلدى را از آنها عملاً سلب می‌کنند، چرا تت حقوق ابتدایى اولیه بشرى یعنى آزادى نطق و بیان و قلم و اظهار عقیده سیاسى را به وسیله حکومت نظامى زیر پا می‌گذارند و مال و جان و ناموس خلق خدا را با ایجاد حکومت نظامى از حمایت قانون محروم و به دست چند نفر سرباز می‌سپارند. اینها نیست مگر از خود‌خواهى و جهالت یا تبعیت از اهوا و امیال اجانب که میل ندارند ملت ایران آنى در آسایش و راحت باشند مبادا به فکر احقاق حق خود افتد و حقوق از دست رفته خود را از غاصبان و ظلمه مطالبه کند

سید ابوالقاسم کاشانى

+++

اردلان- ایشان خودشان وکیل هستند تشریف بیاورند فرمایشات‌شان را اینجا بفرمایند هى پیغام می‌دهند.

حائرى‌زاده- مگر مانعى دارد اشکالش چیست؟

اردلان- تشریف بیاورند در مجلس فرمایشات‌شان را بفرمایند این چه وضعى است؟

دکتر مصدق- قبلًا لازم است که از جناب آقاى سپهبد رزم‌آرا گله‌اى دوستانه بکنم و آن این است که یکى از اظهارات جناب ایشان را که فرموده بودند.

(غیر از من کسى نیست که بتواند اصلاحاتى بکند) من بعد از این که نخست وزیر شدند و خود را مصلح معرفى نمودند، و موضوع استتار از بین رفته بود در مجلس بیان نمودم، بهانه قرار دهند و مطالبى را به من نسبت دهند که برخلاف حقیقت باشد این که در جلسه قبل فرموده‌اند اینجانب می‌خواستم نخست وزیر بشوم و از ایشان تقاضا کرده‌ام ماده واحده‌اى از مجلس بگذرد تا اگر به عللى نتوانستم به کار خود ادامه دهم باز بتوانم در مجلس شوراى ملى انجام وظیفه نمایم عارى از حقیقت است‏.

ابشان مرا سرافراز فرموده بودند که با نخست وزیرى ایشان موافقت کنم آیا خلاف نزاکت نبود که من موافقت نکنم و عرض کنم که خود می‌خواهم نخست وزیر بشوم؟

همه می‌دانند وقتی که مجلس چهاردهم با اکثریت قریب به اتفاق به من رأى تمایل داد از ترس این که پس از چند روز به بهانه‌اى مرا استیضاح کنند و به من رأى اعتماد ندهند نظر من این بود که مجلس اجازه دهد پس از کناره‌جوئى از کار باز به سمت نمایندگى وارد مجلس شوم و انجام وظیفه کنم و با این که این نظریه با قانون اساسى متباین نبود زیرا اصل 32 مى‌گوید

(چنانچه یکى از وکلا در ادارات دولتى موظفاً مستخدم بشود از عضویت مجلس منفصل می‌شود) و اینجانب که حقوقى نمی‌گرفتم منفصل نمی‌شدم به محض این که بعضى از نمایندگان در یکى از جلسات غیر رسمى مایل به موافقت نشدند اینجانب از قبول مقام خوددارى کردم اکنون چه موجباتى پیش آمده بود که من داوطلب نخست وزیرى بشوم و از جناب آقاى سپهبد رزم‌آرا که آن روز رئیس کل ستاد ارتش بودند درخواست کنم که از مجلس براى من ماده واحده بگذرانند

چون تصور نمی‌کردم بیاناتى را که در جلسه 27 تیر ماه فرموده‌اند کسى قبول کند، بیش از این زائد می‌دانم چیزى عرض کنم و قضاوت در اظهارات ایشان را به عهده هموطنان عزیز محول می‌نمایم.

راجع به مذاکراتى که در روز ملاقات به عمل آمد چون جناب آقاى سپهبد نخواستند مذاکرات ما مستور بماند اینجانب هم آنچه فرموده‌اند به اختصار عرض می‌کنم.

ایشان فرمودند پس از مراجعت موکب شاهنشاهى از پاکستان برنامه خود را که مقصود همین ماده واحده راجع به اختیارات ولایات و آیین‌نامه آن است، پیشگاه ملوکانه تقدیم نموده و اعلیحضرت همایون شاهنشاهى پس از ملاحظه فرموده‌اند با اجراى آن دیگر اختیارى براى ما باقى نخواهد ماند و به همین جهت در این باب اقدامى نشد. ولى اکنون که دولت آمریکایى هرگونه کمک اقتصادى را موکول به اجراى اصلاحات کرده است، تصمیم گرفته‌ام که خود این برنامه را اجرا کنم.

خدمتشان عرض کردم که صلاح مملکت در این است که شما در کار خود باقى بمانید و به خود مى‌گفتم که ایشان در رأس ستاد کل باشند و در پاره‌اى از امور دخالت‌هاى نا‌مشروع کنند به از آن است که زمام کلیه امور را در دست بگیرند و جامعه را از آزادى محروم نمایند.

و بعد در جواب سؤالى که فرمودند آیا ممکن است خود اینجانب قبول مسئولیت کنم و ایشان هم از هر گونه کمک براى پیشرفت کار از من مضایقه نخواهند فرمود، عرض کردم به دلایلى که در دوره 14 نتوانستم قبول کار کنم اکنون هم نمى‌توانم با نظریه جناب ایشان موافقت نمایم.‏

مجدداً سؤال فرمودند پس چه باید کرد؟ عرض کردم طرفین روى یک نفر موافقت کنیم جنابعالى اکثریت را متقاعد کنید و من اقلیت را تا آن شخص بتواند با اتفاق آرای نمایندگان مجلس شورای ملى موفق به اصلاحات شود.

این گفته من کجا معناى آوردن شخص ضعیفى روى کار و او را آلت نمودن داشت که به اصطلاح ایشان ریسمان در خارج دست ما باشد که فرموده باشند راضى به پشت پرده نشستن و ریسمان کشیدن نشده‌اند.

آیا مردم ایران نمی‌دانند که چندین سال است برخلاف آنچه مى‌گویند در پشت پرده نشسته و ریسمان سیاست مملکت را به دست داشته‌اند.

اگر جناب سپهبد با گفته‌هاى من مخالف بودند چگونه با تلفن فرمودند که من خود را در اختیار شما می‌گذارم و ضمناً باید عرض کنم که گفته خود را هم تکذیب نکرده‌اند.

بالأخره جناب ایشان قول دادند که فکر کنند و بعد نظریات قطعى خود را بفرمایند، ولى بعد این طور پیش آمد که دوشنبه پنجم تیر ماه جناب آقاى منصور به دربار احضار شوند و با این که روز ششم تیر ماه را براى جواب استیضاح شوند و با این که روز ششم تیر ماه را براى جواب استیضاح تعیین کرده بودند در ازاى سفارت ایران در رم استعفا دهند و جناب سپهبد بدون اخذ رأى تمایل نخست وزیر شوند.

اما راجع به دعوت این جانب براى رسیدگى به محاسبات وزارت جنگ با تقدیم تشکر از تعارفاتى که در جلسه قبل فرموده‌اند عرض می‌کنم که در یکى از جلسات خصوصى مجلس شورای ملى نظریات من این بود کمیسیونى مرکب از پنج نفر از نمایندگان از طرف مجلس شورای ملى مأمور شوند که به کلیه امور وزارتخانه‌ها و بنگاه‌هاى دولتى رسیدگى کنند و گزارش جامع‌الاطرافى از جریان امور و اصلاحات لازمه به مجلس شورای ملى تقدیم کنند چون این پیشنهاد مورد توجه آقایان نمایندگان محترم واقع نشد اکنون به مصداق (ما لا یدرک کله لا یترک کله) تشکرات خود را به جناب ایشان تقدیم و عرض می‌کنم دعوتى را که به طور خصوصى و دوستانه فرموده‌اند مثمر ثمر نیست و منتج نتیجه نخواهد بود.

چنانچه جناب آقاى سپهبد مایل باشند که رسیدگى و تحقیقات دقیقى در امور محاسبات وزارت جنگ بشود لازم است این کار رسمیت پیدا کند و عده‌اى از طرف مجلس مأمور شوند که رسیدگى و تحقیقات کنند و نتیجه کار خود را گزارش دهند و هر قدر هم که زودتر این کار بشود البته بهتر است و براى جلوگیرى از تأخیر که ممکن است مدارک و اسنادى را از بین ببرند، اینجانب لایحه‌اى تهیه نموده‌ام که قرائت می‌کنم و در صورت موافقت استدعا دارم آن را امضا فرمایند که در این جلسه مطرح و تکلیف آن معلوم شود.

متن لایحه- نظر با این که بعضى از نمایندگان در جلسه علنى مجلس شوراى ملى به محاسبات وزارت جنگ نسبت‌هایى داده‌اند که عارى از حقیقت بوده است و نظر به این که اینجانب سال‌ها افتخار خدمت در آن وزارتخانه را داشته و با اطلاعات کافى که به اوضاع و احوال آن وزارتخانه دارم نسبت‌هاى مزبور را به کلى بى‌اصل و ناروا تشخیص داده‌ام. و نظر به این که اگر تحقیقات و تفتیشاتى به عمل نیاید و رفع هرگونه سوء‌تفاهمى از اذعان عامه نشود موجب یأس و دلسردى کارمندان آن وزارتخانه خواهد بود، لذا مواد ذیل را به قید دو فوریت تقدیم و تصویب آن را در مجلس شوراى ملى درخواست مى‌نماید.

ماده اول- براى رسیدگى و تفتیش محاسبات وزارت جنگ مجلس شوراى ملى کمیسیونى مرکب از 5 نفر از اعضاى اقلیت یا اکثریت آرا انتخاب خواهد نمود.

ماده سوم- براى انجام این وظیفه به اعضاى کمیسیون حقوقى داده نمی‌شود.

ماده چهارم- کمیسیون مکلف است که در ظرف 3 ماه گزارش جامعى از اعمال حسابدارى 6 سال اخیر وزارت جنگ تهیه کرده به مجلس شوراى ملى تقدیم کند.

چنانچه در مدت مزبور نتواند به کار خود خاتمه دهد مدتى را که براى خاتمه کار لازم باشد مجلس شورای ملى تمدید خواهد نمود.

ایام تعطیل مجلس در فترت حساب نمی‌شود.

ماده پنجم- چنانچه در ضمن رسیدگى معلوم شود اشخاص سوء‌استفاده کرده‌اند کمیسیون مکلف است نام آنان را در گزارش خود فاش کند

ماده ششم- کمیسیون می‌تواند از دادسرا و ضابطین دادگسترى و افسران و رؤسا و اعضاى ادارى وزارت جنگ و سایر وزارتخانه‌ها دفاتر و پرونده‌هاى موجود در هر وزارتخانه براى انجام وظایف خود استفاده نماید.

ماده هفتم- چنانچه مأمورین مذکور در ماده فوق دستور کمیسیون را اجرا نکنند و مدارکى که

+++

مورد احتیاج باشد در اختیار کمیسیون نگذارند متخلف شناخته می‌شوند و به تشخیص کمیسیون از یک ماه تا یک سال از حقوق و کلیه مزایاى قانون استخدام محروم خواهند بود.

( در این موقع آقاى دکتر مصدق با اشاره به پیشخدمت گفتند بیا آقا این را به آقاى نخست وزیر بدهید که امضا کنند) (چند نفر از نمایندگان- این طور نمی‌شود) (شوشترى- این کار با مجلس است) اگر جنابعالى واقعاً نظرتان اصلاح هست (اشاره به نخست وزیر) استدعا می‌کنم الساعه امضا کنید به مجلس که این کمیسیون به فوریت مشغول کار شود و جریان را به عرض مجلس شوراى ملى برساند.

نخست وزیر- تقدیم کنید به آقاى رئیس مجلس که هر طور صلاح است انجام شود.

رئیس- نماینده حق طرح دارد حق لایحه با دولت است باید در خارج مذاکره کند اگر دولت نظر موافق داشت که به مجلس تقدیم خواهد کرد و الا پانزده نفر از نمایندگان اگر طرحى را امضا کنند در مجلس مطرح می‌شود.

شوشترى- وکلا مگر حق نظارت در قوانین ندارند؟

نورالدین امامى- این که مجلس نشد روزنامه را پشت تریبون به عنوان ماده 90 مى‌خوانند و شما هم آقاى رئیس اجازه می‌دهید شما تبعیض می‌کنید این که نمی‌شود.

رئیس- من باید حق اقلیت را تا حدى حفظ کنم (صحیح است) آقاى وزیر دارایى لوایحى دارند که می‌خواهند با فوریت به مجلس بدهند بفرمایید آقاى وزیردارایى‏

9-تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایى و تصویب فوریت لایحه دو دوازدهم بودجه مرداد و شهریور کل کشور

وزیر دارایى (آقاى دکتر تقى نصر)- چند روز پیش لایحه یک دوازدهم بودجه تقدیم شد به مجلس شورای ملى و امروز تصویب شد به این امید بودیم که بودجه در خلال این مدت به تصویب خواهد رسید و ما هم به کارمان می‌رسیم متأسفانه چون مجلسین رو به تعطیل می‌روند در خلال این مدت نباید حقوق کارمندان دولت به تعویق بیفتد و بنده به قید دو فوریت (مکى- لوایح مالى یک فوریت دارد) با یک فوریت لایحه دو دوازدهم بودجه را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم. یک مطلب دیگر که آن هم حائز کمال اهمیت است و توجه آقایان نمایندگان را به آن معطوف می‌دارم آن این است که آقایان مکرر از وضع اقتصادى کشور شکایاتى در اینجا داشته‌اند و همچنین در خارج هم شکایت بوده است (محمد‌على مسعودى- حالا هم دارند) یکى از عوامل اصلى مؤثر در وضع اقتصادى و وضع تجارتى تعرفه گمرکى است یعنى تعرفه گمرکى باید اصلاح شود، تعرفه گمرکى یکى از عوامل اصلى که مؤثر خواهد بود در این که ما بتوانیم از یک طرف صادرات کشور را تشویق بکنیم و از طرف دیگر از وارداتى که براى کشور ضرورى است از آن هم تشویق کنیم و از وارداتى هم که براى کشور ضروری نیست و تجملى است جلوگیرى کنیم بر این اساس یک طرح جدیدى براى تعرفه گمرکى تهیه شده است این طرح جدید تعرفه گمرکى که یک اندازه مفصل است در صورتی که آقایان بخواهند وارد بحثش شوند ماه‌ها ممکن است به طول انجامد (یک نفر از نمایندگان- صلاح هم نیست) و در عرض این مدت هم ممکن است آن برنامه اقتصادى ما به عقب بیفتد از این جهت نظر به تعطیل مجلسین و نظر به این که در خلال این مدت یعنى در دوره آزمایشى اگر هم نواقصى باشد خود دولت رفع بکند و بعد هم تکمیل بکند و بیاورد به مجلس از این جهت ماده واحده‌اى به قید دو فوریت تقدیم می‌شود.

رئیس- چون لایحه دو دوازدهم مالى است همان یک فوریت بجاى دوفوریت محسوب است یعنى یک شوریست فقط چاپ می‌شود وجلسه آینده مطرح می‌شود لایحه 2 دوازدهم قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى- براى این که تا تصویب بودجه سال جارى کشور موجبات پرداخت حقوق و مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف جارى و ضرورى وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و سایر مخارج مملکتى در دست باشد و در جریان امور کشور از این حیث وقفه حاصل نشود ماده واحده ذیل پیشنهاد و تصویب آن را استدعا می‌نماید.

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف منظور در بودجه کل کشور را در دو ماهه مرداد شهریور ماه 1329 در حدود دو دوازدهم اعتبارات مصوب سال 1328 با رعایت قانون بودجه سال مزبور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید اعتبار بودجه مجلس سنا در دو ماهه مزبور به میزان سه میلیون ریال على‌الحساب از درآمد عمومى جارى پرداخت و پس از تصویب بودجه آن محسوب و به خرج قطعى منظور می‌گردد و تعهدات سال قبل که در بودجه‌هاى مصوب اعتبار داشته به مأخذ دو دوازدهم از اعتبار انتقالى قابل پرداخت خواهد بود. نخست وزیر. وزیر دارایى‏

رئیس- فوریت لایحه مطرح است آقاى شوشترى.

اردلان- فوریتش را آقاى صدرزاده نفرمودند.

کشاورز‌صدر- بنده مخالف بودم و جلوتر اسم نوشتم.

صدرزاده- (منشى) آقاى وزیر دارایى شفاهاً تقاضاى فوریت نمودند.

شوشترى- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم‏

خانه از پاى بند ویران است‏

خواجه در بند نقش ایوان است‏

(صاحب‌جمع- صحیح است) بنده مخالفتم اصولاً با یک دوازدهم و دو دوازدهم مربوط به تصمیماتى است که می‌بینم ضرر دارد گرفته می‌شود که چه از مجلس سنا گرفته شده است و چه از مجلس شورای ملى راجع به تعطیل با موضوع بودجه و اصلاحاتى که در این اوقات و در این ماه‌ها در این روزها ما در مملکت پیش‌بینى می‌کنیم از طرفى یک مدتى مجلس سنا مى‌آید رأى می‌دهد به دو ماه و نیم تعطیل یا مجلس شورای ملى به بیش از یک ماه البته با کم‌تر از یک ماه من موافقم براى این که خستگى رفع بشود اما یک ماه و یک ماه بیشتر تعطیل راستى راستى در این اوقات، این وضعیت دنیا براى ما صحیح است؟ براى ما جایز است؟ خیر جایز نیست از یک طرف من ناچارم با ارادتى که به جناب آقاى دکتر مصدق دارم راجع به طرحى که دادند عرض کنم جناب آقاى دکتر ما تماممان، مجلس شوراى ملى، وکلاى محترم، در تمام امور مالى و غیرمالى مملکت را دارند (مکى- این راجع به فوریت است؟) باید برویم و رسیدگى بکنیم و اگر حس کردیم یک جا تخلفى شده است یک جا سرقتى شده است، یک جا رشائى در بین آمده است اگر سکوت اختیار کنیم خیانت به مملکت کرده‌ایم از این جهت عرض می‌کنم این ساعت من با 1 دوارزدهم و 2 دوازدهم از نظر وظیفه شخصى و وظیفه مجلسى و انتظار ملت اصولاً مخالفم چرا باید دو ماه و نیم در این وقت و در این ساعت بیاییم تعطیل کنیم حالا که مجلس شوراى ملى همچو تصمیمى نگرفته و شنید‌ه‌ام آقایان به طور اکثریت بیش از 20 روز موافقت نمى‌فرمایند اصلاً 20 روز هم چندان اشکالى ندارد ولى در موضوع بودجه اصلاحات مملکت پیش‌بینی‌هایى که شده حتماً باید تسریع شود الان مدتى است من سه سؤال کرده‌ام از دولت یک موضوع نفت است این را رها نمى‌کنم ... (زنگ رئیس)

رئیس- راجع به فوریت بفرمایید.

شوشترى- اجازه بفرمایید اگر خارج شدم بفرمایید این قدرها پرت نمی‌روم عرض می‌کنم تعطیل می‌شود شما می‌خواهید یک دوازدهم و یا دو دوازدهم تصویب کنید وقتی که دو دوازدهم تصویب شد موضوع سؤالات من سؤالات به این مهمى چه جور می‌شود من دو ماه دیگر صبر کنم آن وقت بیایند بگویند دولت و ملت ایران چقدر در سال پول بنزین و مواد سوختنى به شرکت نفت جنوب می‌دهد من همچو تأملى نمى‌کنم، یکى دیگر راجع به آن اراضى تقسیم کرده وزارت دارایى است این چه حرفى است باید روشن کند دولت آقاى رزم‌آرا اگر می‌خواهد اصلاحات بکند پایه اول اصلاحات این است که ما بنشینیم به سرعت به وظیفه خودمان عمل کنیم به سرعت جلو دزدی‌ها را بگیریم جلو تبعیضات را بگیریم. یک موضوع دیگر که گفتم من دو ماه مهلت دادم که وزارت دادگسترى که صورت 40 کیلو

+++

متر در 30 کیلومتر را بیاورد آقایان شوخى نمی‌کنم قریب 3 میلیارد تومان یعنى 3 هزار میلیون تومان قیمت این اراضى بوده برده‌اند و خورده‌اند آن وقت بگذاریم به 40 روز 50 روز دیگر و باز ما یک دوازدهم و دو دوازدهم عمر خودمان را تلف کنیم و به این حرف‌ها نرسیم عقیده من این است جناب آقاى نخست وزیر و آقاى وزیر دارایى و نمایندگان محترم اینجا توجه بفرمایند با حفظ این نظریات و با اصلاحات سریعى که در نظر داریم یک فکرى بفرمایید که ما به تعطیل برنخوریم و هى مثل سنوات و ادوار گذشته 1 دوازدهم، 2 دوازدهم، 3 دوازدهم بودجه مملکت داده نشود به این ترتیب تمام اصلاحات مملکت راکد می‌شود.

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر موافقید؟

کشاورز‌صدر- بنده موافقم. موافق مشروط

محمد‌على مسعودى- شما که مخالف اسم نوشته بودید چرا در موافقت صحبت می‌فرمایید موافق مشروط که نمی‌شود.

کشاورز‌صدر- شما که رئیس نیستند آ قاى مسعودى، بنده هم که به شما ارادت دارم. البته عموم آقایان تصدیق مى‌کنند و بنده هم تصدیق می‌کنم این هم دلیل موافقتم است که وقتى مجلس تعطیل می‌شود حقوق مرداد ماه باید به فوریت یک دوازدهم بودجه تصویب شود این را کسى تردیدى ندارد، شبهه‌اى ندارد در صورتی که مجلس تعطیل شود چه جورى دولت حقوق بدهد اگر دولت حقوق بدهد بدون تصویب مجلس که استیضاح می‌شود اگر ندهد که مستخدمین دولت گرسنه می‌مانند این لازم است اما شروطى که فرمودید شرط‌هایى که شده این است و به طور اجمال بنده عرض می‌کنم و شاید دو دقیقه بیشتر طول نکشد این دلیل و این تذکر اینجا در لایحه نوشته شده است دو دوازدهم آقاى وزیر دارایى آنچه من در نظر دارم در آیین‌نامه ممنوع است که 2 دوازدهم باشد خوب است این را یک دوازدهم بخواهید که ما بتوانیم تصویب کنیم و با آ‏یین‌نامه اختلاف نداشته باشد (تیمور‌تاش،ناظرزاده، کرمانى- در آیین‌نامه نوشته شده است دو دوازدهم معلوم نکرده یک دوازدهم) خوب اگر اشکالى نداشته باشد حرفى نیست و آقایان می‌توانید رأى بدهید، این نکته‌اى که من هم با آقاى شوشترى هم عقیده‌ام این است که خیلى از کار‌ها هست که در نتیجه تصویب بودجه دولت برنمی‌خورد بهش همان طور که سابق اجرا می‌شد اجرا می‌شود براى نمونه عرض می‌کنم اگر بودجه عمومى مطرح می‌شد و مذاکره می‌شد قطعاً دولت به این کار توجه می‌کرد 11، 12 میلیون تومان خرج اتومبیل‌هاى سوارى دولتى است، اینها تمام جناب آقاى نخست وزیر می‌روند در اوشان و شمیران و ییلاقات غالباً هم من دیدم با زن و بچه هستند چون جنابعالى مخصوصاً در این کار تخصص دارید و مراقبت می‌توانید بکنید مأمور بگذارید که بروند و ببینند دو تا از اینها را بگیرند که آقا چرا این طور می‌کنى این را سرویسش بکنید (مهدى ارباب- سرویس ضرر دارد براى دولت) یا این که توى اتوبوس بنشیند بیاید اداره آقاى مدیر کل ما گرسنه‌ایم، گداییم اتوبوس سوار بشود آقاى مدیر کل، رئیس اداره اما نکته دیگر این است که به بنده اطلاع دادند که در بین راه امامزاده داوود از کسى که یک الاغ دارد، دو الاغ دارد، یک قاطر دارد مالیات می‌گیرند. ما مالیات نفت را از انگلیسی‌ها نمى‌توانیم بگیریم و حال آن که خون ما را مکیده‌اند و آن وقت می‌رویم سراغ کسی که یک الاغ دارد و آن بدبختى که قطعاً عایداتش به 1200 تومان که مشمول به معافیت است نمی‌رسد این را توجه بکنید یک نکته دیگر را هم توجه بفرمایید و آن راجع به حقوق‌ها است این در اختیار آقایان است الان حقوق سه هزار تومان سه هزار و پانصد تومان و دو هزار تومان در شرکت قماش در شرکت بیمه در شرکت‌هاى دیگر می‌دهند وزیر 2500 تومان حقوق می‌گیرد اینها در حدود معاون بیشتر نیستند معاون هزار تومان نهصد تومان حقوق می‌گیرد شما آقاى دکتر نصر جنابعالى که می‌خواهید کارها را اصلاح کنید بروید جلو حقوق اینها را بگیرید بنده اینها را که عرض کردم اگر الان اینجا بفرمایید که این کار را می‌کنید موافقم و رأى می‌دهم‏.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه دو دوازدهم آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر نمایندگان قیام نمودند) تصویب شد براى طبع و توزیع فرستاده می‌شود و روز سه‌شنبه جزو دستورات آقاى دکتر جهانشاه صالح وزیر بهدارى لوایحى دارند؟

دکتر طبا- مال گمرک چه شد؟

10 - تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى دکتر صالح وزیر بهدارى و تصویب یک فوریت لایحه داروهاى اختصاصى‏

دکتر جهانشاه صالح- بنده با تجربیات 15 ساله‌ای‌ که در امور بهداشتى و تربیت پزشک در این کشور داشته‌ام در این مدت کوتاهى که افتخار خدمتگذارى وزارت بهدارى را پیدا کرده‌ام به این نتیجه رسیده‌ام که اشکالات وزارت بهدارى متکى به سه اصل یکى عدم وجود قوانین پزشکى که مردم را به وظایف خودشان آشنا بکند و مؤسسات را مختار کند که اشخاص متخلف را تنبیه بکند (صحیح است) یکى عدم اجرا قوانین موجوده در کشور است یعنى یک قوانینى در کشور وجود دارد که متأسفانه به دلایلى که بر من مجهول است تا کنون اجرا نشده است (دکتر طبا- باید شما اجرا کنید) یکى دیگر قضیه این است که بعضى چیزهایى هست که احتیاج به قانون ندارد و می‌توان با تصویب‌نامه قضایا را حل کرد و به این ترتیب در وزارت بهدارى تصمیم گرفتیم که به ترتیب قوانین لازم پیشنهاد کنیم و آنهایی که اجرا نشده است حتماً اجرا خواهیم کرد و تصویب‌نامه‌هاى لازم براى کارهایی که احتیاج به تصویب‌نامه دارد و هیئت دولت پیشنهاد خواهیم کرد با در نظر گرفتن این مراتب و در نظر گرفتن الاهم فالاهم بنده سه لایحه امروز تقدیم می‌کنم لایحه اول که از مهم‌ترین لوایح است لایحه‌ای است که مربوط به کمک مهمى است براى بهبود بهداشت ساکنین شهر و بهداشت ارزاق عمومى و کسبه و پیشه‌وران- و کلیه مواد غذایى و آب مشروب و خواربار عمومى (نمایندگان- بسیار خوب است) این لایحه خیلى اهمیت دارد از نقطه نظر این که امروزه هر کس به فکر خودش هر چه بخواهد از نقطه نظر بهداشتى می‌کند مثلاً فرض بفرمایید که در قسمت دارو و در قسمت چیزهاى دیگر از قبیل اتفاقات غیربهداشتى که در شهر روى می‌دهد و هر روز می‌بینیم ما یک وسایلى نداریم که اشخاص را بتوانیم به موقع لزوم تنبیه بکنیم فقط ممکن است آنها را به دادگاه بفرستیم و با قوانین موجوده یک جریمه مختصرى می‌دهند. خلاص می‌شوند در صورتی که در تمام دنیا یک قوانین مخصوصى براى این کارها هست یعنى مثلاً مراکز و مؤسسات خطرناک یا ناسالم یا ناراحت که در شهر ایجاد می‌شود پزشکان دارو از آن دندان‌پزشکانى که برخلاف اصول تبلیغات بى‌اساس می‌کنند و باعث گمراهى و فریب بیماران می‌شوند و یا فرض بفرمایید (دکتر طبا- خواربار) اشخاصی که نوشابه‌ها و مواد خوراکى برخلاف شرایط درست می‌کنند یا دارو فروشان و عطارانى که ادویه و مواد خوراکى فاسد به مردم می‌دهند و همین طور بسیارى از مؤسسات درمانى که در این مملکت ابداً به هیچ‌وجه تحت کنترل نیست که هر کس به میل خود دکانى باز می‌کند و به جان مردم مى‌افتد اینها قضایایى است که بایستى به وسیله قوانین جلوگیرى شود (صحیح است) بنابراین بنده با قید یک فوریت این لایحه قانون بهداشت شهر را تقدیم می‌کنم (شوشترى- بهداشت کشور بفرمایید بهداشت شهر براى چه و امیدوارم که با کمک نمایندگان محترم هر چه زودتر تصویب شود و ما بتوانیم از این هرج و مرج بهداشتى تا اندازه اى جلوگیرى بکنیم (صاحب‌جمع- بعد از تصویب کى اجرا بکند؟ )براى این که جناب آقاى شوشترى متوجه شوند که مقصود از قانون بهداشت شهرى چیست در ممالک راقبه دو قانون هست یکی قانون بهداشت عمومى کشور است که آن را با اجازه آقا اگر اجازه بفر‌مایند ربان خارجه‌اش را می‌گویم چون شنیده‌ام عصبانى می‌شوند بهش می‌گویند سنترى کد که این را از قوانین ممالک دنیا مخصوصاً از ترکیه گرفته‌ایم که از نقطه نظر مذهبى و وضع عمومى شباهتى با مملکت ما دارد ترجمه می‌کنیم ولى با در نظر گرفتن احتیاجات مملکت خودمان با وفق دادن به اصول و چیزهایی که در این مملکت لازم است تهیه می‌شود و عنقریب تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود این قانون بهداشت شهر مال شهر تهران نیست مال تمام شهرستان‌هاى کشور است (شوشترى- مفهومش همان کشور است) یک لایحه و دیگرى که به عقیده بنده خیلى مهم است موضوع دارو است آقایان نمایندگان به عقیده بنده همان طوری که غذا و پوشاک خوراک براى مردم مهم است همان طور هم دارو یکى از اهم مسائل است (شوشترى- در درجه اول) امروز

+++

اگر یک نفر بیمار طاقت دادن ویزیت پزشک را داشته باشد که با اجازه آقایان ویزیت پزشکان هم در تحت بررسى است تازه وقتی که آمد ویزیت پزشکان را داد باور کنید که بعضى داروها هست که باید برود دویست تومان اغلب 250 تومان بدهد واین مرد یا زن محکوم به فنا است براى این که کم‌تر کسى است که پیدا بشود و بتواند 250 تومان پول کلرومیسیتن بدهد یک دارویى است به اسم کلرومیسیتن که در ظرف سه روز تیفوس را معالجه می‌کند و این دارو قیمتش 250 تومان است براى دو یا سه شیشه مختصر ملاحظه می‌فرمایید این موضوع با حیات مردم سر و کار دارد همین طور داروى گنه گنه که همه آقایان می‌شناسند آیا می‌توان مالاریا را بدون گنه گنه معالجه کرد؟ و یکى از داروهاى ضرورى است و امروزه گنه گنه 40 درصد 20 درصد گمرک دارد کلرومیسیت 20 درصد گمرک دارد و اوستین که تب مالت را مداوا می‌کند 40 در صد گمرک دارد بنده یک لایحه‌اى تهیه کرده‌ام با اجازه آقایان که یک مواد ضرورى که 4- 5 قلم بیشتر نیست یکى کلرومیسیتن است پنى‌سیلین است گنه گنه است ارسنیک و بیسموت براى سفلیس است «د د ت » براى از بین بردن حشرات مالاریا اینها را تقدیم می‌کنم و با موافقت جناب آقاى وزیر دارایى از گمرک معاف خواهند شد و با کمک آقاى وزیر اقتصاد ملى و با موافقتى که فرمودند از سهمیه و از کنتنژان خارج خواهند شد.

و هر کس خواهد توانست دارو را بدون دادن سهمیه و بدون دادن گمرک وارد بکند و جان مردم را که به واسطه نداشتن دارو در خطر است نجات بدهد (احسنت) یک لایحه مهم دیگرى هم هست به اسم لایحه داروهاى اختصاصى آقایان می‌دانند که کشور ما امروزه موزه پاتولوژیک یعنى موزه تمام دارو‌هاى ممالک دنیا است اگر چنانچه در داروخانه‌ها یا در مطب پزشکان تشریف ببرید خواهید دید که کلیه اقسام ویتامین‌ها و دواهایی که به هیچ‌وجه در ممالک خودشان خریدار ندارد و در مملکت خودشان این دارو بزوال محکوم است ونوشته اند که این دارو باید بدریا ریخته شود به شکم ما ریخته می‌شود یعنى در آمریکا یا در فرانسه یا در بلژیک اگر دارو‌سازى دید دوایش را نمی‌تواند مصرف بکند خوب محل مصرفش را پیدا کرده فورى می‌فرستد خدمت آقایان در روى میز بنده به قدرى دارو است که خدا می‌داند که بنده به قدرى دارو است که خدا می‌داند که بنده حقیقت گیج شده‌ام بنده نمی‌دانم کدام را بنویسم این که وضع نشد یکى از خارج هر چه داروى بنجل و کثافت است به مملکت ما می‌فرستد حالا در بین خودمان هم اشخاصى پیدا شده‌اند که خودشان کاشف شده‌اند یکى حب اتم می‌سازد یکى الگریز می‌سازد آن یکى داروى طول عمر درست می‌کند حضور آقایان عرض کنم که تا کنون هیچ قانونى نبوده است که بگوید آقا شما که حب اتم می‌سازید روى چه فورمول و اساسى است چند وقت پیش اینجا متأسفانه یک دکتر دندان‌سازى از این حب‌ها که در روزنامه می‌نویسند و حق ندارند بنویسند و همین قانون بهداشت شهر جلوش را خواهد گرفت خورد و مرد و خودش هم دندان‌ساز بود دکتر دندان‌سازى که این کار را بکند آقایان که اطلاعات پزشکیان نسبت به دندان‌ساز مزجاه است چه کار خواهند کرد این لایحه است که داروهاى اختصاصى را تحت کنترل مى آورند و طبق این لایحه داروهاى اختصاصى باید پروانه ورود داشته باشد در وزارت بهدارى تمام ممالک دنیا یک اداره‌اى هست به اسم کنترل مواد دارویى و غذایى آقایان پزشکان محترم مطلعند و در اینجا درست می‌شود خوشبختانه اگر متخصصین هم براى این کار کم داشته باشیم با قانون فولبرایت و کمکى که سازمان بهداشت جهانى می‌کند به ما گفته‌اند که شما هر چقدر متخصص هم بخواهید به رایگان به شما خواهیم داد این اداره را تشکیل می‌دهیم و بعد که این اداره را تشکیل دادیم هر کس دارویى در خارجه یا در داخله خواست از این تاریخ بسازد مکلف است که این دارو را وزارت بهدارى تصدیق کند و این اداره دارو را از لحاظ کمیت و کیفیت تصدیق بکند آیا سازنده دارو از نقطه نظر کمى و کیفى راست مى‌گوید آن چه که نوشته است یا دروغ است و براى این که جناب آقاى وزیر اقتصاد ملى عصبانى نشوند و نگویند پول این کار را از کجا خواهیم آوردى تمبرى معین کرده‌ام که یک دهم قیمتش را روى شیشه دارو می‌زنیم که صاحب دارو نتواند گران بفروشد مثلاً بسته دارویى که ده تومان قیمتش باشد اگر یک ریال تمبر رویش زدید خریدار فوراً می‌فهمید که قیمتش ده تومان است (چند نفر از نمایندگان- این که یک صدم شد) بلى یک صدم اشتباه کرده بودم در هر صورت پول یک صدم براى تشکیل این اداره به کار می‌رود و ضمناً هر وقت می‌توان معین کرد که چقدر دارو در کشور است و همیشه می‌توان موجودى دارو را کنترل نمود نکته دیگرى این اداره دارویى رسیدگى می‌کند این است هر دارویى که شما می‌خرید و جنبه تونیک دارد و دواهاى مقوى است این را متوجه باشید که عبارت است از آب و مقدارى قند و چند مواد جزیى فسفات و تنطورهاى مختلف ما امروزه وقتى براى یک شیشه دوا 20 تومان پول می‌دهیم ما پول شیشه می‌دهیم و پول آب می‌دهیم و پول چسب و قشنگیش را می‌دهیم وقتى این مواد اولیه را اداره کنترل وزارت بهدارى معین کند عوض این که پول شیشه و آب قند بدهیم و بیاوریم اینجا از مملکتى که اول درست می‌کند آن دواها را می‌خرد و خودش می‌سازد قرض که شما می‌خرید و می‌خورید لازم نیست به این وضع باشد ماشین قرص‌سازى مى‌آورد و خودش قرصى می‌سازند خلاصه بنده خیلى معذرت می‌خواهم که باعث زحمت آقایان شدم ولى لازم بود که اهمیت این سه لایحه را عرض کنم و هر سه را با قید فوریت تقدیم می‌کنم و امیدوارم که آقایان اعضاى کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى که همه از فضلاى کشور و از اطبا و استادان هستند توجهى به این لوایح بفرمایند و هر نظر اصلاحى داشته باشند بفرمایند و بنده هم شرفیاب می‌شوم با نظر آقایان درست می‌شود (احسنت) در آتیه خیلى نزدیکى چند لایحه دیگر راجع به قانون طبابت قانون پزشکى و چند لایحه دیگر خدمت آقایان تقدیم می‌کنم در ضمن تقاضا داشتم راجع به پرستاران دانشکده پزشکى که 13 ماه است حقوق نگرفته‌اند آقایان توجهى بفرمایید پرستار رکن بزرگ پزشکى‏ است بدون پرستار نمی‌شود کار کرد این لایحه به طوری که آقاى دکتر جلالى فرمودند گم شده معلوم نیست چطور شد و گفتند گم شد مجلس سنا گفت گم کردیم حالا این لایحه خوشبختانه پیدا شده و الان در مجلس است و از آقایان خواهش می‌کنم اگر ممکن است کمیسیون بهدارى مجلس شورای ملى امر بفرمایند چاپ شود و هر چه زودتر تکلیف این پرستاران را تعیین کنند (صحیح است)

رئیس- لایحه پرستاران را از مجلس سنا آمده و لایحه هم گم نشده آمده و براى چاپ فرستاده شده بعد هم مطرح می‌شود که تصویب شود. فوریت لایحه راجع به داروهاى اختصاصى مطرح است قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

نظر به وفور داروهاى اختصاصى در سنوات اخیر در ایران و لزوم تشخیص داروهاى مفید و لزوم تشخیص داروهاى اختصاصى مفید و جمع‌آورى داروهاى غیرمفید و نظارت در طرز تهیه داروهاى اختصاصى که در داخله کشور تهیه می‌گردد بالنتیجه ایجاب وضع مقرراتى براى کسانی که داروهاى اختصاصى یا از خارجه وارد می‌نمایند لایحه قانونى مشتمل بر 12 ماده براى طرح در مجلس شوراى ملى و تصویب آن با قید یک فوریت تقدیم می‌گردد:

ماده 1- داروى اختصاصى دارویى است که به طور ساده و یا از اختلاط چند جسم دارویى و یا ترکیب چند دارو در نتیجه ابداع شخص و یا اشخاص صلاحیت‌دار ساخته شده باشد داروى مزبور باید داراى نام و فرمول معین و علامت صنعتى باشد که در ایران و کشور مبدأ (در دفتر ثبت علایم و نشان‌ها) به ثبت رسیده باشد.

ماده 2- ورود داروهاى اختصاصى و همچنین ساختن آن در داخله کشور منوط به شرایط زیر است‏.

الف- ورود داروى اختصاصى مستلزم اخذ پروانه از طرف وارد کننده از کمیسیون نظارت بر داروهاى اختصاصى که در وزارت بهدارى تشکیل می‌شود می‌باشد.

ب- وارد کننده باید خود داراى صلاحیت فنى باشد یا توسط اشخاصی که داراى چنین صلاحیت فنى باشند به اخذ پروانه ورود دارو اقدام کند

ج- توزیع کننده باید حق اشتغال به حرفه دارو‌سازى داشته و پروانه توزیع اخذ نماید.

ماده 3- اشخاصی که صلاحیت ساختن داروى اختصاصى را در داخله کشور دارند عبارتند از داروسازانی که دوره تحصیل مدرسه یا دانشکده دارو‌سازى ایران و یا در خارجه را طى نموده و اجازه اشتغال به این حرفه را داشته باشند و اقلاً سه سال پس از ختم تحصیلات عملاً داروسازى کرده باشند دوره خدمت وظیفه جزو این دوره محسوب نخواهد شد.

ماده 4- شرایط مربوط به صلاحیت واردکنندگان و همچنین شرایط ورود داروى اختصاصى و ساختن داروى اختصاصى و تعیین بهاى مناسب و یکنواخت در تمام کشور و الصاق تمبر کنترل بهدارى را کمیسیونی که

+++

در وزارت بهدارى با حضور نماینده اقتصاد ملى به نام کمیسیون (نظارت داروهاى اختصاصى) تشکیل می‌شود تعیین و پس از تصویب وزیر بهدارى اجرا می‌شود.

ماده 5- حق استفاده امتیاز از داروى اختصاصى ساخته شده در داخله کشور از تاریخ صدور پروانه براى سازنده آن (30) سال است در اثناى مدت امتیاز از طرف سازنده یا ورثه او در صورتى قابل انتقال است که منتقل‌الیه نیز داراى همان صلاحیت سازنده اول باشد و پس از انقضا مدت سى سال حق امتیاز داروى اختصاصى به خودى خود ملغى است.

تبصره- وارث یا ورثه سازنده داروى اختصاصى نیز در صورتى از حق ساختن دارو می‌تواند استفاده کنند همان صلاحیت سازنده را دارا باشند در این صورت کمیسیون مذکور در ماده (4) بدواً صلاحیت ورثه را تصدیق نماید در غیر این صورت امتیاز لغو خواهد شد.

ماده 6- کلیه دارندگان داروهاى اختصاصى اعم از این که از خارجه وارد شده و یا در داخله کشور تا حال ساخته شده باشد. و همچنین کلیه اشخاصی که در داخله کشور تا حال داروى اختصاصى ساخته و رواج داده‌اند باید پس از انتشار آگهى از طرف وزارت بهدارى در ظرف مدت شش ماه به کمیسیون نام‌برده در ماده 4 مراجعه نموده و پروانه اخذ نمایند و الا پس از گذشتن مدت مذکور ساختن و فروش این گونه داروها ممنوع و آنچه بدون پروانه است ضبط خواهد شد.

ماده 7- چنانچه داورى اختصاصى که در بازار به فروش می‌رسد اعم از داخله یا خارجه از حیث کمیت و کیفیت و کلیه مشخصات با فرمول آن دارو که کمیسیون تسلیم و به تصویب رسیده اختلافى داشته باشد کلیه داروهاى مزبور ضبط و خرید و فروش آن ممنوع و پروانه مربوطه لغو خواهد شد و صاحب پروانه طبق ماده 9 مجازات خواهد شد.

ماده 8- هرگاه سازنده داروى اختصاصى در داخله کشور داروى خود را از حیث کمیت و کیفیت و بسته‌بندى و غیره بدون تصویب کمیسیون مذکور در ماده چهارم تغییراتى بدهد که داروى تهیه شده و رواج یافته برخلاف فرمولى باشد که کمیسیون تصویب نموده سازنده به سه ماه تا یک سال حبس تأدیبى محکوم می‌شود و پروانه او نیز لغو می‌گردد.

تبصره 1- در صورتی که توزیع کننده عالماً داروى مزبور را به فروش برساند به حد اقل مجازات مذکور در این ماده محکوم می‌شود.

تبصره 2- داروسازان و مسئولین دستگاه‌هاى داروسازى هم که در تهیه نسخه پزشک از لحاظ کمیت و کیفیت در داروهاى ترکیبى تغییراتى بدهند مشمول مجازات مذکور در ماده نام‌برده می‌باشند.

ماده 9- از تاریخ اجراى این قانون هر کس دارویى به نام داروى اختصاصى بدون تحصیل پروانه رواج داده و یا بفروشد به حبس تأدیبى از سه ماه تا شش ماه و جزاى نقدى از ده هزار ریال تا یک صد هزار ریال محکوم خواهد شد.

ماده 10- براى صدور پروانه نسبت به هر داروى اختصاصى که تقاضا می‌شود تقاضا کننده باید مبلغ پنج هزار ریال به صندوق وزارت بهدارى پرداخت نماید وجوهى که از این بابت جمع‌آورى می‌شود از طرف وزارت بهدارى صرف تأسیس آزمایشگاهى براى تجزیه داروها و مواد خوراکى خواهد گردید.

ماده 11- به هر بسته داروى اختصاصى یک ورقه تمبر کنترل دارو معادل 1 صدم قیمت فروش دارو الصاق می‌شود مبلغ مزبور به مصرف تشکیلات لابراتوار کنترل دارو خواهد رسید.

ماده 12- وزارت بهدارى مکلف است آیین‌نامه وابسته به این قانون را با موافقت وزارت دادگسترى و اقتصاد ملى تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارد وزارتخانه‌هاى دادگسترى اقتصاد ملى و بهدارى مأمور اجراى این قانون خواهند بود.

نخست وزیر- رزم آرا- وزیردادگسترى- محمد‌على بوذرى- وزیر بهدارى- دکتر جهانشاه صالح- وزیر اقتصاد ملى- دکتر آزموده-

رئیس- فوریت این لایحه مطرح است (کشاورز‌صدر- کدام لایحه؟) همین لایحه که الان قرائت شد. آقاى مهدى ارباب‏

ارباب- بنده بسیارخوش‌وقتم که مقدمات فعالیت دولت جناب آقاى رزم‌آرا را امروز در مجلس شورای ملى مى‌بینیم شروع شده است. اما راجع به لایحه‌اى که با قید یک فوریت جناب آقاى وزیر بهدارى تقدیم کرده‌اند بنده از موقع استفاده می‌کنم و خاطراتى را که دارم به عرض می‌رسانم تا انشاء‌الله وزیر بهدارى صالح مأمور صالح را هم انتخاب کند خاطرم هست یک روزى رفتم در ساوجبلاغ (اردلان- راجع به فوریت بفرمایید) بلى دلیل مخالفت با فوریت است (دکتر طبا- می‌دانید کدام لایحه است؟) بلى می‌دانم این اولیش است فرمودند که زمین گرد است مانند گلوله عرض کنم دیدم یکى از دهستان‌هاى ساوجبلاغ اکثراً مبتلا به تیفوئید هستند آمدم در وزارت بهدارى و تقاضاى استمداد کردم و گفتم آنجا یک عطارى است که با دواجات یونانى معالجه می‌کند یکى از مدیر کل‌هاى وزارت بهدارى گفت این مطلب را بار دیگر نگویید براى این که آن عطار را هم از معالجه باز می‌دارند و داروهاى دیگر را هم نمى‌فرستند اگر یک طورى بشود که داروهاى مجاز را مأمورین سوء‌استفاده نکنند و در ورودش هم به حدى اشکالات ایجاد نکنند که ذخیره داروهاى کشور هم از بین برود کما این که در اوایل جنگ دوم آلمان‌ها حاضر شدند دارو براى ده سال ما بدهند و هر وقت ما وسیله پیدا کردیم پول آن را در هر زمان توانستیم برسانیم مشکلات دستگاه دولت مانع شد تا جنگ جهانگیر رو به توسعه گذاشت و ما دچار گرانى دارو و تلفات مردم شدیم نکته دیگر که می‌خواستم اینجا تقاضا کنم یک رویه‌اى را اطبا اتخاذ بفرمایند و یک مقدارى آمپول عاطفه وارد کنید. براى این که غالباً نمی‌توانم عرض کنم دکترهاى ما بی‌عاطفه هستند با عاطفه بسیار هستند ولى بى‌عاطفه هم بسیار هستند (وزیر بهدارى- در هر قومى خوب و بد است آقا، اشکال ندارد) (دکتر جلالى- این حرف‌ها یعنى چه آنها طبیب نیستند) باید یک تذکراتى داد در اینجا (وزیر بهدارى- طبیب بی‌عاطفه نمی‌شود، طبیب عاطفه دارد) قاضى دادگاه جزایى وظیفه‌اش محکوم کردن است و متهم را به زندان فرستادن اما طبیب وظیفه‌اش این است که اگر ساعت یک بعد از نیمه شب یک بدبختى با مرگ دست به گریبان شد او را استمداد کند، یارى کند و در تهران این وضعیت نیست. آقایان اگر ساعت 10 شب یک طبیب یا دکتر حاذق خواستید و در این پیدا کردید بنده عرضم را پس می‌گیرم (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) (دکتر جلالى- چرا توهین می‌کنید این حرف‌ها توهین است به جاى این که تشویق بکنند توهین مى‌کنند، اطبا که تاجر نیستند) بنده خواستم این نکته را تذکر بدهم و مخالفتم را هم پس می‌گیرم.‏

دکتر مجتهدى- طبیب وظیفه ندارد اگر شما بعد از نصف شب رفتید در منزلش بیاید منزل شما، فهمیدید؟

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک‌مدنى- بیاناتى که آقاى ارباب کردند اولاً اصولاً هیچ مربوط به فوریت لایحه نبود (صحیح است) براى فوریت اظهارى نکردند، در اصل ماهیت لایحه و مواد او دارد شدند به نظر بنده اگر در بعضى قسمت‌ها جواب عرض نمی‌کنم براى این است اما فوریت لایحه به نظر بنده معلوم است. همه آقایان توجه دارند که موضوع بهدارى و بهداشت این کشور خوب نیست (ارباب- بنده مخالفتم را پس گرفتم) و یکى از جهاتى که دولت باید براى اصلاحات اقدام کند همین موضوع بهداشت و بهدارى است که خوشبختانه آقاى وزیر بهدارى قدم اولیه را برداشته‌اند و به نظر بنده از طریق خوبى هم وارد شده‌اند زیرا به نظر بنده اگر قوانین خوبى در دست نداشته باشند اصلاح هر کارى امکان‌پذیر نیست براى این که در مملکت مشروطه هر قدمى که دولت برمی‌دارد باید طبق یک قوانین و مقرراتى باشند آقایان موافقت بفرمایند که به فوریت اول رأى داده شود و به کمیسیون برود. اما مطالبى که جنابعالى فرمودید راجع به آقایان اطبا ممکن است در اطبا هم مثل سایر طبقات دیگر یک اشخاص خاطى و متخلف هم باشد ولی آنچه ما اطلاع داریم اکثریت آنها مردمان وظیفه‌شناسى هستند (صحیح است) و مقام پزشکى هم در عالم خودش یک مقام شامخى است همه باید نسبت به آنها تقدیر و تشویق کنند خود جنابعالى هم قطعاً همین نظر را دارید (ارباب- البته) براى این که طبیعت همیشه خودش را با امراض مختلف در مخاطره می‌اندازد و وظیفه یک ملت وظیفه‌شناس این است که از آنها قدردانى کند و طبقه اطبا در تمام دنیا مورد احترم هستند (صحیح است) مجلس شوراى ملى هم

+++

همیشه نسبت به این طبقه قیافه مساعد نشان داده است و در کار وزارت بهدارى همیشه اظهار موافقت کرده است بنابراین آقاى دکتر جلالى هم که یک نفر طبیب هستند و افتخار همکاریش را داریم و اوقات‌شان تلخ نشود بنده خواستم به آقاى ارباب جواب بدهم که ما نسبت به آقایان اطبا همیشه احترام قائل هستیم و اطبا یک طبقه مفید و خدمتگزار مملکت هستند.

رئیس- متأسفانه بعضى از آقایان واعظ غیر متعظ هستند وازطریق بحث خارج میشوند آنچه وظیفه شان است نمى گویید واسباب زحمت مجلس میشوند. رأى گرفته می‌شود بفوریت لایحه وزارت بهدارى که قرائت شد آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثربرخاستند) تصویب شد. لایحه براى طبع وتوزیع فرستاده می‌شود.

11- تصویب دو فوریت لایحه راجع به تعرفه گمرکى‏

رئیس- فوریت لایحه گمرکى که تقاضاى فوریت آن را کرد‌ه‌اند مطرح است. لایحه قرائت می‌شود: (به شرح زیر خوانده شد)

مجلس شوراى ملى:

چون قانون تعرفه گمرکى که فعلاً مورد عمل و اجرا است مناسب با وضع کنونى اقتصادى کشور نمى‌باشد طرح جدیدى که در آن مقتضیات تشویق صادرات و تسهیل ورود لوازم ضرورى براى اصلاح و توسعه و تکثیر تولید کشور و جلوگیرى از اتلاف ارزهاى خارجى براى واردات غیرلازم و تجملى تا آنجا که ممکن بوده رعایت شده است تهیه گردیده ولى نظر به این که طرح و تصویب تعرفه مزبور در مجلس شوارى ملى و کمیسیون‌هاى مربوطه ممکن است به طول انجامد و یا از عجله زیاد در تصویب آن در ضمن اجرا مشکلات و نواقصى ایجاد گردد طرح ماده واحده زیر با قید دو فوریت پیشنهاد می‌نماید تا هم کمک مؤثرى به اقتصاد کشور شده باشد و هم دولت اصلاحاتى را که در ضمن عمل لازم می‌داند در تعرفه جدید نموده و سپس تعرفه قطعى را به مجلس شورای ملى تقدیم دارد.

ماده واحده- دولت مجاز است در تعرفه گمرکى اصلاحات و تغییراتى را که لازم می‌داند به عمل آورده و پس از شش‌ماه آزمایش تعرفه اصلاح شده را براى تصویب به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید.

نخست وزیر وزیر دارایى‏

رزم‌آرا دکتر نصر

قاسم فولادوند- ما تقاضاى دو فوریت این لایحه را کرده‌ایم.‏

رئیس- فوریت اول مطرح است.‏

کشاورز‌صدر- آقاى رئیس آن اجازه‌هاى اول را در نظر بگیرید.

رئیس- اجازه‌هایى راجع به چیز دیگرى است چطور از حالا یادداشت کنید.

رئیس- آقاى تیمورتاش‏

تیمورتاش- علت مخالفت بنده با فوریت این لایحه نه از این لحاظ است که جناب آقاى وزیر دارایى لایحه‌اى را که واقعاً در امور اقتصادى ما مؤثر است و کمال لزوم را هم دارد تقدیم نموده‌اند ولیکن همان طور که در مقدمه فرمودند تعرفه گمرکى مستلزم بحث در امور اقتصادى است و کمیسیون اقتصاد مجلس از چندى پیش مشغول تهیه طرحى است یکى راجع به صادرات و یکى راجع به واردات و تصدیق می‌فرمایند جناب آقاى وزیر دارایى که تعرفه گمرکى در هر کشورى باید متناسب با وضع اقتصادى آن کشور و در واقع بهترین عامل و پشتیبان آن وضع اقتصادى باشد بنابراین جنابعالى که این لایحه را با قید دو فوریت تقدیم کرده‌اید چون که هنوز راجع به سیاست اقتصادى و مشى اقتصادى که دارید و مکرر هم بحث شده است در این لایحه معلوم نیست و معلوم نیست که در این لایحه گمرکى که فعلاً تقدیم فرموده‌اند روى چه طرح اقتصادى است و منظور نهایی‌شان چیست این است که بنده با فوریت لایحه مخالفم مخصوصاً از ایشان استدعا می‌کنم که قسمت اساسى مطلب یعنى روش و مشى اقتصادى که تصور می‌فرمایند براى کشور ایران لازم باشد و با مشارکت و مساعدت آقاى وزیر اقتصاد ملى و کمکى هم که در هر زمان کمیسیون اقتصاد ملى داشته است این تعرفه را تهیه بفرمایند و این را یک چیز کامل و جامع و حسابى تهیه بفرمایند که واقعاً ما بدانیم منظور اساسى از این طرح چیست و کمال تشکر را پیدا کنیم از این که قدم اول را برداشته‌اند.

رئیس- آقاى امامى‏

نورالدین امامى- راجع به این قسمت بنده در برنامه دولت جناب آقاى منصور عرایض مفصلى کردم عرض کنم بعد از سوم شهریور بزرگ‌ترین خبط و خیانتى که به این مملکت شد همین بود که جلوى این واردات گرفته نشد و این مملکت کارش به نیستى کشید (صحیح است) هیچ‌وقت در ایران شما آن قدر مغازه اسباب‌فروشى نمی‌دیدید و اگر این اسباب‌بازى‌ها نبود این پدر‌هاى بدبخت مجبور نمی‌شدند که این اسباب‌بازی‌ها را به قیمت گزاف بخرند (صحیح است) این قدر اسباب توالت لوکس هست که اگر تمام ایران را شما بخواهید قرمز کنید با این قرمزی‌ها باز هم بیشتر است اینها براى چه مى‌آید؟ این اتومبیل‌هاى لوکس و اشیای مختلف لوکس 50 و 60 چرا مى‌آید با سیستم‌هاى مختلف و اشکال مختلف و پول این مملکت را می‌برد؟ من تصور می‌کنم اول باید یک لایحه‌اى بیاورید در مجلس براى این اشیای لوکس و تصویب کنید پول ملت به کجا می‌رود تعرفه گمرکى که در تمام دنیا این طور است یک ماده مى‌آورند و اختیارات می‌گیرند و تعرفه گمرک را در ظرف 24 ساعت وضع می‌کنند این امر مهمى است و قدم بسیار مفیدى است که برداشته شده و من از آقایان مخالفین هم استدعا می‌کنم که مخالفت نکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى مکى‏

مکى- بنده با فوریت دوم لایحه مخالفم به دلایلى که عرض می‌کنم نکاتى را عرض می‌کنم دلایلى است که عدم فوریت و عدم ضرورت این لایحه را می‌رساند همه آقایان به خاطر دارند گویا امروز هم در رادیو اعلان کردند که بر اجناس نخى قماش 10 درصد یا 15 درصد اضافه کردند چند روز پیش هم که دولت تصویب‌نامه‌اى صادر کرد که هر کس هر چیزى در گمرک دارد برود مرخص کند و بیاورد و توزیع کند که این کار این تصویب‌نامه‌اى که دیشب یا پریشب دولت گذرانده و اجازه داده که بروند اشخاص اجناس از گمرک خلاص کنند بدون رعایت سهمیه وارداتى مبالغ خطیر و هنگفتى به جیب یک دسته‌اى ریخته است الان هم که اینجا مى‌گویند لایحه تعرفه گمرکى را دولت برود ببینید ما که نمی‌دانیم آن مواردى را که دولت می‌خواهد تا کس گمرکى را اضافه کند چیست یک دسته محتکر که با بعضى از مقامات سر و کار دارند همین الان مشغول جمع‌آورى آن مال‌التجاره و آن کالا هستند که به محض این که دولت این اختیار را گرفت با توافق همدیگر این را بفروشند یک قیمتى هم با افراد وابسته بهش یعنى هر کس که بهشان خدمت کرده برسانند از این گذشته یک مالیاتى را که خود دولت انتخاب خواهد کرد برود یک تعرفه گمرکى بنویسد و به موقع اجرا بگذارد و آن اشخاصى که با هر مقامى سر و کار دارند مبالغى به اجناس خود بیفزایند و بعد از 6 ماه که کالایشان را فروختند می‌گویید ضرورتى نداشته است لغوش می‌کنیم اشکالى ندارد اگر واقعاً مقصودشان این است که اشیای تجملى وارد کشور نشود یک لایحه بردارند بیاورند اینجا که به محض ورود این اشیا در گمرک آنها را آتش بزنند اقلیت هم با چنین لایحه موافقت خواهد کرد، در ترکیه، در افغانستان و در سایر ممالک دنیا هم هست به محض این که اشیای لوکس وارد می‌شود آتش می‌زنند، افغانستان اجازه نمی‌دهد کتاب از ایران وارد افغانستان بشود رمان‌ها و افسانه‌ها را اجازه نمی‌دهد وارد شود حتى رمان‌هاى غیر اخلاقى را افغانستان آتش می‌زند و اجازه نمی‌دهد که وارد کشورش بشود اگر منظورتان پودر و ماتیک و امثال اینها است لایحه بیاورید که هر چه پودر و ماتیک در مملکت هست آتش بزنند اولین دسته‌اى که امضا خواهد کرد ما خواهیم بود رأى خواهیم داد ولى منظورش را نمی‌دانم چه نوع کالاهایى را آقایان می‌خواهند برایشان سورتاکس معین کنند این است با این لایحه موافقت کردن خیانت است و خدمت به یک مشت محتکر است که آنها این کالاها را الان می‌روند جمع می‌کنند از فردا هم به قیمت گزاف در بازار عرضه می‌کند و می‌فروشد همین مذاکرات که الان در مجلس شده از فردا یک دسته اسپکولاتور و سرمایه‌دار و محتکر شروع به جمع‌آورى کالاها می‌کنند نوع کالاهایش را می‌روند از محل‌هایى که

+++

اطلاع دارند و با آنها ارتباط دارند سؤال می‌کنند که نوع کالاهایی که می‌خواهید سورتاکس معین بکنید و ورودش قدغن می‌شود چیست و یک دسته اسپکولار می‌توانند جمع‌آورى بکنند محتکر می‌تواند برود جمع کند با همان که خودش احتکار کرده می‌تواند به فروش برساند بلى این را اگر یک دسته مخصوصى فهمیدند و مخصوصاً آنهایى که از این راه‌ها استفاده نامشروع می‌کنند قطعاً با آن پنج نفر یا شش نفرى که می‌خواهند آن تعرفه را بنویسد و سورتاکس بنویسند ارتباط دارند قبلاً می‌دانند چه نوع کالاهایى را دولت می‌خواهد برایش سورتاکس معین کند می‌روند جمع‌آورى می‌کنند این به عقیده من به زیان مملکت است و هم این که یک دسته‌اى را می‌خواهند از این راه میلیونر کنند.

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- دلیل موافقت بنده با این لایحه از این جهت است که در مسائل اقتصادى که ممکن است در زندگانى مردم تأثیر داشته باشد. وظیفه مجلس شوراى ملى این است که نفیاً یا اثباتاً زود جواب بدهد دادن یک لایحه اقتصادى و طول کشیدن آن در کمیسیون‌ها به زیان کشور است بنابراین بنده با فوریت این لایحه موافقم آقاى مکى هم به عنوان مخالف فرمودند که یک معایب اصولى ممکن است در خود ماده باشد البته که فعلاً خود ماده مطرح نشده است تصویب فوریت اجازه ورود در شور است وقتی که شور شروع بشود اگر معایب اصولى باشد در خود ماده که مطرح شد گفته می‌شود و در خود ماده اصلاح خواهیم کرد که عیب اصولى نداشته باشد ولى تصویب فوریت ماده یعنى تصویب این اختیار به عقیده من ضرورى است و عرض می‌کنم چرا آقایان نظرشان این است که بعد از شهریور در واقع تمام بازار مملکت ما یکى از تابلوهاى ننگین زندگانى ملت ایران این وضع واردات مملکت است که تمام ارزى را که داشتیم دو دستى تقدیم دیگران کردیم و از طرفى دست‌ها را باز گذاشتیم و اشیای تجملى به مقدار خیلى گزاف وارد این مملکت شد فعلاً که دولت می‌خواهد یک تصمیمى بگیرد تصمیمى که خواهد گرفت برایش یک تعرفه گمرکى است که در واقع با اوضاع جدید دنیا تطبیق کند آقایان می‌دانید که در تمام ممالک بعد از جنگ تمام معاملات را به هم زدند و عوض کردند متأسفانه در مملکت ما به این موضوع به هیچ ‌وجه توجه نکردند و این کار حتى یکى از کارهاى مفید خواهد بود دولت باید توجه کند از اشیایى که به درد این مملکت نمی‌خورد جلوگیرى کند و از اشیایى که براى مملکت ضرورى است بایستى تهیه بکند در مسائل تولید در مسائل کشاورزى این قسمت‌ها را باید در نظر داشت بنابراین بنده تمنا می‌کنم که با این قسمت موافقت بفرمایید و حتى معتقدم به لایحه یک دوازدهم جواب دولت داده شود و الا اگر این لایحه به همین ترتیب بماند در بازار شروع می‌شود به نقل و انتقال و زندگى مردم در زحمت می‌افتد (صحیح است)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شدبراى طبع و توزیع فرستاده می‌شود آقاى وزیر جنگ‏

12-تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- (سرلشکر هدایت)- به طوری که آقایان استحضار دارند دولت سابق یک لایحه‌اى تقدیم مجلس کرده است براى یکنواخت کردن حقوق افسران بازنشسته آن لایحه مورد تأیید دولت است و بنده استدعا دارم هر چه زودتر به جریان بیفتد و در تعقیب این لایحه براى این که استواران و گروهبانان و درجه‌داران هم در همان وصف هستند و بایستى که حقوق‌شان یکنواخت بشود (صحیح است) این است که یک لایحه دیگر هم که در تعقیب او است تهیه شده و براى تصویب تقدیم مجلس شورای ملى می‌کنم.

رئیس- به کمیسیون فرستاده می‌شود.

وزیرجنگ- ضمناً چون در ضمن مذاکراتى که امروز اینجا به عمل آمد جناب آقاى دکتر مصدق راجع به وضعیت محاسبات و رسیدگى به وضع مالى وزارت جنگ یک مطالبى فرمودند لزوماً بایستى به عرض مبارک آقایان برسانم که وزارت جنگ هم یکى از وزارتخانه‌هاى این کشور و دولت است (صحیح است) (مکى- دو میلیون لیره فشنگ حالا کجا است) الان عرض می‌کنم بنده تصور می‌کنم این حملاتى که مخصوصاً به وزارت جنگ می‌شود و بنده در اینجا عرض می‌کنم که اطمینان دارم علتش عدم توجه آقایان به وزارت جنگ است اگر آقایان تشریف بیاورند که بنده این را استدعا کرده‌ام و استدعا دارم و ملاحظه بفرمایید که وزارت جنگ در وضعیت خودش چه تغییراتى داده است وزارت جنگ بودجه‌اى که خرج می‌کند این خرج سربازان این مملکت می‌شود این سربازان برادران شما و ما هستند (صحیح است) شما بیایید ببینید نانى که ما امروز در وزارت جنگ به سرباز می‌دهیم شما گیرتان نمى‌آید (صحیح است) این کار را ما شروع کرده‌ایم این نانى که به سرباز می‌دهیم شما نمى‌خورید ما بودجه را خرج اینها می‌کنیم در وزارت جنگ آقایان تشریف نمى‌آورند و نمى‌بینند که بدون این که دینارى به بودجه اضافه بکنند به سربازى که معلول بشود و از خدمت برود از او نگهدارى می‌کنند (صحیح است) بنده متأسفم که آقایان نمى‌آیند ببینند که وزارت جنگ با 3250 تومان سرمایه که همین افسران ارتش که همیشه مورد شماتت هستند روی هم گذاشته‌اند فروشگاهى براى افسران و خانواده آنها تأمین کرده که در ماه گذشته 300 هزار تومان فروش کرده و این به نفع افسران بوده آقایان بنده که امروز افتخار دارم که وزیر جنگ هستم بنده با دزدى موافق نیستم (احسنت) بیایید دزد را به دست من بدهید اگر بنده مجازات نکردم مرا مجازات بکنید (صحیح است) وزارت جنگ جزو این کشور است و دولت و بنده وزیر جنگ بهش سوء‌ظن خاصى نداریم که لایحه خاصى تقدیم کنیم اگر شما دارید لایحه بدهید ضمناً بنده براى جواب آقاى حائرى‌زاده حاضر هستم.

رئیس- بیشتر آقایان وزرا براى جواب آقایان نمایندگان حاضر هستند آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى (آقاى مهدوى)- آقایان نمایندگان محترم کردستان راجع به دفع ملخ کردستان سؤال فرموده بودند چه شده وچه خواهد شد.

آصف- اول باید سؤال را عرض کنم آن وقت جواب بدهید.

رئیس- لایحه‌اى دارید؟

وزیر کشاورزى- بنده خیر! راجع به سؤال‏

رئیس- باید اول سؤال مطرح شود بعد جواب گفته شود سؤالات هم قرار شد در جلسه بعد مطرح شود.

کشاورز‌صدر- تمنا می‌کنم آن لایحه بهدارى را جزو دستور بگذارند.

رئیس- به شما چه استدعا بکنید بنده خودم می‌دانم پنج نفر هم که امضا کردید مطابق آیین‌نامه نیست.‏

کشاورزصدر- چرا مطابق آیین‌نامه نیست؟

13-تصویب دو فوریت لایحه معافیت چند قلم دارو از حقوق گمرکى‏

رئیس- لایحه وزارت بهدارى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) ساحت مقدس مجلس شورای ملى‏

چون مبارزه با بیماری‌هاى واگیر و بومى هدف اصلى وزارت بهدارى بوده و یکى از شرایط اصلى اجراى این نظر وجود داروهاى لازمه به بهای ارزان و به طور وافر در کشور می‌باشد و همچنین سازمان بهداشت جهانى هم در دومین جلسه خود تصمیم گرفته که به کشورهاى عضو توصیه شود که این قبیل داروها از پرداخت حقوق و عوارض گمرکى معاف گردد و در اکثر کشورهاى عضو سازمان هم این نظر عملى گردیده لذا لایحه قانونى مبنى بر معافیت این قبیل داروها پیوست تقدیم و استدعاى تصویب آن را با قید یک فوریت دارد:

ماده واحده- از تاریخ تصویب این قانون دارو‌هاى مندرجه در زیر:

1-گنه گنه و سایر الکالوئیدهاى کمگینا و املاح آنها به انضمام اتبرین و پالودین و پلاسموشین پالوزیل و کاموکین وارالن به شکل گرد، قرص، حب، کپسول، کاشه محلول، آمپول و سایر اشکالى که داروهاى مزبور براى خورده‌فروشى و یا غیر آن آماده شده باشند.

2-ترکیبات بیسموتى قابل تزریق- ترکیبات ارسینیکى سه‌ والانسى و پنج والانسى مانند سالوارسان- نئو‌سالوارسان- سولوسالوارسان- نئو‌سولفارسینول- نئوارسه فنامید.

3-ترکیبات اسید پارا‌آمینو سالیسیلیک مانند پاس‌

+++

اپاسل- آمینوکس‏

4-داروهاى آنتى‌بیوتیک مانند کلور و میتیسین وارکؤمیسین‏

5-ترکیبات گندزدایى و حشره‌کشى و همانند، مانند« د. د. ت »- کامکسان- پن‌سالت- کلورودان- اکساکلور- اکتا‌کلور

که براى مبارزه با بیماری‌هاى واگیر و امراض بومى مصرف می‌شوند از پرداخت حقوق و عوارض گمرکى معاف خواهند بود.

تبصره- ورود داروهاى اختصاصى (اسیسپالیته) در هر مورد و همچنین اقسام سرم‌ها و واکسن‌ها موکول به تحصیل پروانه ورود از وزارت بهدارى است‏.

وزیر بهدارى وزیر دارایى‏

دکتر جهانشاه صالح دکتر نصر

نخست وزیر رزم‌آرا

کشاورز‌صدر- بنده طبق ماده 139 اخطار نظامنامه‌اى دارم.‏

رئیس- آقاى وزیر بهدارى تقاضاى دو فوریت کرده‌اند. آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- من خیلى تعجب می‌کنم ..

رئیس- تعجب نکنید حرفتان را بزنید (خنده نمایندگان)

کشاورز‌صدر- تعجب می‌کنم که چرا آقاى رئیس عصبانى می‌شوند اگر بنده ماده‌اى یادم رفت قرآن خدا را غلط نشده ما پنج نفر تقاضاى دو فوریت کردیم هر چه هم می‌گوییم شما اخمتان را در هم می‌کنید شما پدر ما هستید بنده و آقاى دکتر طبا و دو سه نفر دیگر تقاضاى دو فوریت کردیم شما می‌فرمایید قانونى نیست می‌خواهیم ببینیم چرا قانونى نیست جنابعالى فرمودید قانونى نیست تقاضاى پنج نفر بنده خواستم عرض کنم چرا قانونى نیست‏؟

رئیس - ماده 139 آن درست است ولى من مکرر گفتم اگر آقایان آیین‌نامه را بخوانید بسیارى از مطالب حل می‌شود و از موارد بحث خارج می‌شود هر کس هر چه دلش می‌خواهد اینجا می‌گوید براى این است که آیین‌نامه را نخوانده است این ماده 139 می‌نویسد اگر تقاضاى فوریت یا دو فورى بودن در ضمن لایحه یا طرحى که در مجلس مطرح است درج نشده باشد و 15 نفر از آقایان کتباً تقاضاى آن را بنمایند بدون مباحثه در اصل مطلب در باب فوریت اخذ رأى به عمل مى‌آید اگر در آیین‌نامه شما 5 نفر است باید 15 نفر باشد اصلاح شده است‏.

کشاورز‌صدر- اجازه بدهید این ماده را بنده بخوانم.‏

رئیس- کدام ماده را؟

کشاورزصدر- ماده 139

بعضى از نمایندگان- اصلاح شده است.‏

رئیس- لایحه دو فورى است فوریت اول مطرح است (بعضى از نمایندگان- مخالفى نیست) به فوریت اول رأى می‌گیریم آقایان که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. رأى می‌گیریم به فوریت دوم.

مخالفى نیست؟ (جمال امامى- بنده مخالفم) بفرمایید.

جمال امامى- بنده مخالف هستم براى دادن یک تذکرى به جناب آقاى وزیر بهدارى چند روز پیش آمدند مرا بردند به بیمارستان بوعلى 150، 160 مسلول جوان زن و مرد آنجا است این سازمان اعطایى اعلیحضرت همایونى است ولى اداره‌اش با وزارت بهدارى است بنده خیلى متأثر شدم از وضعیت بیمارها که بى‌اندازه فاقد تمام وسایل هستند بیمار مسلول جوان حتى فاقد تشک و ملافه است بچه، زن و پیر و جوان تشک و ملافه ندارند (کشاورز‌صدر- آن دکترش خیلى زحمت می‌کشد) دکتر کیا حد اعلاى زحمت را می‌کشد. همه هم ازش راضى هستند ولى وسایل در اختیارش نمى‌گذارند. آبش رو باز است و از آنجا خارج می‌شود آشپزخانه ندارد وضعیت ساختمانی‌شان ناگوار است. بیمارها جمع شدند و از من خواستند که تقاضای‌شان را به عرض اعلیحضرت همایونى و آقایان برسانم من تقاضاهای‌شان را به عرض همایونى رساندم دستور فرمودند که سازمان کمک کند آقاى وزیر جنگ توجه کنید من مستدعیات آنها به عرض اعلیحضرت همایونى رساندم فرمودند که سازمان و هم شیر و خورشید سرخ کمک کنند ولى فرمودند که به آقایان هم تذکر بدهم و بالأخص آقاى وزیر دارایى چون از رئیس محاسبات خیلى شکایت داشتند این آقا را احضار کنید یا گوشش را بکشید که وسایل تسهیل اینها را فراهم کند یا تعویض بفرمایید و یا تشریف ببرید به آنها سرکشى کنید که ببینید نواقص‌شان چیست این بود عرض من. (احسنت)

رئیس- آقاى دکتر طبا موافقید؟ (دکتر طبا- بنده موافقم ولى گمان نمی‌کنم احتیاجى باشد براى این که مخالفتى نشد) رأى می‌گیریم به فوریت دوم آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى طبع و نشر فرستاده می‌شود.

14-مذاکرات در طرح پیشنهادى آقایان نمایندگان راجع به امور اقتصادى‏

رئیس- یک طرحى است که آقایان داده‌اند یک ماده واحدهای است که 68 امضا دارد قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى‏

به طوری که آقایان نمایندگان محترم نمایندگان مجلس شوراى ملى توجه دارند یکی از ارگان حیاتى کشور اساس و حفظ بنیان اقتصاد است و کشورى که مبانى اقتصادى آن بر اساس صادرات استوار نباشد در معرض خطر فقر و بدبختى است.

براى بهبود فورى اوضاع اقتصادى و تولیدى کشور که موازنه واردات و صادرات و پیشرفت امور تولیدى و جلوگیرى فورى از به کارى و به کار افتادن سرمایه‌هاى راکد امضا کنندگان زیر طرح ذیل را به عنوان ماده واحده و یک تبصره به قید دو فوریت پیشنهاد و استدعاى تصویب آن را داریم.‏

ماده واحده- کلیه کالاهاى صادراتى از ایران از هر گونه تعهد ارزى معاف می‌باشد و صادر کنندگان ایرانى می‌توانند برابر رقم ارز ریالى خود کالاهاى مجاز وارد نمایند گواهى گمرک مبنى بر صدور کالا به منزله پروانه ورود تلقى می‌گردد بازرگانانی که ارز صادراتى خود را براى فروش عرضه می‌دارند بانک‌هاى مجاز مکلف بخرید آن به نرخ ارزى که براى واردات به فروش می‌رسانند می‌باشند.

تبصره- ورود کارخانه‌جات و ماشین‌آلات صنعتى و تولیدى جدید التأسیس و برق شهرستان‌ها که بهره‌بردارى آن هنوز شروع نشده از عوارض گمرکى معاف بود و همچنین از تاریخ بهره‌بردارى تا مدت 5 سال از پرداخت مالیات و عوارض انحصارى نیز معاف خواهند بود به امضا 68 نفر

جمال امامى- 68 نفر وقتى یک طرحى را امضا کرده باشند خودش قانون است‏.

رئیس- آقاى کهبد نظرى دارید؟

کهبد- بنده موافقم.‏

رئیس- بسیار خوب آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى (دکترتقى نصر)- بنده خیلى متأسفم که بعد از چندین سال که اوضاع اقتصادى ما همین طور رو به خرابى گداشته است حالا که دولت جدید در نظر دارد یک اقدامات اساسى در این باب بکند با مطالعه مجموع جوانب که نظر می‌کند که یک منافع خاصى و منافع موقتى فقط هادى امور اقتصادى نباشد یک عده از آقایان نمایندگان نظر به علاقه خاصى که دارند به امور اقتصادى یک قدرى از دولت سریع‌تر می‌خواهند اقدام بفرمایند و نظر به این که مسئولیت دولت را دارند این لایحه در کمیسیون اقتصادى مجلس شوراى ملى چند روز پیش مطرح شد خود بنده و آقاى وزیر اقتصاد ملى در این جلسه حضور داشتیم در همان جا خود آقایان کمیسیون اقتصاد موافقت فرمودند که فرداى آن روز تشریف بیاورند در وزارت دارایى در دفتر اینجانب یک عده از اشخاصى که مأمور این کارند از قبیل آقاى زند رئیس بانک ملى رئیس کمیسیون ارز و یک عده از متخصصین دیگر، رئیس اطاق بازرگانى و غیره این مطالب در آنجا بحث شود بعد از این که بحث شد و مجموع جوانبش ملاحظه شد اگر صلاح بود در آن موقع بیاید به مجلس علاوه بر مجموع جوانب می‌خواستم این را اضافه بکنم که این لایحه متضمن خرج است براى مملکت چرا براى این که آزاد شدن صادرات از تعهد ارزى یعنى از بین بردن گواهینامه یعنى ضرر مالى براى دولت و همین طور معافیت از حق انحصار و معافیت از درآمد مجموع اینها متضمن خرج است و چون متضمن خرج است لایحه خرج فقط از طرف دولت باید تقدیم شود

+++

نظر به مجموع این جهات از آقایان استدعا می‌کنم همان طور که در کمیسیون موافقت شده موافقت بفرمایید که این در دفتر اینجانب در هیئت دولت مطرح بشود بعد از آن که مجموع جوانب در نظر گرفته شد اقدامى به عمل آید شاید الان دولتى که در حضور آقایان است در عرض این یکى دو هفته نشان داده است که به مسائل اقتصادى توجه کامل دارد تعرفه گمرکى که یکى از عوامل این کار بوده مطالعه کرده و برایتان لایحه‌اش را آورد و براى حمایت صنایع داخلى دیشب تصویب نامه‌اى صادر شد که آقاى مکى اشاره فرمودند متأسفانه به اصل فلسفه این تصویب‌نامه توجه نداشتند و آن این بود که این کارخانه‌جاتى که باخون جگر تهیه شده آنها از بین بروند این بافندگان دستى تمام اینهایی که کرباس و متقال تهیه می‌کنند اینها در مقابل رقابت‌هاى خارجى مضمحل نشوند براى اجراى این نظر تصویب‌نامه‌اى که دو سال بود خود بنده شاهدم در دو سال قبل مطرح بود و به جایى نمی‌رسید این اقدام شد و در عین حال براى این که هزینه زندگانى مردم بالا نرود قیمت قند را به همان نسبت پایین آوردیم به طوری که هم حمایت صنایع ملى بشود هم هزینه زندگى تغییر نکند و هم درآمد عمومى متضرر نشود این طور لایحه باید تهیه گردد که مجموع مسائل که در آن براى ما مؤثر است ملحوظ باشد و الا از یک طرف اگر سؤال بفرمایید از صادر کننده آزادى حدود را فقط بخواهد بدون تعهد و از وارد کننده اگر بپرسید برعکس می‌خواهد ارز دولتى به او داده شود و از مصرف کننده اگر بخواهید چیزهاى دیگر می‌گوید دولت می‌خواهد تمام امور را با هم تلفیق بکند و یک نتیجه بگیرد از این جهت استدعا می‌کنم و تکرار می‌کنم که آقایان در جلسه بعد این را مطرح بفرمایید تا نتیجه گرفته شود.

رئیس- با توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى دادند و اظهار عقیده‌اى که کردند آقایان اجازه بفرمایید که براى جلسه بعد بماند.

مهدى ارباب- بنده اخطار دارم.

کهبد- اجازه بفرمایید بنده یک توضیحى بدهم ذهن آقایان روشن بشود.

افشارصادقى- آقا ما موافق نیستیم شما بدون اجازه آوردید قرار نبود که این مطرح بشود.

کهبد- اجازه بفرمایید آقا عرض می‌کنم این طرحى که تهیه شده است برای حمایت از صادرات اگر به موجب این احصائیه‌اى که الان خدمت آقایان تقدیم می‌کنم این احصائیه 15 سال صادرات کشور است پشم در سال 1318، 11900 تن صادرات داشته و الان ندارد پنبه 20 هزار تن صادرات داشته و امسال ندارد این لایحه با نظر عده‌اى از متخصصین تهیه شده است چندین جلسه کمیسیون اقتصاد مجلس شوراى ملى در اواخر این طرح بحث کرده نظر متخصصین خارج از مجلس را خواسته نظر اطاق بازرگانى را خواسته و با تمام دقت‌ها از لحاظ نجات صادرات این لایحه را تهیه کرده است و داده است و در عین حال هم از دولت همین تقاضا را دارد و نظر دولت را تأیید می‌کند این آقایانی که امضا کردن در تمام منظورشان این بوده است که حمایت از صادرات بشود آنچه تا حالا در این مجلس گفته شده است صحبت واردات است بنابراین بنده می‌خواستم تمنا بکنم چون ما مواجه با تعطیل مجلس می‌شویم یک عده‌اى این طور تصمیم گرفتند که این طرح به مجلس تقدیم بشود که به بعد از تعطیل برنخورد آقا در این مملکت براى کسى پوست انار صادر کرده است یک سال حبس معین کرده‌اند براى محمد خسروشاهى که صادرات کرده چند سال حبس قائل شده‌اند در کجاى دنیا چنین چیزى بوده است بنده دانه دانه اینها را با دلیل عرض می‌کنم براى کسی که عبا صادر کرده است حبس قائل شده‌اند بنده تمام اینها را از روى احصائیه عرض می‌کنم آقایان توجه داشته باشید 8 میلیون لیره تمام صادرات ما است و 42 میلیون لیر واردات حالا می‌خواهید تصویب بکند یا این که تصویب نکنید.

مهدى ارباب- بنده اخطار دارم.‏

رئیس- طبق چه ماده اى‏

مهدى ارباب- طبق ماده 90

رئیس- مگر بیانات شما تحریف شده شما نطقى نکرده‌اید.

مهدى ارباب- لازم است توضیح بدهم این طور نیست که آقاى وزیردارائى فرمودند.

رئیس- اول ماده 90 رابخوانید

مهدى ارباب- بنده خواندم.‏

رئیس- شما که نطقى نکرده‌اید.

مهدب ارباب- آقاى وزیر دارایى توجهى دادند برخلاف آنچه که در این طرح بود.

رئیس- آقای غلامرضا فولادوند مخالفید؟ بفرمایید.

مهدى ارباب- چیز عجیبى است که آزادى بیان یک وکیل را بخواهند سلب کنند.

شهاب خسروانى- اخطار نظامنامه‌اى دارم بنده پیشنهاد دولت را قبول می‌کنم براى این که منظور این نبود که عجله بشود چون مجلس می‌خواهد تعطیل بشود امروز مطرح شد و براى این که رعایت امضای آقایان بشود این کار را کردیم فردا که می‌رویم آنجا درست می‌کنیم‏.

رئیس- بسیار خوب آقاى فولادوند جنابعالى مختصر بفرمایید.

غلامرضا فولادوند- این طرح را 68 نفر وکیل امضا کرده و آقاى کهبد تقدیم کرده است آقاى شهاب خسروانى نمى‌توانند پس بگیرند اگر آقایان موافقت می‌کنند بنده که نمی‌خواهم حرف بزنم اگر موافقت نمى‌کنند که از دستور خارج شود بنده مخالفم و اگر موافقت می‌کنند بنده حرفى نمى‌زنم.

شهاب خسروانى- پیشنهاد دولت را براى اصلاح بنده قبول کردم.

رئیس- بنابراین خواهد ماند که خود آقایان با آقاى وزیر دارایى تماس بگیرید و اصلاحش کنید بعد بیاورید در مجلس‏

مهدى ارباب- این لایحه خرج نبود خواستم توضیح بدهم‏

15-طرح گزارش کمیسیون کشور راجع به اختیارات شهرستان‌ها

رئیس- ماده واحده گزارش کمیسیون کشور خوانده می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

گزارش کمیسیون کشور به مجلس شوراى ملى لایحه شماره 23269 دولت راجع به تشکیل انجمن‌هاى محلى که یک فوریت آن به تصویب مجلس رسیده و به کمیسیون ارجاع شده بود با حضور جناب آقاى نخست وزیر و آقاى معاون وزارت کشور در کمیسیون کشور مطرح با توضیحاتى که از طرف آقاى نخست وزیر داده شد ماده واحده با تبصره با اصلاحاتى تصویب و اینک گزارش آن را براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد:

ماده واحده- در اجراى اصول 29 و 90 و 91 و 92 و 93 متمم قانون اساسى از تاریخ تشکیل انجمن‌ها آن قسمت از امور محلى و اجتماعى که با محلى مردم کشور ارتباط دارد توسط انجمن‌هاى منافع عمومى محلى که در مرکز هر یک از شهرستان‌ها- بخش‌ها- دهستان‌ها تشکیل می‌شود اقدام و اداره خواهد شد.

تبصره 1- سازمان ادارى هر یک از شهرستان‌ها- بخش‌ها- دهستان‌ها و طرز انتخابات و تشکیل انجمن‌ها و شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و وظایف انجمن‌ها و چگونگى انجام آنها و طریقه انتخاب و تعیین فرمانداران و مأمورین محلى و دولتى و مسائل مربوط به موجب آیین‌نامه‌اى که از طرف دولت پیشنهاد و پس از تصویب مجلس یا کمیسیونى که مجلس اختیار خواهد داد اجرا خواهد شد. پس از تصویب این قانون در هر نقطه‌اى که اعلان انتخابات از طرف وزارت کشور داده می‌شود از تاریخ اخذ رأى انجمن‌هاى موجوده منحل خواهد شد و در نقاطى که انجمن‌ها تشکیل نشده است وزارت کشور وظایف آنها را عهده‌دار خواهد بود

تبصره 2- براى نظارت در حسن جریان امورى که به عهده انجمن‌ها و مأمورین محلى محول شده و همچنین اجراى دستورات دولت وزارت کشور براى هر چند شهرستان یک نفر بازرس عالى تعیین و اعزام می‌نماید. این بازرسان باید از مأموریتى انتخاب شوند که لااقل 15 سال سابقه خدمت در ادارات دولتى داشته و با سابقه سه دوره نمایندگى مجلسین داشته باشند

مخبر کمیسیون کشور- قاسم فولادوند

رئیس- ماد ه واحده مطرح است. آقاى مکى بفرمایید

صفایى- بنده اخطار دارم در این موضوع دو دفعه اسم‌نویسى شد یکى پنجشنبه و یکى امروز معلوم نشد که چرا مقدم بر دیگرى شد

+++

رئیس- چون یک عده‌اى از آقایان گفتند 24 ساعت قبل توزیع نشده از اداره قوانین پرسیدم توضیح دادند که قبل از 24 ساعت توزیع شد بنابراین همان ورقه اول اعتبار دارد. بفر مایید آقاى مکى.

صفایى- اداره قوانین که نمى‌داند توضیح را ما باید بدهیم.

مکى- البته آقایان از نظریه فراکسیون وطن مستحضر هستند که با این لایحه طبق اعلامیه‌اى که صادر کردیم مخالف بودیم و دلایل مخالفت خودمان را هم چه در جلسه خصوصى و چه در مجلس علنى به عنوان نطق قبل از دستور یا مخالفت با فوریت به سمع آقایان محترم رسانیده‌ایم (صفایى- آقاى آزاد موافق ننوشته‌اند، معلوم نیست فراکسیون چرا موافقت کرده) اجازه بفرمایید ایشان موافق مشروطند.

حائری‌زاده- من هم با لایحه انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى موافق هستم.‏

مکى- آقاى صفایى شما این دوره تازه تشریف آورده‌اید در دوره گذشته موقع طرح لایحه املاک واگذارى آقاى صاحب‌دیوانى وابسته به دربار شاهنشاهى به عنوان مخالف اسم نوشت براى این که حق اقلیت را از بین ببرد. ما با لایحه املاک واگذارى مخالف بودیم، اقلیت واقعى تنها ما بودیم آن وقت آقاى صاحب‌دیوانى اسم نوشت به عنوان مخالف مشروط که حق اقلیت را بگیرد آقاى آزاد هم به عنوان موافق مشروط اسم نوشته‌اند و اگر شرط ایشان را دولت عمل کرد ایشان موافق خواهند بود. ما با این لایحه به دلایلى که عرض می‌کنم مخالف هستیم و همه آقایان در جراید و در مجلس شوراى ملى این جمله به گوششان خورده یا به چشم‌شان رسیده است که این لایحه ممکن است مملکت ایران را تجزیه بکند (یک نفر از نمایندگان- این طور نیست) همین اندازه که تفوه شده است که این لایحه ممکن است مملکت ایران را تجزیه بکند من به شما اطمینان می‌دهم که تصویب این لایحه این کشور را تجزیه خواهد کرد (اردلان- آقا بدبین نباشید) این لایحه یک مضارى دارد که من ناچارم از لحاظ قسمى که در پشت این تریبون خورده‌ایم مضارش را به سمع ملت ایران و به سمع نمایندگان محترم برسانم خواه از بنده قبول بکنند خواه نکنند من وظیفه خودم را انجام داده‌ام بدیهى است هیچ کس با مواد و اصولى که قانون اساسى نسبت به ایجاد و تأسیس انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى و بلدى پیش‌بینى کرده است مخالفتى ندارد (صحیح است) کمال آرزوى ما این است که انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى و بلدى تشکیل بشود و این مرکزى که باعث بدبختى شهرستان‌ها شده است یک قدرى نسبت به وضع شهرستان‌ها سر و صورتى بدهد و کار شهرستان‌ها را به دست خود مردم شهرستان‌ها بدهد ولى در ضمن این ماده واحده اشاره به یک آیین‌نامه‌اى می‌کند که آن آیین‌نامه خودش برخلاف قانون اساسى است، برخلاف آیین‌نامه داخلى مجلس است و برخلاف تمام سوابق و سیره‌اى است که تا‌کنون در مجلس سابقه داشته است چرا مخالف قانون اساسى است؟ براى این که در آن آیین‌نامه وضع مالیات که مطابق قانون اساسى از مختصات مجلس شوراى ملى است پیش‌بینى شده است و بنابراین قانون اساسى را نقض می‌کند و آیین‌نامه اسم آن را نمی‌شود گذاشت بلکه باید گفت یک قانون اساسى جداگانه‌اى است که ناقض قانون اساسى است. آیین‌نامه معمولاً در اطراف قانون توضیحاتى می‌دهد و به اصطلاح تأمین می‌کند نه این که خودش بیاید موادى از قانون اساسى را نقض بکند یا موادى از قوانین اصول محاکمات حقوقى و اصول محاکمات جزایى و سایر اصول را زیر پا بگذارد و این اصول جدید را جانشینش بکند. در این آیین‌نامه وضع مالیات و خرج و تشکیل محاکم در شهرستان‌ها را به اختیار شهرستان‌ها دست مردم بیفتد این حکومت‌هاى نظامى که همه جا مردم را خفه کرده الان چند سال است که در اصفهان حکومت نظامى است در خیلى از شهرستان‌هاى شمال حکومت نظامى است این حکومت‌هاى نظامى را بردارند بگذارند مردم در انتخاب انجمن شهرداری‌شان در انتخاب انجمن ایالتى‌شان و ولایتى‌شان آزاد باشند و همچنین درانتخاب مجلس شوراى ملى‌شان آزاد باشند بعد بیایید این خود‌مختارى را به آنها بدهند مملکت ایران اصولاً همه آقایان می‌دانند که زبان‌هاى مختلفى درش تکلم می‌شود بلوچستان یک زبان خاصی دارد، خوزستان یک زبان خاصى دارد، خوزستان یک زبان محلى دارد، کردستان یک زبان خاصى دارند (اردلان- کردستان هم فارسى است، لهجه‌شان فرق می‌کند) ولى کردستان عراق هم همان زبان را تکلم می‌کنند، کردستان شوروى و ترکیه هم همان زبان را تکلم می‌کنند (اردلان- نه این طور نیست آنها لهجه‌شان فرق دارد آقاى مکى مال عراق با زبان کردستان سنندج فرق دارد) عرض کنم به قول فردوسى نژاد کرد یکى از پاک‌ترین نژاد‌هاى ایرانى است و اگر آقایان به شاهنامه توجه کرده باشند یک افسانه‌اى را نقل می‌کند و مى‌گوید جوان‌هایى را که می‌بردند براى آن سلعه‌هایى که بر روى دوش ضحاک بود مى‌کشتند یکى از وزراى خیرخواه ضحاک که ایرانى بود و خیلى به نژاد ایرانى علاقمند بود هر جوان رشید و قوى‌البنیه‌اى را که می‌دید حیفش مى‌آمد که کشته شوند و می‌گفت آنها را محرمانه فرار بدهید و فردوسى مدعى است که نژاد کرد همان نژادى است که آن وزیر خیرخواه ضحاک آنها فرار‌شان داده است (آشتیانى‌زاده- آقاى اردلان را هم فرارشان داده‌اند) (خنده نمایندگان) بنده از لحاظ نژاد کرد بحث نمی‌کنم منظور عرایض بنده یک اصول و کلیاتى است که می‌خواستم عرض کنم (اردلان- فقط لهجه‌شان فرق دارد) (امامى‌اهرى- در کدام مملکت زبان یکى است. در سوئیس هم فرق دارد (سوئیس هم چندین کشور است و کشور واحدى نیست) (جواد مسعودى- 22 کانتون است) بلى 22 کشور است بنابراین با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایى ایران و با در نظر گرفتن زبان‌ها و اخلاق و عاداتى که در نقاط مختلف این کشور هست و با اشاراتى هم که سایرین نسبت به این موضوع کرده‌اند و حتى نشریه‌هایى هم چاپ شده مانند آینده ایران و غیره و در مدتى قبل هم راجع به تجزیه ایران مذاکراتى بوده هیچ آدم عاقل و مالاندیشى سزاوار است که بیاید به دست‏ خودش مملکت را دچار تجزیه بکند؟. وانگهى در آن آیین‌نامه‌ای که بر این قانون نوشته‌اند که برود در کمیسیون آنجا ذکر شده است که انجمن‌هاى ایالتى و ولایت حق ندارند که تقاضاى تغییر رژیم و تقاضاى صدور امتیاز و غیره بکند این آیین‌نامه را بنده به طور سرسرى دیدم چون براى اکثریت فرستادند و براى اقلیت که نامحرم بوده نفرستاده‌اند بنده هم همین طور افواهى شنیده‌ام در این آیین‌نامه چند چیز را حق ندارند حق دادن امتیاز و غیره را از آنها سلب کرده‌اند مگر انجمن‌هاى ایالتى و ولایتی در دوره دوم مجلس شوراى ملى حق داشتند که تقاضاى عزل محمد‌على شاه را بکنند؟ حق نداشتند آقایان ما قسم خورده‌ایم که به پادشاه مملکت و تخت و تاج او خیانت نکنیم و از او حمایت بکنیم مادامی که رژیم این مملکت رژیم سلطنتى است این انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى اگر یک روز آمدند تلگرافات شروع شد و گفتند ما این رژیم را نمى‌خواهیم و می‌خواهیم رژیم ما جمهورى باشد و فلان آدم رئیس جمهورمان باشد چه می‌کنند چه سانکسیونى در این آیین‌نامه پیش‌بینى شده است که زبان آن گوینده و دهان آن تلگراف کننده را خرد بکنیم؟ هیچ مگر آن تلگرافاتى که سال گذشته براى مجلس مؤسسان قلابى شد که بچه 7 ساله از سنندج با بچه شش ساله از کرمان یا فلان دهکده تقاضاى تغییر اصل 48 را کرد دستور نبوده؟ (یک نفر از نمایندگان- آن را پادشاه خواسته بود) حالا ممکن است که یک وقت هم سیاست خارجى بخواهد اگر واقعاً یک روز سیاست خارجى خواست که یک چنین تلگرافاتى بشود و وضعیت دنیا هم یک طورى ما را در محظور گذاشته بود و در تنگنا بودیم که نتوانستیم صدایمان را به دنیا برسانیم رژیم مملکت ما عوض می‌شود و ما به پادشاه مملکت خودمان خیانت کرده‌ایم این اولین ضررش متوجه به مقام سلطنت است. در این لایحه من از نظر صلاح‌اندیشى آن چه که به نظرم می‌رسد می‌گویم و به قول آن گوینده معروف تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال، این در درجه اول زبانش متوجه مقام سلطنت ایران است و ما براى حفظ مقام سلطنت هم که شده باید با تمام قوا جلوى تصویب این آیین‌نامه را بگیریم. دولت اگر واقعاً ریگى به کفشش نداشته باشد دو جلسه شد، جلسه خصوصى شد در جلسه خصوصى دوازده نفر از ناطقین صحبت کردند و همه مخالفت کردند که این آیین‌نامه باید به مجلس و حتى مذاکراتى هم شد در چگونگى انتخاب آن هیئتى که می‌خواهند رسیدگى بکنند براى تجدید نظر این طرح یک دسته‌اى گفتند شعب انتخاب بکنند آقاى رئیس فرمودند در اختیار مجلس می‌گذاریم در جلسه علنى

+++

با رأى مخفى انتخاب بشود، دیشب هم جلسه شده بود براى همین کار و در آن جلسه خصوصى هم نتیجه گرفته نشده بود زیرا تا آنجا که من اطلاع پیدا کردم کسانى که نصیحت می‌دهند به دولت گفته بودند اگر با رأى مخفى باشد چون اکثریت آقایان نمایندگان محترم با این لایحه مخالفند اقلیت را انتخاب می‌کنند (این طور نیست) گفتند از شعب انتخاب شود شعب هم همین طور چون اکثریت نمایندگان مخالف هستند باز اقلیت انتخاب بشود این است که دولت آن نتیجه مطلوب را از این طرح نخواهد گرفت به این لحاظ امروز بغتته این موضوع را در مجلس مطرح کردند و الا روز پنجشنبه گذشته تمام وقت مجلس صرف جلسه خصوصى شد که راه حلى پیدا کند دیشب جلسه خصوصى بود و در اطراف این موضوع صحبت شد این است که به عقیده بنده زیر این کاسه نیم کاسه‌اى است و تصویب این لایحه به مصلحت ملت ایران و وحدت ایران نیست از این گذشته در این لایحه و آیین‌نامه آن می‌گوید که مالیات‌هاى غالب نقاط 80 درصد صرف همان شهرستان می‌کنند بسیار خوب مالیات سیگار را که صدى سیصد صدى چهار صد می‌گیرند این تمامش در تهران گرفته می‌شود و سیگارش در شهرستان‌ها مصرف می‌شود حق انحصار قند و قماش و سایر چیزها دولت که حق انحصار می‌گرفته اینها در تهران گرفته می‌شود در گمرک گرفته می‌شود به سایر شهرستان‌ها قسمت می‌شود در یک شهرستان سبزوار بنده تصور می‌کنم در حدود دویست هزار تومان درآمد بیشتر ندارد و در ماه در حدود چهار صد هزار تومان باید به مستخدمین حقوق بدهند این تفاوتش چطور می‌شود همه را تهران می‌گیرد با این کیفیت خرج می‌کنند شما که می‌گویید تهران همه جا را خراب کرده این کیفیت که بدتر همه جا را خراب می‌کند عواید نفت جنوب را تهران می‌گیرد یک جا به موجب یک چک آن وقت به شهرستان‌ها نمی‌دهد شهرستان‌ها مستثنى هستند اینها یک کارهایى است که به عقیده بنده خیلى تأمل و مطالعه لازم دارد خاصه که آن آیین‌نامه اصولاً برخلاف قانون است و برخلاف وظیفه نمایندگى است آقایان مگر وکلا حق دارند وکالت در توکیل بدهند هیچ وکیلى حق دارد که یکى کس دیگرى را وکیل کند که بیاید اینجا رأى بدهد از طرف آقاى اردلان بنده بیایم رأى بدهم که موافق دولتم یا مخالف آن کمیسیونى که در نظر گرفته آن تقریباً یک وکالت در توکیلى است که با این ماده از آیین‌نامه توافق ندارد ماده 113 یک تبصره دارد تبصره، نمایندگان و دولت نمى‌توانند تصویب مطالب و مواد یک لایحه یا طرح قانونى و یا گزارش را به عنوان طرح یا لایحه به صورت ماده واحده تصویب‏ نمایند در این موارد هر مطلب که به عنوان طرح یا لایحه پیشنهاد می‌شود باید مواد و تبصره‌هاى آن جزو طرح باشد. پس این برخلاف این ماده آیین‌نامه است شاید در ظرف این مدتى که بنده افتخار حضور در جلسات مجلس شوراى ملى را دارم تا امروز مکرر از نقاط شمالى و از سایر نقاطى که حکومت نظامى هنوز حکمفرما است تلگرافات و نامه‌هاى زیادى رسیده است که وجود حکومت نظامى مغایر با اصول حکومت دموکراسى است (صحیح است) از اصفهان مکرر تلگراف شده از طرف مردم از طرف کارگران ولى چون اینها نمى‌خواهند صداى کسى در بیاید و هر که حرف زد با سرنیزه زبانش را از پس گردنش در بیاورند یا از سایر نقاط دلشان نمى‌خواهد کسى طلب حقوق خودش را بکند یا استیفاى حقوق خودش را بکند فورى می‌گویند مرتجعى یا توده‌اى هستى یا همکار غلام یحیى و پیشه‌ورى بودى به این عنوان و دستاویز مرد مرا می‌گیرند به زندان مى‌اندازند و با آن ماده‌هاى کذایى حکومت نظامى هر بلایى سر هر کس خواستند تا حالا آوردند مانع از این هستند که مردم به بزرگ‌ترین حق مشروع و خودشان که حق دخالت در سرنوشت مملکت یعنى دخالت در انتخابات شهرستان خودشان است یکى دخالتى بکند به موجب ماده 5 حکومت نظامى او را توقیف می‌کنند و توده‌اى یا کمونیست‌چى یا از این چیزها که می‌گویند افراد پیشه‌ورى و غلام یحیى را گرفته‌اند و دو سال و سه سال و شما که زندان انداختند اگر واقعاً می‌خواهید حق مردم را بدهید اگر می‌خواهید حکومت مردم به مردم را عملاً در این مملکت اجرا کنید این حکومت‌هاى نظامى را بردارید مردم خودشان حق خودشان را می‌گیرند مردم اگر بهشان اجازه بدهند که در سر‌نوشت مملکت دخالت کنند خیال می‌کنم مردم حسن انتخاب داشته باشند می‌دانند کى را انتخاب کنند که بتواند براى امور شهرستان‌شان دوندگى بکند خود آقایان می‌دانند که واقعاً آن اشخاصى که مردم انتخاب‌شان کرده‌اند در شهرستان‌ها صبح تا شام براى شهرستان‌شان می‌دوند کار می‌کنند داروشان اگر نرسیده باشد دنبال کار داروشان می‌روند طبیب اگر نداشته باشند دنبال طبیب‌شان می‌روند من غالباً مى‌بینم که بسیارى از آقایان وکلا وقتى که توى مجلس به بعضى از وزرا برسند می‌گویند ما دارو نداریم طبیب نداریم خوب واقعاً وقتى مردم اینها را انتخاب کردند دنبال کار دارو و طبیب می‌روند ولى وقتى با زور به آنها تحمیل شده باشد وضع شهرستان‌ها بدتر می‌شود با تصویب این ماده واحده هم نه تنها کار این مملکت درست نمی‌شود بلکه مملکت را تجزیه می‌کند ما هم به همین دلیل بود که نسبت به فوریت اول و فوریت دومش که آقاى نخست وزیر پس گرفتند تقاضاى رأى با ورقه کرده بودیم خود لایحه را هم البته ما با ورقه تقاضا خواهیم کرد که رأى گرفته شود تا معلوم شود چهل و پنجاه سال دیگر مردم بدانند که چه دسته‌اى بودند که حساب روزهاى خطرناک این مملکت را کردند پیش‌بینى روزهاى خطیر و بحرانى را کردند و حتى گفتند که این مملکت را به باد تجزیه می‌دهند و حرف‌های‌شان را زدند و باز هم بودند اشخاصی که یا واقعاً ندانسته یا دانسته یا تعهداً یا روى تعصب رفتند رأی دادند مملکت را به آن روز انداختند وضع امروز دنیا یک وضع عادى نیست ببینید در کره این کره جلوى شما است ما نباید سرود یا دمستان بدهیم و بگوییم خودمختارى کردستان به علاوه اصلاً یکى از کردها به من می‌گفت که آقا چرا اسم کردستان را جزو اکباتان نگذاشتند ننگ داشتند که بگویند که کردستان جزو اکباتان است یا لرستان آنجا را هم نگذاشته‌اند ننگ داشتند که اسم کردستان را ببرند و این توهین به نژاد کرد و لر است و ما از نژاد پاک ایرانى هستیم به چه مناسبت اسم کردستان را از صفحه جغرافیایى ایران خارج کردند و به این مناسبت اعتراض داشت ولى چه اسم کردستان را گذاشته باشند اینها یک چیزهایى است که از لحاظ مملکت خیلى قابل اهمیت و مطالعه است و نبایستى همین طور با یک قیام و قعود نسبت به آن رأى داد وانگهى همه آقایان می‌دانند که مجلس گذشته راجع به نفت یک قانونى گذرانده که دولت‌ها مکلفند طبق این قانون استیفاى کامل حقوق ملت ایران را از نفت جنوب بکنند بعضى دولت‌ها یک اقداماتى کردند که منجر به آن لایحه کذایى شد که آخر دوره در مجلس آن مبارزه شدید را هم اقلیت کردند و هم کمک اکثریت باعث شد که عقب افتاد دولت جدید هم آمد اینجا نه آرى گفت و نه نه و این جزو دستور مجلس شد و دولت جدید هم آمد نظرى راجع به نفت نداده اگر واقعاً نظر این است که موضوع لایحه نفت را با خود انجمن محلى خوزستان حل بکنند به چه مناسبت دولت اینجا بلند نمی‌شود نظرش را بگوید یک کمیسیون خاصى هم اینجا هست آن کمیسیون خاص هم نامه نوشت به وزارت دارایى تا این تاریخ به ما جواب نداده‌اند که این پرونده‌ها را به کمیسیون خاص می‌فرستیم یا نمى‌فرستیم آقایان که اگر هر پرونده‌اى را بخواهید از وزارتخانه‌ها به شما می‌دهند آقاى شوشترى بودند آقاى دکتر مصدق رئیس کمیسیون نفت نامه به وزارت دارایى‏ نوشته‌اند که پرونده‌هاى مربوط به نفت گزارش آرمتیاژ اسمیت گزارش پرفسور ژیدل بیلان‌هاى شرکت نفت تمام اینها را بفرستید تا حالا جواب نداده‌اند (مهدوى- جواب داده‌اند) جواب داده اند محرمانه مستقیم حالا مقدور نیست تا آخر هفته می‌فرستیم و آن آخر هفته هنوز نیامده اگر دولت نظرش استیفاى حقوق ایران و استیفاى منافع ملت ایران است بلند شود و این لایحه‌ها را بیاورد نظرش را بگوید آقا من نظرم نسبت به طرح و تصویب لایحه نفت چیست، لایحه سابق را قبول دارم؟ قبول نداریم لایحه دیگرى می‌خواهم بدهم؟ بالأخره این یکى از مسائل معضل و مهم مملکتى است دولتى که تمام اصلاحات مملکت را موکول کرده است به یک لایحه تقسیمات کشورى که می‌خواهد مملکت را تجزیه بکند آیا این لایحه نفت که در اثر تعویق آن سالى سى و چهل میلیون لیره پول ما از بین می‌رود این قدر ارزش نداشته اگر دولت نظرش خدمتگزارى است نظرش را راجع به نفت روشن بکند موضوع

+++

نفت از اهم مسائل مملکتى ما است اگر موضوع نفت حل شد آن وقت برگردید بیایید تقسیمات کشور را بکنید یعنى چون خارجی‌ها تصور کرده‌اند که این لایحه با این کیفیت با این حسن توجهى که اکثریت نمایندگان ملت ایران دارند تصویبش در این مجلس مشکل است این طور تصور کردند گفتند این را به طور دیگرى عملى می‌کنیم هم صد تومان را باید بدهی و هم پیاز را باید بخوری و هم چوب را باید بخوری این را به این نحو می‌خواهند به خورد ملت ایران بدهند اگر منظور این است که در یک انجمن ایالتى و ولایتى این امتیاز را بدهید به شرکت نفت درست است که در لایحه آنجا نوشته شده که انجمن حق ندارد این کارها را بکند ولى اگر کرد چه می‌شود بنده نمى‌خواهم بعضى مطالب را اینجا عرض بکنم بنده نگفتن اینها را خیانت به مملکت می‌دانم از لحاظ این که توجه آقایان را جلب نموده باشم این منشور سازمان ملل متفق را شما در مجلس گذشته تصویب کردید ببینید اگر چنین کارهایى کردند از لحاظ منشور ملل متفق هم شما حق ندارید کارى بکنید شما به دست خودتان مملکت ایران را تجزیه می‌کنید دارید حق می‌دهید به شهرستان‌ها که از ایران عملاً تجزیه بشوند شهرستان‌ها نمى‌خواهید تجزیه بشوند من این را به آقایان اطمینان می‌دهم که ایرانى شمالش جنوبش غربش شرقش آذربایجانش خوزستانش تمام اینها علاقمند به استقلال ایران و به عظمت ایران هستند (صحیح است) و در اقصى نقاط ایران اگر از یک زارع بپرسید می‌بینید علاقمند به عظمت ایران است او دلش نمی‌خواهد ایران تجزیه بشود ولى وقتى سیاست‌هاى خانمان برانداز همان سیاستى که افغانستان یک قسمت از ایران را در دوره ناصرالدین شاه از ایران مجزا کرد همان سیاستى که یک قسمت از ترکستان شرقى را از ایران مجزا کرد همان سیاستى که بلوچستان را از ایران مجزا کرد همان سیاستى که بحرین را تکلیفش را بر ما مجهول کرده است همان سیاستى که فیروزه را الان از خاک ایران جدا کرده این سیاست‌ها هست تحریک می‌کنند و ایران را تجزیه می‌کنند نظر دولت معلوم نیست اگر واقعاً قصدش این است که امور شهرستان‌ها به دست خود مردم محل باشد چرا از بحرین در این لایحه اسمى نیاورده بحرین هم یک قسمت از ایران است تکلیف بحرین را باید روشن بکنید تکلیف فیروزه را باید روشن بکنید اگر ایشان می‌خواست حسن تفاهمى در کار باشد چرا مطالبه نکرد در برنامه‌اش اشاره نکرد که موضوع طلاهاى ایران از شوروى چطور می‌شود ما از دولت شوروى چطور می‌شود ما از دولت شوروى طلبکار هستیم یا خیر موضوع مطالبات ایران از دولت شوروى چه می‌شود اینها یک مطالبى است که اگر واقعاً دولت دلسوز باشد خیلى از این موارد به نظر می‌رسد بعد شاید می‌خواهید براى شهرستان‌ها به عنوان این که ما می‌خواهیم کار مردم دست خود مردم باشد ظاهرش فریبنده ولى باطنش به قدرى زننده و به قدرى خیال می‌کنم زیان‌آور به حال ایران که خدا می‌داند هیچ طرحى من قسم می‌خورم به خداوند متعال که هیچ طرحى تا کنون به این زیان‌آورى در مجلس مطرح نشده من تعجب می‌کنم از آقایان نمایندگان محترم شما که در جلسه خصوصى همه‌تان با یک شهامت و با یک شجاعتى بلند شدید صحبت کردید مخالفت کردید گفتید ایران را تجزیه نکنید این لایحه یک نفر موافق آن هم موافق آن چنانى بیشتر نداشت و در حدود 24 نفر مخالف صحبت کرد چطور شد که دیشب تا حالا این طور یک مرتبه تغییر ماهیت دادید (کشاورز‌صدر- حالا هم همان عقیده هست) در جلسه خصوصى یک دسته‌اى از آقایان مخصوصاً خود جناب آقاى فرامرزى که امروز ه من می‌دانم شما آن عقیده را دارید مخالف آن طرح هستید یا نه از آن اقایان 24 که در جلسه خصوصى مخالفت کردند و گفتند مخالفم یکی‌شان را دید می‌گفت که نه آقا این طور نیست من از ایشان خواستم سؤال بکنم منتها نخواستم به روی‌شان بیاورم که می‌گوید نه این طور نیست اگر براى خوش‌آیند دولت است که در جلسه خصوصى اظهار عقیده‌تان را کردید اگر درست است که تا حال عقیده‌تان عوض شده به ما بگویید بدانیم که چه دلایلى داشته که از دیشب تا به حالا شما که مخالف بودید تغییر ماهیت داده امروز موافق شدید این است که بنده خواستم توجه آقایان نمایندگان محترم را به این موضوع جلب کنم و عرض کنم که‏ در اطراف این لایحه و این آیین‌نامه که نوشته شده یک قدرى بیشتر مطالعه بکنید اگر قرار است به کمیسیون برود بنده موافقم (تیمورتاش- می‌رود به کمیسیون قربان) بنده می‌ترسم غافلگیر بشوم برقى از خیمه لیلى بدرخشد سحر- وه که با خرمن مجنون دل افکار چه کرد) من می‌ترسم یک برقى بجهد و یک مرتبه به قدرى مجلس را زیر و رو بکند و منقلب بکند که زور هیچ کس نرسد که جلو این کار را بگیرد و عملاً مجلس تسلیم شود (یک نفر از نمایندگان- باید بیاید به مجلس) در دوره گذشته اواخر مجلس یک مشت قوانین از کمیسیون گذشت که خدا می‌داند این قوانین خیانت به مشروطه ایران بود خیانت به موجودیت ایران بود خیانت به استقلال ایران بود ما هر چه مخالفت کردیم هر چه اصرار کردیم هر چه التماس کردیم که آقایان در مسائل کلى اقلیت و اکثریت وجود خارجى ندارد در جلسه خصوصى پریروز رئیس دولت که خواست تند برود بنده که اقلیت بودم بلند شدم از حقوق اکثریت دفاع کردم گفتم آقا مجلس مظهر اراده ملت ایران است و هیچ کس حق توهین به مجلس ندارد و من اجازه نمى‌دهم که کسى به مجلس ایران توهین بکند این را همه آقایان می‌دانند در مسائل کلى اقلیت و اکثریت وجود ندارد این یکى از آن مسائلى است که بنده خیال می‌کنم که نبایستى اقلیت و اکثریت وجود داشته باشد ما همان طور به نسلى که معاصر با سلطنت شاه سلطان حسین صفوى بوده است نفرین مى‌فرستیم و دشنام می‌دهیم نسل‌هاى آینده به ما نفرین و دشنام خواهند داد که شما مملکت ایران را تجزیه کردید شما بدتر از نسل معاصر شاه سلطان حسین بودید من مجبورم که این عرایض را از پشت این تریبون بگویم و وظیفه ملى و نمایندگى خود را انجام بدهم از کسى هم ترسى ندارم هیچ‌کس هم در سرنوشت من نمی‌تواند مؤثر باشد اگر می‌توانستند مؤثر باشند با آن صحبت‌هایى که آخر دوره گذشته بنده کردم من حالا نمى‌بایستى اینجا باشم با آن مخالفت‌هایی که من در دوره گذشته کردم می‌بایستى در زندان باشم پس مقدرات من دست دیگرى است آقایان اگر موحد هستید توکل به خدا دارید دولت‌ها در انتخاب سنا تأثیر ندارند وقتى اراده خدا بر این قرار بگیرد که بنده انتخاب بشوم دولت‌ها عاجزتر از آن هستندکه بتوانند جلوگیرى بکنند اگر توکل به خدا داشته باشید این را من به شما اطمینان می‌دهم که کسى نمى‌تواند به شما کوچک‌ترین صدمه‌اى وارد بیاورد با توکل به خدا همه‌مان متحد بشویم خواهید دید که براى مملکت می‌شود کار کرد در قضایا شهامت داشته باشیم به خدا و به تمام مقدسات می‌توانیم کار بکینم یک قدرى باید دل و جرأت خودمان را زیادتر بکنیم بنده خودم را عرض می‌کنم فرض کنید که جلو مجلس ترور شدم مگر بنده تعهد کرده‌ام هزار سال عمر کنیم یا هزار بشکه آب شاه بخورم یا ده هزار نان سنگک بخورم (احسنت) زندگى تا وقتى خوب است که انسان براى سعادت هموطنانش و براى افراد بشر کار بکند این زندگانى که بخواهد صرف تجزیه یک مملکتى شود صرف خیانت به مملکت شود این زندگى نیست به خدا ارزش ندارد این خسرالدنیا والاخره است نه دنیا دارد نه آخرت زندگى آن است که آدم نیک‌نام و با شرافت زندگى کند این اصولى بود که بنده خواستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و همه آقایان را به وظیفه خطیر نمایندگی‌شان توجه داده باشم آقایان به خدا و به تمام مقدسات هیچ قدرتى بالاتر از قدرت مجلس نیست هیچ کس نمی‌تواند درک بکند که قدرت کرسى پارلمان چقدر است‏.

رئیس- آقاى مکى دو دقیقه از وقتتان گذشته‏

مکى- بند ه عرایضم تمام نشد ه ولى مى گویند وقت تمام شده چون مطالبى است که میخواستم گفته باشم این است که مطالبى رابه عرض رساندم امیدوارم که مورد توجه همکاران محترم قرار بگیرد و در اطراف این موضوع تأمل و مداقه کاملى بکنند که ما بفهمیم و ملت ایران بفهمد که این لایحه رادولت براى چه آورده ولى راجع به لایحه نظر دولت نظرش را نمى‌دهد و ساکت است

+++

رئیس- پیشنهادى از آقاى کشاورز‌صدر راجع به کفایت مذاکرات رسیده است وقت هم تمام شده.‏

آزاد- نمی‌شود یک موافق و یک مخالف باید صحبت کند این پیشنهاد وارد نیست.‏

کشاورز‌صدر- اجازه بدهید من یک توضیحى بدهم اگر مخالفت کردید پس می‌گیرم.‏

مکى- آقاى کشاورز‌صدر شما غالباً با اقلیت همکارى می‌کنید.

کشاورز‌صدر- جنابعالى آقاى دکتر (اشاره به آقاى دکتر مصدق) اجازه بفرمایید که دو کلمه هم شده صحبت کنم می‌خواهید دو کلمه بگویم می‌خواهید نگویم آقایان خواستم این نکته را عرض کنم آقایان در جلسه خصوصى مذاکره شد اکثریت قریب به اتفاق معتقد شدند که باید این آیین‌نامه و ماده واحده را باید روى هم بریزند و یک چیز خوبى درست بکنند و بیاورند در کمیسیون خاصى و بعد بیاید به جلسه علنى و این نظر آقایان را تأمین می‌کند و این که من اطلاع دارم دولت هم موافقت کرده و با این نظر موافق است از این جهت بود که من خواستم خدمت آقایان این را عرض کنم (آزاد- چرا مطرح گردید) مى‌خواستند که این پیشنهاد مطرح شود این پیشنهادى که این نظر را تأمین بکند حالا که فرمودید که خلاف شده است بنده پس می‌گیرم.‏

رئیس- دستور جلسه بعد را به اطلاع آقایان می‌رسانم بعد هم آقاى دکتر جلالى به عنوان ماده 90 اجازه خواسته‌اند دستور یک لایحه گمرک است که دو فوریتش تصویب شد اگر حاضرشد البته مطرح می‌شود یکى دو دوازدهم است دنباله مذاکرات راجع به لایحه معافیت گمرکى دارو است که دو فوریت آن را آقایان تصویب کردند یکى آن لایحه 10 نفر تند‌نویس است که مجلس سنا تقاضا کرده (یکى از نمایندگان- نطق‌هاى قبل از دستور هم) نطق‌ها و سؤالات از آقایان وزرا است.‏

ارباب مهدى- توضیحى داشتم.‏

شوشترى- امر بفرمایید راجع به سؤالات بنده جواب بدهند.

رئیس- همه آقایان وزرا براى جواب حاضر هستند آقایان صبر کنید تا آقاى ارباب صحبت کنند.

ارباب مهدى- راجع به طرحى که آقایان وکلا امضا نموده‌اند و جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند که اصل جنبه خرج دارد (نمایندگان از جلسه خارج شدند و جلسه از اکثریت افتاد)

رئیس- آقایان قدرى تأمل کنید ایشان بیانات‌شان را عرض بکنند.

ارباب مهدى- خواستم توضیح بدهم که جنبه خرج ندارد.

( در این موقع آقایان نمایندگان از مجلس خارج شدند) چون اکثریت نیست بعد توضیح می‌دهم.‏

رئیس- جلسه آینده روز سه‌شنبه سوم مرداد ساعت 9 صبح دستور هم مطالبى است که گفته شد.

( مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294568!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)