کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه 49 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 5 اَمرداد ماه 1323  

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- مذاکرات نسبت به ورود در دستور

3- تصویب دو فوریت طرح راجع به آئین‌نامه مازاد غله سهم و رعایا و مذاکره در اصل طرح

4- تقدیم یک ورقه سؤالیه از طرف آقای محمد طباطبایی

5- بقیه مذاکره در طرح قانونی راجع به مازاد غله

6- تقدیم دو فقره لایحه قانونی از طرف آقای وزیر جنگ

7- بیانات آقای رئیس راجع به جلسه آتیه موقع دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه 49

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 5 اَمرداد ماه 1323

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- مذاکرات نسبت به ورود در دستور

3- تصویب دو فوریت طرح راجع به آئین‌نامه مازاد غله سهم و رعایا و مذاکره در اصل طرح

4- تقدیم یک ورقه سؤالیه از طرف آقای محمد طباطبایی

5- بقیه مذاکره در طرح قانونی راجع به مازاد غله

6- تقدیم دو فقره لایحه قانونی از طرف آقای وزیر جنگ

7- بیانات آقای رئیس راجع به جلسه آتیه موقع دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و بیست دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید

صورت مجلس روز سه­شنبه 3 اَمرداد ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند. (اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین با اجازه - آقایان : تربتی - بیات - خاکباز - نراقی - رحیمیان

غائبین بی‌اجازه - آقایان : مؤید ثابتی- شجاع - کفایی - عامری - آصف - سلطانی - قبادیان - ظفری - روحی - فرهودی - تهرانچی - خلعت‌بری - کام‌بخش)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- اعتراضى بر صورت مجلس نیست؟ (اظهار شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- مذاکرات نسبت به ورود در دستور

رئیس- عده ده- دوازده نفر از آقایان براى نطق قبل از دستور اجازه خواسته­اند:

سیف‌پور فاطمى- بنده با ورود در دستور مخالفم.‏

جمال امامى- دستور چیست؟

رئیس- دستور آئین‌نامه مازاد غله و بعد اعتبارنامه است.

سیف پور فاطمى- علت چند چیز است که بنده با ورود در دستور مخالفم.‏

رئیس- بفرمایید آقا.

سیف پور فاطمى- عرض کنم اگر خاطر مبارک باشد سابقاً در مجلس صحبت شد که نطق قبل از دستور فایده ندارد

+++

و به وسیله سؤال بهتر است که از آقایان وزرا پرسش شود و شروع شد به سؤال کردن و این بنده دو ماه است که از آقاى وزیر جنگ راجع به قانو‌شکنی­ها و توقیف روزنامه­ها و فرستادن دژبانى در خانه مدیران جراید و این اداره روزنامه­ها را مثل یک دکان بقاى فرض کردن سؤالى کرده­ام در مملکت این قانون شکنی­ها شده است حالا اجازه بفرمایید که قبل از دستور این صحبت­ها را بگوییم تا اقلاً مردم بدانند که مجلس در فکرشان هست حالا اقدام نمی‌کند امرى است علیحده‏

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- اگر همان طور که تعیین وقت شده بود ما ساعت 9 تشکیل جلسه می­دادیم جا داشت که قبل از دستور هم صحبت شود و یک ساعت وقت هم صرف نطق قبل از دستور بشود ولى این طور نمی­شود الان یک ساعت به ظهر بیشتر نداریم و عملاً هم مکرر دیده شده که نطق­هاى قبل از دستور بیش از یک ساعت و نیم وقت خواهد گرفت و وقتى براى نطق در دستور باقى نمی‌ماند الان لایحه مازاد غله یک ماه و نیم است که در دستور گذاشته شده و وقتى نداریم و این لایحه ضرورى است و باید مطرح شود به این جهت بنده استدعا می­کنم اجازه بفرمایید وارد دستور بشویم.

رئیس- آقاى دکتر شفق.

دکترشفق- بنده می­خواستم استدعا کنم آقایان نمایندگان توجه بفرمایند که از آغاز مجلس تا به امروز مدتى از وقت هر جلسه صرف این می­شود که وارد دستور بشویم یا نشویم از مباحثات گذشته نتیجه عمل و مرسوم مجلس این طور شد که هر وقت مطالب فورى مهم و با اهمیتى در کار است قبل از دستور صحبت شود نهایت این که تمایل عموم آقایان نمایندگان این است که صحبت­هاى قبل از دستور حتى‌الامکان خلاصه باشد تا این که وقت مجلس ضایع نشود بنده تصور نمی­کنم که مذاکرات قبل از دستور را نشود از مجلس به کلى صرف‌نظر کرد و از طرفى هم دستور مجلس را نمی­شود تعطیل کرد حالا هر وقت که حاضر نمی­شوند به ورود در دستور داعى ندارد که به بعضی­ها قبل از دستور اجازه بفرمایند و بعد روز دیگر آقایانی که صحبت ندارند مخالفت کنند معمولاً این قاعده شده است که آقایانی که صحبتشان را در جلسات قبل می­کنند همین که سایرین می­خواهند در جلسه دیگر صحبت کنند چون خودشان دیگر کارى ندارند مخالف مذاکرات قبل از دستور می­شوند و آنهایی که صحبتى دارند اصرار می­کنند که باید قبل از دستور صحبت شود من جمله بنده موافقم و عقیده دارم که به شدت بایستى قبل از دستور صحبت شود و حیات مملکت امروز روى این مطلب است و آن کسانی که نمی‌خواهند آن روز صحبت کنند همان روز مخالفند و مجلس بین این موافقت و مخالفت حقیقتاً بلاتکلیف مانده است بنده هم مطالبى دارم که در صورت موافقت مجلس به طور خلاصه عرض خواهم کرد.

رئیس- آقاى طوسى (همهمه نمایندگان)

طوسى- اگر می­خواهید فریاد کنید صداى من از همه آقایان بلندتر است بنده اصولاً با نطق قبل از دستور از آن جهت موافقم که به عقیده تمام آقایان از سؤالات نتیجه نمی­گیریم شما آمده­اید براى این مملکت کار بکنید باید دردتان را قبل از دستور بگویید مکرر اینجا گفته شده است که دولت باید در مجلس حاضر باشد و حرف را بشنود و بلافاصله به وزیر مسئول بگوید و درجلسه بعد نتیجه بگیرید مادامی که این نتیجه را نگیرید به هیچ وجه به مقصود نخواهید رسید اما به قسمى که فرمودند راجع به آئین‌نامه غله خواستم عرض کنم که امروز عصر آقاى دکتر میلسپو بنا است بیاید مجلس بنده معتقدم و پیشنهاد می­کنم اگر آقایان موافق باشند بعد از مذاکرات با ایشان صحبت بکنیم اگر نتیجه گرفته شد فبهاالمراد و الّا بعد از دستور صحبت بکنیم این است عقیده بنده.

رئیس- رأى می­گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

(3- تصویب دو فوریت طرح پیشنهادى راجع به آئین‌نامه مازاد غله سهم رعایا و مذاکره در اصل طرح‏ )

رئیس- عرض کنم دستور در درجه اول آئین­نامه غله است.

یک نفر از نمایندگان- اجازه می­فرمایید؟

+++

رئیس- اجازه بدهید عرض کنم بعضى از آقایان به بنده گفته­اند که آقاى رئیس دارایی قرار گذاشته­اند عصر امروز یا صبح شنبه بیایند به کمیسیون دارایی و در این باب صحبت کنند و برطبق نظر مجلس ترتیبى بدهند حالا بسته است به نظر مجلس.‏

بعضى از نمایندگان- خیر آئین‌نامه مطرح شود.

محمد طباطبایی- اجازه می­فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

محمد طباطبایی- عرض کنم این مسأله در جلسه گذشته مذاکره شد.

اردلان- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.‏

محمد طباطبایی- اخطار نظامنامه­اى همین است که بنده عرض می­کنم در جلسه گذشته هم نظامنامه خوانده شد و هم قانون اساسى و هم سوابق و هم مصلحت وقت مقتضى است که آقایان در این باب عجله نفرمایند تا وزیر مسئول بیاید.

اردلان- آقاى وزیر دارایی هستند. بیرون هستند.

محمد طباطبایی- حالا اگر دوباره می­خواهید وقت را ضایع کنید بنده قانون را می­خوانم نظامنامه را می­خوانم یک مطلب دیگری است و الّا یک طرحى است که مربوط است به یکى از وزارتخانه­ها تا وزیر مسئول نیاید نمی­شود. وقتى که آمدند صحبت کنید.

یکى از نمایندگان- اگر نیامدند چه؟

محمد طباطبایی- از بنده تکلیف نخواهید اگر نیامد آنوقت ببینید که قانون و نظامنامه چه تکلیفى را معین کرده است مقررات چه دستورى به شما می‌دهد.

4- تقدیم یک ورقه سؤالیه از طرف محمد طباطبایی

محمد طباطبایی- عرض کنم اجازه که بنده خواسته بودم براى تقدیم این ورقه بود به مقام ریاست با اجازه آقایان بنده سؤالى کرده­ام از آقاى وزیر کشور و آقاى وزیر جنگ و این سؤال را هم کتباً تقدیم می­کنم به مقام ریاست که به جریان قانونى خودش بیندازند و راجع است به فقدان مرحوم یا شاید زنده باشد فرخ‌زاد که آقایان ملاحظه فرمودند یک عده 30 40 نفر زن و بچه به حال گریه آمده بودند براى توسل به مجلس شوراى ملى.‏

حاذقى- سؤال شده است.

اردلان- این که مربوط به مازاد غله نیست.

محمد طباطبایی- من دو مرتبه این سؤال را کردم به نتیجه نرسید حالا این سؤال را کتباً به مقام ریاست تقدیم می­کنم.‏

5- بقیه مذاکره در طرح قانونى راجع به مازاد غله

دکتر عبده- صحبت راجع به چه موضوع است؟

رئیس- صحبت راجع به موضوع مازاد غله است چون مطرح است حالا اجازه داده می­شود.

اردلان- بنده اخطار نظامنامه­اى دارم.‏

رئیس- راجع به چه موضوع؟

اردلان- راجع به این که رعایت اسامى که در درجه اول نوشته شده است نمی­فرمایید .

رئیس- آقاى نقابت. ‏

نقابت- عرض کنم که بعضى از آقایان سؤال می­کردند که عباراتی که در این طرح نوشته شده است چیست براى این که آقایان مطلع بشوند که در این طرح چه نوشته شده توجه بفرمایند بنده اول این طرح را قرائت می­کنم چون غالباً دست آقایان نیست.

ماده واحده- وزارت دارایی و سازمان­هاى خواربار مجازند مازاد غله سهم رعایا را به رضایت آنها در برابر تسلیم قند و شکر و چاى و قماش به بهایی که بین اهالى کشور از طرف دولت توزیع می­شود به قیمتى که در هر یک از نقاط کشور براى جمع آورى مازاد غله به مالکین پرداخته می­شود خریدارى و جمع آورى کنند.

تبصره- جمع‌آورى سهم غله رعایا جز به ترتیب مذکوره در بالا ممنوع و کلیه مقرراتى که با این قانون منافى باشد در مورد جمع آورى مازاد سهم رعایا ملغى است)

حاصل این طرح این است که ممکن است از رعایا مازادى بگیرند.

فولادوند- یعنى ندارند که بگیرند.

نقابت- استدعا دارم آقاى فولادوند توجه بفرمایند وقتى

+++

که یک ناطقى در جلسه صحبت می­کند اگر داخل در مذاکرات او بشوند یا مطلب را فراموش می­کند یا به مداخله کننده خداى نخواسته جسارت می­کند حاصل این طرح این است که از رعایا مطلقاً مازادى نگیرید و اگر خواستید مازادى بگیرید آن مازاد فقط با قند و چاى و قماش مبادله شود آنچه که بنده مى‌فهمم این است و نکته دیگرى هم در این طرح نیست (صحیح است) بنده در آئین‌نامه دکتر میلسپو و طرح اصلاحى ایشان دیدم که مقرر داشته­اند فقط از رعایایى که محصول­شان زاید بر مصرف و به اندازه­ای است که می­توانند بفروشند بگیرید یعنى سهم زراعتى آنها معاف است مازاد بعد از وضع مخارج از آنها باید گرفته شود و آئین‌نامه در این خصوص گذشته و به تصویب رسیده است حالا می­گویید رعیت مازاد ندارد و چنانچه آقایان این نظر را دارند آن وقت سال به به انتفا موضوع است یعنى اگر رسیدگى کردیم که یک رعیتى اضافه از خرج خودش و عایله­اش و بذرى که داده است و خوراک عوامل و گاوش که داده است چیز دیگرى ندارد البته نباید از او گرفت معنا هم همین است عمل هم همین است.‏

یک نفر از نمایندگان- عمل این طور نیست.‏

نقابت- خوب اگر این عمل با این مسأله قانونى که سابقه در پیشنهاد دارد و سابقه وضع یک مقرره و نظاماتى در مجلس دارد تطبیق نمی­کند بایستى آقاى وزیر دارایی تذکر بدهند که چرا عمل با مقررات تطبیق نمی­کند ولى آنچه که بنده به خاطر دارم جریان قانونى قضیه این است که عرض می­کنم.

سنندجى- نیست این طور

نقابت- البته امسال سال خشک سالى است و زراعت انجام نشده است و در بسیارى از نقاط زراعت دیم به عمل نیامده و در بعضى از نقاط هم به واسطه این که بعضى از محصولات مفیدتر بوده است آب آن زراعت را داده­اند به بعضى محصولات مفید دیگر

رئیس- آقاى نقابت توجه بفرمایید که فوریت هم مطرح است در باب فوریت هم نظرتان باشد.

نقابت- چون زراعت کسر آمده به‌النتیجه محصول انجام نشده و یک عده­اى از رعایا برطبق مقررات نمی­توانند مازادى بپردازند چون آقاى رئیس تذکر دادند که فورتى هم مطرح است تذکر بنده راجع به فوریت این است که. . .

امینى- فوریتش تصویب شده است و از دستور خارج شد.

نقابت- آقاى رئیس فرمودند.

امینى- آقاى رئیس اشتباه فرمودند.

نقابت- به آقاى رئیس بگویید.

امینى- در صورت مجلس ببینید قید شده است.‏

رئیس- دو فوریت تقاضا شده است و دو فوریت هم تصویب نشده.

اعتبار- یک فوریت تصویب شده.‏

صمصام- بلى یک فوریت تصویب شده.‏

امینى- پس باید برود به کمیسیون‏

یک نفر از نمایندگان- کدام کمیسیون؟

نقابت- کمیسیون مبتکرات اجازه بدهید بنده حل می­کنم مطلب را یا این است که یک فوریت لایحه تصویب شده است در این صورت باید برود به کمیسیون مبتکرات اگر چنانچه دو فوریت آن تصوب نشده است که باید فى‌المجلس طرح شود و بنده در کلیات صحبت دارم.‏

رئیس- فوریت تصویب نشده است.‏

بعضى از نمایندگان- پس دو فوریت مسلم است.‏

رئیس- آقا بفرمایید آقایان نظرشان نیست.‏

امینى- اگر تصوب نشده پس چرا به کمیسیون نرفته؟

رئیس- تصویب نشده که به کمیسیون نرفته.‏

نقابت- بنده در فوریت اول مخالفم در فوریت دوم هم مخالفم در اصل قضیه هم مخالفم حالا اگر اجازه بفرمایید عرض کنم جهت مخالفت بنده این است که آقاى دکتر میلسپو بر اثر تذکراتی که آقایان نمایندگان محترم در مجلس دادند و بر اثر تذکراتی که در چندین جلسه به عمل آمد وقتى راجع به اختلافاتى که بین دولت و ایشان در موضوع حق نظارت عالیه دولت بحث شد عاقبت کار به اینجا کشید و مجلس این طور معتقد شد که دخالت مجلس در حقیقت دخالت حکم براى رفع اختلاف است و به همین جهت متداعبین رفتند با یکدیگر حل کردند و گفتند ما در

+++

ظرف 3 ماه در خارج عمل می­کنیم مذاکره می­کنیم و قضایا را خاتمه می­دهیم و نتیجه را به عرض مجلس می­رسانیم.‏

یک نفراز نمایندگان- مربوط به این موضوع نیست.‏

رئیس- آقا توجه بفرمایید.

نقابت- چون این قضیه قرار شد بعد از سه ماه مذاکرات بین دولت و آقاى دکتر میلسپو به یک نتیجه عملى برسد و دکتر میلسپو وعده داد که تذکرات آقایان نمایندگان محترم را در نطق­ها و جراید مورد رعایت قرار بدهد و متناسب با حوایج مملکت یک وضعیتى را پیش بیاورد که در ظرف سه ماه رضایت عمومى جلب بشود به این جهت بنده معتقدم که آقایان عجله نفرمایند زیرا که معنى تصویب این ماده و معنى وضع یک مقرراتى برخلاف نظر یک کارشناسى است که براى یک کشورى استخدام شده است معناً اعتراض به عمل او است معناً رد کردن صلاحیت او است معناً نپذیرفتن تذکرات او است به طورى که آقاى دکتر میلسپو وعده کرده است که امروز عصر یا فردا صبح در کمیسون حاضر بشود و با حضور هیئت دولت و نمایندگانى که متخصص در این امور هستند مذاکره کنند بهتر این است که اجازه بفرمایید که آن مقرره­اى که نافع به حال عموم تشخیص می­دهد با موافقت نظر او و وزارت دارایی باشد و ما یک عمل یک طرفى انجام ندهیم که دچار زحمت بیشترى بشویم فوریت قضیه ما را دچار زحمت خواهد نمود.

دولت آبادى- فوریت که تصویب شده.‏

نقابت- فرمودند تصویب نشده. فرمودید که الان از رعایا مازادشان را می­گیرند.

دکتر آقایان- مازاد نمی­گیرند خوراک آنها را می­گیرند.

نقابت- این تذکر را هم داشته باشید که در خارج مردم می­گویند وکلایى فوق‌العاده طرفدارى می­کنند از این مطلب وکلایى هستد که یا مالک هستند یا مقدار زیادى جنس دارند.

یک نفر از نمایندگان- این طور نیست (همهمه نمایندگان)

نقابت- بنده چون مالک نیستم. زارع نیستم ابواب جمعى ندارم ناچارم به طور بی‌طرفى مطالبى را که مردم در خارج می­گویند به عرض آقایان برسانم آقایان حق دارند که عصبانى شوند حق دارند که از خودشان دفاع کنند خلاصه فوریت­هاى این لایحه متضمن طرح این لایحه است به نوبت خودش شاید متضمن تصویب هم باشد ولى طرح و تصویب این لایحه مضر به وضعیت فعلى ما است اقلاً براى یک هفته تأمل بفرمایید که این مذاکرات بشود این مباحثات بشود و عجله در این کار نکنید این کار به مصلحت مملکت فعلاً نیست.

رئیس- آقاى اردلان‏

دکتر عبده- اول بنده را صدا فرمودید.

رئیس- خیر روى اجازه در مجلس بود این روى اجازه خارج است فوریت مطرح است.

اردلان- بنده تقاضا دارم که به فوریت رأى گرفته شود.

رئیس- آقاى فرخ شما موافقید؟

دکتر عبده- نوبت بنده است.‏

رئیس- آقاى اردلان.‏

اردلان- بنده اجازه­ام باید محفوظ باشد براى این که بتوانم در کلیات مفصل صحبت کنم عرض می­کنم این طرح فوریتش محرز است براى این که مازاد را می­خواهند از زارع بگیرند الان هم مأمورین فشار می­آورند که از زارع بدبخت خرمنش را بگیرند و آن هم محصولش توى صحرا است و مأمورین غلاظ و شداد هم رفته­اند می­خواهند این محصول را ببرند ما این طرح را روز 27/ 3/ 23 که الان 47 روز است تقدیم کرده­ایم البته اگر آن روز آقاى نقابت می‌فرمودند یک هفته تأمل کنید ما فرمایش ایشان را قبول می­کردیم و یک هفته تأمل می­کردیم ولى ما چهل روز است تأمل کرده­ایم بنابراین بنده عقیده دارم که رأى گرفته شود به فوریتش بعد داخل موضوع شویم.

جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید آقا کافى است.

رئیس- مذاکرات کافى است؟

جمعى از نمایندگان- بلى.‏

هاشمى- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم.

+++

طباطبایی- بنده هم با کفایت مذاکرات مخالفم.‏

رئیس- آقاى هاشمى بفرمایید.

هاشمى- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم و تمنا دارم که یکى از آقایان نمایندگان جریان این طرح را از ابتدا الى آخر به عرض آقایان نمایندگان برسانند یا به خود من اگر اجازه بدهید توضیح خواهم داد و بنده با اصل موضوع موافقم اجازه بدهید توضیحات کافى داده شود تا مجلس با دیده بصیرت رأى بدهد.

رئیس- بعد از مخالفت آقاى هاشمى کسى موافق با فوریت هست؟

دکتر عبده- عر ض کنم که بنده با یک قسمتى از این طرح موافقم و با یک قسمت از آن مخالفم اجازه بفرمایید براى رفع هرگونه سوء‌تفاهم خواستم عرض کنم بنده موافق نیستم که در عوض گندمى که از رعایا می­گیرند. . .

طباطبایی- راجع به فوریت باید بفرمایید.

دکتر عبده- چشم موافق نیستم که در عوض قند و شکر به آنها بدهند براى این که این قند و شکری که بهشان می­دهند همه‌اش توى جیب مالکین می‌رود.

یکى از نمایندگان- راجع به فوریت بفرمایید.

دکتر عبده- اما راجع به فوریت به نظر بنده مطلب محتاج به استدلال نیست همان طور که آقاى اردلان گفتند امروز غله در صحرا است و اگر بخواهید شما دو هفته دیگر تصمیم بگیرید مأمورین موجبات مزاحمت رعایا را فراهم کرد­ه­اند و خواهند برد اگر شما بعداً قانون تصویب کنید به دردشان نخواهد خورد نوشدارو بعد از مرگ سهراب است اگر نمی­خواهیم خودمان را گول بزنیم و نظر نداریم کارشکنى بکنیم در این جریان به نظر بنده امروز این را طرح بکنیم و تصویب کنیم و درعین حال باز تکرار می­کنم و از آقایان استدعا می­کنم که این را در نظر بگیرند که در قسمت معاوضه مازاد با قند و شکر بیشتر توجه بفرمایند.

رئیس- رأى می­گیریم به فوریت اول این طرح کسانى که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است زیرا پیشنهاد دو فوریت شده است. آقاى ملک مدنى.‏

امینى- بنده اعتراض می­کنم ما هم زدیم روى میز شما هم زدید چطور شما مقدم شدید.

ملک مدنى- بنده قبلاً اجازه خواسته بودم عرض کنم علتى که بنده با اصل قضیه موافق هستم اگر به خاطر داشته باشید موقعى که این قضیه در مجلس طرح شد بنده عرض کردم که مازاد رعیت جزء اختیارات دکتر میلسپو نیست که بتواند آئین‌نامه وضع کند این قانونى است که بنده برداشتم آوردم که بخوانم براى آقایان بودند بنده صریحاً گفتم الان هم ماده را می­خوانم که بدانند این ماده صراحت دارد سهم زارع را موقعى که ما خواستیم قانون جمع‌آورى مازاد غله را از مجلس سیزدهم بگذرانیم مستثنا کردیم و به نظر بنده مجلس به یک امرى که قانونى نیست نبایستى ترتیب اثر بدهد آئین‌نامه قانون جلوگیرى از احتکار مصوب کمیسیون دادگسترى این است که الان براى آقایان می­خوانم.

ماده اول- کلیه مالکین و قائم مقام آنها موظفند در نقاطى که وزارت دارایی آگهى خواهد نمود. . .

دکتر اعتبار- ماده 3 را بخوانید.

ملک مدنى- اجازه بفرمایید می­خوانم:

ماده اول- کلیه مالکین و قائم مقام آنها موظفند در نقاطى که وزارت دارایی آگهى خواهد نمود مازاد گندم خود را اعم از محصول و آنچه از رعایا و کشاورزان خریدارى می­نمایند پس از مصرف عایله خود و هزینه عادى ملک طبق معمول محل و بذر و مساعده (در نقاطى که بذر با مالک است) در مدتى که وزارت دارایی تعیین می­کند به نزدیک­ترین شعبه دارایی تحویل داده و بهاى آن را به نرخ مقرر دریافت دارند (استدعا می­کنم آقایان توجه بفرمایند این یک مطلب اصولى است بنده با اصل موافقم ولى وقتى مورد ندارد نباید با یک قضیه که برخلاف این آئین‌نامه است موافقت کرد ).

ماده سوم- هیچ کس نمی­تواند گندم را بدون اجازه

+++

دولت و برخلاف مقررات به غیر از دولت به کسى بفروشد و در صورتی که گندم را براى جلوگیرى از فروش پنهان نماید طبق ماده (1) قانون جلوگیرى از احتکار تعقیب می­شود (آن وقت می‌آید سر سطر) معاملات رعایا بین خود و یا با ساکنین دهاتى که معمولاً کم بود مصرف دارند از ترتیب مقرر در این ماده مستثنا می­باشد.

استثنا کرده است صریحاً در ماده 3 و کیفیت تعهد را معلوم کرده است که مالیکن و قائم مقام آنها و آنچه از رعایا می­گیرند بایستى به موجب تعهد باشد در ماده سوم آمده است تجویز کرده است خرید و فروش و حمل و نقل و همه را بین رعایا دلیلش را هم توجه بفرمایید نسبت به مازاد رعیت دلیل این بود که در سال 21 و 22 سهم زارع را جزء آئین‌نامه قرار ندادند در سال 23 آمدند این کار را کردند و این هم دلیل عملى این قضیه است و این مسأله که آقایان در نظر دارند که سهم مازاد خریدارى کنند از زارع و در برابرش قند و شکر بدهند اساساً باید زارع را از تعهد و پرداخت مازاد معاف کرد (صحیح است) بنابراین بنده به این جهت با دو فوریت مخالفت کردم و اعتقادم این است که آقایان موافقت کنند به فوریت اولش که همه رأى دادیم براى فوریت دوم برود به کمیسیون امروز عصرى در کمیسیون دارایی که مرجع صلاحیتدار این کار است کمیسیون را عصرى تشکیل بدهند و دکتر میلسپو و وزیر دارایی بیایند اینجا و همان طور که سابقاً بود آنجا بگویند که اصولاً شما حق صدور یک چنین آئین‌نامه را نداشتید کمیسیون هم عمل الغایش را بهش تکلیف می­کند. به عقیده بنده این طور ما زودتر به مقصود می­رسیم تا این که رأى بدهیم درش بسته شود.

امینى- اصلاحش را آقاى ملک باید همین جا کرد.

رئیس- آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور- بنده از کسانى هستم که این طرح را امضاء کردم آقاى وزیر دارایی خواهش می­کنم توجه بفرمایید چون مطلب مربوط به شما است و بایستى توجه بفرمایید بنده از کسانى هستم که این طرح را امضاء کردم و راجع به آئین‌نامه که چندى قبل آقاى دکتر میلسپو راجع به جمع آورى مازاد غله صادر کردند سؤالى کردم در چند جلسه قبل هم تمنا کردم که تشریف بیاورند حالا هم در ضمن موضوع سؤالم را به عرض می­رسانم اولاً قبل از این که وارد این مطلب بشوم لازم است عر ض کنم که وضعیت محصول امسال غالب نقاط ایران به استثناى بعضى از نقاط گرمسیرى فوق‌العاده خوب است و به هیچ وجه من‌الوجوه از بابت جنس نگرانى نیست و در درجه اول به عرض آقایان می­رسانم که مطمئن باشند که کوچک­ترین نگرانى از حیث مقدار جنس و تأمین نان و آذوقه کشور ایران در سرتاسر این کشور وجود ندارد (صحیح است) سال گذشته از سال­هاى فوق‌العاده خوب ما بوده است و محصول به حد وفور به عمل آمده است که شاید نظیر سال گذشته چهل سال یک دفعه هم پیش نیاید و از سال گذشته هم یک مقدار زیادى ذخیره در کشور داریم و حتى سال قبل از آن یعنى سال 1321 هم که اوضاع ایران به آن سختى و بدى رسید باز به قدر خوراک مملکت در ایران موجود بود ولى تشنجات و این گرفتاری­هایى که در این مملکت ایجاد شد به واسطه سوء‌عمل دولت بود که دولت طرز عملش خوب نبود ایجاد وحشت در مردم کرد و این ترتیب فراهم شد و من معتقدم که اگر در سال 21 و 22 دولت طرز عملش را تغییر می­داد و از مداخلات خودش قدرى می­کاست هم نان فراوان­تر بود و هم ارزان­تر بود و اصلاً مداخله دولت سبب گرانى و قحطى می­شود و همین عملى را هم که امسال دولت با این سهم رعایا می­خواهد بکند و این که بنده موافق هستم که از بین برود براى این است که ایجاد وحشت می­کند و وقتى ایجاد وحشت شد رعیت ناچار است که جنس خود را مخفى کند مخفى که کرد نایاب خواهد شد و بر ترقى قیمت افزوده می­شود و سبب گرانى زندگى از باقى جهات هم خواهد شد علاوه بر اینها آقاى وزیر دارایی من به شما اطمینان می­دهم که در ایران آن طورى که گفته شده محتکر وجود ندارد اولاً از روى که شما قانون احتکار را گذراندید شما به من نشان بدهید چهار نفر محتکرى را که جنس داشته­اند و در این مملکت بر اثر این

+++

قانون شما آنها را محکوم کرده باشید آن محتکر با آن مشخصاتى که شما تصور کردید یا خارجى‌هایى که آمدند در ایران وجود ندارد زارع و مالک ایران جنس خودش را نمی­تواند احتکار کند چرا؟ براى این که جنس یک متاعى است که اگر در یک مدت معینى بگذرد از یک سال که بگذرد این شپشه می­خورد این خراب می­شود این فاسد می­شود براى همین عمل است که شما در کلیه نقاط مملکت اگر بخواهید جنسى را محافظت بکنید سیلو می­سازید سیلو را چرا می­سازید براى چه این کار را می­کنید؟ براى این که با وسایل علمى بتوانید جنس را نگاهدارى بکنید و از سرایت شپشه و غیره جلوگیرى شود و بیش از یک سال بتوانید نگاهداری کنید این که گفتم در ایران محتکر وجود ندارد براى این است که نمی­توانند! شما مراجعه بکنید به دهاتی که متعلق به مالک است هر صد مالک یکى تویشان یک انبار ندارد انبارى که محل نگهدارى جنس باشد که بتواند جنس را طبق اصول صحیح بیش از مدت یک سال حفظ کند اصلاً وجود ندارد و بین صد نفر ممکن است یک نفر انبار داشته باشد به علاوه رعایت که به کلى فاقد جا و مکان هستد براى نگاهدارى جنس رعیت مجبور است جنس خودش را بعد از آن که از سر خرمن برداشت به قدر مصارف و احتیاجات خودش یعنى به قدر خوراکش و بذر و مخارج زراعتى خودش نگاهدارى کند و بقیه را براى رفع باقى حوائجش آناً به بازار عرضه بدارد این مسلم است نمی­تواند و حالا غیر از این مسأله هم باشد حوائجى هم نداشته باشد رعیت اگر جنسش را هم به بازار عرضه ندارد همان طور که عرض کردم چون جاى نگهدارى ندارد و اگر این جنس از چهار ماه پنج ماه بیشتر بماند از بین می­رود او هم احتیاجات دیگر دارد اگر مازادى داشته باشد او مجبور است سعى و تلاش بکند که این جنس را بفروشد تا هر چه زودتر جنس را از سر خودش دور بکند و براى آن یک مشترى پیدا کند و بفروشد پس با تمام این وسایل و مقدمات شما محتاج نیستید که براى سهم رعایا نگران‏ باشید آنها خود به خود جنسشان را می­آورند به بازار عرضه می­دارند دلیل دیگرى که بنده در این لایحه مخالف بودم یعنى با این آئین‌نامه و مداخله نسبت به سهم رعیت از نطر تماس است که مأمورین دولت با رعایا پیدا می­کنند همه می­دانیم که وضعیت رفتار مأمورین دولت با رعایا چطور است دیروز آقاى تجدد به بنده می­فرمودند که یکى از مأمورین اینجا که مأمور جمع‌آورى غله شده است 50 هزار تومان سرقفلى ازش مطالبه کرده­اند و او هم براى این که 50 هزار تومان سرقفلى را فراهم کند رفته است خانه­اش را گرو گذاشته است و البته براى به دست آوردن پول خود مجبور است 200 هزار تومان از آن محل جمع‌آورى کند و به دست بیاورد باور بفرمایید که تمام مأمورین اصلاً این وسوسه را در مصادر امور این کشور ایجاد می­کنند به الخاص در شخص دکتر میلسپو شخصى که کوچک­ترین اطلاعى راجع به ایران و راجع به کیفیت زندگى ایران و راجع به معاش ایران و راجع به رعیت ایران و راجع به عقاید و احساسات ایران ندارد می‌روند احساسات او را تحریک می­کنند و به ایشان می­گویند که شما به عدم موفقیت برمی‌خورید آن هم مشوش می­شود یک عده اشخاص فاسد دور او حلقه زده­اند و اینها در تمام ولایات هم هستند و اتفاقاً تنها وحدتى هم که در ایران هست وحدت خاینین و بدکاران است این اشخاص عرض کنم این مأمورین فاسد و مختلس این مأمورین غارتگر در تمام کشور با هم یک وحدتى دارند و مثل زنجیر به هم متصل هستند سلسله مراتب از پآئین تا بالا به هم متصل هستند در تمام جاها این اتحاد برقرار است و اینها وسایلى براى خودشان فراهم می­کنند که یک آئین‌نامه وضع کنند و بعد بروند به پشتیبانى آن آئین‌نامه به وسیله آن آئین‌نامه تماس مستقیم با تمام رعایاى ایران پیدا کنند این مأمور به فلان رعیتى هم که مازاد ندارد می‌رود می­گوید باید مازاد بدهى هر چه مرد که جز می­زند می­گوید من ندارم من اولاً جنسم 5 خروار هم نیست سه خروار است این سه خروار هم خوراک من است می­گوید نمی­شود باید بدهى این است که از هر نفرى 50 تومان گرفته تا بالا هر قدر زورشان برسد تا پول نگیرند ول نمی­کنند این کار بهترین وسیله است که براى غارت مأمورین به دست آورده­اند و در تحت

+++

حمایت دکتر میلسپو مردم را غارت می­کنند به علاوه آن قدر شما مأمور در تمام مملکت ندارید و شما ملاحظه بفرمایید شاید بیش از 50 هزار قریه و ده و آبادى است براى تمام اینها می­خواهید مأمور بفرستید این چقدر خرجش می­شود اینها تمام می­روند بر مردم تحمیل می­شوند و بالاخره بنده مى­بینم که در نتیجه اجراى این عمل در ایران یک انقلابات کلى به روز خواهد کرد تولید یک کشمکش و خونریزى خواهد شد (سنندجى- براى چه) اجازه بفرمایید بعد جنابعالى بفرمایید اینجا جواب بدهید. . .

سنندجى- بنده گفتم صحیح است و سؤال کردم براى چه چیز خونریزى می­شود.

امیر تیمور- یک چیز دیگرى هم به شما آقاى فروهر عرض کنم در کمیسیون هم عرض کردم کارى نکنید که این مردم را از خودتان مأیوس بکنید که این بیچاره­ها از فرط استیصال و بدبختى التجا به جاى دیگرى ببرند و این کارهایى که دکتر میلسپو و کسان دیگر می­کنند مردم را ملتجى به جاى دیگر خواهد کرد و این ننگ در دامان این مملکت و در دامان این دولت و در دامان دوره چهاردهم خواهد ماند من با کمال صراحت و با کمال صمیمیت این موضع را عرض می­کنم کارى نکنید که مردم به جاى دیگر ملتجى بشوند. . . .

طباطبایی- به جاى دیگر ملتجى نمی­شوند.

امیر تیمور- چرا- . . . وقتى که بیجاره شدند از فرط استیصال ملتجى می­شوند. شما چقدر جنس می­خواهید؟ احتیاج شما چقدر است؟ براى طهران تمام ولایات با کمال میل حاضرند که مجانى بدهند من به شما قول می­دهم که براى تمام خوراک طهران رعایا حاضرند از جنس خودشان از خوراک خودشان و با پول خودشان گندم جمع‌آورى کنند به شما تقدیم کنند و نان طهران را تأمین کنند. رفع این مزاحمت را بکنید آقا مردم که با شما مخالفتى ندارند قصد طمع ندارند شرط حکومت و شرط رعیت دارى و الله این طور نیست این را نکنید خوب نیست این بود عرایض بنده حالا خود دانید (صحیح است)

جمعى از نمایندگان- رأى‏

رئیس- مذاکرات سر فوریت است.‏

بعضى ازنمایندگان- رأى بگیرید مذاکرات کافى است‏

رئیس- بعضى دیگر از آقایان اجازه خواسته­اند اگر اجازه می­دهید رأى بگیریم آقاى وزیر دارایی صحتبى دارید؟

وزیر دارایی (آقاى فروهر)- بنده راجع به فوریت صحبت می­کنم عرض کنم حضور آقایان خاطر مبارک­تان مسبوق است که آقاى رئیس کل دارایی یکى دو جلسه در کمیسیونى که آقایان نمایندگان فراکسیون­ها تشکى دادند در مجلس حاضر شدند که بنده اطلاع ندارم این طرحى هم که به مجلس تقدیم شده است و الان مطرح است دیروز ظهر به بنده ابلاغ شد و بنده هم از مفادش مطلع شدم و آقاى دکتر بلاک معاون دکتر میلسپو است و ایشان هم البته در قسمت غله یک نظریات و اطلاعاتى دارند و ایشان اظهار مى­کنند که مصرف کشور آن اندازه را که باید دولت تأمین بکند 350 هزار تن در سال است این مقدار را البته باید دولت در یک مخازنى در دسترس خودش داشته باشد تادر کشور بیم قحطى و اغتشاش نرود البته در سال گذشته که محصول خیلى خوب بوده و 350 هزار تن تهیه شد و اشکالاتى هم از براى توزیع خواربار پیش نیامد و سال با یک وضع خوبى گذشت ولى امسال در بعضى از قسمت‌های کشور محصول خوب نیست و ایشان پیش‌بینى می­کنند که با وضعیت جمع‌آورى پارسال اگر بخواهند محصول را جمع آورى بکنند در حدود 50 یا 60 هزار تن کسر محل خواهند داشت به این جهت در صدد صدور این آئین‌نامه و تأمین یک مقدار از مازاد رعایایی که از پنج سهم یک سهم می­برند برآمدند این است که (امینى- این حساب غلط است) اجازه بفرمایید توضیحاتى که به بنده داده شده عرض مى‌کنم امروز صبح آقاى دکتر بلاک در دفتر بنده حاضر شده و اظهار کردند از طرف خودشان و آقاى دکتر میلسپو با تجربیاتى که در این مدت به دست آورده­اند آقاى دکتر میلسپو و دکتر بلاک و سایر کارکنان ارزاق امسال مقتضى دانسته­اند که چنین آئین‌نامه صادر شود و البته گرفتن یک پنجم از اشخاصی که چهار پنجم را خودشان می­گیرند چندان مانعى نخواهد داشت (یکى از نمایندگان- اینها مربوط به موضوع نیست) اجازه بفرمایید آقا بنده تاریخ عرض می­کنم

+++

(ایرج اسکندرى- تاریخ با فوریت منافات دارد) این چیزهایى است که ایشان گفتند و ضمناً گفتند که ما نظرمان این نیست که به رعایا یک فشارى بیاوریم و فقط مقصودمان این است که در این کشور 350 هزار تن محصول به دست بیاوریم و ارزاق آتیه یک ساله بعضى قسمت­هاى این کشور را که ممکن است دچار اختلال بشود تأمین بکنیم این به نظر ایشان است به طوری که می­گویند که در این نظر حتى کلیه نمایندگان ملت با ما موافقند و مجلس شوراى ملى هم البته چنین اعتراضى به ما ندارد و قطعاً در این موضع ما را تشویق و ترغیب خواهد کرد تا به مقصود برسیم ولى در این رویه­اى که اتخاذ شده است نسبت به گرفتن مازاد از رعایا آن هم نه کلیه رعایا بلکه به موجب توضیحات ایشان نود درصد رعایا معاف هستند و فقط شاید 10 درصد مشمول این قسمت بشوند این البته فکر ایشان بود و البته این نظریه مثل همه نظریه­ها قابل تنقید خواهد بود به این جهت ما حاضر خواهیم بود که هر نظریه دیگرى که به ما داده شود تا ما بتوانیم این 350 هزار تن را براى این کشور جمع آورى کنیم خواهیم پذیرفت و البته نمایندگان مجلس شوراى ملى که بصیر به اوضاع کل کشور هستند چون از نقاط مختلف انتخاب شده­اند این نظریه را بهتر می­توانند به ما بدهند و خود ما قائلیم که تجربه­هاى ما ناقص است و به این مناسبت ایشان به بنده گفتند از مجلس شوراى ملى تقاضا شود از قول ایشان که یک چند ساعتى به ایشان وقت داده شود از حالا تا عصر که خود ایشان حاضر خواهند شدو رضایت خاطر آقایان را حاصل خواهند کرد این چیزهایی است که آقاى دکتر میلسپو به عنوان پیغام براى بنده فرستادند که به آقایان عرض کنم و خود بنده را احضار فرمودید که دفاع کنم بنده امروز صبح وارد شدم یعنی از مقام ریاست دیروز صبح به بنده اخطار شده است و بنده در موضوع این قضیه امروز صبح وارد شدم اظهاراتی که بنده در اینجا می­کنم البته ممکن است روى کلیات باشد ولى این اظهارات شخصى است و اظهارات وزیرى نخواهد بود که مطلع به جریان امر باشد ولى آن آدم آمده است این تقاضا را از آقایان کرده است و نمی­دانم اگر آقایان تصویب بکنند این مرحله آخر یحتمل رفع کلیه اشکالات آقایان را بکند و من موظف بودم که این نظریات را به عرض آقایان برسانم البته همه ماها مطیع امر مجلس هستیم.

رئیس- هفت هشت نفر از آقایان اجازه خواسته صحبت کنند (جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید به فوریت دوم) خوب اگر آقایان موافقند رأى می­گیریم به فوریت دوم (طباطبایی- نمی­شود رأى گرفت) چرا نمی­شود آقایانى که موافقند با فوریت دوم قیام فرمایند (اکثر برخاستند)- (طباطبایی- بشمارید آقا) اکثریت است. آقاى طباطبایی.‏

طباطبایی- بشمارید آقا

رئیس- اکثریت است (صحیح است) حالا می­خواهیم بشماریم.‏

مهندس فریور- اکثریت اعلام شد آقا لازم نیست.

تشخیص با هیئت رئیسه است.‏

رئیس- فوریت دوم تصویب شد ماده واحده مطرح است (در این موقع آقاى دکتر شفق از جلسه خارج شدند)

دکتر عبده- آقا تشریف نبرید بیرون‏

دکترشفق- آقا اجازه­هاى سابق محفوط است، آقاى نبوى‏

نبوى- بنده با گرفتن مازاد از رعایا مخالفم و معتقدم که اگر مازادى داشته باشند و اگر از رعایا مازاد گرفته شود اساساً گرفتن مازاد از رعایا سهل­تر از گرفتن از مالک است چون مالکین وسیله دارند تشبث می­کنند و تا می­توانند حق یا ناحق از زیر بار دادن غله فرارى می­کنند ولى رعایا وسایل ندارند این است که مأمورین یک سر می­روند به سراغ رعایا و هر چه دارند از ایشان می‌گیرند و قحطى در دهات پیدا می­شود و رعایاى اغلب دهات فرارى خواهند شد (صحیح است) بنده مطلعم در سبزورا این کار را کردند سبزواری که نقطه غله خیزى است و هیچ وقت در آنجا قحطى دیده نشده بود قطحى دیده شد و رعایا در زمستان فرار کردند به شهر و شهرهاى دیگر و عده زیادى مردند از این جهت بنده معتقدم که این مازاد به هیچ وجه نبایستى گرفته شود آقاى دکتر میلسپو در چند جلسه­اى

+++

که بنده خدمتشان بودم و سایر آقایان هم تشریف داشتند و آقاى دکتر بلاک معتقد بودند که با این حساب ممکن است 50 هزار تن غله وصول کرد ولى ایشان در این حساب کاملاً اشتباه می‌روند ایشان معافیت­هاى زیادى قائل شدند و عقیده دارند که گرفتن مازاد از زارعینى است که چهار پنجم سهم تمام زراعت را می­برند و ما همچو زارعى کم‌تر داریم فقط مأمورین به اسم گرفتن مازاد تعدى زیادى خواهند کرد ولى هیچ غله وصول نخواهد شد و به 500 تن هم نخواهد رسید ولى باعث می­شود که در دهات تعدیات فوق‌العاده بشود مثلاً مطلع شدم که در سبزوار 400 نفر سرباز رئیس جمع‌آورى غله خواسته بود براى این که بریزد به سر رعایا و از رعایا مازاد جمع آورى کند و بعد اقداماتى شد و جلوگیرى شد پس ملاحظه بفرمایید که به عدد هر یک از افراد دهاتى اگر یک سرباز بفرستند مخارج جمع‌آورى این مازاد چه اندازه زیاد خواهد شد بنده فوریت این طرح را لازم می­دانم و بایستى تصویب بشود ولى اشکالى که هست این است که در این طرح نوشته شده است که دولت باید در مقابل گندم اجناس انحصارى از قبیل قند و قماش و چاى و غیره بدهد بنده تصور می­کنم این صحیح نیست و پیشنهادى حالا کرده­ام که تقدیم می‌کنم اولاً دولت این قدرها اجناس انحصارى ندارد به اضافه اخیراً شروع کرده­اند به توزیع و جیره‌بندى و خودشان خواهند داد و دو مرتبه نباید زارع از اجناس انحصارى بگیرد اگر زارعى هست که غله دارد و بخواهد بفروشد از او بخرند و الّا از او نگیرند این است که در این زمینه بنده یک پیشنهادى تهیه کرده­ام و الان تقدیم مقام ریاست می­کنم. (صحیح است)

رئیس- آقاى فولادوند

فولادوند- خوشبختانه عموم آقایان وکلا به این آئین‌نامه و عیوبش پى برده­اند و محتاج به این نیست که مجدداً بنده عرض کنم که اگر این آئین‌نامه عملى می­شد و از رعایا مازاد می­گرفتند به کلى زراعت این مملکت از بین می­رفت بنده نظرم هست در یک سالى مرحوم داور شرحى نوشته بود به محاکم عدلیه ولایات که به رعایا دستور بدهید به مأمورین مخارج مجانى ندهند باور بفرمایید همین حکم را که آورده بودند در دهات ابلاغ کنند، همین حکم را، مأمورین 500 تومان رونما می­گرفتند براى ابلاغ این حکم ملاحظه بفرمایید!!! در هر حال بنده موافقم که از رعایا مازاد نگیرند مگر خود رعیت اضافه داشته باشد آن هم در محل خودش قیمتش را مطابق نرخ معمول بپردازند و از او بخرند (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- آقاى بنده هم موافقم‏

رئیس- آقاى دکتر اعتبار

دکتر اعتبار- بنده هم موافقم‏

رئیس- آقاى دکتر زنگنه‏

دکتر زنگنه- بنده نخواستم وارد اصل قضیه بشوم که آیا مازاد باید از رعایا گرفته بشود یا نه فرض کنیم که باید بگیریم بنده عرض می­کنم که مطابق معمولى که در ایران هست کم‌تر جایى پیدا می­شود که زارع چهار خمس استفاده کند و اگر جایى باشد که زارعى چهار پنجم استفاده کند چه فرقى دارد با یک مالک کوچکى، با یک خرده مالکی و اگر فرض کنیم که یک مالک کوچکى که پنج خروار دارد یک خرد مالکى که 5 خروار یا 10 خروار عایدات داشته باشد مطابق مقررات معمول بایستى مازاد بدهد ولى یک زارعى که به همین اندازه داشت یا بیشتر هم داشت نباید بدهد من فلسفه عدالت این موضوع را نفهمیدم و از طرف دیگر این لایحه به نظر بنده اگر تصویب بشود براى مجلس شوراى ملى صورت خوشى نخواهد داشت به جهت این که آن چیزى که بنده در بین سطور این لایحه می­خوانم این است، چشم­بندى نیست ما می­دانیم که در میان زارعین و رعایاى ایران کسى از قضایاى مملکت اطلاع ندارد و سواد ندارند و روزنامه هم نمی­خوانند و از قوانینى که در مجلس شوراى می­گذرد اطلاع ندارند نتیجه چه می­شود این می­شود که مالک آن مازادى را که نمی­خواهد بدهد از زارع در می­آورد به عناوین مختلف در مقابل قند و قماش و چاى و حتى آن مازادش را به عناوین مختلف از راه برمی­گرداند و به عنوان زارعش به دولت می­دهد و اجناس انحصارى می­گیرد

+++

به علاوه در قسمت اول لایحه نوشته شده است که قند و قماش و چاى در عوض داده می­شود و در قسمت دوم هم تأیید می­کند.

جمعى از نمایندگان- این قسمت برداشته شده است.‏

دکتر زنگنه- که غیر از این صورت نباید باشد واگر دولت خواست پول بدهد نباید بگیرند این معنیش این است که آقایان مالکین مازاد خودشان را برگردانند به صورت مازاد رعیت و به تفاوت از خروارى 800 تومان تا 1200 تومان بگیرند بنده فرض می­کنم که این لایحه تصویب بشود آیا معنایش چیست؟ آیا دولت ایران این قدر قند دراد، آن قدر قماش دارد (مهندس فریور- این قسمت را برگرداندند آقا به علاوه گفته است مجاز است) بنده در کلمه مجازش هم حرف دارم (یکى از نمایندگان- منظور ما این است که مأمور فعلاً به سر رعایا نرود) بنده در کلمه مجاز هم حرف دارم و می­دانم که کلمه مجاز براى اشخاصى است که ذى نفوذ هستند می­توانند بروند به وزارت دارایی می­تواند برود این و آن را ببیند مجاز است چه معنى دارد مجاز است یعنى رئیس مالیه مجبور است به مالکینى که متنفذ هستند اجناس انحصارى بدهد به این جهت به نظر بنده این لایحه به صلاح مملکت نیست و براى آبروى مجلس شوراى ملى اصلاً مناسب نیست.‏

رئیس- آقاى دکتر عبده.‏

دکتر عبده- عرض مى­کنم مقدمه خواستم این نکته را یادآورى کنم که در اینجا که ما آمدیم در امور اقتصادى یک اختیاراتى براى دکتر میلسپو قائل شدیم سلب اختیار از مجلس شوراى ملى نکردیم بالاخره اگر ما آمدیم ایشان را مسئول امور اقتصادى قرار دادیم می­توانیم هر وقت در یک مورد خاصى ما دیدیم که تصمیم آقاى دکتر میلسپو که مثل همه افرا د بشر ممکن است خبط و اشتباهى بکنند برخلاف مصلحت است بدون هیچ گونه نظرى و بدون هیچ گونه تعصبى ممکن است این تصمیم را به هم بزنیم (صحیح است) این عرض بنده از این نظر بود که متأسفانه بعضى از رفقاى ما هم تصور کردند که با اختیارات 13 اردیبهشت نه تنها دولت بلکه مجلس هم از خودش سلب اختیار کرده است این نظریه درست نیست اگر واقعاً این طور است در این مجلس را ببندیم و برویم بیرون و اختیارات مملکت را یک دفعه بدهیم به دست دکتر میلسپو ولى به نظر بنده مسلماً منظور این نبوده است و همکاران محترم هم مثل بنده عقیده دارند (صحیح است) اما راجع به طرح پیشنهادى آقاى فولادوند، آقاى فولادوند هم مثل بنده تصور می­کنم که در کیک قسمت موافقت داشته باشند رفقاى ما هم موافقند که تعویض غله یعنى مازاد غله رعایا با قند و شکر و چاى و قماش از نظر اشکالاتی که ممکن است در عمل پیدا شود و از نظر این که ممکن است این قضیه به نفع بعضى از مالکین تمام بشود که متأسفانه مورد ندارد و مصلحت نیست (صحیح است) و از جهات دیگر یکى از ین جهت که ممکن است بورس سپاه در این کشور تشکیل بشود و از جهت این که بالاخره از این راه به دست رعیت چیزى نخواهد رسید و نظر به همین جهت است که بنده یک پیشنهاد اصلاحى تقدیم کردم و در اطراف آن پیشنهاد اصلاحى می­خواهم عرایضى به حضور نمایندگان محترم بکنم پیشنهاد بنده یعنى مفاد نظر بنده که بعداً به صورت پیشنهاد تقدیم خواهد شد این است که گرفتن مازاد غله از رعایا ممنوع است تصور می‌کنم این یک قسمتى است که مورد موافقت و قبول اکثریت آقایان است آقای دکتر زنگنه در ضمن مدافعاتى که فرمودند، فرمودند کم‌تر جایى است که رعایا بیشتر از چهار پنچم سهم داشته­اند من تصور می­کنم که ایشان خواسته­اند بگویند که در اغلب موارد رعایا سهمشان کم‌تر از چهار پنجم محصول است و نتیجتاً مشمول این آئین‌نامه دکتر میلسپو نمی­شوند و این آئین­نامه دکتر میلسپو یک موارد شاذ و نادرى دارد بنده دو اشکال در بیان ایشان مى­بینم درست است که شما یک آئین‌نامه گذاشته­اید که رعیت جزء در یک مورد خاص که آن مورد هم شاذ و نادر است مشمول این آئین­نامه نمی­شود بنده هم قبول مى­کنم که این مورد شاذ و نادر است که رعیت مازاد بدهد ولى اطمینان داشته باشید متأسفانه با این مأمورین نادرستى که ما داریم در تمام موارد مزاحم زارعین خواهند شد و اکتفا

+++

به مورد آئین­نامه هم نخواهند کرد دوم این که قبول داریم که جز در یک موارد شاذى از این آئین‌نامه استفاده نمى­شود و من یقین دارم که اگر جز در موارد شاذ و نادر از این ماده استفاده نمی­شود محصول مازاد غله رعایا که از این طریق به دست مى­آید خیلى زیاد نخواهد بود ما چرا بیاییم براى داشتن یک نتیجه خیلى مشکوک و مختصرى رعایاى ایران را در مزاحمت و بدبختى و بیچارگى قرار دهیم در تصمیماتى که می­گیریم بایستى طرفین قضیه را بسنجیم یک طرف مى‌بینیم که اگر شما این آئین­نامه را باقى بگذارید مأمورین به طور کلى مزاحم کلیه رعایا می‌شوند به طوری که امروز مشغولند آقایانی که کم و بیش با دهات سر و کار دارند می­دانند مأمورین به طور کلی مزاحم کلیه رعایا هستند چه آنهایى که بیش از چهار پنجم سهم دارند چه آنهایی که کم‌تر دارند بنده می­خواستم یک نکته را به عرض آقایان برسانم، آقاى طباطبایی اگر توجه بفرمایند و آن این است که متأسفانه غالب تصمیمات آقاى دکتر میلسپو یک نتیجه غلط دارد این است که محصولات تجارتى و محصولات کشاورزى و همچنین محصولات صنعیتی کشور متأسفانه رو به تقلیل و تحلیل است و این قبیل کارشکنى­ها که خواه به طور عمد خواه به طور غیرعمد ایجاد می­شود نتیجه­اش فوق‌العاده براى این مملکت اسفناک خواهد بود اگر شما آمدید رعیت را مزاحم شدید و نگذاشتید که در مقابل چند من گندم اضافى که براى خودش باقى می‌ماند مقدراى قند و قماش و غیره براى خودش تهیه بکند مسلماً رعایا فرار خواهند کرد و خواهند آمد به طرف شهر مثل این که آمدند و بعد هم خواهند آمد در مورد زراعت پنبه هم ملاحظه کنید البته خارج از موضوع خواهد بود اگر چیزى در این باب به عرض­تان برسانم همین قدر اشاره می­کنم که اطمینان داشته باشید با این رویه که آقاى دکتر میلسپو نسبت به زارعین پنبه اتخاذ کرده­اند این زراعت به کلى از بین خواهد رفت و این قبیل کارشکنی­هایى که در امر زراعت این کشور پیش آمده است به جاى نهایت تأسف است و امیدوارم ما که نمایندگان این کشور هستیم موفق شویم تا اندازه این را تعدیل کنیم (صحیح است) مثل این که خود آقاى دکتر میلسپو هم تا اندازه­اى با ما موافقت داشتند براى این که در ماده 11 آئین­نامه متذکر شده­اند (به منظور این که دولت بتواند براى تأمین حداقل نیازمندى کشور غله جمع‌آورى نماید تعیین سهم زارع به نحوى که در ماده دهم این آئین­نامه پیش‌بینى شده ضرورى به نظر می­رسد و چون دولت تصمیم قطعى دارد قند و شکر و چاى و قماش را در نواحى روستایى بین زارعین توزع نماید. بهاى غله زارعین نیز معادل بهاى غله مالکین تعیین شده ولى چنانچه در عمل مشاهده شود که کالاهاى مزبور به مقدار کافى توزیع نشده قسمت غله و نان مجاز خواهد بود تغییر مناسبى در بهاى غله زارعین بدهد. این تغییر که طبق مقتضیات محلى به عمل خواهد آمد ممکن است عبارت باشد از افزایش بهاى سهم زارعین با مبادله قسمتى از سهم زارعین با کالاهاى انحصارى یا هر دو) بنابر این نظر ایشان در آن موقع این بوده است که به طور کلى در دهات این مملکت قند و شکر و چاى و قماش توزیع کنند و به تصدیق تمام آقایان نمایندگان محترم و به تصدیق همه افراد این کشور متأسفانه در اکثر بلکه در همه دهات این کشور قند و شکر و قماش توزیع نشده است بنابراین خودشان که نتوانستند این کار را بکنند و اجراى این عمل را موکول کردند به توزیع قند و شکر و چاى و قماش اگر دو مرتبه به این آئین­نامه مراجعه کنند و با وضعیت امروز تطبیق کنند تصور می­کنم ایشان هم با ما هم عقیده شوند که با عدم توزیع قند و شکر و چاى و قماش دیگر گرفتن مازاد از رعایا موضوعى ندارد. در هر حال عقیده بنده این است که اگر رعیت مازادى داشت البته به رضایت خود رعیت ممکن است آن مازاد را ازش خرید ولى ما که نمایندگان این مردم هستیم باید به حال این رعیت گرسنه و این رعیت برهنه رحم کنیم و براى او چند من گندم باقى بگذاریم که او بتواند آن چند من گندم را در بازار آزاد با قند و شکر و چاى و قماش معاوضه کند و خودش را از این روزگار سیاه و بدبختى نجات بدهد (صحیح است)

رئیس- آقاى صادقى‏

صادقى- بنده هم با این طرح مخالفم ولى اساساً موافقم

+++

که راجع به گرفتن مازاد از رعایا باید یک ترتیب صحیحى در نظر گرفته شود ولى قبل از ورود به اصل مطلب می­خواستم این موضوع را به طور تذکر خدمت آقایان عرض کنم که وقتى یک نفر یک مطلبى را می­گوید باید کاملاً در نظر گرفته شود و در مقابل یک مطلبى که گفته می­شود وقتى کى منطق قوی­ترى در مقابل آقایان پیش مى­آید آقایان نباید کارى بکنند که آن شخص نتواند توضیحات خودش را بدهد فرضاً آقاى نقابت یک بیاناتى فرمودند و خواستند این موضوع را کاملاً توضیح بدهند نباید موجباتى پیش بیاید که آن نظر از بین برود موضوع مشورت و مشاوره مفهومش این است که یک مطلبى را می­گوید و دیگرى با منطق قوی­ترى آن نظر را رد می­کند. اما در موضوع این طرح به عقیده بنده سه اختلاف هست و سه مانع هست که نمی­شود این کار را عملى کرد و نتیجه گرفت یکیش موضوعى است که آقاى ملک مدنى توضیح دادند که قانونى قبلاً راجع به این موضوع گذشته است و باید آن قانون را در موقع طرح و تصویب این پیشنهادى که شده است در نظر گرفت. قسمت دوم اختلافاتى است که این طرح در نقاط مختلف تولید می­کند و با این پیشنهادى که شده است اختلاف قیمت زیادى در قیمت تولید خواهد کرد فرض بفرمایید در یک محلى دولت مال مالک را به یک قیمت معینى در مقابل وجه نقد می­خرد اگر بنا بشود مال زارع را در مقابل قند و شکر و قماش بخرند و بخواهند صدى پنجاه قیمت را قند و شکر و قماش بدهند در نتیجه یک قیمت خیلى زیادترى به غله زارع تعلق می­گیرد و این اختلاف زیاد در قیمت مناسب نیست.

مهندس فریور- آن که از بین رفت فعلاً روى پروژه اصلاحى صحبت کنید.

صادقى- به هر جهت خواستم تذکر بدهم که این اختلاف پیدا می­شود. موضوع دیگر این که بنده آقاى دکتر میلسپو را تا حالا ندیده­ام و نمی­شناسم ولى مجلس آمد یک ماه پیش از این اختیارات ایشان را تمدید کرد و دولت و مجلس متفق شدند که تا سه ماده دیگر به اختیارات ایشان تمدید داده شود که ایشان بتوانند یک کارهایى بکنند و حالا از آن تاریخ یک ماه گذشته بدون این که ایشان کارى کرده باشند و حالا به عقیده بنده بهتر این است که به جاى این که به ایشان یک بهانه­اى بدهیم و اختیارات را در یک قسمت با یک عملى حذف کنیم با مذاکره با خود ایشان ایشان را وادار کنند که یک طرحى خودشان بنویسند بهتر از این طرح یعنى اساساً مزاحمتى را که مسلماً مأمورین براى رعایا تولید می­کنند از سر رعایا برداشته شود و در عین حال اختلال و اختلافى هم در عمل اختیارات ایشان نشده باشد و مانعى براى کار آقاى دکتر میلسپو نباشد زیرا آن طورى که بنده اطلاع دارم از تمام مقدار غله که در تمام این مملکت جمع‌آورى می­کنند که سیصد و هفتاد هزار تن است سیصد و بیست هزار تن مال مالکین است و پنجاه هزار تن در نظر گرفته شده است از رعایا گرفته شود و مسلماً این پنجاه هزار تن را نمی­توانند بگیرند و به عقیده بنده شاید از پنج ناحیه بشود این را از خود مالکین گرفت مثلاً در آذربایجان ممکن است اشخاصى پیدا شوند که بیست هزار تن از این پنجاه هزار تن را به ایشان بدهند بدون این که مزاحمتى براى رعایا فراهم شود و فعلاً بنده این طور استدعا و تقاضا می­کنم که این طرح را مجلس محفوظ نگاه بدارد بعد هم با ایشان مذاکره کنند و او را وادار کنند نظر آقایان را خودش تأمین کند در این صورت هم این نظر تأمین شده است و هم اختلالى در اختیاراتى که یک ماه پیش از این تمدید شد پیدا نمی­شود و الّا اگر این کار بشود ملاحظه خواهید فرمود که این بهانه به دست دکتر میلسپو خواهد داد عجالتاً مختارید.

رئیس- آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- بنده تصور می­کنم که توضیحاتى که آقایان موافقین دادند کافى است بنده فقط راجع به موضوعى که آقاى ملک مدنى فرمودند که این طرح برخلاف آئین­نامه جلوگیرى از احتکار است خواستم عرض کنم در آن کمیسیونى که آقاى دکتر میلسپو بودند آقاى ملک مدنى هم بودند بنده هم بودم و این موضوع را به ایشان تذکر دادیم ولى قبول نکردند ما اگر بگوییم چون قانونى براى این کار هست این

+++

کار را نکنیم فایده ندارد چون ایشان قبول نکردند ما باید یک کارى بکنیم که اساساً مطالبه و گرفتن مازاد از رعایا موقوف شود اما این که آقاى وزیر دارایی فرمودند که بنده حکایت می­کنم (خیلى متشکریم از این حکایتى که فرمودند) فرمودندکه بایستى سیصد و پنجاه هزار تن جمع آورى شود و اگر از رعایا گرفته نشود مقدارى که از مالکین گرفته می­شود کافى نیست در همان کمیسیون بنده از آقاى دکتر بلاک سؤال کردم که این سیصد و پنجاه هزار تن روى چه حسابى است و به عقیده بنده این حساب صحیح نیست دلیلش چیست؟ براى این که دولت فقط به یک عده از شهرها است نان می­دهد به جاهاى دیگر که نان نمی­دهد شما به تمام قشقایى و الوار و بلوچ یک گرم نان نمی­دهید پس این سیصد و پنجاه هزار تن را براى چه می­خواهید؟ بعد گفتند اگر از رعایا به این ترتیب مازاد بگیریم پنجاه هزار تن وصول می­کنیم گفتم به عقید ه بنده این هم صحیح نیست شما پنجاه هزار تن نمی­توانید وصول کنید اما این که آقاى دکتر زنگنه فرمودند که چرا یک رعیتى که چهار پنجم محصول را می­برد مازاد ندهد صورت ظاهر این ایراد صحیح است ولى باید ببینیم که آن رعیتى که چهار پنجم محصول را می­برد چه جور رعیتى است این رعیت معمولاً دیم کار است و این یک رعیت دیم کار با یک جفت گاو اگر خیلى خوب کار بکند ممکن است حداکثر شصت من، هفتاد من بکارد ولى همان رعیت اگر آب کار باشد با یک جفت گاو پنج برابر این مقدار خواهد کاشت و به علاوه زراعت او چون دیم استغالباً دچار کم آبى می­شود و مخارج زیادى به رعایا تعلق می­گیرد و او چیزى اضافى نخواهد داشت که به دولت بدهد و به عقیده بنده اساساً گرفتن مازاد از رعیت غلط است و آقایان مخالفین هم که می­فرمایند اگر بخواهیم قند و شکر در مقابلش بدهند غلط است بنده هم در این قسمت موافقم و مورد ندارد و چندین پیشنهاد اصلاحى هم در این موضوع شده است که به موقع خودش خوانده می­شود ولى بنده متأسفانه نمی­دانم چرا بعضى از آقایان آئین­نامه نان آقاى دکتر میلسپو را اصولاً به صلاح مملکت ترحیج می­دهند و یک یک از مجلس بیرون رفته­اند و جلسه را از اکثریت انداخته­اند و متأسفانه شما به این لایحه امروز نمی­توایند رأى بدهید.

رئیس- آقاى امینى‏

امینى- بنده فقط مخالفتم در این لایحه نسبت به دادن قند و شکر بود در مقابل مازاد رعایا که آن هم موضوعش منتفى است و لازم نیست در آن قسمت چیزى عرض کنم فقط می­خواستم چند کلمه با آقایان همکاران محترم و اشخاصى که مخالفند در این موضوع تصمیمى گرفته شود صحبت کنم و مخصوصاً به جنابعالى آقاى طباطبایی. آقاى وزیر دارایی بیاناتى فرمودند مفهوم بیاناتشان این بود که با این آقایان که امرزو صبح صحبت کرده­اند حاضر نیستند که در این آئین‌نامه که صارد کرده­اند تجدید‌نظرى بشود بنابراین تردیدى نیست که مجلس خودش باید نسبت به این قضیه تصمیم بگیرد و اگر آقایان باز بخواهند قضیه را به امروز عصر موکول کنند نتیجه نخواهند گرفت براى این که همان طوری که آقاى وزیر دارایی فرمودند آقاى دکتر میلسپو تسلیم نظر آقایان نخواهد شد بنابر این مجلس موظف است نسبت به این موضوع تصمیمى اتخاذ کند. عرض کنم نسبت به جمع‌آورى این پنجاه هزار تن به این ترتیب هم مسلماً در اینجا هم یک اشتباه عجیبى شده است که بنده این اشتباهات را زیاد از ین میسیون امریکایى دیده­ام (دکتر عبده- میسیون نیست) بنده از تمام این میسیو آمریکایى این اشتباهات را دیده­ام. عر ض کنم بنده با آقاى دکتر بلاک با دو نفر از آقایان رفتیم ملاقات کردیم و مدتى بحث کردیم شیفری اعدادى که ایشان به ما نشان دادند از محصول چاى کاملاً با شیفرى که بعداً یعنى دیروز از طرف دیگر میلسپو داده شده بود در حدود پنج هزار تن اختلاف داشت نسبت به مصرف یک سال مملکت ملاحظه بفرمایید اشتباه است صحبت یک کیلو دو کیلو نیست صحبت مصرف یک سال مملکت بود و پنج هزار تن اختلاف داشت این که بنده عرض می­کنم این قدر آقایان از مرحله پرت هستند براى این چیزها است و ملاحظه بفرمایید که

+++

چقدر آقایان بى‌اطلاع هستد، این اغراق نیست این اختلاف شیفرى که آقاى دکتر بلاک معاون کل اقتصادى دادند با شیفرى که از دفتر دکتر میلسپو به عنوان رئیس کل اقتصادى داده شده است در حدود پنج هزار تن اختلاف دارد و کاملاً می­رساند که این آقایان با شیفر و عدد صحیح سر و کار ندارند و نسبت به ترتیب جمع‌آورى غله و این پنجاه هزار تن هم به این ترتیب محاسبه آنها به کلى غلط است و اشتباه دارد و استدعا می­کنم آقایان از این قسمت نگران نباشند که به این ترتیب ممکن است براى مملکت ایجاد قحطى بکند یا نکند چون همان طور که عرض کردم این آقایان اصلاً شیفر به طور کلى سرشان نمی­شود. موضوع دیگری را که بنده می­خواستم عرض کنم و قبل از دستور اجازه خواسته بودم و متأسفانه اجازه داده نشد این است که آقاى دکتر ملسپو در کارهاى اقتصادى هیچ وارد نیستند چرا؟ براى این که ایشان تمام وقتشان صرف این می­شود که جراید را جمع کنند و ببینند که کى مخالف است و کى موافق است و به موافقین اعلان بدهند و به مخالفین اعلان ندهند بخش‌نامه صادر کنند که مدیر روزنامه باباشمل را از بانک بیرون کنند بخش‌نامه اینجا است و منتشر شده است اگر چه از موضوع خارج است و بنده میل ندارم خارج از موضوع صحبت کنم اگر آقایان اجازه می­فرمایند عرض کنم. (جمعى از نمایندگان- بفرمایید) اگر آقاى رئیس اجازه می­فرمایند عرض کنم (رئیس- خارج از موضوع است) آقایان فرمودند مانعى ندارد این بخش‌نامه شماره 5431 است که صادر شده است بنده می­خوانم آقایان ملاحظه بفرمایند که وقت دکتر میلسپو به چه کارهایى مصروف می­شود بنده کاملاً اطلاع دارم و آقایان گمان نکنند که بنده از نظر مخالفتى که با دکتر میلسپو دارم همیشه مخالف با ایشان صحبت می­کنم خیر بنده همیشه مشغول هستم و در این قضیه جستجو می­کنم که ببینم وقت ایشان چه جور مصرف می­شود و مى­بینم که برخلاف قرارداد استخدام­شان ایشان کاملاً در امور سیاسى دخالت می­کنند و متأسفانه تمام اوقات ایشان جزء براى کارهاى اقتصادى صرف کارهاى دیگر و امور سیاسى می­شود و ملاحظه بفرمایید که همین بخش‌نامه را هم برخلاف قراردادشان که نباید در امور سیاسى دخالت بکنند صادر کرده­اند به بانک­ها و بنده الان می­خوانم. . .

محمد طباطبایی- راجع به مازاد غله است.‏

بعضى از نمایندگان- خیر راجع به مازاد روزنامه است.‏

امینى- این بخش‌نامه­ای است که از طرف دکتر میلسپو صادر شده و به بانک ملى و بانک رهنى و بانک کشاروزى و شرکت بیمه ابلاغ شده است:

به قرار اطلاع و اصله یکى از کارمندان آن بانک به نام مهندس رضا گنجه مشغول نشر روزنامه و یا نوشتن ماقله براى آن می­باشد و در مقالاتى که می‌نگارد اظهاراتى منافى با شئون راجع به میسیون امریکایى و یا اینجانب و یا اظهاراتى به منظور اهانت و بى‌احترامى به میسیون امریکایى و اینجانب می­نماید:

البته به خوبى استحضار دارند که براى آن مؤسسه مناسب و شایسته نیست که به کارمندان خود اجازه دهند که یکى از نمایندگان صاحب سهام آن مؤسسه و یا یکى از صاحب‌منصبان عالى رتبه وزارت دارایی را مورد حمله و یا افترا و یا تنقید قرارداد و یا تحریکاتى برعلیه او بنماید و وظیفه آن مؤسسه این است که هر کارمندى که مرتکب چنین کارهایى می­شود تحت انضباط و تأدیب قرار دهد و هر گاه اقدام انضباطى آن مؤسسه موثر واقع نگردد اینجانب ناگزیر خواهم بود که خود اقداماتى برعلیه چنین کارمند یا کارمندان و همچنین رؤساى آن مؤسسه (در صورتی که مشغول ادامه این عملیات ناشایسته باشند) به عمل آوردم (همهمه نمایندگان) خواهشمند است فوراً به اینجانب اطلاع دهند که:

1- آیا بخش‌نامه مبنى بر دستور به کارمندان خود دایر بر منع آنها از داشتن یا انتشار روزنامه یا نشر مقالاتى در جراید که موافقت قبلى هیئت مدیره آن موسسه نسبت به آن جلب نشده باشد صادر نموده­اید یا خیر؟

2- آیا به کارمندان تابعه خود که اخیراً مشغول دسیسه بازى و تبلیغات برعلیه میسیون امریکایى و اینجانب بوده­اند دستور داده­اید که از این عملیات فعلاً خوددارى نمایند؟

+++

(ایرج اسکندرى- خیلى دیکتاتور مابیاست )

3- آیا می­توانید به اینجانب اطمینان دهید که کارمندان تابعه آن مؤسسه بالفعل دست از این قبیل علمیات کشیده­اند؟

رئیس کل دارایی- ا. س میلسپو

لازم نیست بنده وارد این بحث بشوم چون آقایان مطلع­اند که در قرارداد استخدام دکتر میلسپو ذکر شده است که حق مداخله در امور سیاسى ندارند و علاوه بر این که این دخالت برخلاف شئون ملى است مخالف قانون اساسى هم هست که کارمندى را از هر نوع اقدام صریح سیاسى باز بدارند و بنده تأسف می­خورم که مدیر روزنامه باباشمل که فداى سانسور دولتى نشده­اند ایشان هم فداى سانسور دکتر میلسپو بشوند و ملاحظه بفرمایید بدبختى ما به حدى رسیده که علاوه بر آن که دولتیان برخلاف قانون بر علیه جراید اقدام می­کنند دکتر میلسپو هم این طور بخش‌نامه­ها صادر می­کند بنده نمی‌خواهم از تمام جراید دفاع کنم در بعضى از موارد هم خاطى هستند و باید رعایت احترام نسبت به مقامات و شئون ملی را داشته باشند مقام مجلس، مقام سلطنت، مقام خود جراید محترم است این چیزهایى که در بعضى از جراید پیش می­آید نمی­خواهم انکار کنم اینها البته یک چیزهایى است که پیش مى­آید و گاهى در روزنامه­ها اغراق می­شود و جراید هم خاطى هستند و این اصل مانع نمی­شود که باید محاکمه مدیران جراید در این مملکت اجرا شود ولى در عین حال ما نباید یک اصلى را قائل شویم که دکتر میلسپو هم در این مملکت یک سانسورى دایر کند (صحیح است- احسنت)

بعضی از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- مذاکرات کافى هم باشد عده براى رأی کافى نیست‏.

مهندس فریور- پس بفرمایید بیایند یا ما هم مرخص شویم‏

فرمند- اجازه بفرمایید چون مخالفى نیست براى کفایت مذاکرات پیشنهاداتى که رسیده است مطرح شود.

رئیس- در پیشنهادات هم باید رأى گرفته شود. عده‌ای از آقایان در ستون مخالفین اسم نوشته­اند و و قتى که اجازه داده می­شود مى­بینم موافق هستند و فعلاً براى طرح پیشنهادات عده کافى نیست.

6 -تقدیم دو فقره لایحه قانونى از طرف آقاى وزیر جنگ

رئیس- آقاى وزیر جنگ لوایحى دارند که می­خواهند تقدیم کنند. بفرمایید.

وزیر جنگ (آقاى زند)- بنده دو فقره لایحه دارم. یکى راجع به مجازات افسرانى است که از گماشته سوء‌استفاده می­کنند (نمایندگان- بسیار خوب است) چون این موضوع خیلى مورد بحث بود و قانون مجازات ارتش هم مجازاتى براى آن پیش‌بینى نشده است این را پیشنهاد کرده‌ایم و یکى هم راجع به مجازات اشخاصى است از افسران و غیر افسران که از وسایل نقلیه قشونى سوء‌استفاده می­کنند. هر دو لایحه را تقدیم می­کنم.

رئیس- به کمیسیون نظام و کمیسیون دادگسترى مراجعه می­شود.

7 -اظهارات آقاى رئیس ارجع به جلسه آتیه- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

نقابت- ختم جلسه.‏

رئیس- عرض کنم حضور آقایان چون جشن مشروطیت نزدیک است آقایان کار‌پردازان در هیئت رئیسه پیشنهاد کرده­اند که چند جلسه مجلس تعویق بیفتد چون باید وسایل جشن را تهیه کنند و کارها را انجام دهند و به علاوه آقایان مستخدمین هم براى مقدمات این کار مشغول خواهند بود این بود که پیشنهاد شده بود چند جلسه مجلس تعطیل شود ولى عده دیگر از آقایان نظر داشتند که چند جلسه تعویق نشود و روز جلسه را هم براى این که در این ضمن تشکیل جلسه به طور فوق‌العاده شاید لازم بشود و براى این که آقایان متفرق نشوند روز جلسه را هم اعلام نمى­کنیم و می­گذاریم به موقعى که ضرورت داشت به آقایان اطلاع داده می­شود چون شاید سه روز دیگر لازم شد این است که فعلاً در نظر گرفته­ایم تا

+++

دو روز بعد از جشن به همین قرار عمل کنیم (صحیح است) حالا یکشنبه 8 مرداد براى جلسه تعیین می­شود براى ختم این کارها که در دستور است آن وقت این ترتیب براى بعد از آن روز انجام می­شود چون آقایان کارپردازان هر جلسه به بنده این موضوع را تذکر و اطلاع می­دهند بنده ناچار شدم عرض کنم. اگر آقایان موافقت می­فرمایند جلسه را ختم کنید (صحیح است) جلسه آتیه روز یکشنبه 8 اَمرداد سه ساعت پیش از ظهر دستور بقیه این طرح و گزارش­هاى انتخابات و چیزهاى دیگر که حاضر است.

(مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد(

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمد‌صادق طباطبایی‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294146!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)