کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏18
[1396/05/30]

جلسه: 44 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه اول مهر ماه 1333.  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس جلسات 25 و 30 شهریور.

2- تعیین جلسه روزهاى چهارشنبه جهت طرح سؤالات.

3- بیانات قبل از دستور آقایان ایلخانى‌زاده، دکتر امیر نیرومند، عباسى.

4- تقدیم یک فقره سؤال از طرف آقاى پورسرتیپ.

5- اخطار آقاى قنات‌آبادى طبق ماده 110 آیین‌نامه.

6- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به ترمیم حقوق معلمین.

7- تقدیم یک فقره لایحه اضافه اعتبار وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ و طرح و تصویب فوریت آن.

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد، ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏18

 

 

جلسه: 44

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه اول مهر ماه 1333.

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس جلسات 25 و 30 شهریور.

2- تعیین جلسه روزهاى چهارشنبه جهت طرح سؤالات.

3- بیانات قبل از دستور آقایان ایلخانى‌زاده، دکتر امیر نیرومند، عباسى.

4- تقدیم یک فقره سؤال از طرف آقاى پورسرتیپ.

5- اخطار آقاى قنات‌آبادى طبق ماده 110 آیین‌نامه.

6- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به ترمیم حقوق معلمین.

7- تقدیم یک فقره لایحه اضافه اعتبار وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ و طرح و تصویب فوریت آن.

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد، ختم جلسه.

 

مجلس دو ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس جلسات 25 و 30 شهریور.

رئیس- صورت غائبین دو جلسه پیش قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

غیبت و دیرآمدگى جلسه پنجشنبه 25 شهریور 1333-

غائبین با اجازه، آقایان- اردبیلى، محمودى، سلطانى، اورنگ، یارافشار، شفیعى، عرب شیبانى، حمیدیه، حائرى‌زاده، بهادرى، ابراهیمى، دکتر سید امامى، خاکباز، کریمى، محمود ذوالفقارى، افخمى، معین‌زاده، حشمتى، بیات ماکو، احمد فرامرزى، امید سالار، هدى، مصطفى ذوالفقارى.

غائبین بى‌اجازه 25 شهریور، آقایان- تربتى، غضنفرى، کدیور، سالار بهزادى، سلطان‌العلما، مهندس اردبیلى، فرید اراکى، نراقى، دکتر عدل، اریه، امیر احتشامى، امیر تیمور کلالى. دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه، آقایان- صادق بوشهرى 20 دقیقه، بزرگ‌نیا 25 دقیقه، کاشانى 50 دقیقه، موسوى 1 ساعت، خلعتبرى 1 ساعت، نقابت 1 ساعت و پانزده دقیقه، عبدالحمید بختیار 1 ساعت و پانزه دقیقه، اسفندیارى 1 ساعت و پنجاه دقیقه، دولتشاهى 2 ساعت.

دیرآمدگان و زودرفتگان بى‌اجازه، آقایان- کاشانیان 30 دقیقه، اعظم زنگنه 45 دقیقه.

غیبت و دیرآمدگى جلسه 30 شهریور 1333- غائبین با اجازه، آقایان- بیات ماکو، عبدالرحمن فرامرزى، حشمتى، جلیلى، اورنگ، شفیعى، بهادرى، ابراهیمى، دکتر سید امامى، خاکباز، محمود ذوالفقارى، مصطفى ذوالفقارى.

غائبین بى‌اجازه، آقایان- تربتى، غضنفرى، کدیور، سالار بهزادى، سلطان‌العلما، مهندس اردبیلى، فرید اراکى، دکتر عدل، اریه.

رئیس- آقاى امید سالار نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

امید سالار- در جلسه بیست و هشتم شهریور بنده حاضر بودم نوشته‌اند غایب با اجازه.

رئیس- با اجازه نوشته شده.

امید سالار- عرض می‌کنم هر دو جلسه بنده بوده‌ام نوشته‌اند با اجازه.

رئیس- اگر هر دو جلسه بوده‌اید اصلاح می‌شود، آقاى قنات‌آبادى.

قنات‌آبادى- در جلسه گذشته موقعى که بین بنده و مقام ریاست راجع به موضوع اخطار صحبت بود آن موقعى که مقام ریاست فرمودند که هر وقت گزارش مطرح شود اخطار بکنید بنده عرض کردم که اگر بناست در داخل مجلس هم اختلافى مثل خارج مجلس به وجود بیاید بنده حرفى ندارم اما اخطار مقدم بر هر مطلبى است، این قسمت از عرایض بنده در صورت مجلس نبود. استدعا دارم که در صورت مجلس اصلاح شود.

رئیس- آنچه که گفته شده است اصلاح می‌شود، آقاى شوشترى.

شوشترى- در هر دو جلسه جناب آقاى سلطان‌العملما را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند ایشان سخت بیمار است از طرف خود و با اجازه نمایندگان از درگاه خدا می‌خواهم شفاى عاجلى به ایشان عنایت فرماید.

رئیس- ایشان تقاضاى مرخصى کرده‌اند که رفته به کمیسیون هر وقت گزارش برسد اصلاح می‌شود یک ماه هم تقاضاى مرخصى کرده‌اند. آقاى دکتر بینا.

دکتر بینا- بنده در عرایض قبل از دستور روز یکشنبه به هیچ وجه نظر شخصى نداشتم و روى کلیات صحبت کرده‌ام.

رئیس- مگر کسى گفته است که نظر شخصى داشته‌اید؟

دکتر بینا- بله گفته شده و بنده همیشه عرایضم کلى است و هیچ وقت در عرایضم سوءنیت و نظر شخصى ندارم.

رئیس- محتاج به تذکر نبود آقاى هدى.

هدى- بنده سؤالى داشتم از آقاى وزیر راه راجع به راه‌سازى که تقدیم می‌کنم.

رئیس- بسیار خوب لطف کنید ولى هنوز وارد دستور نشده‌ایم. آقاى صدرزاده.

صدرزاده- در مذاکرات جلسه یکشنبه چند غلط چاپى دارد که اصلاح می‌کنم می‌دهم به تندنویسى.

رئیس- بسیار خوب دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسات 25 و 30 شهریور تصویب شد.

2- تعیین جلسه روزهاى چهارشنبه جهت طرح سؤالات

رئیس- آقاى پورسرتیپ.

پورسرتیپ- عرض می‌کنم مدتى است آقایان نمایندگان سؤالاتى از دولت کرده‌اند و دولت هم غالباً حاضر است

+++

آقایان نمایندگان هم حاضرند ولى مطرح نمی‌شود و این تأخیر در جواب سؤالات سوء تفاهماتى ایجاد می‌کند و بنده استدعا می‌کنم که این سؤالات مطرح شود و یک روز در هفته براى طرح سؤالات تخصیص داده شود.

رئیس- بنده مکرر به آقایان گفتم یک روز را آقایان تخصیص بدهند یعنى هر دو هفته‌اى یک روز براى سؤالات به طور قاطع تعیین شود هر ماه دو جلسه فوق‌العاده داشته باشیم راجع به سؤالات، سؤالاتى که از طرف آقایان می‌شود دولت بیاید جواب بدهد حالا آقایان موافقت بفرمایند که شنبه یا چهارشنبه خارج از آن سه روزى که جلسه داریم، جلسه فوق‌العاده داشته باشیم هر پانزده روزى یک بار و اگر آقایان موافقت بفرمایند آن روز شنبه باشد (چند نفر از نمایندگان- یکشنبه باشد) یکشنبه که جلسه داریم و بنده توضیح دادم خارج از سه روزى که جلسه داریم (چند نفر از نمایندگان- دوشنبه باشد) چون دوشنبه هیئت رئیسه داریم و کارهاى داخلى مجلس اجازه بفرمایید یا شنبه باشد و یا چهارشنبه (پورسرتیپ- مجلس سنا چهارشنبه جلسه دارد) چهارشنبه ندارد پس روز چهارشنبه باشد و به آقایان وزرا هم اطلاع داده خواهد شد بنابراین این چهارشنبه جلسه خواهیم داشت براى سؤالات و وقت هم مثل روزهاى عادى خواهد بود.

3- بیانات قبل از دستور آقایان ایلخانى‌زاده، دکتر امیر نیرومند و عباسى

رئیس- سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند، آقاى ایلخانى‌زاده.

ایلخانى‌زاده- استدعا می‌کنم آقایان نسبت به عرایض بنده توجه کامل را مبذول فرمایند عموم آقایان که از برگزیدگان ملت بوده در این مکان مقدس دور هم گرد آمده‌ایم ملت از ما انتظاراتى دارد که آمال و آرزوهاى آنها را برآورده و گام‌هاى مؤثرى براى ترقى و تعالى ملک و ملت برداریم آقایان به خوبى متوجه اوضاع و احوال پیچیده دنیا هستند که تا اندازه اتحاد و اتفاق در سرنوشت ملت‌ها تأثیر دارد با ذکر این مقدمه از عموم نمایندگان محترم استدعا دارم محض رضاى خدا با کمال صمیمیت و اتحاد کلمه چه اکثریت و چه اقلیت یا منفرد همه دور از اغراض شخصى دست به دست هم داده براى سعادت مملکت به پیش برویم تا با خواست خداوند بزرگ این مجلس هجدهم بتوانم کشتى شکسته را به ساحل نجات برساند (نمایندگان- انشاءالله).

چندى است بحث از خیانت و توقیف یک عده از افسران ارتش شاهنشاهى است که توجه عموم را به خود جلب کرده آقایان قضیه از نظر کیفیت مهم است که چگونه دشمنان مملکت سیزده سال است براى از بین بردن استقلال میهن عزیز ما آنى غفلت ندارند زمان به وسیله پیشه‌وری‌ها می‌خواهند آذربایجان را از پیکر ایران مجزا سازند یا نهضت منحوس جنوب را براى ما درست می‌کنند و گاهى یک عنصر خائن بى‌وطن را که قطعاً خون ایرانیت در عروقش ندمیده آلت اجراى غرض قرار داده شخص اول مملکت اعلیحضرت همایونى شاهنشاه محبوب و مفخم ما را هدف گلوله قرار می‌دهند که چراغ برافروخته شش هزار ساله ما را خاموش سازند و به استقلال و حاکمیت ما خاتمه بدهد (صحیح است) آرى هدف خائنین به مملکت در درجه اول شخص شاهنشاه است چون می‌دانند یگانه ضامن بقا و حافظ استقلال ما شاه است (شوشترى- صحیح است) و ناگزیریم به عرض آقایان برسانیم افسران شرافتمند از این پیش آمد بی‌نهایت متأثر و عصبانى هستند به طوری که آثار انزجار را به خوبى در قیافه آنها می‌توان درک کرد و اطمینان قاطع دارم چنانچه از خیانت این عده مزدور باخبر بودند خودشان آنها را به سزاى اعمال زشت‌شان می‌رساندند (نادعلى کریمى- اینها را هم تبرئه می‌کنند در کرمانشاه همین کار را کردند پول گرفتند و تبرئه کردند) (شوشترى- نمی‌توانند) تقویت حکومت ایران بر باد مصدق‌السلطنه و اعوان یارانش به همین منظور بوده آقایان خوب به خاطر دارید در دوره زمامدارى آقاى دکتر مصدق مملکت دچار فلاکت و بدبختى عظیمى شده بود بنده معتقدم از نظر انحطاط اخلاقى و ترویج بى‌ شرمى و بى‌ایمانى در مردم مملکت را صد سال به عقب بردند ثمرات همان حکومت منحوس است که اثراتش چند روز پیش در ارتش ظاهر گشته. باور بفرمایید به اندازه حمله مغول ایران از دست فاطمی‌ها و سنجابی‌ها زیان و خسارت دید آقایان آنها براى از بین بردن ایران نقشه داشتند کار کوچکى نبود با سرنوشت مملکت بازى می‌کردند مگر در روزنامه مطالبه نفرمودید در مصاحبه مطبوعاتى رئیس رکن 2 فرماندارى نظامى اظهار کرده از روى مدارک و اقرار توقیف شدگان ثابت شده که دکتر مصدق می‌خواسته رئیس جمهورى توده دموکراتیک بشود در صورتی که مویى از سردار و دسته مصدق‌السلطنه با این همه خیانت‌هاى مسلم کم نمی‌شود شما انتظار دارید دیگران از مجازات بترسند به خدا ترحم به این اشخاص و ارفاق درباره آنها خیانت به مملکت است. آقایان فراموش فرموده‌اید که بی‌شرمى و وقاحت را به جایى رسانیدند که شاه مملکت مجبور به ترک میهن عزیز شد اگر رحم خداوند توانا شامل حال این ملت نشده بود و مردان فداکارى قد علم نمی‌کردند سقوط مملکت حتمى بود و آثارى از استقلال ایران باقى نبود. چرا اجازه می‌دهید به خائنین ترحم بشود چون تیر دشمنان مملکت در ظرف این سیزده سال به سنگ خورد لذا با تاکتیک جدیدى جلو آمدند در ارتش شاهنشاهى جایى که مایه امید و افتخار مملکت و مکان نظم و دیسیپلین است رخنه نموده افسران و برادران دیروزى و دشمنان امروز ما را بر علیه ایران و براى از بین بردن میهن ما تجهیز کرده حکومت دمکراتیک توده براى ما درست می‌کردند.

آقایان نمایندگان ملت بدانید و متوجه باشید که دست‌هاى مرموزى در مدت سیزده سال براى خفه کردن آزادى ما و خاتمه دادن به استقلال و حکومت شش هزار ساله ما در کار بوده است آقایان درست دقت فرموده قضاوت بفرمایید و متوجه نیات پلید دشمنان ایران باشید و در فکر ریشه کن کردند اساس این نقشه‌هاى شوم ایران بر باد ده بوده مرد و مردانه ایران را از وجود منحوس عناصر پلید پاک کنید. ملت ایران داراى بسى افتخارات تاریخى بوده و در دنیا آقایی کرده زیر بار ننگ بردگى و بندگى نخواهد رفت و به هیچ یک از دولت خارجى اجازه نمی‌دهد در امور داخلى ما دخالت نماید (صحیح است) (خرازى- احسنت آقاى ایلخانى‌زاده) مگر ما در چهار دیوارى خود حق حیات نداریم و نباید مثل دیگران خانه خودمان را اصلاح کنیم تا دست به اصلاحاتى زدیم و خواستم به دفع خائنین مملکت همت بگماریم یا افکار و دغدغه‌هاى موهوم خود را مواجه بدانیم که نکند فلان خارجى بدش بیاید و یا به مزاج مبارکش عمل ما سازگار نباشد و در نتیجه یک عده اشخاص مزدور بی‌وطن به اتکا خارجى مذهب و استقلال ما را دستخوش امیال و آرزوهاى پلید خود قرار داده و ما از ترس همان افکار موهوم جرأت نفس کشیدن نداشته باشیم (شوشترى- مال ضعیف النفس هاست)

سرچشمه شاید گرفتن به بیل

چو پر شد نشاید گرفتن به پیل

اگر ما امروز به خود نیاییم و در قلع و قمع دشمنان دین و مملکت نکوشیم و تردید بکنیم، اگر خداى نکرده آنها مسلط بشوند تمام ماها را به طرف کشتارگاه سوق می‌دهند و آن روز کسى به حال ما ترحمى نخواهد کرد. (صحیح است). چرا باید مجال داد هر روز دشمنان ما زیر یک نقاب و نیرنگ جدیدى ظاهر بشوند و مملکت را به پرتگاه نیستى سوق بدهند.

اگر ما طرفدار حکومت و شخص تیمسار سپهبد زاهدى هستیم براى این است که تشخیص داده‌ایم این مرد عمرى را به شرافت و خدمتگزارى به سر برده و داراى شهامت سربازى است آقاى سپهبد زاهدى ما و ملت ایران از دولت جنابعالى انتظاراتى داریم و متوقعیم در انجام آنها همت بگمارند اول تنبیه و مجازات خائنین بعد شروع به اصلاحات اساسى بنمایید و بیم و هراس به دل راه ندهید از شما خواستاریم سیاست خارجى ما را روشن سازید نه مثل دولت‌هاى سلف دست به دست هم بمالید و اظهار عجز و بیچارگى بنمایید و سیاست یارى به هر جهت را شعار خود سازید باید در منت‌هاى قدرت و شهامت مملکت را از لوث وجود یک عده خائن و جاسوس اجنبى پاک کنید (صحیح است) از سیاست‌های جنوب و شرق و غرب و شمال نهراسید (صحیح است) محال است ملت ایران دیگر اجازه بدهد هیچ قدرت و قشونى پا به خاک مقدس میهن ما بگذارد مگر این که از روى جنازه‌هاى بی‌جان ما بگذرد (صحیح است.)

همه سربه‌سر تن به کشتن دهیم

از آن به که کشور به دشمن دهیم

آقایان ما نبایداین قدر از مرگ بترسیم که این ترس موهوم خواه و ناخواه ما را به سوى یک مرگ ننگینى سوق بدهد به قول شاعر-

اندر طبیعت است که باید شود ذلیل

هر ملتى که راحتى و عیش خو کند

آقایان کمى به خود آییم و تغییرى در وضعیت خود بدهیم به دنیا بفهمانیم که ما مرگ شرافتمندانه را با آغوش باز استقبال می‌کنیم ولى زیر بار عار و ننگ نخواهیم رفت به قول یکى از دانشمندان یک لقمه خاردارى باش که هیچ گلویى ما را فرو نبرد. اى ایران و ایرانى به افتخار و شهامت زنده و جاوید بمان. تیمسار سپهبد زاهدى نباید اجازه بدهد که در مجازات خائنین مسلم به مملکت اهمالى بشود (صحیح است) توهم این که مبادا به خلاف سیاست فلان خارجى باشد یا بدش بیاید و همین تفکرات غلط و بیم و هراس بیجا بود که باعث تشنجات داخلى گشته و خطرات عظیمى براى ما تولید کرده از تیمسار سپهبد زاهدى خواستارم که به تمام این موهومات و تصورات غلط پشت پا زده جز سعادت مملکت و حفظ تاج و تخت سلطنت هدفى نداشته باشد و با کمال شهامت براى از بین بردن دشمنان شاه و مملکت بکوشد و مطمئن باشد ملت پشتیبان اوست اینجانب به نمایندگى از طرف عموم ملت و عشایر کرد به دنیا اعلام می‌کنم ما مطابق دستور قرآن کریم که در آیه شریفه می‌فرماید اطاعت از امر شاه را واجب شمرد و پادشاه را واجب الاطاعه می‌دانم لذا جز لاینفک ارتش؛ ده (احسنت) و حاضریم جان‌هاى ناقابل خود را در راه عظمت و حفظ استقلال ایران و شخص شخیص اعلیحضرت همایونى نثار نموده (شوشترى- احسنت) و تا آخرین قطره خون خود از مبارزه با فساد و خائنین به مملکت و شاه کوتاهى نکرده و براى اعتلاى بیرق شیر و خورشید ایران همه فدا بشویم دشمن خواه

+++

ضعیف یا قوى باشد در نظر ما ارزش ندارد و از کثرت دشمنان دین و مملکت نمی‌ترسیم به طورى که همیشه آقایان اظهار نارضایتى و دلتنگى می‌فرمایند که اوضاع مملکت آشفته است باید فکرى کنیم ریشه این فساد را پیدا کنیم و ریشه کن کنیم به نظر بنده این اصلاحات باید براى مملکت بشود.

1- در درجه اول جلوگیرى از فساد و رشوه‌خوارى و دزدی‌هاى نامشروع به وسیله هر طبقه و دسته انجام بگیرد.

2- پایین آوردن سطح زندگى (نادعلى کریمى- بالا بردن سطح زندگى) بله بالا بردن سطح زندگى.

3- تأمین معیشت کارمندان دولت به خصوص طبقه آرتش با تشکیل سازمان‌هاى تعاونى.

4- تصفیه ادارات دولتى و وزارتخانه‌ها از عناصر مشکوک.

5- انحلال دستگاه دادگسترى و تشکیل مجدد آن به وسیله یک عده قضات پاکدامن و باسابقه تحت نظارت چند نفر از نمایندگان مجلسین.

تصور نمی‌کنم هیچ کس در حسن نیت و خدمتگذارى دولت تیمسار سپهبد زاهدى تردیدى داشته باشد مخصوصاً حل قضیه نفت که یکى از شاهکارهاى دولت ایشان به شکار می‌رود آقایان باید انصاف داشت که دولت با کمال شهامت و حسن نیت مسئله نفت را از بن‌بست خارج و دور از عوامفریبى خاتمه داده و به مجلس تقدیم کرده اکنون با مجلس است که دور از اغراض شخصى و با کمال حسن نیت قضاوت نموده و تحت تأثیر تلقینات عوامفریبانه یک عده خارج از مجلس قرار نگرفته و کما هو حق از نظر حفظ منافع عالیه کشور و با در نظر گرفتن فقر و بیچارگى که گریبان این ملت را گرفته قضاوت عادلانه بفرمایند (احسنت، احسنت).

رئیس- آقاى دکتر نیرومند.

دکتر نیرومند- آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که اینجانب هیچ وقت نخواسته‌ام وقت گران‌بهاى مجلس شوراى ملى را براى اداى مطالبى که ضرورت آن مورد تصدیق همه نیست گرفته باشم و اگر گاهى در مقام اداى وظیفه نمایندگى مجلس صحبت‌هایى می‌کنم فقط از این نظر است که می‌بینم فرصت ایراد و تذکر چند نکته لازم از دست می‌رود.

امروز هم یکى از آن مواقعى است که احساس می‌کنم در دو موضوعى که اکنون به عرض آقایان می‌رسانم وظیفه حتمى دارد که بعضى مطالب را از پشت این تریبون به سمع ملت ایران و اولیا امور برسانم و تقاضاى بذل توجه کنم. یکى از این دو موضوع که بستگى کامل به حیات اقتصادى و اجتماعى فرد فرد ملت ایران دارد مسئله نفت است که در چند روز اخیر مورد مذاکره آقایان نمایندگان محترم مجلس بوده است و چند نفر از همکاران گرامی نیز جسته گریخته در اطراف قراردادى که بین هیئت نمایندگى ایران و اعضا کنسرسیوم منعقد شده است اشاراتى و بیاناتى نموده‌اند و احیاناً نظر مساعد یا مخالفى هم نسبت به بعضى از مواد این قرارداد از طرف ایشان عنوان شده است بنده تصور نمی‌کنم که با لزوم حل مسئله نفت هیچ ایرانى پاک‌نژاد و مسلمان خداشناس مخالف باشد (صحیح است) چون براى مردم ستمدیده و رنج کشیده ایران لازم است هر چه زودتر با آبرومندى به آن خاتمه داده شود (مشایخى- صحیح است) که از درآمد این ثروت سرشار براى تقویت بنیه اقتصادى و عمرانى کشور و تهیه وسایل تولید و لوازم زندگى ملت مصروف شود.

بنده می‌خواستم عرض کنم که چون تا 48 ساعت قبل به طور دقیق چگونگى و تهیه و تنظیم قرارداد و مواد مربوطه به آن رسماً اعلام نشده و اطلاعات کامل و دقیقى از آن در دسترس هیچ یک از آقایان نمایندگان محترم نبوده ناچار آنچه تاکنون در این باره اظهارنظر شده متکى به شایعات و اخبار نیم رسمى بوده که چون صحبت آنها از طرف مقامات صلاحیتدار تأیید نشده بود مورد استناد و بالنتیجه قابل انتقاد و ایراد نمی‌توانست باشد. در شرایط فعلى براى ما مسلم شده که دسته‌اى از بازیگران سیاسى و عوامل آنها از نظر حفظ منافع خصوصى خود که مخالف با پایان یافتن عائله نفت است یا از این جهت که می‌دانند با حل این مشکل بزرگ عایدى زیادى نصیب کشور عزیز ما می‌شود که در تثبیت اوضاع سیاسى و اقتصادى مملکت تأثیر فراوان دارد و این ثبات اوضاع را به نفع خود نمی‌دانند با توسل به انواع تحریکات و تبلیغات اذهان مردم را مشوب می‌کنند (دکتر بینا- صحیح است) (شوشترى- بارک‌الله، احسنت) البته در یک چنین موقعى حقاً و انصافاً وظیفه بزرگى به عهده نمایندگان مجلس محول می‌شود که از این گونه تحریکات و تبلیغات سوءجلوگیرى کنند این است که اینجانب به سهم خود به اطلاع ملت شرافتمند ایران می‌رسانم که با توجه به علاقه و توجه خاصى که اعلیحضرت همایونى نسبت به حفظ حقوق حقه و شرافت ملت ایران در این مسئله به خصوص داشته و دارند و با در نظر گرفتن این نکته که حفظ استقلال سیاسى و اقتصادى کشور عزیز ما و همچنین بهبود زندگانى و آسایش عمومى ملت همواره مورد توجه و نظر خاص معظم له بوده است درباره حل مسئله نفت هم به نحوى که کمترین حقى از ملت ایران ضایع نشود و کوچک‌ترین تناقضى با قانون ملى شدن صنایع نفت پیش نیاید اوامر مؤکد صادر فرموده‌اند.

یقین است با اطمینانى که به وطن‌پرستى و شاه‌دوستى تیمسار سپهبد زاهدى و دولت ایشان داریم و با جدیت و پشتکارى که جناب آقاى دکتر امینى و همکاران دیگر ایشان در مذاکرات کمیسیون‌هاى مربوط به نفت یا کنسرسیوم در تحصیل حقوق حقه ملت ایران از خود نشان داده‌اند منویات شاهانه از طرف دولت تیمسار سپهبد زاهدى به نحو کامل اجرا شده و به طوری که می‌بینیم برابر قراردادى که تقدیم مجلس شده است کاملاً به خواسته‌هاى ملى مردم در مورد حل مسئله نفت توجه شده است. البته دولتى که با وجود مشکلات فراوان در یک چنین امر مهمى شب و روز براى احقاق حقه ملت و حفظ حیثیت و شرافت ملى زحمت می‌کشد انتظار تشویق و قدردانى دارد این است که بنده عقیده دارم عموم آقایان نمایندگان محترم باید متفقاً و متحداً از یک چنین دولتى پشتیبانى کنند و هر گاه ایراد و اشکالى در یکى از کارهاى آن و من جمله در یکى از مواد همین قرارداد نفت می‌بینند با حسن نیت تذکر دهند نه این که آن را بهانه براى حمله به دولت و تضعیف آن قرار دهند البته دولت انتقادات صحیح و تذکرات به جاى آقایان را همیشه مورد توجه کامل قرار داده و از راهنمایی‌هاى آنها استفاده می‌کند.

امیدوارم این تذکر مختصر که از روى کمال بی‌غرضى و فقط به خاطر خدمت به مردم و مملکت در چنین موقعى حساسى ایراد شد مورد توجه کامل همکاران عزیز قرار گیرد.

اما مطلب دوم با آن که فقط مربوط به استان دهم و حوزه انتخابیه اینجانب است در جاى خود بسیار مهم و قابل توجه می‌باشد همان طوری که در جلسه چهاردهم شهریور هنگام تشریح وضع خراب ولایات از حیث ناقص بودن فرهنگ و بهداشت و راه و غیره مخصوصاً خرابى شهرداری‌ها و خواسته‌هاى مردم شهرستان‌ها عرض کردم قوانین و مقرراتی که براى وصول عوارض شهرداری‌ها وضع شده چون بدون توجه به موقعیت یک یک شهرستان‌ها و فقط روى فورمول کلى تهیه و تدوین گردیده است آن نتیجه لازم را که مورد نظر قانون‌گذار بوده است نمی‌دهد در صورتی که اگر مقرراتی که براى وصول عوارض شهردارى یک شهر وضع می‌شود باید با توجه به درآمد محلى و محصولات طبیعى آن شهر باشد.

مثلاً در همین حوزه نجف‌آباد که محصول منحصر آن و اصلى آن بادام است که رقم عمده صادرات آنجا را تشکیل می‌دهد و این روزها هر کیلو مغز بادام در حدود 70 ریال خرید و فروش می‌شود هیچ کس به فکر نیفتاده است که لااقل در موقع صدور آن عوارض متناسبى که بتواند منبع درآمدى براى اصلاح شهر نجف‌آباد باشد وضع کند و حال آن که اگر فى‌المثل کیلویى یک ریال در وقت صدور بادام و مغز بادام از این محصول منحصر به فرد نجف‌آباد عوارض دریافت شود، مبلغ قابل ملاحظه به دست می‌آید.

اینجانب در مسافرت اخیر خود به نجف‌آباد ضمن رسیدگى کامل به اوضاع شهردارى حوزه انتخابیه خود دریافتم کلیه عواید سالیانه شهردارى نجف‌آباد در حدود یک صد و پنجاه هزار تومان است که بیش از هشتاد هزار تومان آن خرج پرداخت حقوق کارمندان شهردارى نجف‌ می‌شود و بقیه نیز براى مخارج برق و خرید اثاثیه و لوازم متفرقه مصرف می‌گردد و چیزى باقى نمی‌ماند که به کار اصلاح وضع شهر و خیابان سازى و آسفالت بخورد.

البته یک چنین وضعیتى باعث کمال تأسف است و اگر واقعاً جناب آقاى قاسم فولادوند استاندار استان دهم براى بهبود وضع شهر چهل هزار نفرى نجف‌آباد اقدامات سریع و مفیدى دستور نمی‌دادند معلوم نبود که وضع شهر و شهرداى آنجا به چه صورتى در می‌آید. به همین مناسبت اینجانب از توجه مخصوصى که ایشان نسبت به پیشرفت و بهبود کارهاى این استان مبذول داشته و در نتیجه مساعى و پشتکار خود توانسته‌اند در میان جمیع طبقات از کارگر تا کارفرما حسن شهرت و محبوبیت فراوان براى خود و فامیل فولادوند که الحق در وطن‌پرستى و شاه‌دوستى باید سرمش سایرین قرار بگیرند به دست آورند تشکر می‌کنم و امیدوارم با توجه به پاکدامنى و کارآزمودگى و محبوبیت ایشان دولت در تهیه وسایل کار و اعطاى اختیارات وسیع‌ترى براى ایشان توجه مخصوص مبذول دارد.

در خاتمه عرایضم مجدداً از دولت و اولیا محترم امور تقاضا می‌کنم که دستور اصلاح زمین فرودگاه طیاره اصفهان را صادر فرمایند که از این وضع خراب و حزن‌آور بیرون آید. (صحیح است) ضمناً یکى از دوستان به بنده تذکرى داده‌اند و اظهار کرده‌اند که قریب پنج، شش هزار نفر از اطفال به مدارس مراجعه می‌کنند و به آنها می‌گویند که جا نداریم امیدوارم در این قسمت یک توجهى بشود و دولت اقدام بکند به این موضوع که اسباب نگرانى مردم شده مرتفع بشود. (ارباب- فرهنگ پول می‌خواهد که ندارد) و راجع به بادام هم که نامه‌اى یکى از دوستان نوشته‌اند خریدار و فروشنده و صادر کننده همه موافقت کرده‌ با این عوارض محض اطلاع عرض کردم.

رئیس- آقاى عباسى.

+++

عباسى- آقایان محترم مطلع هستند که توطئه دامنه‌دارى جهت محو استقلال و برهم زدن نظم و آرامش ما چیده شده بود که در نتیجه مراقبت و هشیارى دستگاه‌هاى انتظامى ما ریشه‌هاى فساد کنده شد خیانتکاران و جاسوسان گرفتار گردیدند و جاى بسى خوشوقتى است که مأمورین وطن‌خواه و وظیفه‌شناس توده‌چی‌ها را غافلگیر کردند و بدون آن که فرصت تجدید فعالیت به آنها بدهند سران خائن آنها را دستگیر ساخته و با این سرعت و شدت عمل خائنین به وطن را شکست دادند بدیهى است این شکست ناگهانى تأثیرات مهمى در سازمان داخلى آنها می‌کند و خواه ناخواه جمع‌شان را پریشان می‌سازد البته دولت تیمسار زاهدى که تحت توجهات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مانند برق و آتش خرمن آنان را در آتش گرفته طبعاً دیگر به آنها فرصت تجدید حیات و فعالیت نمی‌دهد تا باز هم سازمان نوین تشکیل بدهند و ممکن است ته مانده فعلى هم از وحشت و هراس از مجازات تا مدت‌ها جرأت خودنمایى نداشته باشد ولى سعدى می‌فرماید دشمن و آتش و مرض هر قدر هم کم باشد زیاد است و ایجاد خطر می‌کند دشمنى حزب توده براى کشور ما براى ملت ما، براى استقلال ما از هر آتش خطرناک‌تر است (صحیح است) دشمنى و خیانت آنها نسبت به ایران کاملاً آشکار شده است (شوشترى- صحیح است) آقاى نخست‌وزیر که قبل از تصدى مقام نخست‌وزیرى در رأس قواى انتظامى بوده و پست‌هاى وزارت کشور و ریاست شهربانى را عهده‌دار بودند به خوبى از مخاطرات توده‌چی‌ها مطلع است در سابق نیز در سرکوبى آنها اقدامات مؤثر کرده‌اند. توده‌ای‌ها برخلاف مقررات و قوانین مملکتى و مطابق عادت معموله خود هر جا که دست‌شان برسد دست به خرابکارى می‌زنند (صحیح است) و براى برقرار اغتشاش و بی‌نظمى از هیچ اقدامى خوددارى نمی‌کنند کشفیات اخیر فرماندارى نظامى نشان داد که آنها مانند موریانه هستند و تا استقلال ما را از بین نبرند و مملکت را در خون و آتش نکشانند دست بردار نیستند (صحیح است) ملاحظه فرمودید چگونه این دسته خائن ماجراجو و اخلالگر در دستگاه آرتش رخنه کرده بودند و با حیله و تزویر موجبات اغفال یک عده افسر را فراهم و آنها را وادار به جاسوسى و خیانت کردند. اگر برنامه معین و مفید دولت در سرکوبى و تار و مار ساختن توده‌ای‌ها ادامه پیدا کند به زودى این دستگاه فاسد و شوم از این هم پریشان‌تر می‌شود، زیرا کارهاى آنان اساس ندارد و سرمایه تبلیغ آنها فتنه‌انگیزى و اخلالگرى و ایجاد اغتشاش و تشویق مکتب جاسوسى و خیانت و سفله پرورى است همین گروه فرظاهرى آنها در درجه اول به واسطه خیانت مصدق‌ و عمال او بوده در درجه دوم معلول مسامحه کارى و بی‌عرضگى دولت‌هاى سابق می‌باشد، اگر دولت مقتدر فعلى جدیت کند و در مجازات خائنین توده‌اى مسامحه نکند، طبعاً بساط آنها برهم می‌خورد و این ریشه فساد براى همیشه قطع می‌گردد (غضنفرى- صحیح است) خداوند در قرآن کریم خطاب به حضرت رسول می‌فرماید با منافقین و مخالفین مدارا نکنید چون اگر بر شما دست یابند به هیچ چیز رحم نمی‌کنند (شوشترى- صحیح است) بر همه افراد این کشور ثابت و مسلم است که توده‌اى اگر خداى ناکرده موفق شود به هیچ چیز ما ابقا نخواهد کرد (صحیح است) نه به شرف ما، نه به زندگى ما، نه به استقلال ما همه و همه چیز ما در خطر خواهد بود و این مسئله به قدرى حتمى و واضح است که محتاج به دلیل و برهان نیست و خود توده‌ای‌ها هم منکر این قسمت نیستند.

خداوند، مصدق و همکارانش را به سزاى اعمال سیئه‌شان برساند (شوشترى- انشاءالله) در مدت 28 ماه چنان آتشى در سراسر ماتمکده افروخت که بعد از فتنه مغول بزرگ‌ترین فاجعه تاریخى ایران است.

در زمان حکومت همین مرد عوامفریب بود که توده‌ای‌ها در دستگاه ارتش رسوخ پیدا کردند و هم او بود که حزب توده را در ایران تشویق کرد و دست آنها را باز گذاشت (صحیح است) در دوره دکتر مصدق وزیر عدلیه آخوندى بود که تظاهر به کمونیستى می‌کرد اگر قاضى می‌خواست از عملیات کمونیست‌ها جلوگیرى کند فوراً او را معلق می‌کرد و در نتیجه دادگسترى ما یکپارچه توده بازى شد (احسنت، صحیح است) که متأسفانه هنوز هم کسى به فکر اصلاح آن برنیامده است حالا قضیه برعکس شده و آقاى سپهبد زاهدى هم با کسى سر شوخى ندارد من از خود سؤال می‌کنم که چرا تاکنون توده‌ای‌ها را در دادگسترى آزاد گذاشته‌اند و آقاى وزیر دادگسترى دست از پا خطا نمی‌کند؟ دکتر آذر وزیر پلید فرهنگ همه نوع تسهیلات را درباره این اراذل و اوباش آماده ساخت.

در اواخر دوره حکومت مصدق بود که رقاص بازى به نام فستیوال در امجدیه درست کردند و دخترها و پسرها را آنجا بردند و ساز و آواز و رقص هم فراهم کردند. پس به عقیده من مبارزه با توده‌ای‌ها نه تنها از لحاظ مصالح عالیه مملکتى و از نظر سیاست حتمى است، بلکه از نظر اخلاق و ناموس و جلوگیرى از فحشا نیز بر هر فرد ایرانى لازم است (صحیح است).

آقایان این بلیه و گرفتارى که شما دارید مردم کرد هم دارند و توده کردستان و مهاباد را بیش از هر جا تهدید می‌کند حزب کومله کردستان همان حزب توده است که هنوز هم دست از سر مردم برنداشته‌اند و متأسفانه دولت با آنها مدارا کرده است حزب کومله در کردستان گاهى علناً مشغول فتنه‌انگیزى می‌شوند و از تحریکات دست‌بردار نیستند و شبکه حزبى علناً فعالیت دارد ارتباط حزب کومله ایران با عراق مسلم است چندى قبل یک گونى روزنامه کمونیستى به نام کردستان و اوراق مضره به وسیله محمود منگورى در بین راه رضاییه و مهاباد کشف گردید و این شخص این اوراق را براى پخش به مهاباد می‌برد که در روزنامه‌ها خوانده‌اید.

این طریقه که می‌گیرند و آزاد می‌کنند چه فایده دارد علاوه بر این که تأثیرى ندارد باعث تجرى آنها نیز می‌شود.

اخیراً مرسوم شده است که از این اوباش توبه نامه می‌گیرند آنها به خدا و پیغمبر قسم می‌خورند که دیگر دست از توده بازى بردارند این جماعت که به خدا و پیغمبر اعتقاد ندارند واقعاً مگر می‌شود باور کرد که اینها با یک اعلان در روزنامه دست از خیانت خواهند کشید؟

یکى از این توده‌ای‌ها که در طهران خیلى معروف است گفته بود من تا حال ده بار گرفتار شده‌ام و آزاد شده‌ام ولى اگر نوبت ما رسید شما را فقط یک بار می‌گیریم و دیگر آزاد نمی‌کنیم.

آقایان اگر قیام مرداد نشده بود این کمونیست‌ها همه را قتل‌عام می‌کردند اگر توطئه اخیر کشف نمی‌شد باز هم همه ما را قتل‌عام می‌کردند چنانچه در ورشو و پراک و بخارست، چین هم همین کار را کردند حالا ما به آنها ارفاق می‌کنیم.

دولت باید به سه طریق با توده‌ای‌ها مبارزه کند، اول آن که در مجازات خائنین و جاسوسان تردید و تأمل ننماید (صحیح است) و طبق قوانین نظامى آنها را مجازات کند و در این کار هیچ‌گونه کوتاهى مبذول ننماید.

دوم ادارات کارگزینى وزارتخانه‌ها با نهایت بی‌طرفى صورتى از افراد چپى و توده‌اى تهیه و گزارش نماید تا آنها از کار برکنار شوند (پناهى- صحیح است) آقایان در روسیه با مخالفین مگر چه کار می‌کنند؟ روس‌ها مخالفین دولت را دسته جمعى اعدام می‌کنند ما نمی‌گوییم این مخالفین دولت و ملت و استقلال کشور دسته جمعى اعدام شوند، بلکه می‌گوییم نامردانی که از خزانه ملت مواجب می‌گیرند و براى سقوط ایران تلاش می‌کنند و از خدمت دولت براى ابد اخراج شوند دولت مطلقاً از پذیرفتن کارمند و کارگر توده‌اى در تمام دستگاه‌هاى خود خوددارى نماید (صحیح است).

3- مؤسسات مظنون خارجى که مرکز فساد و توطئه است باید بسته شود این مؤسسه و این بیمارستان شوروى این خانه‌هاى صلح (آتش افروزى) اگر نباشد چه می‌شود؟ (صحیح است). اگر ما با کمونیست‌ها ماوار قفقاز رابطه فرهنگى نداشته باشیم چه می‌شود؟ مگر در همین انجمن‌هاى روابط فرهنگى نیست که کتب و مجلات و رساله‌هاى کمونیستى طبع و نشر می‌شود، مگر در همین رسالات نیست که مردم ایران را به باد دشنام می‌گیرند، ولى از ترقیات عظیم ازبکستان ستایش می‌کنند؟ مگر ما در روسیه می‌توانیم مؤسسه فرهنگى دایر کنیم؟ مگر ما حق داریم در شهرهاى قفقاز بیمارستان دایر کنیم؟ از آثار شوم این انجمن فرهنگى خانه و همانا تألیفات زیاد و کتب و رسالات بی‌شمار است که همه در ذکر فضایل ازبکستان و تاجیکستان و ارمنستان و غیره است در لفافه تبلیغات شوم و زهرآگین علیه مقدسات ملى ما می‌شود که مردم مبادا لوح به اطماع را به جانب شوروى بکشاند من از دولت جداً درخواست می‌کنم که بلادرنگ درب این مراکز فساد را ببندد و از سفارت شوروى تقاضا کند که مریض‌خانه خود را در خیابان نادرى که مرکز و لانه جاسوسى است ببندد.

این گونه روابط فرهنگى یا بهداشتى که پایگاه جاسوسى و یک طرف آن فحش و ناسزا به ایران و ایرانى و طرف دیگرش تحریف و تبلیغ و تمجید کمونیزم باشد براى ما زیان‌آور است.

آقایان بر اثر اقدامات مجدانه مأمورین لایق و وطن‌پرست حزب توده قدرت خود را از دست داده است ولى من چون از وضع کردستان آگاهم می‌دانم هنوز خیلى زود است که فساد کاملاً ریشه کن شده باشد البته دولت بیدار است و همین بیدارى اسباب ترس و وحشت آنهاست ولى اگر ذره‌اى در مجازات خائنین کوتاهى کنیم باز هم از نو آنها جرأت به خود خواهند داد و درباره مشغول کار می‌شوند دولت باید خائنین را سرکوبى نماید و آنها را بلا درنگ محاکمه و به سزاى اعمال خود برساند چون خدمتگزاران واقعى تشوق شوند و در آینده هیچ کس جرئت خیانت نخواهد بود پارسایان امید است و بیم (شوشترى- احسنت، احسنت).

در طى سیزده سال اخیر تجربیات تلخى که این دار و دسته خدانشناس منفور به ما داده‌اند این است که همه جا صحبت از تجزیه، برادرکشى، فتنه، قتل، غارت، توطئه حتب به مقدس‌ترین شخص کشور ما و حیات مقدس شاهانه بوده است (صحیح است) اینک روى این تجربیات از دولت تیمسار سپهبد زاهدى جداً خواستاریم که تکلیف مملکت را روشن و بیش از این اجازه ندهند کشور قلدرى که جز استعمار آن هم در لباس عوامفریبى سودى ندارد حیات ما را تهدید نماید (جمعى از نمایندگان- احسنت).

رئیس- وارد دستور می‌شویم.

قنات‌آبادى- بنده اخطار دارم

+++

4- تقدیم یک فقره سؤال از طرف آقاى پورسرتیپ

رئیس- آقاى پورسرتیپ.

پورسرتیپ- یک سؤالى است در تعقیب بیانات جلسه قبل آقاى دکتر بینا راجع به قاچاق و قاچاقچیان و مأمورین، استدعا می‌کنم به دولت ابلاغ شود.

میراشرافى- خود آبتین رئیس گمرک رئیس قاچاقچیان است.

5- اخطار آقاى قنات‌آبادى طبق ماده 110 آیین‌نامه

رئیس- آقاى شمس قنات‌آبادى.

قنات‌آبادى- طبق ماده 143 آیین‌نامه اخطار راجع به منافى بودن لوایح و طرح‌ها و اخطار راجع به قوانین یا اخطار راجع به نظامنامه داخلى مجلس مقدم بر اظهارات دیگر است و مذاکرات در موضوع اصلى را متوقف می‌کند و باید در نهایت اختصار به عمل آید، طبق صورت‌  جلسه‌اى که به دست آقایان نمایندگان مجلس رسیده آقاى وزیر دارایى لایحه نفت را که تقدیم مجلس کردند ماده واحده است که چاپ شده و به تاریخ روز سى‌ام به دست آقایان نمایندگان مجلس رسیده است لایحه‌اى که آقاى دکتر امینى به عنوان ماده واحده به ضمیمه قرارداد به مجلس داده‌اند هم بر خلاف قوانین کشور است و هم بر خلاف ماده 110 آیین‌نامه زیرا قراردادها و لوایحى که دولت به مجلس می‌دهد اگر آن قرارداد با دولتى منعقد شده باشد طبق ماده 12 آیین‌نامه می‌تواند به صورت ماده واحده باشد اما چون این قراردادى که به قول آقاى دکتر امینى قرارداد فروش است اولاً همه قوانین را زیر پا گذاشته و در ثانى قراردادى است با یک عده شرکت‌هاى تجارتى بنابراین نمی‌تواند این قرارداد به صورت ماده واحده تقدیم مجلس شود فقط در مواردى که با دولت‌ها قراردادى بسته می‌شود طبق ماده 12 آیین‌نامه ممکن است به صورت ماده واحده داده شود و سایر مواد او به صورت ضمیمه تقدیم مجلس بشود این لایحه‌اى که در جلسه گذشته تقدیم مجلس شد همان ساعت من اخطار کردم متأسفانه مقام ریاست اجازه نفرمودند من از حق قانونى خودم استفاده کنم، لذا بنده به استناد آیین‌نامه داخلى مجلس اعلام می‌کنم که این لایحه‌اى که دولت به مجلس شوراى ملى داده است برخلاف قوانین و برخلاف صریح آیین‌نامه مجلس شوراى ملى می‌باشد البته آیین‌نامه صراحت دارد و الان عرض می‌کنم (لارى- اشتباه می‌کنید) (عبدالصاحب صفایى- تالى فاسدش در همان ماده نوشته شده که باید موادش مطرح شود.)

رئیس- بگذارید در کمال آزادى هر چه می‌خواهند بگویند.

قنات‌آبادى- تبصره ماده 110 را می‌خوانم (نمایندگان و دولت نمی‌توانند تصویب مطالب و مواد یک لایحه یا طرح قانونى یا گزارش را به عنوان طرح لایحه به صورت ماده واحده پیشنهاد نمایند در این موارد هر مطلبى که به عنوان طرح یا لایحه پیشنهاد می‌شود باید مواد و تبصره‌هاى آن جز طرح باشد.) آقاى عبدالصاحب صفایى (عبدالصاحب صفایى- بعدش را بخوانید) بعد دیگر ندارد، بعدش ماده 111 است، این آیین‌نامه است مطالعه بفرمایید آقاى عبدالصاحب صفایى، این لایحه‌اى که دولت داده است وزیر دارایى داده است مدعى نیست که قرارداد با انگلیس و هلند و امریکا است مدعى است که یک قراردادى است که با شرکت‌هاى تجارتى بسته و چون با دولت‌ها نیست نمی‌تواند به صورت ماده واحده باشد باید مواد هم جزئش باشد و این مطلب هم اشتباه نشود موضوع بحث روى مواد نیست، موضوع رأى گرفتن به مواد و پیشنهاد دادن مواد است، این آن مطلبى است که دولت از آن می‌ترسد و لذا جلسه گذشته هم وزیر دارایى جرأت نکرد که بگوید این ماده واحده است که به ضمیمه آن قرارداد را تقدیم می‌کنم بلکه گفت قرارداد را می‌دهم و یواشکى آن ورقه ماده واحده را داد بنابراین طبق ماده 110 آیین‌نامه این لایحه‌اى که دولت به مجلس داده قانونى نیست قطع نظر از این که مقررات و قوانین مملکت را هم نسخ و فسخ کرده است.

عبدالصاحب صفایى- آقاى رئیس به بنده اجازه بفرمایید.

رئیس- به شما چیزى نگفتند (عبدالصاحب صفایى- به بنده خطاب کردند) جواب اخطار نظامنامه‌اى را من باید بدهم چون موضوع مهم نفت است نه حالا، آقایان می‌دانند در دوره پانزدهم و شانزدهم هم گذاشتم هر کسى هر چه می‌خواهد بگوید که نگویند آزادى نیست، بنده اطمینان می‌دهم همان طور که در مجلس پانزدهم و شانزدهم آزادى نطق را براى ناطقین مخالف حفظ کردم در مجلس هجدهم هم حفظ خواهم کرد ولى از تظاهرات جلوگیرى خواهم کرد (احسنت) من آن روز به شما گفتم اخطار شما وقتى وارد است که لایحه مطرح بشود (صحیح است) شما دارید به سؤال مقدر جواب می‌دهید در موضوعى که مطرح نشده که نمی‌دانید چه طور مطرح می‌کنم اخطار می‌کنید لایحه‌اى داده‌اند به کمیسیون رفت وقتى گزارش به مجلس داده شد و خواست مطرح شود شما حق دارید اگر مخالفتى با آیین‌نامه دیدید اعتراض کنید ماده آیین‌نامه را هم قرائت بکنید.

قنات‌آبادى- جناب آقاى رئیس بنده به اعمال شما نخواستم اعتراض بکنم، بنده به عمل وزیر دارایى که یک قراردادى داده و طرفش هم دولت نبوده به صورت ماده واحده تقدیم کرده، من به عمل وزیر دارایى خواستم اعتراض کنم، تمام آیین‌نامه را بخوانید جز این که بنده عرض کردم چیز دیگرى ندارد.

6- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به ترمیم حقوق معلمین

رئیس- پیشنهادات لایحه فرهنگ مطرح است در پیشنهاد آقاى سرمد خودشان توضیحاتى دادند، آقاى شوشترى مخالف بودند، یک بار دیگر پیشنهاد قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم، آقایان توجه بفرمایند که این کار لایحه فرهنگ بلکه امروز به جایى برسد. (به شرح زیر قرئت شد).

از تاریخ تصویب این قانون رئیس هر دانشگاه از میان سه نفر از رؤساى دانشکده‌ها و استادان کرسى دارى که پایه استادى آنان کمتر از 9 نباشد بر حسب پیشنهاد شوراى دانشگاه و موافقت وزیر فرهنگ یک نفر به موجب فرمان همایونى براى مدت 3 سال تعیین و تصویب خواهد شد اشخاصى که دو دوره متوالى عهده‌دار ریاست دانشگاه شده‌اند نمی‌توانند براى دوره سوم متوالیاً با این سمت انتخاب شوند و در انتخاب و پیشنهاد سه نفر از طرف شوراى دانشگاه نصاب رأى در حداقل نصف به علاوه یک رأى از عده حاضر اعضا شورا خواهد بود. صادق سرمد.

صدرزاده- به موجب صورت مجلس 25 شهریور که از نظر مبارک می‌گذرد بنده در اینجا عرض کردم که مخالف هستم خود حضرتعالى فرموده‌اید که شما در نوبت اول و آقاى مهندس جفرودى در نوبت دوم مخالف این پیشنهاد بوده و اجازه خواسته‌اید حالا به جناب آقاى شوشترى اجازه می‌فرمایید.

رئیس- این که آقایان پیشنهاد با نمره جلوى بنده گذاشته‌اند اول آقاى شوشترى بود، آقاى مهندس جفرودى، بعد آقاى صدرزاده نوشته شده، ممکن است آقاى شوشترى نوبت خودشان را به شما واگذار کنند.

شوشترى- بنده به شما واگذار می‌کنم ادب هم اجازه می‌دهد به شما واگذار کنم آقاى بفرمایید.

دولت‌آبادى- راستى که معنى همکارى همین است.

صدرزاده- بنده با عرض تشکر از جناب آقای شوشترى که فرصت دادند بنده مخالفت خودم را در اینجا عرض کنم حضور محترم آقایان تذکر می‌دهم، دانشگاه ایران یکى از مؤسسات جوانى است که عمر زیادى از آن نگذشته ولى با وجود این پیشرفت‌هاى خوبى کرده است که شاید در خاورمیانه بی‌نظیر باشد و تاکنون در حدود پنج هزار نفر دانشجو در اینجا از شعب ادبیات، حقوق، و طب استفاده کرده (مهندس جفرودى- 8 هزار نفر) و به علاوه یک مزایاى علمى و افتخارات علمى هم از مؤسسات علمى جهان استفاده کرده است، بنابراین شایسته است که ما راجع به قانون مربوط به دانشگاه همیشه با یک تأمل و تحقق زادترى اظهار نظر کنیم.

بنابراین به هیچ وجه مناسب نیست که ما در ضمن یک قانونى که مربوط به ترمیم حقوق آموزگاران و دبیران است راجع به موضوعاتى از دانشگاه که مربوط به استقلال آن است اظهار نظر بکنیم (صحیح است) پیشنهادى که جناب آقاى سرمد داده‌اند تقریباً مشتمل بر دو نکته است یکى راجع به تعیین یکى از 3 نفرى است که شوراى دانشگاه تهران از استادان به ریاست دانشگاه به ریاست تعیین می‌کند به انتخاب وزیر فرهنگ بنده تصور می‌کنم در امورى که مربوط به انتخاب یک دسته‌اى هست هر کسى که رأى بیشترى دارد او استحقاق آن مقام را خواهد داشت براى این که ریاست‌ها و مقاماتى که با انتخاب افراد است موفقیت رئیس منتخب بر این است که افرادى که او را انتخاب می‌کنند موافقت بیشترى داشته باشد، فرض بفرماید دو نفر براى ریاست این دانشگاه انتخاب شدند یکى داراى 20 رأى باشد و دیگرى داراى 8 رأى طبیعتاً و قانوناً همان نفرى که داراى 20 رأى است یعنى تمایل بیشترى از همکاران خود را جلب کرده است استحقاق ریاست دارد و اگر بخواهیم یعنى قانونى بگذرانید که آن نفرى را که داراى رأى کمترى است یعنى کمتر جلب رأى استادان دانشگاه را کرده است به ریاست دانشگاه برقرار شود این بر خلاف اصل است، نکته دیگرى هست در این پیشنهاد و آن این است که هیچ کس نمی‌تواند بیش از دو نوبت به این مقام یعنى ریاست دانشگاه برسد این هم بر خلاف اصل است، براى این که اگر کسى توانست براى یک نوبت یا 2 نوبت موافقت عده‌اى را جلب کند طبعاً از خودش یک لیاقت و یک استعداد و یک صلاحیتى نشان داده است و بالطبع موجبات موفقیت او براى دوره سوم باید بیشتر فراهم شود و هیچ قانونى نباید جلوى این پیشرفت را بگیرد و مخصوصاً در قانون اساسى آقایان ملاحظه فرموده‌اند که می‌نویسد براى نمایندگان مجلس و سنا چنانچه ملت خواست باز آنها را انتخاب کند و براى هر چند نوبت دیگر بتواند انتخاب شود کلیتاً در مسائل انتخاباتى این یک اصلى است که باید رعایت شود و هیچ وقت نباید جلوى انتخاب را گرفت یعنى اگر کسانى در انتخاب اشخاصى تمایل دارند به یک فردى خواه در دانشگاه، خواه در مجلس شوراى ملى، خواه در شهردارى، خواه در مجلس سنا، باید اجازه داشته باشند که براى هر چند نوبت که بخواهند او را انتخاب کنند و نباید به وسیله قانون از حق انتخاب شونده و حق انتخاب کننده جلوگیرى کرد. (دکتر بینا- صحیح است. احسنت.)

+++

و اما مطلب دیگرى که جناب آقاى مهندس جفرودى مرقوم فرموده‌اند این است که ریاست دانشگاه مطابق قانون تأسیس دانشگاه به این طور است که اولاً دو نفر نماینده از استادان هر دانشکده‌اى به ضمیمه رئیس هر دانشکده‌اى اجتماع می‌کنند و رئیس دانشگاه را انتخاب می‌کنند بعد از آن با موافقت وزیر فرهنگ و بعد از آن با فرمان اعلیحضرت همایونى انتصاب می‌شود و هیچ مناسبت ندارد فردى را اساتید و اکثریت او را انتخاب بکنند از او صرف‌نظر شود و یک نفر دیگرى که داراى رأى کمترى است انتخاب شود مضافاً به این نکته، در جلسه قبل هم راجع به پیشنهاد دیگرى تذکر دادم که این قبیل پیشنهادها که مربوط به لایحه نیست مطابق ماده 117 آیین‌نامه بایستى فقط قرائت شود و چون تشخیص این مطلب مربوط به مقام ریاست است بنده در این زمینه عرض دیگرى ندارم.

عبدالصاحب صفایى- قربان در این مورد هیچ موافقى حرف نزده.

رئیس- چون شور دوم است موافق ندارد پیشنهاد دهنده که توضیح می‌دهد حکم موافق را دارد فقط یک مخالف صحبت می‌کند پیشنهاد مجدداً قرائت می‌شود، آقایان توجه بفرمایند می‌خواهیم رأى بگیریم. (به شرح سابق مجدداً قرائت شد.)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد. آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

وزارت فرهنگ و کشاورزى و دارایى موظفند براى اجراى قانون تأسیس دانشگاه‌ها شهرستان‌ها مصوب خردادماه 28 در ظرف مدت دو ماه به تأسیس دانشکده پزشکى در آبادان و دانشکده کشاورزى در حمیدیه اهواز اقدام نمایند.

ضیاالدین نقابت، صادق بوشهرى، عبدالحسین بختیار، موسوى، سلطانى.

(چند نفر از نمایندگان- پیشنهاد خرج است.)

رئیس- آقاى نقابت.

نقابت- بدواً لازم است یک توضیحى بدهم که این مستلزم خرج نیست براى این که قانونى گذشته و در آن قانون ذکر شده به ترتیبى وسایلش را فراهم کنند این قانون در دوره 15 گذشته حالا می‌گویند در ظرف دو ماه دولت مکلف باشد آن قانون را اجرا کند (شوشترى- استدعا دارم که خودتان پیشنهاد را بخوانید.) خلاصه‌اش این است که یک دانشکده پزشکى در آبادان تأسیس شود (موسوى- و یک دانشکده کشاورزى هم در اهواز.)

وزیر فرهنگ- اقدام شده آقا.

نقابت- آقاى وزیر فرهنگ هم می‌فرمایند اقدام شده به موجب قانونى که در 1328 تصویب شده وزارت فرهنگ مجاز است دانشکده تبریز را که تأسیس شده بود تکمیل کند و همچنین در شهرستان‌هاى دیگر مشهد و اصفهان و شیراز و هر شهرستان دیگرى که وزارت فرهنگ لازم بداند به تدریج (نادعلى کریمى- به جز کرمانشاه) البته کرمانشاه هم هست وسایل را فراهم نماید و براى تأسیس دانشگاه در اهواز هم اقدام نماید، چون این قانون بوده است و سابقه دارد ما تقاضا کردیم که در آبادان دانشکده پزشکى تأسیس شود (موسوى- و کشاورزى هم در اهواز) بنابراین این پیشنهاد خرجى نیست و یک قدرى هم تجدید قواى آقاى وزیر فرهنگ و یادآورى قانون و تجدید مطلع است و تجدید حیات این قانون.

رئیس- آقاى دکرت افشار (گفته شد- نیستند) آقاى دکتر جزایرى موافقید؟

دکتر جزایرى- موافقم.

رئیس- قانونى است گذشته طبق این پیشنهاد اجرایش را خواسته‌اند آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- در جلسه گذشته بنده به عرض آقایان نمایندگان محترم رساندم که براى تأسیس دانشکده پزشکى در آبادان و دانشکده کشاورزى در اهواز اقدام شده است و آقاى دکتر محمدحسن ادیب که سرپرست دانشکده‌هاى شهرستان‌ها هستند مأموریت پیدا کردند بروند به اهواز و در این باره مطالعه کنند و مقدمات کار را فراهم نمایند و بیایند گزارش بدهند که براى تأسیس این دو دانشگاه اقدام شود، به طوری که بنده اطلاع دارم آقاى دکتر ادیب امروز یا فردا حرکت می‌کنند به اهواز و قطعاً نتیجه اقدام‌شان را به وزارت فرهنگ خواهند داد و بنده اطمینان می‌دهم به آقایان نمایندگان که در این باب وزارت فرهنگ اقدام بکند، زیرا خود وزارت فرهنگ مصر است در این کار (مهدى ارباب- تأسیس دبستان رودان را هم قول بدهید.)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد، آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به لایحه اضافه شود-

تبصره- آموزگارانى که پس از تصویب این لایحه نیز به اخذ درجه لیسانس از یکى از دانشکده‌ها موفق شوند از لحاظ تبدیل رتبه آموزگارى به رتبه دبیرى مشمول تبصره 2 این لایحه خواهند شد.

عمیدى نورى‏

رئیس- آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى- عرض کنم این پیشنهادى است که بنده موقعى که تبصره 2 مطرح بود عرض کردم با جناب آقاى وزیر فرهنگ و آقاى مخبر کمیسیون هم مذاکره کردم و موافقت نمودند ولى چون از تبصره 3 رد شده بودیم مطرح نشد و الا ممکن بود که با یک کلمه اصلاح شود این بود که گفتم بعد به لایحه اضافه شود تبصره 2 این قانون طورى تنظیم شده که شامل لیسانسه‌ها و مهندسین می‌ که در تاریخ تصویب این قانون لیسانسیه و مهندس باشند در حالی که مجلس شوراى ملى نظر دارد درجه تحصیل و عمل جلو برود و مخصوصاً آموزگارانى که در حین تدریس زحمت می‌کشند و شب‌ها و عصرها به جاى این که وقت خودشان را در جلسات حزبى و عوامل تخریبى صرف کنند می‌روند درس می‌خوانند البته مجلس شوراى ملى که نظر احترام به معلم و به مقام معلمى و تحصیلى دارد جاى این است که قانون طورى تنظیم شود که شامل این‌‌گونه افرادى که ابتدا لیسانسیه می‌شوند بشود به این جهت بود که بنده ناچار شدم تبصره را به صورت مستقل بدهم و الا در تبصره 2 ممکن بود با یک کلمه اصلاح شود و جناب آقاى وزیر فرهنگ و جناب آقاى مخبر هم موافقند با این اصلاح این که تمنى می‌کنم کمک بفرمایید با مقام علم که کسانی که آموزگارند و بعداً لیسانسیه می‌شوند بتوانند استفاده نمایند (صدرزاده- خوب است، بسیار خوب است.)

عبدالصاحب صفایى- یک مرتبه دیگر قرائت بفرمایید.

رئیس- بسیار خوب یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود. (به شرح سابق مجدداً قرائت شد.)

رئیس- آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود-

تبصره- وزارت دارایى و وزارت کشاورزى مکلف هستند از اراضى خالصه امیرآباد یک ثلث آن را به وزارت فرهنگ و دو ثلث آن را به دانشگاه واگذار نمایند وزارت فرهنگ و دانشگاه هر یک موظف هستند اراضى مزبور را به نرخى که بانک ساختمانى اراضى خود را به اشخاص می‌ بین کارمندان خود تقسیم نماید عواید حاصله از این راه در اختیار بانک ساختمانى گذاشته می‌شود که به مصرف شهرسازى اراضى واگذار شده برسانند. مهندس جفرودى.

رئیس- آقاى مهندس جفرودى.

مهندس جفرودى- آقایان اطلاع دارند که در امیرآباد از محل عطیه ملوکانه ساختمان‌هایى وجود دارد که دانشجویان بى‌‌بضاعت شهرستان‌ها که از محل بودجه دانشگاه تحصیل می‌ در آنجا مسکن دارند در مجاور امیرآباد یک اراضى وجود دارد که خالصه است و سال‌هاست که بایر مانده است چون دولت در چند سال پیش اراضى یوسف‌آباد و نارمک و نازى‌آباد را بین کارمندان دولت تقسیم کرده و دانشگاه و فرهنگیان هم تقاضای‌شان این است که طبق همان شرایطى که بانک ساختمانى عمل می‌کند اراضى که وصل است بر محل سکونت دانشجویان و خالصه است این را به دانشگاهیان و فرهنگیان واگذار کند (صحیح است) این است که استدعا دارم طبق شرایطى که بانک ساختمانى عمل می‌کند و جناب آقاى وزیر فرهنگ هم با این پیشنهاد موافقت قبلى خودشان را به بنده فرموده‌اند موافقت کنند (مکرم- پیشنهاد خرج است) (عاملى- پیشنهاد خرج نیست) (پیراسته- وزیر دارایى هم باید باشد، ولى نیست.)

رئیس- آقاى مخبر.

دولت‌آبادى- پیشنهادى که جناب آقاى مهندس جفرودى همکار محترم بنده داده‌اند بدون تردید روى کمال حسن نیت است و فکر فرمودند که از این راه کمکى به خدمتگزاران فرهنگ بشود و مسکنى داشته باشند، بنده هم می‌دانم که اکثرشان بی‌خانمان هستند، اما بنده فکر می‌کنم وقتى دولت تصمیمى براى ساختمان‌هاى ارزان قیمت بگیرد خودش خدمتگزاران فرهنگ را استثنا نمی‌کند. بنابراین با این که پیشنهاد خوبى است با تقاضاى مکرری که بنده از آقایان همکاران محترم کرده‌ام مطلب انجام نشده به اندازه داریم که اگر دوره مجلس شوراى ملى را به 20 سال و جلساتش هم به هفته‌اى هفت روز برسد باز هم مطلب انجام نشده است من استدعا می‌کنم آقایان رفقا با آن حسن‌نیتى که نسبت به کار فرهنگ دارند سعى بفرمایند این کار امروز تمام بشود چون هر روز که بگذرد و مطلب تازه‌ترى پیش می‌آید بنده فکر می‌کنم که دولت مسلماً کارکنان فرهنگ را که از حیث کار زحمت بیشترى می‌کشند بر سایر کارکنان خود مقدم می‌ خودش باید از این اراضى که از آن نقشه‌بردارى شده و مشغول هستند براى فرهنگیان هم اختصاص بدهد (چند نفر از نمایندگان- داده است) البته ضمن طرح این لایحه توجه به بعضى مطالب اصولى و اساسى شده که نباید آنها را نادیده انگاشت من جمله ارزى بود که براى آقایان دانشجویان خارج از ایران گرفته شد بسیار عمل به جایى بود و از این کار اظهار تشکر کرده‌اند ضمناً بنده می‌خواستم نه به نام مخبر کمیسیون فرهنگ بلکه به نام یک نماینده مجلس از آقاى وزیر فرهنگ بخواهم که براى ارشاد این دانشجویان که در خارجه هستند یک قدم‌هاى مؤثرى بردارند یعنى اگر شکواییه‌هایى دارند جا دارد که توجهى هم به آنها بشود ما حق نداریم ندیده و نسنجیده دانشجویانی که در خارج تحصیل می‌کنند آنها را ملامت کنیم بدون این که به حرف آنها رسیدگى شود من مخصوصاً

+++

آقاى وزیر فرهنگ می‌خواهم که نسبت به دانشجویانی که در آلمان هستند، در فرانسه هستند یعنى در نقاطی که ما دانشجو داریم ولى سرپرست معتقد به مبانى اسلام و اصول ایران دوستى نداریم (صحیح است) ایشان سرپرست‌هایی که کاملاً معتقد به مبانى دینى و ملى باشند از این گونه مأمورین بفرستند که با دانشجویان تماس بگیرند و آنها را ارشاد کنند (احمد فرامرزى- ما در فرانسه سرپرست خوبى داریم) دانشجویى که فرضاً از بچگى از ایران رفته است، تحصیلات ابتدایى و متوسطه‌اش را در آنجا گذرانده چه بسا به زبان ما آشنا نیست، دیگر چه رسد به اخلاق و آداب و اصول دین. من خواهش می‌کنم آقاى وزیر فرهنگ به این مطالب رسیدگى کنند، به این نکته اساسى توجه کنند مطالب دانشجویان را برسند و سر و کار این اشخاص را به الخصوص با مردمى قرار بدهند دانشمند، باتقوى، ایران‌دوست و مسلمان که بتوانند آنها را ارشاد کنند وقتى از سجایاى اخلاقى و مزایاى دینى و میهن‌پرستى و معتقدات مذهبى ما چیزى به آنها نگفته‌اند براى جلوگیرى از این تبلیغات، تلقینات سویى که به محصلین شده است ما چه انتظارى از آنها داریم؟ چون مجلس نشان داد حسن نیتش را که با این مضیقه مالى حاضر است این کار را بکند. وزیر فرهنگ حتماً باید با آنها تماس داشته باشد دردهاى آنها را بشنود و چاره‌جویى کند.

رئیس- آقاى مهندس جفرودى این پیشنهاد یک نقصى دارد، عرض می‌کنم که مسبوق بشوید، اراضى امیرآباد مطابق اراضى که بانک ساختمانى در شمال شهر دارد و بین کارمندان تقسیم نموده، یعنى اراضى نارمک و آنجاها نیست، اراضى امیرآباد الان دویست تومان خرید و فروش می‌شود و آن اراضى را بانک ساختمانى سابقاً مترى پنج تومان می‌فروخت (مهندس جفرودى- پیشنهاد شده به نرخى که بانک ساختمانى واگذار می‌کند) این نمی‌رساند آقاى پیراسته مخالفید؟ بفرمایید.

پیراسته- وضع تقسیم اراضى اطراف طهران سابقه بدى دارد و همیشه معمول این بوده که هر وقت قانونى می‌گذراندند و تصمیمى می‌گرفتند عنوانش براى بى‌بضاعت‌ها بود ولى اصلاً به نفع زمین‌دارها بود و به اصطلاح معروف زمین خداپسند را به این آقایان می‌دهند زمین خدا پسندانه یعنى زمین لب خیابان بنده با این پیشنهاد آقاى مهندس جفرودى با این صورت مخالف هستم و فقط به شرط این که اصلاح بکنند و گفته بشود به اشخاص بى‌بضاعت که خانه هم ندارند داده شود (میراشرافى- مخالف مشروط که نمی‌شود) بنده عرض کردم با این پیشنهاد به این صورت مخالف هستم اگر اصلاح کنند موافق می‌شوم یکى این که گفته شود به اشخاصى که خانه ندارند و یکى هم این که بضاعت نداشته بانشد (صحیح است) یکى هم با نرخى که صحیح باشد و عادلانه باشد فروخته شود، الان زمین‌هاى امیرآباد را نمی‌شود مترى پنج تومان داد، باید ترتیبى داده بشود و یک کمیسیون بی‌طرفى بنشیند یک نرخ عادلانه‌اى براى این زمین‌ها بگذارد و به اشخاص بى‌بضاعت داده شود.

مهندس جفرودى- بنده در پیشنهادم اصلاح می‌کنم، به کارمندان دانشگاه و فرهنگ و به کسانى که خانه ندارند داده بشود.

رئیس- به قیمت عادلانه.

مهندس جفرودى- به قیمتى که بانک ساختمانى می‌فروشد.

رئیس- بانک ساختمانى مگر در آنجا زمین دارد؟ نمی‌شود یک جایی که مترى دویست تومان قیمت دارد به پنج تومان داد، باید یک طورى پیشنهاد بفرمایید که بشود رأى گرفت، شمال شهر تهران خیابان شاه‌رضا را با نرخ حضرت عبدالعظیم که نمی‌شود مقایسه بفرمایید. (دولتشاهى- زمین‌هاى امیرآباد مورد اختلاف است اگر خالصه نباشد فروش آن از طرف دولت خلاف قانون اساسى است) (عاملى- موافقت وزارت دارایى را بخواهید.)

پیراسته- به نرخى که تعیین خواهد شد.

رئیس- به نرخ عادله باید گذاشته شود.

پیراسته- موافقت کردند که نوشته شود به اشخاصى که خانه ندارند داده شود.

رئیس- اگر به نرخ عادله باشد بد نیست و مبلغ حاصله از فروش را به بانک ساختمانى بدهند اما به نرخ عادلانه با اقساط بدهند.

رضایى- بنده بعد از این که اصلاحى هم که شده مخالفم.

رئیس- یک مخالف صحبت کرده ولى هر زمینى یک قیمت معینى دارد نمی‌شود که زمین مترى دویست تومان را مترى 5 تومان بدهند این را مجانى بدهند بهتر است نوشته بشود به نرخ عادله بااقساط.

مهندس جفرودى- اقساط طویل المدت.

پیراسته- به اشخاصى که خانه ندارند.

رئیس- یک پیشنهاد اصلاحى هم از آقاى مشایخى رسیده که اول به کمک آموزگار بعد به آموزگار و بعد به دبیران داده بشود فعلاً تا اصلاحات لازم در این پیشنهاد بشود می‌ماند براى بعد، حالا یک پیشنهاد دیگرى قرائت می‌. (به شرح زیر خوانده شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به گزارش کمیسیون علاوه شود.

تبصره- به وزارت فرهنگ اجازه داده می‌شود که در عرض مدت یک ماه به دانشیاران دانشگاه تبریز که اقلاً مدت پنج سال سمت دانشیارى داشته و متصدى کرسى هستند پایه استادى و به دانشیارانى که اقلاً سه سال سابقه دانشیارى دارند تصدى کرسى بدهد.

رضا افشار، بهادرى، نورالدین امامى.

دولتشاهى- حضور وزیر دارایى لازم است.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ با این پیشنهاد موافقید؟

وزیر فرهنگ- از نظر تشویق استادان دانشگاه تبریز موافق هستم.

صارمى- شیراز را هم اضافه بفرمایید.

پورسرتیپ- بندرعباس آقاى ارباب را هم اضافه بفرمایید.

رضایى- به جاى دانشکده تبریز اصلاح بفرمایید دانشکده‌هاى شهرستان‌ها.

رضا افشار- بسیار خوب بنده در جلسه روز پنجشنبه گذشته در این باب توضیحى به عرض آقایان رساندم چون تمایل اکثریت قریب به اتفاق آقایان نمایندگان را در این می‌بینم که این از صورت اختصاص خارج بشود و جنبه عمومى پیدا بکند (صحیح است) بنابراین بنده اصلاح می‌کنم این پیشنهاد را که به طور کلى شامل تمام دانشیاران دانشکده‌هاى شهرستان‌ها بشود.

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم‌الله الرحمن‌الرحیم، بنده مخالفتم با این پیشنهاد همان‌طوری که در پیشنهاد آقاى مهندس جفرودى اگر اصلاح کنند مجدداً پیشنهاد نورى است و باید یک مخالف و یک موافق صحبت کند و مخالفت خواهم کرد، باید عرض کنم آقایان مراد از لایحه جناب آقاى وزیر فرهنگ کمک به فرهنگ و معلمین بود نه این که ما از خط سیر اصلى خارج بشویم. ما الان داریم از سیر اصلى خارج می‌شویم (صحیح است) موضوع تقسیم اراضى که من وجها من الوجوه نمی‌توانم با این ترتیب با آن موافقت کنم در این باب همین جا در دوره 16 نطق کردم این حرف‌ها را هم به ضرر صندوق و بیت‌المال می‌دانم و پیشنهاد کردم کمیسیون تشکیل بشود براى تعیین تکلیف این اراضى، این زمین‌ سى کیلومتر در سى کیلومتر طول و عرض است که نهصد کیلومتر مربع می‌شود یعنى نهصد میلیون ذرع مربع سیصد میلیون را بردند لوطی‌ها حیف و میل کردند این باید با یک نظر نصفت و عدالت حل بشود ما اگر وارد این عمل بشویم تأیید کرده‌ایم عمل دزدی‌هاى دیگران را اما مخالفتم با پیشنهاد امامى، ما باید جناب آقاى افشار در این مواقع باریک از اختلاف و از کلماتى که ممکن است شبه‌اى ایجاد کند که ما نسبت به رفسنجان یا تبریز یا گرکان یا جاى دیگر نظر اختصاصى داریم پرهیز کنیم جناب آقاى وزیر فرهنگ از نظر بودجه از نظر وضع فعلى نسبت به کلیه شهرستان‌ها و نسبت به کلیه این محصلین باید تصمیم واحد بگیرند به سهولت نباید آقاى وزیر فرهنگ بگوید که نسبت به آذربایجان این نظر استثنایى را دارم البته آذربایجان قلب ایران تمام نقاط ایران چشم و قلب ایران است همه جا ایران است هر کس هم به وظیفه‌اش عمل کند نور چشم ایران است استدعا دارم در پیشنهادات طورى رعایت بفرمایید که نماینده اصفهان یا فارس تصور نکنند که نسبت به آنجا دولت یا وزیر فرهنگ یا مجلس شوراى ملى و نمایندگان محترم توجه اساسى مبذول نمی‌کنند بنا علی‌هذا من استدعا دارم براى تسهیل گذشتن این قانون و کمک به فرهنگیان که ما همه علاقمندیم از این نوع پیشنهادات خوددارى بشود (صحیح است، احسنت).

دولتشاهى- اخطار قانونى دارم.

رئیس- بفرمایید.

دولتشاهى- قبل از این که معلوم بشود اراضى امیرآباد ملک دولت است اگر یک قانونى نسبت به آنجا تصویب بشود به خلاف نص صریح قانون اساسى است زیرا که طبق قانون اساسى تا مذهب اسلام و شریعت اثنى‌عشرى باقى است مالکیت محترم است (پیراسته- این اراضى مال دولت است) (میراشرافى- مالکیت باید یک خورده محدود بشود این را هم در نظر داشته باشید که بعد از نفت باید این کار را کرد) تا خالصه بودن امیرآباد محرز نشود اگر یک ماده قانونى نسبت به آن تصویب شود به خلاف قانون اساسى است براى این که آنچه که من اطلاع دارم و خودم وارد بوده‌ام امیرآباد مربوط به ارباب جمشید بوده است ولى نمی‌دانم حالا ملک کى است اگر خالصه است اشکال ندارد (یک نفر از نمایندگان- دو دانگش فقط مالک دارد) همین قانون وسیله‌اى می‌شود که دولت بگوید خالصه است و تا مالکیت دولت محرز نشود غیر ممکن است، به علاوه مقصود چیست، مقصود براى مستخدمین است که ملاحظه فرمودید در اراضى یوسف‌آباد چه عماراتى مردم بى‌بضاعت ساخته‌اند همه‌اش عمارات پنج شش طبقه است آقاى نراقى دیروز ملاحظه کردند این قسمت را ده تا کادیلاک توى اراضى نارمک بود کادیلاک‌دارها ارضى را می‌خرند و خانه می‌سازند.

رئیس- الان بیست و چند پیشنهاد در دستور است چند تا هم امروز رسیده اگر آقایان موافقت بفرمایند من عقیده‌ام این است آقاى مخبر در خارج از کمیسیون این پیشنهادها را رسیدگى کنند و در یک

+++

جلسه این کار بگذرد امروز هم 35 دقیقه دیگر بنده جلسه را ختم می‌کنم (صفایى- قربان با یک شرط که دو مرتبه پیشنهاد نرسد) هفت تا پیشنهاد امروز رسیده هر روز پیشنهادات می‌رسد که شاید خیلى هم وارد نیست مثلاً این پیشنهاد فروش زمین خیلى وارد نیست منتهى ما خواستیم یک کمکى به آموزگاران بکنیم و در این پیشنهادها باید تحقیقات کامل در اطراف قضایا بشود بعد به مجلس بیاید که مجلس کار ناپخته انجام ندهد حالا این پیشنهاد را گذاشتم باشد تا اصلاح بشود. آقاى دولت‌آبادى.

دولت‌آبادى (مخبر کمیسیون فرهنگ)- در اطراف پیشنهاد بنده صحبتى نمی‌کنم در اطراف تذکرى که مقام ریاست فرمودند عرض می‌کنم البته وقتى که پیشنهادات زیاد باشد تنها راهش این است که برگردد به کمیسیون اما بنده می‌خواهم یک نکته‌اى را و یک چیزهایى را از گذشته اینجا کمیسیون فرهنگ به استحضار آقایان برسانم در روز اولى که لایحه را آقاى وزیر فرهنگ دادند به مجلس به حدى حسن نیت اینجا ابراز شد این را دوباره می‌ که به یاد آقایان بیاید (نمایندگان- هنوز هم هست) البته هست یک فوریت مجلس به او افزود بعداً در حدود هفتاد پیشنهاد اینجا بود وقتى رفتیم به کمیسیون فرهنگ در کمیسیون مدت یک ماه این لایحه ماند تا مطلب رسیدگى شد آقایان اعضاى کمیسیون که اینجا تشریف دارند می‌دانند حتى خیال کردیم که سوکمیسیونى انتخاب بکنیم که به این کار رسیدگى بشود بهتر است در آنجا هم رسیدگى شد و بالاخره گزارش آن به مجلس تقدیم شد، ولى در مجلس مجدداً پیشنهادهاى زیادى رسید البته حق این است که با توجه به مصالح مملکت و تأمین احتیاجات کشور از لحاظ قانون پیشنهاداتى بشود ولى بهتر این بود که آقایان می‌آمدند به کمیسیون و این پیشنهادات را می‌دادند بنده می‌خواهم استدعا کنم از آقایان رفقا که امروز یک همتى بفرمایند تا این کار تمام بشود و از دادن پیشنهادات مکرر و همچنین پیشنهاداتى را که آقایان داده‌اند هر کدام که جز بحث نتیجه‌اى ندارد استرداد بفرمایند و بر بنده که یک عضو کوچکى هستم منت بگذارند.

میراشرافى- و بر وزیر فرهنگ.

رئیس- پیشنهاد اصلاح شده آقاى رضا افشار یک بار دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد.)

تبصره- به وزارت فرهنگ اجازه داده می‌شود که در عرض مدت یک ماه به دانشیاران دانشگاه تبریز و دانشکده‌هاى شهرستان‌ها که اقلاً مدت 5 سال سمت دانشیارى داشته و متصدى کرسى هستند پایه استادى و به دانشیارانى که اقلاً 3 سال سابقه دانشیارى دارند تصدى کرسى بدهد.

دکتر افشار- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

رئیس- مطابق چه ماده‌اى؟

دکتر افشار- مطابق ماده مربوط به پیشنهادات.

رئیس- اخطار قاعده‌اش این است که اول ماده خوانده شود آقایان یک اخطارهایى می‌کنند من هم براى این که دچار اشکال نشود می‌ ماده مربوطه خوانده شود بعد از این آقایان ماده اخطارشان را تعیین کنند ماده 73 قرائت می‌. (به شرح زیر خوانده شد.)

ماده 73- هر یک از نمایندگان در صورتى که تخلف در اجراى آیین‌نامه مجلس مشاهده نماید حق دارد مورد تخلف را به استناد به ماده مربوطه در همان جلسه بودجه اختصار و بدون خروج از موضوع اخطار کند.

رئیس- حالا شما طبق چه ماده‌اى اخطار دارید؟ باید با استناد به ماده اخطار شود.

دکتر افشار- ماده مربوط به پیشنهادات.

رئیس- بفرمایید.

دکتر افشار- این پیشنهاد را بنده وارد نمی‌ از لحاظ این که این لایحه مربوط به ترمیم حقوق معلمین است و این پیشنهاد مربوط به کمک آموزگار و آموزگار و دبیر نیست، این یک قضیه‌اى است که اصول ترفیع در دانشگاه را که یک مقررات خاصى دارد و یک مطلب فنى است به هم می‌زند پیشنهاد باید مربوط باشد و باید برود در یک جایى مورد شور و رسیدگى قرار بگیرد و الا هر کسی که یک مطلبى به نظرش می‌رسد به صورت پیشنهاد بدهد و تصویب بشود این تمام اصول را به هم می‌زند، دانشیارى که رتبه استادى می‌گیرد آقایان باید توجه داشته باشند این فقط یک مطلب اتوماتیکى نیست که اگر چند سال معین در رتبه دانشیارى بود می‌تواند استاد بشود یک مقررات دیگرى هم هست باید تمام اینها را رعایت کرد و الا اینجا اگر همه ما بخواهیم کمک کنیم و هر کسى بیاید یک پیشنهاد کمکى اضافه بکند اصل ماده و اصل فکر از بین رفته است و تمام مخلفاتى که به آن اضافه شده است بی‌خود است این است که بنده تقاضا دارم که این پیشنهاد به علت این که منافى مقررات مربوط به ترفیع استادان است و ترتیب ارتقا دانشیاران را به استادى عوض می‌کند و تغییر می‌دهد این را بگذارید بعداً به صورت طرح قانونى پیشنهاد بکنید بروید به کمیسیون مربوطه و رسیدگى بشود و مقررات قبلى را عوض بکنند و نتیجه‌ که به مجلس آمد آن وقت پیشنهاد بدهید و تصمیم بگیرید و الا به صورت یک پیشنهاد و تبصره در لایحه‌ که مربوط به این کار نیست بنده مخالفم و مخالف آن اصول هم هست (کریمى- آقاى دکتر شما استادى را می‌خواهید براى عده‌اى مونوپل بکنید).

شوشترى- به جدم وقتى که این قانون بگذرد به رودى ببینید چه آش در هم جوشى است.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ این پیشنهاد را قبول فرموده‌. حالا نظرى دارید بفرمایید.

وزیر فرهنگ- روز اولى که بنده لایحه اضافه حقوق معلمین و لایحه تغییر حقوق رتبه‌ها را تقدیم مجلس کردم یک حسن‌نیت فوق‌العاده‌اى بنده در بین نمایندگان راجع به لایحه فرهنگ و نسبت به فرهنگیان احساس کردم (نمایندگان- هنوز هم هست) الان هم این حسن‌نیت هست و همین حسن‌نیت باعث شده است که پیشنهادات متعددى بدهند و در نتیجه اصل لایحه از بین برود (صحیح است) بنده معتقدم که اگر آقایان نظریاتى دارند یک مرتبه دیگر هم در همین مجلس خدمت آقایان عرض کردم اگر راجع به دانشگاه، راجع به رتبه استادى و دانشیارى هر گونه پیشنهادى دارید اجازه بفرمایید که آن را در لایحه مربوطه به آن کار بگنجانیم و الا لایحه اضافه حقوق معلمین به نظر بنده ارتباطى به دادن رتبه استادى و دانشیارى یا سایر قسمت‌هاى دیگر ندارد (صحیح است) بنده می‌خواهم از آقایان خواهش بکنم چون الان در حدود 15 هزار نفر معلم چشم به راه این لایحه است (صحیح است) چهار ماه است که این لایحه در دستور مجلس شوراى ملى است براى یک عده خداى نکرده این تقوه پیدا می‌ که شاید لایحه اضافه حقق معلمین را نمی‌خواهند تصویب بکنند بنده نمی‌خواهم که این فکر براى طبقه معلم پیدا شد و هر وقت هم با بنده صحبت کردند گفتم این طور نیست، مجلس کمال حسن نیت را نسبت به فرهنگ و فرهنگیان دارد و تمام این پیشنهاداتى که داده می‌شود ناشى از همان حسن نیتى است که نسبت به فرهنگ است (صحیح است) اما بنده می‌خواهم خدمت آقایان یک مطلبى را عرض کنم و آن این است که هر قدر تصویب این لایحه به تعویق بیفتد قطع بدانید که افراد و اشخاص مختلف به آقایان مراجعه خواهند کرد و این پیشنهادات ادامه پیدا خواهد کرد. می‌خواهم تقاضا کنم از آقایان که پیشنهاداتى که به این لایحه مربوط نیست آنها را پس بگیرید بنده قول می‌دهم که اگر این پیشنهادات را مرحمت بفرمایید در کمیسیون فرهنگ مورد مطالعه قرار بگیرد در ضمن لایحه دیگرى با یک طرحى که خود آقایان خواهند داد تمام آنها را پیش‌بینى می‌کنیم و می‌آوریم به عرض آقایان می‌رسانیم. بنابراین اگر قرار باشد هر پیشنهادى در اینجا داده شود بدون این که رویش مطالعه اساسى بشود بحث بشود تصویب شود ممکن است پس فردا وزارت فرهنگ از لحاظ اجراى این قوانین دچار زحمت بشود اگر در کمیسیون فرهنگ روى این پیشنهادات بررسى بشود خیال می‌کنم بهتر خواهد بود (صحیح است) بنده باز می‌خواهم عرض خودم را تکرار کنم و استدعا کنم که آقایان از لحاظ دادن پیشنهاداتى که مربوط به لایحه اضافه حقوق معلمین نیست خوددارى بفرمایند و اگر در دستور پیشنهاداتى نیست اینها را پس بگیرید و اجازه بفرمایید انشاءالله با لطف آقایان امروز این لایحه به تصویب برسد (صحیح است) و این لایحه به جلسه دیگرى موکول نشود براى این که یک لایحه دیگر دو فورى هست مربوط به کار وزارت فرهنگ که بنده می‌خواهم تقدیم کنم بلکه انشاءالله آن هم به لطف آقایان تصویب شود.

عمیدى نورى- لایحه 250 تومان ترمیم کمک آموزگاران هم که گذشته هنوز اجرا نشده است.

شمس قنات‌ - آقاى عمیدى نورى پول ندارند.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم طلاب علوم دینى که در نجف اشرف تحصیل می‌ به تصدیق وزارت فرهنگ مشمول مقررات مربوط به محصلین خارج از کشور بشوند. عبدالصاحب صفایى.

رئیس- راجع به ارز؟

صفایى- اسم ارز نیست قربان.

رئیس- بفرمایید.

صفایى- چون از طرف حضرت آیت الله بهبانى و بعضى دیگر از علما به بنده اشاره‌اى شده بود به این جهت این پیشنهاد تقدیم شد و معتقدم که این پیشنهاد اگر به این صورت اشکالى در آن باشد به صورتى که مورد موافقت جناب آقاى وزیر فرهنگ باشد درآید و احیاناً اصلاحاتى در آن بشود بنده قبول می‌کنم تا مورد توجه و قبول آقایان نمایندگان واقع بشود. زیرا همه روزه صحبت از مبارزه با فساد می‌شود (شمس قنات‌آبادى- و کمونیستى.) از طرف اعلیحضرت همایونى صحبت از مبارزه با فساد کمونیستى می‌شود، جناب آقاى نخست‌وزیر همین صحبت را می‌فرمایند هیئت دولت همین نظر را دارند، جناب آقاى وزیر فرهنگ حقیقتاً باید اعتراف کنم که تمام اوقات‌شان صرف مبارزه با فساد بوده است (صحیح است) آقایان نمایندگان همچنین عقیده‌اى را دارند ولى متأسفانه در راهش نمی‌روند، مبارزه با فساد این نیست که یک رئیس یا یک وزیرى را از پشت میزش برداریم و او را در خیابان یله و رها کنیم که هر چه می‌خواهد بکند مبارزه با فساد این نیست که شش عنصر فریب خورده بیچاره بدبخت را زندانى کنیم و شلاق بزنیم (میراشرافى- کسى شلاق نمی‌زند) در مبارزه با

+++

فساد این کار هم لازم است بشود ولى باید در مردم افکار و اعمال وزین را ترزیق کرد. آقایان توجه بفرمایید یک ملت با ایمان و دیندار هیچ گاه لغزش نمی‌کند و به طرف فساد نمی‌رود (میراشرافى- دین تنها کافى نیست شکم سیر هم باید باشد) شکم سیر تنها کافى نیست براى این که حضرت رسول صلى الله علیه و آله وقتى که دعوت کردند و مبارزه با فساد را شروع کردند ایمان تلقین کردند با شمشیر لولامال الخدیجه و سیف العلى دین پیشرفت نمی‌ البته مال خدیجه وسیف على تأثیر برقرارى دین داشت این را قبول کنید (شمس قنات‌آبادى- با شمشیر نوبد) در مبارزه با فساد باید در مردم ایجاد ایمان کرد آقایان باید ملاحظه بفرمایید در این مملکت همه طبقات لغزش کردند. مالکین لغزش کردند بازرگانان اشتباه کردند، اساتید دانشگاه اشتباه کردند، تنها طبقه‌اى که اشتباه نکردند و مبارزه با فساد روحانیت است.

رئیس- آقاى صفایى از موضوع خارج نشوید.

صفایى- 0 چشم طبقه روحانیت در این چند سال از راه مستقیم منحرف نشده است در تمام طبقات کمونیسم پیدا شد جز در این طبقه (صارمى- چرا آقا پیدا شد سه چهار نفر) (دکتر افشار- به رقعى) بنابراین مبارزه با فساد باید از راه ایجاد دین و ایمان و تقویت روحانیت شروع بشود هر کسى که دعوى می‌کند که باید با فساد مبارزه کند باید حس ایمان و دیندارى را تقویت کند.

رئیس- آقاى صفایى توضیح‌تان بس است دیگر وقت ندارید.

صفایى- یک کلمه عرض می‌کنم و خاتمه می‌ بنابراین براى این که در مبارزه با فساد موفق بشویم باید روحانیت واقعى را تقویت کنیم البته روحانیت واقعى، روحانیت واقعى که مردم را به طرف اسلام و دین واقعى سوق می‌ لذا بنده معتقدم همان مقرراتى که محصلین اعزامى به خارجه دارند به موازات آن باید از طرف مجلس شوراى ملى تصویب بشود به طلاب علوم دینى که در نجف اشرف با تصدیق وزارت فرهنگ و مرجع تقلید اگر واقعاً کارشان تحصیل علوم دینى است همان مقرراتى که براى محصلین خارج کشور مراعات می‌شود شامل این طبقه هم بشود. (همهمه نمایندگان.)

شوشترى- بنده مخالفم.

رئیس- آقاى شوشترى شلوغ نکن، آقاى ارباب بفرمایید.

مهدى ارباب- بنده نوبتم را می‌دهم به آقاى شوشترى.

شوشترى- بنده مخالفم.

رئیس- بفرمایید.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم، استدعا دارم توجه بفرمایید، پیشنهاد جناب آقاى صفایى به قدرى مهم است که در یک مجلس و دو مجلس نمی‌ در اطراف آن صحبت کرد (صحیح است) موضوع روحانیت و موضوع مشمول شدن طلاب علوم دینیه و افرادى که می‌ به مقام اجتهاد قتوى و مقلدیت برسند در این مجلس با این قانون با کیفیتى که باید به مراحل و مراتب آن رسیدگى بشود به اشکال برمی‌خورد این یکى، نکته دیگر این که جناب آقاى عبدالصاحب صفایى ما وقتى تمام اریکه و تمام دستگاه و تمام کادر وزارت فرهنگ را آماده کردیم و تصفیه کردیم از این قانون می‌توانیم استفاده جامع ببریم ولى امروز با امکانات حاضر و با وضعى که هست نمی‌ کارى بکنیم چرا در عملى وارد بشویم که نتوانیم انجام بدهیم امروز شکر می‌کنم خدا را در پشت این تریبون که در تحت سرپرستى آیت الله العظمى بروجردى که امروز قطب شعبه است قطب اسلام است امروز نسبت به نجف اشرف و طلاب علوم دینى بین‌النهرین و خراسان و سایر بلاد حتى به تبت مبلغ فرستاده است براى یک چنین موضوعى استدعا دارم جناب آقاى صفایى بنشینیم با مشورت علماى اعلام مراجع تقلید یک طرح اساسى بریزیم به طور مستقل بیاوریم که از وجود این عمل استفاده بریم. (صحیح است).

بعضى از نمایندگان- پس گرفتند.

صفایى- ابداً پس نگرفتم.

رئیس- تا خودتان پس نگرفته‌اید به گفته اشخاص ترتیب اثر داده نمی‌شود، آقاى دولت‌آبادى بفرمایید.

مخبر (دولت‌آبادى)- آقاى صفایى که از همکاران دانشمند و لایق ما هستند بنده از ایشان گله می‌کنم که پیشنهاد مگر نباید موضوع مشخص داشته باشد، ما چه می‌خواهیم از این پیشنهاد هیچ کس منکر نیست که پیوستگى و حیات ما، مربوط به دیانت مقدس اسلام است، بنده عرض کردم تا ایمان‌مان تقویت نشود به جایى نمی‌رسیم راه تقویت ایمان هم این است و تقویت ایمان هم راهى دارد ما نه عده محصلین را در دست داریم نه تحقیقاتى شده است نه وزارت فرهنگ راهى دارد که براى انجام مقصود (شمس قنات‌آبادى- جناب آقاى دولت‌آبادى فقط یک مقصود است که محصلین علوم دینى هم از ارز تحصیلى برخوردار بشوند) (صفایى- آیین‌نامه‌اش را وزارت فرهنگ بنویسد) عرض کردم خوشبختانه آقایان طلاب علوم دینى (آقاى صفایى- اگر توجه کنند جواب عرض می‌کنم من براى شما آمدم اینجا) آقایان طلاب علوم دینى خوشبختانه در زندگى تحصیلی‌شان احتیاج به ضیاع و عقار ندارند نازپرورده تنعم نبرد راه به دوست. عاشقى شیوه رندان بلاکش باشد. اگر کمکى می‌خواهید به محصلین علوم دینى بکنید وظیفه مجلس و دولت است اما با این تعارف که نمی‌شود این آقایان را راضى کرد. اگر این آقایان می‌خواهید ارزى ببرند بایستى وزیر دارایى را خواست صورت آنها را خواست (سید احمد صفایى- آقایان محصلین فرنگ را صورت نخواستید این فرمایشات را نفرمایید چه طور شده است به اینجا که رسیده است خرج است و باید وزیر دارایى بیاید) من عرض نکردم که داده نشود (سید احمد صفایى- آنها لباس نمی‌خواهند پول نمی‌خواهند؟) بایستى عده آنها معلوم بشود و هر گونه کمکى هم که البته میسر باشد بایستى بشود ولى با این پیشنهاد امیدى به این کار نیست و این تعارف است.

صفایى- ما می‌ عده‌شان چه قدر است آیین‌نامه وزارت فرهنگ را اضافه بفرمایید در آیین‌نامه این قسمت‌ها قید می‌شود.

رئیس- این لایحه کم‌کم دارد به صورت یک جنگى بیرون می‌آید که معلوم نیست چیست غزل و قصیده و همه چیز در آن است حال که 20 ر 30 پیشنهاد هم هست و امروز هم تمام نمی‌شود با موافقت آقایان جلسه را ختم می‌کنیم.

 6- تقدیم لایحه اضافه اعتبار وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ و طرح و تصویب فوریت آن

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ فرمایشى داشتید؟

وزیر فرهنگ- بنده تصور می‌کردم 7، 8، 10 تا پیشنهاد بیشتر باقى نمانده است و با لطفى که آقایان دارند امروز کار این لایحه تمام می‌شود، ولى فرمودند 12 پیشنهاد دیگر هم امروز رسیده است می‌خواستم بعد از این لایحه لایحه دیگرى به قید یک فوریت راجع به اضافه اعتبار وزارت فرهنگ تقدیم کنم ولى چون جناب آقاى رئیس فرمودند که پیشنهادات دیگرى هم رسیده است و امروز این لایحه تمام نمی‌شود لایحه‌اى براى اضافه اعتبار وزارت فرهنگ تهیه شده چون اعتبارى که خواسته می‌شود براى کارهاى فورى و ضرورى وزارت فرهنگ است از این جهت این لایحه را به قید یک فوریت تقدیم می‌کنم. آقایان محترم می‌دانند که هر سال وزارت فرهنگ از نظر این که عده زیادى محصل مراحعه می‌کنند ناچار است یک تعدادى دبیرستان و دبستان براى پذیرفتن این محصلین دایر نماید براى اداره کردند این نوع مدارس ناگزیر است اعتبار اضافى از دولت بگیرد (صحیح است) البته آقایان اطلاع دارند کار وزارت فرهنگ از دو نظر با سایر وزارتخانه‌ها فرق دارد، یکى از نظر طبیعى و یکى هم از نظر قانونى، نظر طبیعى این است که اگر یک طفلى امسال 6 ساله باشد طبعاً سال دیگر 7 ساله خواهد شد و باید به مدرسه برود از این جهت وزارت فرهنگ ناگزیر است یک تعدادى کلاس و دبستان اضافى جدیدى دایر کند از نظر قانونى هم وزارت فرهنگ الزام دارد زیرا در قانون تربیت معلم وزارت فرهنگ مکلف است که لیسانسیه‌هاى دانشسراى عالى و فارغ‌التحصیل‌هاى دانشسراى مقدماتى را استخدام کند بنابراین هر سال باید یک مقدار اضافه اعتبار به وزارت فرهنگ داده شود اگر این اضافه اعتبار در اول تابستان داده شود وقت کافى از لحاظ تهیه منزل و استخدام معلم و ساختن میز و نیمکت خواهد بود ولى امسال دولت به علت ضیق مالى نتوانست اضافه اعتبار وزارت فرهنگ را در موقع خود بدهد با این که مضیقه مالى الان هم موجود است دولت از نظر علاقه‌اى که به فرهنگ دارد و با حسن توجهى که آقایان نمایندگان نسبت به فرهنگ دارند در نظر گرفت که اضافه اعتبارى به وزارت فرهنگ بدهد و در ضمن یک لایحه جداگانه تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کند به این جهت بنده لایحه اضافه اعتبار وزارت فرهنگ را با قید یک فوریت از نظر فوریتى که دارد تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم و تمنى دارم که زودتر مورد تصویب قرار بگیرد تا وزارت فرهنگ بتواند نسبت به تأسیس مدارس اقدام کند. (صحیح است).

رئیس- لایحه وزارت فرهنگ قرائت می‌شود و فوریت آن مطرح خواهد شد. (به شرح ذیل قرائت شد.)

مجلس شوراى ملى

به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است وزارت فرهنگ مکلف است طبق قانون تعلیمات اجبارى و سایر مقررات مربوط به تربیت معلم تدریجاً تعلیمات اجبارى را در مدارس مرکز و شهرستان‌ها عملى و موجبات اشتغال دانش‌آموزان را به تحصیلى فراهم نماید و چون کلاس‌ها از اول مهر ماه افتتاح و باید مدارس از حیث اثاثیه و عمارت و آموزگار مجهز و آماده براى قبول داوطلبان باشد و هر گاه به انتظار تصویب بودجه کل کشور و پرداخت اضافه اعتبار وزارت فرهنگ در افتتاح مدارس و کلاس‌هاى جدید تأخیر حاصل شود علاوه بر اتلاف وقت داوطلبان تحصیل ایجاد شکایت و نگرانى براى اولیاى دانش‌آموزان در مرکز و شهرستان‌ها شده و زحماتى تولید خواهد کرد در سال‌هاى قبل هم همین محظورات و مشکلات موجود بوده و با توجه و علاقه آقایان محترم بودجه وزارت فرهنگ جداگانه تصویب و اعتبارات اضافى در اختیار ادارات آموزش قرار گرفته است. اینک با جلب توجه آقایان نمایندگان محترم به مسئولیت وزارت فرهنگ و لزوم افتتاح مدارس و کلاس‌هاى جدید در مهر ماه ماده واحده زیر با قید یک فوریت تقدیم و استدعاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- وزارت دارایى مجاز

+++

است اضافه اعتبار سال جارى وزارت فرهنگ را که مخصوص اجراى قانون تعلیمات اجبارى و سایر احتیاجات آن وزارتخانه می‌باشد در حدود مبلغ یک صد و پنجاه و نه میلیون و هفتصد هزار ریال (159700000) که ضمن صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه کل کشور منظور و پیشنهاد شده از محل درآمد عمومى کشور منظور و پیشنهاد شده از محل درآمد عمومى کشور به تدریجى که مورد مصرف پیدا می‌کند در اختیار آن وزارت بگذارد و وزارت فرهنگ می‌تواند در حدود اعتبارات مصوب سال 1329 و سنوات بعد که با اضافه اعتبار موضوع این ماده واحده کلاً در حدود مبلغ دو هزار و سى و یک میلیون و سیصد و چهارده هزار ریال (2031314000) می‌شود مصارف لازمه را انجام و ریز بودجه‌هاى تفصیلى را براى اطلاع کمیسیون بودجه ارسال دارد.

وزیر فرهنگ وزیر دارایى نخست‌وزیر

رئیس- فوریت مطرح است آقاى مشایخى مخالفید بفرمایید.

مشایخى- بنده می‌خواهم نظر آقایان را به یک مطالب اساسى راجع به اضافه اعتباراتى که در مجلس مطرح می‌شود جلب کنم (میراشرافى- شما موافقید یا مخالف؟) بنده مخالفم و به عنوان مخالف با فوریت صحبت می‌کنم. این اضافه اعتبارى که مورد تقاضاى وزارت فرهنگ واقع شده در جز سوم بودجه کل کشور قرارداده شده اساساً براى جز اول و دوم اعتبار نیست و جز اول و دوم بودجه ششصد میلیون تومان کسر دارد. صحیح است مدرسه می‌خواهیم، صحیح است معلم می‌ ، صحیح است در هر سال مقدارى شاگرد اضافه می‌شود، ولى اگر این اضافه اعتبار را با یک فوریت می‌خواهیم تصویب کنیم مثل این است که یک ضربت مهلکى بر پیکر بودجه کل مملکتى زده‌ایم (صارمى- همه را حذف کنید بدهید به وزارت فرهنگ) اجازه بدهید بنده با دادن اضافه اعتبار به فرهنگ براى ساختمان ایشان و دبیرستان براى این کار که جوان‌ها با تربیت بشوند کمال موافقت را دارم اما اصول بودجه و وضع مالیه مملکت را هم باید در نظر گرفت بنابراین تمنى می‌کنم که آقایان به فوریت این لایحه رأى ندهید تا بیاید در کمیسیون بودجه و مورد نظر واقع بشود و کمیسیون بودجه هم از یک قسمت از خرج‌هاى غیرضرورى مملکت کسر کند، صرفه‌جویى کند، اعتبارش را پاداش نماید و گزارش آن را بدهد به مجلس شوراى ملى (ارباب- خدا رحمتش کند بودجه را) البته این مطلب کمال ضرورت و کمال اهمیت را دارد و بایستى کمیسیون بودجه نسبت به این اضافه اعتبار رأى بدهد تا اضافه اعتبار را مصرف کنند اگر محل این اعتبار معلوم نشود مثل این است که چک بى‌محل کشیدید یعنى عندالقدرت و الاستطاعه بودجه کل مملکتى در جز اول و دوم مقدار زیادى کسر دارد چه رسد به جز سوم، تمنا دارم آقایان موافقت بفرمایید این لایحه بیاید به کمیسیون بودجه و مورد بحث واقع بشود تا اعتبار آن تأمین شود.

رئیس- آقاى دولت‌آبادى.

دولت‌آبادى- بنده با این لایحه دولت موافقم به این ترتیب که عرض می‌کنم مشکلات زیاد است پول هم نداریم همان طور که آقاى مشایخى گفتند هنوز بودجه عمومى این مملکت به مجلس نیامده است براى شور و تصویب ولى بعضى مصارف فوتى و فورى هست که مملکت با آن مواجه است (مشایخى- محل آن کجا است) الان بچه‌هاى شما سرگردانند محل را دولت معین کرده است و لایحه آن هم به امضاى نخست‌وزیر و وزیر داریى و وزیر فرهنگ رسیده است بنابراین اعتبار آن را پیش‌بینى کرده‌اند و اجراى آن را تقاضا نموده‌اند بنابراین مخالفت آقایان موردى ندارد. (صحیح است).

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحه، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد لایحه طبع و توزیع می‌شود بعد مطرح خواهد شد.

 7- تعیین موقع و جلسه بعد، ختم جلسه

رئیس- فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم، جلسه آینده یکشنبه خواهد بود. (مجلس مقارن ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

یادداشت ها
Parameter:294870!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)