کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/15]

جلسه: 43 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 29 فروردین ماه 1321  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- اخذ رأى جهت انتخاب اعضا دیوان محاسبات

3- بقیه شور بودجه کل سال 1321 کشور

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 43

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 29 فروردین ماه 1321

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- اخذ رأى جهت انتخاب اعضا دیوان محاسبات

3- بقیه شور بودجه کل سال 1321 کشور

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى حسن اسفندیارى تشکیل گردید.

صورت مجلس روز 27 فروردین ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند. (اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت ‌‌مجلس خوانده شده:

غائبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، جلیلی، نواب یزدی، صدر، ناصری، یمین اسفندیاری، شجاع، اکبر، حمزه‌تاش، جلایی، نراقی، فاطمی، شیرازی، دکتر ادهم، دبستانی، جهانشاهی، آصف، سلطانی، صادق‌ وزیری، مقدم

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: خسروشاهی، تهرانچی، نصرتیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- اخذ رأى جهت انتخاب اعضا دیوان محاسبات

رئیس- براى انتخاب چند نفر براى دیوان محاسبات قبلاً پنج نفر به حکم قرعه براى استخراج آراء معین می‌شوند. (آقاى نبیل سمیعى اقتراع نمودند و آقایان: معینى- نراقى- یار‌احمدى- فرمانفرئیان و مؤبد ثابتى انتخاب شدند)

رئیس- آقاى اقبال

اقبال- عرض کنم راجع به اعضا دیوان محاسبات آخرین موقعى که این انتخاب به عمل آمد در نهم بهمن ماه 1318 بود و مدتش هم سه سال تمام باید باشد بنابراین اینجا یک اشتباهى شده است و در لایحه نوشته شده است در دوره مقرر آبان 1321 در صورتی که باید بنویسند در بهمن 1321 اگر این موضوع اشتباه شده است امر بفرمایید اصلاح کنند.

وزیر دارایى- منظور آخر دوره مقرر قانونى بوده است اگر اشتباهى در تاریخ شده است البته باید اصلاح بشود اگر در نهم بهمن بوده است البته باید نهم بهمن 1321 نوشته شود و اصلاح خواهد شد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده می‌خواهم از آقاى وزیر دارایى سؤال بکنم. آقاى وزیر دارایى خطاب با شما است.

+++

وزیر دارایى- بلى بلى بفرمایید.

انوار- تشکیل دیوان محاسبات مطابق قانون اساسى است قانون اساسى را لابد ملاحظه فرموده‌اید که چه حقوقى براى دیوان محاسبات منظور نموده و چه اقدامى باید بکند اصل 102 متمم قانون اساسى تمام دخل و خرج مملکت را تمام محاسبات را نوشته است که باید دیوان محاسبات رسیدگى بکند و در واقع تفریغ بودجه باید به دست او باشد و به دست او نوشته و به مجلس داده شود و لابد اطلاع دارید که این دیوان محاسبات از وزراى مالیه سابق یک تکانى خورد و کالبد او را هر کدام با شمشیر بریدند یک حملاتى در وزارت مرحوم داور شد بعد از داور هم دیگران به آن ضربت‌هایى وارد آوردند بعد از همه آنها در زمان آقاى امیر خسروى بود که به کلى ریشه دیوان محاسبات را کند براى این که به وزارت دارایى نمایش بدهد.

بلى دیوان محاسبات بوده و هست ولى یک کارهایى جزء ئى می‌رود در دیوان محاسبات آن قدرت و حق و آن مقام را از او گرفتند کار اساسى الان دیوان محاسبات ندارد و حال آن که قانون اساسى کارهایى براى او مقرر داشته به هر حال این قدرت قانونى باید به او برگردد و این جراحات التیام پیدا کند والله خوب نیست این ترتیب. اما این اعضایى را که اینجا نوشته‌اند یکى از آنها یک نفرى است که بنده نمی‌خواهم اسمش را ببرم خود آقایان می‌دانند که یک وقتى رئیس ثبت اصفهان بود اگر دوسیه ثبت اصفهان را در نظر بیاورید مستحضر خواهید شد که این آدم در اصفهان چه کرده و چه واقع شده است (اقبال- کار بدى نشده است) خوب بعد از آن که اگر آن لایحه و طرحى که ما پیشنهاد کردیم تصویب و عملى شد معلوم مى‌شود چه کرده است بد کرده است یا خوب کرده است. بعد آمد و معاون وزارت پست و تلگراف شد بعد معاون معارف شد و یک سوابقى گذاشت حالا هم یک پست مستقلى دارد رئیس مالیه خراسان است بنده نظرى به اشخاص ندارم (خنده نمایندگان- عجب نظر ندارید؟) بلکه نظر به این دارم حالا که این دولت یک قدم‌هایى براى اصلاح این کشور برمی‌دارد یک اشخاصى را که یک سوابقى دارند اینها را جمع کند یعنى این سوابقى را و در نظر بگیرد این سوابق را، این دوسیه‌ها را، این عملیات را همه را در نظر بگیرد آن وقت اگر می‌خواهد کسانی را پیشنهاد بکند به مجلس پیشنهاد بکند. اما راجع به اصل دیوان محاسبات باید حقوق قانونیش را بهش بدهند و اشخاص خوب را در تحت نظر بگیرند براى آنجا که کار کنند خوب شما قانون اساسى را ببینید و از طرف نگاه کنید این وزراى مالیه گذشته چه حقى براى این پیکر براى این دیوان باقى گذاشتند؟.... ببینید چه عملى واقع شده و وزیر مالیه گذشته چه حقى براى او گذاشته است؟ اگر چه از خیلى پیش البته همه‌شان یک کارى کردند که دیگر حقى براى دیوان محاسبات باقى نماند تا دیگران هر چه می‌خواهند بکنند...

دولتشاهى- این طور نیست.

انوار- چرا آقا همین طور است والله همین طور است (صحیح است) به هر صورت در فکر این دیوان محاسبات و حقوق او باشید.

وزیر دارایى (آقاى بدر)- عرض کنم راجع به تغییراتى که در وظایف دیوان محاسبات داده شد البته هر چه داده شده بنابر تصویب مجلس شوراى اسلامى بوده است خود وزارت دارایى به تنهایى نه همچو اختیارى داشته نه همچو عملى می‌توانسته است بکند مع ذلک بنده یک تجدید‌نظرى خواهم کرد که اگر یک چیزهایى فوت شده و اختیاراتش کم شده است و در قانون اساسى این جزء اختیارات دیوان محاسبات بوده البته اصلاح می‌شود و راجع به اعضا دیوان محاسبات هم این اعضایى که اینجا پیشنها شده‌اند همه از کارمندان قدیمى و با سابقه وزارت دارایى هستند (صحیح است) حالا اگر آقایان نسبت به آنها یا نسبت به بعضى‌شان نظرى دارند (اقبال- نظر شخصى بود) حسن ظنى دارند یا نظر دیگرى هست (بعضى از نمایندگان- هیچ کس هیچ نظرى ندارد) آن اختیارش البته به دست آقایان نمایندگان محترم است.

+++

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- بنده می‌خواهم اولاً تذکرى بدهم که آقاى انوار فرمودند این حقى که از دیوان محاسبات سلب شد در زمان گذشته در قانون متمم بودجه و این اداره تطبیق حواله‌جات تشکیل شد این کار به نظر بنده اصلاً کار خوبى نبود و از همان آثار دوره گذشته بود و باید آقاى بدر که یک وزیر مالیه دقیقى هستند و جزء اجراى قوانین و مقررات نظر دیگرى ندارند در این موضوع‌ها مخصوصاً هنگامى که قانون متمم بودجه را تهیه می‌کنند این ماده که در متمم بودجه سال 1317 هست راجع به وضعیت دیوان محاسبات و آن عملى که با دیوان محاسبات شد اینها را ملغى کنند و حقوق دیوان محاسبات به دستش بیاید و با استقلال کار کند و نظارت در بیت‌المال بکند (صحیح است) و الّا با وضع فعلى که کار کردنش موردى ندارد (صحیح است) و این را براى همان وقت و همان زمان گذشته بود یک نکته را هم خواستم به آقاى انوار تذکر بدهم که البته ایشان در مجلس جدیت‌شان بر همه مشهود است ولى اساساً اسم اشخاص را در مجلس بردن موهن است و سابقه ندارد (صحیح است) و اساساً از شأن مجلس و مقام نمایندگى دور است و به نظر بنده زیبنده نیست اسم اشخاص این طور برده شود. آقاى رضوى هم مثل سایرین هستند هر کسى هم اعتقادى به ایشان ندارد خوب رأى نمى‌دهد.

رئیس- آقاى فرمانفرماییان

فرمانفرماییان- بنده یک سؤالى از آقاى وزیر دارایى کرده‌ام اگر ممکن است جواب بدهند.

رئیس- عجالتاً مطرح نیست فعلاً موضوع راجع به اعضاى دیوان محاسبات مطرح است. آقاى مؤید احمدى

مؤید احمدى- عرض بنده راجع به این موضوع است که اولاً تصور نشود بنده خداى ناکرده مخالف هستم با این اشخاص خیر واقعاً بنده اینها را اشخاص خوبى می‌دانم (صحیح است) چون بنده خودم عضو وزارت دارایى هستم و با این اشخاص کار کرده‌ام و اینها را مى‌شناسم و حقیقتاً باید از آقاى وزیر دارایى تشکر کرد که اینجا انتخاب بسیار خوبى راجع به این اشخاص کرده‌اند اما موضوعى را که بنده می‌خواهم عرض کنم اگر چه می‌دانم هنوز آقاى وزیر دارایى فرصت نکرده‌اند در این موضوع دقتى بفرمایند ولى بنده براى یادآورى چند موضوع را یادداشت کرده‌ام که به عرض‌شان برسانم برحسب قانون اساسى علاوه بر آن اصلى که آقاى انوار تذکر دادند اصلاً شغل منحصر و اختصاصى مجلس شوراى ملى نظارت در جمع و خرج مملکت است حتى ملاحظه بفرمایید در قانون اساسی که تقسیمات کشور را کرده است به قواى تقنینیه و اجرائیه و قضائیه در قوه تقنینیه مجلس سنا و مجلس شوراى ملى را ذکر کرده لیکن در آخر آن اصل مى‌نویسد اما نظارت در جمع و خرج مملکت منحصراً و اختصاصاً متعلق به مجلس شوراى ملى است و از وظایف مختصه مجلس شوراى ملى است. حالا مجلس شوراى ملى این وظیفه را چه قسم باید انجام دهد؟ نظارت در جمع و خرج را بعضى تصور می‌کنند که همین بودجه است در حالتى که این نیست چرا؟ براى این که بودجه اساساً یک اعتباراتى است که دولت در جمعش مى‌نویسد آن درآمد و جمع محتمل است وصول بشود محتمل است وصول نشود محتمل است زیاد بشود محتمل است کسر بشود و کم‌تر بشود. یک مخارجى هم در نظر می‌گیرند و مى‌نویسند محتمل است خرج بشود محتمل است خرج نشود. پس این اعتبار است نه بودجه. نتیجه این مقدمه چیست؟ آن این است که در قانون محاسبات عمومى و قانون دیوان محاسبات هست و معین شده است که این حق را در واقع مجلس واگذار کرده است به دیوان محاسبات که دیوان محاسبات باید تمام جمع و خرج مملکت را مطابق بودجه‌هاى مصوب مجلس شوراى ملى در نظر بگیرد و آنها را جمع آورى کند حتى ملاحظه بفرمایید که می‌نویسد در آخر سال باید باز دو نفر از مجلس شوراى ملى انتخاب شوند و بروند در دیوان محاسبات و باز به حساب‌ها رسیدگى کنند پس از آن راپورت تفریغ بودجه را بنویسند یعنى از آن عایدات پیش‌بینى شده این مبلغ وصول شد و این مبلغ هم خرج شد این مقدار هم زائد است یا این قدر

+++

هم کم است و آن را بفرستند به مجلس شوراى ملى پس وظیفه بزرگ دیوان محاسبات این است که در واقع مجلس آن حق نظارت خودش را واگذار می‌کند به این اشخاص و این انتخابش با مجلس و از طرف مجلس است و مجلس انتخاب می‌کند که الان هم مى‌خواهیم انتخاب کنیم یعنى این حق نظارت را واگذار مى‌کنیم به این اشخاص اما حالا ببینیم چه کار کرده‌اند و سر این کار چه آورده‌اند؟ بنده به قوانینى که بعداً گذشته است حالا نمى‌خواهم وارد شوم و به تاریخچه آن که از اول چه بوده است رجوع نمى‌کنم همین قدر عرض می‌کنم که از اول مشروطیت یک مدتى بود که دیوان محاسبات نبود براى این که یک قانون تشکیلاتى براى مالیه از مجلس گذشته بود و در آن یک کمیسیون تطیبق حواله‌جات داشتیم که همین کمال هدایت سه سال رئیس آن کمیسیون بود مرحوم میرزا‌رضا خان نایینى بود آقاى مصدق‌السلطنه بود مرحوم میرزا محمد‌على خان مستوفى بود و تا آن قانون به قوت خودش باقى بود این کمیسیون کار خودش را می‌کرد و در واقع اینها هم از مجلس شوراى ملى انتخاب شدند (مطابق قانون تشکیلات مالیه سال 1333 هجرى) و در واقع این کمیسیون تطبیق حواله‌جات جانشین دیوان محاسبات بود اعضایش هم از طرف مجلس شوراى ملى انتخاب می‌شدند تا این که آقاى مصدق‌السلطنه از مجلس شوراى ملى یک اختیارى گرفتند و آن تشکیلات بالاخره از میان رفت یک مدتى هم دیوان محاسبات همین طور بلاتکلیف بود تا این که مرحوم داور از نقطه‌هاى نظرى آمدند و قانون دیوان محاسبات را یک اصلاحى درش کردند و آوردند به مجلس شوراى ملى لیکن اختیار جمع و خرجش دستش نبود و همچنین اختیار تعیین اعضایش که با مجلس بود ایشان اختیار انتخابش را هم با خودشان گذاشتند حالا به اینها کارى ندارم لیکن اخیراً مخصوصاً توجه می‌دهم به آقاى وزیر دارایى که اخیراً مخصوصاً در زمان امیر خسرو قانونى گذراندند براى این کار دو قانون گذراندند یکى اصلاح موادى از قانون دیوان محاسبات و قانون محاسبات عمومى مصوب 5 اسفند ماه 1318 و در آنجا آقا اختیارات دیوان محاسبات را برداشته و لغو کرده و هى نوشته است ماده فلان و ماده فلان و ماده فلان لغو مى‌شود بعد هم آمده است و در قانون متمم بودجه در ماده 17 به کلى اختیار را از دیوان محاسبات گرفته و مى‌نویسد پرداخت هیچ وجهى از درآمد عمومى مجاز نیست مگر این که اداره تطبیق اسناد و نطبیق حواله‌جات وزارت دارایى (که خودشان تشکیل دادند) آن را تصویب کند و این حق را هم از دیوان محاسبات گرفتند پس فعلاً با این ترتیب و این جریانى که مختصراً عرض کردم دیوان محاسبات دیگر کارى ندارد نه در جمع نظارت دارد نه در خرج فقط یک کمیسیونى است که آنجا گرفته است و نشسته است اشخاصش هم بسیار اشخاص خوبى هستند و حقیقتاً اگر عینک بیندازیم از میان مستخدمین دولت بهتر از اینها نمى‌شود انتخاب کرد اما کارى ندارد بکنند کارشان را، اختیارشان را ازشان گرفته‌اند و حالا ما اینها را انتخاب می‌کنیم که نظارت در چى بکنند؟ در واقع آن حقى که قانون اساسى به مجلس شوراى ملى داده است آن حق از مجلس الان گرفته شده است اگر خاطر آقایان باشد بنده در یک ماه چهل روز قبل از این در پشت همین تریبون عرض کردم که آقایان این کار خیلى لازم است خیلى مهم است باید این کار را به فوریت کرد امروز ما دیگر عذر نداریم یک روزى جرأت نداشتیم به قول آقا سید یعقوب حرف بزنیم و کارى بکنیم ولى حالا که دیگر عذرى نداریم پس چرا وظیفه قانونى خودمان را انجام نمى‌دهیم؟ بنده استدعا می‌کنم از آقاى وزیر دارایى که دو قانون را در نظر بگیرند یکى آن ماده قانون متمم بودجه را و یکى آن قانون اصلاح دیوان محاسبات را و این حقوق را که از دیوان محاسبات لغو کرده‌اند اینها را بیاورند به مجلس و اصلاح کنند و برگردانند البته ما هم به این اشخاص رأى می‌دهیم براى این که اشخاص بسیار خوبى هستند. (صحیح است)

رئیس- پیشنهاد رسیده است که به عرض آقایان می‌رسد:

پیشنهاد مى‌کنیم گرفتن رأى نسبت به انتخاب اشخاص براى دیوان محاسبات از دستور امروز خارج شود. روحى- دکتر ملک‌زاده

جمعی از نمایندگان- چرا؟ همهمه نمایندگان (زنگ رئیس)

دکتر ملک‌زاده- بنده پیشنهاد کردم اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- آقایان می‌فرمایند چرا بنده عرض می‌کنم به چند دلیل. دلیل اول بنده این است که اولاً دستور امروز معین شده است لایحه بودجه مملکتی، که یکی از لوایح مهم درجه اول کشور است و جزء مجلس شورای ملی هم کسی حق ندارد دستور جلسه را تغییر بدهد من تعجب می‌کنم که چه شد این موضوع امروز اینجا عرض اندام کرد؟ دوم این که بنده نظری به اصل قانون دیوان محاسبات ندارم ولی تصدیق می‌فرمایید که انتخاب اشخاص روی اصولی می‌شود یعنی یک اصولی را در نظر می‌گیرند بعد اشخاص را مطابق آن اصول انتخاب می‌کنند قانون دیوان محاسبات و محاسبات عمومی این کشور که یکی از برکات و مزایای مشروطیت است در این چند ساله مثل اکثر شئون مشروطیت و کشور و مجلس شورای ملی دستخوش یک تجاوزاتی شده است و آن فلسفه حقیقی خودش را از دست داده است همچو صاف و پوست‌کنده آن فلسفه حقیقی و آن منظوری را که قانون‌گذار در نظر داشته است آن را از دست داده است بنابراین بنده تقاضا می‌کنم اگر اجازه می‌فرمایید این موضوع را آقای وزیر دارایی که مورد توجه و اعتماد همه هستند مورد توجه قرار بدهند و این حقوق از دست رفته را برگردانند و یک اصلاحی بکنند در آن قانون پس از آن که آن اصلاحات به مجلس آمد البته ما موافقیم که به این اشخاص رأی بدهیم و اشخاصی هم که انتخاب می‌شوند و اغلب آقایانی که اینجا نوشته شده است اشخاص کامل و صالحی هستند.

رئیس- اولاً لایحه از جلسه قبل جزء و دستور بوده است و یک مرتبه هم خواستیم اقدام کنیم به واسطه نبودن اکثریت نشد این بود که جزء و دستور بود منتهی امروز مطرح شد.

وزیر دارایی- عرض کنم این که آقای دکتر ملک‌زاده فرمودند جزء و دستور مجلس نباشد البته این اختیارش با خود مجلس شورای ملی است که جزء و دستور باشد یا نباشد بنده در این باب عرضی ندارم لکن راجع به اصل موضوع لازم است جواب عرض کنم چه در جواب فرمایشات آقای دکتر ملک‌زاده و چه راجع به فرمایشات آقای مؤید احمدی- دیوان محاسبات قانونش مدت‌ها است گذشته و چند سال قبل که بنده در وزارت دارایی بودم دیوان محاسبات کار می‌کرد البته با نواقصی که داشت ما سعی می‌کردیم نواقص رفع شود و سعی می‌کردیم به جریان بیفتد تا این که منظور مجلس شورای ملی کاملاً تأمین شود حالا بنده نبودم و اطلاع هم ندارم که قانونی که بعد گذشته است از مجلس چه چیزهایی کم کرده است از دیوان محاسبات و واقعاً آیا قضیه به صلاح بوده یا نبوده بنده سابقاً عرض کردم حالا هم عرض می‌کنم که مورد توجه خواهد شد و دقتی بنده خواهم کرد و اگر معلوم شد که حقیقتاً چیزی از اختیارات قانونی که قانون اساسی به دیوان محاسبات داده و منظور همه است سلب شده باشد محققاً هر چه زودتر اعاده خواهد شد یعنی قانونش را تقدیم می‌کنیم که مجلس تصویب کند و اما این که آقای دکتر ملک‌زاده فرمودند که بهتر این است که اول آن قانون بیاید و بعد اعضا انتخاب شوند به نظر بنده این نقض غرض است برای این که الان دیوان محاسبات باز است و کار می‌کند و یک وظایفی هم دارد و با نبودن اعضا آن وظایف را نمی‌تواند انجام بدهد اگر هم با این اشخاص موافقت دارند موافقت بفرمایند که انتخاب شوند تا آنها به وظایف خودشان اقدام کنند و این امر مانع از آن نیست که مجدداً در قانون مربوطه تجدید‌نظری بشود و به عرض برسد و به نظر بنده این مانع نیست و الان هم به همان وظایفی که مجلس شورای ملی به موجب قوانین موجوده برای این دیوان معین فرموده است باید عمل بشود با این که این دیوان به حال فلج است و تا زمانی که آن قانون بیاید بیشتر به حال فلج باقی بماند. (صحیح است)

دکتر ملک‌زاده- اجازه می‌خواهم توضیح بدهم جمعی از نمایندگان- توضیح ندارد دیگر. توضیح دادید.

رئیس- رأی گرفته می‌شود.

+++

دکتر ملک‌زاده- بنده پیشنهاد‌کننده هستم حق دارم توضیح بدهم.

رئیس- بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- عرض می‌کنم به یک اشکالى برمی‌خوریم این قانون محاسبات که در بدو مشروطیت با یک آزادى به مجلس آمد و از مجلس هم گذشت حق می‌دهد به مجلس شوراى ملى که اعضاى دیوان محاسبات را از میان اشخاصى که وزارت مالیه پیشنهاد می‌کند یا از میان اشخاص خارج انتخاب کند. بنده تاریخ نمى‌خواهم عرض کنم مقصودم حفظ اصول مشروطیت است به اشخاص کار ندارم که از داخل انتخاب شود یا از خارج ولى این حق بر طبق قوانین بعدى از مجلس شوراى ملى گرفته شده است به عنوان قانون اصلاحى بنابراین هیچ مورد ندارد که فعلاً این اشخاص انتخاب شوند و آن حق هم گرفته نشود. باید این قانون اصلاح شود و آن حق گرفته شده مسترد شود آن وقت اشخاصى هم انتخاب شوند این نظر بنده است که با رأى مجلس و احساسات مجلس نسبت به اصول مشروطیت و حفظ اصول مشروطیت اقدامات اساسى به عمل آید. (صحیح است)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقایان.... (دکتر ملک‌زاده- بنده پیشنهاد کرده‌ام) آقاى دکتر ملک‌زاده و آقاى روحى پیشنهاد کرده‌اند. آقایان موافقین برخیزند. (عده قلیلى قیام کردند) رد شد.

رأى گرفته می‌شود به انتخاب ده نفر براى دیوان محاسبات آقایان اشخاصى را که میل دارند از صورتى که هست و در دست دارند و مستخضر هستند انتخاب خواهند کرد. عده حاضرین موقع اعلام رأى یک صد نفر.

(اخذ آراء به عمل آمد)

رئیس- آقایان: معینى- نراقى- یاراحمدى- فرمانفرماییان- مؤید ثابتى به اتفاق آقاى نبیل سمیعى استخراج آراء خواهند نمود تا نتیجه در جلسه آتیه به اطلاع مجلس برسد.

3- بقیه شور بودجه کل سال 1321 کشور

رئیس- بودجه مملکتى مطرح است. آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- عرض می‌کنم بر طبق اصول پارلمانى لایحه بودجه کشور یک امتیازات مخصوصى دارد که این امتیازات در سایر لوایح معمولى نیست و این امتیازات هم یک فلسفه دارد که بنده در اینجا به طور اختصار بیان می‌کنم. اول امتیاز همین لایحه این است که لایحه بودجه و رأى به لایحه بودجه در مجلس در حکم رأى اعتماد به دولت است و فلسفه این موضوع هم این است که بودجه مظهر تشکیلات و نظر دولت در سال جارى است و او است که نظر دولت را روشن می‌کند و البته بر طبق آن نظر اگر مجلس موافق است رأى می‌دهد اگر موافق نیست رأى نمی‌دهد. این امتیاز اول لایحه بودجه است امیتاز دومى که لایحه بودجه دارد این است که مذاکرات در تمام لوایح محدود به حدود خود آن موضوع است جزء لایحه بودجه که در اطراف کلیه مسائل کشور اعم از مسائل اقتصادى و فرهنگى و سیاسى می‌توان بحث کرد و باز هم فلسفه آن این است که بودجه شامل کلیه شئون و اصولى است که در حکومت ملى در نظر گرفته می‌شود و محرک و گرداننده چرخ دولت است. سوم امتیازش این است که مجلس شوراى ملى یعنى مجلس عوام بر طبق اصول مشروطیبت در تمام دنیا و جاهایى که داراى حکومت پارلمانى است یک وظایف خاصى نسبت به امور مالى و بودجه کشور دارد و حتى در ممالکى هم که داراى مجلس سنا هستند این رویه و این نظارت مخصوص و منحصر به مجلس عوام یا مجلس شوراى ملى است. مجلس ما هم که داراى حقوق مجلس عوام و هم داراى حقوق می‌شود گفت مجلس سنا است به طریق اولى حق نظارت در امور مالى کشور و بالاخره نظارت در بودجه را که یکى از مسائل مهم و درجه اول است دارد. و فلسفه این امر هم معلوم است براى این است که بودجه و مالیات‌ها تحمیل به طبقه عوام و مردم است و البته مجلس شوراى ملى مظهر و نماینده مردم و طبقه عوام و افکار عمومى است. متأسفانه راجع به بودجه کشور در این دوره سى و چند ساله مشروطیت همان طور که در امور سیاسى و در سایر کارها ما

+++

همیشه یا یک رویه افراط پیش می‌گیریم یا یک رویه تفریط در این موضوع هم همین طور شده. این را هم خیلى اعتراض به ما نباید کرد براى این که مللى که هنوز رشد سیاسى کامل ندارند عموماً یا این طرف قضایا را می‌گیرند یا آن طرف را در امور سیاسى هم متأسفانه ما به طوری که می‌دانیم دو دوره متضاد در این 37 ساله مشروطیت گذرانده‌ایم که بنده دوره اول را دوره ضعف و ناتوانى و ماگوژى و عدم امنیت و پرحرفى و کم کارى می‌نامم و بالاخره آن دوره به موجد دوره دوم که دوره شدتش باید نامید شد و آن دوره شدت هم مملکت را به این صورت درآورد پس معلوم می‌شود که این رویه افراط و تفریط به نفع مملکت نبوده است و این اعمال به ضرر و زیان مردم بوده است حال هم با کمال تأسف همان رویه را ما نسبت به بودجه کشور پیش گرفته‌ایم. یک موقعى بود که بودجه کشور ما به درجه‌اى ناتوان بود که نه فقط چرخ دولت نمى‌چرخاند بلکه دولت قادر نبود که کوچک‌ترین اصلاحى هم در مملکت بکند به واسطه ضعف بودجه و بنده خودم در نظر دارم که در کابینه مرحوم مشیر‌الدوله که بنده معاون ایشان بودم بنده را مأمور کردند با آقاى فروتن که در آن وقت معاون وزارت مالیه بودند برویم در بودجه یک مطالعه‌اى بکنیم درست وقتى وارد در موضوع شدیم دیدیم بودجه کشور ما یعنى آنچه که عایدى بود در حدود هفت هشت میلیون بیشتر نمى‌شد و از این مبلغ تجاوز نمى‌کرد و بعد آمدیم رویه افراط را در پیش گرفتیم و در مدت 18 سال صد برابر بودجه ما اضافه شده است با عوارض بلدیه‌ها که اگر آنها را هم به جمع اضافه کنیم خوب آنها هم مالیات است و تحمیل به مردم مملکت می‌شود دیگر (انوار- صحیح است) بلکه صد و بیست برابر در مدت 18 سال بر بودجه کشور ما افزوده شده است بر این ملت و این مردم تحمیل شده خوب آیا این مردم توانایى آن را دارند؟ آیا دارایى و تمول و قوه و بنیه مالى مردم و ملت زیادتر شده است که این قدر به بودجه اضافه شده است؟ یا ما گنجى پیدا کرده‌ایم یا یک خزانه‌اى پیدا کرده‌ایم؟ که به عقیده من هیچ یک از اینها نیست پس بنابراین با این دو رویه یعنى آن بودجه اولى که دولت نمی‌توانست چرخ مملکت را بگرداند و اصلاحى در امور بکند و بالاخره تولید آن هرج و مرج شد صلاح مملکت نبود این قسم دوم هم که بالاخره به ورشکستگى و فقر و از بین رفتن کشور خاتمه پیدا کرد این هم به صلاح مملکت نبوده است (صحیح است) یک نکته را هم که لازم می‌دانم تذکر بدهم این است که تذکراتى که در اطراف بودجه می‌شود نبایستى آن را مربوط به مخالفت یا موافقت با دولت تلقى کرد زیرا که موضوع بودجه فى حد ذاته یک از مسائل مهم و حیاتى است و بودجه چرخاننده ماشین مملکت و دولت است اگر تزلزلى در بودجه پیدا شود چرخ دولت از کار مى‌افتد و وقتى که چرخ دولت از کار افتاد مملکت فلج می‌شود همین طور بنده که یکى از موافقین دولت هستم و به عنوان موافق اجازه خواستم نظریاتى که اظهار مى‌کنم این نظریات شخصى بنده نیست و نظریات رفقایى هم هست که با بنده همراهى و همکارى می‌کنند و از براى روشن شده قضایا است و بالاخره حصول توافق نظر (صحیح است) مثل این که بسیارى از آقایان هم به عنوان مخالف اجازه خواسته‌اند ولى جزء و مخالفین دولت نیستند فقط البته نظریاتى داشته‌اند که در این موقع البته می‌توانند نسبت به بودجه در مجلس شوراى ملى نظریات خودشان را اظهار بدارند و این قضیه در تاریخ نشان می‌دهد و به ثبوت رسیده است که بودجه یکى از عوامل مهم و مؤثر در خوشبختى و بدبختى یک کشور است و چیز غریبى است که در بسیارى از ممالک بودجه موجه انقلابات مهم و تغییرات مهم در امور شده است مثل این که یکى از ریشه‌هاى انقلاب کبیر فرانسه مسأله بودجه است و آقایان تاریخ‌دان‌ها به خوبى این موضوع را می‌دانند پس به طور کلى بودجه که متناسب با توانایى و متناسب با استطاعت عامه باشد به نفع مملکت و اصلاح امور مملکت و به ترقى کشور تمام می‌شود و بودجه که متناسب با وضعیت مالی مردم نباشد به خرابى و ویرانى و ورشکستگى مملکت تمام می‌شود. پس از این مقدمه که مجلس شوراى ملى تصدیق فرمودند بنده و رفقایم در چندین جلسه لایحه بودجه و بودجه مملکتى را در تحت شور و مطالعه قرار دادیم. این نظریاتى است که در نتیجه مطالعاتى

+++

که کردیم و اطلاعاتى که از خارج به دست آوردیم در اینجا من یادداشت کردم تقاضا کنم چون نظر شخص بنده و عده‌اى از رفقاى بنده بوده است آقاى وزیر دارایى حقیقتاً اولین کسى هستند که در این موقع مشکل می‌توانند امور مالى و چرخ مالى مملکت را بگردانند حالا صرف‌نظر از روابط خانوادگى که با ایشان داشته‌ام و به شخص ایشان عقیده داریم با این حسن نیت و نظریاتى که به ایشان داریم امیدواریم توافق نظر حاصل شود اولاً آنچه که از خارج تحقیق کرده‌ام از اشخاصى که از امور مالى مطلع بوده‌اند وصول سیصد و ده میلیون ریال با وضعیت فعلى کشور و دنیا و گمرکاتمان به نظر ما تردید‌آور است تردید داریم که آیا این مبلغ قابل وصول هست یا نیست به عقیده بنده دولت نباید پایه یک مخارج مسلمى را در روى یک وضعى که در آن تردید هست و عایدى که در آن تردید هست قرار دهید و آنچه را که ما تحقیق کردیم از اشخاصى که در مالیه مملکت اطلاع دارند توانایى عمومى کشور و آنچه که باید وصول شود در حدود 240 الى 250 میلیون است حالا ممکن است که ما خطا رفته باشیم یا اشخاصى که این ارقام را به ما داده‌اند آنها خطا رفته باشند ولى چیزى که مسلم است این است که اگر اطمینان کامل در آینده نیست نباید پایه امور مملکت را در روى عواید تزلرلى قرار دهیم این کار خطرناک است و چون یک نکته در چند جلسه قبل آقاى وزیر دارایى فرمودند که آن قدرى که می‌توانیم وصول کنیم خرج می‌کنیم من با این نظر اتشان خیلى موافق نیستم براى این که یک خرج مسلمى در نظر گرفته شده و در وسط راه نتوانستند به قدر کفایت پول به دست بیاورند باز خرج دولت دچار اختلال و اشکال می‌شود پس بهتر این است که بودجه خودشان را در حدودى که یقین دارند وصول می‌شود قرار بدهند و اگر هم می‌خواهند قلم دخل را در حدود سیصد میلیون بنویسند مخالفتى نیست ولى موضوع خرج را تخفیف بدهند تا حدى که یقین داشته باشند می‌توانند تأمین کنند این نظر اساسى است که راجع بلایحه بودجه داریم به قول نحویین ولوسلّم که این سیصد و ده میلیون قابل وصول بود و وصول شود آیا باید این را به همان رویه معمولى و ارقام معمولى و اعتباراتى‏ که داده می‌شد به وزارتخانه‌ها با یک کم و زیاد کردنى به همان رویه باید در ممکلت خرج کرد با این که خیر در نظر گرفت که دنیا داراى یک وضعیت فوق‌العاده‌ای است و ما هم وضعیتمان را با تناسب آن باید مطابق کنیم ما معتقدیم شق دوم را و معتقدیم که بودجه مملکت و عوائد دولت با این وضع فوق‌العاده امروز دنیا باید صرف سه موضوع بشود سه موضوعى که به عقیده ما حیاتى است. اول امنیت دوم خواروبار و کشاورزى سوم موضوع بهدارى حالا شاید آقاى آقا سید یعقوب با علاقه مفرطى که به معارف و فرهنگ دارند و عقیده دارند که همیشه مسائل فرهنگى یک نمکى است که روى لوایح پاشیده می‌شود و چه شد که من از معارف صحبت نکردم علتش این است که اول باید یک آدمى امنیت داشته باشد سلامت داشته باشد تا بتواند درس بخواند و این که مسأله بهداشت را اهمیت دادم براى تجربیاتى است که از جنگ بین‌المللى دارم یکى از تأثیرات شوم جنگ در زندگانى مللى که یا به طور مستقیم یا غیر مستقیم تماس با جنگ دارند مسأله بدبختى و به روز امراض مضر و تهدید شدن سلامت عمومى از آن امراض است و به علاوه تصدیق بفرمایید که خود فقر عمومى که در موقع جنگ عمومى است نتیجه ضعف امزجه است که به تنها توانایى را از دست می‌دهد و مستعد می‌کند براى قبول امراض و این موضوع ایجاب می‌کند که دولت قضیه بهداشت را بیش از آنچه که بوده است در نظر بگیرد و اما اصلاحاتى را که معتقدیم نسبت به بودجه فعلى که تنظیم شده است به عمل آید اولش شروع کنیم از خود آقاى وزیر دارایى از خود ایشان در همه جاى دنیا مبلغى که در بودجه براى به دست آوردن عواید منظور شده سه درصد است و این یک فرمولى است که در اغلب ممالک متمدنه ایجاد شده است و بودجه مالى کشور در این حدود تنظیم می‌شود و ممکن است مطلعین و متخصصین به کتب مراجعه بفرمایند و این عرایض بنده را تصدیق کنند به این حساب باید بودجه وزارت دارایى در حدود

+++

ده میلیون باشد در صورتی که با کمال تأسف باید عرض کنم که بودجه وزارت دارایى در حدود سى میلیون تنظیم شده است و اگر هفت هشت ده میلیون آن هم خرج عواید انحصارى باشد که حقیقتاً نسبت به این اقتصاد که حقیقتاً مملکت را گدا کرد یک مملکتى را گدا کرد و چند نفر را میلیونر براى ما درست کرد یک مبلغى از این بودجه صرف این قسمت می‌شود و مابقیش باید در حدود بیست میلیون باشد و بنده تقاضا می‌کنم با صلاحیتى که در شخص ایشان هست این موضوع را مورد توجه قرار بدهند و این یک قلم مهمى است که بلکه بتواند منظور ما را تأمین کند یک موضوع دیگر این است که می‌شنویم با این خرج و گرفتارى با این عدم اعتماد مردم دولت به واسطه تغییرات و تبدیلات مجبور است که یک عده از مردم را از ادارات بیرون کند و از آن طرف هم دولت مواظب است که براى اعاشه آنها فکرى بکند و کمک‌هایى بکند مى‌شنویم یک عده به عناوین مختلفه در این مملکت حقوق می‌گیرند در تحت دو سه عنوان چند نفرى را هم بنده مى‌شناسم این است که بنده به نام مجلس شوراى ملى هم تقاضا می‌کنم و گمان می‌کنم که خود مجلس شوراى ملى هم با این موضوع موافق باشند که به جزء در تحت یک عنوان به هیچ وجه به کسى حقوق دیگرى داده نشود (صحیح است) و ما همه علاقه‌مند به این موضوع هستیم یک موضوع دیگرى هم که تذکرش را لازم می‌دانم موضوع اتومبیل‌ها است که گویا شنیدم در کمیسیون بودجه هم طرح شده است و به طوری که آقاى مرآت اسفندیارى حساب کرده بودند (و به نظر حساب ایشان اهل محاسبه هستند) هر اتومبیلى ماهى پانصد تومان خرج تعمیر یا آمرتیسمان دارد و این یک قلم خیلى سنگینی است در بودجه و اغلب هم که مى‌بینیم به کارهاى شخصى به کار می‌رود نه به کارهاى کشورى یکى هم مسأله این است که در این شهر شنیده‌ام در حدود یک ملیون و هفتصد هزار تومان کرایه امکنه و جاهایی که دولت براى ادارات کرایه کرده است پرداخته می‌شود بنده تقاضا می‌کنم که این را دولت مورد توجه قرار بدهد و از امکنه که از طرف شاه گذشته به دولت واگذار شده است استفاده کنند و این سه قلم هم برداشته شود و این تحمیل‌هاى سنگین برداشته شود. (صحیح است)

دیگر دوره سابق نیست که من زیاد بتوانم حرف بزنم پیرمرد شده‌ام دیگر آن بنیه سابق نیست. یکى هم مسأله راه‌ها است راه‌سازى و امنیت شهرها حقیقتاً از حیث فرهنگى و از حیث اقتصادى حقیقتاً قابل توجه است و وضعیتش تأمین است ولى متأسفانه دولت دست در یک راه‌هایى زده است که چون ریلى براى خط آهن در دسترس ندارد فقط به خاک‌ریزى می‌پردازد و این عمل به عقیده بنده عمل لغوى است براى این که خاک‌ریزی‌ها در نتیجه سیل‌ها به کلى ویران می‌شود و از بین می‌رود و این عمل عمل لغوى است و بنده تقاضا می‌کنم تا وقتى که بتوانیم ریل به دست بیاوریم از این مخارج هنگفت صرف‌نظر بشود که در این ضمن کمک به بودجه هم می‌شود و البته مطالب دیگرى هم هست که چون پیشنهادى تهیه کرده‌ایم و سایر آقایان هم گویا موافق باشند که ارقام مهم بودجه باید در مجلس مطرح شود این است که موافقت نظرى حاصل بشود و در موقعی که ارقام در مجلس مطرح می‌شود اظهار کنیم و توافق نظر هم حاصل بشود.

وزیر دارایى- بنده خیلى متشکرم از طرز تذکرى که آقاى ملک‌زاده دادند براى این که تمامش روى اصول بود و بنده هم خیلى مایل هستم که این تذکرات داده شود براى این که در واقع کمکى می‌شود براى ما این است که بنده هم اگر توضیح می‌دهم براى این است که مطالب روشن شده باشد نه من باب دفاع است به علت این که چیزى نبود که دفاع شود فرمودید در ابتدا مبلغى که در بودجه نوشته می‌شود مبلغى نیست که در وصولش اطمینان کامل باشد و به این جهت این طور توجیه کردند که بهتر این است که مخارج را هم از روى مبلغى که ما یقین داریم به وصولش در آن حدود پیش‌بینى کنیم که از عهده پرداختش بربیاییم بنده نهایت تشکر را دارم از این پیشنهاد آقاى دکتر ملک‌زاده براى این که خیلى پیشنهاد عاقلانه‌ای است و این هم باید عرض شود

+++

دولت راست است که در وصول درآمد در این موقع مخصوصاً در یک همچو موقع غیر عادى اطمینان کامل نیست که آنچه که در بودجه نوشته شده تا آن دینار آخر وصول کند چه رسد به این که تمام اوضاع دایماً در تغییر است و امروز بیش از مواقع دیگر ولى یک جاهاى دیگر هم می‌رسد دولت که یک مخارجى است که دولت نمی‌تواند از آن مخارج صرف‌نظر کند اگر چه درآمدش تکافو نکند ولى غیر ممکن است از آن مخارج صرف‌نظر کند ما در موقعى که بودجه را مى‌نوشتیم اول نگاه کردیم ببینیم چه اندازه ممکن است مخارج را تقلیل بدهیم یعنى حصر بدهیم به مخارج و آنچه را غیر ممکن است از او احتراز کنیم و بعد از آن درصدد برآمدیم که درآمد چقدر تکافو می‌کند و این بودجه خرج که نوشته شده است در حقیقت می‌شود گفت که حداقل خرجى است که دولت نمی‌تواند از آنها صرف‌نظر کند مثلاً فرض بفرمایید بودجه فرهنگ که هم قطار خود بنده هم خیلى شاکى هستند در این که همین قدرى هم که نوشته شده است تکافو نمی‌کند البته تصدق می‌فرمایید آقایان که هیچ وقت مجلس شوراى ملى بلکه کشورى هیچ وقت معتقد نیست بر این که مدارسى که امروز هست در این مدارس بسته شود گمان نمی‌کنم و یا این که مریضخانه‌هایى که الان موجود است اینها را ما کم بکنیم یا تقلیل بدهیم همین طور چیزهاى دیگر تمام اینها که نوشته شده است می‌توانم عرض کنم که حداقل خرجى است که حالا ممکن است که این حداقل خرجى باشد که می‌توانیم بکنیم مثلاً یک جا نوشته شده است دفتر خوب باید دفتر باشد اما در عوض این که باید پنج نفر کار کنند شش نفر هفت نفر کار مى‌کنند این را در ضمن عمل مى‌شود دو نفرش را کم کرد ولى بودن دفتر در یک وزارتخانه لازم است ولى البته باز هم عرض می‌کنم که اگر ما تصور می‌کردیم ممکن است که براى تمام این سیصد میلیون خرج پیدا نشود بنده هم همان نظرى که آقاى دکتر ملک‌زاده داشتند خواهم داشت که ما اگر نتوانیم وصول کنیم چه خواهیم کرد ولى امید بنده این است چه در ضمن عمل و چه در موقع تصویب بودجه جزء مخصوصاً در ضمن عمل یک مبلغ عمده صرفه‌جویى بشود و یا ضرورتش را ما تشخیص بدهیم که نیست و حذف کنیم یا اصلاً مورد خرج پیدا نکند و به این طریق ما می‌توانیم عمل بودجه را کم‌تر از پیش‌بینى اعتبارمان می‌کنیم و این همیشه تجربه است که همین طور هم اطمینان نیست که تمام مبلغ پیش‌بینى شده خرج شود وقتى که این طور شد سروته با هم یکى در می‌آید عرض کنم فرمودند که بودجه کشور که قدیم افراط و تفریط بوده است بنده هم تصدیق دارم و حتى در این اواخر بودجه کشور به حدى نوشته شده بود که خود دولت هم تصدیق کرده بود که به این اندازه نمی‌شود درآمد وصول کرد و از این جهت به قرض و به وسایل دیگرى متشبث می‌شد که خرج و دخل خودش را تأمین کند و البته این کارى بوده است که چون از حد توانایى مملکت خارج بوده می‌شود گفت افراط است ولى روى همین توصیه که کردند امسال هم ما نباید تفریط کنیم و نباید از یک مخارج خیلى ضرورى صرف‌نظر کنیم یا یک درآمدهاى خیلى مسلم را نگیریم که چون بودجه در سال‌هاى سابق این طور بوده است حتماً باید یک مبلغ‌هاى زیادى کسر کنیم امسال عرض کردم مبلغى که کسر شده است خیلى مبلغ معتنابهى است در حدود یک هزار و خورده میلیون ریال کسر شده و با اضافاتى که در اثر قانون ‏اضافه حقوق فراهم شده ما می‌توانیم بگوییم اگر درست حساب شود شاید در حدود هزار میلیون ریال نسبت به بودجه 1320 کم شده و این خودش یک قدم بزرگى است براى تأمین منظورى که آقاى دکتر ملک‌زاده فرمودند یعنى خرج کردن در حدود توانایى مملکت اما یک اصلاحاتى که پیشنهاد فرمودند بنده راجع به آن هم حالا عرض می‌کنم که تا چه حدود در نظر خود ماها هم این اصلاحات بوده یک موضوعى هم قبلاً باید عرض کنم این که بنده یک روزى در مجلس عرضى کردم که اگر نداشتیم یک روزى خرج نمی‌کنیم خیر منظور این نیست که خرج نکنیم خرج می‌کنیم تا آنجایى

+++

برسیم که آن وقت در را ببندیم و بگوییم دیگر خرج نمی‌کنیم گویا در موضوع لایحه انتشار اسکناس بود عرضى کردم تصور نشود که اسکناس را که امروز منتشر می‌شود براى تأمین مخارج جارى کشور است که ما پول نداریم می‌خواهیم اسکناس طبع کنیم این طور نیست این براى تسهیل بازرگانى کشور است عرض کردم تصور نفرمایید که بنده نظرم این است که در این موضوع مبالغه کردم که اگر اتفاقاً روزى هم رسید که ما وجهى نداشتیم در خزانه براى خرج متشبث نخواهیم شد به این که از انتشار اسکناس استفاده کنیم و الّا البته هیچ وزیر دارایى این اندازه وضعیت را اجازه نخواهد داد که بیاید و خرج بکند تا به جایى برسد که وجه نباشد و تمام ادارات دولتى فلج بشود حالا اصلاحاتى که فرمودند به طور کلى بود و به وزارت دارایى بود و تصور فرمودند وصول درآمد هم در همه جاى دنیا در حدود سه درصد است اگر متوجه باشند و ملاحظه بفرمایند بودجه سال 1317 و 1318 را ملاحظه خواهند فرمود که بودجه وزارت دارایى در حدود پنج شش درصد مبلغ وصولى بوده است و حالا تقریباً در حدود ده درصد است این ده درصد مبلغى نیست که براى وصول مالیات باشد این را بنده مخصوصاً توضیح عرض می‌کنم این مبلغى است که ما تجارت هم با این می‌کنیم یعنى ما امروز تقسیم کالا از قبیل تریاک سیگارت دخانیات قماش و اینها را خودمان برعهده داریم این یک مخارجى است که در اثر تغییر سیستم کارى که در این دو ساله معمول شده بالطبع این معمول بوده است و یک همچو مخارجى را هم متضمن هست سابق بر این مخارج را وزارت دارایى نمى‌کرد و می‌داد به شرکت‌ها و یک حق‌العملى می‌داد ولى الان این کار را خودمان به عهده گرفته‌ایم پس این دو کار است با این بودجه وزارت دارایى دو عمل می‌شود یکى وصول مالیات یکى پرداخت و رسیدگى در مخارج کشور است یعنى در اقلام مخارج کشور است و از همه مهم‌تر این است که ما خودمان هم عمل یک تاجرى را می‌کنیم عامل داریم حق‌العمل می‌دهیم اینها است که مبلغ را زیاد می‌کند اگر ما بنا باشد برگردیم به همان سیستم سابق یعنى صرفاً وزارت دارایى خرجى که می‌کند براى وصول عواید و نظارت در مخارج باشد بنده عرض می‌کنم که در حدود همان شش درصد خواهد بود و اضافه نخواهد شد و بنده اگر وقت داشتم بعد هم ممکن است عرض کنیم که ملاحظه بفرمایند که یک قسمت کمیش مربوط می‌شود به وصول درآمد و قسمت اعظمش مربوط می‌شود به بازرگانى و تجارت یعنى ما تجارت مى‌کنیم و از روى آن خرج می‌کنیم به این نظر ملاحظه می‌فرمایند که ده درصد مخارجى که می‌شود مخارج گزافى نیست و بنده بایستى عرض کنم که در بودجه کشورهاى دیگر مخصوصاً یکی از کشورهاى مجاور ما که او هم تقریباً سیستم مالیه‌اش این طور بوده که بیست و دو درصد مبلغ وصولى آن خرج وزارت مالیه و بودجه مالیه بوده که او هم همین سیستم تجارت را داشت یعنى دولت در عمل تجارت وارد بود یک ادارات بزرگ انحصارات بود و آن انحصارات یعنى تجارت و اینها خرج زیادى داشت و اینها میزان درآمد و خرج را بالا می‌برد این که فرمودند که شنیده می‌شود عده‌اى هم به عناوین مختلف در مملکت حقوق می‌گیرند این یک موضوعى است که در کمیسیون بودجه مطرح است و دولت هم کاملاً با این قسمت موافق است در صورتی که ضررى به بودجه مملکت از حیث زیاد شدن خرج نباشد و کار مملکت هم دچار وقفه نشود به اشخاص بیش از یک حقوق داده نشود ولى خود آقاى دکتر ملک‌زاده باید متوجه باشند مخصوصاً در قسمت بهدارى و فرهنگ اشخاص معدودى هستند که دولت می‌تواند از وجود اینها استفاده بکند اینها ممکن است در یک جایى کار داشته باشند و نمی‌توان آنها را مجبور نمود و تقاضا کرد که مجاناً کار دیگرى بکنند این است که این طور معمول بوده است و حالا کم‌تر هم شده است ولى باز هم هست که اشخاص در دو جا می‌شود از وجودشان استفاده کرد ولى البته به نظر بنده هم صحیح نیست براى این که ممکن است سوء‌استفاده بشود یعنى دو تا لازم و پنج تا غیر لازم باشد بنده دیده بودم در وزارتخانه وقتى یک کسى را کارى می‌خواستیم بدهیم

+++

می‌گفت به شرطى که در جاى دیگر هم کار تدریسى چیزى به من رجوع کنید این عادت شده است البته این عادت باید برداشته شود و دولت هم مصمم است با نظر کمیسیون بودجه در این باب که مشغول مطالعه هستیم و در این راه آنچه مقدور باشد عمل شود که یک شخص بیشتر از یک محل حقوق استفاده نکند راجع به موضوع اتومبیل‌ها این موضوع در مد نظر دولت است راست است یک مقدارى از اتومبیل‌ها زیاد شده و کسر خواهد شد و این که فرمودند هر اتومبیلى در سال شش هزار تومان این یک قدرى زیاد به نظر می‌رسد ولى در هر صورت این در نظر است که اتومبیل فقط به حدى باشد که یک وزارتخانه احتیاج دارد نه براى این که اشخاص بخواهند تفنن کنند و موضوع تفنن باشد و همچنین کرایه‌‌‌خانه‌ها کرایه‌‌محل‌ها هم البته باید عرض کرد قدرى به نظر زیاد می‌آید این اندازه هم نیست و تصور نمی‌کنم که یک باب خانه براى اداره یا جاى دیگر را بى‌جهت از لحاظ تفنن هم بشود اجاره کرد مع ذلک همان نظرى را که آقا فرمودند که یک ابنیه‌اى به وزارت دارایى منتقل شده است و ما الان هم مشغول هستم که ادارات دولتى را به آنجاها انتقال دهیم و یک مبلغ عمده‌اى از کرایه‌خانه‌ها صرفه‌جویى باشد و راجع به راه‌سازى و راه البته آقاى وزیر راه توضیح خواهند داد و این مبلغى که در بودجه منظور شده صرفاً از نظر نگاهدارى راه‌ها است و عملیاتى است که اگر آن عملیات نشود ضرر بیشترى ممکن است به مملکت بخورد ولى اصولاً اگر ملاحظه بفرمایید دویست و پنجاه میلیون ریال براى راه و راه آهن این مبلغ عمده اى نیست که بشود کم کرد و به همین نظر قرار شد که راهى ساخته نخواهد شد که به واسطه باد باران از بین برود مخصوصاً عملیاتى می‌شود که جلوى ضرر را بگیرد و بنده توضیحات خودم را تا این اندازه خاتمه می‌دهم و بعد هم البته اگر لازم شد باز هم عرایضى خواهم کرد.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- البته در کلیات بودجه و کلیات هر لایحه مانع نیست که در ضمن در مسائلى که مورد توجه آقایان نمایندگان محترم باشد بحث شود بنده مدتى بود نبودم هفته قبل از مسافرت ایام عید به طهران برگشتم عصر یکشنبه بود که مراجعت کردم در آن موقع در روزنامه اطلاعات شرحى به نظر بنده رسید در تحت عنوان تبعید به نقاط جنوبى دیدم نوشته شده است که شش نفر از کسانى که فعالیتى برله دول محور داشتند چون از طرف دولت برخلاف مصلحت تشخیص داده شده به نقاط جنوبى تبعید شده‌اند البته به طورى که نوشته‌اند اگر واقعاً این اشخاص به ثبوت رسیده است که برله محور یا دول خارجى دیگر یا هر یک از افراد ایرانى فعالیتى داشته‌اند من هم به دولت حق می‌دهم اما در صورتی که قضیه به اثبات نرسیده باشد در مملکت مشروطه بر‌خلاف قانون اساسى است که یک عده اشخاصى را به یک نقطه تبعید کننده بنده منظورم این اشخاص نیست و هیچ کدام از این اشخاص را نمی‌شناسم به جزء یک نفر از اینها (على آقاى دررودى) که از تجار معتبر ایران است بقیه را نه اسماً و شکلاً می‌شناسم ولى بنده اصولاً می‌بینم که این خوب فتح بابى نیست در این موقع که آتش جنگ در دینا بر پا شده است بنده می‌دانم که هیچ کس از افراد ایرانى برله و علیه هیچ یک از ممالک خارجى دخالت نداشته‌اند و تمام افراد ایرانى فکرشان و همه‌شان مصروف مصالح داخلى و مصالح کشور خودشان بوده است و البته اگر واقعاً افرادى بوده‌اند که اینها فعالیتى داشته‌اند باید رسیدگى شود و بعد از رسیدگى و اثبات تقصیر دولت هر طور می‌خواهد با آنها معامله کند اما بدون رسیدگى این فتح باب اسباب نگرانى است بنده گمان می‌کنم نسبت به این اشخاص اعمال غرض شده است و مخصوصاً تقاضا می‌کنم که دولت قضیه را تحت مطالعه و رسیدگى قرار بدهد و اگر چنانچه تقصیرى براى آنها معلوم شد و اثبات شد آن وقت هر طور مقتضى است با آنها رفتار شود اما در موضوع بودجه عرایض بنده خیلى زیاد نیست زیرا که آقاى بدر هم در کمیسیون بودجه عرض کردم که با توجه به اوضاع فعلى با این که بنده هم در هر یک از اقلام جمع اشکال دارم و مورد موافقت من نیست ولى هیچ حرفى نمی‌زنم و امیدارم آن اقلامى که دولت در نظر گرفته است

+++

و درآمدى که پیش‌بینى کرده است به حیطه وصول دربیاید و انشاء‌الله بنیه و قوه مالى ما به جاى خودش محفوظ بماند که دولت موفق شود که چرخ‌هاى ادارى ما را تأمین کند ولى در قسمت مخارج و هزینه تصور می‌کنم که دو ثلث از این مخارج زائد است و با یک ثلث آن ممکن چرخ ادارات و وزارتخانه‌ها را گرداند و کار ممکلت را بهتر کرد و بنده تصور می‌کنم در کمیسیون بودجه هم آن طوری که باید از روى دل‌سوزى مخصوصاً در قسمت مخارج توجهى نشده باشد و مانند گوشت قربانى بودجه مملکت بین اشخاص براى منافع خصوصى یک عده مصرف شده است در صورتی که بودجه مملکت همان طور که موافق هستیم که باید مالیات و عوارض گرفته شود در عین حال عرض می‌کنم که باید صرف مصالح مملکت و صرف عمران و آبادى کشور شود اگر واقعاً شما این اقلامى را که می‌گیرید صرف مصالح مملکت بکنید همان اشخاصى که امروز طفیلى این کشور در این کشور هستند بهتر می‌توانند زندگى کنند و به یک نتایح اساسى برسند بنده از آقاى وزیر دارایى مخصوصاً استدعا می‌کنم براى مقصد ما را نسبت به خودشان حفظ کنند و نام نیکى باقى بگذارند اولین قدم خدمت به مملکت و اصلاح بودجه را بردارند از این نظر که تا حداقل مخارج را تقلیل بدهند و از مخارج بکاهند و صرف مصالح مملکت بکنند و البته موازنه جمع و خرج دولت باز هم معدل حسن موازنه عمومى مملکت است باید دولت نگاه به وضعیت مملکت بکند و این سطح زندگى که به وضع وحشتناکى بالا رفته است معلول حسن موازنه جمع و خرج عمومى کشور است باید دولت توجهى هم نسبت به وضعیت مردم بکند سطح زندگى به طور وحشتناکى بالا رفته و می‌رود. البته شاید صدى پنچاه و صدى شصت این بالا رفتن معلول جنگ و عواملى خارجى باشد ولى به غیر از جنگ هم معلول قضایاى داخلى در درجه اول طمع و حرص صاحبان اجناس و بعد هم عدم مراقبت و عدم توجه دولت است در این قضیه من مخصوصاً تمنى مى‌کنم که توجه مخصوص بشود که بیش از این مردم توانایى ندارند موضوعى که باید آقاى وزیر خیلى توجه می‌فرمودند و متأسفانه توجهى نشده و من می‌دانم چه کرده‌اند مسأله خسارت و زیانى‏ است که به واسطه اقدامات آقاى دکتر مشرف نفیسى تحمیل بر خزانه کشور شده است یک مرتبه دیگر عرض کردم که هفتاد میلیون پول این مملکت به رایگان به جیب دیگران به وسیله مشرف نفیسى رفته است در این موضوع مقتضى است آقاى وزیر دارایى که مورد اعتماد مجلس قرار گرفته‌اند توجه می‌فرمودند و تکلیف این قضیه را روشن مى‌کردند به عقیده بنده دکتر مشرف یا هر کسى که به خزانه مملکت یا به امور کشور ضرر و زیانى برساند باید تعقیب شود و محاکمه شود به مجازات برسد ایشان باید محاکمه بشوند اگر چنانچه مطابق نظر بنده حقیقتاً مقصر بودند تقصیرشان معلوم شود و مجازات بشوند و اگر مقصر نبودند که تبرئه شوند و به مردم معرفى بشوند و الا این که ایشان بر بودجه این مملکت این همه ضرر و خسارات بزنند مملکتى که نان و خوراک خودش را هفتاد میلیون به رایگان به جیب اجنبى ریخته شود و بعد هم راست راست راه بروند این طرز مملکت دارى نیست و اگر شما هم تعقیب نکنید شما هم یک روزى خواهد بود که در ردیف همان مجرمین قرار خواهید گرفت و به محاکمه دعوت خواهید شد بنده براى این که یک چنین روزى پیش می‌آید قبلاً به شما تذکر می‌دهم این قدم را بردارید و هر کس در هر طبقه که هست به مملکت و کشور خیانتى مى‌کند باید از گناهکار پرسش شود. اما موضوعى که حضرت آقاى دکتر ملک‌زاده فرمودند در قسمت راه آهن خواستم خدمت‌شان عرض کنم که راه آهن طهران به مشهد این طور نیست مخارج خط آهن طهران به مشهد تقریباً تمام شده و این خط آهن ساخته و پرداخته شده و مطابق برآوردى که شده شاید بیش از پنج میلیون دیگر مخارج باقی نمانده که اگر این خرج نشود شاید این راه آهن متصل بشود و اگر این خرج بشود شاید متجاوز از پنچاه میلیون تومان به ضرر مملکت تمام مى‌شود یک قسمت این مخارج صرف پل‌سازى‌ها شده است و نمى‌شود ناتمام گذاشت و باید آنها را تمام کرد یک قسمت راه‌هایى است که وزارت راه چندى قبل به کنترات‌چى‌ها داده‌اند به نرخ دو سه سال قبل است که اگر

+++

آنها را الان بخواهند لغو کنند کنترات‌چى‌ها از خدا مى‌خواهند ولى این به ضرر مملکت است که اگر لغو کنید و دوباره بخواهید بسازید شاید به پنج مقابل این هم ساخته نخواهد شد و علاوه بر اینها به واسطه پیشامد جنگ وسایل نقلیه ما در داخل مملکت به کلى از کار افتاده است اتوموبیل سوارى از طهران تا مشهد با پانصد تومان مسیر نیست کرایه کنند و به طورى که پیش‌بینى مى‌شود اگر خداى نکرده جنگ ادامه پیدا کند طولى نخواهد کشید که وسایط موتورى ما به کلى از کار خواهند افتاد و به کلى روابط ما مقطوع مى‌شود از این نظر هم که شده است باید حقیقتاً قسمت‌هایى را که وسایل حیاتى است براى مملکت و خط آهن را به انجام برسانیم که بعد از انجام آن با از بین رفتن وسایل نقلیه موتوری ما بتوانیم به وسیله راه آهن احتیاجات‌مان را رفع بکنیم مخصوصاً خط آهن مشهد که با حساب دقیقى که شده است به عرض جناب آقاى نخست وزیر هم رسیده بیش از پنج میلیون تومان از مخارج او باقى نمانده و این مبلغ ناقابلى است که براى احیاى یک خطى و براى صرف یک مصلحت کلى مى‌شود. دیگر موضوع اتومبیل‌ها بنده آقا چهار ماه است که این موضوع را سؤال کرده‌ام از وزارت دارایى متأسفانه تاکنون براى جواب حاضر نشده‌اند بنده معتقدم که اتوموبیل به هیچ وجه من‌الوجوه براى ادارات و وزارتخانه‌ها لازم نیست و این یک موضوع لوکسى است که صرفاً از نظر تفنن یا هوى و هوس اشخاص ایجاد شده البته در هر وزارتخانه بنده موافق هستم که وزیر یا معاون آن وزارتخانه استاندارها رئیس تشریفات وزارت خارجه یا نقلیه ارتش باید اتومبیل در اختیار آنها گذاشته شود یا موارد دیگرى که اگر لازم شود عوض یک اتومبیل هزار اتومیل باید برای‌شان تهیه کرد ولى در غیر این موارد دیگر چه علت دارد که فلان مدیر کل صبح که از خانه برمی‌خیزد خانم‌شان با اتومبیل بروند سبزى بخرند و یا براى یخ بازى بروند بودجه مملکت که صرف هوى و هوس نباید بشود اینها البته خیانت است و باید جلوگیرى بشود تعقیب بشود بنده از خاطرم نمی‌رود و البته رفقا هم شاید به خاطرشان باشد چند سال قبل که آقاى تقى‌زاده وزیر دارایى بودند مخصوصاً در کمیسیون بودجه براى هر وزارتخانه یک اتومبیل براى وزیر یک اتومیبل براى معاون پیشنهاد کرده بودند آوردند در کمیسیون بودجه، کمیسیون بودجه معتقد بود که معاونین اتومبیل لازم ندارند و اتومبیل معاونین را حذف کرد بعد آقاى تقى‌زاده آمدند در کمسیون با هزار خواهش و التماس و زارى که دیگر از معاونین تجاوز نخواهد کرد. کمیسیون بودجه تجدید‌نظر کرد و موافقت کرد که در هر وزارتخانه یک اتومبیل وزیر داشته باشد و یکى معاون حالا ملاحظه بفرمایید در ظرف هفت هشت سال به واسطه عدم توجه کار وزارتخانه‌ها به کجا رسیده است شما ملاحظه بفرمایید آقا ولو این که نظر آقاى مرآت هم صحیح نباشد که پانصد تومان فرمودند و یک اتومبیل ماهى پنجاه تومان فقط خرجش باشد ولى ماهى پنج تومان هم نباید خرج تهیه کرد حقیقتاً شما از یک دینار خرج آقا وزیر دارایى تا دست‌تان برسد باید جلوگیرى کنید و یک دینار مخارج به هیچ اسم و رسم نباید اجازه بدهید از بیت‌المال مملکت بدون جهت مصرف کنند. بنده دیگر بیش از این عرض نمی‌کنم.

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- عرض کنم آقاى امیر تیمور در سایه عنوان بودجه فرمایشى را کردند که خیلى به جا و به مورد بود (با حرارت) بنده هم خواستم خاطر آقایان را متذکر کنم آن روزى که ما اینجا به حفظ قانون اساسى قسم خورده‌ایم (با حرارت) متأسفانه در این عملى که شده است چندین اصل قانون اساسى زیر پا گذارده شده است بنده شخصاً معتقدم البته هر کس در این ممکلت با سیاست دولت کوچک‌ترین مخالفتى بکند تکلیفش این است به هر مجازات شدیدى که لازم است برسد ولى متأسفانه می‌خواهم عرض کنم با این رویه‌اى که ما داریم جلو می‌رویم همان دوره سابق تجدید می‌شود. به نظر مبارک همه آقایان رسیده است که اینجا یک اشخاصى را سلب

+++

مصونیت کردند لایحه سلب مصونیت به فردا به به مجلس آمد در حالتى که دو شب پیش آن شخص یا اشخاص را گرفتند بردند توقیف کردند اگر این جریان بخواهد دوام پیدا کند بنده شخصاً اطمینان به حیات خود ندارم (با حرارت شدید) استدعا می‌کنم اصول قانون اساسى را توجه بفرمایید بنده این چند اصل را می‌خوانم (یک نفر از نمایندگان- بفرمایید) اصل هشتم متمم قانون اساسى: اهالى مملکت ایران در مقابل قانون متساوى‌الحقوق خواهند بود. اصل نهم: افراد مردم از حیث جان و مال و مسکن و شرف محفوظ و مصون از هر نوع تعرض هستند و متعرض احدى نمی‌توان شد مگر به حکم و ترتیبى که قوانین مملکت معین می‌نماید. اصل دهم: غیر از مواقع ارتکاب جنحه و جنایات و تقصیرات عمده هیچ کس را نمی‌توان فوراً دستگیر نمود مگر به حکم کتبى رئیس محکمه عدلیه بر طبق قانون و در آن صورت نیز باید گناه مقصر فوراً یا منتهى در ظرف بیست و چهار ساعت به او اعلام و اشعار شود اصل یازدهم: هیچ کس را نمی‌توان از محکمه‌اى که باید درباره او حکم کند منصرف کرد مجبوراً به محکمه دیگرى رجوع دهند. اصل دوازدهم: حکم و اجراى هیچ مجازاتى نمی‌شود مگر به موجب قانون. اصل سیزدهم: منزل و خانه هر کسى در حفظ و امان است و در هیچ مسکنى قهراً نمی‌توان داخل شد مگر به حکم و ترتیب که قانون مقرر نموده. و مابقى اصول دیگر. بنده معتقدم با سیاست دولت هر کس مخالفت کند امروز قابل هزاران مجازات است بنده این پنج شش نفرى را که شنیده‌ام به هیچ وجه با هیچ کدام از آنها نه شناسایى دارم و نمی‌دانم کى‌ها هستند ولى بنده در اینجا به قرآن قسم خورده‌ام و بعد آقایان صریحاً عرض می‌کنم که اگر این جریان باشد هیچ کدام نمی‌توانیم اطمینان به زندگى‌مان داشته باشیم این است که استدعا می‌کنم که مخصوصاً این اشخاص را محاکمه کنید اگر مقصر بودند گناهى داشتند مجازات کنید تسلیم‌دار کنید ولى بدون جهت به این صورت این جور به قول روزنامه بردن در جنوب شرقى براى چیست؟!! بنده که نتوانستم بفهمم که اصول مشروطیت این است بس است اگر این طور است پس برویم به قهقرا و یک فکر دیگرى کرده باشیم.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- مذاکراتى که در این جلسه در اطراف بودجه در مجلس شده به عقیده بنده دو جنبه دارد یکى مربوط به گذشته است و وضعیت گذشته که خوب همه ما تصدیق داریم که جریانات بیست ساله گذشته طورى بوده است که هر کس از متأثر کرده و مجلس شوراى ملى هم در سهم خودش از جریانات خودش راضى نیستند و محل تردید هم نیست که کسى هم در این کشور پیدا شود که از گذشته رضایت بدهد زیرا نتیجه عمل طورى بود که بر ضرر کشور و بر ضرر افراد ملت تمام شد و این موضوعى است که محل تردید کسى نیست و چون یک جمله هم گفته شد در یکى از مذاکرات که به یک حساب‌هایى هم باید رسیدگى شود لازم هم هست بنده خودم از اشخاصى هستم که عقیده دارم باید حساب بیست ساله گذشته اشخاص رسیدگى بشود ولى به نظر بنده موردش هم البته باید در نظر گرفته شود. بنده اعتقادم این است که فعلاً با وضع کشور ما و اوضاع و احوالى که داریم بهتر است که این مطالب را براى موقع دیگر بگذاریم البته آن موقع هم که رسید به نظر بنده خود جامعه و ملت آنهایى را که باید به حساب دعوت کند دعوت خواهد کرد موقعش هم فوت نمی‌شود فعلاً همه دنیا مغشوش است جنگ عمومى هم تمام عالم را تحت تأثیر خود قرار داده است کشور ما هم متأسفانه از آن کشورهایى است که تحت تأثیر آن حوادث واقع شده است آن بدبختی‌هایى که پیدا شده است براى همه نتیجه این حوادث و جنگ است ولى یک قسمت دیگر هم مربوط به وضعیت جارى بود و این بودجه فعلى هم وضعیت خاصى دارد که آقایان نمایندگان هر کدام در جاى خودش بیاناتی کردند و تذکراتی دادند که به عقیده بنده در جای خودش لازم بود و مورد هم داشت و خوشبختانه دولت فعلى هم که تقریباً و تحقیقاً به اقفاق طرف اعتماد مجلس شوراى ملى است یک دولت مصلحى است که توجه دارد که در موقع

+++

خودش شروع به این اصلاحات بکند و البته تا آنجایى که موقعیت و وضعیت زمان اجازه می‌دهد اساساً براى اصلاحات قدم‌هایى که لازم است بردارد بنده تصور می‌کنم آن آرایى که داده شد و آن کارت‌هاى سفید دلیل اینهایى است که عرض کردم زیرا دولتى که به اتفاق آراء در مجلس برنامه‌اش تصویب می‌شود نتیجه این است که همه اطمینان داریم و اعتماد داریم که هیئت دولت هر کدام در مورد خودشان خرابى‌هاى گذشته را حاضر شده‌اند اصلاح کنند و براى آینده هم یک برنامه صحیحى تهیه بکنند اما قسمت‌هایى که مذاکره شد به نظر بنده اینجا نباید یک قدرى راه افراط و تفریط را پیش بگیریم و راه حقیقت را پیش بگیریم تنقید کردن به نظر بنده خیلى کار آسانى است راهش هم خیلى باز است آدم می‌تواند هر چیزى را هر مطلب کوچکى را بزرگ کند و در اطراف آن یک ساعت حرف بزند ولى می‌خواهیم بفهمیم جنبه عمل چه چیز است گفته می‌شود سازمان دولت ما وسیع است و طرف احتیاج نیست و باید آنها را کم کرد و حذف کرد و یک قدرى البته سنگین است بنده عرض می‌کنم همان طور که خود آقاى وزیر دارایى هم توجه کردند بودجه فعلى در حدود دویست میلیون تومان اگر آن اضافات که به کارمندان دولت داده شده است کنار بگذاریم کم شده است نسبت به بودجه سال گذشته و این تقریباً نصف بودجه سال قبل است که وزارت دارایى و هیئت دولت جدید به نظر بنده شهامت به خرج داده و این را کم کرده است و البته لازم هم بوده زیرا بودجه سنگین گذشته را ما نمى‌توانستیم تحمل کنیم کمیسیون بودجه هم با توجه به این مطلب به طورى که آقاى اعتبار مخبر کمیسیون در جلسه پیش فرمودند موافقت با این بودجه کرد به عرض آقایان رسید که ما چندین جلسه بحث کردیم در کمیسیون مذاکره کردیم حتى یک روز صبح و عصر رفتیم آنجا و مثل سابق نبود که سهل‌انگارى بشود و آنچه که تهیه شده است از زیر نظر رد بکنیم، تمام را بالاخره دقت کردیم توضیح داده شد و اعضا کمیسیون بودجه و آقایان همه تابع شدیم که ضرورت دارد این بود که بودجه تهیه و به مجلس داده شد. زیرا اقلام آن را بنده اینجا باید عرض کنم یکى از موضوعاتى که هر وقت صحبت می‌شود چه در کمیسیون بودجه و چه در مجلس شوراى ملى مورد بحث است و همیشه در مذاکرات و مطالب هر وقت و هر جا گفته می‌شود چه در جلسات خصوصى و عمومى احتیاجات ما دو چیز است یکى امنیت یکى‏ خواروبار (یک نفر از نمایندگان- یکى هم بهدارى) یکى هم بهدارى سابق اغلب صحبت از فرهنگ هم می‌شد متأسفانه حالا هیچ اسمى از فرهنگ گفته نمی‌شود (امیر تیمور- چرا لازم است) خوب البته ضرور هم هست و الان هم بودجه‌اش به نظر بنده کافى نیست و در کمیسیون بودجه هم عرض کردم ولى استطاعت مالى کشور اجازه نداد و ایجاب نکرد که بیش از این کمک بشود حالا شاید آقاى وزیر دارایى باز بعداً توجه کنند این دو سه موضوعى که مذاکره شد اینها مسائل حیاتى کشور است قسمت کشاورزى که گفته می‌شود بنده می‌خواهم عرض کنم که خوشبختانه بعد از مدت‌ها ما یک وزیر کشاورزى خوبى پیدا کرده‌ایم (ثقة‌الاسلامى- دست و پایش را بسته‌اند) که این خودش یک کسى است که عامل کار است می‌خواهم عرض کنم که کسى است که حرفه‌اش کشاورزى چون کشاورزى به نظر بنده چیزى است که وزیر آن بایستى اطلاعات فنى داشته باشد مثل اداره تلگراف است که رئیس او بایستى فنى باشد یک آدم ادارى نمی‌تواند کار فنى را انجام دهد آقایان نمایندگان اکثراً از سوابق اعمال ایشان اطلاع دارند البته نه از نظر خوش آمد ایشان عرض بکنم باید وسایل کار ایشان را فراهم کنیم کشاورزى هم پیشرفتش با حرف نمی‌شود کشاورزى وقتى پیشرفت می‌کند که ما بتوانیم وزارت کشاورزى و به عقیده بنده بانک کشاورزى را تقویت بکنیم بنده متأسفم امسال در بودجه نسبت به توسعه بانک کشاورزى فعلى توجه نشده است اگر چه این طور استنباط می‌کنم که آقاى وزیر دارایى توجه داشته‌اند براى چه؟ براى این که الان هر قسمت اصلاحاتى که شده است در سایه این بانک کشاورزى و قرضه‌هایى است که

+++

به زارعین و فلاحین داده شده است بنده در سفرى که رفته بودم به ملایر خدا می‌داند دیدم نماینده بانک کشاورزى آمده بود در ملایر و به هر زارعى که احتیاج داشت یک مشکلات سابق را برداشته بود با تضمین اشخاص پول می‌داد و این خودش یک عامل مؤثرى است براى کشاورزى امروز یک گاو زارع از صد تومان تا صد و بیست تومان قیمتش است وقتى که گاو او بمیرد او ندارد که تهیه بکند یک گوشه‌اى باید باشد که به او کمک بکند به نظر بنده همان مؤسسه صلاحیت‌دار بانک کشاورزى است که البته مولد افکار دولت است همین طور سایر قسمت‌هاى بذر دادن و کمک‌ها و دستوراتى که از وزارت کشاورزى می‌شود مورد استفاده و بالاخره رضایت مردم است و به نظر بنده باید مجلس شوراى ملى زارع را که همیشه از او صحبت می‌شود تقویت بکند و تقویت هم کرده است بنده نمی‌خواهم اینجا عرض کنم که اگر اینجا بودجه یک قدرى سنگین نشان می‌دهد یکى از ارقام بودجه، بودجه کشاورزى است با این که آن اندازه که لازم بود داده نشده است. یکى هم موضوع وزارت پیشه و هنر است قسمت کارخانه‌جات پیشه و هنر این کارخانه اداره نوغان کارخانه‌جات قند اینها یک مؤسساتى است که جنبه انتفاعى دارد ما که نباید در اینها را ببندیم چون اینها براى کشور وجودشان ضرور است اگر در گذشته یک خرابی‌هایى به ما وارد شد نتیجه‌اش ایجاد یک کارخانه‌جاتى است و یک مؤسسات مفیدى است که امروز درهاى دنیا به روى کشور ما بسته شده است اینها هم استفاده می‌دهند دولت حاضر باید این مسائل را البته مورد توجه قرار داده و تقویت هم کرده است یکى ار ارقام بودجه وزارت پیشه و هنر است که به نظر بنده ضرور است و در کمیسیون بودجه هم صحبت شد و البته آقایان هم توجه به این قسمت دارند که یکى از مؤسسات مفید و ضرورى کشور است عرض کنم اینجا راجع به بودجه وزارت جنگ و امنیه مذاکره شد در کمیسیون بودجه هم این موضوع مورد توجه واقع شد شاید خیلى هم بحث شد روى این قسمت که وزارت جنگ و امنیه وجودش تا چه اندازه باید تقویت بشود بنده می‌خواهم عرض کنم که هیچ کشورى نمی‌تواند از کادر ارتش خودش را بى‌نیاز کند این یک مسأله مهمى است که هر کشورى ارتش دارد براى حفاظت سرحدات براى کارهاى اساسى بالاخره وجود ارتش ضرور است که مورد احتیاج همه است البته اگر نواقصى در ارتش بوده است به طوری که عرض کردم تا قبل از شهریور باید این نواقص اصلاح شود همه طرف‌دار رفع نواقصی هستیم محل تردید هم نیست که این نواقص باید اصلاح شود ارتش ما هم باید همان ارتشى باشد که محل توجه و علاقه همه باشد (معدل- شروع به اصلاح شده است) الان سال اولى است که بودجه کشور بعد از توافق آمده است و اولین قدمى است که دولت جدید که مورد اعتماد مجلس واقع شده است برداشته است و می‌خواهد اصلاحات را شروع کند اینجا است که یکى از آقایان که خاطرم نیست کدام یک بودند آقا ملک‌زاده گویا بودند با بیان رسا و بلیغ فرمودند که بودجه کشور مظهر و نمانده همه جریانات کشور است براى این که چرخ‌ها را گردش می‌دهد این مطلب اساسی بود امروز روزى است که وزارت جنگ هم باید توجه کنند به این اصل که بودجه‌اش تحت نظر وزارت دارایى باشد مخصوصاً آقاى وزیر دارایى هم همان طورى که در کمیسیون بودجه فرمودند باید توجه داشته باشند که وزارت جنگ هم مثل وزارتخانه‌هاى دیگر تمام مخارج و هزینه تحت کنترل باشد و وزارت جنگ هم خودش را مسئول مجلس شوراى ملى باید بداند مثل سایر وزارتخانه‌هاى دیگر هیچ فرقى بین وزارت جنگ و وزارت کشور و فرهنگ نیست اینها یک اصولى است که بین همه ماها مورد قبول است. اما قسمت امنیه در کمیسیون بودجه مورد بحث شد به نظر بنده نظر خوبى هم هست و شاید آقایان نمایندگان هم متوجه به این قسمت باشند و آن این است که ما براى امنیت داخلى کشور احتیاج به یک امینه توانا و قوى و مفیدى داریم خوشبختانه این نظر براى هیئت دولت آمده است و شروع به این کار شده است ولى به عقیده بنده باید امنیه را مخصوصاً از آقاى نخست وزیر که توجهه به همه قسمت‌ها

+++

دارند خواهش کنیم که نسبت به سازمان امینه و پیشرفت این اداره باید یک توجه خاصى بشود زیرا که اینجا اداره امینه می‌تواند وظایف خودش را آن طورى که لازم است انجام بدهد زیرا ما احتیاج داریم که امینه‌اى مثل امنیه همه جاى دنیا داشته باشیم هم وظایف امنیت را در داخله انجام بدهد و هم یک تکالیفى را که از نقطه‌نظر قانون براى اجراییات خارح از شهرستان‌ها است آن تکالیف را به خوبى انجام بدهد. این بود که روى همین نظر یک تبصره دولت در کمیسیون بودجه به ماده اول اضافه کرد که پنچ میلیون تومان وزارت دارایى بر بودجه امنیه در موقعش که ضرور است کمک بدهد و بنده خیال مى‌کنم که ضرورتش هم از همین حالا است و آقاى وزیر دارایى انشاء‌الله باید از هر جایی که ممکن است این رقم را تأمین کند که این امنیه را ما بتوانیم به معناى خودش داشته باشیم و از آن استفاده کنیم (صحیح است) موضوع دیگرى که بنده مى‌خواستم در خاتمه عرایضم عرض کنم این است که به نظر بنده دولت جزء و برنامه‌اش باید این باشد که تقویت مالى هم از عامه کرده باشد این یک نکته مؤثرى است که به نظر بنده براى وضعیت عمومى ضرور است چرا براى این که دولت اگر بنا باشد که توجه به بودجه عمومى و وضعیت عامه نداشته باشد البته هر قدر که جلو برود آن قسمت‌هاى درآمد نکس پیدا می‌کند و البته این به زیان کشور است اما اگر چنانچه همان طورى که اشاره فرمودند که قسمت‌هاى هزینه بودجه وزارت دارایى یک قسمت‌هایش انتفاعى است این قسمت‌هاى انتفاعى را به نظر بنده حالا مصلحت نیست که در همه قسمت‌هاى امور اقتصادى در نظر داشته باشند زیرا موقع عادى نیست این قسمت را تصویب بکنند که چرخ‌هاى بازرگانى و کشاوزى سرعتش زیاد بشود زیرا دولت است که می‌تواند تسهیلات کند کمک‌هاى مالى بدهد و یک عمل‌هایى بکند که هم کارهاى بازرگانى ما پیشرفت بکند و هم امور اقتصادى و این دو قوه است که چرخ‌های مملکت را به جریان می‌اندازد این بود که در خاتمه عرایضم مى‌خواستم عرض کنم که این قسمت هم باید جزء بودجه وزارت دارایى باشد زیرا که کارهاى اقتصادى امروز اکثراً در وزارت دارایى تمرکز پیدا کرده است و یا اطلاعاتى که وزیر دارایى دارند بنده خیال می‌کنم می‌توانند یک برنامه و یک پرونده‌هاى سودمندى براى این کار تهیه کنند که در آتیه از نتیجه و آثار آن مجلس شوراى ملى را مطلع کنند.

رئیس- آقاى مؤید احمدى‏

مؤید احمدى- عقیده بنده این است که صحبت‌هایی که شده است فرض بفرماثیید در یک موضوعى فلان آقا صحبت کردند این تکرارش یک موضوع مکرر است بنده چون به دقت این بودجه را تحت نظر گرفتم تمام ارقامش را حقیقتاً خیلى زحمت کشیده‌اند براى این که بودجه نصف شده است خود بنده با رقم و حساب که از هر چیزى حقیقى‌تر است حساب کردم درست نصف بودجه پارسال است لکن یک موضوعى را خواستم صحبت کنم که تا حال هیچ یک از آقایان در این موضوع حرف نزده‌اند و آن موضوع اجرا و عمل است زیرا تمام شکایات از این است اشتباه نکنید مثلاً فرض بفرمایید اینجا در قلم اول هست مالیات بر درآمد به عقیده بنده و به عقیده همه آقایان بهترین مالیات عادلانه‌ترى مالیات، مالیات بر درآمد است. هیچ مالیاتى از این عادلانه‌تر نیست چرا چون فلان قدر عایدى داشته فلان مبلغ را به دولت بدهد حالا ببینیم آیا این را چه جور اجرا می‌کنند استدعا دارم آقاى وزیر مالیه توجه بفرمایند و نگویند سابق همچو بوده است الساعه هم همین طور است این را استدعا می‌کنم در نظر بگیرند. مالیات بر درآمد بنده نظرم هست وقتى قانونش مى‌گذشت صحبت شد دفاتر تجار را ببینید از روى آن مالیات بگیرید داد و فریاد بلند شد که دفاتر تجار ناموس تجار است ببینید آقاى وزیر دارایى هم عواید سرمایه‌شان را ببینید چیست آقاى وزیر دارایى وقت هم منت گذاشتند به گردن ما و گفتند که دفاتر را ببینند لکن روى امارات و قراین مالیات بگیرند در خود قانون هم این عبارت هست ولى حالا تاجر داد می‌زند که این دفتر من دفتر پلمب شده رسمی که روى همین دفتر محکمه حکم

+++

می‌کند می‌گوید آقا بیا به بین عایدات من در این سال چقدر است و از روى آن مالیات بگیر ولى می‌گوید خیر من دفتر رسمى را کارى ندارم بلکه قراین و امارات دادم که سر کار این قدر عایدات دارید و باید این قدر مالیات بدهید اینها است که مردم را در فشار می‌گذارد به جان شما رضاخانى است دواخانه دارد نزدیک خانه ما سرچشمه این مالیات بر درآمدش را بردند ازش گرفتند بیست تومان از روى دفترش. چند روز پیش می‌گفت که یک نفر وارد شد توى دکان من که یک کیف پاره هم زیر بغلش بود من هم داشتم شیشه پاک می‌کردم رفت روى نیمکت نشست خیال کردم دوا می‌خواهد بخرد بعد با تغیر گفت از یک ساعت تا به حال مأمور دولت را براى چه معطل کرده‌اى؟ گفتم من چه می‌دانستم شما مأمور دولت هستید گفت همین کیف علامت مأمور دولت است گفتم از این کیف‌ها زیر بغل همه هست به علاوه بنده کارى نکرده‌ام گفت فردا یک حلیمى برایت بپزم که یک وجب روغن داشته باشد او رفت و فردا یک مأمور مالیات بر درآمد، آمد و گفت که باید پانصد تومان مالیات بر درآمد بدهى و از او جداً مطالبه می‌کردند این جریان را به من گفت گفتم من می‌روم به آقاى وزیر دارایى می‌گویم که این جور می‌کنند با مردم حالا ممکن است ایشان بفرمایند این زمان قدیم بوده ولى خیر آقا به سر حضرتعالى‌ الساعه هم مشغول هستند. فلان سبزى فروش بیست تومان دارایى و سرمایه دارد این می‌رود سرمایه‌اش را صبح سبزى می‌خرد هویج می‌خرد می‌آورد دکانش تا شب می‌فروشد یک تومان پانزده قران از این کار عایدات پیدا می‌کند و می‌برد خرج خانه‌اش می‌کند آن وقت از این اشخاص سیصد تومان مالیات مطالبه می‌کند بیست تومان اصلاً سرمایه‌اش است خدا گواه است اینها را دیده‌ایم اشخاصش را هم ممکن است معین کنم نکنید آقا مردم سال به سال گدا می‌شوند و از بین می‌روند و از عهده پرداخت مالیات برنمى‌آیند و الا مالیاتى که از مالیات بر درآمد عادلانه‌تر نمی‌شود شما بیایید مالیات را از روى دفاتر بگیرید همه دفتر دارند تجار، اطبا، دواخانه‌ها همه دفتر دارند و آنهایى هم که دفتر ندارند آنها را هم از روى قراینى مالیاتشان را عادلانه معین کنید و این طور به مردم فشار نیاورید به نظر بنده این یک چیز خوبى نیست این یک قسمت یک قسمت دیگر بقایاى املاک مزروعى است آقا استدعا می‌کنم که در این قسمت توجه بفرمایید و این بقایا را از دفاتر حذف فرمایید الان مدت‌ها است که اصل مالیات املاک مزروعى از بین رفته و مالیات دیگرى جاى آن وضع شده و مختصر بقایایى که هست دفاترى براى آن درست شده و اداره برای این کار هست و خرج اداره‌اش بیش از مبلغى است که هر سال وصول می‌شود این را از دفتر حذف کنید هم خودتان را آسوده کنید هم آن عده را بگذارید بروند پى کسب و کارشان و هم مردم بیچاره را براى پانزده تومان چندین فرسخ نکشید به اینجا آن وقت وصولى این بقایا را که در قسمت درآمد نوشته‌اید به پنچ هزار تومان نمی‌رسد آن وقت خرج اداریش چقدر است بنده براى یک قسمت بقایایى که از یک شخص مطالبه کرده بودند خودم رفتم آنجا دیدم یک اداره عریض و طویلى آنجا بود که چه عرض کنم این را بگذارید برود پى کارش با این خرج چیزى هم وصول نمی‌شود بعد از پانزده سال که اصل مالیات از بین رفته کى دیگر بقایا را می‌دهد (هاشمى- مؤدیان همه مرده‌اند) عرض کنم بنده دو سه موضوعى است به عنوان سؤال می‌خواستم اطلاع پیدا کنم چون نفهمیدم. یکى می‌خواستم بدانم این خالصه‌جاتى را که فروختند به اقساط پنج ساله این اقساط فروش خالصه را من در بودجه ندیدم که در جایى عایدات آن به جمع آمده باشد (اعتبار- ضمیمه سرمایه بانک کشاورزى شده است) بلى ما چه می‌دانیم که عایدات این محل چقدر ایت قانون به خصوص دارد می‌دانم نوشته است که هر چه از عایدات فروش خالصه‌جات حاصل شود باید به بانک کشاورزى داده شود خوب وصول این با کیست؟ با وزارت دارایى است وزارت دارایى با من قرارداد کرده است پنج ساله قیمت را به قسط بپرازم هر چه وزارت دارایى می‌گبرد بنویسد هر چه هم به بانک می‌دهند بنویسند این چیز عجیبى می‌شود که بانک کشاورزى برود ببیند که عواید حساب خالصه‌جات چه می‌شود و فلان آدم که خالصه خریده قسط ازش بگیرند این

+++

اقساط وصولش با وزارت دارایى است مطابق فراردادى که تنظیم شده است و سند رسمى ازش گرفته‌اند که این مبلغ را پنج ساله بپردازد این باید عایدایش بیاید جزء و بودجه و مطابق قانون مخصوص این عواید را هم بدهند به بانک کشاورزى عرض کنم که بنده در این قسمت‌ها دیگر عرضى ندارم فقط یک موضوع دیگر است که آن را هم براى توضیح فهم خودم خواستم از آقاى وزیر دارایى توضیح بخواهم راجع به عایدات نفت جنوب که در بودجه گذارده‌اند امسال بنده مى‌بینم مبلغش خیلى کم است مطابق قراردادى که ما با کمپانى داریم چهار میلیون لیره باید به ما بدهند اگر قیمتى که به ما فروخته‌اند نوزده تومان و پنج قران حساب کنند باید هشتاد میلیون بشود اگر آن قیمت بانک و قیمت فعلى را مأخذ قرار دهیم که چهارده تومان و نیم است آن هم شصت میلیون می‌شود ولى بنده اینجا مى‌بینم سى و هشت میلیون منظور شده وقتی که به ما می‌دهند چهارده تومان و نیم ولى وقتى که از ما می‌گیرند هشت تومان حساب می‌کنند این را بنده نفهمیدم (معدل- بیشتر توضیح بفرمایید) عرض کنم قراردادى ما داریم با کمپانى نفت جنوب که در چهار سال هر سال چهار میلیون لیره به ما بدهند مقطوعاً اگر عایدات بیشتر شد بیشتر بدهند ولى اگر کم‌تر شد اگر کار نکردند همان چهار میلیون لیره را بدهند این یک قراردادى است که تصویب شده حالا بنده اینجا مى‌بینم عایدات آن را در بودجه سى و هشت میلیون تومان منظور کرده‌اند (افشار- گویا سه میلیون لیره است) خیر آقا چهار میلیون قانونش اینجا گذشته است چهار میلیون مقطوع است امسال در بودجه گذاشته شده سال‌هاى دیگر دو کلمه می‌نوشتیم که جزء ذخیره مملکتى است بعد هم یک تبصره کوچک مى‌آمد که یک میلیون براى خرید اسلحه که جمع و خرج آن هم به مجلس نیامده و امیدواریم آقاى وزیر دارایى بیاورند لکن امسال در بودجه آمده است ولى حساب آن را من به هیچ حسابى درست نفهمیدم یا باید به آن قیمتى که لیره را به ما داده‌اند هر لیره را صد و چهل و پنج ریال در اینجا منظور و حساب کنند و الّا به چه قاعده سى و هشت میلیون این همان هشت تومان است و نرخ سابق این را می‌خواستم جواب بدهند یک مملکت که دو نرخ نمی‌شود آقا. عرض کنم یک موضوع دیگر که به نظر بنده خیلى مهم است و آقاى وزیر فرهنگ تشریف بردند مربوط به کار ایشان است خوب آقاى معاون تشریف دارند عرض کنم حضور عالى البته خاطرتان هست مطابق وضع سابق ادرات اوقاف در ولایات یک ترتیباتى داشتند و ترتیب آنها این بود که کلیه موقوفات اعم از این که متولى مخصوص داشته باشد یا منصوص نظارت می‌کردند و حتى هم مطابق قانون می‌گرفتند اخیراً ترتیب این شده بود که مى‌آمدند املاک موقوفه را ادارات اوقاف به مزایده می‌گذاشتند آن وقت مى‌آمدند سر مصرف عایدى فلان موقوفه با عوایدش صرف روضه‌خوانى بشود می‌گفتند معتذرالمصرف است فقط یک حق‌التولیه به آن متولى می‌دادند یا وقف مدارس بود آن هم جزء معتذرالمصرف بود می‌گفتند مدارس قدیمه نیست یا وقف مساجد بود آنها را هم می‌بردند بنده از آقاى اعتبارالدوله پرسیدم فرمودند یک میلیون تخفیف داده شده صحیح است بنده هم قبول دارم یک میلیون از بودجه 1320 و جمع و خرج پارسال تفاوت کرده است اما الان در ولایات همان ترتیب پارسال دارند عمل می‌کنند پس یک اعلانى بکنید که ادره اوقاف مداخله نکند باور کنید که اینها را از مردم می‌گرفتند اما به جیب دولت نمی‌رفت شنیدم بنده پارسال که آن یک میلیون تومانى که نوشته شده بود عاید نشده است و حال آن که خدا گواه است بیش از آن است بنده خودم در سال 1300 پنج شش ماه در طهران در اداره اوقاف بودم خاطر مبارک هست آقاى حکمت هم تشریف داشتند در خدمتشان بودم عرض کنم آقا عایدات اوقاف غیر از اینها است اینها نیست که ملاحظه می‌فرمایید بنده نشان می‌دهم یک کسانى را پنج شش نفر رئیس اوقاف را که رفته‌اند و برگشته‌اند که پیش از رفتن هیچ نداشتند و الان که برگشته‌اند خیلى بیش از بنده که شصت و پنج سال از عمرم رفته است و سى و شش سال است وکیل هستم ثروت دارند الان هم عایدات اوقاف پنج برابر شده است چه می‌کردند یک ملکى یک موقوفه عایداتش بیست

+++

هزار تومان بود پنج هزار تومان به این شخص می‌دادند می‌نوشت دو هزار تومان عایدات داشته و یک بودجه‌اى هم برایش می‌نوشتند آقایان خسته شده‌اند یک مثلى عرض می‌کنم می‌گویند وقتى کریم‌خان زند شاه شد یک شخصى را آوردند گفت این کیست گفتند قوشچى باشى. گفت کارش چیست؟ گفتند چند تا مرغ شکارى را پرورش می‌دهد روزی هفت، هشت تا جوجه به این قوش‌ها می‌دهند که هر وقت شاه می‌خواهد به شکار برود این قوش‌ها براى او شکار کنند. کریم‌خان گفت سى خودش بگیرد و سى خودش بخورد شما اینجا یک مبلغى به عنوان عواید اوقاف می‌گیرید و همان را هم به خودشان می دهید آنچه را که در جمع گذاشته‌اید در خرج هم گذاشته‌اید ولش کنید شما نظرى ندارید ولى در ولایات پدر مردم را دارند می‌سوزانند اگر دست آن قولى دزد بود اقلاً چهار تا فقیر ازش می‌گرفتند چهار تا آخوند ازش می‌گرفتند وقتى که یک مدرسه بود می‌گرفتند ازش حالا تمامش را می‌برند اسم دولت بد نام است لکن تمام می‌رود به جیب رؤساى اوقاف باید وزارت فرهنگ بنویسد به ولایات که دیگر اوقاف مثل سابق نیست یک حق‌النظاره که می‌گیرند سى خودشان بگیرند و سى خودشان بخورند اینها عرایض بنده در قسمت عایدات بود اما در قسمت هزینه بنده به عکس مذاکرات آقای طباطبایى راجع به وزارت جنگ عقیده دارم که لازم است و این هفتاد میلیون که نوشته‌اند خوب نوشته‌اند و چیزى هم زیاد نیست بودجه وزارت جنگ با گرانى خواروبار و گرانى مخارج دیگر. براى این که این افراد غذا می‌خواهند لباس می‌خواهند بپوشند ماهى یک تومان هم به هر یک می‌دهند اما یک عرضى دارم و آن این است که الان همان ترتیبات سابق در نظام هست و البته خجالت می‌کشم که بگویم دیروز یک دکتر نظامى می‌گفت یک نفر را بفرستید عشرت آباد رسیدگى کنند الان شش ماه است این نظامیان حمام ندیده‌اند مگر در عشرت آباد حمام نیست سابقاً مى‌آوردند آنها را در حمام‌هاى عمومى و ده شاهى می‌دادند ولى حالا که شهردارى سه قران قیمت حمام را معین کرده است نمى‌آورند و اینها شش ماه حمام نرفته‌اند الان به آقاى وزیر بهدارى گفتم دقتى در این مسأله بکنند خوب پول بگیرند ولى باید دقت در مخارج هم بکنند ما در دادن پول حرفى نداریم اما صحبت سر مخارج است ولى این هم به مخارج و مصارفش نمی‌رسد باید دقت کرد حالا آقاى معاون وزارت جنگ می‌روند عشرت آباد ببینند راست است یا دروغ می‌گویند که شش ماه است نظامی‌ها در آنجا حمام نرفته‌اند واقعاً این چیز غریبى می‌شود اگر این طور باشد تیفوس از عشرت آباد است از جاى دیگر نیست بروید قسمت‌ها را ببینید واقعاً اگر از آنجا است جلوگیرى کنید واقعاً این طور نگاهدارى کردن خوب نیست آقا. عرض کنم آمدیم سر سربازگیرى. البته وقتى ما سرباز می‌خواهیم سربازگیرى هم به همین ترتیب است ولى بایستى بیاورید قانون نظام وظیفه را اصلاح کنید آقاى وزیر جنگ پشت همین تریبون فرمودند اشکالاتى در قانون نظام وظیفه هست قانون نظام وظیفه محتاج به اصلاح است که کسانى که عاجزء هستند و زن و بچه دارند و متکفل هستند در قسمت سربازى آنها فکرى بشود ولى الان مجلس سربازگیرى در کار است همان پول گرفتن‌ها باز در کار است آقا اینها یک خیانتى است. والله شاگرد مدرسه را برده‌اند پول گرفته‌اند شاگرد مدرسه آمده بود در تعطیل مدارس کلاس دوازده را تمام کرده بود گفتند باید برود مدرسه نظام وقتى آنجا مراجعه می‌کند می‌گویند جا نداریم بچه مدرسه دویست فرسخ از کرمان آمده است اینجا و حالا می‌گویند جا نداریم بالاخره صد تومان ازش گرفتند تا قبولش کردند. فلان آدم را معاف می‌کنند پول می‌گیرند نه این که در زمان پهلوى این طور بود حالا بدتر شده بنده صاف و پوست کنده اینجا عرض می‌کنم رویه همان رویه است واقعاً مردم دیگر قوه ندارند نمی‌توانند این پول‌ها را بدهند. یکى از بنده می‌پرسید که علت فقر کرمان چیست در صورتی که همه مردمش کاسب هستند علتش همین مأمورین هستند فلان شخص یک پسرى دارد با او در کار کمک می‌کند می‌خواهند او را ببرند به نظام صد تومان دویست تومان از او می‌گیرند معافیت یک ماهه به او می‌دهند بعد دوباره صد تومان می‌گیرند مهلت یک ماهه می‌دهند آخر این که بازى نمی‌شود؟ این که قشون نیست آخر

+++

این پول‌ها صرف چى می‌شود قشون باشد چشم ما کور می‌شود می‌دهیم اما به این شکلى که مى‌بینیم خوب نیست دولت قوه دارد باید جلوگیرى کند و نگذارد از کى می‌ترسد؟! من نمی‌دانم. یک فیلى را آوردند در زمان شاه عباس کبیر در یک اطاقى و زنجیر به دست و پاى او بستند چند سال آنجا بود بعد خواستند بیاورندش بیرون استعمالش کنند سواریش کنند بیرون نمى‌آمد ما والله همان فیل شده‌ایم مجلس هم همان طور است هر چه مى‌بینیم هیچ نمی‌گوییم یکى هم که می‌گوید تعجب می‌کنند می‌گویند فلان کس تند رفت آقا هفتاد میلیون از این ملت فقیر گرفته خرج چه می‌شود؟ والله من با قشون همراهم عرض کردم هفتاد میلیون کم است باز هم بدهیم اما به شرطى که خرج بشود، خرج صحیح بشود به مصارف خودش برسد آن وقت البته همه موافقند. حالا استدعا می‌کنم آقاى وزیر جنگ همان طور که وعده فرمودند لایحه نظام وظیفه را اصلاحاتى که خودشان گفته‌اند بنویسند و بیاورند به مجلس ما هم هر اصلاحاتى را که در نظر داریم می‌گوییم و قانون اصلاح می‌شود....

طباطبایى- بودجه‌اش را باید نگاهداشت تا قانون را بیاورند.

مؤید احمدى- بنده دیگر خسته شدم. پیر شده‌ام آقایان همه‌تان می‌دانید بنده مغرض نیستم بنده هیچ چیز در دنیا نمی‌خواهم بنده نظرم اصلاح مملکت است و اصلاح را از شما می‌خواهم شما امروز بهانه ندارید آقاى سهیلى در کشور خودمان باید کار کنیم اصلاح کنیم. بگیرید جلوى این هرزگى‌ها را.

معاون وزارت فرهنگ (آقاى تجدد)- آقاى مؤید احمدى راجع به اوقاف بیاناتى فرمودند که خیال می‌کنم جناب آقاى وزیر فرهنگ سابق در پشت این تریبون جواب فرموده باشند. نقطه‌نظر ایشان در بیانات‌شان این بود که فعلاً مأمورین اوقاف در ولایات دارند اوقاف را به مزایده می‌گذارند البته می‌دانید که اداره اوقاف مطابق قوانینى که از مجلس گذشته است حق نظارت دارد، حق نظارت در تمام اوقاف مملکت دارد این اعلان مزایده که شده است از این نقطه‌نظر است. اما نسبت به عواید موقوفات البته هر وقتى بر‌حسب ما اوقف‌ها اهل‌ها عمل می‌شود حالا پیش چه بوده است اگر ما بخواهیم صفحات گذشته را باز کنیم گمان نمی‌کنم آقایان چندان موافق باشند و جاى این صحبت‌ها نیست فقط می‌توانم اطمینان بدهم به آقایان که وزارت فرهنگ نسبت به اوقاف غیر از حق خودش دیگر دینارى در آتیه به هیچ وجه از هیچ کس نخواهد گرفت (مؤید احمدى- متحدالمال کنید) متحد‌المال هم داده شده و در عین حال اطمینان داشته باشید که وزارت فرهنگ کمال موافقت را دارد که حق کسى از بین نرود و فقط حقوق خودش را خواهد گرفت زیرا که حقى که قانون اینجا برایش معین به موقوفات مجهول‌التولیه هم حق‌التولیه می‌گیرد و غیر از این هم تجاوزى نخواهد کرد (صحیح است- بسیار خوب)

معاون وزارت جنگ (سرتیپ ریاضى)- بنده اجازه می‌خواستم راجع به مطالبى که آقایان در اطرافش تذکراتى دادند توضیحاتى عرض کنم. آنچه راجع به خرابکاری‌هاى گذشته است چنانچه در کمیسیون مجلس هم عرض شد الان قریب چهار ماه است که وزارت جنگ مشغول سازمان ارتش است و امید است که موفقیت‌هاى خوبى هم حاصل شود و در سازمانى که به مجلس خواهد آمد و در کمیسیون بودجه خواهد آمد تمام جزئیات به نظر آقایان محترم خواهد رسید. از طرف دیگر راجع به وضعیت زندگانى افراد فرمایشاتى می‌شود البته می‌دانید که یک عده عمده از رؤساى این قسمت‌ها تغییر کرده‌اند و با تغییراتى که شده است الان اصلاحات فوق العاده‌اى شده است مثلاً در امور بهدارى که می‌فرمایند شش ماه است نفرات عشرت آباد حمام نرفته‌اند بنده تعجب می‌کنم با این که در هنک‌ها تمام حمام‌هاى جدید با دوش ساخته شده و علت این که یک نفر در حمامى که موجود است نرفته باشد بنده علت آن را نمی‌دانم تحقیقات می‌کنم و نتیجه را به عرض می‌رسانم با این که حمام موجود است علت این امر چیست و با یک نفر مثل تیمسار سرتیپ هدایت که از رجال بزرگ بهدارى ما هستند و عجالتاً رئیس

+++

بهدارى ارتش می‌باشند یک چنین وضعیتى را بنده خیلى تعجب می‌کنم براى این که از روزى که سرتیپ کریم هدایت از شیراز آمده‌اند در تمام سازمان بهدارى ارتش رسیدگى کرده‌اند و تمام مریضخانه‌ها وضعیتش فرق کرده است و مرض تیفوس هم گمان نمی‌کنم از ارتش سرایت کرده باشد براى این که در آمارى که ما دیده ایم روز به روز از قسمت نفرات و از آمارى که مریضخانه‌ها می‌دهند معلوم می‌شود قسمت حصبه و تیفوس کم شده است و مرگ و میرى هم در قسمت ارتش نبوده است. اما راجع به وضعیت نظام وظیفه ما خودمان اشکالاتى در نظام وظیفه دیدیم ولى تقصیر از ما نیست ما که الان شروع به اصلاح کردن هستیم مواجه هستیم با قانون 1317 که در مجلس تصویب شده است این قانون البته پیشنهاد از طرف وزارت جنگ بوده است و شاید هم مجلس محترم بدون چون و چرا این قانون را تصویب کرده است ولى ما در عمل مواجه شدیم با یک قانونى که در هیچ جاى دنیا نبوده است در هیچ کشورى دیده نشده است که قوزى را سرباز بکنند. گفته است قوزى را بگیرند و بدهند به قسمت‌هاى دام پزشکى معلوم نیست که قوزى براى ارتش چه می‌کند همین طور اشخاص معلول براى این که فرار از خدمت نباشد و براى این که ما یک ارتش دویست هزار نفرى داشته باشیم هر چه گیر آمده است گرفته‌ایم البته در ضمن این کار این چیزها هم پیدا می‌شود (سمعیى- قوز بالا قوز می‌شود) و مخصوصاً اگر مأمورین هم صحیح‌العمل نباشند این افراط و تفریط‌ها پیش می‌آید ما تمام این چیزها را در پیشنهادى که تهیه کرده‌ایم حذف کردیم و چون ارتش ما بیش از صد هزار نفر بلکه به واسطه کمى بودجه امسال در حدود هشتاد هزار نفر بیشتر نخواهد بود این قضایا پیش نمى‌آید و به علاوه ما دو نوبت بیشتر نفر نمی‌گیریم یکى در اول فروردین و یکى در آخر مهر براى این که کار فلاحتى را تمام کرده باشند و ما موقعى نفر را می‌گیریم که کار زراعتى و فلاحت نداشته باشد و چون ما عده‌مان را محدود کردیم بیش از دو نوبت نمی‌گیریم و مثل سابق نخواهد بود که در تمام مدت سال همین طور مرتباً نفر به نظام وظیفه احضار شود و از آن طرف هم عمل سربازگیرى که در یک حوزه‌هایى با یک تشریفات مفصلى می‌شد و افراد را از نواحى دور دست مى‌آوردند اغلب مریض می‌شدند و مدتى بى‌تکلیف می‌ماندند و خورد و خوارکشان معلوم نبود ما عجالتاً در نظر داریم علاوه بر حوزه‌هاى اصلى حوزه‌هاى فرعى درست کنیم و یک افسر با یک نفر پزشک و یک مأمور وزارت کشور بروند در محل و حوزه‌هاى سیار عوض این که نفر سراغ ما بیاید ما به استقبال نفر می‌رویم و نفرى که باید خدمت کند قبلاً معاینه می‌شود و به او می‌گوییم برو در حوزه اصلى مشغول خدمت باش ولى نفرى که نباید خدمت کند اصلاً نمى‌آید و سابقاً که یک نفرى را می‌خواستند یک دفعه او را می‌خواستند براى معاینه و یک دفعه هم براى خدمت احضار می‌شد و تمام این کارها یک مرتبه خواهد شد. همین امروز صبح بنده با آقاى وزیر جنگ و آقاى رئیس نظام وظیفه مشغول مطالعه پیشنهادى بودیم که بایستى تهیه و تقدیم شود ولى چون بنده دیدم‏ موقع تشکیل جلسه پارلمان است بنده آمدم اینجا و آقاى وزیر جنگ با رئیس نظام وظیفه مشغول بودند و در هفته آتیه این پیشنهاد نظام وظیفه تهیه و تقدیم خواهد شد.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى

دکتر طاهرى- بنده مخالف با این لایحه بودجه نیستم و این لایحه در کمیسیون بودجه در شش جلسه با کمال دفت مورد مذاکره و مطالعه واقع شد به طورى که مکرر اینجا توضیح داده شد این بودجه نسبت به بودجه سال گذشته دویست میلیون تومان کسر شده است با اضافه‌اى که به مستخدمین داده شده که در حدود هشتاد و چند میلیون است در کمیسیون بودجه در تمام ارقامش دقت‌هاى لازم شد و هر جا که مورد ایراد بود توضیحات کافى دادند و على‌الظاهر چون اینها اعتبار است و جمع و خرجش تحمیل است این است که وقتى بودجه‌هاى تفصیلى که ارقام جزء این اعتبار است در کمیسیون مطرح مى‌شود باز صرفه‌جویی‌هایى که ممکن باشد و به زیان کشور نباشد خواهد شد التبه هیچ دولتى نمی‌تواند ادعا کند که تشکیلاتى که دارد کامل است و هیچ نقصى ندارد و نباید هم این ادعا را بکند و ما هم نباید این توقع را داشته باشیم

+++

که تشکیلات ناقص نباشد و البته این تذکراتى که داده مى‌شود براى این است که تدریجاً نواقص کم بشود و به حد کمال برسد. نسبت به قشون مذاکرات زیاد شد و همه ما متفق هستیم و متوقعیم که باید یک ارتش صحیح و منظم و وطن‌پرست و شجاعى داشته باشیم اگر گله‌گزارى هم مى‌شود نظر به این است که یک کارهایى مى‌شود در این مدت که متوقع نبوده‌اند البته آنها هم اصلاح خواهد شد و رسیدگى مى‌شود. نسبت به امنیه هم که براى تکمیلش نظر کمیسیون و مجلس موافق بود و اضافه هم دادند. نسبت به بهدارى هم که همه متفق علیه در تکمیل آن هستند و عشق و علاقه دارند و به واسطه کمى بودجه در حدود دو میلیون ریال از اعتبار دولت به بهدارى اضافه دادیم و امیدواریم که موفق به انجام وظیفه بشوند. این مذاکراتى که آقایان به عنوان تذکر و انتقاد مى‌کنند البته خود دولت هم می‌داند از نقطه‌نظر مخالفت نیست براى اصلاح و یادآورى است منتهى گاهى یک قدرى درش افراط مى‌شود. موضوع اوقاف را که آقاى مؤید احمدى فرمودند و آقاى معاون وزارت فرهنگ هم جواب دادند آقایان می‌دانند که براى اوقاف یک قانونى از مجلس گذشت (نه این قانون اخیر) قبلاً یک قانونى گذشت و یک نظامنامه‌اى هم در کمیسیون مجلس براى آن تصویب شد آن قانون و آن نظامنامه اجازه داد براى این که متولی‌ها تبانى و سوء‌استفاده نکنند اوقاف و عواید آن را به طور مزایده قرار داده اند از این جهت متولى نمى‌تواند یا اداره اوقاف نمى‌توانند خودشان کارى بکنند و مجبورند به مزایده بگذارند حالا اگر درآمدهایى ازش گرفته‌اند که بعد ملغى کردند و در بودجه امسال اگر ملاحظه می‌فرمایید هشتصد هزار تومان کسر شده است سال گذشته در بودجه در حدود یک میلیون بود و حالا دویست هزار تومان شده مربوط به همین قسمت است. راجع به نفت جنوب البته خود آقاى وزیر دارایى توضیح خواهند داد در کمیسیون هم مذاکره شد این یک اعتبارى است که پیش‌بینى شده است و خیال مى‌کنند که درآمد مى‌شود و مطابق قراردادى که دادیم یک حداقلى معین کرده‌اند که این مبلغ البته درآمد مى‌شود و در این دو سه ساله جنگ یک قرارداد موقتى بسته شده بود و امسال تمام مى‌شود. حالا باید دید که چه اندازه وصول می‌شود و چه اندازه وصول نمى‌شود و ممکن است بیشتر باشد. راجع به مالیات بر درآمد در کمیسیون هم این مذاکرات شد و قول قطعى دادند آقاى وزیر دارایى که مراقبت کنند و دلیلش هم این است که امسال تقریباً یازده میلیون تومان کم‌تر پیش‌بینى شده است و معلوم مى‌شود که فشارشان کم‌تر خواهد بود به مؤدیان مالیاتى. یک دو سه اصلاح هم کمیسیون بودجه اصلاح اساسى در نظر گرفت و مذاکره کرد که دولت هم قبول کرد یکى راجع به محدود کردن اتومبیل‌ها است که اینجا آقایان تذکر دادند در کمیسیون هم مذاکره شد و قرار شد صورت محدودیتش را بیاورند یکى هم راجع به تکرار حقوق بود که بعضى‌ها شاید دو سه جا حقوق می‌گیرند آنها هم قرار شد در بودجه اصلاح شود و ماده براى این قسمت وضع شود البته دو نظر عمومى مجلس است در کمیسیون هم مذاکره شد و در نظر گرفته شد. یکى دو چیز کوچک هم هست که تذکر داده می‌شود. یکى راجع به بقایاى مالیات مزروعى است که ده هزار تومان است و یکى هم موضوع مطالبات بانک ایران است که اگر ممکن باشد یا در هیئت نظارت بانک یا دولت بتواند یک تصویب‌نامه صادر کنند که آن طلب سوخته‌هایى که اسباب زحمت مردم شده است و هم اسباب زحمت خود دولت هم شده است هر دو این قسمت‌هایى که عرض کردم دولت توجه بفرمایند که حذف شود و این کسر ده هزار تومان را خود آقاى وزیر دارایى هم متوجه هستند ارزش ندارد و دیگر به این کار خاتمه بدهیم و چون دولت هم براى پرداخت‌هاى خرج کشور آخر ماه است باید اجازه داشته باشد اگر موافقت می‌فرمایید چون وقت گذشته است فعلاً جلسه را ختم کنیم و عصر جلسه شود. جمعى از نمایندگان- خیر فردا صبح.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آتیه فردا چهار ساعت پیش از ظهر دستور هم بقیه همین لایحه

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفند‌یارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293909!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)