کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 42 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه ششم آذر ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر سنجابی - جلالی - حائری‌زاده - دکتر فقیهی شیرازی - حاج سید جوادی

3- طرح و تصویب یک فوریت لایحه اصلاح قانون آموزش و پرورش

4- طرح و تصویب یک فوریت لایحه راجع به زندانیان

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 42

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه ششم آذر ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر سنجابی - جلالی - حائری‌زاده - دکتر فقیهی شیرازی - حاج سید جوادی

3- طرح و تصویب یک فوریت لایحه اصلاح قانون آموزش و پرورش

4- طرح و تصویب یک فوریت لایحه راجع به زندانیان

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت ده و 25 دقیقه صبح به ریاست آقاى محمد ذوالفقارى (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

نائب رئیس - جلسه رسمى است صورت غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود. (به شرح زیر توسط آقاى ناظرزاده (منشى) قرائت شد)

غائبین با ‌اجازه - آقایان: مکى - شاپورى - حمیدیه - راشد - اورنگ - مهندس رضوى - مشار - صراف‌زاده - ذکایى - پورسرتیپ - مدرس - گنجه - منصف‏

غائبین بى‌اجازه - آقایان: دکتر امامى - فتحعلى افشار - دادور - معتمددماوندى - محمدحسین قشقایى - دکتر فلسفى -دکتر سنجابى - مجتهدى‏

دیرآمدگان با ‌اجازه - آقایان: پارسا - ناصر ذوالفقارى‏

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: زهرى - شوکتى - تولیت - شهاب خسروانى‏

یکى از نمایندگان - غائبین را رأى بخوانید.

ناظرزاده - غائبین نداشتیم چون دفعه پیش رأى گرفته نشد.

نائب رئیس - آقاى دکتر سنجابى اعتراضى داشتید؟

دکتر سنجابى - عرض کنم اسم بنده را آقاى ناظرزاده جزو غایبین بدون اجازه قرائت کردند و حال آن که آقایان می‌دانند که بنده در جلسه گذشته کسالت داشتم و قبلاً هم اطلاع داده بودم.

نائب رئیس - آقاى وکیل‌پور

وکیل‌پور - در عرایض بنده چند غلط مطبعه‌اى بود که اصلاح می‌کنم می‌دهم به تندنویسى یک نکته دیگر که می‌خواستم تذکر بدهم این است که دستگاه رادیو نطق نمایندگان را پخش نمى‌کند به نظر من دستگاه رادیو باید نطق نمایندگان را یا به طور ملخص یا یک طرز دیگرى منتشر کند و اگر واقعاً منتشر نکند این صحیح نیست و سلب اطمینان مردم می‌شود (صحیح است) و من دلم نمی‌خواهد یک چنین چیزى اتفاق بیافتد.

نائب رئیس - اطلاع داده خواهد شد آقاى ملک‌مدنى‏.

ملک‌مدنى - بنده با اجازه مقام ریاست می‌خواستم یک مطلبى را عرض کنم که زیاد با صورت جلسه ارتباطى ندارد ولى از مقام ریاست استجازه می‌کنم چون مربوط به خود مجلس است به عرض برسانم بودجه مجلس شوراى ملى همیشه در موقع خودش تقدیم مجلس می‌شد و تصویب می‌شد بنده می‌خواستم که توجه بفرمایند زودتر حاضر بشود و تأخیرى درش نشود الان بودجه مملکتى که به کمیسیون بودجه آمده و مورد شور قرار گرفته و مشغول رسیدگى هستند ولى بودجه مجلس شوراى ملى هنوز مراحل اولیه خود را هم طى نکرده است از این جهت لازم است که مثل گذشته بودجه مجلس زودتر حاضر بشود و زودتر به مجلس داده شود.

نائب رئیس - بنده به اطلاع جناب آقاى ملک‌مدنى می‌رسانم که کارهاى آن هم خاتمه پیدا کرده و براى روز یکشنبه هم در هیئت رئیسه مطرح خواهد شد و عنقریب به مجلس تقدیم خواهد شد. دیگر در صورت جلسه اعتراضى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسه سه‌شنبه چهارم آذر تصویب می‌شود (غروى - بفرمایید تاریخ آن که چهارشنبه نوشته شده سه‌شنبه شود.)

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر سنجابى - جلالى - حائرى‌زاده - دکتر فقیهى - حاج سید جوادى‏

نائب رئیس - نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود. آقاى دکتر سنجابى‏

عبدالرحمن فرامرزى - انشاء‌الله یک ربعه بیشتر نیست‏.

دکتر سنجابى - شاید بیشتر باشد با اجازه آقایان محترم مى‌خواهم امروز راجع به نهضت‌هاى ضداستعمارى دنیاى اسلام و کوششى که دنیاى غرب هنوز هم کورکورانه و خودپسندانه براى خفه کردن این نهضت‌ها می‌کنند صحبتى کنم.

(عده‌اى از نمایندگان - بفرمایید) اگر بشود روزگار دنیاى اسلام را تا چندى پیش به یک شب ظلمانى تشبه کنیم امروز به خواست پروردگار در شفق روز نوین رستگارى و سعادت هستیم (عده‌اى از نمایندگان - انشاء‌الله) آقایان مى‌دانند پس از آن که آفتاب تمدن اسلام در وسط السماء ترقى و تعالى علم و فرهنگ و ادب و سامان و عدالت و ثروت و سیادت درخشیدن داشت در نتیجه استفاده نکردن از تعالیم اسلامى که مسلمانان را با اتحاد و یگانگى و برادرى دعوت مى‌کند و کفران نعمت پرودگار و اختلافات داخلى و مواجه شدن با دشمنان سرسخت و بى‌رحم و حیله‌گر خارجى به زودى آن آفتاب افول کرد و غروب آن روز سعادت رسید پس از آن دچار یک شام ظلمانى و طولانى پر وحشت و کابوس و مذلت و شرم‌سازى و فقر و جهالت شدیم.

دنیاى اسلام در مسیر تاریخ خود یک دشمن سرسخت داشته است و آن دنیاى مغرب زمین است که همواره از روى نقشه و تدبیر در صدد فنا و اضمحلال آن بوده است (صحیح است) قریب هفتصد، هشتصد سال پیش آن جنگ بى‌حاصل و شرم‌آور دویست ساله را به عنوان جنگ صلیبى بر دنیاى اسلام

+++

 تحمیل کردند. عنوان این جنگ نجات اماکن متبرکه دینى خودشان از چنگال مسلمین بود ولى در واقع هدف اصلى آن جز یغما و غارت‌گرى چیز دیگرى نبود چنان که کشور بیزانس و قسطنطنیه را که در سر راه آنها واقع و در آن زمان یک کشور مسیحى بود به باد غارت گرفتند. پیش‌آمدهاى جنگ‌هاى صلیبى در موقعى بود که دنیاى اسلام دچار انقلاب و تشنجات داخلى بود و مرکزیت و وحدت آن از بین رفته و از همه بدتر گرفتار مصائب بلاى خانمان برانداز مغول شده بود.

در ضمن باید عرض کنم که این طور به نظر می‌رسد که هم اکنون در همان اماکن مقدس همان سیاست کهنه کار مغرب زمین به یک صورت دیگر برخلاف اصول بشریت و برخلاف مبانى حقوق بین‌الملل مقدمات یک جنگ صلیبى دیگرى براى مسلمین فراهم آورده‌اند تا خدا عاقبت آن را چه بخواهد.

از جنگ‌هاى صلیبى منظور و مقصودى که دولت‌هاى غربى داشتند حاصل نشد و نتوانستند سرزمین اسلامى را به تصرف خود در آورند و در آن استقرار پیدا کنند ولى در نتیجه دویست سال ارتباط از معارف فرهنگ و ادب و سازمان و عدالت دنیاى اسلام بهره کافى بردند.

بر طبق مدارک محقوق و مسلمى که از منبع خود اروپایی‌ها در دست است یک قسمت عمده فتنه مغول و خرابی‌هایى که در نتیجه آن بر دنیاى اسلام و بلکه بر بشریت وارد آمد نتیجه تحریکات و دسایس و دعوت‌هاى اروپاییان بوده است (صحیح است) در آن زمان هیئت‌هاى مذهبى و تجارتى و نمایندگان رسمى دولت‌هاى اروپا به سرزمین خان‌هاى مغول که بسیارى از آنها عیسوى و یا متمایل به عیسویت بودند مسافرت‌هایى می‌کردند و آنها را براى حمله به اسلام و بر انداختن اساس آن راهنمایى و دعوت مى‌نمودند در اینجا بنده فقط به ذکر مثالى اکتفا می‌کنم.

وقتى دنیاى اسلام و بشریت دچار آن آفت بود وقتی که شهرهاى بلخ و بخارا و مرو و هرات و نیشابور و رى و غیره با خاک یکسان می‌شد و جمعیت آنها از صغیر و کبیر و زن و مرد از دم تیغ مغول مى‌گذشت وقتى که دنباله این قصابى به مسکو و لهستان هم رسیده بود خلاصه در زمانى که سعدى و هموطنان او فریاد مى‌کردند:

بنى آدم اعضاى یکدیگرند

در چنین زمانى از طرف یکى از سلاطین اسلامى مشرق سفیرى به دربار هانرى سوم پادشاه انگلستان رفت و از آنها براى دفاع بشریت و دیانت و خداپرستى کمک خواست اسقف بزرگ انگلستان که این خبر را شنید بیانى کرد که به قول مورخ انگلیسى سرپرسى سایکس حاکى از احساسات عمومى آنها بود بگذارید این سگان همدیگر را بدرند و نسل هم را کاملاً بر اندازند آن وقت ما بر خرابه‌هاى بلاد ایشان بنیان آیین عمومى کاتولیک را پى بگذاریم در آن صورت دنیا یک چوپان و یک گله بیش نخواهد بود.

آرى به قول همین نویسنده این احساسات عمومى و همیشگى آنها بود که دنیا مبدل به یک گله گوسفند بشود و شبانى آن و دوشیدن گله با انگلیس‌ها باشد (حاج سیدجوادى - آرزو به دل‌شان ماند) به مناسبت این جمله تاریخى اسقف بزرگ انگلستان به یاد جمله تاریخى دیگر از این مقام بزرگ و روحانى انگلیس در سال 1931 تا 32 که بنده در پاریس درس می‌خواندم مى‌افتم. اسقف بزرگ انگلستان دستور داد که در کلیساهاى انگلیس کشیشان و مردم انگلیس دعایى بخوانند و متن آن دعا به علت اهمیت خاصى که داشت در جراید اروپا منتشر گردید و بنده بریده آن روزنامه را هنوز هم دارم. مفاد آن دعایى که ملت انگلیس به دستور اسقف اعظم مى‌بایستى بخواند این بود.

«پروردگارا ما گناهکاریم زیرا خودخواهى و خودپسندى ما را فراگرفته است (صحیح است) (کریمى - کاملاً درست است) ما گناهکاریم زیرا به جاى آن که بکوشیم با کار و زحمت خود زندگى خود را سر و صورت بدهیم سعى کرده‌ایم از دسترنج دیگران استفاده کنیم (ناظرزاده - این جمله را کاملاً صحیح گفته) (حاج سیدجوادى - دعا مستجاب شده است) ما گنهکاریم زیرا خوبى خود را در بدى دیگران خواسته‌ایم (صحیح است) و از تو مسئلت مى‌نماییم که ما را عفو فرمایى و به راه راست هدایت کنى» (چند نفر از نمایندگان - این یکى که مستجاب نشده) این دعا به دستور دولت انگلیس ممنوع گردید زیرا دستگاه حاکمه انگلستان نمی‌خواست ملت انگلستان به گناهان خود متوجه شود و به راه راست که خیر و صلاح بشر و خود او در آن باشد هدایت گردد.

بعد از جنگ‌هاى صلیبى و فتنه مغول کشورهاى اروپایى سیاست دیگرى در اروپا نسبت به ممالک مشرق زمین و مسلمان پیش گرفتند که در تاریخ دیپلماسى خودشان معروف به مسئله شرق است که تمام و خلاصه مسئله شرق عبارت از این بود که چگونه حکومت اسلامى آن وقت را که دولت عثمانى بود براندازند و به چه ترتیب میراث آن را بین خودشان تقسیم کنند. یکى از سیاستمداران سایر دول می‌گفت خوب است این لاشه را زودتر از میان برداریم این نتیجه سیاست مستمر که به صورت تحریکات و لشکرکشى‌هاى مداوم بود تجزیه امپراطورى عثمانى بود بنده نمی‌دانم آیا دولت ترکیه و ترک‌هاى متعصب این چیزها را در نظر دارند یا فراموش کرده‌اند (فرزانه - آنها خط‌شان را هم عوض کرده‌اند) به موازات این سیاست، سیاست استعمارى دول مغرب سیاست استعمارى یعنى سیطره و استیلا بر ملل اسلامى جریان داشت و در قرن 19 به اوج کمال و ترقى رسید سیاست استعمارى ابتدا به صورت تاجر به صورت کشیش و طبیب و مستشرق و بعد به صورت دیپلمات ظاهر می‌شد بعد از آن که نفاق و دورویى و اختلافات عظیم نژادى و مذهبى را دامن می‌زدند و حکومت‌هاى محلى اسلامى را تضعیف می‌کردند آن وقت در پشت سرکشیش و طبیب و معلم لوله‌هاى توپ و برق سر نیزه آنها هم ظاهر می‌شد (صحیح است) به این ترتیب ممالک اسلامى یکى بعد از دیگرى در چنگال عفریت استعمار آنها گرفتار شد و وقتى رسید که از اقصى نقطه مغرب تا آخرین نقطه شرق اقصى مملکت اسلامى مستقل یا تقریباً تمام مستقل باقى نمانده بود مراکش، تونس الجزیره، طرابلس، مصر، سودان، زنگبار و نواحى دیگر آفریقاى اسلامى و سوریه و لبنان و عراق و افغانستان و قسمت عمده‌اى از عربستان و هندوستان و مالایا و اندونزى و قفقاز و ترکستان و غیره به صورت کشورهاى مستعمره و تحت‌الحمایه درآمد (صحیح است) اگر حرص و آز پایان‌ناپذیر و رقابت‌هاى آنها با یکدیگر همچنین تناقضات سیاست‌هاى آنها نبود شاید اساساً کشور اسلامى مستقلى در کره زمین باقى نمى‌ماند (فرامرزى - صحیح است) این دوره دوره مذلت و بدبختى و اسارت اسلامى است که در ابتداى کلام به شب ظلمانى تعبیر کردم در این مدت علم و فرهنگ اسلامى همگى از بین رفت از ثروت و آبادى هر چه که مضر به منافع و مصالح استعمارگران بود بر چیده شد صنایع ملى را یکى بعد از دیگرى متروک کردند هنرمندان و صنعتگران از بین رفتند دانشمند و متقى خوار و زبون شد از عدل و انصاف و برادرى و عزت نشانه‌اى باقى نماند دوره به کام خائنین و جاسوسان و مزدوران اجنبى و یغماگران داخلى شد (صحیح است) مردمان صالح و خداپرست و نوع دوست و عالم و با عزت یا خانه‌نشین شدند و یا در زندان‌ها و سیاه‌چال‌ها به دست دژخیمان خارجى و یا مزدوران داخلى آنها جان سپردند (صحیح است) فساد و انحطاط اخلاقى که در نتیجه این اوضاع حاصل شد به مراتب از انقراض سیادت و حکومت و از بین رفتن ثروت و آبادى براى ملت‌هاى اسلام شوم‌تر بود (صحیح است) در چنین شب ظلمانى و تاریکى در چنین شبى و در میان این اقوام دست و پا و چشم بسته بود که این ملت‌هاى (به اصطلاح) متمدن بلامانع و رادع به غارتگرى خودشان ادامه می‌دادند.

نائب رئیس - آقاى دکتر سنجابى وقت جنابعالى تمام شده است.

دکتر سنجابى - یک ربع دیگر اجازه بفرمایید.

عبدالرحمن فرامرزى - رأى می‌دهیم با کمال میل هر چه می‌خواهند.

بعضى از نمایندگان - بفرمایید آقا رأى می‌دهیم.

نائب رئیس - آقایانى که با یک ربع دیگر ادامه نطق آقاى دکتر سنجابى موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بفرمایید.

فرامرزى - این نطق از آن نطق‌هایى است که مى‌ارزد.

دکتر سنجابى - اکنون احساسى که می‌کنیم به خواست خدا دنیاى اسلام از این خواب سنگین بیدار شده و افق روشنى را در برابر خودش مى‌بیند احساس می‌کنیم که ما به خطاهاى گذشته خودمان متوجه شده‌ایم و توبه و استغفار ما در پیشگاه عدل الهى مورد قبول واقع شده است (صحیح است) به فاصله‌اى کمتر از 30 سال دولت‌هاى طماع و زورگوى مغرب دو جنگ بزرگ جهانى بر پا کردند که در نتیجه آن میلیون‌ها نفوس بی‌گناه بشرى نابود گردید و خانمان‌ها آواره شدند و میلیاردها ثروت بشر از بین رفت این جنگ‌هاى امپریالیسم چشم و گوش ملت‌هاى استعمارزده را باز کرد و در دنباله هر یک از آنها على‌رغم میل مسببین جنگ در میان خون و آتش ملت‌هاى به هدف خودشان به هدف آزادى و عدالت خودشان و رستگارى‌شان نزدیک‌تر شدند آقایان جنگ نفى حق است نفى اتحاد و دوستى و برادرى است نفى صلح و تعاون بشرى است ولى با همه اینها در دنباله این جنگ مفهوم حق و عدالت و آزادى در عالم پیش رفته و ملت‌هاى دنیا بیش از بیش به یگانگى و وحدت خودشان متوجه شده‌اند و دورنماى امیدبخش صلح را بیشتر از هر وقت مى‌بینند در این میان ملت‌هاى اسلامى هم موفق شدند به خواست خدا یکى بعد از دیگرى کمر راست کنند و براى تحصیل آزادى خود قیام نمایند. آقایان: جنگ بین‌المللى دوم رستاخیز ملت‌هاى استعمارزده بود حالا هم همین ملت‌هاى ملت‌هایى که مستقیم و یا غیرمستقیم گرفتار استعمار هستند از تناقضات سیاست‌هاى استعمارى استفاده می‌کنند و براى به دست آوردن حریت خود تلاش مى‌نمایند.

دولت‌هاى استعمارگر که خود را دموکرات مى‌خوانند و در واقع در کشور خود اصول آزادى و عدالت را برقرار کرده‌اند کشورهاى که دورویى آنها واقعاً از همین صورت داخل و خارج بودن آنها نمایان است در داخل خود حق‌پرست و عدالت‌خواه دموکرات و براى کشورهاى دیگر ظالم و طرفدار دیکتاتورى و استبداد هستند سعى مى‌کنند به هر وسیله‌اى شده موقعیت استعمارى خودشان را حفظ کنند و بهترین وسیله براى این کار از بین بردن آزادى و

+++

 دموکراسى و حکومت پارلمانى را در میان ملل استعمارزده می‌دانند در آخر جنگ بین‌المللى اول دیدیم که به همدستى دولت‌هاى بزرگ اروپایى یک سلسله حکومت‌هاى فاشیستى و دیکتاتورى در قسمت بزرگى از جهان برقرار شد حالا هم همان سیاست‌ها را به صورت دیگرى می‌خواهند تجدید کنند (صحیح است) آقایان آزادى در کشورهاى استعمارزده دو دشمن دارد اول دشمن خارجى که می‌داند پیشرفت آزادى موجب بیدارى عمومى و توجه مردم به حقوق خود و بالاخره قیام آنها براى استیفاى حقوق از دست رفته آنها می‌شود دشمن دوم عمال داخلى و دسته جاسوسان و خائنین و دزدان هستند دزدان داخلى که همدست که همدست و دستیار سیاست‌هاى اجنبى هستند آنها هم می‌دانند که پیشرفت آزادى و استقرار حکومت ملى در میان ملت بساط غارت و چپاول و فسق و فجور و عیاشى و ظلم و ستم و آقایى بى‌جهت آنها را بر می‌چیند در میان اقوام و ملت‌هایى که مستقیماً با دولت و مأمورین استعمارى مواجه نیستند یعنى آن دولت‌ها در داخله این کشورها دولت و حکومت‌ها به ظاهر ملى و به صورت ظاهر مستقل به وجود آورده‌اند مردم با عمال سیاست‌هاى بیگانه مواجه هستند (صحیح است) و اجنبى براى تأمین سیادت خود همواره کوشیده است و همواره می‌کوشد جاه‌طلب‌ترین بى‌ایمان‌ترین طماع‌ترین و ظالم‌ترین و فاسق‌ترین اشخاص را پیدا کند (صحیح است) و آنها را مصدر امور نماید (صحیح است) آنها هم به نوبه خودشان همکارانى از جنس خود انتخاب مى‌کنند و حلقه‌هاى زنجیرهاى فساد یکى بعد از دیگرى به هم دیگر پیوند پیدا مى‌کنند و به این صورت مى‌خورند و مى‌چاپند ملت‌ها را در فقر و بدبختى و جهالت نگاه می‌دارند و کار حکومت اجنبى را پیش می‌برند وظیفه ملت‌ها است که با این عمال اجنبى شدیدتر و بى‌رحم‌تر از خود اجانب مبارزه کنند (صحیح است) ما نمونه‌هایى از این اشخاص داشته‌ایم در گذشته وثوق‌الدوله داشتیم در دوران اخیر هژیر و رزم‌آرا داشتیم ملت‌هاى دیگر هم نمونه‌هایى از اینها را دارند ما خدا را شکرگزاریم که به ما آن توفیق را داد که این موانع را از پیش پاى خودش بر دارد و امیدوار هستیم که خداوند ملت‌هاى اسلامى دیگر را هم در این مبارزه‌اى که در پیش دارند بر هژیرها و رزم‌آرا‌هاى خود موفق بدارد (انشاء‌الله) (دکتر بقایى - و نورى سعیدها) امروزه براى سیاست‌هاى بیگانه به نظر می‌رسد که حکومت ژنرال‌ها مد باشد از روزنامه کیهان دیشت استفاده مى‌کنم نقل از خبرگزاری‌هاى خارجه دولت انگلیس نقشه وسیعى براى احیاى نفوذ از دست رفته خود در خاورمیانه طرح کرده برکنارى ملک طلال، کودتاى سرهنگ شیشگلى در سوریه (عبدالرحمن فرامرزى - غلط مطبعه‌ای است شیشکلى (ل) ندارد) (خنده نمایندگان) و کودتاى ژنرال نجیب در مصر از روى این نقشه اجرا شده است در این کشورهاى که تحت قیمومیت بوده‌اند و ملت‌هاى آنها بزرگ شده‌اند به نظر می‌رسد که اربابان گذشته و قیم‌ها به این فکر افتاده‌اند که آنها را به دست لله‌هاى نظامى بدهند حالا در پایان کلام اجازه می‌خواهم چند کلمه‌اى از نهضت اخیر برادران عراقى صحبت نمایم (بعضى از نمایندگان - بفرمایید، بفرمایید) علاقه نسبت به ملت عراق حاجت به توضیح ندارد (صحیح است) عراق براى ما سرزمین مقدسى است (صحیح است) عراق جایى است که افتخارات باستانى ایران را با عتبات مقدسه و متبرکه که زیارتگاه عموم ملت ایران است یک جا در آغوش خود دارد (صحیح است) ملت عراق برادران دینى و اکثر آنها براداران دینى و نژادى ما هستند (صحیح است) ملت ایران و عراق مثل دو برادر لازم و ملزوم یکدیگر مى‌باشند (صحیح است) ما جز به خیر و صلاح و رفاه و ترقى و عزت و سعادت این ملت نظر دیگرى نداریم و چیزى نمى‌خواهیم (صحیح است) و به همین جهت به قیام اخیر آنها به قیامى که براى آزادى خودشان و براى نجات‌شان از چنگال استعمار کرده‌اند با نظر تحسین نگاه مى‌کنیم (صحیح است) به خصوص که متوجه هستیم سیاست‌هاى بیگانه کوشیده‌اند و مخصوصاً در این زمان اخیر بیشتر سعى کرده‌اند که عراق را پایگاهى بر علیه دولت و ملت ایران قرار دهند (صحیح است) ما توجه داریم که نجات ملت عراق از قیود استعمارى وسیله تحکیم پیشرفت‌هاى ما و استوار کردن نتیجه مبارزات ملى ما است (صحیح است) بنابراین از صمیم قلب خواهان پیشرفت و نصرت آنها در این مبارزه‌اى که پیش گرفته‌اند مى‌باشیم (صحیح است) ما یقین داریم ملتى که به خواست خدا بیدار شد و در راه حق و حقیقت قیام کرد پیروز مى‌شود (صحیح است) اگر چه کفار بدشان بیاید و اعوان و انصارشان ناراضى بشوند (صحیح است) ما همدردى خودمان را نسبت به برادارن عراقى شهید شده و خاندان‌هاى داغدار آنها ابراز مى‌کنیم (صحیح است) مى‌دانیم که شهداى آنها و شهداى ما در یک راه مبارزه کرده‌اند (صحیح است) و براى یک حقیقت جان خود را فدا نموده‌اند اگر گور آنها از همدیگر گور است روح آنها اکنون در آسمان با هم است (صحیح است) و از خداوند متعال مسئلت مى‌کنیم ارواح آنها را با شهیدان بزرگ راه دین و عدالت محشور فرماید (انشاء‌الله احسنت، احسنت)

نائب رئیس - آقاى جلالى موسوى بفرمایید.

جلالى - همکاران محترم از وقایعى که چند روز پیش در مملکت همسایه ما عراق روى داد به خوبى مطلعند. باید گفت که از این قیام که بدون شک شروع آن از طرف ملت عراق فقط به خاطر تأمین منافع ملى عراق بود یک بار دیگر این نتیجه گرفته شد که در شرق و در بین ملل مسلمان جنبشى ملى و مذهبى علیه تمام دسایس و پلیدی‌ها شالوده گرفته است و ما می‌دانیم که سرنوشت ملت‌هاى جهان به خصوص ملل شرق از هم جدا نیست و همه این ملل به خوبى آگاهند که کشورهاى بزرگ جهان از هر جناح که باشند جز به زیان آنها نیستند در طى تظاهرات پر دامنه مردم بغداد و چند شهر دیگر عراق که علیه مظالم استعمار به عمل آورند چندین تن از مردم رشید عراق شهید و صدها تن مجروح شدند تظاهرات همه جا در شرایطى بس نامطلوب انجام گرفت و مردم عراق در این تظاهرات از نهضت ملى ایران و رهبران این نهضت تجلیل کردند و مجاهده ملت ما را در مبارزه علیه نفوذ سیاسى و اقتصاد بیگانه تحسین نمودند. امروز که مقارن نهضت ملى ایران ملت عراق هم قیام کرده است و در راه حق و عدالت و استیفاى حقوق اساسى خود خون ایثار می‌کند الفت و صمیمیت دو ملت ایران و عراق که از اشتراک دین و آیین و سنت تاریخى قوام گرفته است و اصول دین مقدس اسلام که متضمن وحدت و همدردى است موجب می‌شود که ملت ایران نسبت به استفاده که سیاست استعمارى اجانب ممکن است از این نهضت ملت دوست و همسایه ما بکند مضطرب و نگران بوده توفیق سریع ملت عراق را در قیام و اقدام علیه ظلم و عدوان مسئلت نماید ملت ایران دعا می‌کند که ملت همکیش عراق در احقاق حق پیروز شود و ما یقین داریم که کلیه ملل اسلامى در نهضت‌هاى مسلمین از خداوند متعال مسئلت دارند که برادران دینى موفق و منصور گردند حضرت آیت‌الله کاشانى پیامى به مناسبت قضایاى اخیر عراق فرستاده‌اند که در اینجا قرائت مى‌نمایم:

بسم الله الرحمن الرحیم‏

بر برادران عزیزم پوشیده نیست اکنون که نهضت بزرگ ملت ایران پایه‌هاى چندین قرن ظلم و ستم و استعمار و خون‌خوار دولت جا بر انگلیس را در سراسر جهان متزلزل کرده و نسیم آزادى در همه کشورهاى مظلوم شرق وزیدن گرفته است و برادران عراقى ما نیز جنبش آزادى‌خواهانه خود را شروع کرده‌اند دولت ظالم انگلیس در روزهاى اخیر نسبت به برادران مسلمان ما مظالم دلخراشى مرتکب شده چنان که در نتیجه دوسیه‌هاى آن دولت جمعى از مردم بی‌گناه به خاک هلاک افتاده و جماعت کثیرى نیز مجروح شده‌اند و عمال آن دولت قصد دارند به زور سرنیزه حکومت ظلم و ستم و استعمار جبار خود را ادامه دهند براى اعتراض به عملیات ظالمانه و حق‌شکنانه انگلیس و عمال انگلیس و براى اظهار همدردى نسبت به برادران سلحشور عراقى خود از عموم ملت ایران تقاضا دارم صبح شنبه هشتم آذر ماه را تا ظهر عموماً تعطیل کنند و در نقاطى که حکومت نظامى نیست از ابراز انزجار و تنفر دسته جمعى نسبت به عملیات استعمارى ظالمانه خوددارى نفرمایند.

سید ابوالقاسم کاشانى‏

حاج سید‌جوادى - (احسنت احسنت و فقک الله)

جلالى - تتمه وقت خودم را به جناب آقاى حائرى‌زاده تقدیم مى‌کنم.

نائب رئیس - آقاى حائرى‌زاده بفرمایید هفت دقیقه از وقت ایشان باقى مانده است.

حائرى‌زاده - بعد از بیانات خیلى مفید جناب دکتر سنجابى و جناب آقاى جلالى موسوى صحبت کردن من در این موضوع زائد است براى این که همه ما در دنبال یک فکر و یک هدف که آزادى ملل شرق خاصه مسلمین باشد مدتى است که کوشش می‌کنیم (صحیح است) و برادران عراقى ما هم با ما در موقع گرفتارى ما همیشه ابراز همدردى کرده‌اند و ما خود را از آنها هیچ وقت جدا نمى‌توانیم فرض کنیم (صحیح است) در اسلام مسلمین را برادر هم دیگر خوانده شما به تاریخ و سفرنامه ناصرخسرو علوى مراجعه بکنید ملاحظه مى‌فرمایید در این مسافرتى که به ممالک اسلامى کرده است هیچ حس مغایرت و اجنبى بودن او نکرده است (صحیح است) این مال قدیم است خود من هم دو سفر موفق شدم به عتبات مقدسه مشرف بشوم من هیچ فرقى نگذاشتم بین برادرانى که در عراق و خوزستان و یا در طهران داریم همه با هم برادریم آنها هم هیچ فرقى قائل نبودند (صحیح است) دولت‌هاى غربى چون مسلمین و شرقی‌ها یک حسن معاضدت و رأفت نسبت به مهمان‌هاى خودشان داشتند به مشرق که آمدند از این حس سوء‌استفاده کردند و سعى کردند بین ملل اسلامى و شرقى یک دیوارهاى بلندى بگذارند و این اختلاف کلمه به نفع خودشان استفاده کنند (صحیح است) یک نفر مسلمان وارد هر یک از ممالک اسلامى بشود حس دوئیتى نمى‌کند چون تحت یک قانون تحت یک کتاب و یک اصول با هم برادروار انجام وظیفه مى‌کنند این انحصار به من نداشت که دو سفر مشرف شدم هر ایرانى که مى‌رود عراق و بر می‌گردد یک خاطره‌هاى شیرینى با خودش مى‌آورد از محبت‌هایى که عراقى‌ها نسبت به آنها مى‌کنند و همچنین عراقی‌ها که اینجا مى‌آیند. حساب دولت‌ها را با ملل اسلامى باید جدا کرد (صحیح است) از آن روزگارى که جنگى پیش آمد بین اصحاب سلیب و مسلمین روز به روز مثل یک مرض سرطانى دول غربى در داخل مسلمین بناى تخریب را گذاشتند سعى کردند یک حکومت‌هایى را که مخلوق خودشان باشد در ممالک اسلامى تقویت بکنند و برقرار بکنند این موضوع فاصله ایجاد کرد بین دولت‌ها و مردم در کمتر مملکتى از ممالک اسلامى ما می‌رویم که حکومت‌هایى که از سابق

+++

 به آنها ارث رسیده طرف توجه عامه مردم باشد (صحیح است) بلکه تحمیل به آن ملت است (صحیح است) ملل اسلامى طبق قانون اسلام اصلاً صنوف ممتازه‌اى نمى‌شناسند طبقات ممتازه‌اى به رسمیت نشناخته است و این آثار را غربی‌ها براى ایجاد تفرقه بین شرقی‌ها روز به روز تقویت کردند و یک هیأت‌هایى را به نام حکومت اسلامى در صورتی که منتخب واقعى ملل نبودند به آنها تحمیل کردند عراقی‌ها پیشتر که جزو امپراطورى آل عثمان بودند چون دستگاه نفوذ خارجى در خلافت اسلامى نفوذى پیدا کرده بود به آن شکلى که باید برادروار با عراقی‌ها رفتار بشود رفتار نمى‌کردند و لا عراقی‌ها هیچ وقت داعیه این که خودشان را جدا بکنند از پیکر اسلامى نداشتند آنها می‌خواستند با مسلمان‌ها همه با هم در پیشرفت کارها هم قدم و همکار باشیم (فرزانه - جدا نشدند جداشان کردند) آن جنگ امپراطورى عثمانى را متلاشى کرد و حکومت عراق تحت نفوذ و سلطه انگلستان در آمد و حوادث دنیا که غربی‌ها را مجبور کرد که یک قدرى به آزادى شرقى کمک بکنند یک لباس استقلال صورى به بعضى از ممالکى که تحت سرپرستى اینها بودند داده شد ولى به علت ریشه قدرتى که آنها در اعماق ملل اسلامى پیدا کرده بودند حکومت‌هایى که مطلوب ملل اسلامى بر آنها حکومت نمی‌کردند بلکه حکومت‌هایى بودند که نفوذ دول غربى را تقویت می‌کردند و حالا هم که عراقی‌ها در این موقع قیام کرده‌اند براى آزادى خودشان مى‌توان گفت همان طور که در ایران رئیس ستاد را آوردند و رئیس دولت قرارش دادند براى کوبیدن احساسات ملت ایران آنجا هم رئیس ستادش را آوردند و رئیس‌الوزرا کردند براى کوبیدن احساسات ملت عراق (صحیح است)

اخبارى که این چند روزه به ما رسیده خیلى تأثرآور است که در خیابان‌هاى بغداد پایتخت عراق تانک‌ها به حرکت آمده و جماعتى از برادرهاى ما را شهید کردند من یقین دارم همان افراد عسگرى آنها راضى به این جریان نیستند (صحیح است)

اینها را به کره و اجبار براى برادرکشى مى‌فرستند (صحیح است)

و من یقین دارم که تمام ملل اسلامى در این پیش‌آمدى که براى ملت عراق شده است خیلى متأثر و متأسفند (صحیح است) و هر فردى از افراد ایرانى و سایر مسلمین در هر نقطه‌اى دسترسى پیدا کنند که با مجاهدین آزادی‌خواه عراقى کمک بکنند من یقین دارم که فروگذار نخواهند کرد (صحیح است) ولى چون در این موضوع مذاکره شد و اطاله کلام را برایش معنایى قائل نیستم به عرض خودم خاتمه می‌دهم و امیدوار هستم که نظرى که جناب آیت‌الله کاشانى داده‌اند عموم ملت ایران در مدت چند ساعت صبح شنبه هم دردى خودشان را ابراز کنند تا با ملت رشید عراق که مشغول فداکارى هست به این وسیله ابراز هم دردى شده باشد و دیگر به عرض خودم خاتمه مى‌دهم (نمایندگان - یقیناً خواهند کرد. احسنت)

نائب رئیس - آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى‏

خسرو قشقایى - آقاى رئیس همه آقایان رفتند.

دکتر فقیهى‌شیرازى - جناب آقاى رئیس اگر تصور می‌فرمایید که خسته شده‌اند می‌گذاریم براى جلسه بعد.

نائب رئیس - نه خیر بفرمایید عده کافى است.

دکتر فقیهى‌شیرازى - روزى که افتخار همکارى با آقایان محترم را پیدا کردم دو امید داشتم که شاید انشاء‌الله در دوره 17 انجام بشود یکى موضوع اصلاحات برنامه سیکل دوم متوسطه بود که اغلب و اکثر آقایان که آشنا به این امور هستند و در خارج هم که با یک یک آقایان صحبت کردم در حقیقت معترضند به این که این برنامه، برنامه بسیار سنگین و غیر مفیدى است خوشبختانه چون جناب آقاى دکتر سنجابى رئیس کمیسیون فرهنگ هستند امروز صبح وعده کردند که در این باب اقدام قانونى و مفید و سریع انجام بشود بنابراین امروز در این باره صحبتى نمی‌کنم قسمت دوم مربوط است به نواقص کار بهداشت و بهدارى کشور چه در وزارت بهدارى و چه در سازمان‌هایى که بهداشت و بهدارى در آنجا مؤثر است و اثر دارد اجازه می‌خواهم از حضور محترم آقایان نمایندگان که در این باب با این که یکى دو مرتبه هم بالاجمال صحبت شده است براى بار سوم ذهن محترم آقایان را متوجه این نکته بکنم که در این باره کمک مؤثرى بشود یقیناً آقایان نمایندگان محترم انتظار دارند که درباره بهداشت و بهدارى کشور اصلاحات اساسى صورت گیرد ولى به آنچه که تا به حال فرصت رسیدگى و اصلاح نشده همان موضوع بهداشت و بهدارى است.

گر چه لایحه ازدیاد سهم کشاورزان به این معنى تا حدى اشاره شد ولى با در نظر گرفتن نواقص کادر بهداشتى و بهدارى کشور مواد لایحه مزبور هم مکفى براى ترمیم ضایعات نیست و شوراى ده دهستان با نداشتن وسایط و وسایل لازم قادر به تأمین کامل بهداشت و بهدارى خود نیستند زیرا از یک طرف انواع و اقسام بیماری‌هاى خانمان برانداز، تراخم، مالاریا، سل و بیماری‌هاى زهروى مدت‌ها است که زندگى را بر مردم قراء و قصبات حرام کرده (نبوى - در شهرها نیست چه رسد به دهات) و از طرف دیگر غیرمکفى بودن تعداد پزشکان و گرانى روز افزون دارو‌ها مردم را سخت در عسرت گذاشته است.

به طور خلاصه وضع بهداشت و بهدارى مردم دور افتاده از مرکز بالاخص دهستانى‌ها و روستاییان نه چندان اسف‌انگیز است که بتوان به سادگى رفع محظور نمود. بودجه وزارت بهدارى نسبت به سایر وزارتخانه‌ها هم بسیار ناچیز و به همین سبب همین تعداد محدود و معدود آقایان پزشکان را هم وزارت بهدارى قادر به نگاهدارى نیست. بنابراین به جرأت مى‌توان گفت که در هیچ قریه و دهستانى دستگاه بهدارى وجود ندارد وانگهى تعداد بیماران و میزان ناخوشى آن قدر زیاد است که با این بودجه ضعیف وزارت بهدارى قادر به انجام کار اساسى نیست.

چون قرار است اصلاحاتى اگر به نظر می‌رسد یادآورى شود اینک فهرست نکاتى را که اجراى آن به نظر اینجانب از نظر تأمین بهداشت و بهدارى مردم قرا و قصبات مى‌تواند مؤثر واقع شود به عرض می‌رسانم امید است انشاء‌الله مورد توجه واقع شود:

1- در درجه اول اهمیت موضوع استحفاظ از امراض واگیر و مسرى است غالب این ناخوشی‌ها را مى‌توان به وسیله تلقیح واکسن ضدناخوشى از بین برده مانند (حصبه - دیفترى - سل) و همچنین مالاریا به وسیله معدوم کردن پشه و اگر این کار قریه به قریه و منطقه به منطقه صورت گیرد نیازمندى شدیدى هم به افزایش تعداد پزشک نیست و به این وسیله است که خواهیم توانست به طور یقین ریشه بسیارى از بیماری‌ها را قطع کنیم. کما این که اخیراً بنا بر تصمیم کمیته کنگره پزشکى رامسر (اداره املاک و مستغلات پهلوى) در قصبه رودهن این عمل را انجام دادند (خسرو قشقایى - اگر براى تبلیغات نیست بفرمایید براى جنوب هم از این کارها بکنند) پیشنهاد بنده هم براى همین است قرار است به زودى در تاکستان قزوین نیز انجام گردد و حتى از نظر درمانى نیز با تقسیم و توزیع کارت‌هاى بهداشتى در بین افراد شروع به مداواى اساسى بیماران گردیده و چون اداره املاک دارو‌هاى مورد حاجت را یک جا تهیه می‌کند نسبت به قیمت بازار بسیار ارزان‌تر تهیه شده و رایگان در دسترس کلیه بیماران قرار داده است پس انصافاً باید تصدیق کرد که این کار از جمله مساعدت‌هاى مؤثر و آبرومندی است که با توجه اعلیحضرت شاهنشاه نسبت به مردم قراء و قصبات شروع شده و امید می‌رود که روز به روز توسعه پیدا کند تاکستان فعلاً به عنوان قریه نمونه گرفته شده و به زودى نتیجه آن اعلام خواهد شد. چقدر به جا و به موقع است که وزارت بهدارى نیز به این عمل تأسى نموده و این خدمت عمومى را در تمام قرا و قصبات کشور بسط دهد.

مطلب دیگر که فوق‌العاده حائز اهمیت است موضوع گرانى داروها و عدم احتیاج نیازمندى نسب به پاره‌اى از آنها است. به طور کلى امروز داروهاى موجود در کشور از نظر احتیاج و یا نیمه ضرورى بودن و بالاخره عدم احتیاج به سه دسته منقسم مى‌شود.

داروهاى ضرورى مورد احتیاج مانند آنتى‌بیوتیک‌ها و هورمون‌ها.

داروهاى غیر نیمه ضرورى که با وارد کردن مواد اولیه آن مى‌توان آنها را در خود کشور تهیه نمود مانند اقسام ویتامین‌ها کلسیم و عصاره جگر در این باره با آقاى مدیر کل بنگاه رازى آقاى دکتر عزیز رفیعى مذاکره شد و ایشان نیز تهیه این قییل داروها را در خود کشور میسر دانسته‌اند انتظار دارم که این موضوع مهم سریعاً مورد توجه واقع شود زیرا از این رهگذر مقدار زیادى از اتلاف ارز جلوگیرى خواهد شد و به علاوه دارو به نسبت بسیار ارزانترى در دسترس نیازمندان قرار خواهد گرفت. دسته سوم داروهایى است که از نظر درمانى چندان مؤثر نیست تهیه‌اش در داخله کشور بسیار سهل و آسان است اگر دولت با در دست داشتن دو مؤسسه بزرگ و آبرومند رازى و پاستور به این موضوع حیاتى توجه کند از وجود دانشکده داروسازى و آقایان داروسازهاى ایران به نحو اتم و اکمل استفاده خواهد نمود فهرست چند قلم از داروهاى قابل تهیه در کشور به وسیله آقاى دکتر عزیز رفیعى مدیر کل بنگاه رازى نیز رسیده است که از حیث قیمت نسبت به بهاى فعلى بازار بسیار ارزان‌تر است و این فهرست نمونه را جهت تحقیق و اقدام به کمیسیون بهدارى مجلس تقدیم می‌کنم. بنابراین با در نظر گرفتن پیشنهادهایى که به عرض رسانیدم آقایان محترم نمایندگان تصدیق خواهند فرمود که توزیع کارت بهداشتى در قراء و قصبات و واکسیناسیون بر ضد ناخوشى‌هاى واگیر بدون مخارج اضافى نیمى از گرفتاری‌هاى مردم را رفع خواهد نمود و از سوى دیگر با استفاده استمداد از دو سه مؤسسه بزرگ رازى و پاستور مى‌توان غالب داروهاى گران قیمت را که از خارج وارد مى‌شود با قیمت بسیار ارزان در خود کشور تهیه نمود همکاران محترم به این دو پیشنهاد عطف توجه بکنند آن قسمتى که در کمیسیون بهدارى مجلس انشاء‌الله طرح مى‌شود از همکاران محترم توقع دارم توجه بفرمایند و آن قسمت که مربوط است به امور وزارت فرهنگ و برنامه سیکل دوم متوسطه که امروز صبح جناب آقاى دکتر سنجابى وعده کردند که در این باب مساعدت کنند عرض دیگرى ندارم بقیه وقتم را به آقاى حاج سید جوادى می‌دهم.

نائب رئیس - چهار دقیقه بیشتر وقت باقى نمانده است بفرمایید.

حاج سید جوادى - بله بنده هم با همان

+++

چهار دقیقه عرایضم را می‌کنم سلام من و سلام همکاران رشید و میهن دوست و خداپرست من و برادران دینى ایرانى به مردان پاک. شهیدان آزادى و برادران عراقى من باد که در راه سعادت اجتماع و حیات اجتماع از حیات مقصود تن و بدن صرف‌نظر کردند البته این جانبازى و رشادت و شهامت را من از آنها بعید نمى‌دانم چون گرد شمع وجود کسى هستند که در یک مکتب شهامت و شجاعت در این عالم بى‌نظیر بود در مکتب رشادت حسین بن على (ع) جانبازى کرده‌اند (صحیح است) البته برادران عراقى ما باید بدانند که هدف ما و آنها یکى است و قاعده انما المومنون اخوه چون همه مؤمنیم و مؤمن هدفش یکى است و آن رضاى خدا و تحصیل سعادت اجتماع است و این را به طور مسلم بدانید که ما تا آخرین نفس براى تقویت آنها و رسیدن به مقصود و منظورشان دست بردار نیستیم حتى از بذل مال و جان دریغ نخواهیم کرد (صحیح است) جوانانى که قد مردانگى علم کردند براى کندن ریشه کفر و قطع کردن ایادى استعماران و جوانان روح پاکى دارند که مورد تقدیر و تمجید همه را در مردان عالم است (صحیح است) من به نوبه خود تقاضا می‌کنم که از تعطیل روز شنبه تا ظهر دریغ نکنند (مهندس حسیبى - هیچ کسى دریغ نمی‌کند) و با این عمل خود تمام ایرانی‌ها حتى تمام قراء و قصبات ثابت کنند که برادران عراقى ما تنها نیستند (صحیح است) عرض دیگرى ندارم (احسنت)

دکتر شایگان - مختصر و مفید بود احسنت‏

 3- طرح و تصویب یک فوریت لایحه اصلاح قانون آموزش و پرورش

نائب رئیس - با اجازه آقایان وارد دستور مى‌شویم طبق تقاضاى عده زیادى از آقایان که در جلسه پیش قرائت شد فوریت لایحه آموزش و پرورش مطرح است که یک فوریتش باید تصویب بشود قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى امضاکننده‌هاى ذیل تقاضا داریم لایحه مربوط به اصلاح و تکمیل قانون آموزش و پرورش عمومى که در دوره شانزدهم به قید فوریت تقدیم شد و تا آخر دوره بلاتکلیف ماند به قید یک فوریت مطرح شده پس از طرح در کمیسیون‌هاى فرهنگ و بودجه به تصویب مجلس شوراى ملى برسد: ناظرزاده - مهندس حسیبى - دکتر بقایى - مهندس زیرک‌زاده - دکتر شایگان - انگجى - دکتر ملکى - دکتر معظمى - پارسا - حاج سید جوادى - شبسترى - جلالى - زهرى - مجدزاده - ملک‌مدنى - کریمى - مهدیه - نریمان - قنات‌آبادى - اخگر - مهندس غروى - شهیدى - کهبد - دکتر فاخر - نجفى - دکتر فقیهى‌شیرازى - امامى‌اهرى - مصدقى - ریگى - ذکایى - اقبال - وکیل‌پور - موسوى - خسرو قشقایى‏

نائب رئیس - آقاى ناظرزاده‏

ناظرزاده - در دوره 16 با مذاکرات مکرر و مفصلى که در مجلس شوراى ملى راجع به لزوم بهبود وضع فرهنگ و فرهنگیان شد وزارت فرهنگ درصدد برآمد که با توجه به تمام شکایات و درخواست‌ها و پیشنهادها لایحه‌اى مربوط به فرهنگ و فرهنگیان تهیه و تقدیم مجلس کند همکار و استاد محترم جناب آقاى دکتر سنجابى در زمان وزارت خودشان موفق شدند که براى این کار کمیسیون‌هاى متعدد تشکیل بدهند و پس از بررسى کافى لایحه‌اى تهیه کردند و به مجلس تقدیم داشتند این لایحه در مجلس معوق مانده و چند هفته قبل که کمیسیون فرهنگ تشکیل شد پیشنهاد شد که این لایحه جزء دستور مجلس قرار گیرد به همین جهت 34 نفر از آقایان نمایندگان براى این منظور طرحى تهیه کردند و به مجلس تقدیم داشتند البته مواد این لایحه پس از چاپ و انتشار به نظر آقایان نمایندگان محترم خواهد رسید بنده فقط اشاره می‌کنم که در این لایحه راجع به چند هزار نفر معلم قراردادى ماده‌اى پیش‌بینى شده که با توجه به سال‌هاى تدریس و سابقه خدمت آنها خدمتشان رسمى بشود دیگر این که عده‌اى از آموزگاران که فارغ‌التحصیل دانشسراى مقدماتى بودند پس از سال‌ها زحمت طبق مقررات خاصى موفق شدند که دوره دانشسراى عالى را بگذرانند و لیسانسیه دانشسرا بشوند و اینها امروز خدمت دبیرى را عهده‌دار هستند معلوم است کسى که هم مدارک تحصیلى دبیرى دارد و هم خدمت دبیرى را انجام می‌دهد باید هم از حقوق دبیرى استفاده کند و هم از پایه دبیرى (صحیح است) و همچنین کسانى که دبیر بوده‌اند و پس از دکتر شدن به سمت دانشیارى رسیده‌اند یا از دانشیارى به استادى از مزایاى مخصوص خودشان استفاده کنند و همچنین راجع به ماده 5 قانون تعلیمات اجبارى یک ماده‌اى در این لایحه پیش‌بینى شده است آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که هر سال از تمام وزارتخانه‌ها عده‌اى براى تکمیل معلومات خود به خارجه سفر می‌کنند اگر سفر این اشخاص لازم باشد حتماً سفر آموزگاران و دبیرانى که عهده‌دار تعلیم و تربیت جوانان این کشور هستند واجب‌تر خواهد بود یک ماده‌اى در ضمن این لایحه پیش‌بینى شده است که هر سال در حدود 20 نفر از آموزگاران و دبیران که سال‌هاى خدمت‌شان کافى باشد با توجه به سابقه آنها براى تکمیل معلومات خودشان به اروپا بروند و همان طور که عرض کردم این لایحه در دوره 16 از طرف جناب آقاى دکتر سنجابى تقدیم مجلس شوراى ملى شد ولى چون معوق مانده بود حالا با قید یک فوریت تقدیم مجلس شده است به این معنى که این لایحه وقتى که یک فوریتش تصویب شد می‌رود به کمیسیون فرهنگ و کمیسیون بودجه و در آنجا از روى دقت و تأمل به تمام موادش رسیدگى مى‌شود و آقایان محترم اگر پیشنهادى یا نظریه‌اى داشته باشند می‌‌توانند به کمیسیون فرهنگ و کمیسیون بودجه تسلیم کنند تا مورد رسیدگى قرار داده شود و حتى اگر در قانون استخدام جدید پیش‌بینى‌هایى شده باشد راجع به وضع استخدام این معلمین قراردادى البته از این لایحه حذف خواهد شد و بعد از این که در کمیسیون فرهنگ و بودجه کاملاً مورد رسیدگى قرار گرفت مجدداً به مجلس مى‌آید و در اینجا ماده به ماده خوانده مى‌شود و اگر آقایان با نظرى داشته باشند می‌توانند به صورت پیشنهاد در اینجا بگنجانند (صحیح است) فعلاً چون جزء تصویب یک فوریت این لایحه چیزى مطرح نیست با توجهى که عموم آقایان نمایندگان نسبت به فرهنگ و فرهنگیان دارند امید است که فرهنگیان کشور هم در مقابل توجه خاص مجلس در وظیفه خطیر و بزرگ تعلیم و تربیت جوانان کشور بیش از پیش کوشا باشند و پیش از این توضیحى بنده در این باره نمی‌دهم (احسنت، احسنت).

نائب رئیس - آقاى ملک‌مدنى جنابعالى اگر مخالفید بفرمایید.

ملک‌مدنى - بله مخالفم‏.

ناظرزاده - آقاى ملک جنابعالى چرا مخالفید؟

ملک‌مدنى - بنده خودم طرح را امضاء کردم علتى دارد که عرض می‌کنم عرض کنم بنده خودم این طرح را امضا کردم ولى الان این فکر اینجا به خاطرم آمد که این لایحه‌اى که در این دوره شانزده از طرف جناب آقاى دکتر سنجابى وزیر فرهنگ و نفت تقدیم مجلس شده متأسفانه در این مدت در مجلس باقى مانده بنده تذکرى که می‌خواستم در این مورد به عرض برسانم این است که عقیده ندارم که به کمیسیون فرهنگ و به کمیسیون بودجه ارجاع بشود و معتقدم که دو فوریتش را در مجلس تصویب بکنیم و جزء دستور جلسه آینده مجلس قرار بگیرد و این لایحه‌اى که مورد علاقه همه آقایان است زودتر از مجلس بگذرد من نگرانیم این است که مبادا به کمیسیون‌ها ارجاع بشود و به تأخیر بیفتد در نتیجه وقتى خبر را به مجلس بدهند که فایده نداشته باشد و ما نمونه‌هایى از این قبیل در مجلس داریم که همیشه خبرهایى که از کمیسیون‌ها به مجلس مى‌آید باز پیشنهادات داده می‌شود و باز روى آن بحث و صحبت شود و ممکن است به نتیجه نرسد اگر آقایان موافقت داشته باشند به فوریت دوم آن هم رأى بدهند که در مجلس مطرح بشود الان مدتى است که این لایحه را به مجلس داده‌اند و همه آقایان از این جریان مسبوقند به علاوه براى جلسه بعد چاپ و توزیع هم می‌شود و فى المجلس که مطرح نمی‌شود و بنده اعتقادم این است که این لایحه‌اى که سرنوشت فرهنگ و آموزگار و دبیر و دانش‌آموزان مؤثر است براى کشور هم لازم است که یک چنین قانون مفیدى را ما بگذاریم و تصویب بکنیم بهتر است که آقایان موافقت فرمایند که در مجلس مطرح شود خود آقایان اعضاى کمیسیون فرهنگ هم الان در مجلس حضور دارند و خود آقاى دکتر سنجابى گویا رئیس کمیسیون فرهنگ هستند که همین لایحه را موقعى که وزیر بودند تهیه کردند بنده نگرانیم این است که مبادا اگر چنانچه یک فوریت را تصویب کردیم و رفت به کمیسیون به تأخیر نیفتد و خداى نکرده براى این دوره این قانون از مجلس نگذرد (فرزانه - فوریت دوم را پیشنهاد بدهید) بله بنده اگر آقایان موافقت دارند پیشنهاد خواهم داد اساساً وقتى در مجلس لایحه شرکت ملى تلفن بگذرد کار مهمى در دستور نداریم و جلسات مجلس به نطق قبل از دستور اختصاص داده می‌شود چه عیبى دارد که یک لایحه مهم و اساسى در دستور مجلس قرار گیرد ما هم از اول جلسه مى‌نشینیم و این را مطرح مى‌کنیم و از آن نتیجه بگیریم و یک قدم اساسى و مفید بر داریم.

نائب رئیس - چون آقاى ملک‌مدنى به عنوان مخالف صحبت کردند و موافق بودند این است که رأى مى‌گیریم به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون فرهنگ و بودجه ارجاع خواهد شد.

4- طرح و تصویب فوریت لایحه راجع به زندانیان‏

لایحه دیگرى مربوط به آزادى و تخفیف مدت زندانیان است و تقاضاى فوریت براى آن رسیده فوریتش مطرح است پیشنهاد واصله قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى امضا‌ءکنندگان ذیل به استناد ماده 41 آیین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى تقاضا داریم لایحه مربوط به آزادى و عفو زندانیان که در دوره 16 قانونگذارى از طرف دولت تقدیم شده و تا آخر دوره بلاتکلیف مانده جزو دستور این دوره با قید یک فوریت مورد تصویب قرار گیرد. دکتر شایگان - اخگر - قنات‌آبادى - خسرو قشقایى - حاج سید جوادى - ناظرزاده - نریمان - مهندس رضوى - پارسا - اقبال - فرزانه - زهرى - کریمى - میلانى - حائرى‌زاده - ذکایى

+++

 - جلالى - وکیل‌پور - صفایى - نجفى - فردوسى - شبسترى.

ناصر ذوالفقارى - همه با این طرح موافقند.

دکتر معظمى - بنده شرحى نوشتم که بنده هم موافقم و امضاء می‌کنم‏.

اخگر - همه موافقند مخالفى ندارد.

نائب رئیس - آقاى اخگر موافقید توضیح بدهید.

عبدالرحمن فرامرزى - مخالفى که ندارد.

حائرى‌زاده - بنده مخالفم اجازه می‌فرمایید؟ (نائب رئیس - بفرمایید) این موضوع در دوره سابق خیلى جلب توجه کرد و جناب دکتر مصدق هم تشریف بردند در محبس و این لایحه هم آمد گرفتار تعطیل و تعویق شد براى جریان افتادنش هم همه امضاء کردند کسى هم با این موضوع مخالف نبود و نیست منتهى یک کمیسیونى در شهربانى تشکیل شد که دو جلسه هم من رفتم در آنجا براى این که زودتر این کار را سر و صورتى و سر و سامانى بهش بدهیم معاون شهربانى آن وقت آقاى سرتیپ همایون افسر یکى دو ماده پیشنهاد کرده بود که خیلى تسهیلات را بیشتر می‌کرد که جنبه جزاى تعلیقى را قانونى بکند و هم نسبت به کسانى هم که فعلاً در محبس هستند و براى بعدها هم یک ترتیبى بشود که از جنجال‌ها در محبس جلوگیرى بشود و یک ترتیبى داده شود که بعدها کمتر این جریان‌ها پیش بیاید من فکر می‌کنم که فوریت این را تصویب بکنیم و آقاى وزیر دادگسترى و آقاى وزیر کشور بیایند آقاى دکتر مصدق هم که خودشان این لایحه را دادند و اختیارات دارند ممکن است از ایشان خواهش بکنیم که همین را تصویب و اجرا بکنند و آن طرح اساسى را براى این که بعدها مردم بیچاره‌اى را به محبس نبرند و آنجا بلاتکلیف نگاه ندارند و آنهایى هم که هستند مطابق اصول دنیا‌پسند با آنها رفتار کنند پس از مطالعه کامل به مجلس بدهیم حالا بسته به نظر خود آقایان است.

عامرى - طرح این فوریت اشکال نظامنامه‌اى دارد مطابق ماده 116 و همچنین در قانون اساسى صریح است که هیچ طرح و لایحه‌اى بدون حضور نماینده دولت قابل طرح نیست.

نائب رئیس - مذاکره فعلاً در اصل طرح نیست در فوریت است آقاى اخگر.

اخگر - طرح فوریت این لایحه هیچ اشکالى ندارد براى این که خود جناب آقاى دکتر مصدق در 2 سال قبل این اقدام را فرمودند و در همان موقع هم مورد تصویب دولت ایشان بود حالا هم ایشان در رأس دولت هستند به هیچ‌وجه مخالفتى با مذاکره ندارد و به علاوه موضوع فوریت اول هم چیز مهمى نیست و اگر وزیر مربوطه حاضر باشد یا نباشد فرقى در عمل مجلس نمی‌کند سابقه هم همین طور بود که راجع به یک فوریت حضور وزیر را لازم نمى‌دانستند مطلب دیگر که باید توجه آقایان را جلب کنم این است که اساساً در کشور ما وضعیت مردم طورى است که در اروپا نیست در اروپا هر کسى مشغول زندگانى خودش است و همه کار می‌کنند نه در این کشور هر عائله‌اى که مرکب از چند نفر هستند یک نان‌آور دارند و اگر این یک نان‌آور از کار خودش بر کنار شود و زندانى شود نه فقط یک نان‌آور را حبس کرده‌ایم بلکه یک عائله را از نان خوردن باز داشته‌ایم. (عبدالرحمن فرامرزى - پس هر جنایتى مجاز است براى این که وقتى جانى را گرفتید نان‌آور یک عائله را گرفته‌اید) اجازه می‌فرمایید اگر بخواهید که مجازات جنایت را جناب آقاى فرامرزى حساب بفرمایید همین زندانى کردن زندانى‌ها خودش جنایت است براى این که کراراً رفته‌اند و بازرسى کرده‌اند در آنجا عده‌اى بلاتکلیف بوده است (نبوى - آن تقصیر مأمورین است) تقصیر هر کسى است آنها نباید در آنجا بمانند یک مستنطنقى یک کسى را احضار کرده قرار توقیف صادر کرد و امضاء کرده بعد مأمورینش عوض شده دو سال سه سال و بلکه هشت سال این بدبخت آنجا بدون تکلیف مانده کراراً در همین مجلس بود که یک وزیرى گفت که رفتم و دیدم یادم نیست یکى از وزرا بودند که فرمودند رفتم و دیدم سیصد و پنجاه نفر را آزاد کردیم این خودش بهترین دلیل است که سیصد و پنجاه نفر آنجا بودند و وزیر رفته و آنها را آزاد کرده این یکى و یکى دیگر اساساً این وضعیت زندان طرز بدى پیدا کرده آقا آنجا مهمانخانه شده غالب اشخاص شرور مثلاً در فصل زمستان جناب آقاى فرامرزى کار خلافى می‌کنند که آنها را ببرند آنجا توى زندان شام و نهارشان را بدهند (دکتر ملکى - از بیکارى است) این عیب هم هست به علاوه مقصود از زندانى کردن اشخاص اگر مجازات است این مجازات براى تنبیه است نه براى از بین رفتن خانواده‌ها وقتى یک کسى مقدارى از حبسش را در زندان به سر برده و موجب رضایت متصدیان زندان را فراهم کرده باشد یعنى تنبیه شده باشد ما هم قبول داشته باشیم که تنبیه براى تنبیه است چه علت دارد که بی‌خود آنها را نگاهداریم به علاوه شما یک زندان موقت در اینجا دارید که براى ششصد نفر ساخته شده غالباً به قدرى در آنجا ازدحام می‌شود که آنها باید بایستند و جاى خواب ندارند همین طور قصر که براى زندانیان قطعى است به قدرى پر شده و شلوغ شده که جایى دیگر ندارد بهترین ترتیب همین است که یک فوریتش را تصویب بکنید برود در کمیسیون البته اگر در آنجا کسى ایرادى داشت در کمیسیون مداقه مى‌شود و اصلاح مى‌شود یک سر و صورتى به کار این بیچاره‌ها که مدتى است در آنجا گرفتار هستند داده می‌شود.

نائب رئیس - پیش نهادى رسیده که قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که این لایحه مسکوت بماند. عبدالرحمن فرامرزى‏

دکتر معظمى - هنوز جزو دستور قرار نگرفته که این پیشنهاد قابل طرح باشد.

نائب رئیس - چون فعلاً اصل لایحه مطرح نیست و فوریتش مطرح است پیشنهاد شما آقاى فرامرزى قابل طرح نیست‏

نبوى - طرح این خلاف قانون است چون وزیر مربوطه نیست‏.

نائب رئیس - عرض کردم حضور نماینده دولت در موقع طرح اصل لایحه ضرورى است. در موقع فوریت اشکالى ندارد. رأى مى‌گیریم به فوریت اول لایحه زندانیان آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع مى‌شود.

5- ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نائب رئیس - لایحه ملى شدن تلفن مطرح است ولى چون آقاى وزیر پست و تلگراف تشریف نیاورده‌اند با اجازه آقایان ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(مقارن ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

نائب رئیس مجلس شوراى ملى - محمد ذوالفقارى

+++

سؤالات نمایندگان‏

مقام ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

خواهشمند است مقرر فرمایید یک نفر از طرف وزارت دفاع ملى هر چه زودتر براى پاسخ به سؤال ذیل در مجلس حاضر شود

به چه علت ستاد ارتش فرماندارى نظامى و دادسراى فرماندارى نظامى و دادرسى ارتش به بهانه‌هاى مختلف از همکارى با کمیته تحقیق خوددارى کرده‌اند.

رئیس کمیته تحقیق مجلس شوراى ملى‏

دکتر بقایى کرمانى.

مقام ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

خواهشمند است مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر دادگسترى هر چه زودتر براى پاسخ به سؤال ذیل در مجلس حاضر شوند.

در خصوص تعقیب مسئولین و مسببین فاجعه سى‌ام تیر ماه و تعقیب جنایتکاران چه اقدامى از طرف دادگسترى به عمل آمده است.

رئیس کمیته تحقیق مجلس شوراى ملى دکتر بقایى کرمانى‏

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى ایران شیدالله ارکانه‏

محترماً به عرض می‌رساند طبق اخبار واصله اخیراً در کشور دوست و همجوار ما ترکیه تبلیغاتى علیه ایران به وسیله فیلم‌ها و جراید منتشر شده خواهشمند است مقرر فرمایید از جناب آقاى وزیر خارجه سؤال شود در صورت صحت شایعه چه اقدامى معمول گردیده.

کریمى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

چون شایع است که جناب آقاى کاظمى مبالغ معتنابهى به عنوان مسافرت‌هایى که در ایسلند و دانمارک و نروژ و فنلاند کرده‌اند از وزارت امور خارجه دریافت داشته‌اند و به علاوه هزینه سفر مراجعت ایشان از سوئد به تهران چند برابر هزینه معمولى داده شده است لذا خواهشمند است مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر امور خارجه براى اداى جواب به سؤال زیر در مجلس حضور به هم رسانند.

وجوهى که بابت شرح سفر فوق‌العاده و مزایا و سایر مطالبات جناب آقاى کاظمى در زمانى که خود ایشان وزیر امور خارجه بوده‌اند به هر اسم و رسم به ایشان پرداخت شده بالغ بر چه مبلغ مى‌باشد؟ و مجوز پرداخت آنها چه بوده است؟

حسام‌الدین و وکیل‌پور.

مقام منیع ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

متمنى است به آقاى وزیر فرهنگ اطلاع فرمایید براى پاسخ به سؤال زیر در مجلس حضور به هم رسانند.

سؤال علت قبول داوطلب براى امتحان نهایى از عده به نام دبیرستان دارایى با وجود انحلال آن دبیرستان چه بوده و علت این که در صدور جواز امتحان تبعیض گردیده است چه مى‌باشد.

سید شمس‌الدین قنات‌آبادى‏

مقام ریاست مجلس شوراى ملى‏

خواهشمند است مقرر فرمایید به آقاى وزیر راه اطلاع دهند که براى پاسخ سؤال ذیل در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

با وجودی که در بودجه کل کشور و بودجه 27 ماهه سازمان برنامه براى حوزه فارس اعتبارات زیادى در سابق منظور گردیده ولى متأسفانه تاکنون هیچ اقدام مؤثرى نشده و در بودجه پنج ساله نیز براى این استان مهم آن طورى که استحقاق دارد برنامه مفیدى پیش‌بینى نشده است علت این موضوع چیست.

خسرو قشقایى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294780!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)