کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى
[1396/05/18]

جلسه: 41 صورت مشروح مجلس روز سه شنبه 6 تیرماه1323  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2- قرائت گزارش شعبه اول راجع به نمایندگى آقاى دکتر آقایان و موکول شدن به بعد

3- طرح گزارش مربوط به نمایندگى آقاى رحیم­زاده خویى از تبریز

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى

جلسه: 41

صورت مشروح مجلس روز سه­شنبه 6 تیرماه1323

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2- قرائت گزارش شعبه اول راجع به نمایندگى آقاى دکتر آقایان و موکول شدن به بعد

3- طرح گزارش مربوط به نمایندگى آقاى رحیم­زاده خویى از تبریز

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى امیر تیمور (نایب رئیس) تشکیل گردید .

صورت مجلس روز یکشنبه 4 تیرماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین با اجازه - آقایان : شجاع - قبادیان

غایبین بی­اجازه - آقایان: ذوالفقاری -کفایی - آصف - امامی - تولیت - تیمورتاش - ساسان - سیف­پور - تهرانچی – خلعت‌بری .

دیر آمدگان بی­اجازه - آقایان : بیات - خاکباز)

1-تصویب صورت مجلس

نایب رئیس- آقاى حکمت‏

رضا حکمت- جلسه گذشته که اعتبارنامه آقایان نمایندگان تبریز مطرح بود بنده اجازه خواستم از من سؤال نشد که آیا موافق بودم یا مخالف بنده را در صورت مجلس مخالف نوشته بودند در صورتی که بنده موافق بودم و به عنوان موافق اجازه خواسته بودم خواستم تقاضا کنم این قسمت اصلاح شود .

نایب رئیس- اصلاح می­شود. آقاى مجد ضیایى در صورت مجلس نظرى دارید؟

مجد ضیایی- آقاى ذوالفقارى را غایب بى­اجازه نوشته­اند و ایشان توسط من از مقام ریاست اجازه خواسته­اند .

نایب رئیس- به کمیسیون مراجعه می­شود و بعد از تصویب اجازه ایشان اصلاح خواهد شد. آقاى طباطبایی در صورت مجلس نظرى دارید؟

محمد طباطبایی- خیر قبل از دستور .

نایب رئیس- در صورت مجلس نظر دیگرى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

+++

2-قرائت گزارش شعبه اول راجع به نمایندگى آقاى دکتر آقایان و موکول شدن به جلسه بعد

نایب رئیس- چند نفر از آقایان اجازه خواسته­اند قبل از دستور صحبت کنند ولى چون وقت گذشته است اگر آقایان اجازه می‌فرمایند وارد دستور شویم و بعد از دستور هم مجال خواهد بود که آقایان صحبت کنند (صحیح است) حالا اجازه می­فرمایید وارد دستور شویم؟ (صحیح است) آقاى شریعت­زاده .

(آقاى شریعت­زاده مخبر شعبه اول گزارش انتخابات ارامنه جنوب و نمایندگى آقاى دکتر آقایان را به شرح زیر خواندند)

گزارش از شعبه اول به مجلس شوراى ملى‏

گزارش راجع به انتخابات ارامنه نقاط جنوب ذیلاً به عرض مجلس شوراى ملى می­رسد .

چندى بعد از انتشار فرمان انتخابات طبق مقررات ماده 14 قانون انتخابات انجمن مرکزى انتخابات ارامنه جنوب در فرماندارى تهران تشکیل گردید .

انجمن نامبرده پس از انتخاب هیئت رئیسه به شرحى که در صورت مجلس­ها و آخرین گزارش مفصل انجمن مزبور مندرج است به اجرا وظایف خود شروع نموده و براى تشکیل انجمن­هاى نظارت در شانزده حوزه فرعى و تهیه سایر مقدمات انتخابات تصمیمات مقتضى را اتخاذ و اجرا کرده است .

انجمن نظارت مرکزى در تهران از تاریخ چهارم آذرماه تا آخر وقت روز 11 آذرماه 1322 تعرفه توزیع و 3087 رأى اخذ و قرائت کرده است .

طبق صورت مجلس­هاى انجمن­هاى نظارت فرعى شانزده­گانه زیر موجود در پرونده انتخابات. بندر پهلوى- رشت- قزوین- خرقان- همدان- اراک- کمره- و خمین چاپلق- بربرود- ملایر- اصفهان- فریدن- اهواز و توابع- چهارمحال- مشهد- مازندران. انتخابات آن حوزه‌ها یعنى توزیع تعرفه و اخذ آراء قرائت آن انجام یافت ولى انجمن نظارت مرکزى طبق مندرجات گزارش مبسوط خود آراء حوزه‌هاى زیر را به جهاتی که ذیلاً ذکر می­شود غیر قابل احتساب تشخیص داده است .

الف- آراء حوزه­هاى فرعى مازندران به علت این که در موعد مقرر انجام نیافته و از حدود ماده 21 قانون انتخابات تخلف شده و صورت مجلس­هاى حوزه­هاى مازندران (به استثناى سارى) فقط از طرف سه نفر از اعضاى انجمن امضا شده است .

ب- آراء دو حوزه فرعى رشت و قزوین از نظر این که از حدود ماده 21 قانون انتخابات تخلف شده است .

ج- آراء حوزه فرعى خرقان به علت این که برخلاف ماده 20 آیین نامه انتخابات قرائت آراء یک ماه به تأخیر افتاده و صندوق آراء بدون نظارت انجمن در خارج از محل خود بلاتکلیف مانده است توضیحاً به عرض می­رسد که انجمن نظارت مرکزى انتخابات ارامنه جنوب انتخاب خرقان را به علل فوق­الذکر باطل تشخیص داده و در گزارش مبسوط انجمن لزوم تعیین مدت 20 روز براى تجدید انتخابات آن حوزه اعلام شده ولى وزارت کشور کتباً انجمن را به معمول نبودن رویه مزبور آگاه و اشعار نمود که آراء آنجا قرائت شده و صورت آن به انجمن ارسال گردیده .

انجمن نظارت مرکزى دو نفر از کارمندان خود را به منظور شنیدن توضیحات و تحقیق از نظایر این جریان به وزارت کشور فرستاده و بعد از استماع گزارش کارمندان خود بالاخره تشخیص داد که در مورد انتخابات خرقان نیز ماده 21 قانون انتخابات رعایت نشده و بدین جهت آراء آنجا را محسوب نداشته است .

د- بنابر رأى انجمن مرکزى آراء حوزه انتخابى آبادان از نظر این که قانون انتخابات مراعات نگردیده غیر قابل احتساب تشخیص شده است .

انجمن نظارت مرکزى نسبت به انتخاب حوزه­هاى فرعى دیگر به شکایاتى که رسیده بود دقت نظر کرده و به موجه نبودن شکایات واصله رأى داده است .

در عین حال انجمن نظارت مرکزى در گزارش مبسوط خود

+++

به انتخاب ارامنه چهار محال اصفهان روشى اتخاذ نموده که شایسته است توضیح شود .

اولاً- شکایات و اعتراضات واصله را (جزء در مورد عده رأى دهندگان) غیر موجه و مردود تشخیص داده است .

ثانیاً- انجمن مرکزى راجع به شکایات واصله دایر به این که در چهار محال 1700 نفر رأى دهنده سکونت ندارند مطابق اصول در مقام رسیدگى و تحقیق برآمده به این معنى که از مقامات رسمى کتباً راجع به عده رأى دهندگان در دوره­هاى قبل پرسش­هایى نموده به علاوه به پرونده­هاى ادوار گذشته مراجعه کرده است .

طبق مندرجات گزارش مبسوط انجمن مرکزى پس از مراجعه انجمن به پرونده­هاى دوره­هاى گذشته معلوم شد که در دوره­هاى سابق در چهار محال تا 1266 تعرفه هم توزیع شده است همچنین طبق مندرجات صورت مجلس مفصل انجمن مرکزى پاسخ وزارت کشور و فرماندارى محل واصله به انجمن صریح در این معنى است که جریان دوره­هاى گذشته است حیث شماره­هاى تعرفه­هاى توزیع شده مؤید صحت جریان انتخابات چهارمحال بوده و اضافه می­کند که شکایات واصله از تحریکات کسانى است که کاندیداى آنها موفق نشده است .

در هر صورت انجمن نظارت مرکزى به جاى این که ادله موجوده را مورد رسیدگى و سنجش قرار داده تصمیم صریحى اتخاذ نماید این وظیفه را انجام نداده و بالاخره به عنوان این که توضیحات مقامات رسمى راجع به عده سکنه و رأى دهندگان ارامنه چهار محال اصفهان روشن نیست در اتخاذ تصمیم نهایى و صادر کردن اعتبارنامه اقدام نکرده است .

فرماندارى تهران صورت آخرین جلسه انجمن نظارت مرکزى و پرونده انتخابات را به پیوست نامه شماره 445 مورخ 16 اردیبهشت 1323 به وزارت کشور ارسال نمود .

نامه مزبور و صورت مجلس پیوست آن نشان می­دهد که فرماندارى تهران عده­اى از اعضا على البدل را براى تشکیل انجمن و اتخاذ تصمیم نهایى دعوت کرده است ولى عده کافى از اعضاء انجمن حضور به هم نرسانیده و اکثریت حاصل نشده و بنا به تشخیص حاضرین مندرج در صورت مجلس مزبور عده­اى از غایبین مستنکف از حضور شناخته شده و بدین جهت پرونده انتخابات به وزارت کشور ارسال گردید تا مطابق تقاضاى انجمن مرکزى مجلس شوراى ملى قضاوت نماید .

شعبه اول پس از قرائت محتویات پرونده و دقت در جریانى که خلاصه آن در این گزارش به عرض رسید با اکثریت آراء خوددارى انجمن مرکزى را دراظهار رأى قطعى نسبت به انتخاب چهار محال اصفهان و نیز خوددارى از صدور اعتبارنامه را غیر موجه تشخیص می­دهد و با اکثریت آراء نمایندگى آقاى دکتر الکساندر آقایان را که با داشتن 5743 رأى از 11568 رأى حائز اکثریت است تصدیق و گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می­کند .

نایب رئیس- آقاى دکتر کشاورز .

دکتر کشاورز- مخالفم .

نایب رئیس- آقاى فداکار .

فداکار- بنده هم مخالفم .‏

نایب رئیس- به جلسه بعد موکول می­شود .

3 - طرح گزارش مربوط به نمایندگى آقاى رحیم­زاده خویى از تبریز

نایب رئیس- در دستور اعتبارنامه چند نفر از آقایان نمایندگان تبریز است اما به واسطه غفلتى که در طبع گزارش­هاى کمیسیون در مطبعه به عمل آمده است متأسفانه خبرهاى چاپى موجود نیست ولى به نظر بنده مانعى نخواهد بود اگر مجلس موافقت کند مطرح می­شود (همهمه نمایندگان)

جمعى از نمایندگان- مانعى ندارد- مطرح شود .

عده دیگر از نمایندگان- مانع دارد باید بماند براى جلسه بعد .

نایب رئیس- اعتبارنامه آقاى رحیم­زاده خویى از تبریز مطرح است. آقاى شریعت­زاده .‏

مهندس فریور- باید طبع و توزیع شود .

نایب رئیس- به عرض مجلس رسید که طبع و توزیع نشده است .‏

مهندس فریور- نمی­شود برخلاف نظامنامه است

+++

دشتى- اگر نظامنامه مانع است نمی­شود مطرح نمود باید طبق نظامنامه عمل کرد .

نایب رئیس- مخالف نظامنامه که مجلس رفتار نمی­کند حالا رأى می­گیریم اگر مجلس موافقت کرد مطرح می­شود.

مهندس فریور- بر طبق نظامنامه باید 24 ساعت قبل از طرح طبع و توزیع شود.

نایب رئیس- از یک طرف نظامنامه می­گوید باید طبع و توزیع شود از یک طرف هم تصریح می­کند که در این جلسه مطرح شود حالا بسته است به نظر مجلس. آقاى نقابت نظرى دارید؟

نقابت- عرض کنم راجع به انتخابات و طرح اعتبارنامه نمایندگان فقط ماده 5 را داریم که اگر در جلسه قرائت شد و مخالفت شد جلسه بعد مطرح می­شود .

جمعى از نمایندگان- صحیح است .‏

مهندس فریور- نوشته شده در آن جلسه مطرح نمى­شود .

نقابت- یعنى در جلسه بعد مطرح می­شود .

مهندس فریور- نه خیر آقا جلسه بعد نمی­شود .

نقابت- اجازه می­فرمایید بنده ماده را بخوانم ماده صریح است و به شرح زیر ماده 5 را خواندند:

ماده پنجم- پس از آن که مخبرین راپورت­هاى شعب را در مجلس قرائت نمودند در مورد انتخاباتى که صحت آن را شعبات تصدیق نموده و در مجلس معارض ندارند مجلس براى هر یک جداگانه رأى می­دهد و رئیس اسامى آنهایی که صحت انتخابشان محقق شده اعلام می­کند در صورتی که راپورت شعبه مشعر بر عدم صحت انتخابى باشد یا این که در باب انتخاب شخصى از بین نمایندگان معارض باشد مباحثه آن در همان روزى که راپرت قرائت می­شود واقع نخواهد شد .

مهندس فریور- توجه نمودید نوشته در همان جلسه مطرح نمی­شود .

نقابت- اجازه بفرمایید عرض بنده تمام بشود بعد هم نوبت آقاى مهندس فریور است عرض به حضورتان این که قید نموده در آن روز مطرح نمی­شود البته اگر هیچ وقت مطرح نکنیم خلاف مصلحت است پس باید جلسه بعدى را قرار بدهیم و در اولین جلسه بعد که مجلس تشکیل می­شود و آن اعتبارنامه مطرح می­شود (صحیح است) و هیچ وقت چند جلسه فاصله نداشته مگر با اجازه مجلس اما راجع به طرح گزارش­ها گزارش­هایى است که از کمیسیون­ها مى­آید کمیسیون دارایى، کمیسیون دادگسترى و سایر کمیسیون­ها نه از شعبه زیرا راپورت شعبه آمد و قرائت شد و به استحضار آقایان رسید این فاصله براى این است که اشخاصى که موافقند و یا مخالفند در ظرف یک زمانى بروند مراجعه کنند به اسناد و ادله آن و آن راپرت که 24 ساعت قبل باید طبع و توزیع شود مربوط به راپرت کمیسیون­هاست و این راپرت از شعبه آمده نه از کمیسیون .‏

نایب رئیس- اجازه بفرمایید آقا- به نظر بنده همان طور که ماده 5 را آقاى نقابت قرائت کردند و به نظر مجلس رسید طرح جز در مجلس هیچ منبع نظامنامه ندارد و ماده 5 هم صراحت دارد بنابراین اگر موافقت بفرمایید مطرح می­کنیم .‏

مهندس فریور- بنده آقا عرض دارم .

مجد ضیایی- بنده اخطار نظامنامه دارم .

نایب رئیس- بفرمایید .

مجد ضیایی- ماده 26 می­گوید: راپورت کمیسیون در خصوص طرح یا لایحه قوانینى که به آن ارجاع شده در مجلس علنى داده می­شود و در صورتی که مجلس تصویب نماید در همان جلسه قرائت می­شود. راپرت مزبور به استثناى مواردی که مجلس فوریت آن را تصدیق می­کند لااقل 24 ساعت قبل از مباحثه طبع و توزیع می­شود .

نایب رئیس- آقا این اخطار شما وارد نیست. آقاى مهندس فریور .

مهندس فریور- بنده نمی­دانم چطور است که گاهى اوقات در این مدت قلیلى که بنده در اینجا هستم مراعات مواد نظامنامه می­شود واجب و ترکش حرام و گاهى اوقات خیلى مبهم و بسته به نظر مجلس است حالا بعضى­ها ممکن است

+++

بگویند آقا سابقه فلان قسم است بنده در این دو سه ماهى که اینجا بودم ده دفعه سابقه عمل نشان داه است که راپورت شعبه راجع به انتخاب یک کسى مطرح شده و نسبت به آن مخالفت شده در جلسه بعدى هم مطرح نشده سه جلسه بعد هم مطرح نشده و یک ماه عقب مانده است .

نقابت- عرض کردم مگر با اجازه مجلس .

مهندس فریور- اجازه بدهید آقا همان طوری که شما فرمایش فرمودید و به بنده تذکر دادید و اطاعت کردم جنابعالى هم کمى مهلت بدهید. بلى به هر صورت یکى راجع به انتخاب خود من در جلسه بعدش مطرح نشد آخر آقا یک بام و دو هوا که به این صراحت نمی­شود آن وقت آقا گذشته از همه چیز بنده الان می­خواهم رأى بدهم چون راپرت چاپى نرسیده و اصلاً درش مطالعه نکرده­ام چطور می­توانم رأى بدهم همه آقایان همه همین طورند .

نایب رئیس- همان طور که به عرض رسید براى طرح آن هیچ مانع نظامنامه نیست بنابراین مجلس هم موافقت کرد .

مهندس فریور- پس اقلاً رأى بگیرید آقا. . . .

نایب رئیس- آقاى شریعت­زاده .

شریعت­زاده- اجازه­اى که بنده خواسته بودم راجع به همین موضوع بود .

نایب رئیس- آن تمام شد بفرمایید مخالفت خودتان را اظهار کنید .

شریعت­زاده- طرح اعتبارنامه آقاى خویى موقعى به دست بنده داده که راجع به انتخابات شهر تبریز و اطرافش حقایقى را به عرض نمایندگان ملت برسانم بنده آقاى خویى یا سایر آقایان را درست نمی­شناسم از این نظر است که لازم است تذکر بدهم که من در مخالفت با اعتبارنامه ایشان هیچ نظر شخصى ندارم به نظر بنده احترام به احساسات یک قسمتى از ملت ایران یعنى اهالى تبریز است که آنجا مهد پرورش آزادى ایران و موجد اساس مشروطیت است (صحیح است) از این نظر اگر من در نتیجه مطالعاتى که کرده­ام و اطلاعاتى که به دستم رسیده با این که متوجه شدم اصل آزادى و صحت جریان و اصل حاکمیت قانون در انتخابات آنجا مراعات نشده است اگر تشخیص خودم را به عرض مجلس شوراى ملى نمی­رساندم به نام مخالفت مسلماً در برابر ملت ایران مسئول بودم از این نظر است که لازم می­دانم توضیحاتى به عرض مجلس شوراى ملى برسانم بنده در پیشگاه نمایندگان ملت اعلام می­دارم که در انتخابات تبریز تهدید و تطمیع و بسیارى از اعمال دیگرى که محتاج به توضیح نیست به وقوع پیوسته (فرمانفرماییان- و سایر جاها) بنابراین وظیفه نمایندگان ملت ایران است که صداهاى اهالى آذربایجان را که به وسیله شکایت­نامه­ها در همین پرونده منعکس شده است مورد توجه مخصوص قرار بدهند در مقدمات انتخابات اشخاصی که نظرهاى مخصوصى داشته­اند وسایل کار و متصدیان آن زمانرا تطمیع کرده­اند براى این که انجمن نظارت مطابق میل آنها تشکیل شود این حقیقتى که عرض می­کنم در پرونده منعکس است به علاوه یک حقیقتى است که در شهر تبریز در پیشگاه تمام معتمدین و مبصرین آن شهر ثابت است اینجا است که مجلس باید یک قضاوت سیاسى متکى به اصل عدالت بکند زیرا که این وقایع انعکایش به کیفیتى که از نظر قانونى همان طوری که در پیشگاه یک محکمه قضایى مؤثر می­تواند باشد در عمل انتخابات غیرممکن است و از همین نظر است که مقنن قضاوت در خصوص انتخابات را به مجلس شوراى ملى تفویض کرده چرا براى این که مجلس لسان احساسات ملت باشد و تحت تأثیر دقت و مطالعه بی­طرفانه با اعمال نیروى علمى و احساسات پاک حقیقت را کشف کند و این به هیچ وجه پاى بند نظامات و قواعدى که در قوه قضاییه معمولاً باید جارى باشد نمی­تواند باشد از این نظر است که بنده می­خواهم عرض کنم طبع این خبر و نشرش بین نمایندگان ملت ضرورت قطعى داشته است به علاوه بنده در عین حال که به اراده نمایندگان ملت اطاعت می­کنم و تعظیم می­کنم که از نظر روح و مفاد عمومى نظامنامه نمى­بایستى این مطلب در این جلسه طرح شود .

بعضى از نمایندگان- (صحیح است)

شریعت­زاده- زیرا شعبه و کمیسیون همه اینها عوامل کار

+++

و سازمان­هاى کار در مجلس هستند و دلیلى ندارد در موردی که خبر کمیسیون­ها بایستى طبع شود خبر شعبه طبع نشود .

نایب رئیس- خارج از موضوع است .‏

شریعت­زاده- چه فرمودید؟

نایب رئیس- عرض کردم چون این قضیه تمام شد از موضوع خارج است .‏

شریعت­زاده- خیلى مربوط به موضوع است. بعضى از کاندیدها از یک جریان خلاف حقیقتى در مورد انتخابات شهر تبریز استفاده کردند در این موضوع بنده با دقتى که ضرورت داشت در پشت همین تریبون توضیحاتى به عرض نمایندگان ملت رساندم ثابت کردم که هیچ یک از مقامات غیر ایرانى در کار انتخابات که اختصاص به ملت ایران دارد دخالت نکرده است و نباید هم بکنند و علاوه بر این که این مطلب حقیقت نداشته است و یک عده از این انتشار خلاف حقیقت سوء استفاده کرده­اند این موضوع هم بایستى مورد توجه کامل آقایان نمایندگان ملت واقع شود. چرا از این نظر که با تمام قوایی که از ملت ایران ناشى است براى تقویت و خدمت به اصل آزادى دنیا کمک کرده­ایم کمک به ملت­هایى کرده­ایم که آنها براى در هم شکستن استبداد و خودسرى و تثبیت اصل آزادى در دنیا جانفشانى می­کنند بنابراین ما همه باید قطع داشته باشیم که نسبتى که حاکى از مداخله در امور انتخاباتى داده می­شود مقرون به حقیقت نیست (صحیح است) پس آن کسانى که از این انتشارات خلاف حقیقت سوء استفاده کرده­اند حتى نسبت به احترام حسن رابطه تغییر ناپذیر ملت ایران و ملل متفق که وظیفه خود را انجام نداده­اند از این نقطه­نظر قابل توجه است که این فهمیده شود اشخاص وضعیت اخلاقیشان چیست. و از همین نظر بوده است که یک قسمت از ملت ایران یعنى انتخاب کنندگان حوزه انتخابى شهر تبریز این حقیقت را تشخیص داده و نسبت به یک عده­اى از همین کاندیدها که می­خواستند از این انتشارات خلاف حقیقت استفاده بکنند تنفر خودشان را اظهار کردند و آنها موفق نشدند. در نتیجه این جریاناتى که عرض کردم کسانی که که می­خواستند از این انتشار خلاف حقیقت استفاده کنند تشخیص دادند که در عین حال باید از موقعیت یکعده از کاندیدهایى که زمینه محکم محلى دارند استفاده کنند از این نظر تحت تأثیر همان تهدیدات این عناصر را هم با خود تلفیق کردند و از قواى آنها استفاده کردند اینجا است که یک مسئله قضایى پیش می­آید و آن این است (من نظر قضایى خودم را اظهار می‌کنم و امیدوار هستم که چون با حسن نیت است مورد دقت واقع شود) در هر یک از این موارد کسانى که داراى زمینه محلى و رأى بوده­اند و وسایل تهدید آمیز در مورد آنها به کار نرفته است و در هر صورت در نتیجه جریان عادى انتخاب شده­اند آنها انتخابشان قابل تردید نیست و از همین نظر من به انتخاب آنها موافقت کردم این نکته را براى آن کسانى که بدون مطالعه تصور می­کنند از نظر اصول ضرورت قطعى دارد که اگر با انتخاب یعنى نمایندگى یکى مخالفت شد نسبت به همه مخالفتش اتوماتیکمان حتى است عرض می­کنم که این اشتباه است مطلبى که به استدلال بنده مربوط است این است که بعد از اعلام ختم انتخابات و اعلام نام حائزین اکثریت چنان که پرونده­ها نشان می­دهند شکایت بسیارى که قبل از اعلان ختم انتخابات واصل شده بود و شکایات واصله بعد از آن پرونده­ها را پر کرده­اند این شکایات از کیست و شاکیان چه اشخاصى هستند اینها از توده بى­آلایش و پاک و از افراد محترم و موثق آذربایجان بوده و بالاخره نداى قلب کسانى است که ملت ایران از آنها باید حق­شناسى بکند براى این که آنها در حفظ اساس مشروطیت و آزادى ایران خدمت کرده­اند (صحیح است) شکایات واصله به حدى اعضاى هیئت نظارت مرکزى را در تحت تأثیر آورده (زیرا نداى حقیقت است و نداى حقیقت همیشه مؤثر است) که بین آنها راجع به بطلان انتخابات و لزوم تجدید انتخابات بحث طولانى شده و در نتیجه مباحثه زیاد بالاخره پیشنهاد شد که رأى مخفى گرفته شود فورمولى که براى گرفتن رأى مخفى انتخاب شده است دو تا جمله است یکى لازم هست یکى لازم نیست- بنابر معهود بین اعضاى انجمن لازم هست یعنى بطلان و تجدید لازم است و بنابر معهود بین آنها لازم نیست یعنى انتخابات صحیح است این مباحثه بیش از ده ساعت

+++

در انجمن به طول انجامیده بالاخره در نتیجه مشاوره چنان که گفته­اند قرار شد رأى مخفى گرفته شود از عده حضار 6 نفر رأى دادند یعنى بطلان و تجدید لازم است سه نفر رأى دادند لازم نیست یعنى چون مباحثات شده است در انجمن بالاخره در نتیجه پیشنهاد رئیس انجمن که این رویه منشأ یک مشکلاتى است خوب است این رأى را تغییر بدهیم آقایان‏ می­دانند که از اصول یک سازمانى که در حدود قوانین مربوطه رأى داده دیگر مجاز در تجدید نیست مگر این که قانون اجازه بدهد اینها این رأى را تغییر داده‌اند گفته­اند بهترش این است که به این آقایان اعتبارنامه داده نشود چون مشکلات بسیار است اوضاع یک طورى سخت است که اگر ما بخواهیم قضاوت حقه کنیم دچار یک مشکلاتى می­شویم قضاوت را به مجلس هم نوشته شده است و فرداى آن روز بعضى از این کاندیدها که نامشان را نمی­برم با استاندار ملاقات کرده و انتشار دادند که اشخاص دیگرى هم مداخله داشته ولى البته این نسبت صحیح نیست بالاخره گفتند بهترش این است که اعتبارنامه بدهیم بعد در آن روز آن قسمت اخیر خبر صورت مجلس تغییر پیدا کرده است حالا خود این صورت مجلس هم ماده شش آن که همان قسمت اخیر است بسیار قابل مطالعه است و بنده آن را یادداشت کردم و با آن که آن کس نوشته است خطش خوب نیست و اگر بد بخوانم معذور هستم (آن رفیق بنده هم ممکن است از من گله بکند که چرا گفتم خطش خوب نیست) دقت در این قسمت می­تواند هر شخص محقق را به کشف حقیقت موفق بکند می­گوید که چون اعتراضاتى که در ضمن لوایح وارده ذکر شده خلاصتاً راجع است به کیفیت جریان انتخابات و عدم صلاحیت در خصوص این که انتخابات بعضى از نواحى تجدید و یا این که قبل از صدور استوارنامه رسیدگى در مورد اعتراضات اساساً به نظر مجلس شوراى ملى واگذار شود چون هر یک از این نظریات متضمن محظورات و اشکالاتى بود که انجمن نتوانست در آن قسمت­ها تصمیم قطعى اتخاذ نماید چرا انجمن توانست تصمیم اتخاذ کند؟ انجمن باید در نتیجه آزادى که قانون اساسى به او داده است همیشه آزادانه تصمیم خودش را اتخاذ کند انجمن نباید هیچ جنبه را جز آن جنبه­ای که دولت ایران بر طبق قانون اساسى معین کرده است چیز دیگرى را نگاه بکند. (نمایندگان صحیح است). لذا براى رفع هر گونه سوء تفاهم (این جمله خودش قابل تفسیر است) بالاخره امضاءکنندگان زیر چنین مقتضى دانستند که استوارنامه­ها صادر و عین پرونده­هاى اعتراضات و شکایات در ضمیمه همین صورت مجلس به مجلس شوراى ملى تقدیم گردد و رسیدگى نسبت به کلیه اعتراضات و قضاوت آن موکول به نظر نمایندگان مجلس شوراى ملى بشود. بنابراین در تاریخ روز یکشنبه 24 اردىبهشت ماه 1323 این تاریخ هم برخلاف حقیقت است براى آن که روز بعد که آن صورت جلسه اصلى که از بین رفته است و مورخ به تاریخ 24 بوده است و این قسمت نوشته شده انحلال انجمن نظارت تبریز اعلان و 16 فقره پرونده­هاى راجع به انتخابات تبریز و توابع و اعتراضات آن به وسیله استاندارى سوم به مجلس شوراى ملى تقدیم گردید به امضاى 5 نفر از اعضاى انجمن عرض کنم حالا این یک قسمت است از دقت در این قسمت و از مقدمات همین صورت مجلس این طور اکتشاف می­شود. چون این صورت مجلس مشتمل بر یک مقدماتى است که از نظر اصول و قواعد نتیجه­اش اتوماتیکمان باید این باشد که تجدید بشود انتخابات یا به قضاوت مجلس شوراى ملى واگذار شود البته خود این موضوع هم یکى از آن دلایلى است که لازم می­شود اعتبارنامه طبع شود تا آقایان صورت مجلس را ببینند زیرا مقدمات این صورت مجلس موضوعى را که عرض کردم نشان می­دهد و این خود یکى از دلایل مؤثر اعتراضاتى است که عرض کردم مطلب دیگرى که لازم است به عرض نمایندگان برسانم راجع به نماینده است که حالا بنده به عنوان مخالفت با اعتبارنامه او صحبت می­کنم بر طبق محتویات پرونده وقوع تطمیع در این مورد هیچ محل تردید نیست و مخصوصاً در صورت جلسه رسمى

+++

و فوق­العاده هیئت نظار انجمن آذرشهر که مستقیماً براى انجمن نظارت مرکزى تبریز فرستاده شده و این صورت مجلس را باز بیمه کرده­اند و این هم رسید پستخانه است که فرستنده­اش را به انجمن نظارت مرکزى معین می­کند این صورت مجلس حاکى است که برادر کسى که بنده با اعتبارنامه­اش مخالفت می­کنم (نمایندگان- اسمش چیست؟) آقاى خویى مشغول تطمیع بوده و پرونده تنظیم شده. علاوه بر این لازم است به اطلاع نمایندگام معظم برسانم چندین پرونده تهدید و تطمیع دیگر هم تشکیل شده و این پرونده­ها که تاکنون نظیرش را ندیده­ام از حیث تفصیل مشتمل بر تمام این حقایقى است که بنده به عرض مجلس شوراى ملى رساندم بنابراین نتیجه می­گیریم که این انتخابات صحیح نیست و تحت تأثیر تطمیع و تهدید صورت گرفته و على رغم احساسات آن قسمت از ملت ایران که برگردن این مملکت حق دارند یعنى اهالى تبریز به وقوع پیوسته و ما باید در سایه شهامت اخلاقى و انصاف و عدالت حق­شناسى به احساسات اهالى احترام بگذاریم و انعکاس شکایات و نداهاى آنها را که از این پرونده­ها می­توانیم درک کنیم تحت نظر بگیریم و متوجه باشیم که ما در برابر ملت ایران مسئول هستیم و اشخاص مسئول نباید تحت تأثیر هیچ نوع احساسات واقع بشوند مسئولیت منشاء یک وظایفى است که به آن وظایف هر کس بازى بکند قابل احترام نخواهد بود بنابراین بنده استدعا می­کنم که با در نظر گرفتن این توضیحات آقایان تصمیمى بگیرند که آن قسمت از ملت ایران انتظار دارد. آنها انتظارشان این بود که اعضا انجمن نظار اتخاذ کنند تصمیمى را که اعلام کنند انتخابات باطل است ولى متأسفانه این طور نشده است حالا امیدوار هستم که آقایان نمایندگان توضیحات بنده را مورد توجه قرار بدهند و وظیفه­اى را که قانون اساسى براى آنها مقرر داشته است با نحوه رضایت بخشى انجام بدهند .

نایب رئیس- آقاى دکتر کشاورز پیشنهادى فرموده­اند که قرائت می­شود:

دکتر کشاورز- پس می­گیرم آقا .

نایب رئیس- بسیار خوب. آقاى امینى .

امینى- همکار محترم آقاى شریعت­زاده در حدود 11 فقره ایراد داشتند در پرونده تبریز راجع به انتخابات آنجا که بنده بر حسب وظیفه مخبرى شعبه ناچارم نسبت به آنها دفاع بکنم اول راجع به این قسمت بود که آزادى انتخابات در تبریز جارى نبوده است علاوه بر این که نسبت به این موضوع مدرکى نشان ندادند و دلیل مقنعى بیان نفرمودند پرونده تبریز حاکى بر این است که مبارزه شدید انتخاباتى در آنجا حکمفرما بوده است زیرا همان طور که در جلسه پیش به عنوان مقدمه عرض کردم تعداد آراء کاندیداها در حدود صد- صد و پنجاه و دویست تا با هم فاصله دارد در حدود صد و کسرى کاندیدا در تبریز بوده است با این حال تصدیق می­فرمایید مبارزه شدید انتخاباتى بوده است و این قسمت را نمی­شود انکار کرد که از هیچ نوع آزادى انتخابات جلوگیرى نشده است و بنده مخصوصاً یک قسمت را تذکر می­دهم و آن راجع به شکایاتى بود که آقاى سرتیپ­زاده خودشان کرده بودند با چند نفر دیگر راجع به بدى وضع جریان و عدم آزادى انتخابات و خود ایشان انتخاب شدند با همان انجمن و با همان وضعیت و خود آقاى شریعت‌زاده هم شاید این را منکر نباشند که اگر آزادى انتخابات نبود آقاى سرتیپ­زاده که هم به کیفیت انجمن ایراد داشتند و هم به آزادى انتخابات به الطبع نمی­شدند. فرمودند تطمیع و تهدید در بین بوده است بنده خیلى خوشوقتم که همان مدارکى که فرمودند به عنوان تهدید و تطمیع در پرونده منعکس است و از نظر شعبه مکتوم بوده است آنها را به جز می­فرمودند که ما بتوانیم از آنها استفاده کنیم و نظر آقایان روشن شود. نسبت به کیفیت انجمن نظارت فرمودند انجمن نظارت که در تبریز تشکیل شده آنجا مخصوصا خود آقاى سرتیپ­زاده جزء آن بودند در یک موقع که صحبت آزادى بود یا چه بود اعتراض کردند و از طرف وزارت کشور انتخابات تبریز را توقیف کردند بعداً سعدالله عضدى رفت آنجا و پس از هشت ماه رسیدگى سعدالله عضدى را اگر آقایان با او آشنایى داشته باشند تصدیق مى­فرمایند

+++

که یک مرد بى‌غرض و بى‌نظرى است (صحیح است) ایشان پس از رسیدگى کامل به این جریان گزارش جامعى دادند به وزارت کشور مبنى بر این که اعضاى انجمن از معاریف تبریز بوده­اند مخصوصاً آقاى سراج میر که رئیس انجمن است گمان می­کنم مورد توجه تمام آقایان تبریزی­ها باشند و یکى از اشخاصى است که عموم به او اعتماد دارند بنابراین نسبت به صلاحیت انجمن بنده معذرت می­خواهم از این که باید قائل شد انجمن بسیار صالحى بوده است. اشاره فرمودند که مقاماتى که صلاحیت نداشتند ممکن است در انتخابات دست داشتند یا وارد شده­اند بنده عرض می­کنم که اولاً این مقامات به شهادت خود جنابعالى آقاى شریعت­زاده همان مقامات یا مقامات دیگرى با انتخابات جنابعالى در مازندران مخالفت کردند ولى ملاحظه فرمودید که نظر عموم و نظر اکثریت و نظر ملت بر این شد که جنابعالى را در این مجلس نداشتیم فرمودند اشخاصى که نباید انتخاب می­شدند با اشخاصى که صالح بودند و زمینه محلى داشتند بستگى پیدا کردند و ائتلاف پیدا کردند و ائتلاف در مورد انتخابات مشروع است اگر دقت بفرمایید احزاب با هم ائتلاف می­کنند با هم کمک می­کنند مثلاً یکى از آن آقایان که جنابعالى به ایشان ایراد کردید آقاى رحیم­زاده خوئى در این قسمت با آقاى اسکندرى یا آقاى ثقه­الاسلامى یا کسانى که معروفیت و زمینه محلى داشتند با هم ائتلاف کردند و گفتند ما با هم کمک می­کنیم مساعدت مى­کنیم به نظر بنده این ایراد واردى نیست. در یک قسمت فرمودند که اگر آنچه که به طور کلى می­توانم ایراد کنم یعنى حقیقتاً اگر به جریان این انتخاباتى ایراد می­شود و آن انتخابات را از جریان عادى و صحیح خارج می­دانم آن اعتراضات نسبت به تمام کاندیداها وارد نیست یعنى اگر آقایان رأى دادید به چهار نفر از وکلاى تبریز و آنها را وکلاى صحیح تشخیص دادید و روى همین جریان نسبت به سایر آقایان صحیح نمی­دانید این قضاوت خیلى عادلانه نیست اگر جریان بد است نسبت به عموم وکلاى تبریز بد بوده است نمی­شود گفت چهارنفر انتخاب بشوند به علت آن که آنها رأى محلى دارند انتخابات یک جریانى دارد که باید مطابق آن مقررات عمل بشود و الّا تصدیق می­فرمایید هزارها آزادى خواه هستند و الان در خیابان­ها می­چرخند وکیل هم نیستند اگر صرفاً از این نظر که شما آنها را آزادى خواه می­دانید باید وکیل باشند با جریان تا صحیح و آنهایى را که آمده­اند وکیل شده­اند روى جریان صحیح نباید وکیل باشند بنده این قضاوت را عادلانه نمی­دانم. در خصوص تصمیم انجمن به اخذ رأى مخفى فرمودند البته این جریانى است که آقاى شریعت­زاده از خارج مطلع شده­اند زیرا در پرونده چنین جریانى متذکر نمی­شود که انجمن اول خواسته است رأى مخفى بگیرد یا صورت جلسه­اى قبلاً تهیه کرده است بعد صورت جلسه را پاره کرده است و صورت جلسه مجددى تهیه کرده است البته وقتى که این صحبت شد مجدداً از طرف شعبه از انجمن توضیحات خواسته علت شد این که یک چنین جریانى پیش آمده است و صورت مجلس را پاره کرده­اند و رأى مخفى می‌خواسته‌اند بگیرند چیست آقایان اعضاى انجمن جواب دادند که متأسفانه در اغلب نقاط روى بد بودن قانون انتخابات این طور پیش آمده است اشخاصى که بستگى دارند با کاندیداها و اشخاصى که خودشان کاندیدا هستند خودشان عضو انجمن می‌شوند و به الطبع اگر عده­اى موفقیت پیدا نکنند این ترتیب پیش می­آید همین وضعیت در تبریز پیش آمده است عده در انجمن بوده­اند که نظر نداشته­اند به این اشخاصی که انتخاب شده­اند آن روز قرار بوده است صورت مجلس را بنویسند ولى محول کرده­اند به روز بعد و گفتند رأى مخفى بگیریم و صورت مجلس را هم شاید پاره کردند به هرحال آنچه در این پرونده نوشته شده است صورت جلسه فعلى است که از نظر مبارک گذشته است و از آنچه که مشاهده می­شود نمی­توان گفت صورت جلسه­اى بوده و پاره کرده­اند یا یک نظرى راجع به رأى مخفى بوده است بنابراین شعبه از این مطلب بى­اطلاع است. راجع به این که انجمن نظر خودش را

+++

ابلاغ نکرده است و آن را به قضاوت مجلس گذاشته است و از آن قسمتى که وظیفه خودش بوده است کوتاهى کرده است بایستى در اینجا بنده جسارت بکنم آقاى شریعت­زاده الان خودتان در پشت همین تریبون راجع به آقاى دکتر آقایان گزارشى قرائت فرمودید و فرمودید اکثریت به اتفاق آراء که خودتان هم جزو آن بودید رأى دادید به این که اگر انجمن انتخابات ارامنه رأى نداده است به آقاى دکتر آقایان شعبه تصدیق کرده است که این جریان صحیح بوده است و اعتبارنامه هم صادر کرده است خود جنابعالى این گزارش را با آب و تاب قرائت فرمودید و ایراد نکردید و آن را صحیح دانستید بنده خیلى متأسفم و اصلاً نخواستم باور کنم که آقاى شریعت­زاده در یک مورد این عمل را صحیح می­داند در مورد اشخاص دیگر غلط می­دانند. همان مشکلات و محظوراتى که در آن قسمت بوده است که انجمن نتوانسته است موافقت بکند همان مشکلات و اختلاف نظر نسبت به این اشخاص هم بوده است و اختلاف نظر دیگرى در بین نبوده است و بنده از آقایان استدعا می­کنم که از آقاى اسکندرى که نسبت به ایشان هیچ کس ایرادى ندارد و ایشان را وکیل طبیعى تبریز می­دانند سؤال کنند چون بنده این موضوع را پرسیدم و ایشان بنده را قانع کردند که اشکالاتى جز نظر شخصى در بین نبوده است می­فرمایید که اعضاى انجمن 9 نفر بوده­اند و 5 نفر اکثریت می‌شود فرضاً که این طور باشد این ایرادى نیست مخصوصاً که اعتبارنامه­ها هر کدام هشت امضاء داشت و همان اعضایى بوده‌اند که اگر صورت جلسه را احیاناً امضا نکرده­اند اعتبارنامه­ها را امضا کرده­اند در قسمت آذرشهر شما متکى شدید به یک رسید پست به عنوان این که آنجا تهدید و تطمیع شده است رسید پستخانه که در جیب جنابعالى هست آقاى شریعت­زاده رسید یک نامه یا یک صورت مجلسى است که فرستاده شده و خیلى به جا بود که حضرتعالى آن صورت مجلسى که دال بر این قسمت است و حاکى بر این است که تهدید و تطمیع در کار بوده است و دلیل مکفى ممکن بود آن صورت جلسه را همراه مى‌آوردید و در اینجا می­خواندید آن صورت جلسه هم اگر هست به امضاى یکى دو نفر است که تازه مدرک و دلیلى براى این جریان در این صورت مجلس ذکر نشده است به هر حال در خاتمه به انصاف و عدالت و وطن‌پرستى نمایندگان محترم متوسل جستید براى قضاوت بنده هم به همان عدالت و انصاف آقایان نمایندگان توسل می­جویم و عرض مى­کنم که اگر جریان انتخابات تبریز را جنابعالى وجداناً مى­فرمایید بدتر از جاهاى دیگر بوده است کراراً در این مجلس اعتبارنامه­هایى ملاحظه فرمودید یا جریان انتخاباتى را ملاحظه فرمودید که بنده می­توانم عرض کنم انتخابات تبریز شاید بدتر از آنجاها نباشد .

جمعى از نمایندگان- کافى است .‏

نایب رئیس- پیشنهادها قرائت می­شود: (پیشنهاد جمعى از آقایان به شرح زیر قرائت شد)

در خصوص اعتبارنامه آقاى خویى اینجانبان پیشنهاد می­کنم با مهره رأى مخفى گرفته شود: ملک‌مدنى- صفوى- کاظمى- ذوالقدر- دکتر طاهرى- رفیعى- امام جمعه- روحى- دولت آبادى- مرآت اسفندیارى- صدرى- بیات- هاشمى- فاطمى- فولادوند- شریعت­زاده- مؤید ثابتى- رستم گیو- خاکباز- ظفرى- حشمتى- خلیل دشتى- مؤید قوامى .

نایب رئیس- پیشنهاد دیگرى هم از آقاى تهرانى رسیده است که قرائت می­شود .

پیشنهاد می­کنم اعتبارنامه­هاى تبریز از دستور امروز خارج شود- تهرانى‏

فرخ- موضوع تمام شد این چه پیشنهادى است؟

نایب رئیس- چون پیشنهادى که راجع به رأى مخفى شده است مقدم است به پیشنهاد آقاى تهرانى بنابراین رأى مخفى می‌گیریم .‏

ایرج اسکندرى- عده از آقایانى که پیشنهاد رأى مخفى کرده­اند در مجلس حضور ندارند خواهش می­کنم معلوم بفرمایید که چند نفرند (اسامى آقایان امضا کنندگان در پیشنهاد رأى مخفى مجدداً قرائت شد)

+++

نایب رئیس- عده که امضاء کرده­اند بیش از 15 نفرند بنابراین شروع می­کنیم به رأى مخفى. اخذ رأى با مهره هم مانند اخذ رأى با اوراق است و آقایان هم البته سابقه دارند مهره سفید علامت تنفیذ است و مهره سیاه علامت رد (در این موقع عده از نمایندگان از جلسه خارج شدند و جلسه از اکثریت افتاد)

دشتى- اکثریت نیست آقا جلسه را ختم کنید .

نایب رئیس- اجازه بفرمایید که به آقایان تذکر داده شود بیایند که مجلس را اکثریت بدهند .

دشتى- اینها مخصوصاً جلسه را از اکثریت انداختند دوباره که نمی­آیند .

(پس از چند دقیقه تأمل اکثریت حاصل نگردید)

4 - موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

نایب رئیس- متأسفانه عده از آقایان تشریف بردند و عده براى رأى کافى نیست در دستور هم انتخابات تبریز است و نمی­توانیم به کار دیگر بپردازیم اگر اجازه می­فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه هشتم سه ساعت پیش از ظهر دستورهم طرح اعتبارنامه نمایندگان تبریز (مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى- امیر تیمور

+++

یادداشت ها
Parameter:294138!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)