کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/28]

جلسه: 40 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه چهارم تیر ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-بیانات قبل از دستور آقایان: ناظرزاده- آزاد- گنجه‏

3-معرفى آقاى فریدونى به معاونت وزارت کشور به وسیله آقاى وزیر کشور

4-تصویب فوریت طرح پیشنهادى راجع به اعتبار راه‌سازى سال 1329

5-بیانات آقاى وزیر امور خارجه راجع به یادداشت دولت اتحاد جماهیر شوروى‏

6-طرح بودجه سال 1329 مجلس شورای ملى‏

7-ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 40

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه چهارم تیر ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-بیانات قبل از دستور آقایان: ناظرزاده- آزاد- گنجه‏

3-معرفى آقاى فریدونى به معاونت وزارت کشور به وسیله آقاى وزیر کشور

4-تصویب فوریت طرح پیشنهادى راجع به اعتبار راه‌سازى سال 1329

5-بیانات آقاى وزیر امور خارجه راجع به یادداشت دولت اتحاد جماهیر شوروى‏

6-طرح بودجه سال 1329 مجلس شورای ملى‏

7-ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس دو ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1-تصویب صورت مجلس‏

رئیس- صورت غایبین جلسه پیش قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه- آقایان: اورنگ- برومند- منصف- بوداغیان- امینى- امیرنصرت اسکندرى- طباطبایى- حائری‌زاده‏

غایبین بى‌اجازه- آقایان: دکتر مصباح‌زاده- صفوى- قهرمان- تولیت- اکبر- شهاب خسروانى- دکتر سید ‌امامى- معدل- حاذقى- جواد مسعودى- صدر میرحسینى‏

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: عباس قبادیان دو ساعت، دکتر طبا یک ساعت‏

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست، آقاى کشاورزصدر

کشاورز‌صدر- بنده می‌خواستم عرض کنم آقاى حائرى‌زاده مریض هستند و بسترى‏

رئیس- با اجازه قید شده است‏

امامى- خواست خود‌شیرینى بکند جناب رئیس نظرى ندارد.

رئیس- آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان- عرض کنم که در صورت جلسه یک اشتباهى شده است که بنده می‌خواستم تصحیح کنم و آن این است که بنده راجع به بهدارى مجلس ضمن تقدیر از خدمات رئیس بهدارى مجلس عرض کرده بودم که بهدارى مجلس یک چیز بسیار نافعى است براى کارمندان مجلس و اینجا نوشته چیز بسیار ناقصى است درست معکوس آنچه بنده گفته‌ام.‏

رئیس- اصلاح می‌شود آقاى قبادیان بفرمایید.

قبادیان- غیبت بنده با کسب اجازه بوده و اطلاع هم دادم.

رئیس- اصلاح می‌شود، آقاى مکى بفرمایید.

مکى- بنده پریروز که در بودجه مجلس شوراى ملى صحبت می‌کردم راجع به کارگران چاپخانه مطالبى عرض کردم و امروز هم شکایتى کارگران نوشته‌اند که چون نمی‌خواهم وقت مجلس شورای ملى را بگیرم تقدیم آقاى اردلان می‌کنم که رسیدگى کنند.

رئیس- بسیار خوب دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ صورت جلسه قبل تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: ناظرزاده، آزاد، گنجه‏

رئیس- سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند، آقاى ناظرزاده بفرمایید.

ناظرزاده- قبل از این که بنده عرایض خودم را شروع کنم امرى را که جناب آقاى دکتر شایگان فرمودند به عرض مجلس شورای ملى می‌رسانم ایشان فرمودند که در این اختلافى که بین دانشجویان و استادان پیش آمده (اسلامى- راجع به دانشجویان بفرمایید چون دولت خیلى بی‌عرضه تشریف دارند) مجلس شورای ملى از آقایان استادان خواهشمند است که بدون هیچ توجهى به آن قسمت تنبیهى یا تنبیهى که براى دانشجویان در نظر گرفته‌اند از آنها صرف‌نظر بکنند که به این اختلاف خاتمه داده شود (شوشترى- هر روز ما خواهش می‌کنیم و قبول نمی‌کنند) (اسلامى- نمی‌توانند یک رئیس دانشکده را اداره کنند این هم شد دولت؟) در هر صورت خواهشمندم که باین موضوع خاتمه داد ه شود

+++

کسانی که با تاریخ چند هزار ساله و پر از افتخار ایران آشنا هستند می‌دانند که کشور تاریخى و کهن سال ما از قدیمی‌ترین زمان سرگرم طى نشیب و فرازهاى عجیب بوده و بارها با سهمگین‌ترین حوادث رو به رو شده و همه وقت در اثر مقاومت پنهان و آشکار و رشادت و ثبات قدمى که خاصه ایرانیان بوده به طرز معجزه‌آسایى از مهلکه نجات یافته و استقلال خود را با همه مشقات و مصائب نگاه داشته است براى ایران و ایرانى خطراتی که استقلال کشور و ملت را تهدید کند تازگى ندارد قرن‌ها است که این مملکت بارها دچار عظیم‌ترین آفات تاریخى شده و به سلامت از همه آنها گذشته یکى از شرق‌شناسان می‌گوید مثل ایران در تاریخ جهان مانند جزیره‌ای است که در میان دریایى طوفانى قرار گرفته بارها طوفان‌هاى شدید دریا را متلاطم کرده و آب از سر جزیره گذشته و همه تصور کرده‌اند دیگر غرق و نابود شده ولى همین که طوفان فرو نشسته بار دیگر پیشانى سفید جزیره نمایان و موجب حیرت بینندگان شده است؟ هیچ کس در دنیا نمى‌تواند منکر اصالت ملت ایران شود و با این حال مایه نهایت تأسف است که در سال‌هاى اخیر در اجراى سیاست خانمان‌برانداز بیگانگان عده‌اى از افراد همین ملت با تمام قوا سعى و اصرار دارند که ملت خود را تحقیر و او را در دنیا عمداً کوچک و ناچیز معرفى کنند براى این که ملتى در جهان پایدار لازم است که فرد فرد آن معتقد و مؤمن به حفظ بقا و استقلال خود باشند (نمایندگان- صحیح است) و به همین جهت بزرگ‌ترین لطمه و آسیب و خطرى که می‌توان ملتى را در معرض آن قرار داد این است که با دسائس و وسایل گوناگون ایمان و اعتقاد او را نسبت به خود و استقلال خود سست کنند و به او چنین بفهمانند که قادر به ادامه حیات و حفظ بقا و استقلال خویش نیست (نمایندگان- صحیح است) و محکوم به زوال است این زمزمه‌هاى شوم پس از شهریور 1320 از حلقوم بیگانگان و بیگانه‌پرستان برخاست و به جاى آن که عاقبت‌اندیشى مسئولین امور آنها را به زودى از میان ببرد و نگذارد بارقه امید که رمز بقاى اقوام است در دل ایرانى خاموش شود روز به روز به ترویج این فکر شوم کمک شد روزنامه‌هاى توده‌اى ظاهراً به نام دلسوزى و غم‌خوارى مردم ولى باطناً به قصد دامن زدن آتش هرج و مرج و ایجاد یأس و آشفته و ناسزا و مبالغه در بدگویى و انتقاد را شروع کردند و مخصوصاً لجن‌مالى کردن رجالى را که که سد راه خود مى‌پنداشتند به شدت تعقیب نمودند و روشى را رواج دادند که هنوز هم ادامه دارد و امروز کار به جایى رسیده که هر کس تکلیف اجتماعى و ادارى و ملى خود را فراموش کرده و تنها وظیفه خویش را انتقاد از طرز کار دیگران می‌داند همه براى نشان دادن عیوب ذره‌بین‌هاى قوى به دست گرفته‌اند و خدمت را منحصر به انتقاد از اوضاع مى‌پندارند و بدون آن که بدانند چه تیشه‌ها به ریشه ملیت و استقلال خود می‌زنند در بدنام کردن یکدیگر و تهمت و افترا و تحقیر ملت و مملکت مسابقه گذاشته‌اند به جرأت می‌توان گفت امروز هیچ ملتى به قدر ایرانى سعى در تحقیر و اهانت خود ندارد و با آن که ملل عالم مى‌کوشند خود را برتر از آن چه هستند به دنیا معرفى کنند و اتفاق و اتحاد و قدرت مادى و معنوى خویش را به رخ جهانیان بکشند ما به اصرار سعى می‌کنیم خود را خیلى بدتر از آن چه هستیم نشان بدهیم و هرگز فکر نمى‌کنیم سودى که از این معرفى ناروا در دنیاى کنونى عایدمان می‌شود چیست؟ ملاحظه بفرمایید حتى در تعیین جمعیت هم از کوچک نشان دادن خود دریغ نداریم عده‌اى شماره نفوس ایران را دوازده میلیون و جمعى 15 میلیون می‌گویند و حال آن که طبق آمارى که در دسترس است و نسبت از روى دقت و مدارک صحیح تهیه شده جمعیت ایران در اواخر سال 27 بالغ بر 18 میلیون و چند صد هزار بوده و مسلماً اگر در شماره نفوس ایران دقت بیشترى بشود شاید جمعیت ایران به بیست میلیون برسد (اردلان- 20 میلیون گدا و گرسنه چه تأثیرى در مملکت دارد؟ در هر حال هیچ عقل سلیم تصدیق نمى‌کند که براى کشورى مانند ایران با وضع فعلى از این تبلیغات سوء و ازدیاد اختلافات و رواج یأس و بدبینى نتیجه‌اى حاصل شود چند روز پیش مجله شرکت نفت را مطالعه می‌کردم در صفحات اول آن شعرى دیدم به این مضمون که مادرى بر سر جنازه بچه خود نوحه‌سرایى می‌کند و با ذکر بدبختى‌ها و رنج‌هاى خود و نثار مقدارى فحش و دشنام به دیگران در آخر از مرگ بچه خود اظهار خوش‌وقتى می‌کند که اى فرزند تو که در بزرگى از گرسنگى و بیکارى می‌مردى چه خوب شد که در بچگى از بى‌شیرى و بی‌مادرى مردى و راحت شدى (یکى از نمایندگان- این مال شرکت نفت است که این نوحه‌سرایى را براى ما می‌کند؟) بله آقا این مجله مربوط به شرکت‏ نفت است که یکی از منابع عظیم ثروت ما را به نحوى که همه می‌دانند مورد استفاده قرار داده و در عوض به این نحو جان‌سوز براى بدبختى ملت ایران نوحه‌سرایى و در مصائب این مردم نجیب خوش‌باور نوحه‌سرایى می‌کند (کشاورز‌صدر- شرکت نفت مال ما را غصب کرده غصب) ای کاش جوان‌هاى شرافتمند و وطن‌پرست ما به خود مى‌آمدند و وقتی که دلسوزی‌هاى دائمى روزنامه‌هاى مزدور و دستگاه‌هاى تبلیغاتى خارجى را مى‌دیدند می‌گفتند ما تمام این دلسوزى‌ها و ایران‌دوستی‌ها را به پرداخت مطالبات حقه خود مصالحه می‌کنیم و اگر حقیقت دل شما براى رنج‌ها و بدبختی‌ها و مصائب ما آزرده است بیایید و آن چه را که به موجب قوانین بین‌المللى به ما مدیون هستید بپردازید و کم‌تر در امور ما مداخله کنید و در مقابل ما متعهد می‌شویم که به سرعت به وضع پریشان و در هم بر هم خود سر و سامان بدهیم و به کمک کسى هم در این راه احتیاج نداریم و ملتی که چند هزار سال پیش از آن که از دولت‌هاى بزرگ کنونى نامى در جهان باشد توانسته پرچم عظمت خود را بر بالاى نیمى از کره زمین به اهتزاز درآورد همچنان خواهد توانست به حیات سیاسى و اقتصادى خویش ادامه دهد الان همین مسئله نفت ملاحظه بفرمایید تا چه اندازه موجب تشنج و آشفتگى و نگرانى و کشمکش و اختلاف شده و چون در بعضى جراید که شاید نویسندگان آنها جز حسن‌نیت هم نداشته باشند راجع به طرحى که هفته پیش از تصویب مجلس گذشت اظهار‌نظرهایى شده بود و من یکى از کسانى هستم که به طرح مزبور یعنى احاله قرارداد الحاقى به کمیسیون خاصى رأى داده‌ام بی‌مناسبت نیست که دلایل این موافقت را به عرض ملت ایران برسانم و اگر در آنچه می‌گویم اشتباهى کرده‌ام مخصوصاً خواهشمندم از رفع این اشتباه مضایقه نشود- در دوره 15 که قرارداد الحاقى به مجلس شورای ملى آمد کسانى از روى عقیده و ایمان تصویب آن را به صلاح ملت ایران ندانستند و به همین جهت با آن مخالفت کردند و اکثریت هم با این فکر هم‌عقیده بود (شوشترى- مثل حالا) اما چون این لایحه عمداً یا سهواً در آخرین روزهاى عمر دوره 15 به مجلس تقدیم شده بود پیش از آن که تکلیف آن معلوم شود مجلس به پایان رسید و جزو عده زیادى لوایح دیگر معوق ماند و از این تعویق باید اعتراف کرد ملت ایران هنوز سودى جز زیان ندیده زیرا عدم تصویب موجب توقف بهره‌بردارى شرکت نشد بلکه طبق آمار منتشره حتى بر میزان صادرات نیز در ماه‌هاى اخیر افزوده شده و نفتکش‌هاى عظیم و کشتی‌هاى بارى و تجارتى بزرگ انگلستان بدون درنگ در سواحل کارون طلاى سیاه ما را بارگیرى می‌کنند و به بازارهاى جهان همچنین به مصرف نیروى هوایى و دریایى و زمینى بریتانیا و سایرممالک می‌رسانند و عجالتاً هم قراردادى به حق با ناحق ظالمانه یا عادلانه در دست دارند که عملیات و بهره‌بردارى خود را متکى به آن می‌دانند ولى ما در حالی که روز به روز زیر پنجه مصائب نفت ناتوان‌تر و پریشان‌تر می‌شویم دل‌خوشی‌مان به این است که قرارداد الحاقى گلشائیان- گس تصویب شد بله اگر بهره‌بردارى شرکت نفت نیز متوقف بود یا بلافاصله قراردادى که منافع ما را تأمین کند منعقد می‌شد جاى مسرت بود ولى با این وضع هر شخص وطن‌پرست و عاقبت‌اندیش تصدیق می‌کند که بلاتکلیف ماندن قرارداد الحاقى عملاً به نفع شرکت و به زیان ایران تمام شده (شوشترى- صحیح است آقا) (دکتر بقایى- این مطلب عملاً صحیح نیست آقا) و تا روزى که قراردادى عادلانه از تصویب مجلس نگذرد ضرر ما و سود شرکت همچنان ادامه دارد و اگر زمینه‌هاى خطرناک دیگر را هم که ماده قابل احتراق نفت فراهم آورده در نظر بگیریم بیشتر متوجه زیان‌هاى بی‌شمار این تعویق و بلاتکلیفى می‌شویم به همین جهت پس از آن که لایحه نفت طبق تقاضاى دولت در دستور مجلس قرار گرفت وقتى طرح گردید بنده به آن رأى دادم زیرا از روى تأمل و تعقل دانستم که وضع فعلى شرکت و دولت ایران درست مثل این است که خریدار ثروتمند و مقتدرى اتومبیلى از شخصى تهیدست و ناتوان خریده و با در دست داشتن سند مالکیت آن که حقاً مورد اعتراض فروشنده است ولى خریدار آن را قانونى

+++

می‌داند با خیال آسوده و خاطر خوش در اتومبیل نشسته و راه خود را بدون نگرانى و اعتنا طى می‌کند در حالی که فروشنده بینوا با پاى برهنه پر آبله خسته و نفس‌زنان از دنبال او می‌دود و فریاد می‌زند و بر این معامله اعتراض می‌کند و مرتباً فاصله خریدار و فروشنده از یکدیگر زیادتر می‌شود براى این که بالأخره این فروشنده ناتوان با خریدار زورمند رو به رو شوند و حرف‌هاى خود را بزنند لازم بود لااقل لایحه مطرح و به هر صورت تکلیف آن معلوم شود که آیا اصلاً مورد قبول این مجلس است یا نه و یا پس از اصلاحات اساسى و تأمین منافع ملت ایران مى‌توان آن را پذیرفت و در هر حال بلاتکلیفى آن مسلماً جز زیان سودى براى ایران نداشت و اینها دلایلى بود که اکثریت مجلس را وادار به رأى دادن ارجاع قرارداد الحاقى به کمیسیون اختصاصى کرد و چون مجلس میل داشت مخصوصاً آنها که بیشتر درباره نفت مطالعه و صرف وقت کرده‌اند در این کمیسیون شرکت کنند کمیسیون منتخبه از شعب را ترجیح داد (آزاد- هنوز آقاى دکتر بقایى انتخاب نشده است آقا) تا جاى هیچ‌گونه نگرانى باقى نباشد و من اکنون به جرأت می‌گویم آرزوى اکثر نمایندگان مجلس تصویب لایحه‌ای است که در آن‏ حق و عدالت رعایت شده باشد و مواد آن طورى تنظیم گردد که در هر نقطه جهان کارشناسى بی‌طرف و مطلع این قرارداد را بخواند تصدیق کند که تصویب آن عادلانه بوده و حقى را از ما سلب نکرده و حقوق ایران به طرز منصفانه محفوظ مانده و مسلماً تصویب یک چنین قراردادی است که می‌تواند در تشدید مناسبات دوستانه دولت ایران و انگلیس مؤثر شود و حربه را از دست بدخواهان بگیرد و به بسیارى از تشنجات و ناراحتی‌ها و نگرانى‌هاى فعلى خاتمه دهد براى انجام این نیت مقدس باید دست استمداد به طرف همه آقایان نمایندگان مجلس و ارباب مطبوعات دراز کرد و از آنها خواست که به خاطر حفظ حقوق ملت ایران و جلوگیرى از ادامه وضع تشنج‌آمیز کنونى تنها خیر و صلاح کشور را در نظر گرفته و در این راه از هیچ فداکارى مضایقه ننمایند خوشبختانه این فکری است که اکثریت نمایندگان مجلس و مطبوعات خیرخواه دارند در خاتمه یک نکته دیگر را نیز تذکر و به عرایض خود خاتمه می‌دهم این روزها در بسیارى مجالس و محافل سخن از حکومت دیکتاتورى به میان مى‌آید و در این خصوص مطالبى اظهار می‌شود آنچه در این باره می‌توان گفت این است که مجلس شورای ملى نه راضى به ادامه هرج ومرج است ونه هوا‌خواه حکومت دیکتاتورى (نمایندگان- صحیح است) بلکه میل قلبى آرزوى معنوى همه این است جکومتى قانونى و مقتدر وجود پیدا کند که در پناه آن ضعیف از تعرض قوى در امان باشد و هر کس به حدودى که قانون براى او معین کرده بسازد و مقدرات مردم دست‌خوش امیال این و آن قرار نگیرد (مکى- غیر نظامى باشد نه این مملکت یا تسلیم هرج و مرج باشد و یا دست‌خوش دیکتاتورى براى امتحان هم که شده بگذارید چندى نیز قانون بر مملکت حکومت کند (نمایندگان- احسنت احسنت)

رئیس- آقاى آزاد بفرمایید

عبدالقدیر آزاد- بنده امروز می‌خواهم مختصرى راجع به نفت صحبت کنم و صحبتى که بنده می‌خواهم حضور آقایان عرض کنم از طرف حزب استقلال است حزب استقلال در سال 1320 تشکیل شد این حزب در موقعی که متفقین ایران را اشغال کرده بودند منتهاى مبارزه را با مخالفین ایران شروع کرد و موقعی که می‌خواستند آذربایجان را تجزیه بکنند به شهادت آقایان آذربایجانى‌ها مانند یک آذربایجانى حقیقى از حقوق آذربایجان و ملت ایران دفاع کرد (افشار‌صادقى- آقاى آزاد نسبت به خود جنابعالى صحیح است) بعد هم که قضیه نفت شمال پیش آمد حزب استقلال اعلامیه‌اى صادر کرد و در اینجا کنفرانس داد و حالا هم که نفت جنوب مطرح است حزب استقلال باز هم اعلامیه‌اى صادر کرده است و بنده می‌خواهم در اطراف این اعلامیه عقیده و نظریات حزب استقلال را به عرض مجلس شورای ملى برسانم ما معتقد هستیم که قرارداد نفت جنوب براى ما دو ضرر دارد یکى ضرر سیاسى و اجتماعى و یکى ضرر اقتصادى (بعضى از نمایندگان- یعنى قرارداد فعلى) ضرر سیاسى و اجتماعى که براى ما این قرارداد دارد این است که نفت یک ماده حیاتى است مخصوصاً در این سنوات اخیر که طیاره‌ها و کشتی‌هاى جنگى و تانک‌ها اختراع شده یکى از عوامل موفقیت در جنگ همین نفت است (شوشترى- یعنى عامل اصلى و اساسى) براى این که اگر یک دولتى نفت نداشته باشد تمام ادوات جنگى آن دولت می‌خوابد براى این قضیه دولت انگلستان مطالعه کرده و گفته است که اگر چنان چه مراجعه بشود به تمایلات ملت ایران و یک مجلس شورای ملى که نماینده ملت ایران باشد یقیناً نخواهد گذاشت که این قرارداد نفت را به این طریق از مجلس شورای ملى بگذرانند بنابراین همیشه در نظرشان بوده که یک حکومت دیکتاتورى و قلدرى و زور به وجود آورده و یک مجلس دلخواه خودشان و مصنوعى هم درست کنند و این قرارداد نفت را دولت انگلستان مطابق میل خودش از مجلس بگذراند همان طور که در سنه 1312 این قرارداد را گذراندند و براى همین قضیه نفت همیشه مملکت ایران دچار هرج و مرج شده و ما معتقد هستیم که خرابى وزارت دادگسترى، خرابى وزارت اقتصاد ملى و حتى تمام تشتت عقاید و افکار مردم و ملت ایران در اثر همین نفت است و بس همین است که حزب استقلال که مبارزه زیادى کرده و می‌خواهد که قدم‌هایى براى سعادت ملت ایران بردارد با این عقیده است که این قرارداد نفت را رد کنند (نورالدین امامى- آقایان جبهه ملى هم با این نظر موافقند؟) عرض کردم این عقیده من عقیده حزب استقلال است عرض کنم به حضور آقایان اگر بعضى از اشخاص معتقد هستند که ما نمى‌خواهیم قرارداد نفت را لغو کنیم ما معتقدیم که این یا تعمد است یا اشتباه (شوشترى- ترس است) نه ترس نیست دنیاى امروز آقایان اجازه نمی‌دهد که یک دولت قوى بر یک دولت ضعیف زور بگوید بهترین دلیلش حکومت تیتوست که با وجود آن که به اتکاى کمینفرم روى کار آمد امروز زیر بار حکومت شوروی نمی‌رود همین طور ما هم نباید زیر بار انگلستان برویم و امپراتورى انگلستان هم نمی‌تواند یک سرباز وارد ایران بکند مثل این که در جاهاى دیگر دیده شده است که وقتى قیام کرده و مطالبه حق خودش را کرده و امتیازات خارجى را لغو کرده است تمام قبول کرده اند و بنابراین من معتقد هستم که اگر این قرارداد را لغو نکنیم ضرر اقتصادى که این قرارداد دارد و بi عقیده من خیلى زیاد است بنده دو ماده از این قرارداد 1901 را با 1933 می‌خوانم ببینید فرق معامله چقدر زیاد است ملاحظه بفرمایید آقایان فصل 15 می‌گوید: بعد از انقضاى مدت معینه این قرارداد تمام اسباب و ادوات موجوده شرکت به جهت استخراج و انتفاع معادن متعلق به دولت علیه خواهد بود و شرکت حق هیچ‌گونه غرامت از این بابت نخواهدد اشت. مطابق این قرارداد بعد از آن که مدت 60 سال تمام شد آنچه که شرکت نفت در ایران دارد متعلق به ایران خواهد بود و الان در حدود یک میلیارد لیره در اینجا اسباب و اثاثیه دارند بعد ملاحظه بفرمایید در سال 1933 چگونه قراردادى آقاى تقى‌زاده با آنها منعقد کرده است ماده 20 این قرارداد 1933 این است: در مدت ده سال آخر امتیاز و یا در فاصله دو سال پس از اطلاع قبلى که راجع به ترک امتیاز مطابق ماده 25 داده می‌شود کمپانى جز به شرکت‌هاى تابعه خود حق فروش یا انتقال یک یا چندین قسمت از اموال غیرمنقول خود را در ایران موجود است ندارد در مدت‌هاى مذکور نیز کمپانى حق انتقال و خارج کردن هیچ قسمتى از اموال منقول خود را ندارد مگر آن که اشیای مزبوره از حیز انتفاع افتاده باشد مطابق این قرارداد که در سال 1933 بسته‌اند تمام مؤسسات و دستگاه‌هایی که شرکت نفت دارد می‌تواند یک شرکت‌هاى دیگرى درست بکند و تمام را واگذار کند به آنها و مطابق این قراردادى که در اینجا ملاحظه می‌فرمایید هیچ‌وقت نمی‌تواند آنها را از ایران خارج کند مگر که از حیز انتفاع خارج شده باشد بنده به خوزستان رفته‌ام آنجا یک محوطه‌هایى می‌بینید که یک مقدار سیم‌هاى زنگ‌زده ریخته شده است بنده می‌خواهم سؤال کنم که آیا این شرکت نفت این سیم‌هاى سوخته و زنگ‌زده را که از حیز انتفاع خارج شده است می‌خواهد بردارد و ببرد لندن اگر می‌خواهد اینها را بردارد و ببرد به لندن اینها به درد کسى‏ نمى‌خورد الان خود اهالى آبادان احتیاجى به اینها ندارند چه برسد به شرکت نفت درست آقایان توجه بفرمایند این قراردادى که اینجا بسته شده آن مجلس آن روزى و آن هیئت وزرایى که این کار را کرده‌اند و یک چنین قراردادى را با کمال بی‌رحمى و با کمال ناجوانمردى برداشته‌اند و منعقد کرده‌اند این قرارداد اصلاً ارزش ندارد و این یک قراردادى است که حق ملت ایران را تضییع کرده است و این قرارداد

+++

برخلاف تمام قراردادهاى دنیا است.

در تمام دنیا وقتی که دولتى با دولت دیگر قراردادى می‌بندد یک از شرایط اولیه امتیاز آن است که بعد از خاتمه امتیاز (شوشترى- اصلاً قرارداد با کمپانى بسته شده نه با دولت انگلیس) هر وسیله و اسبابى که در آن جا هست همه نیز به آن دولت منعقد کننده قرارداد تعلق می‌گیرد از نقطه نظر مالى نیز می‌خواهم یک قراردادى که یک دولت دیگرى با یکى از شرکت‌هاى خارجى بسته به عرض آقایان محترم برسانم و این قرارداد ونزوئلا است درست ملاحظه بفرمایید آنها چه قراردادى با شرکت‌هاى خارجى بسته‌اند و ما چه قراردادى با شرکت‌هاى خارجى بسته‌ایم در این قرارداد باید 16 و دو سوم درصد از تمام مواد نفتى که استخراج می‌شود یعنى تقریباً صدى 17 متعلق به دولت ونزوئلا است و دیگر این که اراضى که شرکت در اختیار گرفته است طبق قرارداد براى هر اگس که 3000 متراست 65 سنت از آنها اجاره می‌گیرد این اراضى که به آنها داده است همه ساله سالى 3000 متر را 65 سنت اجاره می‌گیرد و اگر در آن اراضى نفت پیدا شد 50 درصد مال آنها است و 50 درصد دیگر را به مزایده می‌گذارند هر کس بیشتر اجاره کرد به او می‌دهند این راجع به اینها و اما راجع به منافع خالص نفت می‌نویسد که منافع خالص شرکت پس از آن که صد 16 و دو سوم نفت مال آنها شد هر قدر شرکت منافع خالص داشته باشد نصف آن متعلق به دولت ونزوئلا است درست ملاحظه بفرمایید نصف از درآمد خالص مال دولت ونزوئلا است صدى 16 و دو سوم را هم که از نفت استخراج می‌شود مال ونزوئلا است از اراضى هم که آنها دارند اجاره می‌گیرد ملاحظه کنید اولاً ما در حدود 200 هزار کیلو‌متر یعنى از کرمانشاه تا جنوب را به اختیار کمپانى گذارده‌ایم و از کمپانى یک دینار چیزى نمی‌گیریم 200 هزار کیلومتر مربع درست مساوى با 200 میلیون متر‌مربع می‌شود یک دینار اجاره نمى‌دهند از طرف دیگر این صدى 16 که به ما بدهند این صدى 20 را هم اگر ملاحظه بفرمایید به ما نمی‌دهند یعنى از 52 میلیون لیره منافع خالص شرکت در سال 1948 یک میلیون و 300 هزار لیره به ما داده‌اند در صورتی که مطابق همان قراردادى که بسته‌اند اگر 20 درصد به ما می‌دادند ده میلیون و 500 هزار لیره بود بنابراین می‌بینید که چیزى به ما نمى‌دهند بنده می‌خواستم عرضى بکنم که آقاى جمال امامى جواب بدهند ولى تشریف برده‌اند راجع به مالیات بر درآمد هم این قانون است که پارسال در مجلس شورای ملى از تصویب کمیسیون دارایى مجلس با اختیارى که داشته است گذشته در این قانون نوشته شده است اشخاصى که باید مالیات بدهند هر نوع شرکت یا شخصیت حقوقى که مرکز اصلى آن در ایران است نسبت به مجموع درآمد خود ولو آن که قسمتى از آن در خارجه تحصیل شده باشد و هر نوع شرکت یا شخصیت حقوقى که مرکز اصلى آن در خارجه بوده و در ایران شعبه یا نماینده و امثال آن باشد در قسمت دیگر می‌نویسد دارندگان درآمد سهام شرکت‌هاى خارجى و سهم‌الشرکت شرکت‌هاى خارجى مشمول مالیات می‌شوند (رئیس- اقاى آزاد از وقتتان چیزى نمانده) اگر آقا این اجازه را بدهند بنده عرایض مهمى دارم که اگر اجازه بفرمایند من ده دقیقه دیگر صحبت بکنم، اگر آقایان موافقت می‌کنند بنده ده دقیقه دیگر صحبت بکنم (بعضى از نمایندگان- مخالفتى نداریم، بفرمایید) عرض کنم حضور مبارک آقایان در این قانون مالیات بر درآمد نوشته است که هر کس از صد هزار تومان درآمد به بالا داشته باشد باید پنجاه درصد آن را به دولت بپردازد بنده می‌خواهم بدانم که علت این که حاج احمد آقای نادرى و مصطفوى تاجر اگر چنانچه صد هزار تومان درآمد داشت این شخص پنجاه هزار تومان از بابت درآمد خودش را به عنوان مالیات به دولت ایران بدهد به چه مناسبت شرکت نفت که شصت میلیون لیره درآمد دارد نباید مالیات بدهد؟ (یکى از نمایندگان - مالیاتش را می‌برد می‌دهد به انگلستان) من حرف دیگرى می‌خواهم بزنم من می‌گویم شرکت نفت باید مانند یک شرکت ایرانى و تابع همان مقرراتى باشد که ملت ایران آن را اطاعت می‌کند مطابق این قانون هر کس صد هزار تومان درآمد داشته باشد باید 50 هزار تومان بابت مالیات تصاعدى دولت ایران بدهد این شرکت هم درآمدش مال خودش ولى لااقل باید مالیاتش را بدهد اگر شرکت نفت این مالیاتى که فلان تاجر می‌دهد به دولت ایران بدهد از شصت میلیون لیره درآمدش باید سى میلیون لیره به دولت ایران بدهد علاوه بر آن حقوق گمرکى بابت اجناسى که وارد می‌کند و خارج می‌کند. من خواهش می‌کنم از آقایان که اظهار وطن‌پرستى می‌فرمایند و خیلى در اینجا معتقدند که این قرارداد باید بسته بشود که یک کار کوچک بکنند، یک کار کوچک و آن کار کوچک این است که این قسمت از این قرارداد را لغو بکنید. ملاحظه بفرمایید این قسمت را.

کمپانى براى مدت سى سال اول عملیات خو د در ایران از پرداخت هرگونه مالیاتى که به نفع دولت و ادارات محلى فعلاً بر قرار و یا در آتیه وضع شود معاف خواهد بود همین قضیه را بردارید به جاى این یک جمله کوچکى بگنجاند که کمپانى نفت جنوب هم تابع همان مقرراتى خواهد بود که سایر شرکت‌ها می‌باشند. این که دیگر مانعى ندارد این کار را آقایان بیایید بکنید، این قضیه را درست کنید این قسمت را بیایید بکنید، عوض بکنید الان هیچ مؤسسه‌اى نیست که مالیات به دولت ندهد خرج مملکت را باید شرکت‌ها و مؤسسات بدهند و مخصوصاً شرکت‌هایى که درآمد‌شان خیلى زیاد است من نمی‌دانم که چرا مجلس شورای ملى ایران براى فلان بقال، فلان تاجر، فلان عطار مالیات وضع کرده است که از آنها مالیات بگیرند ولى یک شرکت خارجى که منافع هنگفتى دارد می‌برد این را از مالیات معافش می‌کند؟ شما چرا این کار را می‌کنید، شما باید این قسمت از ماده را عوض کنید بنده می‌خواهم به آقایان عرض کنم که مجلس شورای ملى تصور نکند که اگر چنانچه این قرارداد قسمتى تصویب بشود که منافع ملت ایران در آن تأمین نشود ملت ایران آقا از خودش صرف‌نظر نخواهد کرد و من معتقد هستم بعد از تصویب این قرارداد نفت چنان چه به ضرر ملت ایران باشد همان روز اولین روز مبارزه است، اولین روز آدم‌کشى است اولین روز انقلاب است براى این که آقا نفت براى مملکت ایران خیلى اهمیت دارد هم از نقطه‌نظر امور مالى و هم از نقطه‌نظر اقتصادى و اجتماعى و سیاسى بنابراین من خواهش می‌کنم که آقایان به این قضیه درست توجه بفرمایند که این قرارداد را اصلاح بکنید باید صد در صد منافع ملت ایران را تأمین بکنید (یکی از نمایندگان- شما در کمیسیون نیستید؟) نخیر، و الا قطع بدانید که یک روزى پیش خواهد آمد که جنگ و جدال خواهد بود.

اردلان- آقاى آزاد نظریات خودتان را به کمیسیون بدهید.

رئیس- آقاى گنجه بفرمایید

گنجه- آقایان نمایندگان مستحضرند که چندى پیش یک سیل مهیبى در مشهد جارى شد و عده زیادى از هموطنان عزیز ما را خاکستر‌نشین کرد (صحیح است) یک تلگرافاتى اخیراً از مشهد همشهرى‌هاى مقیم خراسان به بنده کرده‌اند به عنوان رئیس مجلس سنا و بنده و عده دیگر تقاضا کرده‌اند که ما هم در این امر خیر یعنى کمک به بینوایانى که آسیب دیده‌اند و خسارت دیده‌اند تشریک مساعى بکنیم (بعضى از نمایندگان- بسیار خوب با کمال میل حاضریم) چندى پیش که من تبریز بودم تلگرافى هم به آقاى زند شده بود یک جلسه‌اى تشکیل دادند و پس از رسیدگى و مطالعه معلوم شد که متأسفانه شهر تبریز به اندازه‌اى از لحاظ مالى در بحران است که کوچک‌ترین کمکى ممکن نیست در این بابت به هموطنان خراسانى ما بکند (شوشترى- مثل سایر جاها) و این نهایت تأسف ما شد که از یک گوشه کشور همولایتی‌هاى مقیم آنجاى ما دست اعانت و استعانت به طرف ما دراز بکنند و متأسفانه ما نتوانیم به وظیفه ملى خودمان عمل بکنیم بنده خواستم که در اینجا به جبران این که نتوانسته‌ایم آنجا خدمتى انجام بدهیم از مقام ریاست تمنا بکنم که اجازه بفرمایند دفترى هم در خود مجلس شورای ملى باز بکنند (صحیح است) و آقایان همه‌مان در این کار خیر شرکت بکینم (صحیح است) و به این وسیله شاید بتوانیم مختصرى از آلام هموطنان خودمان را تخفیف بدهیم (صحیح است) مطلب دیگرى که بایستى به آقایان خراسانی‌ها، دوستان عزیزم عرض کنم این است به آقایان نبایستى انتظار کمک از دولت داشته باشند این سابقه‌ای است که عمل شده و ما تجربه داریم قبول بکینم که آفت و خسارتى که در سال 1328 به آذربایجان وارد شد از سى سال پیش نظیر و مانندى نداشت (صحیح است) و این آفت می‌توان گفت که هستى آذربایجان را بر باد داد و سیصد هزار نفر را ویلان و سرگردان کرد (صحیح است) و هنوز که هنوز است بعد از این همه عملیات سه هزار نفر کودک بی‌سرپرست در کوچه‌هاى تبریز ویلانند و در این زمینه هم هر چه خواستیم با آقاى سرتیپ‌زاده

+++

یک کارى بکنیم که بلکه اینها جمع‌آورى بشوند و بالأخره اینها تربیت بشوند براى جامعه که چاقو‌کش و الواط بار نیایند متأسفانه ممکن نشد مقصودم و طرف گله‌ام که آقایان خراسانی‌ها هستند یک گله دارم چندین وقت بود بعضى صحبت‌ها می‌شد بعضى از آقایان در ضمن به من مى‌فرمودند که دولت تمام هم و وقتش و فکرش صرف آذربایجان شده است و مجالى ندارد که به استان‌هاى دیگر برسد (یکی از نمایندگان- کى همچو چیزى بوده؟) خودشان می‌دانند متأسفانه هر چه بنده با دلیل و برهان عرض کردم مطلب غیر از این است و این که ما نمی‌توانیم در مجلس اظهارى بکنیم این یک علت سیاسى دارد ما نمی‌خواهیم راجع به آذربایجان مطالبى اینجا ذکر کنیم که موجب تبلیغات دیگران بشود (شوشترى- حالا هم نباید گفت) حالا مى‌خواهم به آقایان بگویم دولت یک قدم، یک دینار علاوه بر آنچه که به سایر استان‌ها داده به آذربایجان نداده است اگر آقایان می‌شنوند که 4 هزار تن جنس براى مستمندان جمع‌آورى شد راست است ولى پولش را ما داده‌ایم، عوارض داده‌ایم آن کسی که چپق می‌کشد و شکر مصرف می‌کند او عوارض داده، او پول داده براى این که رفع نیازمندی‌هاى آنجا را بکنند آقایان اجازه ندهند که بنده بیش از این توضیح بدهم براى این که قطعاً همه‌تان متأثر خواهید شد ولى این را اگر خواستید توضیح بدهم آن وقت ناچارم از آقایان خواهش بکنم تشریف بیاورند جلسه خصوصى که ما درد و دلهایمان را بگوییم در صورتی که آذربایجان امروز طرف مقایسه با هیچ یک از استان‌ها نیست (صحیح است) دلیل دارد آقا توجه بفرمایید موقعیت نظامى آنجا یک موقعیتى است که امروز در دنیا یکی از مراکز مهم نظامى است خاورمیانه را که این همه اهمیت می‌دهند یک دروازه دارد که آذربایجان است اگر این دروازه باز شود تمام خاورمیانه از بین خواهد رفت (صحیح است) این منطقه خیلى حساس است مانند نقاط جنوبى نیست آنجا وضعیتش یک طورى است که بایستى بروید با چشم از نزدیک ببینید آن وقت متوجه می‌شوید که ما چه خون‌دل‌ها خوردیم و هیچ صدایمان در نیامد از نظر سیاست ملى‌مان (احسنت) خانه برایش کلید لازم است (فرامرزى- کلید براى خانه لازم است وقتی که خانه خراب باشد کلید فایده ندارد) درست کنید خانه را آقاى فرامرزى یک گله‌اى هم از سناتور محترم خراسان دارم که همان روزهایى که اختلاف‌نظرى بود ما‌بین مجلس سنا و مجلس شورای ملى یکى از سناتورهاى خراسان در ضمن بیانات‌شان یک جمله‌اى بیان کرده‌اند که شایسته مقام ایشان نبود و من نمى‌خواهم راجع به ایشان جوابى عرض کنم ولى از اینجا خواهش می‌کنم که ایشان نطق خودشان را اصلاح بفرمایند (یکى از نمایندگان- کى بود آقا؟) کمکى که تهران به آذربایجان کرد آقا خیلى ذیقیمت بود! و آن اعزام هیئت‌هاى متوالى، پشت سر هم به آذربایجان بود این هیئت‌ها وقتی که رفتند آنجا بیشتر مردم را جرى و عاصى کردند چرا؟ براى این که آنجا می‌خواستند حقایق را بگویند همان موقعی که در رشت و تهران سى هزار نفر آذربایجانى ویلان و سرگردان‏ بودند نوشتند که سه هزار نفرند. آنها هم در گرمخانه هستند من نمی‌خواهم راجع به این موضوع اینجا گزارش بدهم که اینها رفتند و نشستند و هزینه سفر گرفتند و برگشتند و گفتند خاطر مبارک آسوده باشد موضوع دیگرى که مى‌خواهم توجه دولت را جلب بکنم موضوع تأمین غله است، تأمین آذوقه ولایات، متأسفانه دولت یک لایحه‌اى آورده است اینجا مراجعه شده به کمیسیون دارایى نه کسى هست دفاع بکند و برخلاف قانون همان قانونى که به تصویب کمیسیونى که سمت نمایندگى از طرف مجلس داشته رسیده است قبلاً دستورى داده است من نمی‌دانم که چطور دولت برخلاف قانون می‌خواهد عمل بکند شنیده می‌شود که معاملات عجیب و غریبى می‌شود غله‌اى که در خوزستان باید دویست، سیصد تومان قیمت بگذارد پانصد (صحیح است) قیمت گذاشته‌اند نتیجه چه شده؟ نتیجه این شده که از عراق جنس می‌برند به خورستان و به این قیمت می‌فروشند. تعجب اینجا است دولت برنامه‌اش این است که هزینه زندگى را بیاورد پایین در صورتی که این عمل عیناً عکس آن نظرى است که دارند و با این ترتیب یک بازار سیاهى درست کرده‌اند بنابراین بنده می‌خواهم که آقاى وزیر کشور یادداشت بفرمایند و به هیئت دولت تذکر بدهند که قانون همان است که به تصویب رسیده است هر کس که برخلاف آن رفتار کند یک روز مسئولیتش دامنگیرش خواهد شد (فقیه‌زاده- یعنى اعلام جرم خواهد شد) مطلبى که به مناسبت تشریف داشتن آقاى وزیر کشور باید عرض کنم این است که یک روز اینجا صحبت فرمودند شاید به ایشان گزارش داده‌اند که راجع به امر لوله‌کشى متخصص آبیارى و لوله‌کشى در ایران نیست من نمی‌دانم کى گزارش داده است؟ ولى باید تصدیق بفرمایند که بعد از سى سال که از دوره تحول رنسانس می‌گذرد امروز در کشور ما جوانان بسیار تحصیل کرده در همین امر آبیارى می‌باشد یکى از آن جوانان همین مهندس به‌نیا است که بدون هیچ‌گونه تظاهر تحت نظارت شخص خودش این لوله‌کشى تبریز را تمام کرد حالا آقاى وزیر کشور تشریف ببرند ببینند، موضوع لوله‌کشى تهران مثل این که یک امر سیاسى شده است این را ببینید کجا گیر کرده است؟ (شوشترى- آنجا که نان تویش است) و یک امر عادى این همه لفت و لعاب ندارد و الا قبول بفرمایند که مهندسین خودمان بهتر و لایق‌ترند (صحیح است) فقط در یک چیز با آقا موافقم و آن این است که ما محتاج مشاورین و مهندسین خارجى هستیم فقط براى یک کار مشاوره نه چیز دیگر یعنى وقتى که پروژه‌ها حاضر می‌شود بایستى بگذارند تحت‌نظر همان مشاورین که آنها اظهارنظر بکنند سایر کارها را می‌توانیم با دست همین مهندسین جوان کار کرده انجام بدهیم (صحیح است، احسنت)

3-معرفى آقاى فریدونى به معاونت وزارت کشور به وسیله آقاى وزیر کشور

رئیس- آقاى وزیر کشور بفرمایید

وزیرکشور- آقاى فریدونى که البته محتاج معرفى زیاد نیست زیرا نمایندگان محترم سابقه خدمات ایشان را می‌دانند (صحیح است) به معاونت وزارت کشور معرفى می‌کنم (مبارک است) (شوشترى- مبارک است و تشکر می‌کنیم) عرض دیگر بنده هم نسبت به فرمایش آقاى گنجه‌اى بود این صحبتى که فرمودند بسیار صحیح است و متخصصین هم می‌گویند که ما احتیاج به مشاورین متخصص داریم که در شهرهاى مهم دنیا هم این عمل را انجام داده باشند و الا البته ساختمان لوله‌کشى وسایلى که لازم است از روى مناقصه خواهد بود و یقین داریم که مهندسین ایرانى ما به خوبى خودشان می‌توانند از عهده این کار برآیند صحبت روى مشاوره است عرض دیگر این است که که چون آقا این نمایندگان محترم سؤالاتى از بنده کرده‌اند من‌جمله آقاى دکتر معظمى و آقاى دکتر جلالى و آقایان دیگر بنده همیشه در ابتداى مجلس شورای ملى حاضر بوده و حالا هم حاضر هستم که اگر آقایان مایل باشند سؤال کنند جواب همه آقایان را عرض کنم‏

4-تصویب فوریت طرح پیشنهادى راجع به اعتبار راه‌سازى سال 1329

رئیس- بودجه مجلس مطرح است (شوشترى- آقا طرح پیشنهاد) ولى یک طرحى به قید دو فوریت رسیده است ضمناً مى‌خواستم عرض کنم که آقایانى که براى کمیسیون خاص انتخاب شده‌اند فردا تشکیل جلسه بدهند و هیئت رئیسه خودشان را انتخاب بکنند مطابق آیین‌نامه این طرح قرائت می‌شود و دو فوریت دارد (به شرح زیر قرائت شد)

امضا‌کنندگان ذیل پیشنهاد می‌کنیم: براى جلوگیرى از گذشتن فصل مساعد راه‌سازى و اجراى کارهاى ساختمانى راه‌ها بودجه پیشنهادى اداره کل راه شوسه به مبلغى که در بودجه کل کشور پیشنهاد گردیده تصویب و در اختیار وزارت راه گذاشته شود که بدون فوت وقت برنامه‌هاى ساختمانى را اجرا نمایند. دکتر جلالى- شوشترى- حمیدیه- آزاد- فقیه‌زاده- ناصر ذوالفقارى- هراتى- بهبهانى- خسرو قشقایى- شیبانى- صفایى- اقبال- گودرزى- مهدوى- دکتر علوى- اسلامى- محمودى- پیراسته‏

رئیس- این طرح دو فوریت لازم ندارد مالى است یک فوریت می‌خواهد، آقاى امامى بفرمایید

نورالدین امامى- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى اردلان مخالفید بفرمایید

اردلان- با این امضا‌کنندگان این طرح همه از آقایان همکاران عزیز بنده هستند که بنده به فرد فردشان اردات حقیقى و واقعى دارم معهذا بنده با این طرح مخالفم و حالا توضیحاً عرض می‌کنم استدعا می‌کنم که به عرض بنده توجه بفرمایید اگر بنده را قانع فرمودید بنده حاضر هستم که مخالفت خود را پس بگیرم و اگر هم عرض بنده صحیح بود آقایان امضا‌کنندگان با این نظر بنده موافقت بکنند، مخالفت بنده براى این است که

+++

بنده اطمینان ندارم که این وجوه به مصرف حقیقى خودش برسد بنده از آقاى نبوى عضو محترم کمیسیون بودجه سؤال کردم که بودجه کل مملکتى چه وقت به مجلس داده خواهد شد، ایشان فرمودند که در همین ماه رمضان بودجه به مجلس خواهد آمد بنابراین بنده خیال کردم وقتى که این بودجه به مجلس مى‌آید ما دو وظیفه مهم داریم اول این که از هزینه‌هاى زائد بکاهیم و دوم این است که نظارت دقیق در خرج بکنیم الان آن نظارت دقیق در خرج نمی‌شود بنده براى مثل یک مطلبى را عرض می‌کنم و استدعا می‌کنم به این عرض بنده توجه بفرمایید یکی از آقایانى که کاملاً طرف اعتماد و اطمینان بود به بنده فرمودند که در یک قسمتى اهالى محل نامه‌اى نوشته بودند که ما حاضریم این اعتبار راه‌سازى که براى قسمت ما معین شده هشتاد درصدش را بخورند ولى بیست درصدش را لااقل کار کنند معهذا به آن بیست درصد هم راضى نیستند و صد درصدش را می‌خورند و حیف و میل می‌شود وقتى یک همچو دستگاهى در مملکت هست و من به جرأت می‌توانم قسم بخورم که آقاى دکتر اقبال وزیر راه یک قران در مدت تصدى خودشان استفاده نکرده‌اند ولى این دستگاهى که هست درست نمى‌تواند اداره بکند (دکتر اقبال- چه بکنند؟) اجازه بفرمایید ما الان یک اعتبارات چشم بسته می‌دهیم، شما آقایان نمی‌توانید اطمینان حاصل کنید که همه اعتبارات به مصرف حقیقى خودش می‌رسد بنده عرضم این است که وقتى بودجه کل کشور مى‌آید اینجا و چند روز دیگر هم خواهد آمد در عین این که ما هزینه‌هاى زائد را می‌زنیم یک فکر اساسى باید بکنیم که دولت یک نظارت شدیدى در خرج می‌کند که پول‌هایى که یک شاهى یک شاهى با خون جگر جمع می‌کنیم به مصرف حقیقى خودش برسد و الا کیست که منکر این باشد که باید راه درست داشته باشیم، بنده آقا امسال در فروردین به مشهد مشرف شدم و در همان فروردین هم برگشتم و در تمام طول راه چشم دوختم ببینم چند نفر عمله در این راه کار می‌کند، از شهر تهران تا مشهد غیر از آن قسمتى که راه‌آهن مشغول کار است چون آن قسمت را استثنا می‌کنم بیش از 50- 60 نفر ندیدم از شهر تهران تا مشهد چه رفتن و چه برگشتن چند دفعه اتوبوس ما خراب شد در سرخه ماشین ما پنجر شد آنجا جویا شدم تعجب کردم که چطور یک صورتى را امضا می‌کنند و تمام از بین می‌رود ما باید آقا وقتی که بودجه کل کشور آمد اینجا و مطرح شد یک ترتیبى براى نظارت دقیق در خرج بدهیم ما با کمال میل حاضریم، من از اشخاصى بودم که امیدوار بودم که یک تکانى به این دستگاه مملکت داده شود چون معتقد هستم که این دستگاه بد کار می‌کند، پول‌هاى مملکت حیف و میل می‌شود ولى معهذا این دستگاه به همان نهجى که می‌چرخد نمى‌تواند ما را به منزل برساند باید یک تکانى داده شود به وضع اقتصادى مملکت توجه بشود و الا با این طرز این پولى که ما با خون و جگر جمع می‌کنیم و می‌دهیم می‌بینیم که به مصرف حقیقى خودش نمی‌رسد فقط یک صورتى امضا می‌شود در نتیجه شما می‌بینید یکی راهى که چند سال پیش آمدند بین تهران و قزوین و همدان به کرمانشاه درست کردند مخصوصاً قسمت راه تهران و قزوین الان بدترین و خراب‌ترین راه‌هاى ایران شده است تمام گودال و حفره آقا ببینید در این چند سال چقدر پول داده‌ایم، چقدر پول خرج کرده‌ایم که راه بین تهران و قزوین آسفالت بشود آسفالت که نباید در عرض ده بیست روز خراب بشود آسفالت باید پانزده سال بیست سال دوام داشته باشد معهذا همان سال اتول خراب شده بنده به نام وظیفه نمایندگى می‌گویم آقا این پولى که ما می‌خواهیم خرج کنیم نظارت دقیق باید نسبت به مصرف آن به عمل بیاوریم وقتی که مطمئن شدیم باید اجازه بدهیم حالا آقایانى که این طرح را امضا کرده‌اند اگر من را می‌توانند قانع کنند بفرمایند

رئیس- آقاى وزیر راه‏

وزیر راه- بدواً از اظهار لطف آقاى اردلان نماینده محترم آن قسمتى که مربوط به بنده بود تشکر می‌کنم. اما راجع به وضعیت وزارت راه و قسمت راه‌ها، گمان می‌کنم که در چند جلسه قبل من در پاسخ سؤال نماینده محترم آقاى رضوى تمام موضوعاتى که خود جنابعالى مطرح کردید بنده خودم اینجا عرض کردم و عرض کردم که وزارت راه در این اواخر با وضعیت فعلى خاکبازى می‌کند نه راه‌سازى، بنابراین بند ه با آن کلیاتى که فرمودند مخصوصاً در این قسمت کاملاً موافقم و تذکر دادن آن شیفت و ارقامی که در این چند سال اخیر خرج شده 250 میلیون ریال خرج راه‌سازى کشور شده ولى متأسفانه روى تشبثات روى فشارها روى عدم ثبات دولت‌ها یک برنامه حسابى براى وزارت راه براى راه‌ها وجود ندارد هر روز مى‌آیند تقاضاهایى مى‌کنند که راه‌هایى را بسازند: خود جنابعالى گفتید که راه فلان جا را بسازید، البته چون برنامه نیست یک مقدار پول تقسیم می‌شود مثل گوشت قربانى به تمام قسمت‌ها و به هیچ‌وجه صلاح کشور ندانستم مخصوصاً که این پول در ظرف این‏ چند سال به کلى تلف شده بود و هیچ نتیجه‌اى نگرفته‌ایم و لذا مطالعاتى که قبلاً مهندسین آنجا کرده بودند دادند به بنده به این نتیجه رسیدیم که بهتر است یک برنامه ساختمانى براى تمام کشور با در نظر گرفتن اوضاع سیاسى و اجتماعى و اقتصادى تهیه بشود براى چند سال و به تصویب مقامات مربوطه برسد که هر روز تغییر و تبدیل هم نشود در ظرف مدت کوتاهى همان طور که کامپساکس در راه‌آهن عمل کرد مطابق برنامه‌اى که براى ساختمان راه‌آهن تهیه کرده بود که در ظرف چندین سال عملى شد و هر روز خط سیرش تغییر نکرد که این راه به آن ده یا از آن ده به آن ده برود راه‌ها هم به همان طرز بشود بنده خیال می‌کنم که اگر این کار بشود بنده مطمئن هستم که در عرض مدت قلیلى راه‌هاى حسابى در این مملکت خواهیم داشت و جلوى این افراط و تفریط گرفته خواهد شد، بنده تصدیق می‌کنم یعنى برخوردم با این عمله‌جاتى که در توى راه‌ها هستند دیدم اغلب وجود ندارند یک کارنامه‌هاى تقلبى براى این کار درست کرده‌اند ما همه اینها را می‌دانیم (احسنت) و وقتى که مى‌آیند و می‌خواهند رسیدگى کنند طبق مقررات نمی‌شود ایرادى گرفت کاملاً درست است بایستى رفت آن دهاتى را پیدایش کرد که انگشت زده وقتى می‌روید آنجا مى‌گویند که از اینجا رفته است به فلان ده که بنده کاملاً موافقم چون به این کار برخوردم و غیر از این راهى که گفتم چاره‌اى نداریم که یک دستگاه نظارت تهیه بشود که این راه‌هاى مملکت را مطابق یک برنامه معینى تنظیم کند و به تصوب مقامات مربوطه برسد که در ظرف چند سال این راه‌ها را بسازند و الا با وضعیت فعلى این پول‌ها به هدر خواهد رفت و حالا که آقایان اینجا پیشنهاد کرده‌اند بنده خیلى تشکر می‌کنم چون حالا فصل راه‌سازى است همین چند ماه است که ما می‌توانیم کارى بکنیم چون در زمستان می‌شود گفت که کارها انجام نخواهد شد و بنده الان که در خدمت آقایان هستم می‌خواهم بروم به سوکمیسیون بودجه و توضیحاتى بدهم و این اصولى که گفتم آقایان موافقت کردند که روى کاغذ بیاورند و در کمیسیون بودجه مطرح بکنند. گزارش آن را به مجلس شورای ملى بیاورند که این برنامه کار وزارت راه تصویب بشود و قانونى باشد که هر روز تغییر نکند و بنده اطمینان می‌دهم به آقاى اردلان مادامی که بنده در وزارت داه باشم یک شاهى از این پول تلف نخواهد شد.

رئیس- آقاى نورالدین امامى بفرمایید

نورالدین امامى- جناب آقاى اردلان باید توجه بفرمایید که قبل از شهریور 1320 خوشبختانه یا بدبختانه بودجه ما در حدود 30 درصدش خرج پرسنل می‌شد و هفتاد درصدش براى عمران و آبادى مملکت خرج می‌شد ولى بدبختانه بعد از شهریور بودجه مملکت ما 80 درصدش خرج پرسنل می‌شود بلکه 90 درصدش و صدى ده یا پانزده هم براى عمران و آبادى در نظر گرفته می‌شود آن هم در نتیجه همین جریان صرفه‌جویى می‌کنند من قبول دارم که صدى هشتاد بودجه ما برخلاف حقیقت و اصل مصرف می‌شود ولى این را آقا باید تصدیق بفرمایید که این چند تومانى که برای ساختن راه به مصرف می‌شود چند نفر پابرهنه و گرسنه از آن ارتزاق می‌کنند لااقل این کار می‌شود، فصل راه‌سازى به‌خصوص در آذربایجان، تا آخر شهریور بیشتر نیست و تا این اعتبارت به دست وزارت راه برسد مدتى طول می‌کشد اگر بخواهند ده تومان هم براى آذربایجان مصرف بشود دیگر فایده‌اى ندارد اما این که فرمودید ما اطمینان نداریم وقتی که اطمینان نباشد براى آن پول‌هایى که در بودجه کل مملکت مصرف می‌شود این ده میلیون و پانزده میلیون هم اطمینان نیست البته ولى همان طور که فرمودید اگر هشتاد درصد مصرف می‌شود باز هم آن بیست درصد کار می‌شود چون

+++

جناب رئیس مخصوصاً امر فرمودند مختصر کنم یادداشتم زیاد بود که جواب آقا را عرض کنم فعلاً خوددارى می‌کنم اما راجع به آسفالت جناب آقاى دکتر اقبال استدعا می‌کنم که توجه بفرمایید راجع به آسفالت یک وقتى هم من عرض کردم که ما نمی‌خواهیم این اشخاص که آسفالت کرده‌اند آنها را مجازات بکنید و جریمه بکنید یا آن مهندسینى که رفته‌اند سوء‌استفاده کرده‌اند آنها را از اداره بیرون کنید لااقل اگر دولت یک دفعه اعلان بکند توى روزنامه که مردم فلان شرکت آسفالت را بد کرده به آن شرکت اطمینان نکنید (صحیح است) یا آن مهندس که بد کار کرده او را از اداره بیرو ن کردیم به قول آقاى دشتى ما آن دولت را می‌گذاریم توى طبق و می‌گذاریم روى سرمان حلوا حلوا می‌کنیم براى یک دفعه جناب آقاى وزیر راه بیایید بگویید که فلان مهندس فلان قسمت را از بین برد و یا همین طور فلان شرکت آمد آسفالت فلان جا را گرفت و از بین برد اقلاً مردمى که در خانه‌شان را می‌خواهند آسفالت کنند اشخاص را بشناسند و به آنها رجوع نکنند (صحیح است) و به آن پدرسوخته ندهند (احسنت‏)

رئیس- آقاى دکتر اقبال توضیحى دارید بفرمایید

دکتر اقبال- آقاى نورالدین امامى راجع به آسفالت فرمودند سه خط در این چند سال اخیر آسفالت شده است (نورالدین امامى- وزارت کشور و شهردارى را هم بفرمایید) یکى راجع به آذربایجان است راه بین بستان‌آباد به تبریز و یکی هم راه قم است یکى هم راه قزوین بنده از آن موقعی که رفته‌ام روى نامه‌ها نوشته‌ام که مثل راه تبریز و قم و قزوین نشود براى این که به قدرى بد است و بد عمل شده که تمام آقایان ملاحظه کرده‌اند بنده راجع به آسفالت از موقعی که رفته‌ام به وزارت راه خیلى دقت می‌شود و یک کار عمده آسفالت هم هنوز شروع نشده ولى البته بعداً شروع خواهد شد ولى بنده یک نظریاتى راجع به آسفالت داشتم که خواستم به استحضار آقایان برسانم با این بودجه‌اى که فعلاً براى آسفالت هست ما قادر نخواهیم شد که جاده‌هاى این مملکت را آسفالت کنیم براى این که این بودجه‌اى که براى آسفالت داده شده مثلاً فرض بفرمایید جاده از اینجا تا مشهد که نهصدو چند کیلومتر است اگر بخواهند آسفالت بکند تمام پولى را که از بابت آسفالت خواهند گرفت باید به مصرف آنجا برسد و پس از 6 سال تمام می‌شود و یک وجوه دیگرى هم به مصرف نگهدارى این راه هر ساله باید برسد از این جهت در موقعی که برنامه دولت اینجا مطرح بود که دولت فعلى تصمیم گرفته است و تصمیم دارد که آسفالت را براى اطراف شهرها و مسیر جاده‌هایی که از شهرها عبور می‌کند به کار ببرند براى این که از لحاظ بهداشت براى شهرها مؤثر خواهد بود این نظریات را دادند و داریم همین طور اجرا می‌کنیم راجع به آن قسمت شرکت‌ها که فرمودند بنده دستور دادم که تمام سپرده‌هاى آن شرکت‌هاى ساختمانى را توقیف کردند و آن مهندسینى هم که مأمور این کار بودند تعقیب بشوند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت این طرح آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) یک فوریت تصویب شد براى طبع و نشر فرستاده می‌شود

اسلامى- بنده تا جناب آقاى نخست وزیر تشریف دارند یک اخطار نظامه‌اى دارم اجازه بفرمایید عرض کنم‏

5- بیانات آقاى وزیر امور خارجه راجع به یادداشت دولت اتحاد جماهیر شوروى‏

رئیس- آقاى وزیر امور خارجه‏

وزیر امور خارجه (آقاى اعلا) - البته آقایان محترم متن یادداشت آخرى سفارت کبراى شوروى را که خلاصه آن حتى قبل از وصول به وزارت خارجه به وسیله رادیو و جراید منتشر شده بود ملاحظه فرموده‌اند و کاملاً از سابقه امر مسبوق هستند معهذا وظیفه خودم می‌دانم مختصرى عرض و مجلس شورای ملى را از جریان امر مطلع و مطمئن سازم که وزارت خارجه در بیان حقیقت و حفظ حقوق ایران و رفع سوء‌تفاهمات کوتاهى نکرده و در پاسخى که به این یادداشت عنقریب داده خواهد شد نکات لازم را مجدداً خاطرنشان خواهد نمود جریان امر از این قرار است‏

( اواخر اردیبهشت امسال یادداشتى از سفارت کبراى اتحاد جماهیر شوروى سوسیالیستى به وزارت امور خارجه واصل گردید و از اقداماتی که شرکت سهامى نفت ایران براى اکتشاف و استخراج نفت به عمل مى‌آورد و همچنین از نقشه‌بردارى هوایى در نواحى مجاور مرز ایران و شوروى اظهار نگرانى نموده بودند و این نگرانى طبق همان یادداشت به طور خلاصه حاوى سه نکته بوده یکى آن که شرکت سهامى نفت ایران با مؤسسات خارجى قراردادهایى منعقد ساخته دوم آن که نقشه هوایى که از نقاط مرزى برداشته می‌شود توسط کارشناسان بیگانه از جمله آمریکایى‌ها صورت می‌گیرد سوم آن که اشاره به یادداشت ژانویه 1948 خود راجع به عملیات نمایندگان بیگانه در ایران نموده بودند که منظور مستشاران آمریکایى‌ها است که طبق اجازه مجلس شورای ملى استخدام شده‌اند.

وزارت امورخارجه در یادداشت جوابیه خود با تصریح به این امر که تمام این موضوع‌ها از امور داخلى بوده معذالک برای ابراز حسن‌نیت توضیحات کامل جهت رفع سوء‌تفاهم داد که چون آقایان نمایندگان از مدلول آن کاملاً استحضار دارند تکرار نمی‌نمایند

اینک مجدداً از سفارت کبراى شوروى یادداشتى حاوى عین مطلب مندرجه در یادداشت اولیه با قید این که توضیحات وزارت امور خارجه شاهنشاهى قانع کننده نیست رسیده و در پایان آن تکرار شده است از طرف دولت شاهنشاهى تدابیرى اتخاذ شود که وضعیت غیرعادى که ایجاد شده برطرف گردد البته به این یادداشت جواب لازم داده می‌شود ولى لازم است به عرض نمایندگان محترم برسانند که اولاً هیچ نوع وضع غیر عادى در ایران وجود ندارد (نمایندگان- صحیح است) که لازم شود براى برطرف کردن آن تدبیرى اتخاذ گردد (نمایندگان- صحیح است) به علاوه کلیه مطالبى که سفارت کبراى شوروى در یادداشت خود متذکر گردیده از مسائل کاملاً داخلى ایران بوده (نمایندگان- صحیح است) که دولت شاهنشاهى به هیچ‌وجه و به هیچ دولت اجازه دخالت و اظهار نظر در آن را نمی‌دهد (نمایندگان- صحیح است) اگر هم دولت شاهنشاهى وارد به این مبحث شده است به طوری که در ابتدا عرض شد فقط و فقط براى ابراز حسن‌نیت و رفع هرگونه سوء‌تفاهم بوده است (نمایندگان- صحیح است) و بسیار موجب تعجب است که دولت بزرگ شوروى که همواره یکى از اصول مهم سیاست خود را عدم مداخله در امور داخلى سایر دول اعلام داشته در مورد ایران به طوری که تا حال مشاهده شده است برخلاف آن رفتار نموده و متأسفانه در تعقیب این رویه اصرار می‌ورزد (نمایندگان- صحیح است) (شوشترى- رمزش را باید از نفت جنوب پیدا کرد) سیاست خارجه ما روشن و بر حسن مناسبات هم‌جوارى و احترام متقابل و تقویت سازمان ملل متحد و رعایت اصول منشور ملل متحد و حفظ و دفاع استقلال و تمامیت ارضى ایران استوار است (نمایندگان- صحیح است) جز صلح و آرامش در خاورمیانه و به دست آوردن فرصت برای اصلاحات اجتماعى و اقتصادى و بالا بردن سطح زندگانى مردم نظر نداریم (صحیح است، احسنت)

رئیس- آقاى دکتر مصدق فرمایشى دارید؟

دکتر مصدق- نخیر

6-طرح بودجه 1329 مجلس شورای ملى‏

رئیس- بودجه مجلس مطرح است، در ماده اول به کفایت مذاکرات رأى داده شده، پیشنهادات قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌کنم مقررى نمایندگان مجلس شورای ملى به ده هزار ریال تقلیل پیدا کند. نورالدین امامى‏

رئیس- آقاى امامى بفرمایید

نورالدین امامى- بنده عرایضم را پریروز مشروحاً راجع به این قسمت به عرض نمایندگان محترم رساندم و عرض کردم موقع جهاد است در این قسمت اگر ما بخواهیم بودجه مملکتى را آن طور که باید و شاید رسیدگى بکنیم اول باید از خودمان شروع بکنیم تا سایرین حق نداشته باشند به ما اعتراض بکنند و این قسمت را هم من عرض کنم که اگر ما خودمان اول صد دینار تا صد تومان هرچه بشود در بودجه خودمان از حقوق خودمان صرفه‌جویى بکنیم و کسر بکنیم و این درسى خواهد شد براى سایر قسمت‌ها و دست ما را آنجا باز خواهد کرد که از مجلس سنا و جناب آقاى نخست وزیر و آقایان وزرا را همین جور بگیریم حقوق‌هاى آنها را آنچه باید و شاید کسر

+++

کنیم و سایر قسمت‌ها را کسر کنیم. حالا این عرض بنده است و آقایان هم تکلیف خودشان را بهتر از بنده می‌دانند (صحیح است)

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- (مخبر)- بنده خواستم به جناب آقاى امامى عرض کنم در جلسه گذشته که آقاى امامى این موضوع را مطرح فرمودند بنده به نام مخبر کمیسیون محاسبات جواب عرض کردم، و تصور می‌کردم که جنابعالى قانع شده باشید معهذا باز پیشنهاد فرموده‌اید، خواستم که توجه بفرمایید که این موضوع حقوق نمایندگان را بنده عرض کردم از چهار سال قبل تا به حال چیزى به آن افزوده نشده، بنابراین جنابعالى تصور بفرمایید که یک نفر نماینده جزو 12 نفرى که در تهران انتخاب می‌شوند، فرضاً در تهران خانه کرایه داشته باشد، تمام نمایندگان از شهرستان‌ها مى‌آیند و این نمایندگان شهرستان‌ها بایستى لااقل ماهى پانصد تومان براى اجاره خانه بدهند ماهى صدتومان لااقل پول جواب تلگرافاتى است که به آنها می‌شود، ماهى صد تومان از بابت مالیات و حقوق بازنشستگى از آنها کسر می‌شود. اگر هزار تومان شما بگیرید، می‌ماند سیصد تومان می‌تواند زندگى بکند، آقاى امامى؟ خواهش می‌کنم توجه بفرمایید یا باید مجلس را مال ثروتمندان حساب کنیم و یا یک راهى پیدا کنیم تا اگر اشخاصى تمکن مالى ندارند بتوانند وکالت مجلس را قبول بکنند براى این دو سال که بتوانند زندگى بکنند. حالا هم که نمى‌خواهید مجالس شورای ملى مجلس ثروتمندان باشد و بتواند هر کسى که داراى صلاحیت نمایندگى است وکیل مجلس شود، وقتی که حقوق او را ماهى سیصد تومان قرار بدهید چطور ممکن است این کار؟ هر شغل آزاد دیگرى بهتر از این کار است. بنده عرض می‌کنم که اگر نظرى دارید که در بودجه کل مملکتى یک تغییرى نسبت به همه حقوق‌ها قائل شوید وقتی که بودجه مملکتى مطرح شد اینجا عنوان بفرمایید، یک تناسبى هم اگر براى سایرین گرفته شد، وکلاى مجلس را هم شامل می‌شود، این جایش نیست خواهش می‌کنم که مسترد بفرمایید.

امامى- من پس نمى‌گیرم، هیچکس رأى ندهد، رسیدگى به بودجه هم وظیفه نمایندگان مجلس است، بنده پس نمى‌گیرم (زنگ رئیس)

رئیس (خطاب به امامى و شوشترى) - اگر فرمایشى با هم دارید بنشینید پهلوى هم. موقع رأى است، اکثریت نیست. من اعلام رأى می‌کنم به آقایانى که بیرون هستند، غایب محسوب می‌شوند، یک دفعه به ایشان اخطار می‌کنم، اگر نیامدند من غایب می‌گذارم. چون تمام پیشنهادات در دستور است و باید رأى بگیریم، اگر این طور باشد، هیچ کارى از پیش نمی‌رود، صورت آقایان را بردارید غایب محسوب می‌شوند (در این موقع عده براى اخذ رأى کافى شد) رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى امامى‏

امامى- با یک اصلاح آقاى رئیس، از اول تیر ماه‏

رئیس- با این اصلاح از اول تیر ماه، پیشنهاد آقاى امامى رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) مورد توجه نشد. آقایان رعایت بفرمایید مجلس از اکثریت نیفتد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌نمایم در ماده اول مبلغ هفت میلیون و هشتصد و شصت هزار ریال کمک موقت ریاست و آقایان نمایندگان حذف شود، کهبد

فقیه‌زاده- رد شد.

شوشترى- این مشابه پیشنهاد قبلى است آقا.

کشاورز‌صدر- این اعتبار را خودشان مى‌پردازند.

رئیس- آقاى کهبد

کهبد- عرض کنم که آقایان باید توجه داشته باشند (عده‌اى از نمایندگان- پس گرفتند) آقایان بگذارید بنده عرضم را بکنم. بالأخره باید از یک جایى شروع شود (کشاورز‌صدر- از بالا) (دکتر بقایى- از سر) اجازه بفرمایید، اگر حقوق خودتان را کم نکنید، نمى‌توانید از حقوق دیگران کم بکنید این یک اصل مسلمى است و بنده معتقدم که باید سعى شود هزینه زندگى پایین بیاید و الا هر قدر حقوق را اضافه کنیم، دولت جز این که بیاید مالیات را بر خوراک و پوشاک مردم ببندد هیچ چیزى نمی‌شود، حالا سعى کنید مالیات‌هاى غیرمستقیم را بردارید و این حقوق را نگیرید البته مختارید که رأى بدهید یا ندهید، بنده حقوق نمى‌گیرم، (اردلان- چطور زندگى کنیم؟) اجازه بفرمایید عرض کنم. در هر صورت بنده معتقدم باید اصلاح شود و از مجلس شروع بشود و کارى بکنیم که آقایان بتوانند حقوق سایر دستگاه‌ها را که من غیر حق اضافه می‌گیرند کم بکنند

رئیس- آقاى مخبر

کشاورز‌صدر- از سر باید اصلاح کرد

مخبر- پیشنهاد آقاى کهبد این بود که حقوق نمایندگان 475 تومان بشود. آقاى کهبد جنابعالى اتومبیل شخصى دارید به حمد‌الله شما همه چیز دارید. بنده می‌خواهم بپرسم با 475 تومان یک وکیل چطور زندگى کند؟ (فقیه‌زاده- 500 تومان کرایه خانه بدهد) این یک چیز عجیبى است که یک کسى که خودش خرما می‌خورد به دیگران بگوید خرما نخورید این واقعاً چیز عجیبى است.

رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى کهبد آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) مورد توجه نشد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌نمایم از فقره 5 هزینه مبلغ 135 هزار ریال به نام آبدارخانه حذف شود- کهبد

رئیس- آقاى کهبد

کهبد- اجازه بفرمایید بنده از همین جا عرض کنم، پیشنهادى که بنده کردم سیزده هزار و پانصد تومان خرج آبدارخانه است بنده تقاضا کردم حذف شود آقایان هر کس می‌خواهد چاى میل کند پولش را خودش بدهد.

شوشترى- مگر اینجا قهوه‌خانه است، مجلس شأن دارد

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- بنده خواستم عرض کنم با این که خوب است آقایانى امثال آقاى کهبد از این قبیل پیشنهادات خوددارى کنند. دلیل دارم اگر می‌خواهید به 13، 12 هزار تومان شما پیشنهاد بدهید حذف کنید. از مسائل و عوامل مهم‌تر اقتصادى اطلاع دارید آنها را پیشنهاد کنید حذف بشود. و همین طور که آقاى شوشترى فرمودند، اینجا قهوه‌خانه نیست که یک کسى بگوید برو چاى بردار و بیاور و پولش را بگیر. به نظر بنده این چیزى نیست که تأثیر در خرج داشته باشد و جنابعالى از این قبیل پیشنهادات بعد از این خوددارى بفرمایید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى کهبد آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) مورد توجه نشد. پیشنهاد دیگرى خوانده می‌شود.

( به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم حقوق نمایندگان در ماه به ده هزار ریال تنزل یابد کشاورز‌صدر

رئیس- مشابه این پیشنهاد رد شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى، پیشنهاد می‌کنم قسمت بهدارى مجلس شورای ملى از بودجه حذف شود. آزاد

رئیس- آقاى آزاد

آزاد- بند ه تا به حال به بهدارى مجلس هیچ کارى نداشتم و مراجعه‌اى نکرده‌ام ولى آقایان کارمندان مجلس شورای ملى اغلب به من مراجعه کردند که به هیچ‌وجه من‌الوجوه این بهدارى مفید به حال کارمندان نیست یک بودجه‌اى در حدود 32 هزار تومان حقوق مى‌دهند و بعد هم دوا ندارند و این هیچ فایده‌اى ندارد و همان طور که قبول فرمودند اگر مجلس شورای ملى بیاید بهدارى درست کند که باید یک بهدارى آبرومندى درست بکند که مفید باشد به حال کارمندان، یک بیمارستان درست بکنند که به آنجا مراجعه بکنند و مداوا کنند

+++

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان (مخبر)- آقاى آزاد پیشنهاد فرمودند که بهدارى حذف شود، جناب آقاى ملک‌مدنى پیشنهاد کردند که وسیع‌تر شود اگر اعتبار زیادى داشتیم ممکن بود ولى ملاحظه بفرمایید بودجه بهدارى مجلس عبارت از یک رئیس است و دو تا طبیب و یک داروخانه. اینها یک چیز زیادى نیست. بنده عرض می‌کنم خدمتتان مگر این مستخدمین جزو مجلس شورای ملى خودشان و خانواده‌شان استفاده نمی‌کنند؟ البته استفاده‌شان خیلى زیاد نیست براى این که آقاى آزاد بودجه ما کم است براى هر مستخدم مجلس شورای ملى ماهى 10 ریال تا 12 ریال می‌توانیم پول دواى مجانى بدهیم و البته این براى ما کافى نیست بنابراین تازه اگر بنا شود بهدارى حذف شود طبیب و دارو از آنجا را که مستخدم رسمى هستند بالأخره حقوق‌شان را خواهند داد. (بهادرى- من حاضرم آقایان را ببرم و هزار تومان بدهم) تمام کارگران مجلس شورای ملى تمام مستخدمین جزو اینها هر وقت مریض می‌شوند دوا و نسخه می‌گیرند (آزاد- آنها خودشان به ما شکایت کرده‌اند) البته به طور کامل نیست ولى رفع حاجتى است از آنها می‌کند حالا بسته به نظر مجلس است.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- عرض کنم جناب آقاى آزاد خودشان تصدیق کردند که بهدارى براى مجلس لازم است، منتها چون این خیلى ناقص است و فرمودند که بعضى از اعضاى چاپخانه و دیگران اظهار کردند که به حال ما مفید نیست و رسیدگى نمی‌شود، بنده خواستم عرض کنم که در دوره پیش پیشنهادى شد که نصف جرایم باید براى بهدارى مجلس اختصاص داده شود، چون قبلاً در آیین‌نامه بنده تمامش را پیشنهاد کرده بودم ولى چون قبلاً در آیین‌نامه قید شده بود که نصفش براى کتابخانه باشد موافقت شد مجلس هم رأى داد بنده از جناب آقاى اردلان خواهش می‌کنم که این کار بهدارى مجلس و دوازده تختخواب بیمارستان را باید وادار کنند محاسبات مجلس و کمیسیون باید ببینید هر طور شده درست بکنند براى این که این ضرورت دارد. یک مؤسسه به این بزرگى که چاپخانه دارد، کارگر دارد، یک مقدار خدمتگزار و کارمند دارد این نمی‌شود بى‌بهدارى باشد. جناب آقاى آزاد هم با این فکر موافقند منتها معتقدند که این مفید نیست و به درد مردم نمی‌خورد. بنده می‌خواستم عرض کنم چرا همان طوری که قانون این کار را از مجلس گذشته است عمل نمی‌کند؟ بنده از مقام محترم ریاست هم استدعا می‌کنم که امر کنند که قانون مجلس بوده نمایندگان رأى داده‌اند که نصف جرایم مأخوذه از نمایندگان بایستى اختصاص داده شود براى بهدارى مجلس شورای ملى مجلس باید حتماً داراى یک بیمارستان 12 تختخوابى کامل باشد، مثل بیمارستان بانک ملى و سایر مؤسسات براى این که مفید است براى مملکت براى مردم، براى افرادی که اینجا هستند. متأسفانه ما عرض این که جلو برویم، عقب می‌رویم و تازه این بهدارى ناقص هم که هست مى‌خواهیم آن را حذف کنیم. این به عقیده بر اثر عدم توجه کمیسیون محاسبات و کارپردازى مجلس است بنابراین بنده خواهش می‌کنم جناب آقاى آزاد که همیشه علاقه به اصلاحات دارند، این پیشنهادشان را پس بگیرند جرایم را به بهدارى اختصاص بدهند و بهدارى را کامل کنند.

رئیس- الان این جرایم در حساب بهدارى منظور می‌شود. رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى آزاد آقایانى که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند) مورد توجه نشده. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست مجلس پیشنهاد می‌کنم در فقره 5 هزینه از اعتبار کتابخانه 130 هزار ریال کسر شود نورالدین امامى.

رئیس- آقا ى نورالدین امامى‏

امامى- کدام پیشنهاد است؟

( پیشنهاد مجدداً به شرح فوق قرائت شد)

اجازه بفرمایید اینجا توضیح بدهم (یکى از نمایندگان- پس گرفتند) بنا به همین ماده‌اى که جناب ملک‌مدنى فرمودند نصف جرایم نمایندگان مجلس شورای ملى تخصیص داده شده به کتابخانه، نصفش به بهدارى، دیگر این صد و سى هزار ریال چیست براى خرید کتاب؟ این است که بنده پیشنهاد کردم صد و سى هزار ریال کسر شود. همان نصف جرایم کافى است.

رئیس- آقاى فرامرزى‏

فرامرزى- بنده خیلى متأسفم عرض کنم که مملکت شاهنشاهى ایران و این ملت چند هزار ساله که تمدن عمیقى دارد در دنیا، یک کتابخانه عمومى حسابى این مملکت ندارد. در هر جا شما بروید یک کتابخانه جامعى که بشود ازش استفاده کرد اهل هر فنى باشد بتواند در موقع خودش به آنجا مراجعه بکند و بتواند کتاب مورد احتیاج خودش را در آنجا پیدا کند، در تمام این مملکت نیست مگر یک جا و آن کتابخانه مجلس شورای ملى است. کتابخانه مجلس که از لحاظ کتاب نخبه ملاحظه بفرمایید می‌گویند ذوق اشخاص در دو جا معلوم می‌شود یکى در انتخاب رفیق و یکى در انتخاب کتاب. یک نفر آدم 5 تا بیشتر رفیق ندارد و با این پنج تا رفیق همه کارهایش را می‌تواند انجام بدهد. یک کس دیگر پنجاه رفیق دارد و نمی‌تواند یک گره از کارش باز کند (فقیه‌زاده- رفیق نیست آشنا است) کتابخانه هم همین طور هست. یک کتابخانه که 5 هزار کتاب دارد هر که بهش مراجعه کند می‌بیند که کتاب مورد احتیاجش آنجا نیست. یک کتابخانه که 500 کتاب دارد اهل هر فنى بخواهد مراجعه بکند در آنجا آن کتابى که می‌خواهد هست. و در ایران از لحاظ جمع کتاب نخبه کتابخانه مجلس کتابخانه منحصر به فردى است من استدعا می‌کنم گذشته از این که یک پیشنهادى براى حذف چیزى از این کتابخانه نکنیم، پیشنهاد کنیم که در جاهاى دیگر هم مازاد مخارجى که هست به این کتابخانه داده شود (صحیح است) به این جهت من خواهش می‌کنم که در مملکتى که این همه بذالى و افراط و تفریط می‌شود این یک مؤسسه که موجب آبرو و مفید به حال این ملت و فکر ملت علم این ملت است این را کوچک‌تر نکنید و تقاضاى کم کردن یک دینار هم نشود (صحیح است)

امامى- بنده چون یکی از 5 نفر از دوستان آقاى فرامرزى هستم اعتراضم را پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد )

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم سیصد هزار ریال خرید و تعمیر اثاثیه به یک صد هزار ریال تقلیل پیدا کند امامى.

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏

امامى- این توضیح زیادى ندارد سى هزار تومان براى تعمیر و اصلاح اثاثیه گذاشته‌اند. ده هزار تومان براى تعمیر این اثاثیه مجلس کافى است‏

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- اعتبارى که در این قسمت منظور شده آقاى امامى براى منظور خاصى است. اطاق رئیس مجلس شورای ملى که اغلب بایستى پذیرایى بکنند از اشخاص درجه اول خارجه و داخله آن طوری که باید شایسته باشد نیست (امامى- اطاق نمی‌خواهند ایشان) صحیح است اگر نظرى دارند بفرمایند این بود که ما این اعتبار را منظور کردیم (امامى- آقاى رئیس خودشان فرمودند من نمی‌خواهم) آقاى رئیس اگر نخواستند خرج بکنند و می‌ماند صرفه‌جویى می‌شود و مقدارى از اثاثیه مجلس هم تمام فرسوده شده لازم شده است آنها را تعمیر کنیم و نگاهدارى کنیم. (امامى- آقاى رئیس قربانت بروم خودتان بگویید نمى‌خواهم و راحتمان کنید) پاکیزه نگاه‌ داریم این بودجه اعتبارى است و الزام به خرج آن نیست معهذا اگر مقام ریاست اجازه بفرمایند حذف می‌شود

رئیس- در صورت جلسه پیش آقاى اردلان مخبر کمیسیون ضمن بیان خود اظهار داشته‌اند اعتبارى در اختیار ریاست محترم مجلس است. بنده لازم می‌دانم خاطر نمایندگان محترم را مستحضر سازم که در ادوار گذشته به عنوان کمک مستمندان اعتبارى به مبلغ ماهى هزار و پانصد ریال در اختیار رئیس مجلس بود چون این وجه کافى نبود و تقاضا کنندگان تصور می‌کردند اعتبار مهمى موجود است خالى از زحمت نبود در بودجه سال 1328 این اعتبار حذف شد و به بودجه کتابخانه ضمیمه شد بنابراین حتى یک ریال هم از آن تاریخ اعتبارى در اختیار بنده نیست براى بند ه هم گواراتر است اگر کمکى به کسى بشود مربوط به شخص بنده است و البته تقاضا هم محدود‌تر شده است. راجع به اثاثیه هم اگر اثاثیه عمومى مجلس شورای ملى است و فرسوده شده باید تعویض شود بنده عرضى ندارم ولى اتاقى که بنده می‌نشینم و متعلق به خود آقایان است همان اثاثیه برایش کافى است. آقاى پالیزى

+++

پالیزى- عرض می‌کنم که این اثاثیه، اثاثیه مجلس شورای ملى است و فرسوده شده و اختصاص به اتاق آقاى رئیس ندارد این بود که بنده خواستم توجه آقایان را جلب کنم‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى نورالدین امامى آقایان موافقین قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

( پیشنهاد آقای مخبر فرهمند به شرح زیر قرائت شد) بنده پیشنهاد می‌کنم براى بهدارى مجلس ده تختخواب منظور و تأمین شود

اردلان- پیشنهاد خرج است‏

کشاورزصدر- بنده اخطارى دارم اینجا 83 نفر است و در طرف دیگر 84 نفراست در موقع اعلام رأى هم این طور بوده‏.

رئیس- در موقع رأى همیشه رعایت می‌شود همان وقت هم آقاى فرامرزى حاضربودند بعد رفتند بیرون آقایان منشی‌ها همیشه رعایت می‌کنند آقاى مخبر فرهمند بفرمایید.

مخبر فرهمند- عرض کنم بنده پیشنهادى که کردم براى تأمین ده تختخواب براى بهدارى مجلس شورای ملى از این نظر بود که در اطراف بهدارى اینجا بنده یک توضیحاتى بدهم اولاً بهدارى و صندوق تعاون اینجا فکر بنده بود و در موقعی که مرحوم ارباب کی‌خسرو حیات داشتند و با هم کار می‌کردیم و در مباشرت این دو پیشنهاد را بنده کردم و موافقت شد شروع کردیم، این را عرض کنم که شاید ده دوازده سال قبل که کارگر و بهداشت و این حرف‌ها نبود و الزامى نداشتیم ولى از نقطه نظر این که هر جمعیتى که در یک خانواده‌اى زندگانى می‌کنند باید تمام لوازم آسایش و راحتى آنها را فراهم کرد بهدارى مجلس با یک بودجه قلیلى هر سال به تدریج جلو آمده است تا این صورت را پیدا کرده است، کارگرهاى چاپخانه اینجا تقریباً شاید در حدود سیصد نفر هستند با خانواده‌هایشان و کارمندان مجلس شورای ملى هم شاید به همین اندازه باشند که با خانواده‌هاشان باید مراجعه کنند و از بهدارى مجلس دواى مجانى بگیرند بودجه‌اى که داده می‌شود غیر کافى است و براى هر فردى در ماه یک تومان می‌رسد که اگر بخواهند یک نسخه‌اى را به دوا‌خانه ببرید شاید حداقل پنج تومان و حداکثر پنجاه تومان باشد نسخه صد تومانى هم داشته‌ایم و از این گذشته ما از نقطه‌نظر قانون کار و جنبه کارگرى که در چاپخانه مجلس داریم ملزم هستیم که بهدارى و بیمارستان داشته باشیم ما ملزم هستیم قانونى که وضع شده است اول نسبت به خودمان اجرا بکنیم این وضعیت بهدارى الان ناقص است البته رئیس آنجا آقاى دکتر نیرومند که دو سه دوره هم وکیل بودند و از اشخاص شرافتمند و علاقمند به کار است یکی دو نفر دیگر از آقایان هم هستند که کار می‌کنند ولى بودجه آنجا کافى نیست بایستى بودجه‌اش را از هر جا که می‌شود تأمین کرد تا وسایل به بهدارى داده نشود تا موجبات کار نباشد هیچ کارى نمی‌شود کرد باید درست‌شان کرد و از آنها کار خواست و الا اگر ما صرفه‌جویى بکنیم این که درست در نمى‌آید.

رئیس- آقاى دکتر طبا

دکتر طبا- بنده با آن قسمت از اظهارات آقاى مخبر فرهمند راجع به نواقص بهدارى مجلس مخالف نیستم و کاملاً موافقم و بایستى آن نواقص رفع بشود، لزوم اجراى قانون کار درباره کارمندان مجلس شورای ملى و مخصوصاً درباره کارگران چاپخانه که یک مخاطراتى براى آنها هست و بایستى مصونیت‌هایى داشته باشند طبیعی است اما راجع به ده تختخواب و تأسیس بیمارستان بنده مخالفم به این دلیل که گذاشتن تختخواب تأسیس بیمارستان نیست (صحیح است) شما ممکن است ده تختخواب، بیست تختخواب بگذارید ولى این بیمارستان نمی‌شود ما الان مذاکره کردیم که بودجه بهدارى مجلس کافى نیست یقیناً مطلع هستید که چه هزینه سنگینى ده تختخواب در بر خواهد داشت اگر شما بخواهید فقط ده تا تختخواب موجود باشد آن یک حرف دیگرى است ولى اگر بخواهید بیمارستان تأسیس بکنید این صحیح نیست زیرا تختخواب لوازم پرسنلى، پرستار و غیره مخصوصاً دکتر لازم دارد. فرض بفرمایید که اگر شما بخواهید یک عمل جراحى در آنجا انجام بدهید صرفاً داشتن جراح کافى نیست این اتاق عمل می‌خواهد لوازم مخصوص عمل می‌خواهد بعد هم پرستار مخصوص براى بعد از عمل می‌خواهد و بنده چون می‌دانم که بیمارستان ناقص به مراتب بدتر از نداشتن بیمارستان است لذا مخالفم و براى کارگاه‌ها هم خیال نمی‌کنم که این بیمارستان لازم باشد مخصوصاً در تهران بیمارستان‌هایى هست که می‌توان به آنجا مراجعه کرد (یک نفر از نمایندگان - نمى‌پذیرند آقا) بایستى ترتیبى داده شود که بپذیرند شما نمى‌توانید حیات یک کارمندى را مواجه با خطر بکنید با بسترى کردن آنها در یک بیمارستانى که وسایل لازم را ندارد مخصوصاً با این بودجه تأسیس بیمارستان براى مجلس مفید که نخواهد بود فوق‌العاده مضرخواهد بود و یک دستگاه اضافه می‌کنید به یک دستگاهى که به کلى ناقص است بنابراین این بهدارى باید براى مراجعات سرپایى باشد یعنى چه؟ یعنى در ساعت ادارى یک پزشک دیپلمه بگذراند و حاضر باشد الان از حیث پزشک دیپلمه دیپلمه وضعیت‌شان بد نیست و لازم نیست که بیشتر باشد داروخانه‌اش فوق‌العاده ناقص است بایستى تکمیل بکنید بالأخره دندان‌سازى که یک موضوع خیلى مهمى است که اگر وضعیت کارمندان را در نظر بگیرید آنها حتماً یک دندان‌ساز هم لازم دارند. براى تشخیص بیماری‌هاى دندان که کمکى است به طبیب معالج براى تشخیص‌هاى اولیه آن هم از ضروریات است این را هم تکمیل کنند آقاى اردلان توجه بفرمایند چون بنده در دوره گذشته یک گزارش مفصلى راجع به بهدارى مجلس دادم آقاى پالیزى هم اطلاع دارند متأسفانه اقدام مؤثرى در آن باره نشده است خرج خیلى زیادى نداردخواهش دارم که در این موضوع توجه بفرمایید.

اردلان (مخبرکمیسیون)- جناب آقاى رئیس پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند پیشنهاد خرج است و قابل رأى نیست.

رئیس- خرج اضافى نیست از همان بودجه جرایم لابد پیشنهاد کرده‌اند، آقاى مخبر فرهمند

مخبر فرهمند- از صرفه‌جویى‌هایى که داریم و از محل جرایم است این را بنده براى تکمیل بهدارى یا بیمارستان پیشنهاد کردم.

رئیس- ایشان قصد‌شان این است که از بودجه جرایم این کار بشود.

مخبر فرهمند- بنده عرضم این بود یک مؤسسه‌اى که هست آن را باید کاملش بکنیم نباید آن را سست بکنیم حالا می‌فرمایید که تختخواب مقدور نیست همان طور که آقاى دکتر فرمودند وسایل بهدارى را کامل بکنند بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى تیمورتاش به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به عنوان تبصره 2 ماده اول قانون بودجه مجلس اضافه شود.

تبصره 2- نمایندگان مجلس شورای ملى که سمت استادى دانشگاه داشته و در مورد نمایندگى به تدریس ادامه می‌دهند مشمول شق 6 ماده 1 بودجه سال 326 مجلس شورای ملى نبوده و می‌توانند حق‌التدریس دریافت دارند.

آزاد- پیشنهاد خرج است‏

تیمورتاش- مثل این که عقیده آقایان بر صرفه‌جویى است و بنده معذرت می‌خواهم که برخلاف جریان پیشنهادى کردم و حقیقت مطلب این است که آقایان محترم می‌دانند استادان دانشگاه واقعاً حق بزرگى به این کشور دارند مخصوصاً نسل جوان که تربیت می‌شوند بنابراین بایستى واقعاً طورى باشد که آنها هم در زندگى خودشان دچار زحمت نشوند (اسلامى- از دانشکده طب پیدا است) دانشکده طب به وظیفه خودش عمل کرده به هر تقدیر منظور بنده این بود که طبق شق شش ماده یک بودجه سنا 1326 آقایان نمایندگان مجلس شورای ملى را که سمت استادى در دانشگاه دارند از دریافت حق‌التدریس یا حق‌الزحمه ممنوع کرده‌اند بنده می‌خواستم تقاضا کنم از آقایان محترم با آن توجهى که نسبت به دانشگاه و آقایان اساتید و نسبت به همکاران خودشان دارند قبول بفرمایند و این تبصره گنجانده بشود در ماده یک و اجازه بدهند که حق‌التدریس دریافت بکند این کمکى است که به همکاران محترم‌مان می‌کنند مخصوصاً به کسانی که واقعاً محق هستند و حق دارند به نسل جوان چون اینها در مرتبه اول خدمتگزارى کشور می‌باشند.

رئیس- آقاى آزاد

آزاد- بنده مخالفت می‌کنم با این پیشنهاد به جهت این که به موجب قوانین کشورى و لشکرى نوشته شده است که یک نفر نمى‌تواند از دو جا حقوق بگیرد،

+++

این آقایان یک مقررى دریافت می‌کنند و عیناً مثلاً آن است که یک نفر هم از وزارت دارایى حقوق بگیرد و هم از وزارت دادگسترى کار کند و چیزى دریافت کند این حق را کسى ندارد که یک مقررى از اینجا بگیرند و یک حقوق و مقررى از دانشگاه بگیرند و اجازه بفرمایید آقایان که این موضوع فتح باب نشود که بعد از این پیشنهاد می‌شود و اسباب زحمت می‌شود

تیمورتاش- اجازه می‌فرمایید توضیح مختصرى دارم، بین پیشنهادى که بنده کردم و بیانى که آقاى آزاد فرمودند فرقى که دارد این است ماهیانه یک مبلغ معینى نیست که همه ماهه بدهند این در مقابل ساعت کار داده می‌شود یعنى در مقابل کارى که انجام می‌دهند تصدیق می‌فرمایید که اساتید دانشگاه بالأخره مقام دیگرى دارند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى تیمورتاش آقایانی که موافقند. قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد

( پیشنهاد آقاى مرتضى حکمت به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- چون در فقره 3 و آخر صفحه 7 سال (1325) از سال‌هاى 26 و 27 از قلم افتاده و به علاوه حقوق و مزایاى کارمندان مزبور در بودجه پادار شده است لذا پیشنهاد می‌کنم که جمله: (تفاوت حقو ق آقاى على‌اکبر رجایى در سال 26 و 27) به طریق زیر اصلاح شود.

تفاوت حقوق و مزایاى آقاى على‌اکبر رجایى در سال‌هاى 25 و 26 و 27

رئیس- آقاى حکمت‏

مرتضى حکمت- چون این قسمت از قلم افتاده بنابراین بنده پیشنهاد کردم که از سال 25 اصلاح بشود.

رئیس- اگر از قلم افتاده آقاى مخبر باید قبول بکنند: آقاى اردلان‏

اردلان- بنده قبلاً اجازه می‌خواهم نسبت به این بیاناتى که مقام ریاست فرمودند عرض کنم که کاملاً صحیح است اعتبارى در اختیار مقام ریاست نیست، یک اعتبارى است که ماهى دویست تومان به آقاى طوسى می‌دهند به نام قانونگذارى و اما راجع به پیشنهاد نماینده محترم ما مبلغ 25700 ریال اعتبار براى این کار منظور کرده‌ایم این مبلغ زیادتر نمی‌شود اگر مشمول سال 25 و 26 و 27 می‌شود ما موافقیم و الا نمی‌شود.

یک نفر از نمایندگان- رعایت تساوى باید بشود اگر قانوناً حق دارد بایستى محاسبات و کارپردازى رسیدگى بکنند و بدهند.

شوشترى- این از قلم افتاده یا به تعبیض شده است؟

مخبر- از قلم افتاده است و بنده عرض کردم که ما اضافه از این مبلغ نداریم تا این میزان اعتبار منظور شده است‏.

شوشترى- اگر حقش است بایستى به او داده بشود و اگر تبعیض است چرا بایستى تبعیض شود.

رئیس- کمیسیون محاسبات خودش رسیدگى می‌کند و می‌دهد.

مخبر کمیسیون- عرض کردم اعتبار بیش از این نداریم 25 700 ریال اعتبار داریم اگر شامل 25 هم می‌شود همین میزان است بیش از این نمی‌توانیم بدهیم.‏

رئیس- پیشنهاد آقاى اسلامى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى اسلامى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم از 5 نفر دانشجویان سال آخر دانشکده طب که حاضرند مجاناً خدمات نمایند در بهدارى مجلس به عنوان کارورزى هر سال استفاده شود.

رئیس- آقاى اسلامى‏

اسلامى- بنده این پیشنهاد را کردم از این جهت که توضیح عرض کنم در اینجا مرکز ثقل مملکت است یعنى جایى است که اگر مردم مملکت از همه جا مأیوس شدند به اینجا پناهنده می‌شوند متأسفانه با تمام حسن‌نیتى که تمام آقایان نمایندگان محترم نسبت به دانشجویان طب ابراز داشتند مخصوصاً جناب آقاى دکتر شایگان و جناب آقاى دکتر معظمى و مقام ریاست محترم مجلس به هیچ‌وجه من‌الوجوه دانشکده طب به تقاضاى مجلس و نمایندگان مجلس شورای ملى وقعى نگذاشت این چه وضعى است؟ آقایان آمدند بودجه دانشگاه را مستقل کردند الان بنده می‌خواهم استیضاح کنم کى را استیضاح کنم می‌فرمایید وزیر فرهنگ کدام وزیر فرهنگ، کسى گوش به حرفش نمی‌دهد کى را بنده استیضاح کنم؟ بنده از آقایان استدعا می‌کنم یک تصمیمى براى محصلین اتخاذ بکنند الان یک ماه است که اینها سرگردان هستند اگر یک نظر سیاسى است نمی‌دانم ملاحظه بفرمایید که اینها کوچک‌ترین عمل خلافى نکرده‌اند بنده یادم مى‌آید وقتى که محصل بودم با یک نفر از آقایان معلمین دعوا کردم کتک زدم بیرونم کردند بعد رفتم عذر خواستم دو مرتبه وارد مدرسه شدم بنده کلاس هشتم بودم و زیاد مغزم کار نمی‌کرد این محصلین بیچاره این کار را هم نکرده‌اند، کارى نکرده‌اند، اینجا بنده وقتی که آقاى نخست وزیر بودند می‌خواستم اخطار نظامنامه‌اى بکنم ایشان به من اشاره کردند بیایید بیرون فرمودند که تا 48 ساعت دیگر این کار را تمام می‌کنم معلوم می‌شود آقاى نخست وزیر و وزراى ایشان توانایى این کار را ندارند و چون به قول آقاى امامى از دولت بوى الرحمان مى‌آید بنده فعلاً استیضاح نمی‌کنم (امامى- بنده همچو چیزى عرض نکردم) بنده اصطلاح جنابعالى را مى‌گویم منظورم این است که اگر تا یک هفته دیگر تکلیف دانشجویان را روشن نکنند بنده آقاى وزیر فرهنگ را استیضاح می‌کنم و پیشنهادم را هم پس می‌گیرم‏.

رئیس- پیشنهاد دیگرى نیست در این خصوص باید رأى گرفته بشود.

فقیه‌زاده- هوا گرم است و روزه هم هستیم یک تنفس بدهید.

رئیس- آقاى اردلان به طوری که آقاى رئیس حسابدارى توضیح می‌دهند این اعتبار پیشنهادى جهت دو نفر براى سال 25 هم کافى است‏

اردلان- بسیارخوب بنده هم موافقم.‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده اول بودجه مجلس آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

7-ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس- بیست دقیقه تنفس داده می‌شود

(در این موقع بیست دقیقه قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید.)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294559!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)