کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/24]

جلسه: 40 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز دوشنبه بیست و هشتم دی ماه 1326  

 

فهرست مطالب:

1.تصویب صورت مجلس‏

2. اقتراع شعب ششگانه‏

3. سؤال آقاى مسعود ثابتى راجع به شیلات و نفت جنوب و جواب آقاى وزیر دارایی‏

4. بقیه مذاکره در اطراف سه دوازدهم بودجه کشور

5. ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 40

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز دوشنبه بیست و هشتم دی ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1.تصویب صورت مجلس‏

2. اقتراع شعب ششگانه‏

3. سؤال آقاى مسعود ثابتى راجع به شیلات و نفت جنوب و جواب آقاى وزیر دارایی‏

4. بقیه مذاکره در اطراف سه دوازدهم بودجه کشور

5. ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت شش بعد از ظهر به ریاست آقاى امیر حسین ایلخان (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1. تصویب صورت مجلس‏

صورت جلسات قبل را آقاى فولادوند (منشى) قرائت کردند.

ساعت شش و ده دقیقه بعد از ظهر روز پنج شنبه 24 دى ماه مجلس ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین بااجازه - آقایان: محمد‌على دادور - عسگر صاحب جمع - عزیز اعظم زنگنه - مهدى معین‌زاده باقرى - عبدالله وثوق - عبدالحسین اورنگ - محمد‌على منصف - عبدالرحمن فرامرزى - فرج‌الله آصف - جواد ملک‌پور - حسین وکیل - جواد گنجه‌ای - فتحعلى افشار - ابوالفضل حاذقى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - جواد عامرى - کامل ماکویی - محمد‌تقى بهار - احمد دهقان - شهاب خسروانى - عبدالحسین نیک‌پور - منوچهر گلبادى - محمد ساعد.

دیرآمده بااجازه - آقایان: دکتر جلال عبده.

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: مهدى ارباب - دکتر عبدالحسین راجى - رستم گیو - آقا خان بختیار - دکتر عبدالحسین طبا - محمد‌على مسعودى - احمد شریعت‌زاده - اسدالله مامقانى - یمین اسفندیارى - محمد‌تقى خویی‌لر - آرام بوداغیان - اسدى.

آقاى آشتیانى‌زاده راجع به تذکرات خود توضیحى دادند و صورت مجلس تصویب شد، سپس راجع به سوگند وفادارى که نسبت به اعلیحضرت همایونى یاد کرده‌اند همچنین لزوم حفظ حزب دمکرات و تصفیه آن از افراد ناصالح و اقدامات آقاى خسرو هدایت در تصفیه باشگاه حزب و اتحادیه «امکا» و سوءاستفاده‌هایی که به عمل آمده و عملیات آقاى عزت‌الله هدایت در بنگاه راه‌آهن شرح مبسوطى ایراد و از دولت تقاضاى رسیدگى و تعقیب نمودند.

آقاى خسرو هدایت در پاسخ آقاى آشتیانى‌زاده راجع به وجود حزب و هزینه تشکیلات و رژه سال اول آن و اشغال حزب و کلوپ‌ها و وضع بنگاه راه‌آهن و آزادى عمل کارگران در غیر ساعات ادارى توضیحاتى دادند و آقاى رئیس بیان داشتند که مجلس نباید میدان مبارزه اشخاص باشد و آقاى رضوى نیز در این باب طبق ماده 45 نظامنامه اعتراض کردند.

در این موقع طرحى که از طرف آقاى اردلان و جمعى از نمایندگان به قید دو فوریت راجع به لغو قانون 28 آبان 1321 مربوط به اجازه نشر اسکناس تقدیم شده بود مطرح گردید و آقاى اردلان توضیح دادند که بعد از تصویب این قانون بنا به تقاضاى متفقین قریب هشت میلیارد اسکناس در جریان گذاشته شد و اکنون باید وضعیت به حال سابق برگردد و دولت درظرف یک ماه لایحه قانونى حداکثرى که بانک مجاز به نشر اسکناس باشد به مجلس تقدیم نماید.

آقاى حائرى‌زاده با دو فوریت مخالف و با یک فوریت طرح موافق بودند که مورد مطالعه قرار

+++

گیرد آقاى نبوى توضیح دادند که این قانون استثنایى بوده و دیگر مجوزى براى ادامه آن نیست و فوریت اول آن تصویب شد.

در فوریت دوم آقاى دکتر معظمى در اطراف اسکناس و صد درصد اعتبار و پشتوانه آن توضیحاتى دادند و آقاى وزیر دارایى با توضیحى بیان داشتند که اگر مقصود اعاده اختیار نشر اسکناس به مجلس شوراى ملى است دولت مخالف نیست.

آقاى ملک مدنى با شرحى در تأیید بیانات آقاى دکتر معظمى و رفع سوءتفاهم از بانک ملى و پول رایج کشور با یک فوریت موافق بودند که طرح به کمیسیون ارجاع شود.

آقاى مکى در لزوم تصویب فورى طرح توضیحاتى دادند و فوریت دوم نیز تصویب و ماده واحده قرائت شد.

آقاى مسعودى مخالف و آقاى دکتر اعتبار موافق بودند آقاى عباس اسکندرى پیشنهاد نمودند که دولت در طى سه ماه لایحه مربوط به جریان مقدار ضرورى اسکناس را تقدیم مجلس نماید آقاى فولادوند گفتند که چون حق حاکمیت مجلس است با دو فوریت آن موافقند و پیشنهاد آقاى اسکندرى تصویب شد سپس به ماده واحده و تبصره هر یک جداگانه اخذ رأى و تصویب و سه دوازدهم بودجه دولت مطرح گردید آقاى دکتر معظمى به عنوان مخالف با گزارش کمیسیون بودجه بیان داشتند که یکى از وظایف اساسى نمایندگان رسیدگى به بودجه کشور است و چون باید دولت را براى بودجه سال 1327 روشن کرد پیشنهاد می‌کنند که جلسات متوالى تشکیل و سه دوازدهم زودتر تصویب شود سپس با قرائت مواد مورد استدلال خود از قانون محاسبات عمومى گفتند مراحلى که قانون براى تهیه و تصویب بوده پیش‌بینى کرده درست طى نشده و بعد با قرائت اصول 97 و 98 و 99 قانون اساسى معتقد بودند که وزارت دارایى باید براى اقلامى که مبناى قانونى ندارد از مجلس استجازه کند و در مقدمه بودجه سیاست مالى کشور را تشریح نماید و نیز دولت قانون تشکیلات وزارتخانه‌ها را توأم با بودجه به مجلس تقدیم کند سپس به وضع فعلى مستخدمین دولت و لزوم تهیه اساسنامه صحیحى براى روشن شدن وضع آینده و طریق ترقى آنها همچنین عدم تناسب بودجه وزارت دارایى و سنگینى آن در بودجه کشور، اداره کل غله و کسر مخارج آن عمل کرد اداره قند و شکر و توزیع آن در ولایات و تبعیض بین اهالى تهران و شهرستان‌ها پرداخته نسبت به بانک صنعتى گفتند محتاج اساسنامه است و نیز باید از سیاست خارج شود.

و توضیحات مفصلى راجع به املاک واگذارى دادند و تقاضا نمودند صورت املاکى که تاکنون واگذار شده در روزنامه رسمى طبع شود و راجع به مستشاران خارجى گفتند قرارداد استخدام‌شان باید به مجلس تقدیم شود که کمیسیون‌های مربوطه اظهار نظر کنند و راجع به اداره گمرک و مأمورین سرحدى و لزوم حفظ سرحدات و شرکت بیمه و فرش و راه‌آهن که مجلس از بودجه آن اطلاعى ندارد همچنین راجع به بانک رهنى و کشاورزى و ایجاد شعب در ولایات و لزوم قید سود بانک ملى و لزوم توجه به امور بانک‌های خارجى که در ایران تأسیس می‌شود شرح مبسوطى بیان داشتند و نسبت به وزارت فرهنگ و وضع دبیرستان‌ها و شوراى فرهنگ و تشکیل انجمن ترجمه براى استفاده از کتب علمى ممالک دیگر و ذکر علل هجوم محصلین به دانشکده حقوق و علوم سیاسى و عدم ضرورت مدارس اختصاصى و وجوب ایجاد مدارس صنعتى به تفصیل اظهار نظر و عقیده نمودند همچنین راجع به تشکیلات وزارت دادگسترى و تثبیت مقام قضات و حفظ استقلال و تأمین معاش آنها و تشکیل شوراى قضایى توضیحاتى دادند و در قسمت وزارت بهدارى و وسایل بهداشت اهالى ولایات عقیده داشتند طبیب‌ها را با تفاوت به ارز حقوق به خدمت در شهرستان‌ها تشویق کنند.

در این موقع هشت و چهل دقیقه بعد از ظهر تنفس داده شد و ساعت 6 بعد از ظهر روز یکشنبه 27 دى ماه مجلس به ریاست آقاى گنجه‌ای نایب رئیس تشکیل گردید.

اسامى غایبین جلسه روز یکشنبه 27 دى ماه 1326

غایبین بااجازه - آقایان: عسکر صاحب جمع - عزیز زنگنه - عبدالحسین اورنگ - عبدالرحمن فرامرزى - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - سلمان اسدى - عباس فاضلى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - کامل ماکویی - محمدطتقى بهار - شریعت‌زاده - احمد دهقان - شهاب خسروانى - عبدالحسین نیکپور - منوچهر گلبادى - محمد ساعد.

دیرآمدگان بااجازه - آقایان: جواد عامرى - على اقبال - محمد‌على مسعودى.

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: نصر‌الله لاهوتى - دکتر راجى - آقا خان بختیار - دکتر طبا - آرام بوداغیان - ابوالقاسم لیقوانى.

آقاى دکتر معظمى در دنباله مذاکرات جلسه گذشته نسبت به بودجه وزارت بهدارى اظهار نمودند که حیلى کم و بى‌تناسب است به خصوص براى شهرستان‌ها و نیز کنترل دارو و داروخانه‌ها را جدا لازم شمردند و بعد در قسمت وزارت اقتصاد ملى و تشکیل شوراى اقتصادى و اختلاف فاحش واردات و صادرات و لزوم اصلاحات اساسى در وزارت کشور و اصلاح قانون حکومت نظامى و قانون انتخابات و وضع شهردارى تهران و ولایات و ایلات و انتقال مهاجرین از حوزه گلپایگان و تقویت خرده مالکین و رعایا با تقسیم اراضى و کمک بانک کشاورز و اصلاح امور مالى ارتش و لزوم تقلیل دوره خدمت وظیفه و اضافه بودجه وزارت امور خارجه و معاهدات استرداد مقصرین شرح مبسوطى ایراد نمودند و بعد به قسمت وزارت راه و اعتبار ساختمان راه‌آهن و اتصال خطوط آذربایجان و خراسان و آسفالت جاده‌های کشور پرداخته از وضع پست و تلگراف غالب نقاط و لزوم حمل مراسلات به وسیله طیاره و روابط دولت با شرکت تلفن تذکراتى دادند و و بالاخره الحاق وزارت کار را به وزارت اقتصاد ملى و ایجاد کار براى بیکاران و حذف بودجه تبلیغات را لازم شمردند و سپس به قسمت سایر هزینه‌های بودجه کشور مربوط به اسناد خزانه و دیون خارجى و اعتبار دولت و بنگاه‌های دولتى اشاره و اظهار نظر نموده نسبت به حوزه انتخابیه خود گفتند در نتیجه منع کشت خشخاش و بى‌آبى و سن‌خوارگى وضع ساکنین آن خوب نیست و در خاتمه به موضوع سه دوازدهم و گزارش کمیسیون عطف سخن و تأکید نمودند که اکثریت جز کارى که به صلاح مملکت باشد از دولت نمی‌خواهد، دولت باید لوایح اصلاحى بیاورد و جلسات مکرر تشکیل شود و مملکت رو به اصلاح برود.

آقاى دکتر اعتبار با اشاره به لزوم تشکیل متوالى جلسات و اظهار نظر موافقین و مخالفین در بودجه به موضوع عوارض گمرکى که بیش از حد قانونى اخذ و موجب ترقى هزینه می‌شود همچنین اطاق بازرگانى و کمیسیون حل اختلافات مالیاتى و انجمن شهر و شهردارى و فرماندارى تهران پرداخته در قسمت وزارت دارایى گفتند این وزارتخانه به شکل فعلى علت وجود وضع فعلى مملکت است و معتقد بودند که قسمت اعظم ادارات وزارت دارایى باید به وزارتخانه‌های دیگرى که بیشتر تناسب دارند منتقل شود و سپس با اشاره به تمرکز تمام امور در تهران اعتراض نمودند که اسباب ویرانى غالب استان‌ها و شهرستان‌ها شده است و معتقد بودند همان وسایل و تسهیلاتى که در تهران وجود دارد در شهرستان‌های دیگر نیز باید فراهم گردد و بعد به نرخ ارز قبل از جنگ که هشتاد ریال بوده و 130 ریال تثبیت شده و 15 میلیارد ضرر به کشور وارد ساخته اشاره نموده گفتند همه با ترقى نرخ ارز مخالفند و نرخ آن باید به قبل از جنگ برگردد و رویه اصل تهاتر را در تجارت مملکت لازم شمردند به طورى که هر چه صادر می‌شود به همان نسبت وارد شود و در موضوع محصول قند و شکر و کارخانه‌جات عقیده داشتند که منابع و وسایل داخلى کفاف هزینه مملکت را می‌دهد و بانک صنعتى باید با سرمایه کافى به اقتصادیات کشور کمک کند و در این صورت احتیاجى به قرض خارجى نیست فقط مطالبات ما از متفقین و طلاهاى ذخیره کشور از اتحاد جماهیر شوروى دریافت شود کافى است و بعد به موضوع آب هیرمند اشاره نموده گفتند دولت باید با یک ضرب‌الاجل به وسیله سازمان ملل متحد در استرداد حق پایمال شده کشو اقدام کند و در خاتمه نسبت به تبصره دو ماده واحده و سه دوازدهم گفتند تصمیمات کمیسیون باید پس از تصویب مجلس اجرا شود و نیز وضع وخیم مملکت ایجاب می‌کند که فعالیت فوق‌العاده به کار رود و ایجاد کار براى بیکاران و کار اجبارى مورد مطالعه دولت واقع شود و یک تحول آنى و مفیدى در مملکت به وجود آید.

در این موقع آقاى وزیر بهدارى اظهار نمودند که وزارت بهدارى تا سال 1324 سازمان قانونى نداشت و لایحه سازماین که در سال مذکور به مجلس تقدیم و در کمیسیون تصویب گردید باید در یک دوره دو ساله آزمایش شود و بعد به تصویب مجلس شوراى ملى برسد اکنون با قید یک فوریت تقدیم می‌شود که باز به کمیسیون برود و دوره آزمایش آن سه سال تمدید شود و نیز لایحه دیگرى که دولت سابق راجع به سازمان جهانى بهداشت تقدیم داشته است تقاضا نمودند زودتر مورد تصویب قرار گیرد.

+++

آقاى اردلان در اطراف بودجه کشور آغاز سخن نموده گفتند نخست دولت باید نسبت به تثبیت نرخ لیره به یکصد ریال و دلار در 25 ریال تصمیم بگیرد و الا نمایندگان ناچار طرحى در این خصوص تقدیم خواهند داشت و سپس در موضوع سه دوازدهم بودجه توضیحات مبسوطى دادند و تقاضا نمودند آنچه مالیات باید گرفته شود لوایح قانونى آن تقدیم مجلس شود و معتقد بودند که هزینه ادارات دولت باید تحت نظارت دقیق درآید و قانون دیوان محاسبات اجرا شود و بالاخص در باب انتقال موادى به مواد دیگر و یادآور شدند که وزارت دارایى اسامى اعضاى جدید دیوان محاسبات را به مجلس تقدیم دارد تا انتخاب شوند و بعد راجع به هزینه انتقال بى‌جهت مستخدمین و وضع بازنشستگى و مأخذ حقوق تقاعد و اقدام به ایجاد توازن دخل و خرج تذکراتى دادند و راجع به نیم عشر اوقاف اظهار نمودند که دولت دخالت نکند و به انجمن‌هاى هر شهرستانى واگذار شود.

ساعت هشت بعد از ظهر مجلس ختم و جلسه آینده به روز دوشنبه 28 دى ماه ساعت چهار بعد از ظهر محول و دستور انتخاب شعب و گزارش کمیسیون بودجه مقرر گردید.

نائب رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده راجع به صورت جلسه فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

آشتیانى‌زاده - ضمن اظهاراتم در جلسه گذشته یعنى جلسه قبل بنده دو اصل را اینجا توجیه کردم که در صورت جلسه منظور نشده یکى موضوع اشغال اتحادیه امکا بود با اتکای قواى نظامى و ابداً اسم از آقاى هدایت نبردم که ایشان اشغال کردند ابداً اسم از ایشان نبردم که آقاى هدایت اشغال کرده‌اند ایشان قدرتى ندارند عرض کردم که ایشان با اتکای قواى نظامى اتحادیه امکا را اشغال کردند و یکى هم استدعا از مجلس شوراى ملى بود به منظور این که چون مجلس شوراى ملى مظهر آزادى و مظهر قانون است سعى بکند که آزادى نسبت به مردم در خارج از مجلس محفوظ بماند یک قسمت هم بنده عرایض مفصلى کردم راجع به تعداد کارگرانى که در اتحادیه امکا بودند و اینها به منظور حفظ این اتحادیه از صندوق راه‌آهن هم فوق‌العاده دریافت می‌کردند و هم مزد روزانه خواستم به جناب آقاى نخست وزیر متذکر شوم که این موضوع برخلاف اساس و اصول بوده و مخصوصاً باید رسیدگى بشود در بنگاه راه‌آهن و دیگر این که می‌خواستم ببینم این وجوه را از چه راهى و از چه محلى تأمین کرده که براى امور اجتماعى و سیاسى به کار برده از صندوق راه‌آهن یک مبالغى پرداخت بشود و بالنتیجه یک عده‌ای را از کار بیکار بکنند و هم ضررى به صندوق راه‌آهن بخورد.

نائب رئیس - اصلاح می‌شود آقاى عامرى نسبت به صورت جلسه فرمایشى دارید؟

عامرى - چون در جلسه گذشته بنده را غایب بدون اجازه نوشته بودند بنده کسالت داشتم و توسط آقاى شریعت‌زاده هم اجازه خواسته بودم تقاضا می‌کنم که اصلاح شود.

نائب رئیس - در صورت مجلس ایرادى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسات گذشته تصویب شد.

2. اقتراع شعب ششگانه‏

نائب رئیس - نظر به این که مدت مقرر شعب منقضى شده است و امروز باید تجدید انتخاب شعب 6گانه به عمل بیاید لذا شروع می‌شود به انتخاب شعب ششگانه عده حاضر در مرکز 117 نفر هر شعبه 19 نفر خواهد بود به علاوه به شعبه یک و دو و سه یک نفر علاوه می‌شود خواهشمند است آقایان هیئت رئیسه شعب را زودتر انتخاب بفرمایند و اعضاى کمیسیون عرایض و مرخصى زودتر معین شوند انتخاب شعب با قرعه شروع می‌شود و نیز چندى قبل از طرف آقاى اردلان راجع به اصلاح قانون مطبوعات طرحى تقدیم مجلس شده بود و به کمیسیون مبتکرات طرح مزبور را قابل توجه دانسته و تقاضا نمودند که به کمیسیون‌های فرهنگ و دادگسترى ارجاع شود براى استحضار آقایان نمایندگان عرض شد که به کمیسیون‌های فرهنگ و دادگسترى ارجاع گردد.

(انتخاب شعب 6گانه به حکم قرعه به عمل آمد و اعضاى آن به شرح زیر معین شدند)

شعبه اول - آقایان: ابوالفتح قهرمان - دکتر راجى - دکتر مجتهدى - احمد دهقان - على اقبال - لاهوتى - تقى‌زاده - دکتر مصباح‌زاده - موسوى - عباسقلى عرب شیبانى - کهبد - منوچهر گلبادى - فولادوند - دکتر على امینى - آصف - علی‌محمد غضنفرى - محمد آخوند جرجانى - مهدى مشایخى - ابوالمکارم معتمد دماوندى.

شعبه دوم - آقایان: سید هاشم وکیل - ابوالقاسم لیقوانى - نیک‌پور - حسن نبوى - دکتر شفق - مسعود ثابتى - دکتر متین دفترى - اسدالله مامقانى - دکتر آشتیانى - جواد گنجه‌ای - عباس اسلامى - سلطانى شیخ‌الاسلامى - على‌اکبر ملکى - عباس مسعودى - احمد بهادرى - ناصرالدین ناصرى - نصرت‌الله اسکندرى - حسین وکیل - عباس نراقى.

شعبه سوم - آقایان: اردلان - شریعت‌زاده - سلطان‌العلما - عسکر صاحب جمع - سزاوار - کشاورز صدر - دکتر اعتبار - قبادیان - مهدى ارباب - ناصر ذوالفقارى - ابوالحسن رضوى - امیر حسین ظفر بختیار - آشتیانى‌زاده - حاذقى - ظفرى - محمد‌قلى قوامى - تولیت - صادقى - سید على بهبهانى.

شعبه چهارم - آقایان: دکترجلال عبده - دکتر معظمى - دکتر ملکى - افخمى - نواب یزدى - ابوالقاسم امینى - معین‌زاده - هدایت‌الله پالیزى - ابوالقاسم بهبهانى - سالار بهزادى - عبدالله وثوق - جعفر کفایی - صاحب‌دیوانى - دکتر طبا - محمد‌تقى خویی‌لر - امیر تیمور - حسن مکرم - سلمان اسدى - یمین اسفندیارى.

شعبه پنجم - آقایان: مهندس رضوى - محمد‌على مسعودى - برزین - شریف‌زاده - حائرى‌زاده - عباس اسکندرى - على اکبر امامى - جواد عامرى - ضیاء ابراهیمى - دادور - محمد عباسى - رضا حکمت - محمد حسین قشقائى - مکى - دکتر بقایى - هاشم ملک مدنى - على وکیلى - افشار - اعزاز نیک‌پى.

شعبه ششم - آقایان: باتمانقلیچ - صفا امامى - فاضلى - محمود محمود - آرام بوداغیان - حبیب‌الله امین - عبدالقدیر آزاد - فرامرزى - محسن گنابادى - مهندس هدایت - احمد اخوان - هراتى - حاج آقا رضا رفیع - منصف - آقا خان بختیار - نورالدین امامى - محمد ذوالفقارى - دکتر فلسفى - رحیمیان به شعبه اول آقاى رستم گیو و به شعبه دوم آقاى عبدالحسین اورنگ و به شعبه سوم آقاى مهى صدر‌زاده اضافه می‌شود.

نائب رئیس - چنانچه تذکر دادم استدعا می‌کنم زودتر شعب انتخاب هیئت رئیسه خود را بفرمایند در جلسه قبل آقاى مسعود ثابتى یک سؤالى از آقاى وزیر دارایى فرمودند و ایشان هم فرمودند حاضرم براى جواب آقاى مسعود ثابتى اگر حاضرید بفرمایید.

بعضى از نمایندگان - دستور.

3. سؤال آقاى مسعود ثابتى راجع به شیلات و نفت جنوب و جواب آقاى وزیر دارایی‏

مسعود ثابتى - یکى از مواردى که به بنده فرصت می‌دهد مطالبى را به عرض برسانم همین مورد سؤال است بنده قبلاً هم اجازه خواسته بودم و مطالب زیادى داشتم که تصور می‌کنم بعضى از آنها کاملاً ضرورت داشت ولى فعلاً فقط در اطراف سؤالى که دارم می‌خواهم توضیحاتى به عرض برسانم و امیدوارم در آینده فرصت پیدا کرده و مخصوصاً در امر زراعت و اختصاصاً راجع به رابطه بین زارع و مالک با این که تا چه حد خطرناک است هر گاه بدون مراعات نکاتى در این قسمت دخالت بشود به عرض آقایان برسانم و همچنین به شدت آرزو دارم که اگر فرصت شد با دلایل قطعى ثابت سازم که بالاترین خدمت به مردمى که ما نماینده آنها هستیم این است که از این تماس فوق‌العاده زیاد مأمورین دولت با آنها جلوگیرى کنیم و بنابراین من با مالیات املاک هر چند زیاد هم باشد و به هر مقدار موافقم ولى چه گناه بزرگى مرتکب خواهیم شد اگر این مالیات نوعى باشد که مستلزم مراجعه دائمى مأمورین از ممیزى و بازرسى و تجدید نظر و کمیسیون تشخیص و از این قبیل باشد که در این صورت این زراعت ناقص هم از بین خواهد رفت (صحیح است) و عواقب بسیار وخیم براى مملکت خواهد داشت به هر صورت عرایض بنده زیاد است و مترصد فرصت خواهم بود اما سؤال بنده دو قسمت است یکى راجع به شیلات است و دیگرى راجع به نفت جنوب و هر چند عرایض بنده به عنوان سؤال است ولى اتفاقاً وارد در متن دستور جلسه هم هست و راجع به عواید مملکت است (صحیح است) و بنابراین امیدوارم که آقایان هیئت دولت هم کسل نشوند اگر بنده مختصر وقتى بگیرم ممکن است از نوبه خودم استفاده نکنم و بنابراین باقى مذاکرات مختصر شود البته تردید ندارد و آقایان تصدیق می‌فرمایند که جز در سایه اقتصاد رسیدن به هیچ هدفى و تأمین، هیچ آرزویى ممکن نخواهد بود اصل اقتصاد است و صحیح است به زر می‌تواند لشگر آراستن نظم مملکت، رفاه ملت، آسودگى رعیت ترقى و تعالى و همه چیز فقط و فقط در سایه اقتصاد ممکن است و بس (صحیح است) بنابراین وقتى اقتصادیات مملکت مطمح نظر ما بود ناچار اولین شرط بهبود اقتصاد این خواهد بود که از منابع عایدات مملکت و ثروت داخلى مملکت به نحو کامل استفاده کرده و حقوق حقه خودمان را در هر قسمت

+++

و نزد هر کس باشد بدون چشم‌پوشى و اغماض تا دینار آخر مطالبه کنیم (صحیح است) که منبع مهم ثروت مملکت ما یکى در جنوب شرکت نفت است و یکى در شمال شرکت بهره‌بردارى شیلات (صحیح است) در هر دو قسمت طرف معامله ما دو دولت همجوارند که دولت و ملت ایران به دوستى و یگانگى با این دو دولت معظم و مقتدر کمال اهمیت را می‌دهد (صحیح است) و آرزومند است که همه روزه مبانى این دوستى و حسن تفاهم محکم‌تر شده و خلل‌ناپذیر گردد (آفرین، صحیح است) و خیلى جاى تأسف است هر گاه تقاضاهاى حقه ما با ایراد و اعتراض نسبت به حساب منافع ما و یا شکایات از شریکى که به منافع شرکت فیمابین ضرر می‌رساند و بالاخره اقداماتى که در راه بهبود اقتصاد ضرورت دارد و با این منابع تماس حاصل می‌کند دوستان معظم ما غیردوستانه تلقى کرده و من غیرحق از ما رنجش حاصل کنند زیرا مطابق حق و انصاف، نصفت و عدالت بایستى این دو قسمت از هم جدا بوده و حساب معامله با روابط دوستانه مخلوط نگردد (صحیح است) که هر گاه غیر از این باشد ای کاش طرف معامله ما اشخاصى بودند که تا این پایه مقیدبه قیود دوستى نبودیم و این که از قدمى گفته شده است معامله با بیگانه و باید حتى‌المقدور از معامله با آشنا و دوست خوددارى کرد براى همین است که به عقیده بنده منظور از بیگانه یعنى طرفى که رنجش او یا قهراً و تیرگى روابط او مؤثر نباشد و بالاخره حق و حساب فداى روابط دوستانه نشود (صحیح است) در اشتیاق و آرزوى دولت و ملت ایران تردیدى نیست اما این نکته قابل توجه تست که آیا دول معظمى که ما چنین اشتیاقى به دوستى آنان داریم آیا آنان هم مقابله چنین اشتیاقى دارند یا این که فقط این عشق و علاقه یک طرفى است؟ زیرا ملت ایران در گذشته خاطرات نامطلوبى از این دوستى یک طرفى دارد و بنده انتظار دارم با جوابى که به سؤالات بنده داده خواهد شد در آینده امیدوار باشیم که اشتیاق به دوستى و ابراز حسن تفاهم طرفینى باشد و روابط دوستانه ما از معامله و حقوق حقه ما تفکیک گردد حساب حساب باشد و کاکا برادر، و نظر به این که بنده مخصوصاً یادگار تلخى از اصطکاک منافع و حقوق خودمان با حسن روابط داریم و ضمناً براى این که بعضى رادیوها و خبرگزاری‌های خارجى را راهنمایى بکنیم که براى موجبات عدم رضایت نمایندگان مجلس شوراى ملى ایران نسبت به شرکت با همسایگان زحمت بیهوده به خود راه نداده بدون جهت تحمل مشقت سفر دریا نکرده و به آن ور دنیا سفر نکند که بلکه موجبات اصلى عدم رضایت در همین رفتارى که در شمال و جنوب به مملکت خودمان می‌شود جستجو کند توضیحاً قسمتى را به عرض می‌رسانم بنده در 1321 به عضویت هیئت مدیره شیلات برقرار شدم اولاً این که راجع به شیلات عرض می‌کنم چون تا به حال از چهل سال مشروطیت راجع به شیلات در اینجا صحبتى نشده است و وضعیت عمومى شیلات و لو مختصر هم در اینجا تشریح نشده است حالا اگر میل دارید بنده مختصر عرض می‌کنم بنده در 1321 به عضویت هیئت مدیره شیلات برقرار شدم شرکت شیلات در 1306 به موجب قراردادى که در مجلس شوراى ملى به تصویب رسیده به وجود آمده سهام این شرکت بین ایران و اتحاد جماهیر شوروى مساوى است و خلاصه امتیاز استفاده از شیلات با شرایطى و براى مدت 25 سال از طرف دولت به این شرکت واگذار گردید، هیئت مدیره شرکت شش نفر است که سه نفر ایرانى و سه نفر از طرف شوروى تعیین می‌گردد و در قرارداد صریحاً قید شده که کارکنان شرکت غیر از چند نفر از متخصص باید ایرانى باشند و باز به موجب ماده 4 و 11 همین قرارداد مخصوصاً قید شده است که باید حتى‌المقدور سعى شود هر چه زودتر متخصصین هم تبدیل به ایرانى گردد (صحیح است) تا 310 مدیرعامل از طرف شوروى انتخاب می‌شد و متخصصین هم شوروى بودند و چون همه ساله در موقع انتخاب مدیرعامل ایجاد گفتگو می‌شد و طرف شوروى از اصرار و ابرام نسبت به انتخاب مدیرعامل که از طرف شوروى باشد خوددارى نمی‌کردند بالاخره در 310 براى این که تکلیف این قسمت به طور قطع معین شده باشد موافقت شد که تا ده سال مدیر عامل از طرف شوروی باشد و بعد از آن به طرف ایران داده شود ده سال تمام شد و باز براى یک سال تجدید شد، یک سال هم تمام شد و باز براى یک سال تجدید شد و همین طور شد تا این تاریخ که شش سال گذشته و هنوز هم به طرف ایران داده نشده است حالا باید دید مدیرعامل چه تأثیرى دارد مدیرعامل یعنى تمام شرکت براى نمونه تأثیر مدیرعامل عرض می‌کنم در سالى که بنده عضویت هیئت مدیره شیلات را پیدا کردم در پاییز همان سال به مناسبت بعضى دستورات بى‌مطالعه مدیرعامل راجع به قدغن صید ماهى جار و جنحالى در بندر پهلوى ایجاد شده بود که بیم بلوا می‌رفت و تلگرافاتى به دولت و هیئت مدیره شیلات می‌رسید و قضایا صورت جدى پیدا می‌کرد هیئت مدیره ایران که در آن موقع آقاى معززالدوله نبوى ریاست هیئت مدیره را عهده‌دار بودند و آقای غلامحسین ابتهاج و بنده عضویت هیئت مدیره را داشتیم بدواً تلگرافى به اداره مرکزى شیلات یعنى بندر پهلوى مخابره کردیم و متذکر شدیم که مقتضى است از هر گونه تغییر رویه معمول و دستور جدیدى خوددارى شود تا با مطالعه بیشترى طبق مقتضیات و مصالح شرکت تصمیمات لازم اتخاذ گردد و براى رسیدگى به این موضوع بنده مأموریت پیدا کردم که به بندر پهلوى رفته و با مشاهده وضعیت و اطلاع از جریان به نحوى که ممکن باشد اختلافات را مرتفع کنم و بنده هم رفتم (صحیح است) حالا براى این که آقایان از وضعیت عمومى شیلات و تأثیر مدیرعامل چه از نظر مالى و چه از نظر تأثیرى که در زندگانى مردم ساحلى دارد تا حدودى مسبوق باشند قسمتى از یادداشت‌هایی که در مراجعت از همین مسافرت براى عرض گزارش تهیه کرده بودم به عرض می‌رسانم، این جریانات مربوط به سال 1321 است ولى متأسفانه ضمن همین جریانات با مختصر شدت و ضعفى تکرار می‌شود و تا همین امسال هم تغییرى در این رویه داده نشده است چنانچه دو ماه قبل باز هم تکرار شد و در بندر پهلوى جنجالى بود که حتى آقاى دماوندى می‌گفتند در این موضوع صحبت خواهم کرد نمی‌دانیم فرصت پیدا نکردند براى این اختلافى که عرض کردم بنده رفتم اصل و ریشه اختلاف ماهى سفید است که در قرارداد استثنا شده ولى مدیرعامل کوشش دارد صیادان آزاد را ملزم نماید که مانند سایر ماهی‌های دیگر شصت درصد آن به شیلات تحویل گردد زیرا به طور کلى ماهی‌های حرام صد درصد و سایر اقسام ماهى حلال شصت درصد طبق آیین‌نامه صیادى به اداره مرکزى یعنى شیلات تحویل می‌گردد. عرض کنم که در قرارداد شیلات اشخاص زیادى یعنى افراد کارگر ایرانى خیلى تعداد زیادى در سواحل شمالى هستند که ریشه ارتزاق آن‌ها، زندگانى آنها از همان صید ماهى و ریشه ارتزاق همین است (صحیح است) حقوق این‌ها محفوظ است و این‌ها حق صید دارند اولاً این که بایستى در تحت یک شرایطى که آیین‌نامه صیادى براى این‌ها معین کرده و بر طبق آن عمل بکنند و طبق این آیین‌نامه صیادى صیادان آزاد بایستى هر چه ماهى حرام صید می‌کنند صد درصد به شیلات بدهد و آنچه ماهى حلال صید می‌کنند از اقسام ماهى که باب ایران تشخیص شده است از قبیل سوف و کپور و کلمه از این قبیل ماهى بایستى شصت درصد بدهند فقط و فقط ماهى سفید استثنا شده است زیرا بابت ایران تشخیص شده و وسیله ارتزاق اهالى تشخیص شده بنابراین در قرارداد صریحاً استثنا شده که شیلات نباید از صیادان آزاد ماهى سفید مطالبه کنند ولى شیلات یعنى مدیرعامل اصرار دارد که این قسم ماهى سفید بایستى شصت درصد بیاورند و به من بدهند و چون در قرارداد با وکلاوریب اسپیت که یک شرکت شوروى و خریدار انحصارى محصولات شیلات ایران می‌باشد قیمت این قسم ماهى دو ریال و کسرى معین گشته البته اداره مرکزى مقید است به قیمتى ارزان‌تر یعنى بالاخره حداکثر از قرار هر عدد یک ریال و ده شاهى خریدارى بکند تمام محصول شیلات ایران فروخته می‌شود به کمپانى کلاوریپ اسپیت که این خریدار انحصارى محصول شیلات ایران است و قیمت این‌ها را هم مدیرعامل به هر قسم که خودش دلش می‌خواهد معین می‌کند در آن سال هم قیمت را با این کمپانى دو قران معین کرده بود در صورتى که سال 21 سختى بود گیلان در مضیقه بود تهران هم در مضیقه بود به طورى که در همان سال به 6 تومان، 7 تومان ماهى در تهران به فروش رسید و بنابراین در بندر پهلوى در خود بندر پهلوى ماهى یک تومان قیمت داشت ولى این‌ها 30 شاهى قیمت معین کرده بودند و البته براى مردم مشکل بود که بیایند این کار را بکنند و به میل شیلات رفتار بشود کار مشکلى بود در نتیجه همین جنجال پیدا شد البته آقایان توجه دارند که چنانچه عرض شد این یادداشت‌ها مربوط به سال 1321 است که در آن سال قسمت‌ها دفعتاً چندین برابر شد و افراد خیلى در مضیقه زندگى بودند در تهران هم سختى بود چنانچه قیمت ماهى به هفت تومان رسید به هر حال مدیرعامل براى رسیدن به مقصود از تشبث به هر اقدامى و عملى کوتاهى نکرده و هیچ منطق و دلیلى را قبول نمی‌کند سال گذشته از یک طرف اخذ التزام و سختگیرى مدیرعامل و از طرفى وفور صید ماهى که به هر دو قسمت کمک و مساعدت مأمورین محلى هم اضافه شده بود که شهدالله در مساعدت به شیلات کاملاً انجام وظیفه کرده و از هیچ

+++

قسم کمک خوددارى ندارند در نتیجه اداره مرکزى شیلات موفق شده بود که یک میلیون و ششصد هزار عدد ماهى سفید به قیمت هر عدد یک ریال و چهار شاهى خریدارى نماید در صورتى که در بازار آزاد دو قران و ده شاهى قیمت داشت نصف قیمت معین کرده بود در نتیجه یک میلیون و ششصد هزار عدد گرفته بودند از صیاد بندر پهلوى ولى سالى که بنده رفتم اولاً مدعى بود که باید قطعاً دو میلیون بیاورند ماهى سفید و یک میلیون و ششصد هزار کم است و ثانیاً باید قیمتش سى شاهى باشد در صورتى که به همان نصف قیمت هم اگر معین می‌کرد باید پنج قران تفاوت قیمت داشته باشد با این دو تفاوت فاحش یعنى مضیقه زندگى در آن سال و از آن طرف هم تفاوت فاحش قیمت تازه 27 درصد از قیمت نصف هم پایین‌تر بود بنابراین کار خیلى مشکلى بود که صیاد آزاد زیر بار برود... همین پیش‌بینى که کار مشکلى است باعث شده بود که مدیرعامل اطمینان ندارد که عمل پارسال هم تجدید شود در صورتى که برعکس مایل است در سال جارى بیشتر اطمینان داشته و لااقل دو میلیون ماهى سفید از بندر پهلوى به وسیله صیادان آزاد محصول داشته‏ باشد و بنابراین خود را مجهز کرده است که به همین نسبت فشار و سختگیرى و محدودیت نسبت به صیادان آزاد را شدیدتر نماید تا بالاخره برخلاف صریح قرارداد مجبور باشند محصول خودشان را به قیمت ارزان تحویل نمایند در این زمینه تمام قرارداد امتیاز و آیین‌نامه صیادى را مورد دقت قرار داده می‌خواهد از تمام اختیارات و امتیازاتى که براى شرکت منظور شده برضرر صیادان آزاد استفاده نماید و تا جایى که ممکن شود آنان را در مضیقه و زحمت انداخته به قسمى که عرصه را بر آن جماعت تنگ سازد که به ناچار تسلیم گشته و به منظور او که تحویل ماهى سفید باشد تن در دهند راهى که در این زمینه به نظر مدیرعامل رسید و بدان اقدام نموده و منجر به جار و جنجال شده از این قرار است که به استناد تبصره ماده 44 آیین‌نامه صیادى که می‌گوید شرکت می‌تواند به اقتضاى جهت حرکت ماهى محل صید صیادان آزاد را از نقطه‌ای به نقطه دیگر از لحاظ طرز صحیح استفاده از ذخایر ماهى انتقال دهد (معتمد دماوندى - در آیین‌نامه جدید این‌ها اصلاح شده است) صید در درگاه را قدغن کرده و خودش در این نقاط صید نماید، چنان که ملاحظه می‌فرمایید مفهوم تبصره غیر از عمل مدیرعامل است زیرا قدغن وقتى ممکن خواهد بود که از لحاظ حفظ ذخایر ماهى باشد که در این صورت البته خود شرکت هم نباید اقدام به صید نماید. این است که بنده عرض کردم به استناد این تبصره گفت صید قدغن است و کسى حق ندارد و موقعیت مخصوص بندر پهلوى را البته آقایان که دیده‌اند مسبوقند که مرداب به وسیله چند درگاه با دریا متصل است و چون به طور کلى ماهى در فصل معینى براى تخم‌ریزى به طرف مرداب که آب شیرین است هجوم می‌کند واضح است که در درگاه‌ها اقدام به صید خیلى آسان خواهد بود و بعضى درگاه‌ها اصولاً قدغن است که راه عبور ماهى به کلى مسدود نباشد. به این جهت ملاحظه می‌فرمایید که صیاد را قدغن کرد که استفاده نکند و خودش استفاده کرد و در نتیجه جار وجنجال شد و در نتیجه این توضیحات معلوم شد که جنجال از چه لحاظ پیدا شده بود و عمل صیادان از روى چه بود، و خلاصه بعداز این عمل صیادان آزاد از روى ناچارى و کمال بیچارگى حاضر شدند که تعهداتى مطابق میل مدیرعامل بدهند و بالاخره با همان قیمت ارزان شصت درصد صید خودشان را تحویل نمایند ولى مدیرعامل زیر بار نرفت و بالاخره چنین می‌گوید که شرکت حاضر است از این حق خودش یعنى استفاده از تبصره ماده 44 صرفنظر نماید مشروط بر این که صیادان آزاد به موجب سند رسمى که باید از طرف مأمورین رسمى به رسمیت شناخته شود متعهد شوند مقدار 2 میلیون ماهى سفید به قیمت هر عدد سى شاهى به شرکت تحویل نمایند و مبلغ یکصد هزار تومان هم وجه نقد قبلاً به شرکت وجه التزام کارسازى دارند، البته مذاکرات خیلى مفصل است و خیال می‌کنم که آقایان خسته شده باشند باقى این یادداشت خیلى مفصل است و بنده نمی‌خواهم وقت آقایان را بگیرم ولى همین قدر عرض می‌کنم که آخر این جریان چه شد... یک روز هم بالاخره این جماعت گرسنه عصیان ورزیدند و بى‌اجازه به صید پرداختند که معلوم است فوراً به وسیله مأمورین وظیفه‌شناس سرکوب شدند و مورد تعقیب و مجازات سخت قرار گرفتند عاقبت هم در یکى از جلسات یا آخرین جلسه که بنده اطلاع دارم که مأمورین و فرماندار هم حاضر بودند و یکى از مأمورین رسمى سیاسى آنها هم حضور داشت بعد از مذاکرات مفصل و تأسف از بی‌فرمانى و خودسرى صیادان و بعضى گفتگوهاى دیگر که‌ من خارج از موضوع صیادان تشخیص می‌دادم ولى در نتیجه سختى و فشار و گرفتن آخرین نفس مردم معلوم نیست با چه صورت و قبول چه تکالیف طاقت‌فرسا همین مردم فقیر شخصى را به نام هادى نظرى حاضر کردند که صد هزار تومان را بدهد و هر چه دلخواه مدیرعامل است قبول کند و این عمل الان هم تجدید می‌شود و بنده بعد از چند سال که به این یادداشت‌ها نگاه می‌کنم حقیقتاً متأثر می‌شود زیرا این قضیه تمام شد ولى خاطرات شوم آن هرگز از یاد من نخواهد رفت زیرا همه روزه این مردم فقیر و خوش‌قلب بندر پهلوى و این توده کارگران نجیب ایران را که در کنار دریا می‌دیدم استغاثه و تضرع آنها را می‌شنیدم و به دشت متأثر می‌شدم تا به امروز این عقده در گلوى من باقى است چرا؟ به چه مناسبت؟ این چه عدالت است؟ افراد نجیب ایران در زمین ایران در سواحل ایران و زیر آسمان ایران این چه رفتارى است؟ بارى نتیجه‌ای که از همین یک معامله نصیب ما شده است و بنده در آن تاریخ به عنوان پیش‌بینى یادداشت کرده بودم و عیناً همان طور بود قسمتى از آنها از این قرار است:

1. ضرر به افراد بى‌بضاعت و فقیر پهلوى هفده میلیون ریال.

2. دو سه مقابل شدن قیمت ماهى در تهران از نظر کمپانى (چنانچه شد و تا پنج تومان و هفت تومان به فروش رسید) و سختى معاش ساکنین گیلان‏

3. مستقیماً حیات و ممات بیست هزار نفر ساکنین بندر پهلوى صد درصدد قبضه اقتدار آنها است و ضررهایی که از این راه عاید گردیده و مقتضیات دیگر محتاج به شرح نیست.

4. ضرر دولت بابت تفاوت همین معامله در شیلات دو میلیون ریال‏ توضیح این که همین ماهى براى شرکت با همین قیمت ارزان و سایر مخارج تازه نسبت به قیمتى که به گلاوریب اسپیت محسوب خواهد شد هر عدد یک ریال ضرر خواهد داشت. شرکت شیلات حقیقت معنایش این است که یعنى یک شرکتى در آنجا است و مردم می‌روند ماهی‌های حلال را هم شصت درصد بیاورند و تحویل شرکت بدهند این شرکت تازه ضرر ندارد بیلانش این ضرر را نشان می‌دهد، این بیلان چند ساله است که بنده عرض می‌کنم در 1940 سود ویژه داشته است 29554 20 ریال در 1941 زیان داشته 207380220 ریال و باز در 42 سود داشته است 145523955 ریال در 1943 سو داشته به میزان 14244160 ریال و در 1994 زیان داشته به مبلغ 127969815 ریال و در 1945 باز سود داشته است بله این میزان 47769265 ریال و در 1964 سود داشته است یعنى 175770235 ریال است، خلاصله به طورى که ملاحظه می‌فرمایید یک سال سود یک سال زیان داشته تمام این بودجه را که آقایان ملاحظه می‌فرمایید آن قسمتى را که نوشته شده است بابت امتیاز شیلات و رودخانه‌ها قسمت رودخانه‌ها را که تفکیک بکنید چیزى جز آن هشتاد هزار تومان باقى نمی‌ماند و حالا منظور بنده از آن عرایضى که کردم و نتیجه‌ای که می‌خواهم بگیرم مدیرعامل است که مدیرعامل حتماً بایستى نصیب طرف ایرانى بشود (صحیح است) چون آیین‌نامه صیادى هر سه سال یک مرتبه تجدید می‌شود و در هیئت وزرا تصویب می‌شود توجه داشته باشند عبارت آن خیلى ساده و روشن بوده و خلاصه نظایر تبصره 44 در آن وجود نداشته باشد و دیگر آن که چون در اکتبر اختیارات یک ساله مدیرعامل تمام شده و باید مدیرعامل جدید انتخاب شود و سال گذشته هم شنیدم براى آخرین مرتبه با قید کلمه استثنائاً موافقت شده بود بنابراین هر چه زودتر نسبت به انتخاب یک نفر مدیرعامل ایرانى اقدام شود و براى لزوم انجام این قسمت دلایل بی‌شمارى موجود است که بنده به ذکر مختصرى از آنها اکتفا می‌کنم این مورد تصدیق است که علاقمندى دولت نسبت به شمال و بندر پهلوى منحصر به اداره شیلات نیست بلکه تمام مأمورین و دوایر مربوطه بایستى اشتراک نظر داشته و در عین حال براى حسن جریان اداره مربوط به خودشان به انحایم وظیفه بپردازند نسبت به منظورهاى اساسى دولت که عبارت از حفظ انتظامات، وصول عایدات و سایر نظریات باشد با یکدیگر مشترکاً بذل مساعى نموده و در ضمن تأمین منافع اداره مربوطه سایر مقتضیات را نیز از نظر دور ندارند. نه مانند مدیرعامل شرکت که براى تأمین یکى از اقلام ماهى تمام مقتضیات را فراموش کرده پشت سر هم تصمیماتى اتخاذ کند که هر یک از آنها دولت را دچار مخمصه و مشکلات بسازد؟ در ‌ایامی که بنده آنجا بودم شکایات مفصلى از عده زیادى از اهالى بندر پهلوى رسیده بود که راه عبور و مرور آنها مسدود گشته و دچار زحمت شده‌اند و نیز اداره دارایى محل شرحى شکایت کرده و دلایلى متذکر شده بود که چون راه را اداره و شیلات مسدود ساخته ضرر و زیان

+++

هنگفتى به مالیات و عوارض وصولى دولت متوجه گشته بعداز رسیدگى معلوم شد آقاى مدیرعامل از نظر این که راه متصل به شیلات را مسدود نماید از نظر جلوگیرى قاچاق ماهى مؤثر است چنین اقدامى کرده مثل آتش زدن قیصریه براى دستمالى. ایرادات کاملا وارد به جریان تشکیلات داخلى شرکت زیاد است ولى بالاخره آخرین دلیل که جاى هیچگونه بحثى باقى نمی‌گذارد وضعیت مالى شرکت است که بعضى نمونه‌های آن به عرض رسید و بیلان شرکت بهترین معرف وضعیت مالى آن است و هر گاه بهره‌برداری شیلات به طور صحیح اداره شود مطمئن باشید که یکى از منابع مهم عایدات کشور خواهد بود و مردم ساحلى نیز از قید مشکلات آزاد خواهند بود بنده تصور نمی‌کردم که عرایضم خیلى مفصل بشود (سزاوار - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم) تصور می‌کنم سؤال دوم بنده خیلى انترسانتر باشد خواهش می‌کنم در این قسمت سؤال بنده دقت بفرمایند چون عرایض بنده در قسمت شمال مفصل شد در قسمت دوم سؤال هم عرایضى دارم که بایستى کاملاً دقت بفرمایند اما سؤال دوم بنده راجع به حساب نفت جنوب است (صحیح است) که چون عرایض بنده در قسمت شیلات مفصل شد سعى می‌کنم به اختصار بکوشم. استدعا می‌کنم توجه بفرمایید براى این که با توجه به این قسمت بنده تصور می‌کنم که 150 میلیون بودجه مملکت در این قسمت تفاوت خواهد کرد.

بنده در دوره نهم سمت نمایندگى داشتم و خوب به خاطر دارم که در اوایل آن دوره بعد از مدتى گفتگو و جریاناتى که آقایان بى‌اطلاع نیستند امتیازنامه فعلى جانشین امتیاز دارسى شد (آشتیانى‌زاده - آقا خود شما هم رأى دادید)... اصولاً رأى بنده تأثیرى نداشت ولى اتفاقاً رأى ندادم شما که به بنده لطف داشتید بنده به خیلى چیزها رأى ندادم و هر چند در آن ایام فقط اداره یک نفر یعنى شخص اول مملکت حکومت می‌کرد و اراده ملت ایران در این تجدید و تمدید دخالت نداشت اما چنانچه معمول آن ایام بود نسبت به انجام تشریفات قصور نمی‌شد و بنابراین نسبت به امتیاز جدید و مزایاى آن چه در مجلس و چه در کمیسیون‌های مربوطه (معتمد دماوندى - هیچ کدام مزایایی ندارد)... آقایان تصور بفرمایید بنده در متن بودجه صحبت می‌کنم الان هم دستور جلسه بودجه است این را ملاحظه بفرمایید توضیحات داده می‌شد و در آن تاریخ به طورى که بنده استنباط می‌کردم قیافه عمومى مجلس و همچنین وزرا از جمله جناب آقاى تقى‌زاده که فعلاً هم تشریف دارند نسبت به تمدید ناراضى بود و حتى شنیده شد که خود اعلیحضرت فقید هم با اکراه در قسمت تمدید موافقت کرده‌اند ولى راجع به مزایاى امتیاز جدید هیچ تردیدى نبوده و آینده درخشانى از نظر عایدات پیش‌بینى می‌کردند این قسمت شیفر است خواهش می‌کنم دقت بفرمایید و خلاصه چنین می‌گفتند که:

1. سابقاً 16 درصد منافع خالص به دولت می‌رسید مطابق امتیاز جدید سى درصد سود سهام متعلق به دولت خواهد بود.

2. از بابت هر تنى که استخراج می‌شود 4 شلینگ پرداخت خواهد شد که در سابق نبوده.

3. از بابت مالیات هر تنى شش پنس و از شش میلیون به بالا هر تنى 9 پنس دریافت خواهد شد که آن هم نبوده است.

4. 16 درصد سابق منحصراً از منافع خود شرکت پرداخت می‌شد در صورتى که از حالا به بعد منافع تمام شرکت‌های تابعه نیز محسوب خواهد شد.

5. و مهم‌تر از همه این که عواید ما با طلا تضمین شده است. زیرا در همان ایام تازه انگلیس باز طلا را از روى لیره کاغذ برداشته بود و شاید در آن موقع 20 الى 30 درصد تفاوت بین لیره طلا و کاغذ بیشتر شده بود و احتمال می‌رفت تفاوت در آینده بیشتر شود (چنانچه شد) بنابراین عواید ثابت به موجب بند 1. از قسمت پنج ماده ده امتیازنامه با طلا تضمین شده است که ماده مزبور از این قرار است هر گاه موقعى قیمت طلا در لندن از شش لیره استرلینگ در مقابل انس‌تری تجاوز نماید براى هر پنى که علاوه بر 6 لیره استرلینگ در مقابل یک انس‌تری در روز پرداخت قیمت طلا ترقى نماید بر کلیه مبالغ لازمة‌التأدیه به دولت از طرف کمپانى به موجب این قرارداد (به استثنای مبالغى که برحسب جزوه‌های یک و سه الف و ب این ماده و جزو 1 الف از ماده 23 باید به دولت برسد) به میزان یک یکهزار و چهارصد چهلم به مبالغ مزبور افزوده خواهد گردید.

هرچند عباراتى که در امتیازنامه جدید ذکر شده تا حدى پیچیده به نظر می‌رسد ولى خلاصه این است که قیمت یک انس‌تری که میزان وزن آن 2835 گرام است شش لیره معین شده که 130 شلینگ باشدو 1440 پنى می‌شود و گفته شده است که قیمت انس‌تری هر چه از این مبلغ ترقى بنماید به همان نسبت تفاوت در حساب عواید ما منظور می‌گردد یعنى اگر مثلاً انس‌تری 9 لیره قیمت پیدا کرد و عواید ما که معین شده باشد و پنج درصد علاوه خواهد شد 12 لیره قیمت خواهد داشت و اگر سه برابر شده بود بایستى 18 میلیون بپردازند صد درصد و بنابراین عواید ما طلا خواهد بود حالا بنده از توضیحات خوددارى می‌کنم و می‌خواهم به قول مرحوم تیمورتاش که غالباً می‌فرمودند زیان ارقام از هر بیانى فصیح‌تر است به ذکر بعضى ارقام بپردازم و امیدوارم از مقایسه ارقام قضیه به قدر کافى روشن شود و آقایانى که مثل بنده شاهد مذاکرات سابق بودند منافعى که پیش‌بینى می‌شد با نتایج حاصله مقایسه کنند.

از سال 1933 طبق امتیازنامه جدید عمل می‌شود ولى اختلاف با شرکت از دو سه سال قبل برآن شرع شده بود که بالاخره اولاً از 930 دولت ایران شرکت را مشمول مالیات می‌دانست و علاوه اختلافات دیگرى بود که خلاصه بعد از تراضى بابت همان سه میلیون لیره تصفیه شد بنابراین حساب عادى شرکت طبق امتیاز دارسى همان سال‌های 930 به قبل است که بنده چند سالى به عرض آقایان می‌رسانم و این ارقام درست همان است که آقاى سرجان سیمون در جامعه ملل سابق ذکر کرده بودند:

570000029 تن    1437000 لیره‏

425000028 تن    1310000 لیره‏

480000027 تن    1400000 لیره‏

400000026 تن    1054000 لیره‏

18750000 تن      5201000 لیره‏

به طور متوسط 4700000 تن‏

استخراج و 1300000 ریال دریافتى‏

و حالا یعنى در 946 آنچه به ما پرداخت شده از این قرار است:

18418170 تن استخراج‏

از بابت چهار شلینگ تنى                  3683634 لیره‏

از بابت مالیات                               5374525 لیره‏

صرف طلاى عواید فوق                     18370616 لیره‏

از بابت 20 درصد سود سهام 107400 لیره

713014911 لیره‏

(صرف طلا به سود تمام تعلق نمی‌گیرد) و رقمى به نام عواید شرکت‌های تابعه در حساب نیست در اینجا مقایسه دو قسمت خیلى جالب توجه است یکى سود سهام و دیگرى عواید کلى اما سود سهام که به تصور ما 25 درصد ترقى کرده و 16 درصد تبدیل به 20 درصد شده یعنى زیادتر شده است وقتى که چهار میلیون و هشتصد هزار تن استخراج می‌شد اگر با پول طلا حساب بکنید چون حساب ما روى طلا است و یک میلیون و سیصد هزار لیره طلا می‌شد نتیجه حاصله از این قرار است که چنانچه ملاحظه فرمودید با همان حساب امتیاز دارسى سالیانه به طور متوسط 1300000 یعنى لیره طلا به ما می‌رسد در مقابل حد متوسط چهار میلیون و نیم تن استخراج یعنى با حساب امروز صد میلیون تومان یا بیشتر و جمع چهار ساله تقریباً مطابقت دارد با استخراج یک ساله 946 و بنابراین مخصوصاً با جنابعالى که دنیا راجع به نفت دارد هیچ کس تصور نمی‌کند که نفت تنزل کرده باشد و حق داشتیم منتظر باشیم که عواید ما بابت سود سهام لااقل با حساب سابق یعنى چهارصد میلیون دریافتى بابت همین مقدار استخراج مطابقت داشته بلکه 25 درصد هم اضافه بوده و بالاخره پانصد میلیون تومان عواید سهام داشته باشیم در صورتى که کلیه عواید سهام 107400 لیره است که این پول تضمین زر هم ندارد و بنابراین چهارده میلیون یا به حساب بازار سیاه 25 میلیون تومان است یعنى از نظر مقایسه 20 یا 30 برابر کمتر و بنده حقیقتاً نسبت به این حساب متحیرم.

اما وقتى تمام حساب را در نظر بگیریم بالاخره 7130000 تمام مبلغ است که با نرخ رسمى 90 میلیون و به حساب بازار سیاه 140 میلیون تومان است و از عواید شرکت‌های تابعه هم بنده اثرى در این حساب ندیدم چنانچه در قسمت مربوط به تضمین زر ذکر شده قیمت یک انس‌تری شش لیره معین شده است و حالیه با این که طلا نسبت به لیره کاغذ 250 درصد ترقى کرده تفاوتى که از این بابت در حساب ما منظور شده فقط در حدود 40 درصد است یعنى گفته می‌شود که قیمت طلا در بازار لندن از 120 شلینگ به 172 شلینگ ترقى کرده ولى حقیقت قضیه این است که در همان بازار لندن هر گاه کسی بخواهد یک لیره طلا خریداری کند قیمت همان سه لیره و نیم است و این قیمتى که براى طلا قائل شده‌اند پری فرسه و قیمت دولت است که به این قیمت خرید و فروش نمی‌شود و بنابراین حرف است نه طلا و چنانچه در بند ب از قسمت پنج ماده ده امتیازنامه قید شد که هرگاه طلا مبناى عمومى قیمت‌ها نباشد دولت می‌تواند تضمین دیگرى تقاضا نماید به هر حال اگر باز هم طلا مبناى قیمت‌ها باشد در

+++

هر صورت حرف طلا مبناى قیمت‌ها نیست و به نظر بنده دولت بایستى در اصل حساب دقت نماید و واقعاً فهمیده شود که چه اتفاقى افتاده آیا واقعاً نفت تا این پایه تنزیل کرده و بالاخره چه شده که حساب ما به این صورت درآمد و همچنین نسبت به تفاوت قیمت طلا قطعاً بایستى اقدام شود و بدیهى است که هر گاه محصول ما بتواند از مملکت ما خارج شده و به مملکت آنها وارد شود ناچار قیمت آن هم بایستى از آنجا خارج شده و به اینجا وارد گردد و خلاصه ترتیبى بدهند که یا به قیمت عادله پرداخت شود و یا این که صد درصد بایستى طلاى تضمین شده عیناً پرداخت گردد.

اصل همین حساب‌ها است و باقى همه حرف است اصل اقتصاد است و این وضعیت حساب ما است (صحیح است) آن وقت ما براى زندگى یومیه‌مان معطلیم، چند روز قبل بنده با آقاى عزت‌الله خان هدایت رئیس بنگاه راه‌آهن صحبت می‌کردم و از ایشان پرسیدم که آیا شما می‌توانید بگویید که راه‌آهن مشهد چقدر خرج لازم دارد و چقدر عایداتش خواهد شد گفت من الان می‌گویم راه‌آهن مشهد 25 میلیون تومان خرج دارد و به طور قطع تمام خواهد شد و وقتى تمام شد به طور قطع با همین وضعیت فعلى عبور و مرور بدون این که زیاد شده باشد سالى 12 میلیون از نظر مسافر عایدات خواهد داشت و سى میلیون از نظر باقى حمل و نقل به طور کلى بنابراین بنده می‌خواهم ببینم از نظر خراسان، خراسان خیلى حق دارد، خوب تا حالا گوش نکردند از حالا به بعد ما مجبوریم که صداى خراسان را به سمع آقایان برسانیم (معتمد دماوندى - همه جا حرف دارند) ولى من مجبورم ببینم نه از نظر خراسان، دولت ما که الحمدالله تجارت می‌کند همه کار می‌کند، زراعت می‌کند آخر از نظر خودتان این کار را بکنید و این تجارت را بکنید و 25 میلیون بگیرید این بد تجارتى است؟ شما که تاجر هستید پس این کار را بکنید چرا نمی‌کنید؟ لابد پول ندارید به این حساب‌ها برسید این حساب نفت بایستى مورد توجه قرار بگیرد (صحیح است) و بنده پیشنهاد می‌کنم باید از طرف مجلس در این موضوع حتماً رسیدگى شود (صحیح است، احسنت، آفرین)

اردلان - آفرین. بسیار خوب است.

نائب رئیس - آقاى وزیردارایی.

وزیر دارایى - آقاى نماینده محترم این طور فرمودند که قصد دارند راجع به بودجه راجع به سه دوازدهم یک صحبت‌هایی بکنند و در ضمن هم یک سؤال مختصرى راجع به شیلات و نفت جنوب دارند بنده هم عرض کردم که براى جواب سؤالات آقاى نماینده محترم حاضر هستم ولى ایشان یک سؤال خیلى مشروح مفصل فنى با ارقام اینجا فرمودند که اگر بنده می‌دانستم قبلاً از ایشان خواهش می‌کردم تشریف بیاورند در وزارت دارایی، در اداره مربوطه تا این ارقام را درست ببینیم و بررسى بکنیم و تبادل نظر بکنیم و آن وقت اگر یک مطالبى درست توجه نشده و اگر درست مستحضر شدیم بفهمیم و حالا همین قدر می‌خواهم به طور اجمال از ایشان تشکر بکنم و همچنین از تمام آقایان محترم که راجع به بودجه و مسائل اقتصادى و مالى به دولت تذکر می‌دهند و راهنمایى‌هایی می‌کنند و بعضى مسائل را مطرح می‌فرمایند، راجع به این دو مسئله که فرمودند و تصدیق می‌فرمایید که این دولت چند روز است مشغول کار شده است (صحیح است) تمام این مسائلى که اینجا مذاکره شد راجع به بودجه و همچنین دو سؤالى که آقا فرمودند مورد توجه دولت هست و دولت در هر قسمت مشغول مطالعه است، مشغول مذاکره است و تا همان منظورى را که آقایان محترم دارند و دولت هم دارد انجام بگیرد و آنها جزء وظایف دولت است مشغولیم و البته راجع به هر کدام نتیجه‌ای گرفته شد به عرض آقایان محترم می‌رسانیم این مسئله مسلم است، و البته مورد توجه است و هم مسائل راجع به نفت و حساب‌مان با نفت جنوب و امیدوار که بعد از مطالعه دقیق و اقدام و نتیجه آن مطالب را به عرض آقایان برسانیم و لهذا بنده استدعا دارم همان طورى که آقایان توجه دارند این لایحه سه دوازدهم لایحه بودجه نیست لایحه بودجه که عنقریب تهیه می‌شود و به کمیسیون بودجه خواهد آمد و تمام مطالب در آن هست راجع به این سه دوازدهم خواهش می‌کنم که توجه بفرمایید زودتر تصویب شود (صحیح است) و با این که همیشه هم وعده می‌فرمایید که دولت را تقویت می‌فرمایید یکى از علائم آن این است که زودتر این کار را انجام بدهید و بودجه را بگذرانید (صحیح است)

امینى - بنده مطابق ماده 54 اخطار دارم.

نائب رئیس - بفرمایید.

امینى - ماده 54 حکایت می‌کند از این که نمایندگان می‌توانند در بدو و ختم مجلس از وزرا سؤالات نمایند از موضوع سؤال باید قبل از وقت وزیر مستحضر شود آقاى وزیر دارایى یادداشت دادند که من حاضرم براى جواب بنده تعجب می‌کنم از این که جناب آقاى وزیر دارایى حاضر باشند براى جواب و مستحضر باشند و مطالعه فرموده باشید، در این صورت چرا یادداشت دادند که حاضرند و قریب دو ساعت وقت مجلس را گرفتند.

سزاوار - بنده اخطار دارم.

بعضى از نمایندگان - دستور.

نائب رئیس - بفرمایید آقاى سزاوار.

سزاوار - سؤال را البته می‌شود نماینده از دولت قبل از جلسه و یا در آخر جلسه بکند ولى در دستور مجلس هر وقت باید تغییرى داده شود باید با رأى مجلس باشد و دستور بودجه بوده است، گذشته از این لایحه سه دوازدهم فوریت داشته است و اساساً این سؤال موقعیت نداشته است و به نظر بنده سؤال اگر فرضاً هم باید بشود در آخر جلسه باید بشود.

بعضى از نمایندگان - دستور، دستور.

نائب رئیس - اجازه بفرمایید در جواب آقاى سزاوار عرض کنم که این مذاکره در جلسه دیشب شد و آقاى وزیر دارایى هم خودشان براى جواب حاضر بودند و البته هر سؤالى را هر نماینده‌ای می‌تواند از وزیرى بکند. آقاى مخبر کمیسیون بودجه.

4.  بقیه مذاکره در اطراف سه دوازدهم بودجه کشور

آقای مخبر کمیسیون بودجه

دکتر مصباح‌زاده (مخبر کمیسیون بودجه) -  بیاناتى که جناب آقاى مسعود ثابتى فرمودند که مسلماً مورد توجه کمیسیون بودجه قرار خواهد گرفت و ما با وقت کافى بررسى خواهیم کرد (صحیح است) در این دو جلسه نمایندگان محترم به مناسبت مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون بودجه بیاناتى فرمودند که بنده لازم می‌دانم در بعضى قسمت‌ها توضیحى عرض کنم.

آقاى دکتر معظمى در ابتدای فرمایشات‌شان فرمودند که انتظار داشتند کمیسیون بودجه گزارش مربوط به لایحه بودجه را به مجلس تقدیم بکند و تعجب کردند که ما گزارش سه دوازدهم را تقدیم کردیم. قبلاً هم بعضى از نمایندگان محترم راجع به کمیسیون بودجه مطالبى را در اینجا گفته بودند و لازم بود که بنده یک توضیحى خدمت نمایندگان محترم عرض کنم. براى کمیسیون بودجه اگر می‌خواست خوب کار کند یک عواملى لازم بود که یکى دولت باشد یکى هم بودجه باید اول به کمیسیون بودجه بودجه‌ای فرستاده بشود و یک دولتى هم باشد که از آن بودجه دفاع کند آقایان به خاطر دارند که تا اواسط مهر ماه اصولاً دولتى نداشتیم، دولت آقاى قوام‌السلطنه در اواسط هر ماه رأى اعتماد گرفت و از آن وقت بود که وزیر دارایى در کمیسیون بودجه حاضر شد قبل از این تاریخ در چند جلسه‌ای که کمیسیون بودجه تشکیل شده بود تمام افراد کمیسیون متفق‌الرأى بودند که باید در بودجه مملکت صرفه‌جویى کاملى بشود و در این خصوص جناب آقاى دکتر شفق طرحى را که سابقاً در زمان دولت آقاى قوام‌السلطنه تهیه شده بود خود ایشان و آقاى نجم، آقاى دکتر امینى، آقاى اسدى، آقاى وکیل، آقاى صهبا و آقاى حائرى‌زاده در آن کمیسیون شرکت داشتند به اسم کمیسیون رسیدگى و تنظیم بودجه مملکتى این طرح را جناب آقاى دکتر شفق در کمیسیون بودجه مطرح کردند و ما موافقت کامل خودمان را به آن ابراز داشتم و همین که دولت رأى اعتماد گرفت و آقاى وزیر دارایى حاضر شدند ما از 15 مهر ماه از وزیر دارایی خواستیم که این منظور کمیسیون بودجه را عملى کند وزیر دارایى وقت هم در هیئت دولت موضوع را مطرح کرد و منتهى به آن تصویب‌نامه‌ای شد که در زمان آقاى قوام‌السلطنه صادر شد براى جلوگیرى از حیف و میل در اموال دولت و تعیین تکلیف اشخاصى که به سن تقاعد رسیده‌اند و بسیارى از مسائل دیگر ولى متأسفانه آن دولت موفق نشد که این تصویب‌نامه را اجرا کند و افتخار آن نصیب دولت، جناب آقاى حکیمى شده است و ما امیدواریم همان طورى که شروع فرموده‌اند ادامه بدهند و مخارج غیرضرورى و تجملى را حذف بفرمایند (انشاءالله) پس ملاحظه می‌فرمایید که تا اواسط مهر ماه اصلاً بودجه‌ای نبود که کمیسیون بودجه به آن رسیدگى کند و خودش یک تصمیماتى گرفت که حالا عرض می‌کنم. بودجه را در 20 آبان به مجلس دادند و کمیسیون بودجه در 25 آبان رسیدگى کرد و آخر آبان گزارش خود را براى دو دوازدهم تقدیم کرد و براى این که کمیسیون در ظرف این چند روز نمی‌توانست در بودجه مملکتى تصمیم بگیرد این گزارش کمیسیون بودجه در هفتم آذر به تصویب مجلس شوراى ملى رسید همین که این دو دوازدهم تصویب شد و ما خواستیم شروع بکنیم کابینه دولت آقاى قوام‌السلطنه متزلزل شد در 15 آذر وزرا استعفا کردند و در 20 آذر خود دولت ساقط شد و باز کمیسیون بودجه بلاتکلیف ماند گر چه بودجه‌ای داشت ولى چون مدافع نداشت ما صبر کردیم تا این که دولت جدید تشکیل شد و رأى اعتماد گرفت و ما هفته گذشته اولین جلسه را با حضور دولت تشکیل دادیم و شروع به رسیدگى کردیم ملاحظه بفرمایید که کمیسیون بودجه البته من

+++

نمی‌خواهم بگویم خوب انجام وظیفه کرده ولى تا آن اندازه‌ای که می‌توانسته انجام وظیفه کرده است به علاوه در ضمن در این دو سه ماه کمیسیون بودجه تصمیمى گرفت و آن تصمیم را اجرا کرده است و اجرا هم خواهد کرد و آن این بود که ما ملاک کار خودمان را بودجه 24 قرار دادیم گفتیم آن بودجه‌ای که براى ما پایه و اساس قانونى دارد آن بودجه را ما قبول داریم از آن بودجه که گذشتیم آنچه که در 25 و 26 چه از حیث مخارج و چه از حیث عواید ایجاد شده است ما باید به ارقام رسیدگى کنیم و یک یک اقلام آن را مورد مطالعه قرار دهیم و این تصمیم را کمیسیون بودجه گرفت و روى آن هم عمل کرده یعنى تا به حال بودجه بعضى از وزارتخانه‌ها، بعضى از ادارات را ما مورد مطالعه قرار دادیم و قسمت‌های اضافى را حذف کردیم مثل بودجه بازرسى نخست‌وزیرى و قسمت‌های دیگر را هم ما مشغول رسیدگى هستیم و هم اکنون مشغول رسیدگى به بودجه وزارت کشور هستیم و یک قسمت از مخارج غیرضروری وزارت کشور با موافقت جناب آقاى وزیر کشور حذف شد و همین کار را ما ادامه می‌دهیم منظور این است که تصور نشود کمیسیون بودجه در این‏ مدت بیکار نشسته بود کار بلکه خودش را می‌کرد (مکى - غالباً تشکیل نمی‌شد آن طورى که من شنیدم) بنده عرض کردم که کمیسیون بودجه خوب کار نکرده ولى تا آن اندازه‌ای هم که می‌توانسته کارش را انجام داده است! اگر بنده می‌گفتم که کمیسیون بودجه از صبح تا شب تشکیل بود و به بودجه مملکتى رسیدگى می‌کرد فرمایشات جنابعالى کاملاً صحیح بود ولى بنده چنین عرضى نکردم و بنده خودم هم از کمیسیون بودجه تا حدى شکایت دارم (احسنت) ما خودمان هم می‌دانیم ولى منظورم این است که تا ما آن اندازه‌ای که ممکن بوده و مقتضیات ایجاب کرده کار خودمان را کردیم، اگر دولتى باشد و اگر بودجه‌ای باشد و اگر مجلس هم خوب کار کند کمیسیون بودجه نیز مجبور است که وظیفه خود را خوب انجام بدهد (آصف - خواهش می‌کنم علت عدم رضایت خودتان را بفرمایید چون در خارج بد شایع می‌شود) این که جناب آقاى آصف فرمودند حقیقت این است که بعضى از آقایان دوستان سر وقت حاضر نمی‌شوند و بعضى هم غیبت می‌کنند اسامى آنها در مجله رسمى درج شده است ملاحظه خواهید فرمود ولى بسیارى از آقایان هم مرتباً مثل جناب آقاى آصف و آقایان دیگر که حالا اسم‌شان را نمی‌برم براى این که ممکن است فراموش کرده باشم و بعد مورد گله قرار بگیرم از این جهت اسم نمی‌برم ولى مسلم است که بعضی‌ها واقعاً وظیفه خودشان را انجام داده‌اند در موقعى که دولت رأى اعتماد گرفت یک جلسه‌ای کردیم با خود دولت براى این که تکلیف بودجه را تعیین بکنیم پس از مذاکرات مفصلى که به عمل آمد تصمیم گرفتیم که دو موضوع را از هم جدا بکنیم یکى بودجه سه دوازدهم بود و یکى بودجه سال 1327 ما گفتیم که لازم است یک گزارش راجع به سه دوازدهم تهیه بکنیم و به مجلس تقدیم بشود و مجلس هم هر چه زودتر آن را تصویب بکند تا دولت بتواند در این مدتى که باقى است بودجه سال 27 را روى یک اصول و اساس قانونى که رعایت تمام جوانب شده باشد بکند و به مجلس شوراى ملى تقدیم بکند و ما هم مجال داشته باشیم که راجع به بودجه سال 27 با یک فرصت کافى و وقت زیادترى رسیدگى بکنیم و آقایان هر نظرى که دارند در آن موقع بفرمایند. راجع به گزارش سه دوازدهم ما چند مطلب را در نظر گرفتیم اول این بود که ما خواستم در این دو ماهه آخر سال دست دولت را باز بگذاریم تا چرخ‌های کشور از کار نیفتد این یکى دوم این که خود دولت را مکلف بکنیم در ظرف این دو سه ماهى که از آخر سال باقى است آنچه که غیرضرورى و تجملى به نظرش می‌رسد آنها را خود دولت حذف بکند. کمیسیون بودجه هم مطابق تصمیمى که گرفته است رویه خودش را ادامه می‌دهد و نسبت به مخارج غیرضرورى رسیدگى می‌کند و آنها را حذف می‌نماید قسمت چهارم که یک موضوع اساسى است تصویب‌نامه‌هایی بود که در دوره فترت گذشته و ما خواستیم این موضوع را هم براى همیشه روشن کنیم این بود که در گزارش کمیسیون بودجه پیش‌بینى کردیم و گفتیم که دولت در ظرف یک ماه نسبت به این تصویب‌نامه‌ها تجدید نظر بکند و آنچه را که لازم و مفید می‌داند لایحه آن را به مجلس بیاورد براى تصویب و آنچه را هم که لازم نمی‌داند لغو کند بنابراین این گزارش سه دوازدهم تقریباً همان گزارش دو دوازدهمى است که آقایان تصویب کردند و چیز زیادى در آن نیست ولى با این حال نسبت به این گزارش یک ایراداتى شده که بنده مکلف هستم جواب بدهم. آقاى دکتر معظمى فرمودند این گزارش ناقص است براى این که اجازه وصول عواید در اینجا پیش‌بینى نشده همین موضوع در دو ماه قبل هم وقتى که گزارش سابق کمیسیون اینجا مطرح شد به میان آمد و علت این که ما صحبتى از وصول عواید نکردیم این بود که این عوایدى که دولت وصول می‌کرد در واقع طبق تصویب‌نامه‌هاى دولت سابق و برخلاف قانون بود (صحیح است) ما از این جهت نمی‌خواستیم در گزارش کمیسیون بودجه به آن اشاره‌ای کرده باشیم حتى اگر به خاطر داشته باشند ما در گزارش دو دوازدهم یک تبصره‌ای داشتیم و گفتیم پرداخت‌هایی که دولت می‌کند مؤید این تصویب‌نامه‌ها نخواهد بود و نظر کمیسیون بودجه هم تغییرى نکرده و این ایرادى هم که آقاى دکتر معظمى فرمودند خواستم عرض کنم که علت این که ما ذکر این موضوع را نکردیم از این جهت بوده به اضافه جنابعالى خودتان می‌فرمایید که این بودجه‌ای که دولت آورده یک بودجه قانونى نیست و ما اگر در این بودجه غیرقانونى مالیات‌هایی که برخلاف قانون وصول کرده‌اند تأیید می‌کردیم این حق را کمیسیون بودجه نداشت براى این که کمیسیون بودجه نمی‌توانست این کار را بکند و براى این که تصویب‌نامه‌ها صورت قانونى پیدا بکند باید گزارش آنها به مجلس بیاید و به کمیسیون مربوطه ارجاع شود (صحیح است) و یکى هم اصولاً در یک دوازدهم و دو دوازدهم مرسوم نبوده است که هر سال این اجازه داده شود معمولاً در اول هر سال این اجازه داده می‌شود و راجع به بودجه‌ای که مربوط به دو سال قبل است و بیست و دو ماه آن عمل شده است و دو ماه دیگر از آن باقى است تصور می‌کنم که این اشکال زیاد وارد نباشد دیگر این که آقاى دکتر معظمى فرمودندکه گزارش کمیسیون بودجه متناقض است (دکتر معظمى - اشکال اصولى وارد است) براى این که در ماده واحده ما اجازه می‌دهیم به دولت که براى سه ماه پرداخت بکند و در تبصره می‌گوییم که کمیسیون بودجه به رسیدگى سیاهه جزء بودجه سال 1326 ادامه خواهد داد و آنچه زاید بداند حذف خواهد کرد حضور آقایان عرض کنم که ما دولت را مکلف نکردیم که یک خرج‌هایی بکند و این ایراد وارد نیست یک اجازه پرداختى دادیم و گفتیم به این شرط شما این خرج‌ها را بکنید و از آن تاریخى که کمیسیون بودجه دولت خرج نخواهد کرد بنابراین تناقضى بنده نمی‌بینم. بیاناتى آقاى دکتر اعتبار فرمودند که اگر این قسمت تبصره دو را مجلس تصویب کند حقوق مجلس تضییع شده است بنده هیچ نمی‌فهمم که حقوق مجلس چرا تضییع شده است خود مجلس به کمیسیون بودجه چنین اجازه‌ای می‌دهد که رسیدگى به بودجه بکند و مخارج زیادى را حذف بکند اگر مجلس این اجازه را به کمیسیون بودجه ندهد مطمئن باشد بودجه یک وزارتخانه که سهل است، یک اداره کل که سهل است یک دفتر وزارتى را هم مجلس نمی‌تواند در یک ماه رسیدگى بکند و من تصور می‌کنم که مجلس با تصویب این گزارش خصوصاً این تبصره کمک بزرگى براى پیشرفت این کارها کرده است براى این که ما نمی‌توانستیم در ظرفی ماه کارى را که مجلس در ظرف یک سال هم نمی‌توانست انجام بدهد انجام بدهیم (صحیح است) اما راجع به خود بودجه که به مجلس تقدیم شده آقاى دکتر معظمى چندین ایراد اصولى به این بودجه گرفتند اول نسبت به شکل و هیکل بودجه ایراد گرفتند و فرمودند که این بودجه‌ای که دولت به مجلس آورده مطابق قانون محاسبات عمومى تدوین نشده است یکى از ایرادات‌شان این بود که باید بودجه مملکت به فصول و به مواد تقسیم شده باشد (صحیح است) و این بودجه‌ای که دولت به مجلس آورده است رعایت این قسمت را نکرده است. خواستم عرض کنم که آن طورى که سابقه بوده و هست و اگر مراجعه به بودجه‌هایی که در ادوار مختلف به مجلس داده شده و ملاحظه کنید می‌بینید که همیشه شکل بودجه همین طور بوده است به همین ترتیبى بوده است که دولت گذشته به مجلس تقدیم کرده است ولى آن نظرى که ایشان دارند همیشه دولت در مورد بودجه‌های تفصیلى رعایت کرده است و بودجه‌های تفصیلى که به مجلس آورده است همیشه تقسیم به فصول و مواد شده و در هر فصل و هر ماده‌ای مطالبى که لازم بوده در جاى خودش قید شده بنابراین چه از این نظر و چه از نظر موارد دیگر در این بودجه چهار دیوارى منظور می‌شد البته بهتر بود ولى این عمل در هر حال شده است حالا در بودجه چهار دیوارى نشده است و در بودجه وزارتخانه‌ها هست و تقسیم شده است به قسمت‌های هزینه و مواد دیگر ولى در هر حال مواد و فصول در آنجا رعایت شده فرمودند که در بودجه نباید اعتبار یک ماده‌ای به ماده‌ای دیگر نقل شود و این مانع قانونى دارد همین طور است ولى خواستم حضورتان عرض کنم که دولت و وزارت دارایى این کار را بیخود نکرده خود مجلس شوراى ملى به دولت این اجازه را داده است و براى اطلاع جنابعالى بنده عین ماده را می‌خوانم ماده قانون بودجه سال 1322 می‌گوید وزارت دارایى مجاز است طبق پیشنهاد وزارتخانه‌ها و ادارات در صورت لزوم‏

+++

صرفه‌جویى بعضى از مواد هزینه‌های مستمر را براى کمبود مواد همان قسمت مصرف نماید. بنابراین ملاحظه می‌فرمایید کارى را که دولت کرده است بااجازه مجلس شوراى ملى بوده است و سرخود کارى نکرده است (دکتر معظمى - براى یک سال) بعداً همین ماده قانون تمدید شده است دو مرتبه گفته‌اند که این ماده به قوت خودش باقى است (اردلان - بنده تقاضاى حذفش را کردم) بلى حالا به آنجا هم می‌رسیم که آقاى دکتر معظمى فرمودند که در بودجه باید رعایت قانون محاسبات عمومى بشود و تهیه و اجرا و نظارت و تصویب بودجه تمام طبق قانون به عمل بیاید البته این صحیح است و باید این کار هم بشود ولى اگر در این بودجه کاملاً رعایت قانون نشده است ممکن نبود براى این که ما یک سال قبل مجلس نداشتیم و وقتى مجلس نبود دولت نمی‌توانست بودجه 25 و 26 را به مجلس بیاورد فرمودند که بودجه باید یک مقدمه‌ای داشته باشد که این مقدمه حکایت بکند از کارها و اصلاحاتى که دولت در آن سال مالى خواهد کرد و در این بودجه‌ای که دولت به مجلس تقدیم کرده است چنین مقدمه‌ای نیست بنده تصور می‌کنم که دولت در این کار غفلت نکرده است و تعمد کرده است و اگر به ارقام بودجه توجه بفرمایید دولت خجالت می‌کشیده است نمی‌توانسته است یک وعده‌ای بدهد که انجام آن مقدور و میسر نباشد بنده بعضى از ارقام را برای‌تان می‌خوانم ملاحظه بفرمایید (دکتر معظمى - بنده این ایراد را نکردم بنده عرض کردم سیاست مالى دولت در این مقدمه باشد روشن بشود) همین سیاست مالى را هم خدمت‌تان عرض می‌کنم که دولت همان را هم نمی‌توانسته است بگوید چرا؟ براى این که عرض می‌کنم از این بودجه 812 میلیون تومان حقوق و مخارج... آقایان دقت بفرمایید، حقوق کارمندان به استثنای وزارت جنگ و ژاندارمرى و شهربانى 106 میلیون تومان است کارکنان وزارت جنگ، ژاندارمرى، شهربانى یعنى قواى تأمینیه 73 میلیون تومان است خدمتگذاران جزء 14 میلیون تومان. کارمندان اتباع بیگانه یک میلیون و ششصد هزار تومان در تمام وزارتخانه‌ها سایر مخارج کارگزینى بابت مرخصى، فوق‌العاده بدى آب و هوا 66 میلیون تومان، کمک کارمندان دولت 110 میلیون تومان منتظرین خدمت یک میلیون و پانصد هزار تومان مخارج غیرمستمر وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى 46 میلیون تومان مخارج نگاهدارى افراد و تجهیزات و ساز و برگ ارتش 82 میلیون تومان. جمع این حقوق‌بگیرها و این مخارج ادارى 580 میلیون تومان می‌شود از یک بودجه 812 میلیون تومان 580 میلیون تومان دولت مخارج ادارى می‌کند آن وقت براى مصارفى که به درد ملت می‌خورد از قبیل مخارج بیمارستان‌ها، مؤسسات بهداشتى، مخارج دادگاه‌ها وزارت دادگسترى، نگاهدارى خطوط تلگرافى و تلفنى و همچنین مخارج مدارس و مؤسسات فرهنگى و تعلیمات اجباری و اوقاف، مخارج دانشکده پزشکی و آموزشگاه‌هاى بهداشتى، مخارج سرم‌سازى و دفع آفات نباتى و جنگل‌بانى و بنگاه‌های کشاورزى، مخارج هنرسراى عالى و هنرستان وزارت اقتصاد ملى، مخارج راهسازى و تعمیرات و آسفالت راه‌های شوسه و نگاهدارى بنادر و ساختمان راه‌آهن و مخارج وصول مالیات و وصول عوارض گمرکى آن وقت آنچه که به درد مردم می‌خورد در حدود 50 میلیون تومان است و آن وقت 7 میلیون تومان هم براى آبیارى دادند، 26 میلیون تومان هم براى افزایش سرمایه بانک‌ها داده شده است 30 میلیون تومان هم براى ساختمان‌ها داده شده است و 6 میلیون تومان هم براى مخارج سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى در حدود صد و چند میلیون تومان می‌شود، دولت 580 میلیون تومان خرج می‌کند دستگاهى را نگاه می‌دارد براى این که 100 میلیون تومان خرج مردم بکند ملاحظه می‌کنید یک چنین بودجه‌ای مقدمه لازم ندارد و قابل دفاع نیست و سیاست مالى نمی‌توان براى یک چنین بودجه‌اى معین کرد (دکتر معظمى - پس تأیید می‌کنید) البته البته بنده منظورم این بود که آقایان توجه کنند که این بودجه‌ای که ما حالا در اطراف آن ساعات و روزها صحبت می‌کنیم این بودجه‌ای نیست که دردهاى ما را دوا کند باید ما هر چه زودتر به این سه دوازدهم رأى بدهیم و دولت را آزاد بکنیم برود کارش را بکند و بودجه سال 27 را تنظیم بکند روى این اصول و اساس و بیاناتى که آقایان نمایندگان محترم در این جلسات پیشنهاد می‌فرمایند بنده تصور می‌کنم که آقایان آنچه که در این بودجه صحبت می‌کنند منظورشان راجع به بودجه 27 است در صورتى که بیست و دو قسمت از بیست و چهار قسمت آن انجام شده است و هر چه خواستند کردند دیگر صحبتى بشود مؤثر نخواهد بود (یمین اسفندیارى - بودجه 27 کى خواهد آمد؟) البته این دیگر به دست دولت است بنده اطمینان ‏دارم که اگر ما به دولت وقت بدهیم فرصت بدهیم و از دولت پشتیبانى بکنیم دولت به زودى بودجه 27 را خواهد آورد براى این که بنده می‌بینم و حس می‌کنم که این دولت براى ما می‌خواهد کار بکند (صحیح است) بایستى حتماً از این دولت پشتیبانى بکنیم براى این که وظیفه‌ای را که قبول کرده مسئولیتى را که قبول کرده انجام بدهد (صحیح است) (باتمانقلیچ - مذاکرات کافى است) بنده مطلب زیاد دارم اگر آقایان خسته شدید بنده حرفى ندارم (نمایندگان - بفرمایید آقا) جناب آقاى اردلان بیاناتى فرمودند که واقعاً قابل توجه بود و بنده هر وقت ایشان اینجا اظهاراتى می‌کنند با دقت گوش می‌دهم و استفاده می‌کنم (اردلان - متشکرم) و بیاناتى که در جلسه قبل فرمودند بسیار صحیح است و خدمت‌تان می‌خواهم عرض بکنم که از لحاظ این که کسر بودجه آمده تذکر فرمودند براى رفع نگرانى عرض کنم این طورى که تصور فرمودید کسر بودجه نیست براى پرداخت‌هایی که می‌شود براى عواید و مخارج آن یک پیش‌بینی‌هایی شده اولاً خودتان بهتر می‌دانید وقتى که یک بودجه‌ای تنظیم می‌شود همیشه سعى می‌کنند عواید را به حداقل بگیرند و مخارج را به حداکثر حساب می‌کنند و از این راه همیشه از سال یک صرفه‌جویى‌هایی در بودجه مملکت می‌شود و این صرفه‌جویى هم همیشه شده و از هفت تا ده درصد صرفه‌جویى می‌شود که اگر ما این را حساب بکنیم در حدود 70، 80 میلیون تومان درآخر سال وزارت دارایى پول خواهد داشت مخصوصاً با ذکر این که معمولاً تمام مخارجى که در بودجه پیش‌بینى می‌شود در تمام مدت سال و دوره عمل صرف نمی‌شود مثلاً ساختمان است ساختمان را معمولاً دولت برخلاف مردم اوایل زمستان شروع می‌کند و وقتى که آخر سال می‌شود هنوز اعتبار ساختمانی‌اش تمام نشده است و بعضى از آنها هم اعتبارش هست.

مثلاً در همین بودجه نوشته شده است سالى 10 میلیون تومان از بابت قرضه دولت به بانک ملى داده شود و این هیچ وقت داده نشده است.

عباس اسکندرى - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نائب رئیس - طبق چه ماده‌ای؟

عباس اسکندرى - اصولاً باید یک مخالف و یک موافق صحبت بکند طبق نظامنامه و مخبر کمیسیون هم باید دفاع از راپورت کمیسیون بکند ایشان مخالف راپورت کمیسیون هستند ایشان جاى بنده را گرفته‌اند.

نائب رئیس - این طور نیست مخبر کمیسیون هر وقت که بخواهد می‌تواند صحبت کند حرف‌تان را آقاى دکتر مصباح‌زاده بزنید، جواب‌تان را بگویید مخبر کمیسیون هر وقت لازم دانست می‌تواند دفاع کند.

سزاوار - یک مخبر منصفى است.

دکتر مصباح‌زاده - من راجع به گزارش کمیسیون بودجه کاملاً دفاع کردم و گفتم این گزارش بایستى تصویب بشود و اگر توجه فرموده بودید الان راجع به خود بودجه دفاع کردم و گفتم بودجه کسر خرج ندارد درآمد نه ماهه سال 1324 ما در حدود 400 میلیون تومان بوده است (در این موقع جلسه از اکثریت افتاد)

5. ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نائب رئیس - اگر آقایان اجازه می‌فرمایید جلسه را به عنوان تنفس ختم کنیم جلسه فردا شب ساعت چهار بعد از ظهر.

(مجلس ساعت هشت و سى و پنج دقیقه به عنوان تنفس ختم گردید)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اخبار مجلس

کمیسیون بودجه دو ساعت قبل از ظهر روز یکشنبه 27 دی ماه به ریاست آقای بهبهانی تشکیل با حضور آقایان وزیر دارایی وزیر کشور مذاکراتی در اطراف طرق صرفه‌جویی در بودجه‌ها به عمل آمده و سپس بودجه وزارت کشور مطرح چون اقلامی از اعتبارات به وزارتخانه مورد تردید بود قرار شد آقای وزیر کشور مطالعات بیشتری نموده و پس از حذف اعتبارات غیرضروری جلسه بعد مطرح شود و ضمناً یک قلم اعتبار راجع به نقل و انتقال بخشدارها که مورد لزوم نبود حذف گردید.

کمیسیون دارایی چهار و نیم بعد از ظهر به ریاست آقای یمین اسفندیاری تشکیل با حضور آقای وزیر

+++

دارایى طرح پیشنهادى آقاى دکتر معظمى راجع به ساختمان پنج هزار باب خانه مطرح قرار شد آقاى وزیر دارایى مطالعاتى نموده نظر خود را به کمیسیون بدهند دو فقره لایحه دیگر که در کمیسیون دارایى بود راجع به کمک به بنگاه‌های خیریه و معافیت ماشین‌های فلاحتى از گمرک قرار شد آقاى وزیر دارایى مطالعه نمایند و جلسه ختم شد.

 

در شوراى عالى کار

پنجاه و چهارمین جلسه شوراى عالى کار روز چهارشنبه گذشته به ریاست آقاى منصور‌السلطنه عدل وزیر مشاور تشکیل گردید ابتدا آقاى مهندس نفیسى به ایشان خیر مقدم گفته و سپس نمایندگان کارگران و کارفرمایان و شوراى صنعتى از حضور ایشان در جلسات شوراى عالى کار سپاسگزارى نمودند آقاى منصور‌السلطنه در جواب ایشان اظهار داشتند که با این که من زیاد وارد امور فنى کار نیستم ولى وجود یک چنین سازمانى را به نام وزارت کار از سال‌ها پیش احساس می‌کردم و حتى بارها پیشنهاد کردم اکنون خوشوقتم که با تأسیس وزارت کار نمایندگان کارگر و کارفرما و دولت در یکجا جمع شده و اختلافات داخلى را بین خود حل و تصفیه می‌نمایند.

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 20264                  23/10/1326

وزارت اقتصاد ملى‏:

هیئت وزیران در جلسه 19 دى ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 7904 - 24011 به تاریخ 13/‌10/‌26 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در بخش درگز به موقع اجرا گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق مفاد ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 5934                                    ازطرف نخست وزیر

شماره 17912                  27/10/26

وزارت دارایی:‏

هیئت وزیران در جلسه 26 دى ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 8747238843 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1 - از هر عدل پوست بزى یا میشى در موقع حمل به خارج از آباده               25 ریال از حمل کننده‏

2 - از هر عدل قالى و قالیچه در موقع حمل به خارج از آباده                                    10 ریال از حمل کننده‏

3 - از هر عدل کشک در موقع حمل به خارج از آباده                                 5 ریال از حمل کننده‏

4 - از هر عدل کتیرا در موقع حمل به خارج از آباده                                                10 ریال از حمل کننده‏

5 - از هر عدل مغز بادام در موقع حمل به خارج از آباده                              10 ریال از حمل کننده‏

به منظور اجراى تبصره 1 و 2 ماده 8 قانون آموزش و پرورش اجبارى به نفع شهردارى آباده دریافت و عیناً در اختیار اداره فرهنگ گذارده شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6007                        از طرف نخست وزیر

شماره 18806                  27/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 طبق پیشنهاد شماره 41592 - 79448 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:

1 - از هر تن کنجد که به وسیله ماشین یا عرابه از گرگان به خارج حمل می‌شود 150 ریال‏

2 - از هر تن برنج که به وسیله ماشین یا عرابه از گرگان به خارج حمل می‌شود 100 ریال‏

به نفع شهردارى گرگان دریافت و منحصراً به مصرف لوله‌کشى شهر برسد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6014                        از طرف نخست وزیر

شماره 19176                  27/ 10/ 26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 42663 - 82572 وزارت کشور و بر طبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى تایباد را به ترتیب زیر:

محمد صدیقى حنفى - نظر محمد فدایى - عبدالقادر نقشبندى - غلام احمد نعیمى - محمد نورایى - محمد محمودى تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6018                        از طرف نخست وزیر

شماره 12878                  27/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 53453 - 24574 وزارت کشور تصویب نمودند که عوارض مواد نفتى در کلیه شهردارى بهاى وابسته به آذربایجان به وسیله خود شهرداری‌ها وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6023                        از طرف نخست وزیر

شماره 17100                  27/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 36984 - 72842 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر سیصد کیلو بار که از فردوس به خارج حمل می‌شود پنج ریال و از هر نفر مسافر پنج ریال عوارض به نفع شهردارى فردوس دریافت شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6027                        از طرف نخست وزیر

شماره 17834                  27/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 36513 - 76827 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض ردیف سه تصویب‌نامه شماره 17852 - 17/10/23 مربوط به اخذ عوارض ماهیانه ده ریال از هر کنتور برق به نفع شهردارى یزد ملغى گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6028                        از طرف نخست وزیر

+++

بقیه جلسه: 40 (2)

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 29 دی ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون بودجه راجع به سه دوازدهم‏

2. ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت شش و نیم بعد از ظهر به ریاست آقاى جواد گنجه‌ای (نائب رئیس) به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون بودجه راجع به سه دوازدهم‏

نائب رئیس - جلسه گذشته به عنوان تنفس ختم شد بنابراین صورت جلسه نداریم. آقاى دکتر مصباح‌زاده بقیه فرمایشات‌شان را بفرمایند.

دکتر مصباح‌زاده - دیشب موقعى که تنفس داده شد بنده راجع به کسر بودجه صحبت می‌کردم و مطلب هم به اینجا رسیده بود که امسال کسر بودجه نداریم زیرا معمولاً در ظرف هر سال هشت درصد الى ده درصد از مخارجى که در بودجه پیش‌بینى شده مصرف نشود و این یک نوع صرفه‌جویى است به اضافه در این نه ماهه اول سال در حدود 500 میلیون تومان وصولى داشتیم و اگر براى سه ماه آخر سال هم به همین نسبت وصولى در نظر بگیریم در حدود 150 میلیون تومان دیگر هم عایدات خواهیم داشت به اضافه عایدات حق امتیاز شرکت نفت هنوز وصول نشده و معمولاً در اسفند ماه پرداخت می‌شود و در حدود 50 میلیون تومان می‌شود به اضافه در ماه‌های فروردین، اریبهشت، خرداد سال 27 هم بقایاى مالیاتى سال 26 وصول می‌شود که رویهمرفته وقتى ما از یک طرف صرفه‌جویى در مخارج و از طرف دیگر عوایدى که در پنج ماه آینده از بابت 26 وصول خواهد شد در نظر بگیریم با توجه به این نکته که دولت آقاى حکیمى در نظر دارند که در این مدت سه ماه آخر سال هم صرفه‌جویى‌هایی بشود مسلماً ما می‌توانیم امیدوار باشیم که کسر بودجه نخواهیم داشت (نمایندگان - انشاء‌الله) جناب آقاى دکتر معظمى جناب آقاى دکتر اعتبار و بعضى از آقایان دیگر راجع به اقلام بودجه ایراداتی گرفتند مخصوصاً فرمودند که بعضى از اقلام بودجه غیرقانونى و نباید در بودجه پیش‌بینى شده باشد و برعکس بعضى از اقلام که باید در بودجه پیش‌بینى شده باشد کلیتاً آن مالیات‌هایی است که طبق تصویب‌نامه وصول شده است و این مالیات‌ها چون مبناى قانونى ندارد نباید در بودجه باشد بنده این قسمت را تصدیق می‌کنم و به همین علت هم هست که در گزارش کمیسیون بودجه ابداً اشاره‌ای به این قبیل عواید نشده است زیرا کمیسیون آن را قانونی قانونی تلقی نکرده است ولى در قسمت دوم یعنى آن اقلامى که باید در بودجه پیش‌بینى شده باشد ولى متأسفانه نشده می‌خواستم عرض کنم که در این مورد ایراد آقاى دکتر معظمى وارد نیست ایشان فرمودند که چرا بودجه‌ای راه‌آهن، بانک صنعتی، قسمت‌های اقتصادی، وزارت دارایى از قبیل اداره غله، قند و شکر، شرکت فرش، بیمه، بنگاه دارویی و آبیارى و بعضى از مؤسسات دیگر در بودجه کشور پیش‌بینى نشده است عرض می‌کنم علتش این است که مجلس شوراى ملى به موجب قوانینى که تصویب کرده این حق را از خودش سلب کرده و به مقامات دیگر مانند دولت واگذار کرده حالا براى این که ملاحظه بفرمایید همین طور است یا نه مواد قانون را اینجا می‌خوانم (دکتر معظمى - طرز عمل و طرز اداره‌اش را بفرمایید نتیجه عمل را نفرمایید) اولاً راجع به بودجه راه‌آهن ماده 19 قانون محاسبات عمومى می‌گوید بودجه وزارتخانه ماده با ماده از طرف مجلس شوراى ملى تصویب می‌شود مگر در مواردى که به موجب قوانین مخصوص بودجه به تصویب هیئت وزرا واگذار شود آن وقت در قانون سازمان بنگاه راه‌آهن که در 1314 تصویب شده است در ماده 4 می‌گوید، کلیه امور ادارى و فنى مؤسسه راه‌آهن دولتى ایران اعم از مسائل مالى و استخدامى و مقررات و نظامات مربوط به رشته‌های مختلف بهره‌بردارى به تناسب احتیاج آن مؤسسه بر طبق نظامنامه‌های مخصوصى جریان خواهد داشت بعد در ماده 6 می‌گوید: هیئت مدیره و هیئت نظارت هر یک در حدود وظایف خود در ترتیب و تنظیم بودجه سالیانه و جمع‌آورى عایدات و مصرف وجوه مکلف به پرداخت و نظارت می‌باشد و پس از رسیدگى به محاسبات عایدات و مخارج براى هر سال تا نیمه سال بعد خلاصه صورتى از وضعیت مالى مؤسسه با تصدیق هیئت نظارت از طرف مؤسسه راه‌آهن به دولت تقدیم می‌گردد و صورت مذکور پس از تصویب دولت و تصویب بودجه مفاصا حساب خواهد

+++

بود اگر طبق این قانون عمل نشده ایراد جنابعالى آقاى دکتر معظمى بسیار به مورد و صحیح است ولى اگر راه‌آهن بودجه‌اش را به تصویب هیئت دولت رسانیده باشد این یک عمل قانونى است (دکتر معظمى - راه‌آهن نکرده است) اما راجع به بودجه سایر مؤسسات اقتصادى و بودجه کارخانه‌ها وزارت بازرگانى و پیشه و هنر لازم است که این نکته را به عرض آقایان برسانم که تا 1320 در بودجه کشور هم خرج و هم دخل یعنى عایدات و مخارج قسمت‌های اقتصادى وزارت دارایى و قسمت کارخانه‌جات وزارت پیشه و هنر ذکر می‌شد در سال 21 هم همین طور در بودجه هم براى مخارج و هم براى عواید اقلامى پیش‌بینى شده است در سال 23 بودجه‌ای که به مجلس شوراى ملى تقدیم شده دو قسمت دارد یکى قسمت هزینه درآمد عادى و یکى قسمت هزینه درآمد اقتصادى که در هر حال باز در بودجه هم مخارج کارخانه‌جات و قسمت‌های اقتصادى و هم عواید آنها پیش‌بینى شده است ولى در بودجه 24 دیگر اسمى از مؤسسات اقتصادى و کارخانه‌جات وزارت بازرگانى با تفصیل برده نشده فقط در ماده 27 بودجه مبلغ 50 میلیون تومان عواید این مؤسسات را پیش‌بینى کرده‌اند حالا چرا این طور شده است علت این امر این است که در خلال این مدت دو قانون از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته است که به استناد آن دولت بودجه‌های تفصیلى قسمت اقتصادى وزارت دارایى و مؤسسات وزارت پیشه و هنر را به مجلس نیاورده است یکى ماده چهارم متمم بودجه 1321 کشور است که می‌گوید: دولت مجاز است هر یک از کارخانه‌ها و بنگاه‌های معدنى و صنعتى و کشاورزى و بازرگانى خود را که مقتضى بداند طبق اصول بازرگانى اداره و بهره‌بردارى نماید مقررات ادارى و استخدامى و مالى که براى تأمین این مقصود لازم است به موجب آیین‌نامه‌هایی که با موافقت وزارت دارایى به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید تعیین خواهد کرد ملاحظه کنید اینجا گفته است اصول بازرگانى و اصول بازرگانى را هم دولت این طور تعبیر و تفسیر کرده است که رسیدگى به مجلس دیگر مورد ندارد (دکتر معظمى - بنده عرض کردم که بیلان ندارد) ولى توجه جناب آقاى نجم را به این موضوع جلب می‌کنم که همین ماده متمم بودجه دو قسمت دارد آن قسمتى که وزارت دارایى و وزارت بازرگانى به نفع‌شان می‌باشد آن را عمل می‌کنند یعنى آن قسمت قانون که می‌گوید اصول بازرگانى باید رعایت شود ولى آن قسمت دیگر قانون را که به صلاح و صرفه وزارتخانه‌ها نیست عمل و اجرا نمی‌کنند زیرا در آخر ماده این طور نوشته شده است ترازنامه سالیانه و حساب سود و زیان کارخانه‌های مزبور باید تا آخر شهریور سال بعد تنظیم و براى تغریغ حساب به کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى تقدیم شود ولى متأسفانه تا حال این کار نشده و یک ماده دیگر هم که به استناد آن باز دولت بودجه‌های قسمت اقتصادى و مؤسسات بازرگانى را به مجلس نیاورده است تبصره ماده یک اول قانون بودجه سال 1322 است که آقاى اردلان به آن اشاره کرده‌اند این تبصره می‌گوید: نسبت به بودجه اقتصادى و خزانه نبوده و به طور بازرگانى عمل خواهد شد و این مواد هنوز به قوت خود باقى می‌باشد ولى همین طور که عرض کردم اگر در عمل هم رعایت اصول بازرگانى صد درصد می‌شد باز خوب بود ما مؤسساتى سراغ داریم که باید عمل‌شان عمل بازرگانى باشد ولى سازمان‌شان تشکیلات‌شان به شکل یک مؤسسه بازرگانى نیست علاوه بر این قوانین در قوانین مخصوص دیگرى هم باز مجلس شوراى ملى اجازه داده است که بعضى از مؤسسات به طریق بازرگانى اداره شود مثلاً راجع به بنگاه دارویى کشور در قانون اجازه تأسیس بنگاه ذکر شده که این بنگاه به طرز بازرگانی اداره می‌شود همین طور راجع به بنگاه آبیاری همین مطلب پیش‌بینی شده است از این جهت است که از بودجه‌های قسمت‌های اقتصادى وزارت دارایى و کارخانه‌جات و مؤسسات وزارت پیشه و هنر در این بودجه ارقامى به تفصیل دیده نمی‌شود فقط به طور کلى در ماده 66 بودجه پیش‌بینى شده است که چه میزان عایدات از بعضى از این مؤسسات نصیب دولت می‌شود آقاى دکتر معظمى راجع به ماده 23 بودجه که مربوط است به سود سهام دولت در بانک‌ها و شرکت‌های دولتى سؤالى فرمودند که می‌خواستند بدانند این مبلغ کل از بابت سود سهام کدام بانک است که این مبلغى که در اینجا پیش‌بینى شده 72 میلیون ریال است که به این ترتیب تقسیم می‌شود:

بانک ملى ایران 63 میلیون ریال، بانک رهنى 4 میلیون ریال، بانک کشاورزى 89 هزار ریال، شرکت بیمه ایران 817 هزار ریال، شرکت سهامى فرش سه میلیون ریال این جمع اقلامى است که از لحاظ سود سهام دولتى در بودجه پیش‌بینى شده (سزاوار - خیلى مبلغ قابل توجهى است) موضوع دیگر که آقاى دکتر معظمى سؤال فرمودند راجع به این تعهداتى است که در مواد مختلف نوشته شده است مثلاً هزینه انتفاعى کشور و تعهدات، ساختمان دولتی و تعهدات (دکتر معظمی - اعتبار دولت و تعهدات) ‌اعتبار دولتی و تعهدات، حقوق انتظار خدمت و تعهدات می‌خواستند بدانند که معناى این تعهدات چیست و برای چیست مثلاً در مورد ساختمان ابنیه دولتى و تعهدات فرض بفرمایید اعتبارى به مبلغ یک میلیون تومان براى ساختمان یک بیمارستان داده شده است پانصد هزار تومان خرج می‌شود و یک قسمت بیمارستان ساخته می‌شود و در مقابل یک عمل انجام شده وزارت دارایى تعهد می‌کند که پانصد هزار تومان پرداخت کند بعد به علت پیش‌آمدى این پرداخت در سنه مالى نمی‌شود ولى دولت باید پرداخت کند این است که در بودجه سال بعد تعهدات را می‌گذراند برای این که بتوانند آنچه که در دوره گذشته تعهد شده ولی پرداخت نگردیده بتوانند پرداخت کنند ولى البته نسبت به بعضى از این تعهدات همان طور که ایشان هم فرمودند ایراد وارد است مثل همان اعتبار دولت و تعهدات زیرا در حدود دو میلیون و نیم تومان اعتبار دولت است و این مبلغ به نظر بنده خیلى زیاد است آقاى دکتر معظمى راجع به دیون خارجى دولت فرمودند که این هشت میلیون ریال از بابت دیون دولت چیست خواستم عرض کنم که این دیونى است که متعلق به پنجاه سال پیش است و در 1911 که رسیدگى به آن شده مبلغ آن را یک میلیون و دویست و پنجاه هزار لیره تشخیص داده‌اند و آن را به اقساط پنجاه ساله با نفع صدى پنج پرداخت می‌کنند و بنده حساب کردم که براى یک قرضى یک میلیون و دویست و پنجاه هزار لیره ما در ظرف پنجاه سال باید سه میلیون و سیصد و هفتاد و نه هزار لیره پرداخت کنیم و این مبلغ تقسیم شده است و هر سال مبلغى در بودجه براى آن پیش‌بینى می‌کنند و مبلغى که امسال پرداخت می‌شود شصت و هفت هزار و هشتصد و پنحاه لیره می‌باشد این از آن رقم بودجه ارقام و اقلامى است که بنده از آن دفاع نمی‌کنم و امیدوارم آقاى اسکندرى دیگر عصبانى نشوند که اگر عرض کردم دیگر دفاع نمی‌کنم مطلب دیگر که بنده می‌خواهم اینجا درباره آن به طور اختصار صحبت کنم موضوع سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى است که آقاى دکتر اعتبار بدان اشاره کردند به عقیده بنده یکى از قدم‌های خوبى که دولت گذشته برداشته تأسیس سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى است (صحیح است) و بنده استدعا می‌کنم از دولت جناب آقاى حکیمى که هر چه زودتر لایحه مربوط به سازمان را به مجلس بیاورند (صحیح است) (سزاوار - بسیار مفید است) البته موقعى که لایحه سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى در مجلس مطرح شود بنده مفصلاً صحبت خواهم کرد (صحیح است) ولى براى این که درباره مطالبى که آقاى دکتر اعتبار فرمودند توضیحاتى داده باشم چند دقیقه از وقت آقایان را می‌گیرم (آشتیانى‌زاده - بودجه بهدارى را بفرمایید اضافه بکنند) ایشان فرمودند باید بودجه سازمان با مقررات و قوانین مملکتى وفق بدهد و مخصوصاً قانون محاسبات عمومى رعایت بشود براى استحضار خاطر نمایندگان محترم عرض می‌کنم که بودجه سازمان از سه قسمت تشکیل می‌شود شش میلیون تومان در سال از عواید املاک اختصاصى به سازمان داده می‌شود

دوم - نیم درصد اعطایى تجار می‌باشد که در موقع خرید ارز به حساب مخصوصى آقایان تجار پرداخت می‌کنند و در حدود دو میلیون تومان در سال از این بابت وصول می‌شود که یک میلیون براى شیر و خورشید سرخ و یک میلیون براى سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى (یمین اسفندیارى - که مربوط به بودجه دولت هم نیست) اختصاص داده شده است به اضافه سازمان در خدود دو میلیون تومان هم از طریق بخت‌آزمایى درآمد دارد و علاوه بر این مبالغ خیرات و مبراتى که مردم می‌کنند خود یک رقم بزرگ و مهمى را تشکیل می‌دهد پس آقایان ملاحظه می‌فرمایند که بودجه سازمان منحصر به شش میلیون تومانى که در سال از عواید املاک واگذارى پرداخت می‌شود نیست (صحیح است)

به اضافه به عقیده بنده باید تمام عواید املاک واگذارى براى مصارف امور خیریه سازمان داده شود زیرا اگر آقایان به خاطر داشته باشند موقعى که اعلیحضرت پادشاه فقید از ایران تشریف بردند تمام اموال منقول و غیرمنقول خودشان را به اعلیحضرت همایون شاهنشاهى واگذار کردند اعلیحضرت همایون شاهنشاهى نیز تمام آنها را به اضافه 60 میلیون تومان انتقال دادند به دولت و در آن انتقال نامه قید و شرط شد که عواید املاک و وجوه صرف امور بهداشتى و فرهنگى (یمین اسفندیارى - امور خیریه) و امور خیریه بشود و متأسفانه دولت در تمام این 6 سال دینارى از این وجوه را صرف امور خیریه ننموده و به جاى این که صرف امور خیریه بکند صرف مخارج ادارى و پزشکى کرده این عمل دولت را به قول یکى از دوستان باید یک نوع تبدیل با حسن تلقى

+++

کرد (صحیح است) (یمین اسفندیارى - آقاى دکتر سجادى راجع به این موضوع اطلاع کاملى دارند که در موقع خود ممکن است بفرمایند) عواید سازمان طبق مقررات و آیین‌نامه‌های مربوط به سازمان مصرف می‌شود آقایان تصور نفرمایند که بدون هیچ نظارتى خرج می‌شود اگر اساسنامه سازمان را که به تصویب هیئت دولت و صحه ملوکانه موشح شده ملاحظه بفرمایید این نکته روشن می‌شود وزیر دارایى وقت که سمت نیابت ریاست دوم را دارد تمام تعهدات و اسناد مالى را امضا می‌کند علاوه بر این خزانه‌دار سازمان رئیس بانک ملى است و مسئولیت کلیه اموال و درآمد و هزینه سازمان بر عهده او است به علاوه وزیر بهدارى وقت در هیئت مدیره سازمان شرکت دارد کلیه مخارج سازمان باید به تصویب هیئت مدیره برسد علاوه بر این متجاوز از سى نفر از رجال و اشخاص نامى کشور در هیئت مرکزى و مدیره هیئت نظارت سازمان عضویت دارند با علاقه مخصوص به امور سازمان رسیدگى می‌کنند با وجود این ما همه منتظریم که دولت لایحه سازمان را زودتر به مجلس بیاورد و به موقع خود آقایان نظریات خود را بیان فرمایند (یمین اسفندیارى - وزیر دارایى نائب رئیس است) (معتمد دماوندى - بهترین مؤسسه‌ای است که تا به حال ایجاد شده) (سزاوار - در سیاست هم مداخله نمی‌کند) مطلب دیگرى که آقاى دکتر اعتبار فرمودند این بود که سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى کارى را که وزارت بهدارى می‌کند انجام می‌دهد (دکتر اعتبار - بنده این طور عرض نکردم) چطور فرمودید تا جواب بدهم (دکتر اعتبار - اجازه بفرمایید در موقعش عرض می‌کنم) (یمین اسفندیارى - مقصودشان از حیث مخارج است) این توهم هست اگر جنابعالى نفرمودید رویهمرفته این مطلب منعکس شده است که سازمان کار وزارت بهدارى آن وظیفه که این طور نیست زیرا وزارت بهدارى آن وظیفه‌ای که دارد انجام نمی‌دهد شما خودتان خارجه رفته‌اید در خارجه در فرانسه، انگلیس، آمریکا، آلمان وزارت بهدارى کارش بیماردارى نیست (دکتر اعتبار - مبارزه با بیمارى است) وظیفه‌اش پروفیلاکسى است یعنى مبارزه با میکرب مبارزه با مرض متأسفانه در مملکت ما وزارت بهدارى وزارت بیماردارى است یعنى اگر کاری هم بکند در آن قسمت می‌کند یعنى صبر می‌کند یک نفر مریض بشود (سزاوار - مرده‌بردارى) او را براى معالحه بیمارستان بفرستد آن هم به طریقى که آقایان خودشان می‌دانند که این کار را هم از عهده برنمی‌آید (یمین اسفندیارى - چرا آقا برنمی‌آید) (فولادوند - بودجه‌اش کم است) بنده قریب یک سال است از وزارت بهدارى تقاضا کردم که یک ماما براى بندرعباس بفرستد بنده حتى حاضر شدم به هر دولتى که یک ماما به بندرعباس بفرستد به آن دولت رأى اعتماد بدهم و تا به حال دولت نتوانسته یک ماما به بندرعباس بفرستد (اردلان - غالب شهرستان‌ها به این درد مبتلا هستند) (امینى - از بودجه دفاع بفرمایید نه راجع به حوزه انتخابى) اجازه بفرمایید بنده حق دارم راجع به حوزه انتخابى خودم صحبت بکنم شما تنها کارى که می‌کنید چاقو‌کش براى بندرعباس بفرستید (یمین اسفندیارى - آقاى دکتر مصباح‌زاده احتیاج به موکل دارند) (خنده نمایندگان زنگ نایب رئیس) مجبورم قربان براى این که بنده شرکت تلفن ندارم، سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى در همین مدت کمى که کار کرده موفقیت‌های شایانى به دست آورده که بنده می‌خواهم قسمتى از آن را به عرض آقایان نمایندگان برسانم (آشتیانى‌زاده رأى خواهیم داد آقا این چه اصرارى است) اجازه بفرمایید تأسیس 50 درمانگاه در نقاط مختلفه کشور مخصوصاً در قرا و قصبات (صحیح است) هفت درمانگاه تا به حال افتتاح شده هشت درمانگاه هم در هفته آتیه افتتاح خواهد شد و بقیه هم تا آخر سال افتتاح خواهد شد تأسیس یک آموزشگاه‏ شبانه‌روزى پرستارى براى تعلیم و تربیت 120 پرستار، ایجاد یک بخش یک صد و ده تختخوابى براى حوادث غیرمترقبه، تأسیس و افتتاح یک بنگاه در جنوب شهر براى کمک به مادران و کودکان، اتمام بیمارستان زنجان که به دست متجاسرین خراب شده است (محمد ذوالفقارى - صحیح است) کمک به خانواده مسلولین آسایشگاه شاه‌آباد، تأسیس یک نوانخانه مهم در خیابان رى براى جمع‌آورى ولگردها تأسیس سه کارگاه براى کار کردن و تربیت جوانان ولگرد در قست نجارى آهنگرى، کفاشى، ایجاد یک مؤسسه براى درمان بیماری‌های آمیزشى در ناحیه ده تهران که چندى است شروع به کار نموده است، مطلب دیگر که لازم می‌دانم به عرض آقایان برسانم این است که مخارج اداری سازمان فقط نیم درصد است سازمان با ده میلیون تومان عواید فقط در حدود چهار هزار تومان بودجه اداری دارد و از آن تجاوز نمی‌کند خلاصه تنها عیب و نقصی که به عقیده بعضی این سازمان دارد این است که اتومبیل‌های سیستم 47 ندارد، مدیر کل ندارد، بازرس ندارد، بازرس عالى ندارد (سزاوار - این‌ها نقص تشکیلات است) در این سازمان صحبت تشکیلات نیست صحبت کار است و بنده یقین دارم که این سازمان در پرتو توجهات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى و والا حضرت شاهدخت اشرف پهلوى که به این کشور خدمات برجسته‌ای بکند (انشاءالله) و امیدارم که جناب آقاى حکیمى لایحه آن را به مجلس بیاورند که از هر جهت رفع نگرانى آقایان بشود (صحیح است) بنده مطالبى که داشتم تمام کردم فقط اگر آقاى ابوالقاسم امینى اجازه بدهند بنده یک موضوع کوچکى راجع به بندرعباس عرض کنم اگر اجازه می‌فرمایید عرض کنم (بفرمایید) در آنجا اگر آقایان اطلاع داشته باشند می‌دانند که مردم بندرعباس آب مشروب ندارند (صحیح است) و آب باران است که در برکه‌ها جمع می‌شود دو سال و سه سال می‌ماند و مردم یک آب متعفنى که همه چیز در او هست جز چیز خوب این آب را می‌خورند مردم بندرعباس به من آنجا گفتند و براى من نوشتند که من از دولت و نمایندگان یک خواهش بکنم به این که توجه کنید به بندرعباس و سایر بنادر جنوب که به کلى از آبادى افتاده یا این که یک کار بکنید یک روز آقایان آن هم نه در خرداد و تیر و مرداد بلکه در اردیبهشت میهمان مردم بندرعباس بشوید یک روز آنجا تشریف بیاورید در اردیبهشت هواى آنجا را ببینید آب آنجا را بخورید و مالاریا بگیرید، تیفویید بگیرید و مرض پیوک در بیاورید، این ضرب‌المثل شده در کتب طبى نوشته می‌شود، اگر اقبال به آنها یارى کند آن پیوک را هم در بیاورند ببینند به مردمى که در تمام سال در آنجا زندگانى می‌کنند چه می‌گذرد بنده چون دیدم از هر حیث موضوع اب از هر چیز بیشتر اهمیت دارد بنده از کمپانى سرالکساندر گیپ خواهش کردم و این کمپانى چند نفر مهندس فرستاد به بندرعباس و در آنجا مدت چند ماه مطالعه کردند و مطالعات خودشان را به لندن فرستادند (دکتر طبا - به خرج کى این مطالعات را کردند؟) بنده خودم این خرح را کردم براى این که می‌دانستم اگر به دولت مراجعه کنم به این زودی‌ها انجام نخواهد شد، یک سال طول کشیده و تمام شده و گزارشش را چند روز است که به بنده داده‌اند و بنده می‌خواهم تقدیم جناب آقاى نخست وزیر بکنم که در این قسمت توجه بفرمایند که از مردم بندرعباس همان طورى که براى آنها چاقوکش می‌فرستند در ضمن هم یادى از آنها بکنند و یک عمل خیرى بکنند (صحیح است) براى این که ملاحظه بفرمایید این خارجی‌هایی که رفته‌اند به بندرعباس راجع به بندرعباس در گزارشى که تقدیم کرده‌اند چه می‌نویسند یک قسمت آن را برای‌تان می‌خوانم می‌نویسد: که با مطالعه وضع بهداشت آن شهر به خوبى مشخص می‌گردد که تمام امراض علت اساسی‌اش آب بندرعباس است در صورتى که آب بندرعباس درست نشود به زودى مردم این شهرستان از بین خواهد رفت امراض متداول این شهر مالاریا، تیفویید، پیوک و اسهال می‌باشد می‌نویسد امراض متداول یعنى اینها که همه دچارند غیر از امراض دیگر، این است که بنده از حضور جناب آقاى نخست وزیر استدعا می‌کنم که به این موضوع توجه بکنند (صحیح است) و بنده یقین دارم که عموم نمایندگان در این قسمت کمک می‌کنند و موافقت می‌نمایند (صحیح است)

اردلان - ما هم همین انتظار را از جناب آقاى حکیمى داریم.

نائب رئیس - آقاى دکتر اعتبار به موجب ماده 109 فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

دکتر اعتبار - بنده دو دقیقه یک عرضى داشتم، عرض شود که بنده براى رفع سوءتفاهم خواستم اینجا خیلى صریح خدمت آقایان عرض کنم که بنده در عرایض خودم هم از سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى قدردانى کردم و مخصوصاً گفتم که وجود این سازمان بسیار لازم است (صحیح است) و خیال نمی‌کنم که در عرایض بنده راجع به وجود سازمان مخالفتى بود (صحیح است) ولى اضافه کردم که باید راهى پیدا شود که این سازمان با قوانین مملکتى هم تطبیق کند (صحیح است) آقاى دکتر مصباح‌زاده توضیح فرمودند اینجا که وظیفه وزارت بهدارى چیز دیگرى است و وظیفه سازمان چیز دیگر، البته من این را هم تصدیق می‌کنم ولى آقایان تصدیق بفرمایید که اگر یکى از دستگاه‌های دولتى ما مثلاً وزارت بهدارى خوب انجام وظیفه نمی‌کند این دلیل نمی‌شود که ما بیاییم یک دستگاه دیگرى خارج از دولت در جاى دیگر درست بکنیم، و به او بگوییم که برو و هر کار که دلت

+++

می‌خواهد بکن ولى وزارت بهدارى تو این کارى که دارى نکن و تجاوز نکن این درست مثل این می‌ماند که ما امروز که از وزارت فرهنگ گله داریم بیاییم پولى به یک دستگاه دیگر بدهیم و یک مدرسه دیگر درست بکنیم و یک بودجه‌ای به آن بدهیم و کارهاى دیگر بکند آن کارهایی که وزارت فرهنگ نمی‌تواند بکند تو بکن، اگر دستگاه ما نقصى دارد یک فکر دیگرى باید کرد (صحیح است) (دکتر طبا - وزارت بهدارى با این بودجه می‌تواند بکند؟) ملاحظه بفرمایید شما بودجه وزارت بهداری‌تان 22 میلیون تومان است آن وقت می‌آیند 6 میلیون تومان براى خیرات می‌دهند، هیچ کس مخالف نیست که براى مملکت براى بهداشت مملکت خیرات شود، بنده خودم یکى از موافقین جدى آن هستم ولى کارى که می‌شود باید طبق اصول بشود، ملاحظه بفرمایید نیم درصد از تعهدات ارزى می‌گیریم اگر این واقعاً تحمیل نیست این که دارد قانون می‌شود. این سرمایه ملى است پس بنده باز اینجا توضیح می‌دهم (سزاوار - این را از دولت می‌گیرند) آقاى سزاوار بنده باز توضیح می‌دهم اینجا که بنده خودم یکى از طرفداران جدى این سازمان هستم اگر دولت می‌دهد باز چه فرق می‌کند (مکى - اگر نداندند چکار می‌کند به آن‌ها، ارز به آنها می‌دهند یا نمی‌دهند؟ نمی‌دهند) ولى بنده جداً اصرار دارم که لایحه‌ای براى این سازمان به مجلس بیاید و یک وزیر مسئولى براى این سازمان این سازمان در مقابل مجلس معرفى بشود (صحیح است) (سزاوار - آن وقت اگر وزارتخانه‌اش بکنندخراب می‌شود) وزارتخانه‌هاى خودتان را درست کنید چرا می‌روید چیز دیگر درست می‌کنید)

نائب رئیس - آقاى مکى.

مکى - بنده اگر اکثریت آقایان نمایندگان محترم را طرفدار اصلاحات نمی‌دانستم و علاقمند نمی‌دیدم که در بودجه مملکتى نظر داشته باشند که یک اصلاحات فورى بشود از هر گونه عرایضى خوددارى می‌کردم (عباس اسکندرى - اقلیتش هم طرفدار اصلاحات است آقا) اجازه بفرمایید اکثریتى را که بنده می‌شناسم عرض می‌کنم، بنده غالب از آقایان نمایندگان محترم را می‌شناسم و می‌دانم که با یک علاقه و ایمانى می‌خواهند براى اصلاحات مملکت قدم بردارند پایه اول اصلاحات مملکت بودجه مملکت است آقایان اگر اجازه بفرمایند روى این بودجه چند جلسه صحبت شود (صحیح است) و کاملاً یک چیز پخته‌ای از آب بیرون بیاید بهتر است بنده مثال می‌زنم از کشور همجوارمان دولت ترکیه که مدت پنجاه روز بودجه دولت ترکیه در مجلس ترکیه مورد بحث و مذاکره قرار گرفت و پس از 50 روز مذاکره بودجه تصویب رسید البته اگر یک بودجه‌ای خواهد بود که این بودجه مسلماً همه گونه پیش‌بینی‌های مفید و لازم در آن شده است البته براى این سه دوازدهم بنده نمی‌خواهم عرض کنم که ما 20 جلسه یا بیشتر وقت مجلس را بگیریم ولى آقایان که علاقمند به اصلاحات و ترقى و سعادت این ملت هستند خوب بود در این سه چهار روزى که بودجه مطرح بود صبح و ظهر و عصر به مجلس تشریف می‌آوردند و این بودجه را اجازه می‌دادند که آقایان روى آن صحبت می‌کردند تا این یک بودجه تمیزى از مجلس برود بیرون، بنده البته به عنوان موافق مشروط در بودجه صحبت می‌کنم و این که به عنوان موافق مشروط نوشتم یک تذکراتى است که به طور کل در بودجه عرض می‌کنم اگر آقایان وزرا توجه فرمودند بنده رأى موافق خواهم داد و اگر توجه نفرمودند البته بنده ممتنع خواهم بود یکى از آقایان تذکر دادند که این بودجه سه دوازدهم است البته من می‌دانم این سه دوازدهم است ولى چون این سه دوازدهم ممکن است ملاک بودجه سال 27 قرار بگیرد بنابراین هر گونه توضیحى در اطراف این بودجه دادن خیال می‌کنم کار بودجه 27 را آسان‌تر و شسته و رفته‌تر می‌کند بنابراین آقایان یک چند جلسه یا یک چند ساعتى اگر اجازه می‌دادند که روى بودجه صحبت می‌شد بودجه 27 خیلى شسته و رفته‌تر به عمل می‌آمد و صلاح و صرفه ملت و مملکت هم در آن رعایت می‌شد. یکى از موضوعاتى که بنده می‌خواستم به عرض آقایان نمایندگان محترم و همچنین آقاى وزیر دارایى برسانم این است که طرز وصول مالیاتى ما در مملکت ما خوب نیست در کشورهاى دیگر براى وصول مالیات بیش از پنج درصد تا پنح و نیم درصد پیش‌بینى خرج نمی‌شود ولى در کشور ما در حدود پانزده الى هفده درصد خرج وصول مالیات می‌شود و البته این مقدارى است که خیلى با سایر کشورهایی که داراى سازمان‌های مثل ما هستند اختلاف دارد و علت این که ما هفده درصد خرج می‌کنیم و نمی‌توانیم آن طورى که شایسته است مالیات را وصول بکنیم و تحمیى به عده مخصوصى نکنیم به واسطه فاسد بودن بعضى دستگاه‌ها و بعضى عناصرى است که رویهمرفته در طرز وصول مالیات و در جمع‌آورى مالیات مؤثر خواهند بود و بالنتیجه طرز وصول مالیات را به این صورتى که همه آقایان می‌دانند در می‌آورند البته مطابق این بودجه‌ای که پیش‌بینى شده آنچه را که وزارت دارایى می‌تواند وصول بکند در حدود ششصد و چند میلیون است و در حدود هشتصد و چند میلیون هم خرج پیش‌بینى شده ولى آقایان باید توجه بفرمایند که علاوه بر این ششصد میلیون ملت ایران به عنوان رشوه به عنوان باج یک مالیات‌های دیگرى می‌دهند که به مراتب کمرشکن‌تر از این ششصد میلیون تومان است و به انواع و اقسام از مردم پول می‌گیرند یک کسى امروز امروز براى من نقل می‌کرد که در اهواز قدغن کرده‌اند که کامیون‌های سنگین از روى پل کارون عبور نکند شب از ساعت ده به بعد هر ماشینى که می‌خواهد از روى پل برود آن طرف و برود به گمرک بار بگیرد و بیاید بیست تومان از آن می‌گیرند، این بیست تومان‌ها باجى است که تحمیل می‌شود به مردم این مملکت و در حقیقت این چه توفیر می‌کند این هم یک مالیاتى است که طبق مقرراتى گرفته نمی‌شود یک باجى است یک رشوه‌ای است که از هر کس می‌گیرند که خواهى نخواهى اگر ندهد آن شخص نمی‌تواند خودش را در این جامعه اداره بکند اگر کامیون سنگین است و روز نمی‌تواند رد بشود شب چرا رشوه می‌گیرند و رد می‌کنند همچنین در مسافرت‌هایی که بنده خودم رفتم نزدیک شهرستانى‏ آنجایى که پست ژاندارمرى بود یک تیرهایی گذاشته‌اند و با امدن تیمسار آق‌اولى بنده تصور می‌کنم که این باج‌هایی که در بین راه می‌گیرند از ملت از بین برود (صحیح است) بنده خودم که از اراک به تهران می‌آمدم چندین جا جلوى اتومبیل چوب گذاشته بودند و حتى این چوب‌ها خیلى خطرناک است (صحیح است) براى این که اتومبیل‌ها به سرعت می‌آیند و ممکن است تصادف بکنند با این چوب‌ها و علاوه بر این که ماشین از بین می‌رود ممکن است تلفات جانى هم به مسافرین آن ماشین وارد آید، هر چند قدم چوب گذاشته‌اند و باج می‌گیرند (سزاوار - الان در کهریزک هست) یک کسى که راننده کامیون بارى بود قسم می‌خورد و به من گفت اگر ما بار قاچاق نیاوریم این محل‌هایی که چوب گذشته‌اند اوقات‌شان تلخ می‌شود که چرا بار قاچاق نداریم که یک چیزى بگیرند، ما را معطل می‌کنند بالا می‌روند پایین می‌روند و بالاخره باجى می‌گیرند ول نمی‌کنند ما را اگر بار ماشین کمتر است ولى وقتى بار قاچاق داشته باشیم خوشوقت می‌شوند پس بنابراین این چوب‌ها مردم را به فساد اخلاق و قاچاق تشویق می‌کند (احسنت، صحیح است) یک مالیاتى مردم می‌دهند یک باجى هم باید بدهند این باج‌ها را حساب بکنید یک بنابراین معلوم می‌شود ملت ایران علاو بر آن 600 میلیون چندین برابر این ششصد میلیون هم به این عناوین باج می‌دهد این باج‌ها براى ملت ایران طاقت‌فرسا است و ملت ایران طاقت این تحمیل و این باج‌ها را ندارند باید یک کارى کرد که رفاه و آسایش مردم در نظر گرفته شود و از این تحمیلات و تماس مردم با مأمورین کاسته شود زیر هر قدر تماس مأمورین با مردم زیادتر شود تحمیلات به اشخاص زیادتر می‌شود و من واقعاً اکثریت آقایان نمایندگان را وقتى می‌بینم تقویت می‌کنند این قبیل مسائل را خیلى امیدوار می‌شوم (صحیح است) و می‌توانم به تمام آقایان نوید بدهم که اگر این تقویت‌ها یک قدرى بیشتر جنبه عملى به خودش بگیرد ما خیلى می‌توانیم براى مملکت کار بکنیم و خدا می‌داند که مجلس دوره 15 یکى از بهترین ادوار مجلس می‌شود براى این که یک دسته‌ای که بنده می‌شناسم و تازه وارد مجلس شده‌اند و یک دسته هم که از قدیم از ادوار مختلفه در این مجلس بوده‌اند غالباً یک اشخاص صالحى هستند و علاقمندهستند، خاصه که اوضاع عمومى دنیاى امروزه به ما اجازه می‌دهد که ما هر طور می‌دانیم براى اصلاح مملکت خودمان قدم برداریم بنابراین هیچ مانعى براى اصلاح مملکت بنده نمی‌بینم و امیدوارم که بتوانیم با کمک آقایان یک اصلاحات مفیدى در این مملکت بکنیم (صحیح است) (اردلان - انشاء‌الله) بنابراین اگر از رشا و ارتشا جلوگیرى بکنیم و یک بودجه صحیحى هم براى این مملکت بنویسیم بنده خیال می‌کنم در راه رفاه و آسایش مردم یک گام بلندى برداشته‌ایم مثلاً یک موضوعى را بنده عرض می‌کنم که در ایران شاید چندین ده هزار نفر کفش‌دوز باشد، کارخانه چرم‌سازى ما هم در تهران بهترین نوع شورو را می‌سازند (صحیح است) همه هم مالیات بر درآمد می‌دهند و هم از آنها باج می‌خواهند بنده می‌خواستم از هیئت محترم دولت مخصوصاً آقاى دکتر سجادى که دو سمت دارند هم وزیر اقتصاد ملى هستند و هم رئیس کمیسیون ارز هستند تقاضا کنم به این موضوع توجه بفرمایند که این چندین هزار نفر کفش‌دوز ما در این مملکت گرسنگى نخورند

+++

و این کفش‌های فلسطینى یا آمریکایى وارد این مملکت نشود (صحیح است) همه آقایان من نمی‌دانم کفش‌های آمریکایى را دیده‌اند یا نه؟ یکى از آقایان ممکن است امتحان کرده باشند کفش‌های آمریکایى بیش از یک ماه یا دو ماه دوام ندارد ماهم شورو داریم هم چرم داریم و هم دوزنده‌اش را داریم چه لزومى دارد که ما اجازه بدهیم از خارج بیاید (دکتر سجادى - این کار ممنوع می‌شود) خیلى متشکرم به هر حال جناب آقاى وزیر اقتصاد ملى وعده دادند که ممنوع می‌شود و بنده به نام مجلس شوراى ملى ایران از این اقدامی که ایشان وعده دادند هر وقت فرمودند تشکر می‌کنم (بهادرى - کفش‌دوزها هم اجحاف می‌کنند) نرخ هم با شهرداری‌های هر شهر است که نرخ بگذارد، اگر کفش را خواستند گران بفروشند شهرداری‌های هر محل باید نرخ بگذراند، یک موضوع دیگر که بنده خواستم توجه آقاى وزیر دارایى را جلب بکنم موضوع کرایه‌خانه‌های ادارت دولتى است غالب آقایان سابقه دارند که یک اداراتى که وجودشان بنده نمی‌دانم مفید است یا مضر است با داشتن‏ محل‌های کافى آمده‌اند یک قسمت از ساختمان‌های مختلفه را اجاره کرده‌اند و از این اجازه ما شاید واقعاً سالى چندین میلیون اجاره محل می‌دهیم الان در تهران همه آقایان می‌دانند که وضعیت منزل و کرایه‌خانه‌ها به جایى رسیده که همه از سنگینى بارش می‌نالند دولت یک مقدارى از منازل را اجاره کرده است، عرض کنم بنده خودم موقعى که در وزارت کار بودم یک جایى براى وزارت کار اجاره کرده بودند به نام اداره کل عمران اینجا هشت اطاق داشت 2400 تومان اجاره کرده بودند بنده در مسافرت بودم وقتى که برگشتم دو نامه به اداره نوشتم که اولاً اینجا به درد ما نمی‌خورد چون اطاق‌هایی که در حوزه وزارتى داشتیم کافى بود ثانیاً کرایه این منزل گران است جوابى به نامه‌های من داده نشد، یکى کرایه منزل است که الان وزارت دارایى قسمت اعظمش خالى مانده و فقط در و پنجره می‌خواهد تا قسمتى از این کرایه‌هایی را که می‌دهیم یک دهمش را در و پنجره بگذاریم اگر خود وزارت دارایى احتیاج دارد به اختیار خودش بگذاریم و اگر احتیاج ندارد به اختیار اداراتى که ماهى هفت هزار تومان، هشت هزار تومان، شش هزار تومان کرایه منزل می‌دهند بگذاریم تا یک مقدارى منزل خالى بشود تا هم مردم از این حیث قدرى راحت بشوند و در آسایش بمانند و هم این که در بودجه از مقدار مخارج دولت کاسته شود (معتمد دماوندى - کاخ وزارت دارایى را بیمارستانش کرده‌اند) بله، و مثلاً یک قسمتى را که بنده می‌خواستم به عرض آقایان نمایندگان برسانم که زاید است اداره کل آسفالت است، ما یک اداره کل راه شوسه داریم یک اداره کل راه هم در تهران داریم موقعى که این لیترى ده شاهى را براى بنزین گرفتند براى آسفالته کردن خطوط داخلى ایران، آن روز هم بنده عضو وزارت راه بودم و حساب می‌کردند که یک دینار از این پول بابت مخارج پرسنلى و مخارج غیرضرورى نباید صرف بشود و فکر می‌کردند که همان اداره کل راه با مهندسینى که دارد این راه‌ها را خواهد ساخت و به علاوه راه‌ها را قسمت قسمت می‌کنند و به مناقصه می‌گذارند و هر مقاطعه‌کارى که آن مناقصه را برد خودش وسایلش را و اتومبیلش را تهیه می‌کند در حدود هشت میلیون تومان ما پول بنزین از این لیترى دهشاهى می‌گیریم کار به آن مالیات‌ها و عوارض سابق که به بنزین وضع شده نداریم فقط همین قسمت اخیر را عرض می‌کنم که از همین لیترى دهشاهى ما هشت میلیون تومان پول می‌گیریم، از این هشت میلیون تومان چنانچه بنده اطلاع دارم یک خانه‌ای اجاره کرده‌اند ماهى دو سه هزار تومان، سیصد هزار تومان اتومبیل خریدند، 75 هزار تومان دادند سالن آقاى وزیر را در عمارت بادگیر تعمیر کردند و از این قبیل مخارج در صورتى که روح نظر وزیر وقت این بود که این پول فقط صرف آسفالت بشود و می‌گفت پرسنلش را داریم و با همین پرسنلى که داریم ما می‌توانیم با این هشت میلیون تومان در سال مقدارى راه آسفالت بکنیم و از این مقدار هشت میلیون تومان که گرفته‌اند فقط از تهران تا قزوین و آن هم از تهران تا کرج آسفالته بوده که 18 کیلومترش هم مانده و از تهران تا کهریزک هم بوده و از آن به بعد را آسفالت کرده‌اند و راه را هم همه آقایان ملاحظه کرده‌اند که چه موج‌هایی دارد و این موج‌ها خودش به استحکام ماشین‌هایی که در این راه عبور و مرور می‌کنند لطمه وارد می‌کند و در شکستن فنر و کمک به کمپانی‌های خارجى بى‌اثر نیست بنابراین بنده می‌خواستم از جناب آقاى وزیر دارایى تمنا بکنم که به نرخ بنزین در سایر کشورها توجه بکنند نرخ بنزین در ترکیه در بین‌النهرین. عراق عرب در لندن در پاریس در تمام این کشورهایی که حتى بنزین هم ندارند ارزان‌تر است ما کشور صادر کننده بنزین و مواد نفتى هستیم بنزین وارد می‌کنند بنده خیال می‌کنم این تحمیل کردن روى بنزین و روغن از انصاف یک قدرى خارج بوده خاصه با این ترتیبى که عرض می‌کنم می‌گیرند آن وقت سیصد هزار تومان صرف خرید اتومبیل و صرف تعمیر اطاق وزیر و صرف مخارج غیرضرورى می‌کنند اگر این کار را کردند بایستى لااقل همان طور که وزیر وقت علاقه داشت که ملت ایران که این پول را می‌دهد براى این بود که این پول صرف آسفالت بشود در سایر کشورها کمپانی‌هایی هستند که تعهد می‌کنند راه‌ها را آسفالت کنند به این ترتیب که از هر اتومبیلى که عبور می‌کند یک چیزى می‌گیرند یعنى یک دلار می‌گیرند هرسال یک مقدارى کم می‌کنند و بعد واگذار می‌کند به دولت پل‌ها را هم همین طور در آمریکا می‌سازند براى آسفالت‌کارى راه‌های داخلى ایران هم بنده شنیدم که کمپانی‌های بزرگى پیشنهاد‌هایی داده‌اند ولى نمی‌دانم چرا و به چه مناسبى قابل توجه قرار داده نشده و روى آنها عمل نکردند و این یکى از آن کارهایی بود که اگر به آن عمل می‌کردند خیلى خوب بود مثلاً این ماشینى که اگر از اینجا به کرمان می‌رود هیچ آسفالت ندارد که عبور کند (بهادرى - مثل آذربایجان) از اینجا به آذربایجان می‌رود هیچ آسفالت ندارد آن کسى که از اینجا به آذربایجان می‌رود باید پول آسفالت راه تهران تا قم را بدهد آن آسوده می‌رود روى آسفالت و آن کسانى که‏ از اینجا به آذربایجان می‌خواهند بروند باید پول آن را بپردازند به چه مناسبت پول روغن و بنزین را کس دیگر بدهد و راحتش را کس دیگر ببرد خیال می‌کنم این غیرعادلانه است باید بودجه درست باشد و واقعاً راه‌های صحیح را انتخاب بکنند این پرسنل‌ها را بکاهند و این پول را اگر هم بخواهند بگیرند یک ترتیبى ایجاد بکنند که راه‌ها آسفالته بشود یکى دیگر موضوع بانک شاهى است که بنده تحقیقى هم دارم می‌کنم فعلاً اطلاعات من متکى به یک اسناد و مدارکى نیست براى این که آن اسناد و مدارک را دارم اسناد آن را جمع‌آوری می‌کنم اول از آقاى وزیر دارایى سؤال می‌کنم و بعد از این که سؤال کردم وظیفه دیگرى دارم که انجام خواهم داد، بانک شاهى به موجب امتیازنامه‌ای که داشته که در آن امتیازنامه تاریخ به اصطلاح سال ما را با میلادى تطبیق کرده یک امتیازى گرفته و بعد هم مجلس شوراى ملى ایران یک قانونى گذرانده سال را شمسى قبول کرده، اخیراً امتیاز بانک شاهى تمام شده و وقتى که امتیازش تمام بشود اگر بخواهد این مؤسسه در اینجا به بقاى خودش ادامه بدهد طبق مقررات مالیاتى که ما داریم بایستى به آنها هم مالیات بر درآمد و سایر عوارض تعلق بگیرد و تعهداتى که می‌کنند و گمرکات را هم باید بدهند (یکى از نمایندگان - اصلاً لزومى ندارد) حالا بنده کار ندارم بنده وارد این نمی‌شوم که لزومی دارد یا ندارد کار ندارم ولى امروز یکى از مؤسساتى که می‌تواند ارز خارج بکند و وارد بکند و همچنین اگر بنا شود که امتیاز این بانک لغو بشود یا تمام شده باشد و بنا بشود که دو مرتبه امتیاز داده شود ما می‌خواهیم یک امتیازی که به یک بانکی می‌دهیم روی یک شرایطی باشد که براى ما لازم است یعنى باید از آن مالیات بر درآمد و سایر عوارض بگیریم طبق این مقررات حاضریم باز تمدید بدهیم و این پول را طبق مقررات مملکتى از آن بگیریم اینجا آمده‌اند دو سال به مدت این بانک طبق یک تصویب‌نامه اضافه کرده‌اند من یک سؤالى دارم اگر تصویب‌نامه گذرانده باشد آن وقت با بعضى از مواد قانون اساسى ما و همچنین متمم قانون اساسى ما تطبیق نمی‌کند و آن وقت بنده خیال می‌کنم که یک جریان دیگرى پیدا خواهد کرد یکى هم موضوع ارز و بانک ملى است اینجا غالب آقایان نمایندگان محترم و واقعاً آقایانى که علاقمندند که می‌خواهند در هزینه زندگى یک تنزل فاحشى مشاهده کنند و این که وقتى که صحبت از این شد در مجلس که می‌خواهند ارز و قیمت لیره را بیفزایند مجلس مخالفت کرد و هر کدام از آقایان که در مجلس راجع به ترقی لیره صحبت کردند مجلس کاملاً ناطق را تشویق کرد و قیافه و وجنات آقایان نمایندگان این طور نشان می‌داد که مجلس شوراى ملى کاملاً مخالف است (صحیح است) (اردلان - باید تنزل کند آقا) بنده منبع این کار را پیدا کردم که چرا این خبر با آن که هیئت دولت فعلى هیچ گونه نظرى ندارد که به نرخ لیره در آن ترقى بدهد دولت قبلى هم، این نظر را نداشته ولى چه شده که این صحبت شده و در السنه و افواه افتاده است این است که به طورى که بنده اطلاع پیدا کردم عرض کنم که این منبع خبر من یک منبع صحیح و دقیقى نیست ازگوشه و کنار شنیدم یعنى اشخاصى که بنده به آنها اعتماد داشتم اظهار می‌کردند که موقعى که آقاى ابتهاج به لندن تشریف

+++

بردند آنجا راجع به ارز ایران و راجع به نرخ لیره ایران مذاکراتى شده و در آن مذاکرات گفته‌اند که چرا دو نرخ در ایران است یکى نرخ رسمى و یکى هم نرخ بازار آزاد و بازار سیاه ایشان آنجا یک مذاکراتى کرده‌اند که وقتى برگردند به ایران تفاوت بین این دو نرخ را بردارند بالنتیجه این تصمیم را گرفتند و فکر کردند که در بهاى لیره بیفزایند (کشاورز صدر - بایدکم بشود آقا) اجازه بفرمایید بنده می‌خواستم عرض کنم تمام کشورها در قاموس فرهنگ خودشان کشور ایران را یک کشور مشروطه می‌شناسند و می‌دانند که در کشور ایران هر کارى که بخواهد بشود حکومت مردم بر مردم است بایستى با اجازه مجلس شوراى ملى ایران باشد و قانون اساسى ایران هم این حق را از اشخاص سلب کرده است اگر کسى مذاکره‌ای... حالا بنده از مذاکره بالاتر فرض می‌کنم فرض محال که محال نیست اگر کسى تعهدى کرده باشد این تعهد و این مذاکره چون برخلاف قانون اساسى و حکومت دمکراسى ما است کان لم‌یکن بوده، و هیچ قابل اجرا نیست نرخ لیره را هر وقت بخواهند تنزل یا ترقى بدهند بایستى بنا به پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شوراى ملى ایران باشد (صحیح است) و البته بنده می‌بینم که یک دسته‌ای از آقایان علاقمند هستند که نرخ‏ لیره تنزل بکند (صحیح است، احسنت) بنده هم از آن اشخاصى هستم که علاقمندم نرخ لیره تنزل پیدا کند و از دولت جناب آقاى حکیمى استدعا می‌کنم که در این موضوع یک توجهى بکنند و روى هم رفته بسنجند که اگر نرخ لیره تنزل بکند چقدر از هزینه زندگى کاسته خواهد شد (صحیح است) و آیا این اقدام مفید به حال ملت ایران هست یا خیر؟ (بعضى از نمایندگان - مسلماً) (ملک مدنى - آقاى مکى آقاى ابتهاج تعهدى نکرده‌اند) بنده عرض نکردم که تعهدى کرده‌اند توجه نفرمودید عرض کردم فرض محال که محال نیست ایشان مذاکره کرده‌اند ولى بنده گفتم که اگر تعهدى هم کرده باشند و قراردادى شده باشد این قرارداد کان لم‌یکن است و بنده خیال می‌کنم که با این مذاکراتى که در مجلس شوراى ملى راجع به لیره و ارز شده باشد دیگر براى خود آقاى ابتهاج هم صلاح نمی‌باشد که در اطراف این مذاکره کوچک غیررسمى هم این قدر پافشارى بکنند و این به صلاح خودشان نیست بنده در مقدمه عرایضم عرض کردم که طرز وصول مالیات در این مملکت روى یک پایه اساسى و صحیحى نبوده و جناب آقاى دکتر مصباح‌زاده مخبر محترم کمیسیون بودجه فرمودند کمیسیون بودجه تا آنجایى که وظیفه‌اش بوده انجام وظیفه کرده است (دکتر مصباح‌زاده - صحیح است) البته در کمیسیون بودجه یک اشخاصى هستند که در مجلس می‌باشند که واقعاً اشخاص بى‌نظیر و بى‌طرفى هستند که دل‌شان می‌خواهد روى وظایفى که به آنها محول شده با نهایت بى‌طرفى انجام وظیفه بکنند ولى بنده خیال می‌کنم که اصولاً کمیسیون بودجه آن طورى که باید انجام وظیفه نکرده است، اصل 94 متمم قانون اساسى است که می‌گوید هیچ قسم مالیات برقرار نمی‌شود مگر به حکم قانون اصل 96 میزان مالیات را همه ساله مجلس شوراى ملى به اکثریت تصویب و معین خواهد نمود اصل 97 را مواد مالیاتى هم هیچ تفاوت و امتیازى فیمابین افراد ملت گذارده نخواهد شد چون بنده اسنادى دارم راجع به این موضوع این را بنده ضمیمه می‌کنم. اصل 98 تخفیف و معافیت از مالیات منوط به قانون مخصوص است. کمیسیون بودجه یک کمیسیونى است که روى قانون به وجود آمده مجلس شوراى ملى مرکز ثقل قانون است و مخصوصاً قانون اساسى را باید به آن توجه کنند و کاملاً از مواد قانون اساسى و متمم قانون اساسى منحرف نشود غالب مالیات‌هایی که ضمیمه بودجه است و دولت قبل هم آورده است و غالب مخارجى که گذاشته‌اند هیچکدام این‌ها قانونى نیست و حقاً اگر یک وقیت هم این مجلس بخواهد تحت تعقیق قرار بدهد گیرندگان را می‌تواند (صحیح است) براى این که حق قانون اساسى گرفته شده و جرم است بنده خیال می‌کنم که کمیسیون بودجه همان طورى که آقاى آصف فرمودند مرتباً تشکیل جلسه می‌داد در مقدار مالیات‌هایی که گرفته می‌شد، میزانى که گرفته می‌شد آنها را با قانون تطبیق می‌کرد و مخارجى که می‌شود با قانون تطبیق می‌کرد خیلى قدم بلندى برداشته شده بود آقاى کشاورز نوشته‌اند که بفرمایید دولت قانون مالیات را بیاورد به مجلس و طورى تنظیم بشود که به صورت تصاعدى از سرمایه‌داران مالیات گرفته بشود نه از فقرا و طبقه سوم. توضیحش این است که یک خرده‌فروشى بنده دیدم در میدان امین‌السلطان که 45185445 ریال از آن مالیات خواسته‌اند و بالایش هم نوشته‌اند آقاى احمد افشار خرده‌فروش خیابان مولوى و برای سال 25 کمیسیون و پانصد هزار تومان از آن مالیات خواستند این را بنده به طورى که شنیدم دیروز جمعى آمدند پهلوى من و می‌گفتند تمام زندگى این‌ها چهار ریال نمی‌شود و حالا چهار میلیون و پانصد هزار ریال از این‌ها مالیات خواسته‌اند این هم ورقه مالیاتش است و بنده جعل نکردم بنده خواستم بپرسم از هیئت دولت که سرمایه‌داران عمده آن عده سیک‌هایی که در خیابان چراغ برق... (منصور‌السلطنه - تاریخش چیست؟) تاریخش سال 25 (یمین اسفندیارى - منظورشان این است که مربوط به گذشته است و آینده اصلاح خواهد شد) در خیابان چراغ برق هستند تجار خارجى که میلیون‌ها ارز این مملکت را دارند می‌برند و همچنین یک دسته‌ای از تجار بى‌انصاف و از محتکرین که میلیون‌ها تومان خزانه این مملکت را غارت کرده‌اند (بعضى از نمایندگان - اسم ببرید آقا) سیک‌هاى خیابان چراغ برق (معتمد دماوندى - ناوى و شرکا و غیره) چه عرض کنم این‌ها هیچ گونه مالیاتى نمی‌دهند (بهادرى - چطور جرأت می‌کنید؟) یک قسمتى از این اشخاص ارز این مملکت را دارند خارج‏ می‌کنند بنده عرض می‌کنم که بروید به وزارت دارایى یا آنجایى که باید مالیات بدهند پرونده این‌ها را بخواهید ببینید اصلاً اسم‌شان هست یا مالیاتى داده‌اند و یا خواهند داد ولى از یک سبزى‌فروش میدان امین‌السلطان چهار میلیون و خرده‌ای ریال مالیات مطالبه می‌کنند تو را به خدا این مسخره نیست آقاى دکتر ملکى فرمودند که مأمورین دولت به نام وصول مالیات درصدد اذیت و آزار کسبه جزء برآمده و عده‌ای نزد من آمده و شکایت می‌کردند که لحاف کرسى و همه چیز آنها را توقیف کرده‌اند امروز چند نفر نماینده از طرف خود نزد آقاى وزیر دارایى فرستاده بودند نمی‌دانم به چه مناسبت آقاى وزیر دارایى از پذیرفتن و رسیدگى به شکایت آنها خوددارى نموده‌اند مردم از این دولت انتظار دارند که به کارها رسیدگى شود باید دولت به این موضوع توجه نماید یک موضوعى که بنده در خاتمه عرایضیم می‌خواهم عرض بکنم موضوع بودجه ارتش است به طورى که من در یکى از کشورهاى همسایه همجوار ما اطلاع پیدا کردم براى هر صد هزار نفر و نهصد هزار تن کشتى و چهارصد هواپیما با لیره‌ای خودشان دارند در حدود صد میلیون تومان (وزیر جنگ - اشتباه می‌کنید آقا شما کشور ترکیه را مقایسه می‌کنید در حدود دو میلیارد لیره) چقدر جمعیت دارد؟ (وزیر جنگ - 18 میلیون) چقدر سرباز دارد؟ (وزیر جنگ - یک میلیون و نیم) به هر حال بنده چون جناب آقاى سپهبد یزدان پناه که واقعاً یکى از افسران پاکدامن هستند که کمتر امروز بنده مثل ایشان را در ارتش سراغ دارم و واقعاً معروف می‌باشند خواستم در این موقعى که ایشان براى اولین مرتبه به مبارکى و میمنت وزارت جنگ را قبول کرده‌اند و تشریف آورده‌اند و عهده‌دار این پست شده‌اند یک طورى بشود که این بودجه‌ای که تعیین شده حقیقتاً صرف شود (وزیر جنگ - صرف می‌شود) و از بعضى مخارج غیرضرورى جلوگیرى بشود و ما بتوانیم حقیقتاً یک ارتشى داشته باشیم که همه کس داوطلب و راغب باشند که خدمت سربازى را انجام دهد (بهادرى - تمام ملت ایران راغب است) (وزیر جنگ - بنده ارقام ریز بودجه ارتش را اینجا خدمت آقایان عرض می‌کنم) بنده یک پیشنهاد دیگرى هم که یک دسته‌ای از آقایان توجه کرده‌اند و بنده نوشتم به آقاى وزیر دارایى یک دسته‌ای از آقایان خواهش کردند که به دولت پیشنهاد شود که عده‌ای از متخصصین هر وزارتخانه‌ای را تحت ریاست خودشان انتخاب بکنند و این‌ها بنشینند براى بودجه صحیح سال 27 یک فکر اساسى بکنند و یک بودجه شسته و رفته‌ای به مجلس بیاورند غالب آقایان این را به بنده فرموده بودند و بنده خدمت آقایان عرض می‌کنم آقاى دکتر راجى مرقوم فرمودند... بنده خیلى خوشوقتم که بعضى از آقایان به بنده تذکر می‌دهند چون من یادداشت نمی‌کنم و یادداشت‌هایی که آقایان می‌دهند بنده خیلى ممنون می‌شوم آقاى دکتر راجى مرقوم فرمودند که بفرمایید که با رشوه و همکارى مأمورین ارزاق را از کشور خارج می‌کنند امسال همه آقایان می‌دانند که در کشور خشکسالى شده بیشتر نقاط این مملکت باران نیامده و خداى نکرده اگر وضع به همین ترتیب بماند و خشکسالى باشد بنده خیال می‌کنم سال آتیه براى ما خطرناک باشد بنده می‌خواهم استدعا بکنم از جناب آقاى وزیر دارایى که به مأمورین دولتى و همچنین مأمورین گمرکى و سرحدى فشار بیاورند که هیچگونه گندم و جوى از این مملکت به عنوان قاچاق خارج نشود زیرا ما در سال آتیه خودمان کسر داریم و اگر بنا باشد که مقدارى هم ببرند بیرون بنده نمی‌دانم چه می‌شود (باتمانقلیچ - از این مملکت می‌شود که میلیون‌ها تن گندم تهیه کرد و

+++

صادر کرد تهیه بکنید و صادر بکنید این مملکت کشاورزى است میلیون‌ها می‌شود صادر کرد) یکى هم بودجه راه‌آهن است که آقاى دکتر مصباح‌زاده فرمودند بودجه راه‌آهن طبق قانون در 1314 به هیئت دولت اجازه داده است سال 1314 که این قانون گذشت با حالا کارها خیلى تفاوت داشت در آن وقت راه‌آهن در دست ساختمان بود و کمپانی‌های خارجى کامپساکس و غیره در ایران بودند که در آن موقع اعلیحضرت فقید چون عجله داشتند که راه‌آهن ساخته بشود و علاقمند بودند که زودتر از این راه‌آهن بهره‌بردارى شود به آنها این طور پیشنهاد کرده بودند که اگر از این مقررات خشک ما را مستثنی بکنید زودتر می‌توانیم خط شمال و جنوب را وصل کنیم و از آن بهره‌برداری بکنیم ولى اکنون که ما هیچ گونه ساختمان مهمى نداریم و حتى یک دفعه هم بنده پیشنهاد کردم که راه‌آهن تبریز به میانه را با چند تلگراف رمز از هیئت دولت وقت استدعا کردم که این راه‏ را براى جلوگیرى از بیکارى شروع بکنند و بیکارهاى آذربایجان را به کار بگمارند هیچ گونه توجهى نشد یا اگر هم شده است عمل محسوسى نیست راه‌آهن آن روز که ساخته می‌شد از لحاظ سرعت به هیئت دولت اجازه دادند که این کار را بکنند. امروز این طور نیست مجلس شوراى ملى ایران باید در کلیه بودجه در تمام عواید و در تمام خرج‌ها نظارت داشته باشد بنده طرحى براى این موضوع تهیه می‌کنم و آقایان هم امضا خواهند کرد و لغوش می‌کنیم که بودجه بنگاه راه‌آهن ضمیمه بودجه کل کشور بشود و همان طورى که نمایندگان حق دارند که نسبت به سایر وزارتخانه‌ها رسیدگى بکنند به بودجه راه‌آهن هم بتوانند رسیدگى بکنند (صحیح است) زیرا از بودجه راه‌آهن که ما هم نظارتى در آن داریم اشخاصى به نفع سیاست دارند استفاده می‌کنند و حیف و میل می‌کنند بنده نمی‌خواهم وارد بعضى مسائل بشوم ولى اطلاعاتى دارم که بودجه راه‌آهن به مصرف خودش نمی‌رسد و بنده که یک نفر وکیل هستم لازم می‌دانم و به خود اجازه می‌دهم که اگر دولت در وضعیت راه‌آهن تجدیدنظر نکنند چون می‌خواهم از نمایندگان استدعا بکنم که به بودجه رأى بدهند ولى در عین حال کارهاى اساسى و کارهایی که ایشان نمی‌توانند از حق خودشان استفاده بکنند و تذکر بدهند و سؤال و استیضاح بکنند از موقع استفاده کرده و اول نظر جناب آقاى نخست وزیر را راجع به بودجه راه‌آهن جلب می‌کنم و همان طور که آقاى دکتر معظمى فرمودند به وضعیت آنجا رسیدگى بکنند یک شخص بى‌طرفى بگذراند در آنجا که واقعاً به صلاح و صرفه مملکت رفتار بکند نه روى نظر و جهت خصوصى و گرنه آن وقت بنده طبق اطلاعاتى که به دست آوردم اقدام خواهم کرد (یمین اسفندیارى - آقا یادداشت بنده را فراموش نکنید) آقاى یمین اسفندیارى به بنده مرقوم فرموده‌اند خیال نمی‌کنم براى من فرصتى پیش بیاید تمنا می‌کنم از آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر دادگسترى تقاضا بفرمایید که موضوع املاک الان شش سال است که مردم را معطل کرده صورتى به مجلس بدهند که تاکنون چه املاکى واگذار شده و نسبت به آتیه هم تا چه موقع باید این دادگاه‌ها باقى و کار مردم معطل و سرگردان باشد (صحیح است) (یمین اسفندیارى - خیلى متشکرم) بنده استدعا می‌کنم از آقایان به این بودجه رأى بدهند چون بنده موافق مشروط هستم (باتمانقلیچ - یادداشت بنده را بخوانید) یادداشت جنابعالى را می‌خوانم به شرطى که رأى بدهید مرقوم فرموده‌اند ماشین‌های فلاحتى بیاورید میلیون‌ها تن گندم تهیه بشود. اول باید ارزش را تهیه کرد که هر کس که می‌خواهد ماشین وارد کند و مملکت را آباد کند بتواند. بعد مردم را وادار بکنند که صادر بکنند. هنوز ما آباد نکردیم اول باید زمین‌هاى بایرمان را آباد بکنیم سدسازى بکنیم (باتمانقلیچ - با چى؟) عرض کردم با پولى که می‌دهند پودر و ماتیک می‌خرند بنده استدعا می‌کنم که آقایان به این بودجه رأى بدهند فقط پیشنهاد می‌کنم که این تبصره آخرى را موافقت بکنید که حذف بشود چون مغایر با قانون اساسى است تبصره سوم گزارش کمیسیون بودجه بنده هم موقعى که لایحه بودجه مطرح می‌شود پیشنهاد خواهم کرد زیرا این با قانون اساسى مغایرت دارد و این تبصره باید حذف شود آقاى کشاورز صدر هم یک یادداشتى داده‌اند که اهالى جنوب شهر آمده‌اند به ایشان شکایت کرده‌اند که سابقاً همیشه دو شب برق خیابان مولوى را قطع می‌کردند و حالا هفته‌ای سه شب است (دکتر راجى - شمال شهر هفته هفت شب است) و گفته‌اند که به برق شمال شهر اضافه شده و جنوب شهر را قطع کرده‌اند مردم باید از برق بیشتر استفاده بکنند (احسنت)

نائب رئیس - آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور - بنده می‌دانم که رفقا و همکاران عزیزم از ساعت چهار بعد از ظهر به مجلس تشریف آورده‌اند و با آن که بیشتر وقت‌شان در جلسه گذشته است و به استماع سخنان آقایان ناطقین پرداخته‌اند ممکن است قدرى خسته باشند (بعضى از نمایندگان - بفرمایید بفرمایید) همچنین آقایان محترم وزرا به واسطه کار زیاد روزانه که تمام روز را مشغول کارند و حالا شب هم به طور فوق‌العاده به مجلس تشریف آورده‌اند بیشتر احتیاج به استراحت دارند زیرا این موضوع را هم از قیافه بعضى از آقایان احساس می‌کنم ولى از طرفى هم در تمام دوره پانزدهم سعى بنده این بوده که هیچ وقت مزاحم وقت مجلس شوراى ملى نباشم، و از عرض مطالب خودم و از عرض بسیارى از گفتنی‌ها امساک داشته‌ام و امساک هم دارم ولى موقع طرح بودجه بهترین فرصتى است که به نمایندگان مجلس شوراى ملى داده می‌شود تا بتوانند نسبت به مسائل کشور و مملکتى بحث کنند و اگر چنانچه نمایندگان محترم با دیده تأمل به بحث‌هایی که در مجلس می‌شود توجه بفرمایند قطعاً نتیجه مطلوب از آن حاصل خواهد شد (صحیح است) بنده از عرایضى که در جلسه امشب می‌کنم قصدم خرده‌گیرى و ایراد به احدى نخواهد بود و تمنا می‌کنم که رفقا و دوستان نسبت به هیچ یک از عرایض من سوءتفاهم نداشته باشند و سوءتعبیرى نفرمایند و به اعتقاد من بزرگ‌ترین فرصت‌ها از شهریور 20 به این طرف براى این مملکت براى اوضاع کشور به دست آمده و این فرصت‌ها به رایگان از دست رفته است (صحیح است) و همین حالا هم فرصت‌های بسیار مناسبى موجود است که ما می‌توانیم در جمیع شئون اجتماعى، اقتصادى، سیاسى، نظامى حقیقتاً پیشرفت‌هایی بکنیم و متأسفانه و بدبختانه باز می‌بینیم آن طورى که باید از این فرصت‌ها استفاده نمی‌شود و می‌ترسم این فرصت هم از دست برود، براى اصلاح و ترقى کشور از شهریور 20 به این طرف به اعتقاد من نه تنها قدمى برداشته نشده و نه تنها از فرصت‌ها استفاده نشده بلکه از جهاتى هم ما مقدارى رو به عقب رفته‌ایم و صدمات و لطمات فوق‌العاده‌اى برما وارد شده است و صدمات غیر قابل جبرانى را هم ما خودمان استقبال کرده‌ایم از مشکلات عدیده آنچه از همه مهم‌تر بود و تمام افراد این کشور را از عالى و دانى گرفتار داشته یکى موضوع گرانى معیشت و سنگینى بار زندگى است که ضعیف و فقیر و پیر و برنا در تمام روز اوقات‌شان مصروف این قضیه بوده و مسئله به قدرى واضح و روشن و مسلم است که همیشه هم هیئت‌هایی دولت‌های گذشته مذعن و معترف به این موضوع بوده و اولین ماده برنامه دولت‌های خودشان را اصلاح وضعیت اقتصادى و مالى کشور و پایین آوردن هزینه زندگى قرار داده‌اند ولى اگر عرض بکنم هیچکدام از آنها جز حرف از خودشان اثرى نگذاشته و نتوانسته‌اند قدمى بردارند تصور می‌کنم مبالغه و اغراق نباشد (صحیح است) چرا؟ براى این که سلامت فکر نداشتند و به علل حقیقى پى نبرده‌اند راست است که جنگ بین‌المللى در زندگى ما بى‌تأثیر نبوده و وجود جنگ در دنیا به مملکت ما هم انعکاسى داشته در اثر آن انعکاس خواهى نخواهى زندگانى عمومى ما را تحت تأثیر داشته است ولى اگر ما وقت می‌داشتیم و زندگى خودمان را در تحت توجه و قاعده قرار می‌دادیم همان طور که دولت‌های وارد در جنگ از صدى 20 و صدى 30 وضعیت زندگانی‌شان بالاتر نرفته بود یقیناً زندگانى ما هم نباید از صدى بیست بیشتر بالا برود ولى من متأسفانه که باید به عرض برسانم و گمان می‌کنم که در یک دوره دیگر هم که دوره 13 یا 14 بود عرض کردم که کشور ایران در تمام دنیا از حیث گرانى در درجه اول بوده است، زیرا پایه زندگى از صدى به هزار و صد هم رسیده بود (صحیح است) بنده دو سه شب قبل از آقاى تقى‌زاده سؤال کردم که لندن تشریف داشتند و در موقع جنگ هزینه زندگى چطور بود به من فرمودند که اکثراً از صدى چهل و چهار تجاوز نکرده همچنین دولت آلمان تا موقعى که روى پایش بود و از بین نرفته بود آنچه ما شنیدیم زندگانى آنها هم از صدى سى بالاتر نرفته بود، ملاحظه بفرمایید چرا آن ممالکى که وارد در جنگ بودند و مخارج‌شان چندین مرتبه زیادتر از ممالکى که وارد در جنگ نبودند بوده، زندگانی‌شان نباید بالا برود و از صدى سى و صدى چهل تجاوز نکرده و زندگانى ما که خارج از جنگ بوده‌ایم به صدى هزار و صد رسیده است این براى چیست؟ براى عدم توجه و عدم مراقبت و به عقیده بنده در نتیجه عدم اهلیت عناصرى است که زمام امور را در این مدت در دست گرفته‌اند همه این افرادى که تصدی کرده‌اند امور این کشور را من به حسن نیت آنها اعتراف می‌کنم و مردمان خوب این کشور هم

+++

بوده‌اند اما به اعتقاد من تنها خوب بودن کافى نیست براى هر حرفه و کارى قابلیت لازم است اهلیت لازم است خاصه براى زمامدارى و چون متصدیان به اعتقاد من با همه خوبى اهلیت نداشتند نتوانستند وضعیت مملکت را به طور شایسته اداره کنند. و رسید به جایى که نباید برسد غیر از این موضوع با ذکر علل وضعیت خودمان را عرض کردم اگر توجه می‌کردید وضع ما به اینجا نمی‌رسید حالا ببینیم علل چه بوده؟ در مرحله اول به عقیده بنده به واسطه سوءاستفاده از انحصارات گرانى در شئون مملکت ما وارد شده ما قانون انحصار تجارت خارجى را براى توازن واردات و صادرات و حمایت مصنوعات و ازدیاد قوه مولده به عنوان مهم‌ترین سلاح تسلیم دولت کردیم در عمل معکوس اجرا شد و نتیجه آن برعکس دیده شد یعنى آنچه مقصود مقدس و پاک قانونگذار از قانون انحصار تجارت خارجى بود که قوه و بنیه مالى کشور از حوادث محفوظ و قوه مولده و صادرات که یگانه وسیله وارد کردن ارز و اسعار خارجى و ازدیاد ثروت عمومى است بیفزاید عمل را وارونه کرده صادرات را به صفر رسانیده به جاى تشویق براى ازدیاد قوه مولده این همه گرفتارى و سختى و بدبختى فراهم شد و هر دسته و طبقه‌ای از آنها از بین رفته‌اند بیشتر اجناس انحصارى و احتیاجات عمومى اغلب با مزایده به مردم داده شده است و دولت بوده است که گران‌فروشى را اجازه و جایزه داده، و دولت بوده که احتکار کرده (صحیح است) از این موضوع که بگذریم به اعتقاد بنده باز بزرگ‌ترین اشتباهى که در زندگى ماشد و بالاترین لطمه‌ای که به وضعیت مالى مملکت ما وارد آمد در مهر ماه 1320 بود که دولت مرحوم فروغى یک مرتبه نرخ لیره را از شش تومان و هفت قران به 14 تومان بالا برد بنده همان موقع متوجه این اشتباه شدم و به دولت تذکر دادم و گفتم که این عمل براى ما مشکلات زیادى ایجاد خواهد کرد و این مملکت را ناتوان می‌کند و بهتر این است که این تصمیم لغو شود و بالاخره لیره آزاد باشد، عرض من علتش چه بود؟ یکى این که پول ایران در آن موقع و همچنین فعلاً از معتبرترین پول‌های رایج دنیا بوده و هست زیرا پولى است که صد درصد پشتوانه آن به ارز و با جواهرات کشور تأمین شده و امروز کمتر پولى در دنیا موجود است که این مقدار اعتبار ذاتى داشته باشد نه ذاتاً ارزش چنین پولى تنزل کرده بود نه بدون پشتوانه بود که محتاج باشیم که ما آن را تنزل بدهیم و قیمت ارز برود بالا، به علاوه به واسطه قاعده و قانون عرضه و تقاضا که هر وقت عرضه بر تقاضا غلبه داشته باشد جنس مورد عرضه خود به خود تنزل می‌کند و متفقین که به این کشور آمده بودند ناچار بودند براى احتیاجات خودشان پول خود را عرضه بدارند و خرج بکنند، وقتى که عرضه بر تقاضا رجحان دارد و زیادتر شد طبیعى است که خودش ارزان می‌شود وبه اعتقاد من اگر این عمل را در آن موقع دولت نکرده بود پوند انگلیسى به جاى هر لیره‌ای 14 تومان و از سه تومان الى چهار تومان تجاوز نمی‌کرد و چون من به طور تفصیل از این موضوع در دوره سیزدهم بحث کردم که تاریخ سیاسى آن دوره و صورت مشروح مذاکرات مجلس شوراى ملى گواه بر آن بحث است حالا احتیاجى به ذکر تفصیل نیست. البته باز هم نتیجه حاصل نشد دولت مرحوم فروغى رفت و من اطلاع پیدا کردم که مرحوم فروغى براى این پیش آمد و فقط براى همین عمل و بر اثر همین اشتباه کناره‌گیرى نمود و رفت که رفت، بعد از مرحوم فروغى دولت بعد آمد ابتدا چندین دعوت از ما کرد در وزارت دارایى چندین کمیسیون شد نمی‌دانم از آقایان اعضاى آن کمیسیون در این مجلس حالا تشریف دارند یا خیر؟ ولى یک عده از نمایندگان وقت بودند و من‌جمله بنده هم بودم و بحث مفصل در کمیسیون‌های‏ وزارت دارایى به عمل آمد و همه بالاتفاق تأیید کردند که این نرخ ارز به مصلحت کشور نبوده و به ضرر کشور تمام شده و باید علاج کرد. خیلى تأسف دارم به جاى این که با اثبات این حقیقت دولت در مقام علاج بربیاید عمل گذشته را بدتر کرد یعنى اگر آنجا یک تصویب‌نامه‌اى صادر کرده اینجا یک قرارداد‌هایی با دولت انگلیس منعقد کردند و تعهد کردند که تمام احتیاجات ریالى انگلستان را در مدت جنگ دولت بپردازد و از قرار لیره‌ای دوازده تومان و هشت قران پولش را بگیرد همان موقع هم بنده نسبت به این قرارداد اعتراض کردم و هم تذکر دادم که این عمل و اقدام فوق توانایى ملت ایران است و ما را به زانو در خواهند آورد و تذکر دادم که من از اشخاصى هستم که با کمال میل طرفدار دوستى ایران با متفقین و طرفدار حسن تفاهم کشور خودم با کشور انگلستان هستم ولى این طرفدارى و این حسن‌تفاهم سبب نمی‌شود که ما در مقابل یک متفق خودمان از جیب خودمان بیش از توانایى خودمان به رایگان ثروت خود را از دست بدهیم و حتى پشت همین تریبون مجلس شوراى ملى گفتم من به نام ملت ایران اجازه می‌دهم که سیصد میلیون تومان از طرف ملت ایران به دولت انگلستان به رایگان هدیه بشود و در تاریخ بماند و به افتخار ما ثبت و ضبط شود که در موقع سیه‌روزى ملت انگلستان ملت ایران از خوراک خود و از زندگى خود کسر کرد و سیصد میلیون تومان هدیه کردند به انگلستان و براى ما در تاریخ خواهد ماند به شهادت صورت مجلس این موضوع را من در پشت تریبون مجلس شوراى ملى گفتم ولى متأسفانه این حرف مورد توجه قرار نگرفت و شد آنچه نباید بشود حالا حساب می‌کنیم ببینیم چه شده من از رفقا و همکاران عزیز خودم تمنا و استدعا می‌کنم اگر چه می‌ترسم یک قدرى دیر بشود و حوصله آقایان سر برود (بفرمایید - آقا بفرمایید) اما یک قدرى توجه به این حساب بفرمایید ببینید نتیجه این عمل براى این کشور چقدر تمام شده است (رحیمیان - قربان چرا اعلام جرم نفرمودید) اجازه بفرمایید در مدت جنگ طبق آن تعهد کشور ایران 54273852 لیره از دولت انگلستان از قرار لیره‌ای دوازده تومان و هشت قران خریدارى کرد یعنى این مقدار لیره را از انگلستان گرفته و هر لیره دوازده تومان و هشت قران پول آن را به انگلیس داده و رقم پرداختى ما از قرار لیره 128 ریال 6947053056 ریال است این مبلغى است که از خزانه این مملکت در ازای آن لیره به انگلستان تحویل شده در صورتى که اگر این معامله با نرخ قانونى ما و نرخ اولیه بود یعنى از قرار لیره‌ای شش تومان و هفت قران می‌دادیم می‌بایست ما بپردازیم 3636348084 ریال و تفاوت حاصله بین این دو نرخ فقط در این مورد بخصوص 3310704972 ریال به رایگان از جیب این ملت به خزانه انگلستان تقدیم شده (صدر‌زاده - مسبب این ضرر کى بود؟) اجازه بدهید این یک رقم و شیفر و حسابى است که در هر محکمه‌ای بخواهید من حاضرم این را بگویم. غیر از پنجاه و چهار میلیون لیره که به انگلستان دادیم چون ما تعهد کرده بودیم که مصرف ریالى متفقین را بپردازیم آقایان آمریکایی‌ها هم هما توقع را کردند از ما دولت شوروى هم همان توقع را از ما کرد به قول آقاى رحیمیان طبق سیاست موازنه وقتى که به یک جا دادند همان سیاست موازنه حکم می‌کند که به طرف دیگر هم بدهند به آمریکایی‌ها هم بایستى پرداخت کنیم حال ببینیم به آمریکایی‌ها چه دادیم؟ آمریکا 31833334 دلار در مدت جنگ به ما فروختند که اگر این 31833334 دلار را تبدیل به لیره بکنیم می‌بینیم 7958333 لیره به ما فروش کردند 7958333 لیره از قرار لیره‌ای دوازده تومان و هشت قران 1018666624 ریال پولش از خزینه این مملکت تقدیم آمریکایی‌ها شده در صورتى که اگر ما نرخ اولیه خودمان را حفظ کرده بودیم و از دست نمی‌دادیم می‌بایست در مقابل 7958333 لیره به آنها بدهیم 533208311 ریال و تفاوت این دو نرخ 485458313 ریال از خزینه مملکت و از جیب این ملت فقیر تسلیم ارتش آمریکا شده (دماوندى - آن هم با سیاست موازنه بود) خوب این هم براى سیاست موازنه به فرمایش آقا از این موضوع بگذریم آقایان روس‌ها شوروی‌ها 218310995 دلار به ما فروختند در مقابل پول آن را از قرار همان نرخ از ما ریال دریافت داشتند که حالا عرض می‌کنم این 21831095 دلار را وقتى که تبدیل به لیره می‌کنیم می‌بینیم که روس‌ها هم به ما فروختند 5457773 لیره از قرار نرخ دوازده تومان و هشت قران پولی که از ما دریافت داشتند 695894944 ریال در صورتی که اگر ما نرخ اولیه خودمان یعنى شش تومان و هفت قران و از دست نداده بودیم و نگهدارى می‌کردیم می‌بایست به روس‌ها داده باشیم 365670791 ریال تفاوت این دو نرخ 332924153 ریال ما به کشور شوروى تقدیم کردیم و به اضافه چیزى که در اینجا بایدگفت از قرارى که مطلع شدم آن مبلغى هم که رسماً بنا بود بدهند نپرداخته‌اند و در واقع دولت شوروى 698594944 ریال به رایگان و مفت از این ملت گرفته و تا به حال یک دینار هم نداده این ثروت عمومى مملکت به این کیفیت از این مملکت خارج شده آن وقت آقایان می‌گویند و می‌نالید و باید بنالیم در این مملکت حساب نیست روى هم رفته مجموع سه رقم پولى که ما با انگلیس‌ها و آمریکایی‌ها و روس‌ها به نحوى که عرض کردم داده‌ایم آن هم در صورتى که روس‌ها آن بیست و یک میلیون دلار به ما تحویل بدهند باز هم ما 4129087438 ریال از خزانه این مملکت در مدت جنگ به آقایان انگلیس‌ها و آمریکایی‌ها و آقایان روس‌ها داده‌ایم (کشاورز صدر - باید مطالبه بشود و بگیرند) بله حاضر است آنجا (خنده نمایندگان) این موضوع موضوع دیگر را استدعا می‌کنم توجه بفرمایید همیشه شرکت نفت ایران و انگلیس براى احتیاجات خودش و براى پرداخت اجرت کارگران و کارمندان در داخل ایران مجبور است که یک

+++

مبلغى پوند انگلیسى بیاورد به این مملکت و تبدیل به ریال بکند که بتواند عرابه‌های این شرکت را به حرکت در بیاورد و حقوق و اجرت آنها را به ریال تأدیه بکند البته پولى که شرکت نفت انگلیس به ایران آورده به تفاوت است از سالى 6 میلیون لیره بوده تا سالى 15 میلیون لیره ولى حد متوسط سالى 12 میلیون لیره شرکت نفت انگلیس و ایران براى پرداخت اجرت عمله‌جات و کارگرها و کارکن‌ها و حقوق افراد آورده و با تبدیل به ریال اجرت کارگران خود را پرداخته است وقتى که مأخذ قیمت لیره 67 ریال بود بابت این دوازده میلیون لیره از شهریور 20 به این طرف می‌بایست 804000000 پرداخت کنیم در صورتى که با نرخ 128 ریال همه ساله قیمت 12 میلیون لیره را به مبلغ 1536000000 ریال از ما دریافت داشته‌اند و تفاوت این دو رقم همه ساله مبلغ 732000000 ریال به رایگان از خزینه این کشور تسلیم شرت نفت انگلیس و ایران شده است و الان هم می‌شود بنده به جرأت عرض می‌کنم و معتقدم که آنچه شرکت از بابت حق‌الامتیاز به کشور ایران در سنوات جنگ پرداخته روى این حساب پس گرفته یعنى با یک دست داده و با یک دست پس گرفته چون نرخ لیره را خودمان بردیم بالا به این جهت همه ساله این مبلغ را پس می‌گیرند غیر از این موضوع طبق قراردادى که ما با شرکت نفت داریم شرکت نفت ملتزم و متعهد است که جمیع نفت مصرف داخلى کشور ایران را به نرخ بین‌المللى براى ما مهیا بکند یعنى مصرف دولت را با صدى بیست و پنج کمتر از نرخ بین‌المللى و مصرف کشور و مردم را با صدى ده کمتر از نرخ بى‌به این معنى که اگر فرض بفرمایید یک تن نفت مثلاً صد تومان قیمتش طبق نرخ بین‌المللى باشد شرکت مجبور است مصرف دولت را از قرار 75 تومان و مردم را از قرار نود تومان تسلیم کند حالا از روى چه قرار شرکت نرخ می‌بندند و تعیین نرخ می‌کند؟ البته آن نرخ را روى لیره می‌برد و بعد لیره تبدیل به ریال می‌شود، وقتى که نرخ لیره در داخله کشور خودمان شش تومان و هشت قران بود از قرار شش تومان و هفت قران مجبور بود نفت را بفروشد و وقتى که لیره دوازده تومان و هشت قران شده از قرار 12 تومان و هشت قران فروخته (صحیح است) و اینجا بنده حسابش را هم کرده‌ام و به عرض آقایان می‌رسانم (احسنت) متأسفانه در این موضوع به خصوص یک احصائیه صحیح به دست بنده نیامده یعنى نمی‌دانم مقدار مصرف روزانه کشور ایران از حیث نفت و بنزین چه مقدار است تحقیقاتى هم که کردم به طور قریب به این نتیجه رسیدم که روزى سه هزار تن تقریباً مصرف روزانه کشور ایران از نفت و بنزین است که دو هزار تن تقریباً نفت است و هزار تن بنزین است نفت را از قرار هر بیست لیتر بیست قران و دهشاهى شرکت می‌فروشد و بنزین را از قرار هر بیست لیترى سى و چهار ریال می‌فروشد پس قیمت فروش روزانه دو هزار تن نفت و یک هزا ر تن بنزین 3750000 ریال می‌شود و وقتى‏ هر لیره 12 تومان و 8 قران پرداخته بشود مبلغ بالا تبدیل به لیره 29296 لیره قیمت روزانه دو هزار تن نفت و یک هزار تن بنزین است یعنى این قیمت بنزین را که شرکت نفت ایران و انگلیس روزانه مصرف این کشور را تأمین می‌کند باید 29296 لیره قیمتش را طبق نرخى که عرض کردم دریافت بدارد حال اگر ما نرخ لیره را به همان شش تومان و هفت قران حفظ کرده بودیم می‌بایست روزانه 1962832 ریال قیمت نفت را بپردازیم اما وقتى که ما شش تومان وهفت قران را از دست دادیم باید روزانه قیمت سه هزار تن را از قرار لیره‌ای دوازده تومان و هشت قران 3750000 ریال بپردازیم بنابراین تفاوتى هم که روزانه این دو نرخ نصیب شرکت نفت می‌شود 1878056 ریال از بابت تفاوت این نرخ در هر روز توى جیب آقایان می‌رود با این حساب شما از گرانى زندگانى خودتان ناله می‌کنید و دولت‌ها هم در برنامه خودشان تنزل هزینه زندگى را وعده دادند و آقایان هم متقاعد شدید و قبول کردید که زندگى شما را پایین آوردند حالا به اعتقاد بنده اگر بخواهد دولت واقعاً هزینه زندگى را پایین بیاورد در وضعیت مردم و بدبختى مردم تخفیفى بدهد چند کار باید بکند یکى این که به اعتقاد بنده باید از انحصارات تجارتى کلیتاً صرفنظر بکند و براى این که عملاً معلوم شد که دولت به هیچ وجه من الوجوه از بابت انحصارات هیچ کارى انجام نداده و نتوانسته آنچه را که مقصود قانونگذار بوده انجام بدهد و سوءاستفاده شده باز هم سوءاستفاده می‌شود و با ادامه این وضعیت این مملکت واقعاً به زانو در خواهد آمد، فقط از انحصارات آنچه را که من معتقدم باید در انحصار دولت باقى بماند انحصار دخانیات است به هیچ وجه انحصار دیگرى نباید باشد و به اعتقاد بنده باید ملغى شود، این اولین قدمى است که باید برداشته شود (صحیح است) موضوع دوم به اعتقاد بنده حتماً باید نرخ لیره را تنزل بدهند (احسنت)‌ و به اعتقاد بنده نرخ لیره از هشتاد ریال نباید تجاوز بکند و هشتاد ریال را نرخ رسمى لیره قرار بدهند (صحیح است - احسنت) و از بابت حق‌الامتیازى که خودش از نفت می‌گیرد آن لیره را براى احتیاجات ضرورى کشور لیره مورد حاجتش بود از آن لیره از قرار هشتاد ریال استفاده کند وقتى که شما لیره را از قرار هشتاد ریال بپردازید آنها هم لیره‌ای که به شما عرضه می‌کنند به نرخ مقرر باید بدهند (برزین - حالا که صحبت لیره شده بازار نرخ اجناس پایین آمده) (بهادرى - در کابینه گذشته چرا نفرمودید؟) یک موضوع را عرض بکنم چون فرمودید چرا نگفتید بنده به جنابعالى اطمینان می‌دهم و در اینجا ادعا می‌کنم به قدرى که من در این موضوع بحث کردم هیچ کس دراین کشور بحث نکرد گواه من صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى است و علاوه می‌کنم (نمی‌خواهم خودستایى بکنم) که تنها من بودم که بحث کردم و کسى دیگر بحث نکرد (کشاورز صدر - استیضاح کردید شما دولت را روى این قسمت انداختید؟) روى این حسابى که عرض کردم و این موضوعى که عرض کردم همین موضوع ضامن دوام این نرخ است ضامن دوامش همین است چیز دیگرى نیست (صحیح است - آفرین) عرض کنم عرایض بنده تصور می‌کنم در حدود سه چهار ساعت وقت لازم داشته باشد (نمایندگان - بفرمایید) من از رفقا استدعا می‌کنم به من اجازه و فرصت بدهند که عرایضم را بکنم ولى حالا اگر وقت گذشته من موافق هستم که تنفس بشود براى جلسه دیگر.

نمایندگان - نخیر آقا بفرمایید.

نائب رئیس - بفرمایید.

اردلان - تا ساعت 9 بفرمایید.

امیر تیمور - ... تا ساعت 9 تمام نمی‌شود

(در این موقع براى مدت چهار دقیقه مجلس از اکثریت افتاد)

2. ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نائب رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آتیه فردا براى ساعت چهار و نیم بعد از ظهر

(ساعت هشت و نیم بعد از ظهر جلسه ختم شد)

 

اخبار مجلس‏

کمیسیون بودجه روز سه‌شنبه 29 دى 26 دو ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى بهبهانى و با حضور آقاى خواجه نورى معاون وزارت دارایى تشکیل چون آقاى وزیر کشور از حضور در کمیسیون معذور بودند لذا در اطراف کلیات و طرز کار کمیسیون مذاکراتى شده در نتیجه مقرر گردید روزهاى یکشنبه و سه‌شنبه سه قبل از ظهر کمیسیون تشکیل و تا ظهر ادامه داشته باشد و در بین جلسه هم یک ربع تنفس داده شود و روزهاى چهارشنبه چهار و نیم بعد از ظهر تشکیل گردیده تا ساعت هفت و نیم ادامه یابد و ضمناً تصمیم گرفته شد براى عدم اتلاف وقت سایر آقایان چنان که عضوى بدون عذر موجه تأخیر یا غیبت نماید تأخیر هم در حکم غیبت حساب گردیده و طبق ماده 120 نظامنامه داخلى مجلس اقدام شود و سه ربع بعد از ظهر جلسه ختم و جلسه آتیه به روز چهار شنبه چهار و نیم بعد از ظهر موکول گردید و دستور هم بودجه وزارت کشور معین شد.

غایبین بااجازه - آقایان: اورنگ - شهاب خسروانى - نیکپور - مهندس رضوى - دکتر عبده - صاحب‌جمع.

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 17932                  27/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 بنا به پیشنهاد شماره 72009138430 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر نفر مسافرى که از تربت حیدریه خارج می‌شود و در تربت براى او بلیط صادر می‌گردد اعم از سوارى یا اتوبوس ده ریال عوارض به نفع شهردارى تربت حیدریه دریافت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6049                        از طرف نخست وزیر

+++

شماره 19288                  27/10/26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 8263341148 وزارت کشور و برطبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى نیشابور را به ترتیب زیر:

علیرضا سلطانى - جلال گنجى - عبدالباقى شریعتمدارى - حسین عونى - محمد‌ابراهیم باقر‌زاده - مؤید قوامى تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6020                        از طرف نخست وزیر

شماره 19424                  27/10/26

وزرات دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 طبق پیشنهاد شماره 43321 - 84422 وزارت کشور تصویب نمودند شهردارى لنگرود که از کالاهاى صادره از لنگرود مطابق تصویب‌نامه شماره 23114 - 28/2/25 یک درصد به نسبت بهاى آن دریافت می‌نماید و فقط در قسمت برنج  1% وصول و نسبت به سایر کالاهاى صادراتى کماکان طبق تصویب‌نامه مذکور عمل نماید.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 600                          از طرف نخست وزیر

شماره 18616                  27/10/26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 طبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره انجمن شهردارى عجب‌شیر (مراغه) را به ترتیب زیر:

عبدالحسین نیک‌زاد - محمد‌على امان الهى - احمد مرتضوى - محمد‌على مقدس‌زاده - قربان عباس امانى - تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6015                        از طرف نخست وزیر

شماره 18910                  27/10/26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 41385 - 75913 وزارت کشور شش تن آقایان کارمندان دوره هفتم انجمن شهردارى شاهین‌دژ (مراغه) را به ترتیب زیر:

سلطان‌على سلیمانى - على بصیرى - مناف مرادى - ابراهیم مراغچى - نعمت‌الله پرویزى - پاشا صدیقى تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6019                        از طرف نخست وزیر

شماره 18242                  27/10/26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 برطبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره دوم انجمن شهردارى رشتخوار را به ترتیب زیر:

محمد‌ناصر قرایى - عبدالله محمد‌زاده - غلامرضا جنگلى - اسدالله افتخارى - علیخان سادگى - سید محمد‌ حسین‌زاده تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6016                        از طرف نخست وزیر

+++

بقیه: جلسه 40 (3)

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز چهارشنبه سی‌ام دی ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1. بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون بودجه راجع به سه دوازدهم‏

2. ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت شش بعد از ظهر به ریاست آقاى جواد گنجه‌ای (نائب رئیس) به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1. بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون بودجه راجع به سه دوازدهم‏

نائب رئیس - جلسه گذشته به عنوان تنفس تعطیل شده آقاى امیر تیمور بقیه فرمایشات‌شان را بفرمایند آقایان مستحضرند که حالا چندین جلسه است به طور متوالى در اطراف سه دوازدهم بودجه مشغول مذاکره هستیم نظر بر این که ماه تمام شده و یک عده از کارمندان دولت تمام چشم‌شان به این حقوق دوخته شده (صحیح است) بایستى توجه بفرمایید که مذاکرات زیاد طولانى نشود که ما بتوانیم امشب نتیجه بگیریم (صحیح است)

ابوالحسن رضوى - پیشنهادى داده بودم مورد توجه قرار نگرفت.

امیر تیمور - به طورى که در آخر جلسه گذشته به عرض رساندم براى عرایض بنده یک فرصت تقریباً دو سه ساعته لازم است ولى به همین جهتى که جناب آقاى گنجه‌ای بیان فرمودند و یک عده از رفقاى عزیز بنده که ناگزیر هستم از فرمایشات‌شان تخلف نکنم و من‌جمله جناب آقاى ملک مدنى به من امر فرمودند که خیلى عرایضم را به طور اختصار عرض کنم (صحیح است) براى اطاعت امر آقاى ملک مدنى و رفقاى دیگر سعى می‌کنم عرایضم خیلى خیلى به طور اختصار به عرض رسد و البته از تفصیل صرفنظر می‌کنم.

بعداز تبدیل نرخ لیره از شش تومان به هفت قران به دوازده تومان و هشت قران زندگى عمومى ما هم در سراسر کشور رو به ترقى و گرانى گذاشت (صحیح است) به طورى که ساعت به ساعت جامعه و دولت را در تحت تأثیر قرارداد مجلس شوراى ملى یک موقع متوجه شد که اشتباهى شده و براى علاج ضمن یکى از قوانین تبصره‌ای گذراندند که کارخانه‌جات و صاحبان حرف و صنایع از مشاغل و کارهاى خودشان نتیجه و فایده‌ای (درست خاطرم نیست) صدى دوازده یا صدى هیجده نباید بیشتر ببرند (صادقى - صدى دوازده) صدى دوازده بود بسیار خوب البته مجلس شوراى ملى تصور کرده که با این قوانین می‌تواند هزینه زندگى را پایین بیاورد یا متوقف بکند و البته این قانون که خود به خود اجرا نمی‌شد براى اجرا می‌بایست متصدیان امر اهتمام بورزند متأسفانه زمامداران امور اجتماعى این کشور در مناطق محتلفه این مملکت به جاى این که نظارت قطعى براى اجراى قانون داشته باشند چشم‌های خودشان را هم گذاشتند و اجازه دادند که صاحبان کارخانه‌جات و یک عده از سوداگران و تجار بیگانه که به این مملکت رو آورده بودند و خداوند این مملکت را براى آنها بهشت برین خلق کرده بود هر چه دل‌شان می‌خواهد بر قیمت اجناس بیفزایند به طورى که هر متاعى که دو قران ارزش داشت بدون مبالغه به پنج تومان فروش می‌رفت، قبل از قضایاى شهریور ماه براى این که بتوانیم بیشتر از احتیاجات خودمان را در داخله مملکت تهیه بکنیم در مقام وارد کردن مقدار زیادى کارخانه‌جات ضرورى و مورد حاجت کشور برآمدیم و همچنین دولت تشویق کرد که مردم و تجار و سرمایه‌داران هم از کار دولت پیروى بکنند و آنها هم کارخانه‌جاتى وارد کنند. مقدارى

+++

کارخانه به این مملکت وارد شد که الان هم چندین دستگاه کارخانه نخ‌ریسى در اصفهان داریم یک کارخانه نخ‌ریسى در یزد است یک کارخانه نخ‌ریسى شاید در بوشهر باشد، یکى در مشهد است، دو سه کارخانه در مازندران است و یکى در سمنان است نابراین استدعا می‌کنم در این موضوع مخصوصاً آقاى دکتر سجادى توجه بفرمایند البته این کارخانه‌جات عهده دارند که نخ احتیاجات کشور را تهیه و تدارک بکنند و بازار را از ورود نخ از خارجه بى‌نیاز بکنند و تسلیم صاحبان صنعت بکنند در تمام این مدت نخى که در تمام کارخانه‌جات تهیه شده با این که حقوقات کارخانه‌جات بى‌اندازه از مقدار عادى حقوق اضافه گشته و مثلاً یک مهندسى که باید صد تومان حقوق بگیرد به او هزار تومان پرداختند، یک کارگرى که اجرت روزانه او می‌باید پنج تومان باشد 15 تومان پرداخته شده در تمام این مدت و در این زمان قیمت یک بقچه نخ که از کارخانه درمی‌آید از 18 تومان الى 22 تومان تجاوز نکرده است ولى در تمام این مدت همه کارخانه‌جات نخ بقچه‌ای 18 تومان را در این کشور به بقچه‌ای 130 تومان، 120 تومان، 90 تومان، 80 تومان، و اخیراً هم به 70 تومان فروختند (صحیح است) نتیجه این عمل این شده که زندگانى به همین نسبت چندین و صنایع که با به کار بردن این نخ‌ها می‌بایست جامعه این کشور را نگهدارى و حفظ بکنند و زندگانى خودشان را هم تأمین بکنند یکى بعد از دیگرى از دست رفتند بنده نقاط دیگر را اظهار نظر نمی‌کنم مثلاً شهر مشهد به تحقیق شاید دو هزار دستگاه کارخانه قالى بافى در خود مشهد باشد و بهترین فرش مشهد که ممتازترین فرش دنیا است قبل از قضایاى شهریور مترى 700 الى 800 تومان بیشتر تجاوز نمی‌کرد ولى بر اثر گرانى این نرخ نخ و سوءاستفاده‌هایی که صاحبان این کارخانه‌جات کردند اولاً کارخانه‌های قالى‌بافى مشهد دو هزار دستگاه‏... (تمنا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند) (نمایندگان - بفرمایید آقا) چون من براى این عرض می‌کنم که یک نتیجه‌ای حاصل شود بود البته منظورى ندارم. دو هزار دستگاه شاید به چهل دستگاه در مشهد رسید و همچنین مقدار زیادى از شعر‌باف‌ها و پارچه‌باف‌ها به واسطه گرانى از بین رفتند و یک پول هنگفت و رایگانى توى جیب یک عده معدودى رفته است در صورتى که جمع کثیرى اهالى این مملکت سائل به کف و از هستى ساقط شدند (صحیح است) تفاوت این موضوع چیز کوچکى نبوده بنده در چند ماه قبل که از مشهد و از باقى نقاط کشور به من مراجعه شد و شکایات متعدده کردند مخصوصاً به آقاى دکتر سجادى مراجعه کردم و ایشان هم در مقام عمل برآمدند یک روز خودشان گفتند در مقام علاج‏ برآمدم و این کار را کردند در وزارت پیشه و هنر نرخ نخ راحساب کردند با جمیع منافعى که صاحبان کارخانه‌جات براى خودشان حساب می‌کردند از قرار بقچه‌ای 47 تومان و این بقچه 47 تومان را آقا نرخ رسمى قرار گذاشتند که در تمام مملکت به فروش رسد ولى زیر بار نرفتند چرا زیر بار نرفتند؟ به طورى که آقاى دکتر هم می‌گفتند، گفتند این نرخ 47 تومان نسبت به نرخ قبل روزى سیصد هزار تومان شاید تفاوت حساب در شهر اصفهان تنها است، بنده یک مرتبه دیگر هم در مجلس شوراى ملى عرض کردم که بین این اشخاصى که زندگى عمومى کشور را تا این درجه ترقى دادند و بالا بردند با سارقینى که گردنه‌ها را می‌گیرند و مردم را لخت می‌کنند به اعتقاد من فرقى نیست (صحیح است) (حائرى‌زاده - آنها بدترند) آنها شاید حقیقتاً از نظر اکل میته و به واسطه کمال احتیاج در سر گردنه یک سرقتى را مرتکب می‌شوند اما این آقایان با فراغت خاطر و آسودگى در شهرها نشسته‌اند و به لخت کردن مردم مشغول هستند و به هیچ وجه من الوجوه این کشور بیچاره بازپرسى و بازرسى نداشته است و به واسطه این که دست و بال آقایان هم بى‌اندازه وسیع بوده غالباً هم مأمورین را با دادن رشوه و یا دادن پول از انجام وظایف خودشان باز داشته‌اند (صحیح است) اشخاصى که در روز سیصد هزار تومان تفاوت عمل براى آنها باشد مضایقه ندارند وقتى که کار براى آنها سخت بود عایدات دو روز یا سه روز خودشان را صرف تقدیم متصدیان امر و حق السکوت آنها بکنند کما این که در این مدت دادند و زندگى این مملکت به این کیفیت بالا رفته (صحیح است) و یکى از قدم‌های اساسى براى پایین آوردن نرخ زندگى این است که بایستى یک اشخاص پاک و درستکار و باایمان و با شهامت و باجربزه در رأس این امور حساس گذاشته بشوند که جمیع این صاحبان مکاسب را بخواهند و اجناس آنها را در تحت حساب و دقت قرار بدهند با یک منفعت عادله صدى بیست، صدى سى، صدى صد براى آنها اجازه بدهند و بیشتر از این حق ندارند (احسنت) بنده به جرأت عرض می‌کنم مثلاً در تمام این مدت جنگ این پارچه‌هایی که الان در خیابان اسلامبول فروش می‌شود پارچه‌ای که از انگلستان وارد می‌شود همین پارچه تن بنده از مترى دو پوند قیمتش هیچ وقت تجاوز نکرده که 23 تومان سابق باشد ولى همین مترى 23 تومان سابق را این‌ها مترى دویست تومان فروش کردند مترى 180 تومان فروش کردند مترى 150 تومان فروش کردند الان هم مترى 150 تومان فروش می‌کنند (صحیح است) همین پارچه‌هایی که از کارخانه‌جات داخلى به دست می‌آید به راستى قبول بکنید که از مترى 6 تومان 7 تومان قیمت و اجرت او تجاوز نکرده در مترى 60 و 70 تومان به بازار عرضه کرده و فروش می‌کنند این براى این مملکت ننگ است که یک عده قلیلى بیایند جمع کثیرى را مورد استثمار و بهره‌بردارى قرار بدهند و این مردم فقیر و بینوا و بدبخت بشوند (صحیح است) به راستى امروز وجه شباهتى بین زندگانى افراد این مملکت و افراد شهر تهران با نقاط دیگر موجود نیست (صحیح است) اگر یک کسى ایران را ندیده باشد و آشنا نباشد او را ببرند به بندرعباس و بعد بیاورندش به تهران به هیچ وجه نمی‌تواند قبول کند که بندرعباس هم جزو ایران است براى این که هیچ شباهتى ندارد (صحیح است) البته از این موضوع صرفنظر می‌کنم وحالا راجع به بودجه قدرى اگر اجازه بفرمایید لازم می‌دانم بحث کنم (بفرمایید) آخرین مرتبه‌ای که راجع به بودجه بنده صحبت کردم گمان می‌کنم در اسفند ماه 1323 بود که همین طور دو دوازدهم در مجلس مطرح بود بنده در اینجا پشت تریبون مجلس شوراى ملى عرض کردم که متأسفانه امساى یعنى سال 23 این کشور از بودجه تفصیلى محروم شده و با وضعى که کار مملکت و دستگاه دولت به خود گرفته من امیدوار نیستم که امسال هم بودجه تفصیلى به مجلس بیاید و حتى سال بعد هم از بودجه تفصیلى محروم خواهیم بود و جناب آقاى وزیر دارایى که گمان می‌کنم در آن موقع آقاى اردلان بودند در مجلس حاضر بودند از پایین به من فرمودند چراى و خیلى دلم می‌خواست که تشریف می‌داشتند حالا من به عرض‌شان برسانم که پیش‌بینى من صحیح بود و چراى ایشان بدون مطالعه زیرا که من از روى یک دقتى تشخیص دادم که دستگاهى ایجاد شده براى این که همه‏ امور این مملکت ما فلج بشود و ما را هم از بودجه محروم بدارد کما این که از سال 1322 به این طرف بودجه تفصیلى به مجلس شوراى ملى نیامد (صحیح است) بودجه اساسی‌ترین موضوع مملکتى است و پایة جمیع اصلاحات این کشور و هر کشورى به اعتقاد بنده روى بودجه آن کشور است (صحیح است) اگر ما موفق بشویم بودجه خودمان را منظم بکنیم می‌توانیم در سایه انتظام بودجه آسایش تام وتمام براى جمیع اهالى این کشور برقرار بکنیم و اصلاحات بسیار اساسى از نظر الا هم فلاهم براى این کشور در نظر بگیریم و احتیاجات خودمان را به وسیله انتظام بودجه رفع بکنیم (صحیح است) ولى متأسفانه و بدبختانه چندین سال است که این مملکت از بودجه محروم است و تمام احتیاجاتش با یک دوازدهم گذشته و امسال هم به صورت یک دوازدهم می‌خواهند برگذار کنند و من امیدوار نیستم که سال آتیه هم بودجه تفصیلى به مجلس شوراى ملى بیاید یعنى بودجه تفصیلى را بتواند به مجلس شوراى ملى تصویب بکند ولى انشاء‌الله تعالى آرزومند هستم که آتیه برخلاف این نظر بنده پیش بیاورد و بودجه تفصیلى بیاید به مجلس شوراى ملى بنده راجع به بودجه بحث بسیار مفصلى داشتم و لهذا در نظر گرفته بودم و به یک قسمت از بیانات آقاى دکتر مصباح‌زاده جواب عرض بکنم ولى به واسطه امرى که جناب آقاى دکتر شفق و آقاى امیر اشرف افخمى به بنده فرمودند که در یک موضوع بخصوص اظهارى نکنم و سکوت را از دست ندهم ناچار اطاعت امر آقایان را می‌کنم و در این موضوع هم براى آقایان سه دوازدهم بودجه‌ای را که می‌خواهند تصویب بکنید و کار دولت را راه بیندازید باید بدانید که این سه دوازدهم بودجه یعنى سه دوازدهم چه چیز؟ (صحیح است) و به اعتقاد بنده اگر به قانون اساسى مراجعه بشود قانون اساسى ما بزرگترین اختیارات را به نمایندگان مجلس شوراى ملى داده و شاید اختیارات نمایندگان مجلس شوراى ملى را در کشور ایران هیچ مقام دیگرى ندارد (صحیح است) و از همه اختیارات مهم‌تر اختیاراتى است که در موضوع بودجه قانون اساسى به عهده نمایندگان کشور محول داشته و مقید بوده که نمایندگان کشور دقت بکند که در هر سال چى از مردم گرفته می‌شود و آنچه گرفته می‌شود براى مصالح مردم مصرف شود حالا با توجه به این موضوع اجازه می‌خواهم بنده موضوع بودجه را به عرض آقایان

+++

برسانم (بفرمایید) اولاً این بودجه‌ای که تقدیم شده از دوجهت ناقص است اول این که بودجه تمام مملکت نیست وبودجه صنعتى که امروز در بانک صنعتى تقریباً متمرکز شده است بودجه اقتصادى ما می‌بایست ضمیمه این بودجه باشد و ضمیمه این بودجه نشده در صورتى که اگر عواید اقتصادى و عواید کارخانه‌جات ما به حساب بودجه بیاورند به اعتقاد بنده در سال رقم عایدات ما از بابت کارخانه‌جات از چهارصد میلیون تومان باید تجاوز بکند و متأسفانه و بدبختانه این عواید مملکت به واسطه عدم مراقبت متصدیان امر نفله شده و بین یک عده مخصوص معدودى تقسیم شده و به نفع آنها تمام شده و همین حالا هم دارد تمام می‌شود. غیر از عواید کارخانه‌جات بودجه راه‌آهن است به طورى که آقاى دکتر معظمى هم تصدیق فرمودند حتماً بودجه راه‌آهن می‌باید ضمیمه بودجه عمومى تقدیم مجلس شوراى ملى بشود (صحیح است) اگر بودجه راه‌آهن تقدیم مجلس شوراى ملى شود و مورد توجه قرار بگیرد به اعتقاد بنده ما موفق خواهیم شد که در هر سال بین 20 الى 30 میلیون تومان از مؤسسه راه‌آهن نفع خالص به دست بیاوریم (صحیح است) و این نفع حالا به عقیده بنده به کلى از بین رفته و نفله شده است به واسطه لاقیدى متصدیان امر (صحیح است) و به واسطه این که مجلس شوراى ملى نخواسته و توجه نکرده که بودجه راه‌آهن هم به مجلس بیاید (مکى - یک ماده واحده‌اى بنده پیشنهاد می‌کنم) انشاء‌الله، بودجه کنونى که مربوط به بودجه 26 است شامل دو قلم است یک قلم درآمد و یک قلم خرج درآمد را بنده قلم به قلم عرض می‌کنم و مخارج را هم بنده قلم به قلم از روى بودجه می‌خوانم و عرایض خودم را تمام می‌کنم، درآمد می‌گوید مالیات املاک مزروعى 150 میلیون تومان طبق یکى از مواد قانون اساسى هیچ مالیاتى برقرار نمی‌شود مگر به حکم قانون (صحیح است) (نبوى - جرم است) و راجع به مالیات اراضى به هیچ وجه من الوجوه مجلس شوراى ملى مالیاتى تصویب نکرده است و قانونى‏ از مجلس نگذشته است (فرامرزى - خلاف بین قانون است) و متصدیان امر اعم از شخص وزیر دارایى و امناى دارایى و مأمورین وصول شریک جرم می‌شوند و مستحق تعقیب و مجازات هستند و به هیچ وجه من الوجوه عذرى در مقابل محکمه و قانون نخواهند داشت (سزاوار - فایده‌ای ندارد دارند می‌گیرند و مردم را به چوب بسته‌اند) خوب ولى این جرم است مرتکب جرم شده‌اند و این‌ها مستحق تعقیب هستند و به هیچ وجه من الوجوه جواب هم ندارند و بایستى این عمل را از همین حالا موقوف بکنند، ما در این عهد به جایى رسیده‌ایم که بایستى به سیستم زمان مرحوم حاج میرزا آقاسى مالیات وصول بکنیم و براى هر دهى عده‌ای ژاندارم و مأمورین مالیه به جان مردم و رعیت بدبخت بیندازیم که 4 شاهى بخواهند وصول شود، تمام این‌ها برخلاف قانون است و حتماً باید از این مالیات ظالمانه صرفنظر بشود و از همین فردا وزیر دارایى مکلف هستند دستور موقوف شدن مطالبه مالیات ارضى را به جمیع امنا و مأمورین دارایى صادر کنند و الا من صریحاً اینجا عرض می‌کنم که ایشان را تعقیب خواهم کرد (صحیح است) در موضوع مالیات بر درآمد و حق تمبر 510 میلیون ریال مالیات بر ارث  و نقل و انتقالات شش میلیون و پانصد هزار ریال مالیات مستغلات 30 میلیون ریال. مالیات مستغلات هم که فعلاً گرفته می‌شود مجوز قانونى ندارد و این مالیاتى است که برخلاف قانون گرفته می‌شود و این مالیات خلاف هم حتماً باید متروک بشود، البته اگر دولت لازم می‌داند که از مردم مالیات اخذ بشود بایستى قانون به مجلس شوراى ملى بیاورد، اگر مجلس تصویب کرد آن وقت بایستى اجرا بشود ولى تا زمانى که مجلس تصویب نکرده است و چنین قانونى نیامده است این هم خلاف قانون است و بایستى موقوف بشود، مالیات نفت و بنزین دویست میلیون ریال، به اعتقاد بنده عوارضى که از نفت و بنزین گرفته می‌شود این عوارض هم برخلاف قانون و به اضافه فوق‌العاده ظالمانه و بى‌اندازه زیاد است و سطح زندگانى را هم این عوارض بالا برده است زیرا که در ازای هر بیست لیتر نفت کمپانى نفت ایران و انگلیس به بیست ریال و ده شاهى فروش می‌کند و بر هر بیست لیتر نفت 16 ریال عوارض تعلق می‌گیرد که تقریباً نرخ هر 20 نفت 36 ریال شده و هر 20 لیتر بنزین را کمپانى نفت ایران و انگلیس 34 ریال فروش می‌کند و بر هر 20 لیتر بنزین دولت عوارض 44 ریال دریافت می‌کند که عوارض دولت با قیمت بنزین که کمپانى دریافت می‌کند براى هر 20 لیتر 78 ریال می‌شود در صورتى که قیمت واقعى 34 ریال است و 44 ریال بر هر بیست لیتر بنزین عوارض گرفته می‌شود در هر صورت این عوارض از هر 20 لیتر بنزین فقط در حمل و نقل مملکت تأثیر دارد و کرایه‌ها را گران می‌کند و بالنتیحه زندگى بالا می‌رود (صحیح است) (رضوى - بودجه دولت از کجا بگذرد؟) بلى بایستى قانون بیاورند مالیاتش را بگیرند، مالیات وصول کنند مالیات رسومات و متفرقه و سود شرکت‌های نوشابه‌سازى 120 میلیون ریال مالیات ذبایح و متفرقه 6 میلیون ریال حق‌الثبت وسایل بارکشى غیرموتورى و مالیات دوچرخه سه میلیون ریال درآمد متفرقه غیرمستقیم 13 میلیون ریال درآمد انحصار تریاک از معاملات با خارجه 30524149 ریال بنده به مناسبت این رقم درآمد تریاک عرایضى دارم که عرض می‌کنم و استدعا می‌کنم که رفقا عرایض بنده را استماع بفرمایند و توجه داشته باشند به آنچه که عرض می‌کنم، یکى از کارهاى بسیار مفید و خوبى که در سال گذشته شد اقدامى بود که دولت براى جلوگیرى از مصرف و استعمال تریاک در داخله کشور ایران کرد (صحیح است) و این یکى از اقدامات بسیار مفید پسندیده است که به اعتقاد بنده بزرگترین بلایى که افراد ایران ممکن است به آن مبتلا بشوند استعمال تریاک است که واقعاً کسانى که تریاکى هستند این‌ها از زندگانى از کار از حیثیت ساقط هستند (صحیح است) و باید این‌ها را واقعاً از این سهم مهلک نجات بدهند (صحیح است) و بنده نسبت به این تصمیم و اقدام دولت گذشته نهایت خوشوقتى را دارم و اینک هم که فرصت پیدا کردم تشکر می‌کنم و یکى دو نفر از رفقاى عزیز ما هم در این مجلس صحبت کردند گمان می‌کنم یکى از آقایان آقاى دکتر طبا بوده‌اند و یکى هم آقاى دکتر ملکى که از هر دوى این وجود محترم هم که با نهایت حسن‌نیت در این موضوع بیاناتى فرمودند بایستى تشکر کرد و بیانات آقایان حقیقتاً حاکى‏ از صفاى نیت و نوع‌خواهى و ایران دوستى بوده و هست (صحیح است) یک موضوع را هم من بایستى به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم که زراعت تریاک در ایران براى مصرف و استعمال داخلى هیچ وقت نبوده و نیست (صحیح است) همیشه زراعت تریاک در ایران براى خدمت به عالم بشریت و تسکین آلام بشریت و براى صادرات بوده براى این که ما همیشه تریاک خودمان را در گذشته صادر می‌کردیم و تسلیم مؤسسات علمى دنیا می‌کردیم و یک مقدار مؤثر و مهم دواجات کنونى دنیا با اختلاط تریاک به وجود می‌آید (یک نفر از نمایندگان - این را قبول نمی‌کنند) موضوع تریاک و زراعت آن در کشور ما فقط و فقط براى این نیت بوده و پیش از ما ممالک دیگرى هم بوده و هستند که همین طور زراعت تریاک را براى همین منظور به وجود آورده‌اند و هنوز هم از دست نداده‌اند و از آن جمله بنده مضایقه ندارم عرض کنم یکى دولت ترکیه است که الان مقدار زیادى به عمل می‌آورد دولت روسیه است در قفقاز که مقدار زیادى تریاک به عمل می‌آورد دولت افغانستان است که جناب آقاى نجم به خوبى اطلاع دارند چون مدتى در آنجا تشریف داشته‌اند و یک مقدار هم در پنجاب زراعت تریاک می‌شود که الان هم هست آقایان تحقیق بفرمایید ببینید چه مقدار الان مؤسسات علمى دنیا احتیاج به تریاک دارند و از موقعى که این صحبت‌ها در ایران شده تریاک‌های ترکیه و ممالک دیگر جانشین تریاک ایران شده و این بازار را براى خودشان به دست گرفته‌اند (دکتر طبا - به قدرى مصرف داخلى زیاد است که به خارج چیزى نمی‌رسد آنها تریاکى ندارند) بنده قبول دارم (دکتر طبا - ولى پیشنهاد بفرمایید که کسى دیگر تریاک مصرف نکند) اینحا که جاى بحث نیست شما اجازه بفرمایید خودتان فرصت دارید باید تشریف بیاورید اینجا حرف‌تان را بزنید ما آقا با یکدیگر که لج و لجبازى نداریم این یک موضوع مهم و حیاتى کشور است ما می‌خواهیم اینجا حل بکنیم (صحیح است) بنده عرض می‌کنم براى استعمال و مصرف داخلى هر تدبیرى که می‌خواهید بفرمایید ما با شما موافق هستم (صحیح است) شما قانون بگذرانید که اگر تریاکى دیدید و یک تریاکى پیدا شد حتى از جمیع حقوق مدنى محروم شود من با شما موافقت می‌کنم (صحیح است) شما قانونى بگذرانید که جنازه تریاکى را نیز تشییع نکنند، تریاکى را به قبرستان‌های عمومى راهش ندهند (صحیح است) و تریاکى را اصلاً از جامعه طرد کنند من با تمام این‌ها موافق هستم اما به طورى که عرض کردم ما زراعت تریاک را براى استعمال و مصرف داخلى نداشتیم، این یک رقم صادرات بود، و آن هم براى تسلیم به مؤسسات علمى دنیا و براى تقدیم به عالم انسانیت و طب بوده و هست در ازای زراعت تریاک سالى صد میلیون تومان پول چندین میلیون خانوار زارع ایرانى اعاشه کرده (صحیح است) و الان آنها به بدترین روز از سال گذشته افتاده‌اند (صحیح است) آقاى دکتر معظمى از حوزه انتخابیه خودشان اطلاعات کافى دارند و تمنا دارم که در اینجا مضایقه از حقیقت‌گویى نفرمایند که در موقعى که در زارعت تریاک در گلپایگان موقوف شده چقدر وضعیت زارعین و رعایاى گلپایگان بد شده اما زراعت تریاک و مصرف تریاک دو تا است (صحیح است) به هیچ

+++

وجه من الوجوه زارعین تریاک آلوه به استعمال تریاک نیستند، شما به سمیرم تشریف ببرید به جهرم تشریف ببرید به فسا تشریف ببرید به کاشمر و خراسان تشریف ببرید، یک تریاکى در این نقاط نیست (صحیح است) به اضافه در سرزمین لرستان و کوه‌های لرستان جز تریاک زراعتى به عمل نمی‌آید، و تمام زندگى جامعه لرستانى در سایه زراعت تریاک تأمین می‌شود (کشاورز صدر - چهارصد هزار نفرند) بنده از دولت استدعا می‌کنم که براى منع استعمال داخلى هر تدبیر سختى که لازم می‌دانند بیندیشند و هر قانون شدیدى را که فکر می‌کنید به مجلس پیشنهاد بکنید من قول شرف می‌دهم اولین کسى هستم که رأى بدهم و نهایت جدیت را هم خواهم کرد که این قانون به تصویب برسد (صحیح است) اما مصرف داخلى با زراعت تریاک دو تا است زراعت تریاک همیشه براى صادرات بوده باید این صادرات دوام داشته باشد منتها در تحت نظر و مراقبت مأمورین دولت (دکتر بقایى - اول کارمندان تریاکى را از ادارات بیندازند بیرون و الا هیچ فایده‌ای ندارد) (دکتر طبا - چه مانعى دارد آقا که که چیز دیگر بکارند) الان آقاى وکیلى که از آمریکا تشریف آورده‌اند اطلاعاتى نسبت به‏ وضعیت آمریکا و احتیاجى که آن سرزمین به تریاک داشته و این که چطور تریاک ترکبه بازار آمریکا را به خود گرفته (حاذقى - تریاک ایران 4 سال است که در انبار خوابیده ‌است چرا صادر نمی‌کنند؟) تقریباً سالى سه هزار صندوق صادرات تریاک داشته و براى هر صندوقى 1400 دلار وارد این مملکت می‌شد و این بهترین عایدات رعایاى فقیر و بدبخت ایران بود، که امروز محروم شده‌اند بنده از آقایانى که در این عرایض مختصر تردیدى داشته باشند تمنا می‌کنم با خرج بنده قبول بفرمایید یک مسافرتى به لرستان، یک مسافرتى به گلپایگان، یک مسافرتى سمیرم و جهرم و فسا به خرج من بکنند و برگردند، اگر عقیده شما تغییر نکرد و عقیده شما جانشین این عقیده بنده نشد آن وقت بنده حاضرم که عقیده خودم را عوض بکنم (مسعود ثابتى - آقاى محمود محمود اطلاع زیادى دارند) البته همه آقایان اطلاع دارند، عرض کنم موقعى که کمیسیون بودجه تشکیل شد کمیسیون تصمیم گرفت که ملاک رسیدگى و عمل را بودجه سال 24 قرار بدهد و روى بودجه سال 1324 عمل بکند منتها اگر در موارد مخصوصى دولت یک احتیاجاتى پیدا بکند آن موارد و احتیاجات را به طور فوق‌العاده دولت اظهار بکند و کمیسیون هم موافقت خواهد کرد براى این موضوع چندین جلسه کمیسیون انعقاد یافت و ابتدا کمیسیون بودجه مصادف با بودجه نخست وزیرى شد و رأى داد که بودجه نخست وزیرى رقمش تبدیل به بودجه 1324 بشود دولت هم موافقت کرد و رقم دیگر که عبارت از بازرسى نخست وزیرى بود کمیسیون نتوانست موافقت بکند و آن به کلى حذف شد (نبوى - بسیار کار خوبى کرده‌اند) بعد از این دو قلم دولت جدید به کمیسیون آمدند و تقاضا داشتند براى این که چرخ‌های دولت به کار بیفتد و در کار آنها وقفه‌ای پیدا نشود خوب است کمیسیون موافقت بکند که سه ماهه آخر سال به صورت سه دوازدهم بگذرد و البته دولت هم در این مدت با فرصت مطالعه خواهد کرد و مطالعاتش را براى تنظیم بودجه سال 1327 تکمیل می‌کند و به مجلس پیشنهاد خواهد کرد (صحیح است) البته کمیسیون بودجه هم که اکثراً منظور و مقصودشان موافقت با دولت و کار دولت بود با این نظر موافقت کردند و خبرى که براى سه دوازدهم تهیه کردند چاپ شد و به عرض آقایان رسید ولى باید آقایان بدانند که این سه دوازدهم شامل چه مخارجى است که پرداخت می‌شود حالا موضوع درآمد را که کمیسیون بودجه باید رویش رسیدگى بکند به هیچ وجه من الوجوه در کمیسیون بودجه این موضوع رسیدگى نشد و یکى از اهم وظایف کمیسیون و از اهم وظایف مجلس رسیدگى به اقلام عایدات است که به طوى که عرض کردم قانون اساسى هم مکلف است و ملزم کرده است نمایندگان مجلس شوراى ملى را که هر سال توجه و دقت مخصوصى داشته باشند که چه از مردم گرفته می‌شود و به چه کیفیت صرف می‌شود، حالا براى رسیدگى در کمیسیون دقت و مجال نبود و یقین دارم وقتى که کمیسیون این دقت و رسیدگى را نکرد مجلس شوراى ملى به طریق اولى این رسیدگى و دقت را نخواهد کرد و متأسفانه و بدبختانه اولین وظیفه از دست می‌رود ولى بنده لازم می‌دانم که خاطر مجلس را از رقم مخارج که در سال 26 باید بشود مستحضر بدارم، به طورى که در بودجه نوشته شده بنده می‌خوانم با مقایسه سال 1324، اول بودجه وزارت دربار در سال 1324 بوده 7792460 ریال و در سال 1326 شده 20 میلیون ریال در این دو سال بر بودجه وزارت دربار افزوده شده 12207540 ریال بودجه هیئت وزیران 4530000 در 26 پیش‌بینى شده و در سال 1324 - 3312084 ریال بوده و 1217916 ریال افزایش یافته وزارت کار و تبلیغات و اداره رادیو و خبرگزارى پارس در بودجه سال 1326 - 42586840 ریال پیش‌بینى شده در سال 1324 - 3200000 ریال بوده و 39386 هزار ریال در سال 1326 بر او افزوده شده است این را عرض می‌کنم براى این که جناب آقاى قائم مقام مستحضر باشند و بدانند که روى چه رقمى براى سه دوازدهم رأى می‌دهند و بدانند که چطور ایشان مسئولیت الهى دارند و به اعتقاد من اگر متوجه ارقام باشند از نظر مصالح مملکت عیبى ندارد که روشن بشوند بنده در کمیسیون بودجه هم گفتم که وزارت کار و تبلیغات طبق قانون اساسى از نظر مجلس شوراى ملى رسمیت ندارد (صحیح است) براى این که صریح قانون اساسى است که هیچ وزارتخانه‌ای تأسیس نمی‌شود مگر این که قانون آن مثلاً از مجلس شوراى ملى بگذرد (صحیح است) البته در ایام فترت و در نبودن مجلس شاید نظر به‏ یک مصالحى رئیس دولت مقتضى و صلاح دانست که وزارتخانه‌ای به نام وزارت کار ایجاد شود اما وقتى که مجلس باز شد همان رئیس دولت دیگر آن ضرورت را احساس نکرد و از وزارت کار موقع معرفى دولت خودش به مجلس اسمى نبرد (مکى - قانون کار بایستى تصویب شود) این به وزارت کار مربوط نیست، بنده از اشخاصى هستم که شاید با وزارت کار مخالفتى نداشته باشم اما از نظر اصول معتقد هستم مادامى که وجود یک چنین وزارتخانه اى را قانون اجازه نداده (صحیح است) بودجه آن نباید جزو بودجه بیاید (فرامرزى - اسم مصلحت آن روز هم مجوزش نمی‌شود) (صحیح است) صحیح است اسم مصلحت آن روز هم به قول جنابعالى مجوزش نمی‌شود و به اعتقادمن این رقم باید حذف شود 42586840 ریال فى المجلس از این بودجه بایستى حذف شود (صحیح است) دولت اگر وزارت کارى لازم دارد باید لایحه‌اش را بیاورد اگر تصویب کرد تشکیل می‌شود اگر تصویب نکرد خداحافظى می‌کند، بودجه وزارت جنگ در سال 1324،1200000000 ریال بوده و در سال 1325، 166000000 ریال اضافه شده است و در سال 1326 - 1366000000 ریال بوده است، راجع به وزارت جنگ مطالب بسیار زیادى داشتم و دارم به خودم قرار گذاشته بودم که موقع طرح بودجه به عرض مجلس شوراى ملى برسانم ولى به احترام سپهبد یزدان‌پناه در این موضوع هم ذکرى نمی‌کنم، کارخانه تسلیهات ارتش 48 میلیون ریال خرید ساز و برگ و تدارکات 64 میلیون ریال، مخارج سربازگیرى 1400000 ریال وزارت کشور 59 میلیون 250000 ریال در 26 بوده در سال 1324 - 35444000 ریال بوده بر او افزوده شده در سال 1326 - 23806000 ریال ژاندارمرى کل کشور در سال 1324 بوه 398246100 ریال و در سال 1326 - 568075000 ریال بر او افزوده شده در 26 - 169828900 ریال شهربانى کل کشور در سال 1324 بوده 237000000 ریال در سال 1326 - 407000000 بنابراین 170 میلیون ریال بودجه به شهربانى علاوه شده. اداره کل آمار و ثبت احوال در سال 1324 - 40092740 ریال در سال 1326 - 49200000 ریال بوده است و بنابراین 9107000 ریال بر بودجه آمار افزوده شده است، وزارت بهدارى 202984000 ریال و نسبت به سال 1324 52199500 ریال بر بودجه وزارت بهدارى افزوده شده است (حاذقى - کار بسیار خوبى بوده است) بلى کار بسیار خوبى است ولى اگر این بودجه و این رقم به مصرف بهدارى تمام کشور برسد اما این بودجه و این رقم فقط و فقط در شهر تهران مصرف می‌شود (صحیح است) و بنده به آقایان عرض می‌کنم هیچ یک این بودجه هم براى جمیع ایالات و ولایات کشور مصرف نمی‌شود. یک عده زیادى از آقایان دکترها و اطبا که هر یک از آنها می‌بایست در روز چند صد نفر آدم را از مرگ نجات بدهند و این‌ها باید داراى مطب باشند و به معالجه بپردازند در وزارت بهدارى جمع شده‌اند، پشت این میزها جمع شده‌اند از صبح تا شب نه مریض می‌پذیرند و نه معالجه می‌کنند (صحیح است) و همین طور استفاده از تحصیلات‌شان به رایگان دارد از دست می‌رود و وجود آنها عاطل و باطل می‌شود (حاذقى - نه دهم اطبا در تهران هستند) بنده بسیار موافق هستم که بر بودجه بهدارى اضافه شود و کمک بشود ولى در صورتى که حقیقتاً مردمان این مملکت به نتیجه برسند. بنده به آقاى دکتر لقمان‌الملک عرض می‌کنم در صحراى ترکمن تشریف

+++

بیاورند به راستى صدى هشتاد مردم آنجا مبتلا به سیفلیس هستند و این‌ها یک قرص آسپرین هم پیدا نمی‌کنند که حقیقتاً براى خودشان مصرف بکنند بنده در تابستان سال گذشته دیدم بیشتر از صد هزار نفر در خراسان از تب راجعه فوت کرد و از دوا و طبیب ابداً خبرى براى آنها نیست جمیع این بودجه صرف تهران می‌شود (صدر‌زاده - همه شهرستان‌ها این طور است) اگر آقاى وزیر بهدارى توجه نفرمایند که بودجه وزارت بهدارى را به تناسب بین تمام ولایات تقسیم بکنند بنده به آقا عرض می‌کنم که در سال آتیه با بودجه آن وزارتخانه جداً مخالفت خواهم کرد و جلویش را در مجلس خواهم گرفت وزارت دادگسترى در سال 1326 بالغ بر 105074000 ریال بودجه‌اش می‌شود و در سال 1324 - 64324163 ریال بوده و بنابراین 40 میلیون ریال تقریباً بر بودجه وزارت دادگسترى افزوده شده است (صحیح است) به اعتقاد من بودجه وزارت دادگسترى اگر باز هم اضافه شود حرفى نیست و ضررى ندارد (صحیح است) و جا دارد براى این که این مملکت تشنه عدالت است و احتیاج به عدالت دارد و خوشبختانه حسن انتخاب هم براى وزیر دادگسترى شده (صحیح است) و از اشخاصى که شایستگى براى اشتغال این مقام را دارند به اعتقاد بنده آقاى سرورى هستند (صحیح است) که خطیرترین مشاغل و وظایف را ایشان تعهد کرده‌اند و امیدوارم به طورى که این وظیفه خطیر حکم می‌کند ایشان انشاءالله انجام بدهند و بدانند که اگر بتوانند براى این مملکت تأمین قضایى ایجاد بکنند و هیچ وظیفه دیگرى دولت انجام ندهد بر جمیع وظایف دولت این وظیفه ترجیح دارد (صحیح است) و من امیدوار هستم که جمیع مساعى خودشان را جناب آقاى وزیر دادگسترى براى اصلاح دادگسترى مصروف بدارند یکى از وسایل اصلاح دادگسترى توجه به حقوق آقایان قضات است در موقع بحث برنامه کابینه جناب آقاى قوام‌السلطنه در این موضوع آقاى کشاورز صدر یک بیانات مفصلى در مجلس شوراى ملى کردند که به اعتقاد بنده جا دارد صورت مذاکرات را جنابعالى بخوانید و به بیانات آقاى صدر توجه بفرمایید که حقیقتاً باید طبق آن بیانات و آن نظریات عمل و رفتار بشود (صحیح است) و آنچه بنده اطلاع پیدا کرد در دیوان عالى کشور هم که قضات صحیح‌العمل و پاکدامن ما در آنجا هستند رقبه‌هاى آنها را نداده‌اند (کشاورز صدر - رتبه‌های 10 را نداده‌اند) (صحیح است) رتبه‌های آنها عملى نشده این را هم آقا باید توجه بفرمایند که موضوع دیوان عالى کشور و رتبه قضات ما در آنجا بایستى صورت صحیحى پیدا بکند و در این موضوع انشاء‌الله نتیجه گرفته شود (صحیح است، آفرین) بله یادداشتى هم به بنده نوشته‌اند و می‌نویسند جنابعالى به قران یاد نموده‌اید که منافع ملت را حفظ نمایید بنابراین اگر نکاتى راجع به بودجه وزارت جنگ قابل ذکر می‌دانید وظیفه نمایندگى سرکار چنین ایجاب می‌کند که آن نکات و نواقص را ذکر فرمایید آقاى دکتر طبا به همان قران قسم است که اگر من می‌دانستم با ذکر این نکات رفع نواقص می‌شود عرض می‌کردم من معذورم که به احترام سپهبد ذکرى نکنم زیرا هر ذکرى هم به اعتقاد من در مجلس مصلحت نیست بعضى چیزها هست که مقتضى است ما از نظر خودمان یک نزاکت‌هایی را هم رعایت بکنیم و البته اگر آقاى سپهبد بخواهند از نظریات بنده و از اطلاعات بنده استفاده بکنند من قول می‌دهم که آنچه اطلاع داشته باشم به رایگان خودم در اختیارشان بگذارم و آرزومندم در موقعى که ایشان وزارت جنگ را اداره می‌کنند ایشان انشاء‌الله آنجا بتوانند یک قدم‌های اصلاحى براى وزارت جنگ بردارند (صحیح است) وزارت امور خارجه 70965000 ریال بودجه او در سال 1326 است و 19453000 بر بودجه وزارت خارجه نسبت به سال 24 افزوده شده است به اعتقاد بنده اگر به بودجه جزء وزارت خارجه مفصلاً رسیدگى شود این رقم براى وزارت خارجه زیاد است و ما در اغلب از ممالک هیچ کارى نداریم و فقط فقط از نظر تشریفات یک نمایندگى‌هایی یک سفارتخانه‌هایی ایجاد کرده‌ایم که شاید کشور ایران در آن ممالک یک نفر تبعه هم نداشته باشد و سالى چند هزار تومان از بودجه این مملکت براى یک اشخاص معدود معین شده که بنده چون رسمم نیست اسم این اشخاص را ببرم براى خاطر آنها این پول را در داخله مملکت و برای اصلاحات لازم و ضرورى این مملکت به مصرف برسانند و خرج بکنند (صحیح است) و من خواهش می‌کنم که این وظیفه وزیر دارایى است همان طور که خرج خانه‌شان و سیاهه خرج خانه خود را مراقبت می‌کنند به همان اندازه در بودجه جمع و خرج کشور که به عهده ایشان محول شده دلسوزى داشته باشند و هر بودجه‌ای رابگذارند جلوشان و قلم به قلم جلوى چشم خود بگذارند و قلم به دست بگیرند و بینى و بین الله آنچه ضرورى و لازم است قبول بکنند و آنچه که ضرورى و لازم نیست قلم نه رویش بکشند اگر این وظیفه را شما انجام دادید به اعتقاد بنده یک مرد شایسته و باشرفى هستید باشرف که البته هستید، ولى البته شایسته براى این مقام خواهید بود و البته نام شما با نیکى در وزارت دارایى برده خواهد شد و اگر این کار را نکردید وزیر عادى هستید، چه عرض کنم بودجه وزارت پست و تلگراف 179603000 ریال و 33653854 ریال بر او افزوده شده (یک نفر از نمایندگان - این که خیلى کم افزوده شده) بودجه وزارت فرهنگ در 1326 - 435712000 ریال و 136547000 ریال بر او افزوده شده بودجه اداره اوقاف سه میلیون ریال وبودجه هزینه دانشجویان اعزامى به خارجه دو میلیون و پانصد هزار ریال، دانشگاه و امور بیمارستان 124729000 ریال شده است، راجع به فرهنگ هم بنده مطالب بسیار زیادى یادداشت کرده بودم که به نظر مجلس شوراى ملى برسانم ولى از نظر امرى که آقایان فرمودند و آقاى ملک هم به من نگاه می‌کنند بنده مجبورم که عرض نکنم و اجازه می‌خواهم با بودن آقاى دکتر سیاسى راجع به امور فرهنگ عرض کنم آقا باید بدانند که بیشتر قرا و قصبات ما از نعمت مدرسه و از نعمت فرهنگ به کلى محروم هستند و بودجه فرهنگ ما بیشترش بیش از حق مرکز در تهران مصرف می‌شود در صورتى که منظور و مقصود ما این طور مقصودمان این بوده که سواد و فرهنگ را براى جمیع طبقات این کشور تعمیم بدهیم و مخصوصاً در دسترس روستاییان و دهاتیان خودمان بگذاریم بنده در مورد دیگر هم گفتم و حالا هم می‌گویم باز هم هر وقت فرصت پیدا کنم خواهم گفت و تذکر خواهم د اد معتقد هستم که باید معارف کشور ایران بر اساس معارف اسلامى گذاشته شود (نمایندگان - صحیح است) زیرا با معارف اسلامى شما موفق خواهید شد که یک عناصر متکى به نفس یک عناصر با شهامت، یک عناصر ساعى و جاهد پرورش بدهید و در غیر این صورت با تقلید از فرهنگ فرانسه و فرهنگ اروپایى شما یک عناصر طفیلى و یک عناصر بیکار و یک عناصر میزنشین براى این کشور به وجود خواهید آوردکه معلوم نیست عاقبت این کشور به کجا خواهند برد (یک نفر از نمایندگان - این برنامه را لغو بکنید آقا) از همه مهم‌تر معتقد هستم که باید اصول و قواعد اسلامى در مملکت ما تدریس بشود و مخصوصاً در موضوع نماز دقت بشود، بنده اعتقادم بر این است که اگر از قواعد و مقررات و اصول و احکام اسلام همه‌اش را شما کنار بگذارید فقط و فقط همان آداب نماز را رعایت بکنید براى تأمین سعادت دین و دنیا کفایت می‌کند (صحیح است) اگر جمیع اصول و مقررات اسلام اصلاً کنار گذاشته شود فقط آداب نماز رعایت بشود این مقصود به عمل می‌آید (نمایندگان - احسنت، صحیح است) وزارت بازرگانى و پیشه و هنر 41097000 ریال در سال 1326 بودجه دارد این وزارتخانه باید به اعتقاد بنده به کلى حذف شود که بودجه قسمت اقتصادى را زودتر به مجلس شوراى ملى تقدیم بکنند بودجه وزارت بازرگانى و پیشه و هنر هم باید ضمن بودجه اقتصادى تنظیم شود و به مجلس شوراى ملى بیاید و بنده نظر به عقیده‌ای که براى کارهاى وزارت پیشه و هنر و بانک صنعتى پیداکردم و به آقاى دکتر سجادى هم یک مرتبه تذکر دادم مضایقه ندارم که اینحا هم عرض کنم اگر بخواهند اصلاحى بکنند باید بدون معطلى حکم انحلال بانک صنعتى و حکم جمیع تشکیلات کارخانه‌جات را صادر بکنند (صحیح است) و بعد از روى کمال بصیرت و دقت تشکیلات صحیحى با اشخاص مناسب با اشخاص صحیح‌العمل، با اشخاص پاک، با اشخاص باایمان، با اشخاص طرف اعتماد و اطمینان در آنجا جاى بدهند و الا با این ترتیب و با این صورت همین طور که در شهریور 20 سالى چند صد میلیون تومان در کارخانه‌جات ما نفله شده است و از بین رفته است و باز هم نفله می‌شود و از بین می‌رود این کشور نمی‌تواند نتیجه از آن بگیرد و به اعتقاد بنده نبودن این کارخانه‌جات بهتر از بودنش است (محمد‌على مسعودى - اخیراً وضع آن جا آقاى امیر تیمور خیلى خوب است این وضعى که فرمودند مال چهار پنج ماه پیش بوده است ولى حالا تغییر کرده است) خوب امیدوار هستم که خوب بشود بودجه وزارت دارایى و دیوان محاسبات و دادسراى دیوان محاسبات به مناسبت اسم دادسرا یک موضوعى به خاطرم رسید که بایستى به جناب آقاى سرورى تذکر بدهم،

+++

اولین قدمی که باید برای تأمین قضایی این کشور بردارید و موظف هستید بردارید به عقیده بنده باید این محاکم متنوعه را به کلی لغو بکنید و از بین بردارید به اعتقاد بنده دیوان محاکمات دارایی، دیوان کیفر، دیوان دادرسی باید به کلی لغو بشود (صحیح است) (کشاورز صدر- احسنت) و بر مقدار محاکم وزارت دادگستری افزوده شود و جمیع کارهای حقوقی کشور در وزارت دادگستری متمرکز شود (صحیح است، احسنت) و شما خودتان باید به دستگاه قضایی و به وضعیت دادگستری خودتان اطمینان داشته باشید و این محاکم مختلف دلیل بر این است که دولت به دستگاه قضایی خودش اطمینان و اعتماد نداشته است، خلاصه بودجه وزارت دارایی روی هم رفته در سال بیش از 130 میلیون تومان بودجه وزارت دارایی است که اگر من جای آقای نجم وزیر دارایی می‌بودم از این 130 میلیون 20 میلیون آن را برای وزارت دارایی و دستگاه آن قرار می‌دادم و 110 میلیون تومان من پیشنهاد می‌کردم اینجا به نفع اصلاح جنوب ایران یا به نفع کشاورزی خوزستان (صحیح است) یا به نفع عمران و آبادی کرمان، یا به نفع عمران و آبادی فارس به مصرف برسد و این 130 میلیون تومان بودجه وزارت دارایی و چندین فوج آدم در آنجا از صبح تا غروب بیکار می‌کردند (صحیح است) من نمی‌دانم برای این مملکت چه نتیجه‌ای دارد ( ابوالقاسم بهبهانی - خوزستان را با پول خودش نمی‌گذارند آباد بشود) ‌در هر حال اگر من این کار را انجام می‌دادم یعنی 20 میلیون تومان را برای وزارت دارایی و ادارات دارایی نگاه می‌داشتم و 110 میلیون تومان را آن را برای عمران و آبادی بنادر جنوب ایران اختصاص می‌دادم (احسنت) زیرا من به جنوب رفته‌ام و می‌دانم که مردم بدبخت جنوب چه وضعیت رقت‌‌آوری دارا هستند که الله من آنجا که اغلب مصادف شدم دیدم آنها حتی شلوار به پا ندارند (رضوی - از محل پادارتری حواله بفرمایید) از محل پادارتری این را بنده برای نظر شما عرض نکردم (رضوی - به‌ هر حال از یادآوری آن متشکرم) خیر این از نظر عمومی بود بنده از نظر اصلاح عمومی کشور عرض کردم (باتمانقلبچ - کارمندان را چکار می‌کنید آقای امیر تیمور؟) کارمندان را هم در ضمن همین کارها شما می‌توانید به ‌کارهای مفید وادار کنید می‌توانید مؤسسات مفیده برای عمران و آبادی، ‌کشاورزی، آبیاری سدسازی اینجاد کنید و از وجود همین کارمندان شما در این مؤسسات استفاده کنید (صحیح است) شما می‌توانید از این 130 میلیون تومان به مصرف فرهنگ ایران برسانید و یک مقدار زیادی از این کارمندان را به سمت استادی و معلمی شما استخدام بکنید نه این که اینجا از صبح تا غروب بنشینند نه برای اینها فایده داشته باشد و نه برای این مملکت و سالی 130 میلیون تومان بر بودجه فقیر این کشور تحمیل بشود، از موضوع مخارج گذشتیم حالا آمدیم نسبت به سایر هزینه‌ها اعتبار ترفیع و اضافه کارمندان مشمول لایحه تبدیل کارمندان پیمانی برسمی و ترفیع مشمولین سایر تصویب‌نامه‌های صادره از هیئت وزیران 120000000 ریال شهریه و وظیفه و هزینه بقاع متبرکه و عوض بهره 3000000 ریال سهمیه شیر و خورشید سرخ ایران در مشهد و تبریز 778575 ریال کمک به بنگاه‌های خیریه1318200 ریال این بنگاه‌های خیریه هم به هیچ‌وجه معلوم نیست که عبارت از چیست به طور مطلق نوشته شده ساختمان و نگهداری کشتارگاه‌ها 12000000 ریال هر سال در بودجه این رقم به همین اسم آمده ساختمان و نگاهداری کشتارگاه‌ها من نمی‌دانم این چه ساختمانی است که در عرض 20 سال تمامی ندارد و هر سال سالی 12000000 ریال 10000000 ریال 20000000 ریال برای ساختمان کشتارگاه‌ها در بودجه آمده و معلوم هم نیست انتهای این به‌کجا می‌رسد. (کشاورز صدر - این پرداخت نمی‌شود و این کاخ‌ها نمی‌گذارند) هزینه انتفاعی کشور و تعهدات 13000000 ریال ساختمان ابینه دولتی و تعهدات 306000000 ریال، سود اسناد خزانه و فرع و حق‌العمل بانک‌ها و هزینه انتقال وجوه 50000000 ریال قسط وام دولت به بانک ملی ایران 100000000 ریال دیون خارجی دولت 8937750 ریال دعاوی و تعهدات بلامحل 10000000 ریال حقوق نمایندگی دولت در نفت جنوب و سازمان نظارت در مراکز عملیات شرکت نفت انگلیس و ایران 1260000 ریال حقوق و هزینه بازرس دولت در بانک ملی ایران و بانک صنعتی و معدنی 172440 ریال، کمک به سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی کشور که به اقساط ماهیانه مقطوعاً پرداخته می‌شود 60000000 ریال بنده در موضوع سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی که در اینجا ذکر شده اطلاعی ندارم اگر این موضوع برای رعایت دست خط و فرمانی است که در موقع انتقال اموال و املاک اعلیحضرت پادشاه فقید به اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی به عمل آمده که من باید عرض بکنم که این رقم باید بیش از سیصد میلیون تومان باشد نه این که 60000000 ریال برای این که در موقعی که شاه فقید در ایران بودند طبق صورت مرتبی که در محاسبات وزارت دربار موجود است سالیانه عواید املاک اختصاصی و عواید کارخانه‌جات اختصاصی بین 35 الی 40 میلیون تومان بوده است (یکی از نمایندگان - دو تا مباشر فقط اداره می‌کرد) و این عواید گندم خرواری 10 تومان و 12 تومان بوده و وقتی‌که ما قبول بکنیم که با ترقی که نرخ اجناس از شهریور 20 به این طرف کرده نرخ 20 تومان شده 100 تومان باید عواید این املاک هم به همین نسبت برود بالا پس 35 میلیون تومان بشود (سزاوار - این مربوط به لیاقت مأمورین وصول است) مربوط به لیاقت مأمورین وصولش کاملاً هست ولی علاوه بر آن مربوط بر این ‌است که جمیع این عواید که حالا منتقل به مملکت شده و مال جامعه است نفله شده و از بین می‌رود عرض من بر این‌ است که این عوایدی که متعلق به عموم است چرا بیخود از بین می‌رود؟ عرض من بر این است که این عوایدی که متعلق به مردم است چرا بایستی به رایگان نفله شود؟ یک مؤسسه‌ای که عایدات آن باید سالی 400 میلیون تومان باشد نیاید سالی شش میلیون تومان عایدات آن باشد. حقوق انتظار خدمت و تعهدات 15000000 ریال هزینه محاکمات و اعتراضات ثبتی و قضایی 1500000 ریال اعتبار دولت و تعهدات 24000000 ریال قسط خرید خانه سفارت در واشنگتن 1430000 ریال حق‌الشرکه دولت ایران در کنفرانس آن را 308750 ریال بقیه سرمایه شرکت فلاحتی خراسان 1000000 ریال افزایش سرمایه بانک کشاورزی و پیشه و هنر و بانک رهنی و سایر بنگاه‌ها و  شرکت‌های دولتی و سرمایه شرکت‌ها و بنگاه‌های دولتی که بعداً تشکیل می‌شود 200000000 ریال تکمیل سرمایه شرکت فرش 34531600 ریال جبران زیان عملکرد اداره کل غله و نان 119000000 ریال آقای وزیر دارایی خواهش می‌کنم در اینجا توجه بفرمایید بنده این ارقام را که قرائت کردم برای همین عرضی است که می‌خواهم بکنم شما اینجا نوشته‌اید (وزیر دارایی - من ننوشته‌ام آقا دولت سابق نوشته‌اند) جبران زیان عملکرد اداره کل غله و نان 119000000 ریال در صورتی که ما وقتی که اداره خوار بار را تأسیس کردیم بیش از یکصد و پنجاه میلیون تومان در دفعات عدیده برای سرمایه وزارت خواربار مجلس شورای ملی تصویب کرده و به اختیار وزارت خواربار گذاشته (برزین - خورند آقا) اجازه بدهید آقا این پول به وزارت خواربار داده شده است به این عنوان که گندم را بروند از شهرستان‌ها بخرند و بیاورند مصرف تهران را تأمین بکنند یعنی گندمی را که می‌خرند به نانوا تحویل بدهند و پولش‌ را بگیرند پس در واقع در حکم این است که اعتبار گردانی در دست وزارت خواربار بوده که کار نانوایی‌های جمیع کشور را راه بیندازند و چیزی نبوده که از بین برود بلکه میزان فروش نان با میزان فروش گندم یک تفاوت فاحشی هم داشته که از هر خروار معامله مبلغی نفع خالص عاید دولت شده است حالا جمیع آن پول را کنار گذاشته‌اند و در اینجا اسمی نبرده‌اند حالا اینجا آمدند 119000000 ریال هم می‌خواهند بگویند که جبران زیان عمل کرد و در ضمن این عمل می‌خواهند ضمناً یک اعتراف و یک تصدیق ضمنی هم از مجلس شورای ملی برای پایمال کردن جمیع این صد و پنجاه میلیون تومان بگیرند و ببرند من تصور نمی‌کنم آقایان نمایندگان وجدان‌شان حاضر و راضی شود که یک چنین وجهی را تصویب بکنند (صحیح است) ندیده و نسنجیده 1190000000 ریال را از خزینه این مملکت برای جبران زبان موهوم تسلیم دولت بکنند و این که آقای رضوی فرمودند که از محل نقدش به من حواله بکنید بنده استدعا می‌کنم که این 119000000 ریال را برای عمران و آبادی فارس اختصاص بدهید (صحیح است) دعوی سالارالدوله قاجار مظفر 1500000 ریال البته بنده با پرداخت این پول مخالف نیستم ولی این دعوا در کدام محکمه مطرح شده و در کدام محکمه حکمش صادر شده که ما ملزم باشیم بدهیم؟ (آصف - برای غارتگری‌هایی که در کردستان کرده است) در هر حال من مخالف نیستم. خرید هواپیما جهت اعلیحضرت همایون شاهنشاهی 5687500 ریال. تعهدات مربوط به سایر هزینه‌های منظور در بودجه کل کشور

+++

1500000 ریال اعتبار انتقالى نمی‌فهمم 70000000 ریال کمک به کارمندان دولت 1100000000 ریال در صورتى که کارمندان دولت در هر وزارتخانه‌ای هستند حقوق آنها در بودجه آن وزارتخانه منظور می‌شود (دکتر امینى - سابق بوده آقا) نخیر این نبوده است (دکتر معظمى - سابق از محل صرفه‌جویى بوده است) (دکتر امینى - از محل صرفه‌جویى بوده آورده‌اند جرء متن بودجه) حقوق مستخدمین دولت در متن بودجه همان وزارتخانه‌ای که در او خدمت می‌کنند پرداخته می‌شود به اضافه آن اینجا چندین رقم دیگر را بنده خواندم که به عناوین مختلفه در وجه آنها پرداخته می‌شود. حالا این پول از چه بابت است بنده نمی‌دانم (امینى - در هر حال سابق هم پرداخت می‌شده است) (حاذقى - آقا این سابق هم بوده است و پرداخته شده است) بنده نمی‌دانم به هر حال 1100000000 ریال از این بابت در بودجه منظور کردند (دکتر امینى - این از 1320 در بودجه بوده و عمل شده است) آقاى بنده این صورت ممیز و شاهد بودجه است بین بودجه 26 و بودجه 24 به هیچ وجه من الوجوه در بودجه 1324 نبوده است بودجه 1324 هم یک دوازدهم بوده طبق بودجه 1323 در بودجه 1323 هم نبوده در بودجه 1323 هم طبق بودجه 1322 بوده است (دکتر معظمی - از صرفه‌جویی پرداخت می‌شده است) (اردلان - قانون مخصوصی دارد از محل صرفه‌جویی پرداخته می‌شود) بنده در هر حال براى استحضار مجلس عرض کردم مخالف نیستم اعتبار کمک هزینه کار مندان لیسانسیه از بابت 2 ماهه آخر سال 25 و 26 که در بودجه‌های مربوطه محل ندارند 30000000 ریال بود عرایض من، بنده تکلیف وجدانى خودم می‌دانستم که این ارقام را به عرض آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى برسانم که در مقابل وجدان خودشان قضاوت بکنند که ببینند این پولى را که می‌خواهند تصویب بکنند اگر براى مصلحت مملکت، براى عمران و آبادى مملکت، براى احتیاجات اولیه این مملکت است، بپردازند و اگر هم نیست خود دانند (صحیح است) عرض کنم که جناب آقاى یمین اسفندیارى از بنده تقاضا کرده‌اند که براى وزارت کشاورزى هم یک تکلیفى زودتر معلوم بفرمایید که یک مقدارى از موکلین ایشان هم که سر و کار با وزارت کشاورزى دارند به واسطه نبودن وزیر کشاورز بلاتکلیف هستند (اردلان - وزیر راه هم ...) (فولادوند - آقاى امیر تیمور تقاضاى بنده را قرائت بفرمایید) آقاى وزیر دارایى یک تلگرافى از کاشمر به وسیله بنده به مجلس شوراى ملى عرض شده که اینجا قرائت می‌کنم می‌نویسد: توسط آقاى امیر تیمور به مجلس شوراى ملى رونوشت وزارت دارایی، رونوشت آقاى رئیس احمدى، رونوشت اطلاعات، رونوشت داد از تهران اداره غله کاشمر مازاد را از مالکین به نام مصرف شهر گرفته مصرف روزانه لااقل روزى شش تن سال گذشته غله براى مصرفى ندادند امسال هم از خرداد روزى یک تن داده‌اند 15 هزار جمعیت بى‌اندازه در عسرت مصرف یک تن را هم از 17 مهر جارى به دستور مرکز قطع نموده‌اند موجب وحشت اهالى و گرانى فراهم استدعاى عاجزانه که بذل توجه به اهالى این سامان بفرمایند و دستور دادن دو تن غله را براى مصرفى شهر از مقام منیع سریعاً خواستاریم، به امضاى جمعى از محترمین است این‌ها منظورشان این است که در سال 1325 و 1326 جمیع غله را از دست آنها اداره تثبیت گرفته و مصرف شهر و خود مردم را به خارج برده‌اند و حمل به مشهد کرده‌اند، الان هم که این‌ها خودشان در عسرت هستند و شهر غله ندارد معهذا اداره مصرف آنها را نمی‌دهد این را استدعا می‌کنم توجه بفرمایید و دستور تلگرافى بفرمایید که مصرف غله آنها را بپردازند (مکى - جناب آقاى امیر تیمور استدعا می‌کنم که از آقاى وزیردارایى سؤال بفرمایید به چه مناسبت از امروز قیمت قند و شکر را چهار قران برده‌اند بالا) یک مراسله‌ای هم آقاى وزیر دارایى از قوچان به بنده رسیده است می‌نویسد که: خلاصه اینجا هم از اداره تثبیت قوچان شکایت بى‌اندازه زیادى هست که مأمورینى که ماهى صد تومان حقوق دارند ماهى سه هزار تومان خرج آنها هست به جان مردم افتاده‌اند به نام تثبیت مردم را مورد استثمار و برای نفع جیب‌شان قرار داده‌اند و بدبختى که نان خودش را هم ندارد لاینقطع از آنها مطالبه جنس می‌کنند محضالله دستور بدهید که این‌ها مردم را اذیت نکنند (صحیح است) و این موضوع مأمورین تثبیت و مطالبه جنس یک بلایى است که جمیع مردم خراسان به آن مبتلا هستند و تمنا می‌کنم براى این موضوع یک فکر اساسى بفرمایید (وزیر دارایى - چشم اطاعت می‌کنم) ضمن این بودجه که قرائت شد فقط و فقط رقم مفیدى که از شهریور 1320 تا حالا در بودجه ما آمده و به مصرف نرسیده آن هم بسیار مختصر به اعتقاد بنده بیش از دو سه فقره نبوده و نیست، یکى از آن کارهاى بسیار مفیدى که شده موضوع سدسازى شبانکاره بوده که در شبانکاره اداره آبیارى سدى ساخته و اگر این کار را در جمیع نقاط بسط بدهند به اعتقاد بنده کار بسیار مفید و اساسى است (صحیح است) و اولین قدم اساسى است که این کشور احتیاج دارد (صحیح است) و یک کار بسیار اساسى دیگرى هم که به آبادى این کشور شده موضوع آوردن آب به شهر بهبهان است که آن هم در اثر مجاهدت و اقدامات آقاى سلطانى شده است و این هم کار اساسى است که امیدوار هستم درباره نقاط و شهرهاى جنوب ایران هم نظیر این عمل انجام بشود، موضوعى را که بنده وظیفه وجدانى خودم می‌دانم در اینجا عرض کنم و به آن اهمیت فوق‌العاده می‌دهم مسئله اتصال آب کوهرنک به اصفهان است این موضوع را در دوره 13 مجلس شوراى ملى بنده مکرر در مجلس شوراى ملى به عرض دولت رساندم و عرض کردم از نظر احیاى ایران مرکزى لازم و ضرورى است که آب کوهرنگ به زاینده رود متصل بشود و همان کارى که شاه عباس کبیر مدت 20 سال شروع‏ کرده بود منتها عمر آن پادشان بزرگ کفاف نداد این کار را به اتمام برسانند و اگر در این دوره به اتمام رسید و از افتخارات ما است و خیل خوشوقت و متشکر هستم که این عرایض من با یک جدیتى مورد توجه قرار گرفت و بیشتر از همه اهالى اصفهان مؤثر شد و جناب آقاى اعزاز نیک‌پى یک همت مردانه‌ای در این کار کردند و در شهر اصفهان یک شرکتى از اهالى حقیقتاً با همت اصفهان ایجاد کردند (سزاوار - و آقاى استاندار سابق) و دولت هم بیست درصد در این مؤسسه شرکت کرده و مقدمات شروع به این کار را فراهم کرده‌اند به طورى که مستحضر شدیم بندگان اعلیحضرت همایونى هم وعده فرمودند براى مزید تشویق و دلگرمى اهالى اصفهان و براى اظهار عنایت و لطف آقاى اعزاز نیک‌پى و آقایان محترمى هم که در این موضوع در اصفهان بذل همت کردند در موقع خرداد تشریف‌فرمای اصفهان بشود و اولین کلنگ را به دست مبارک خودشان بزنند، امیدوارم که انشاء‌الله این کار اساسى هر چه زودتر به اتمام برسد و افتخار ابدى براى اشخاصى که در این راه بذل همت کرده‌اند که از آن جمله آقاى اعزاز نیک‌پى هستند باقى بماند با این قدم زراعت کنونى شهر اصفهان یک بر پنج خواهد شد (اعزاز نیک‌پى - خیلى متشکرم) از کارهاى بسیار مفید دیگرى که در این کشور شروع شده است و باید مورد توجه و تشویق دولت قرار بگیرد موضوع حفر چاه‌ها است (صحیح است) البته زندگى کشور ایران همیشه با حفر چاه و با ایجاد قنوات گذشته و سالى صد هزار چاه حفر شده است و سالى صدها هزار چاه خراب شده است اما چاهى که ما خودمان حفر کردیم چون با آن آلات و ادوات قدیمه بوده است از منبع اولیه آب نمی‌توانستیم بگذریم و به مخزن آب برسیم به این جهت وقتى که به مخزن می‌رسیدیم از یکى دو متر زیادتر ممکن نبود که تا عمق پایین برویم و آب مانع از کار کردن بوده است، اما با آلات و ادوات فعلى این توفیق که ممکن است حفر چاه‌ها تا مخزن آب برسد یعنى هفتاد، هشتاد متر هم شاید در آبخانه حفر بشود و هر مقدارى که چاه حفر می‌شود لوله‌اش هم در این چاه‌ها کار گذاشته می‌شود براى این که جدارهاى چاه محفوظ بشود و خراب نشود، یکى از ا شخاص بسیار خیر و نیکوکار این کشور که در مؤسسات خیریه پیشقدم است در مقام این برآمده است که ماشین‌آلات این موضوع را از خارج وارد کنند و براى نمونه یک دستگاه ماشین هم وارد کرده است که و در راه شمیران در باغ کوکب کار گذاشته‌اند که تقریباً در دو ماه قبل یک روز بنده در خدمت آقاى سرورى براى دیدن این مؤسسه رفتم و این مؤسسه متعلق به آقاى على اردکانى است که یکى از تجار بسیار خیر و نیکوکار ما است و الان مشغول این کار است و امیدوارم که با این کیفیت که عرض کردم اگر ماه و سالى بگذرد و با اتمام این چاه‌ها یک مقدار کافى آب به دست خواهد آمد حالا همین مؤسسه به وسیله آقاى اردکانى براى این که بتواند این جدیت را در قسمت یزد و کرمان که احتیاج مبرمى به حفر چاه‌ها دارد و آب براى زراعت خودشان لازم دارند تعمیم بدهند درمقام این برآمدند که مقدار زیادى از همین ماشین‌آلات خارجى به ایران وارد بکنند و براى وارد کردن این ماشین‌آلات احتیاجى به ارز دارند خواهش می‌کنم آقاى دکتر سجادى این موضوع را مورد توجه قرار بدهند و ارزى را که براى وارد کردن این ماشین‌آلات اشخاصى لازم دارند در اختیارشان بگذارند که کار بسیار بسیار مفیدى است

+++

(دکتر سجادى - بنده با ورود این ماشین‌آلات کاملاً موافقم) (باتمانقلیچ - بنده هم یادداشتى در موقعى که مذاکرات فرهنگ می‌شد تقدیم کردم) بلى آقاى باتمانقلیچ هم مرقوم فرموده‌اند که خواهش می‌کنم بفرمایید این پروگرام وزارت فرهنگ فقط پشت میزنشین براى این کشور حاضر و تحویل می‌نماید، پروگرامى ترتیب داده شود که محصلین صنعت کار تحویل کشور داده که سربار جامعه و حقوق‌بگیر تحویل ایران کمتر داده شود (صحیح است) این را هم آقاى باتمانقلیچ نوشته‌اند، آقاى بهادرى هم مرقوم فرموده‌اند، تذکر بدهید کشت پنبه در انحصار دولت بوده بى‌مطالعه ملغى شده فعلاً کشت پنبه‏... بنده مجبور هستم اینجا عرض بکنم که کشت پنبه ما سالى تقریباً به 40000 تن رسیده بود بر اثر مداخلات وزارت کشاورزى و ندانم‌کارى متصدیان امر این زراعت به 6000 تن رسیده است (صحیح است) در این موضوع هم بنده در دوره سیزدهم مجلس شوراى ملى مفصل بحث کردم و به عرض دولت و وزارت کشاورزى رساندم که اگر شما تغیییر رویه ندهید زراعت پنبه کشور را از بین می‌برید و کار را به جایى می‌رسانید که براى کشور ایران پنبه از مصر از عراق، از افغانستان وارد بشود البته آقایانى که آن روز عرایض بنده را می‌شنیدند و با استهزا و لبخند تلقى می‌کردند عملاً به آنها نشان داده شد که بر اثر ندانم‌کارى و مسامحه اولیاى وزارت کشاورزى عرایض بنده صحیح است یعنى همان طور که پیش‌بینى کردم بر اثر عملیات پنبه چهل هزار تن به شش هزار تن رسید که این مملکت مجبور شد براى احتیاجات خودش پنبه افغانستان وارد کند از روسیه بیاورد از مصر وارد کند از عراق بیاورد و سالى به مبلغى بر واردات ما افزوده شده است (صحیح است) آقاى فولادوند مرقوم فرموده‌اند که از طرف ایشان به عرض آقاى نخست وزیر برسانم که دستور آقاى نخست وزیر را دایر به گرفتن اتومبیل‌ها درست انجام نداده‌اند و فقط آقاى وزیر دارایى این دستور را به طور صحیح انجام فرموده‌اند 68 اتومبیل وزارت دارایى را گرفته‌اند و دو اتومبیل بیشتر در وزارت دارایى که متعلق به وزیر و معاون است موجود نیست. شش وزارتخانه که دادگسترى، کشور، پست و تلگراف، کشاورزى، راه و اقتصاد است فقط 29 اتومبیل داده‌اند سایر وزارتخانه‌ها تاکنون به هیچ وجه اقدام نکرده‌اند و با آن که وزیر دارایى مکرر نامه نوشته و می‌نویسد ترتیب اثر نمی‌دهند. آقاى صاحب‌دیوانى هم تقاضا کرده‌اند که به عرض آقاى نخست وزیر برسانم که زودتر وزیر کشاورزى که در کار خود اطلاعات کافى داشته باشد معرفى نمایند که بتوان امیدوار بود قدم‌های اساسى در راه کشاورزى مملکت برداشته شود (صحیح است) بنده به اطاعت امر آقاى ملک از عرایض خودم صرفنظر می‌کنم فقط اقلام بودجه را براى آقایان خواندم خدا گواه است که در هر رقمش مقدارى حرف داشتم و محال بود که آقایان به این آسانى از دست بنده بیرون بروند (صحیح است، احسنت)... تمنا می‌کنم آقاى وزیر دارایى این 130 میلیون بودجه وزارت دارایى را خودشان بلند شوند و بیست میلیونش را قبول بکنند و 110 میلیون دیگرش را همان طورى که عرض کردم براى عمران و آبادى این مملکت وبنفع مؤسسات مفیده این مملکت تخصیص بدهند (صحیح است، احسنت)

نائب رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - بنده می‌خواستم حضور آقایان عرض بکنم گمان می‌کنم کمتر اتفاق افتاده باشد که آقایان نمایندگان محترم راجع به بودجه یک تذکراتى بدهند و یک پیشنهاداتى بکنند که کاملاً مطابق نظر دولت باشد (صحیح است) اکثر این اعتراضاتى که آقایان فرمودند راجع به بودجه راجع به مواد آن آقاى امیر تیمور حالا یکى یکى خواندند و آقاى دکتر معظمى نیز تذکراتى دادند همه مورد تصدیق دولت است (صحیح است) بنده می‌خواستم عرض بکنم که این بودجه را این دولت تنظیم نکرده است (سزاوار - چرا؟ آقا شما این را قبول کرده‌اید) (همهمه نمایندگان) (محمد‌على مسعودى - بگذارید صحبت‌شان را بکنند آقا هیاهو می‌کنید مستخدمین حقوق نگرفته‌اند) (سزاوار - جوش مستخدمین را شما نزنید) عرض کنم کمیسیون بودجه کاملاً مستحضر است که روز اول که این دولت آمد در کمیسیون کاملاً با نظریات آقایان اعضاى کمیسیون موافق بود (صحیح است) و آنجا مذاکرات زیاد شد و گفتند که این بودجه را بایستى صرفه‌جویى کرد تقلیل داد بنده آنها را سه قسمت کرده‌ام یکى درخواست‌های هزینه‌هایی است که تولیدى است این براى آبادى و عمران شهرستان‌ها است، یک درخواست‌هایی شده است براى ساختمان راه‌ها این را همه‌اش را موافقت می‌کنم جهت این که آنها براى مملکت مفید است (صحیح است) یکى هزینه‌هایی است راجع به هزینه‌های عادی وزارتخانه‌ها که از تمام آقایان وزرا استدعا کردم ایشان هم موافقت کردند که آنها را هر روز تقلیل بدهند کمتر بکنند (نمایندگان - بسیار خوب است) یکى هم راجع به حقوق مستخدمین است حقوق مستخدمین را آقایان مستحضرند دولت هم با نظر آقایان کاملاً موافقت کرد در این ضمن تصادف کردیم به آخر ماه آخر ماه دهم سال و بسیارى از صرفه‌جویی‌هایی که شده بود از جمله کار اتومبیل است سایر هزینه‌های زاید است هزینه‌های تجملى است صرفه‌جویى‌هایی که به اتفاق آقاى وزیر اقتصاد در بانک صنعتى کردیم (بعضى از نمایندگان - بسیار خوب کردید همه موافقند) عرض کردم که باز هم صرفه‌جویى می‌کنیم قسمت‌هایی که زاید است حذف می‌کنیم یعنی و صرفه‌جویی می‌نیم هر روز که می‌رویم به وزارتخانه‌ها جناب آقاى نخست وزیر و آقایان وزرا راجع به مخارج زاید هر روز صرفه‌جویى می‌کنیم. اگر آقایان توجه بفرمایند راجع به درخواست‌هایی که می‌آید به وزارت مالیه یک حقوقى است که به مستخدمین داده شده است تازگى هم ندارد از اول امسال و همچنین سال گذشته این حقوق را گرفته‌اند این را بایستى دقت کرد مراقبت کرد که یک کارهاى تازه‌ای ایجاد نشود و یک کارهایی که براى ترقى مملکت است بایستى در نظر گرفت (صحیح است) و این مستخدمین را از جاهایی که زیاد هستند یا از آنها استفاده‌ای نمی‌شود برداشت گذاشت آنجاهایی که براى مملکت مفید است (صحیح است) (سزاوار - راجع به حقوق مستخدمین هم موافقیم مخالفى نیست) راجع به درآمدها آقایان یک نظریاتى اظهار فرمودند یک پیشنهاداتى دادند که تمام مورد تصدیق است یک درآمدهایی داریم که بایستى تجدید نظر شود یعنى آنها به نفع عامه مردم نیست (صحیح است) آن درآمد را الان در وزارت دارایى بعضى از آقایان مستحضرند که یک کمیسیون‌هایی تشکیل شده است براى آن مالیات‌ها که ببینیم کدام یک از این مالیات‌ها تحمیل به طبقات عامه مردم است آنها را تقلیل بدهیم و حذف بکنیم و آن مالیات‌هایی را که به طبقه ضعیف تحمیل نیست آنها را اجرا بکنیم و آقایان تصدیق می‌فرمایند که یکى از عادلانه‌ترین مالیات‌ها مالیات بر درآمد است (صحیح است) البته راجع به مالیات بر درآمد لایحه‌هایی تهیه می‌کنیم و اصلاحاتى می‌کنیم و لوایح آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنیم بعضى از آقایان باز راجع به یک عوارضى که به موجب تصویب‌نامه‌ها مقرر شده، تصویب‌نامه‌هایی که راجع به حکومت سابق بوده است به این‌ها اعتراض فرمودند تمام این‌ها مورد مطالعه و بحث قرار گرفته است ما می‌خواهیم یک مالیاتى وضع بکنیم که براى مالیات دهنده زحمت نباشد مثلاً در گمرک اشخاصى که عوارض گمرکى را می‌دهند این اسباب زحمت نشو این‌ها همه یک قلم بشود یک کاسه باشد یک چیزى که تحمیل به عامه است عمل نشود و همان طورى که آقایان فرمودند سعى می‌کنیم یک چیزهایی که مورد احتیاج عامه نیست موقوف بکنیم که به مملکت تحمیل نشود (صحیح است) عرض کنم خلاصه این است که تذکرات آقایان که آقاى دکتر معظمى شروع کردند و حالا آقاى امیر تیمور که ختم کردند همه مورد توجه دولت است و بعضی‌ها را هم که شاید بنده متوجه نبودم یادداشت کردم که آنها را هم مطالعه بکنیم و مورد دقت قرار بدهیم و لوایحش را تقدیم مجلس شوراى ملى بکنیم مثلاً یکى از آقایان گفتند که دیوان محاسبات کار خودش را نمی‌کند بنده هم تصدیق دارم براى دیوان محاسبات یک لایحه‌ای تهیه شده است که دیوان محاسبات تمام کار خودش را راجع به بودجه مملکت راجع به دخل و خرج کاملاً انجام بدهد عنقریب لایحه‌اش را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنیم وقتى که تصویب فرمودند اجرا می‌کنیم راجع به سازمان وزارتخانه‌ها فرمودند، الان آقایان وزرا مشغول بودجه و سازمان هستند و می‌خواهند سازمان وزارتخانه‌ها را آنچه که شاید و باید تهیه بکنند و بودجه را به حداقل آنچه که براى هر وزارتخانه لازم است بنویسند و بقیه را همان طور که فرمودند براى مصارف تولیدى اختصاص بدهند (صحیح است) بعضى از آقایان فرمودند راجع به اداراتى که به شکل بازرگانى اداره می‌شود (صحیح است) این دو قسمت بود یکى این بود که به خود این ادارات یک اعتراضاتى هست یعنى نواقصى دارد این را بنده تصدیق دارم، من جمله این است که آنها هیچ ترازنامه ندارند بنده که در وزارت دارایى نبوده‌ام چند روز است آمده‌ام وقتى که آقایان فرمودند رجوع کردم که بایستى ترازنامه سال گذشته را تهیه بکنند و همچنین ترازنامه امسال را تهیه بکنند که مجلس شوراى ملى و ملت ایران مستحضر باشند (صحیح است) بعضى از این ادارات هست که وجودش به نظر من لازم است آقایان هم لازم می‌دانند من جمله اداره غله است (صحیح است) چون این اداره‌ای است که مورد احتیاج عمومى

+++

است بایستى غله را جمع‌آورى کرد در سیلوها و ما غله‌ای که در سیلوى ولایات و در سیلوى تهران داریم البته لازم هست و طبق گزارشاتى که به من داده‌اند حالا ضرر نخواهد داشت این زیانى هم که در ضمن بودجه ملاحظه می‌فرمایید یک قسمتش مال این است که غله گران‌تر گرفته می‌شود و به نانوا ارزان‌تر داده می‌شود. اگر آقایان صلاح می‌دانند که به همان قیمتى که غله گرفته می‌شود به نانوایى‌ها داده شود این البته زیانى ندارد (سلطانى - جهت ندارد تهرانى نان ارازن‌تر بخورد) عرض کنم که راجع به شرکت‌ها فرمودند شرکت بیمه، شرکت فرش، بانک رهنى، بانک ملى این‌ها تمام مورد توجه است البته اگر این‌ها یک نواقصى داشته باشد آن نواقص رفع خواهد شد و همان طورى که منظور آقایان است اصلاح می‌شود و تمام این‌ها مطابق قانون عمل خواهد شد (یک نفر از نمایندگان - فرصت می‌خواهد) همه این‌ها همان طور که می‌فرمایید فرصت می‌خواهد (صحیح است) به جهت این که هر یک از این کالاهایی که می‌فرمایید یک هفته اقلاً بایست نشست با اهل اطلاع با خود آقایان مشورت کرد و یک مسائلى را حل و فصل کرد و یک لوایحى براى آنها تهیه نمود (صحیح است) عرض کنم یک نکته‌ای را که بنده نمی‌خواستم خدمت آقایان عرض بکنم این است که این لایحه سه دوازدهم که کمیسیون بودجه پیشنهاد کرده است به مجلس شوراى ملى این سابقه دارد، در دو دوازدهمش را پیش تصویب فرمودند (صحیح است) و روى همین بودجه هم تصویب فرمودند (صحیح است) ولى به آقایان قول می‌دهم که این سه دوازدهمى که اینجا تصویب خواهند فرمود بسیارى از اقلام آن را مصرف نخواهیم کرد (نمایندگان - احسنت) ما همان طورى که گفتیم آن قسمت‌هایی را مصرف می‌کنم که باز براى کارهاى تولیدى باشد و یا براى حقوق مستخدمین باشد و سایر هزینه‌هایی که لازم نباشد هیچ نخواهیم داد (صحیح است) عرض کنم که اینجا در قسمت‌های دیگرى هم مذاکره شد باز راجع به صرفه‌جویى که در مخارج شده می‌خواهم براى استحضار آقایان عرض بکنم علاوه بر آن اقداماتى که این چند روزه کرده‌ام امروز هم یک صرفه‌جویى بزرگى شده است و آن صرفه‌جویى اداره قند و شکر است که براى جیره‌بندى تمام این مملکت مخارج زیادى داشته است (صحیح است، احسنت) و این جیره‌بندى براى این بود که شهر تهران و بعضى از شهرستان‌ها از این جیره‌بندى استفاده بکنند (یک نفر از نمایندگان - آن هم نه همه) و در این کار هم به طورى که در این چند روزه به بنده اطلاع رسیده بود خیلى تقلبات می‌شد اولاً کوپن‌هایی که اصلاً وجود ندارد (ارباب - آقاى وزیر چابهار هشت ماه است سهمیه ندارد) حالا همین را می‌خواستم عرض بکنم در بعضى از جاها اصلاً این سهمیه را نداده‌اند (صحیح است) عرض کنم به کشاورزان این سهمیه نمی‌رسد (صحیح است) به افراد ایلات و عشایر این سهمیه درست نمی‌رسد (صحیح است) (فرامرزى - آقا بخوانین که داده‌اند) فقط شهر تهران بوده و بعضى از شهرستان‌ها هم شکر سرخ می‌گرفتند شکر زرد می‌گرفتند با این که شهر تهران دو کیلو می‌گرفت بعضى از شهرستان‌ها یک کیلو می‌گرفتند (بعضى از نمایندگان - نیم کیلو) یا هیچ نمی‌گرفتند این کارها آقا اصلاً مقرون به صلاح و نفع این مملکت نیست براى این که این شکرى را که در تهران می‌گیرند بایستى همان شکرى باشد که در اقصى نقاط کشور می‌گیرند (صحیح است) اگر کسى در تهران بایستى از شکر استفاده بکند آن کسى که در شمال یا شرق یا غرب این مملکت توى یک دهى دارد زراعت می‌کند یا در یک ایلى دارد چوپانى می‌کند باید از او هم همان قدر استفاده بکند به این جهت من دستور دادم که جیره‌بندى را موقوف بکنند و قند و شکر هم به حد کافى خودمان داریم (صحیح است) (نمایندگان - بسیار کار خوبى است) اولاً کارخانه‌جات ما محصول بسیار خوبى داشته و یکى از آقایان که اینجا فرمودند بایستى بانک صنعتى از بین برود (یک نفر از نمایندگان - اشتباه کردند) به عقیده بنده بایستى اصلاح شود و عرض کنم که این بانک صنعتى اصلاح هم شده است همین هفت هشت روزه که ما رفتیم آنجا هر یک از آقایان که می‌خواهد تشریف ببرند ببینند آنجا به اتفاق آقاى وزیر اقتصاد ملى چه اصلاحاتى کرده‌ایم و محصولى که تا قبل از شهریور 20 سى و پنج هزار تن قند و شکر بود الان پنجاه هزار تن قند و شکر محصول دارد و چون ا زکارخانه‌هاى خودمان 50 هزار تن قند و شکر داریم و یک مقدار زیادى هم شکر وارد کرده بودیم و ذخیره داریم مقدار زیادى هم سفارش داریم و الان قبول شده و آن سفارش‌ها هم در راه است و بعد هم براى هر ماه سفارش داریم یعنى هر ماه به اندازه مصرف تمام ایران شکر وارد می‌شود و بالاخره بعضى از تجار هم بدون اجازه دولت شکرت آورده‌اند که یا دربند است یا در بین راه است به ما مراجعه می‌کردند که آقا ما چه کنیم شکر هم لازم داریم و آورده‌ایم اگر به ما اجازه نمی‌دهید پس ما چه کار کنیم ما براى این که این‌ها هم راغب بشوند و قند و شکر خودمان هم به طور وفور در دسترس عامه گذارده شود گفتیم که آقایانى که سابقاً از ارز خودشان شکر سفارش داده‌اند و اصلاً به ما هم هیچ کارى نداشتند می‌توانند تا آخر ماه اسناد و مدارک آن را بیاورند به آنها اجازه می‌دهیم که شکر وارد کنند یعنى حقوق گمرک و عوارض دولت را بدهند و ما هم اجازه می‌دهیم که شکر وارد کنندو بفروشند (صحیح است) (ابوالقاسم بهبهانى - به همه اجازه بدهید تا تبعیض نشود) حالا عرض می‌کنم و با سهمیه‌ای که داریم براى مصرف امسال که سهل است سال دیگر هم زیاد داریم و بعد از این هم سهیمه را بیشتر خواهیم کرد تا یک ماه دیگر سهمیه 1327 را معلوم می‌کنیم هر چقدر شکر داشته باشیم اینجا می‌گذاریم و به همه على التسویه و بدون هیچ قید و شرطى یعنى هر کس از سهمیه بخواهد بدون هیچ اشکالى به آنها می‌دهیم (صحیح است) حالا منظور بنده این است که شکر را آزاد می‌گذاریم ولیکن آقایان توجه داشته باشند که ما شکر را از فردا صبح در تمام مملکت ایران چون تلگرافاتی مخابره شده از فردا صبح در همه جا به طور آزاد می‌فروشند اگر می‌خواستیم قیمت آن را خیلى ارزان بگیریم این هم اسباب احتکار می‌شد هم اسباب اسپکولاسیون می‌شد و هم بازار آزاد و بازار سیاه درست می‌شد و بنابراین نمی‌توانستیم قیمت را پایین بیاوریم. اما حالا یک کارى کردیم که شکر را در بهمن ماه ارزان می‌فروشیم در ماه اسفند هم از ماه بهمن ارزان‌تر می‌کنیم و در ماه فروردین هم از آن ارزان‌تر می‌فروشیم و ماه اردیبهشت را هم از ماه فروردین ارزان‌تر می‌فروشیم حالا هر کس دلش می‌خواهد احتکار بکند بکند و هر کس هم که می‌خواهد اسپکولاسیون بکند اگر می‌تواند بکند (احسنت، بسیار فکر صحیحى است) عرض کنم که اینجا بعضى از آقایان نمایندگان محترم راجع به یک مسائل فنى، یا راجع به بعضى مسائل بانکى من جمله بانک ملى ایران من جمله ارز که البته به دست دولت است و به وسیله بانک ملى فروخته می‌شود و آن هم عنقریب ترتیبش معلوم می‌شود یک فرمایشاتى فرمودند عرض کنم که همه این‌ها مورد توجه دولت است و همین تذکراتى که فرمودید این‌ها بسیار براى ما مفید است به جهت این که ما در این راه بودیم و اصرار داشتیم و حالا بیشتر این کار را مورد دقت قرار می‌دهیم و تا چند روز دیگر هم آن اقداماتى که به صرفه و صلاح مملکت است و اجازه‌هایی هم که می‌خواهند براى ماشین‌آلات ماشین برق، براى لوازمات زندگى، براى ماشین‌آلات آب که الان هم گفتند، ماشین‌های فلاحتى و هر چه که به درد مملکت بخورد و البته تا یک حدودى با یک شرایطى همه این‌ها اقدام خواهد شد ولى خواستم به عرض آقایان محترم برسانم که از جهت مسائلى که مربوط به ا سکناس و مربوط به پشتوانه اسکناس است عرض کنم خیال آقایان کاملاً مطمئن باشد و در همه چیز و در هر مشکل ودر هر روز بایستى یک قسمت از نواقص را رفع کرد و کار را بهتر کرد هیچ جاى دنیا نیست که بگوییم در آنجا نواقصى نیست ولیکن اصل این است که آدم درصدد این باشد که اگر یک نواقصى در کارها است آن نواقص را رفع کند (صحیح است) حالا راجع به کار بانک ملى ایران و امر پشتوانه خود مجلس شوراى ملى دو نفر از آقایان آنجا در جزو هیئت نظارت پشتوانه هستند و همچنین مسائل دیگر بانک در کمال صحت و درستى است البته ممکن است که مثل هر کارى یک نواقصى داشته باشد و آن نواقص را هم می‌دانیم رفع می‌شود و می‌خواستم به عرض آقایان برسانم که یک پیشنهادى سابقاً آقاى اردلان کردند اینجا راجع به الغاى آن قانونى که در سال 1321 یعنى چند سال قبل به تصویب رسیده است که بعضى از آقایان هم عقیده داشتند و گفتند که با قید دو فوریت بنا شد برود به کمیسیون و بعد که مطالعه شد برگردد به مجلس در صورتى که عقیده باطنى بنده هم همین بود ولى دیدم که اگر بگویم برود به کمیسیون یک نگرانى ایجاد خواهد شد و ممکن است آقایان تصور بکنند که این یک چیز مهمى ا ست البته موافقت شد که به کمیسیون هم نرود و در مجلس تصویب بشود و تمام بشود ولى خواستم عرض کنم که راجع به مسائل بانکى و مالى ممکن است هر نظرى که آقایان داشته باشند در کمیسیون‌هاى مربوطه، کمیسیون قوانین مالیه هر کمیسیونی که هست بنده را احضار می‌کنید بنده هم مأمورین مربوطه را می‌خواهم و همراه می‌آورم و تمام توضیحات را می‌دهم، تمام اطلاعات را می‌دهیم و هر لایحه‌ای که مقرون به صرفه و صلاح باشد با مشاوره خود کمیسیون تهیه می‌کنیم می‌آوریم به مجلس

+++

(صحیح است) و اگر اتفاقاً یک وقتى دیدید که یک چیزى به مصلحت بود و خداى نخواسته ما تعلل کردیم آن وقت ضررى ندارد در مجلس مطرح بشود ولى خواستم استدعا بکنم که راجع به این مسائل باید در کمیسیون‌های مربوطه قبلاً مطالعه شود (صحیح است) حل بشود و بعد تقدیم مجلس شوراى ملى بشود، عرض کنم که یک نکته دیگرى خواستم به عرض آقایان برسانم یک چیزى یک ارقامی به نظر آقایان خیلى خیلی بزرگ آمده یعنى می‌فرمایند که در 1324 این قدر بوده و در سال 1326 چرا این قدر شده اگر ممکن است 1324 را با 1320 مقایسه بفرمایید و 1320 را هم با 1315 مقایسه بفرمایید.

این علت این است که یک قسمت مربوط به حقوق‌ها است، حقوق‌ها گران شده است، مبلغ مربوط به حقوق علاوه شده است و البته شما اگر مستخدمین درستى و صحیحى می‌خواهید البته حقوق آنها هم باید یک اندازه‌ای باشد که لغزش نکند و زندگانی‌اش بگذرد (صحیح است) یک قسمت هم راجع به هزینه‌ها است هر چیزى را که به هر قیمتى ما براى زندگى خودمان در پنج شش سال پیش خریدیم با امسال قیمت آن خیلى فرق دارد، البته در صورت بودجه هم یک مقدارى علاوه می‌شود یک قسمت هم که البته مورد توجه است آن راجع به ترفیعات و اضافات است که در همین تصویب‌نامه‌هایی که در سابق صادر شده بوده است و البته آن هم چیزى نبوده که این ماه بخواهیم بدهیم یا ما آتیه بدهیم یا آخر سال بدهیم این یک چیزى بوده که دو دوازدهم آن را تصویب فرمودید و یک نکته دیگرى هم هست که در بعضى جاها واقعاً اضافه شدن بودجه آن برحسب موقعیت و مصلحتى بوده است مثل شهربانى، شهربانى پلیسش کم بوده است پلیس تهران زیاد شده است و یک جاهایی هم که البته پلیس نداشته است تأسیس شده و پلیس گرفته شده البته بودجه زیاد می‌شود (صحیح است) عرض کنم که یک قسمتى هم فرمودند راجع به سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى که در این بودجه اعتبارى به آن داده شده است، بعضى از آقایان فرمودند که این چیزها به موجب تصویب‌نامه نمی‌شود خوب در دوره فترت خیلى چیزها به موجب تصویب‌نامه بوده است البته این هم به موجب تصویب‌نامه بوده است بدیهى است این توى بودجه باید برود و در کمیسیون بودجه رسیدگى بشود و بعد هم خرجش مثل سایر مخارج مملکتى روى اصول است ولى این هم یک کمکى است به وزارت بهدارى می‌شود (سزاوار - کاشکى همه کارها مثل این بود بسیار کار خوبى بود) بعضى از آقایان تذکر دادند وزارت بهدارى انشاء‌الله مطابق این برنامه‌ای که خود آقاى وزیر بهدارى تهیه کرده‌اند کارهاى خوبى خواهد کرد بنده هم عرض می‌کنم آقاى وزیر بهدارى در نظر دارند طبق برنامه‌ای که تهیه کرده‌اند و آن هم براى جلوگیرى از امراض است تمام این قسمت‌هایی را که آقایان فرمودند در تحت نظر دارند و بنده هم در تحت نظر دارم و امیدوارم که با نظر آقایان و مطابق مقصود آقایان ومطابق مقررات مالى و محاسباتى ما بتوانیم به تدریج انجام بدهیم (بعضى از نمایندگان - بسیار خوب) عرض کنم این عرایض بنده بود چون البته آقاى مخبر محترم کمیسیون بودجه توجهات کافى دارند بنده هم خواستم نکاتى را که آقایان لازم می‌دانستند به عرض آقایان برسانم و استدعا کنم که آقایان دى ماه تمام شده و فردا اول ما هم هست بفرمایید که این سه دوازدهم تصویب بشود.

نمایندگان - رأى، رأى.

نائب رئیس - آقاى وزیر جنگ فرمایشى داشتند؟

وزیر جنگ - بنده یک عرایضى داشتم ولى امشب منصرف شدم براى این که آقایان خسته شده‌اند.

بعضى از نمایندگان - رأى.

اسکندرى - مخالفم.

نائب رئیس - پیشنهادهاى زیادى در خصوص کفایت مذاکرات رسیده است.

بعضى از نمایندگان - پیشنهادها را بخوانید

نائب رئیس - قرائت می‌شود:

(پیشنهاد آقاى دکتر شفق)

مقام ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم به کفایت مذاکرات در ماده واحده رأى گرفته شود.

نائب رئیس - آقاى دکتر شفق بفرمایید.

دکتر شفق - توضیحش را لازم نمی‌دانم ولى اگر آقایان محترم اجازه بدهند نظرم را در یک موضوع اظهار بدارم، عرض کنم از قرارى که بنده شنیده‌ام بعضى از همکاران محترم پیشنهادى می‌خواهند بدهند راجع به این که به جاى سه دوازدهم یک دوازدهم باشد این پیشنهاد نه صلاح کشور است و نه صلاح دولت (احسنت)

نائب رئیس - مخالفى نیست؟

عباس اسکندرى - بنده مخالفم.

نائب رئیس - بفرمایید.

اسکندرى - جنابعالى در موقعى که مذاکره می‌فرمودید و مورد استفاده همه بود بنده هم عرض کردم یک سؤالى فرمودید خواستم جواب عرض کنم با آن پیشنهادى که آقاى دکتر شفق کردند بنده محالف هستم و دلیل مخالفتم را هم به عرض آقایان محترم می‌رسانم و پیشنهادى بنده تقدیم مقام ریاست کردم که جمع بین نظر یک قسمتى از آقایان نمایندگان و از نظر کشور ایران هم‏... (محمد‌على مسعودى - راجع به کفایت مذاکرات صحبت بفرمایید) .. آخر ماه است و باید مستخدمین حقوق‌شان داده شود (صحیح است) و بسیارى از طبقات مختلف مملکت شاید در مرزها و سایر نقاط از حیث حقوق در زحمت خواهند بود (صحیح است) که بایستى حتماً حقوق آنها در ظرف اول و دوم ماه پرداخت بشود و قدرى هم تأخیر شده اما از طرف دیگر پیشنهاد سه دوازدهم شده سه دوازدهم یعنى پیشنهاد بودجه تا اول فروردین 27 (صحیح است) از این نقطه‌نظر یکى از موارد همین است که آقایان نمایندگان تمام نظرى را که نسبت به این بودجه 27 است بایستى در اینجا به عرض مجلس برسانند (صحیح است) از این نظر بنده پیشنهادى تقدیم کردم که یک دوازدهم تصویب شود و مذاکرات هم به این دلیلى که الان عرض ادامه داشته باشد، این مذاکراتى که شد غالباً آقایان موافق دولت به عنوان مخالف اسم‌نویسى کردند بسیار تذکرات نافعى هم دادند ولى از نظر بنده و یک عده از رفقا و دوستان ما که البته همفکرى حزبى با آقایان نداریم و بنده مخالف دولت هستم هیچ نوع مذاکره‌ای نشد علت مخالفت بنده با کفایت مذاکرات این است که آقاى دکتر معظمى که موافق حکومت آقاى حکیمى هستند بسیار تذکرات مفیدى به عنوان مخالف دادند ولى چون معناى لغت اصلاً در این مملکت عوض شده کار به جایى رسیده که آقاى دکتر معظمى موافق دولت به عنوان مخالف صحبت کردند و مخبر کمیسیون بودجه که موظف بود حتماً دفاع کند مخالفت می‌کرد (دکتر مصباح‌زاده - توجه نفرمودید بنده دفاع کردم از مرحوم سید جمال‌الدین اصفهانى پدر آقاى جمال‌زاده در صدر مشروطیت نطقى کرده که بنده آن را مطالعه کردم (یک نفر از نمایندگان - این که جزو کفایت مذاکرات نیست) جزو کفایت مذاکرات است ایشان در یکى از نطق‌هاى خیلى غرای‌شان که بسیار با موقع است در مجلس نام یکى از اشخاصى که براى مشروطیت و آزادى ایران کشته شد اسم او را برد (یمین اسفندیارى - به شما چه) او در یکى از نطق‌هایی که می‌کند می‌گوید در کشورى که معانى الفاظ به کلى از بین رفته است و اسدالملک به یک آدم تر سو و بی‌عرضه یا متقى به یک آدم ناپرهیزگار و بالاخره بسیار مثل دارد می‌گویند از همه مهم‌تر و نزدیکتر به من مجدر آبله‌رو می‌گویند الجمال واى بر این مملکت او به خودش مثل زده است ما بایستى رعایت بکنیم وقتى که ما می‌گوییم موافقیم با این دولت با همه چیز این دولت باید موافقت کنیم (صحیح است) اگر اختلاف نظر داریم در خارج مجلس باید تذکر بدهیم و تذکرات را آنجا بدهیم و دولت را موافق کنیم به این که وقتى بودجه را می‌آورد به مجلس روى نظر آقایان باشد ولى در اینجا روى بودجه او حتماً موافقت کنیم. مخالفین هم بایستى مخالفت خودشان را بکنند غیر از این معناى موافق چه چیز است، بنده نگاه می‌کنم می‌بینم که یک عده از آقایان نظرهاى بسیار مفیدى داشتند یعنى همفکر بنده بودند و بالاخره کارگاه، اساسى مملکت که بودجه است این را دیدند که مفید نیست و بنده تمام مذاکرات‌شان را اینجا دارم، من کاملاً با نظر آنها موافق هستم، اما این آقایانى که ورقه سفید دادند به دولت آقاى حکیمى بایستى اگر اختلافى داشته باشند در خارج بگویند به آقاى حکیمى که آقاى حکیمى ما چون رأى موافق دادیم این اشکالات را رفع کنید که ما در محظور نباشیم، اما جایش توى مجلس نیست ما اگر اصول پارلمانى خدودمان را دقت بکنیم ما هم مثل سایر ممالک عالم می‌شویم (صحیح است) تصور می‌کنید که سایرین شش تا چشم دارند؟ این طور نیست همه همین طور مثل ما هستند منتها منظم باید فکر کرد، بنده اعتراض ندارم به اصل مطالب بسیار بسیار خوب گفته شد، حتى اعتراضات آقاى مخبر کمیسیون ان هم یک قسمت به نظر بنده بسیار بسیار خوب بود و منتها به عنوان مخبر کمیسیون نمی‌توانستند بگویند و باید حتماً استعفا می‌دادند (باتمانقلیچ - تکلیف براى ما معین نفرمایید) بسیارى از مطالب است که اینجا گفته نشده است، چون راجع به کفایت مذاکرات است عرض می‌کنم، بسیارى از مطالب است که اینجا گفته نشده و درجه اول اهمیت هم هست ولى البته بنده

+++

مخالف دولت هستم و از نظر مخالفت هم همین یک ورقه کبودى است که آنجا اعلام کردم یعنى نگرانى براى دولت نیست که اگر من بخواهم صحبت کنم و بگذارید که من صحبت کنم و براى مستخدمین و کارمندان هم عقیده دارم که همین‏ امشب پیشنهاد یک دوازدهم تصویب بشود (بعضى از نمایندگان - صحیح است) (بعضى دیگر از نمایندگان - صحیح نیست) که گر دو جلسه، سه جلسه پنج جلسه شما آمدید صحبت کردید زمین به آسمان نخواهد رفت تمام می‌شود بعد هم البته دولتى که آمده است 76 ورقه سفید دارد با کمال اطمینان آقایان اکثریت هستند بگذارید اقلیت حرفش را بزند، مخالف حرف خودش را بزند آنها هم بیایند ورقه سفید خودشان را بدهند اگر اکثریت دارند یقیناً هم اکثریت دارند پس این چه نگرانى است؟ به عقیده بنده دولت اکثریت دارد و بایستى بگذارند یک دوازدهم تصویب بشود و بعد هم ما صحبت‌مان را می‌کنیم، یک عده از آقایان اینجا مذاکره کردند راجع به اتومبیل‌ها بنده با کمال حسن‌نیتى که در آقایان سراغ دارم می‌دانم یکى از کارهایی که اثر آن را خواهید دید جلوگیرى از این اتومبیل‌ها است، اتومبیل‌های تجملى را باید بگیرند ولى با این ترتیبى که دارید عمل می‌کنید شما دارید الیاف این مملکت را از هم می‌پاشید شما در مملکتى که یک مؤسسه راه‌آهن دارد و تنها وسیله این اتومبیل‌ها است، فردا اگر وبا آمد در یک قسمت از مملکت این به او نگاه می‌کند او به او نگاه می‌کند بعد می‌گویند که بیاییم خرج سفر بدهیم و با اتوبوس راه می‌افتند و بالاخره یک مملکتى را دچار وبا و طاعون می‌کنند (همهمه نمایندگان) اجازه بدهید، شما می‌آیید وسایل را می‌گیرید و اکثریت هم هستید پس بگذارید من حرف خودم را بزنم و یک روزى آقایان متوجه می‌شوید بنده نه اتومبیلى سوار می‌شوم و نه از آن استفاده می‌کنم ولى آقایان اشتباه می‌کنید شماعملى را که الان دارید می‌کنید... (یک نفر از نمایندگان - روى پیشنهاد صحبت کنید) روى پیشنهاد است علت مخالفت بنده با کفایت مذاکرات آخر آقایان باید قانع بشوید شما که البته مستحضرید سایر آقایان نمایندگان که چرا من مخالفم، عرض کنم آقاى من شما اتومبیل لوکس و تجملى را که اشخاص سوءاستفاده می‌کنند باید بگیرید.

نائب رئیس - آقاى اسکندرى توجه به اختصار بفرمایید.

اسکندرى - بلى آخر آقایان را می‌خواهم قانع بکنم که رأى بدهند (خنده نمایندگان) (فولادوند - بنده قانع نشدم هنوز) بنده الان خبر دارم یک باندى تشکیل شده که مؤمنین به خیال استفاده از حراج اتومبیل هستند، اولاً اتومبیل‌ها که به گاراژها تحویل شده بسیارى از مردم دارند قسمتى از لوازمات آن را از گاراژ می‌برند دولت آقاى قوام‌السلطنه صحیح یا سقیمش را کارى ندارم طبق یک تصویب‌نامه‌هایی بیوکى که 35 هزار تومان در بازار بوده 16 هزار تومان گرفته‌اند داده‌اند نتیجه عمل به خیال بنده این خواهد شد که این اتومبیل‌ها به یک قیمت ناچیزى از بین خواهد رفت و بعد دولت‌های دیگرى خواهد آمد و آن دولت نگاه می‌کند دو مرتبه چندین میلیون خرج می‌کند (صحیح است) و این یکى از آن موارد است و موارد دیگرى بنده دارم که اینجا مورد ذکر نیست (صحیح است) عرض کنم که کفایت مذاکرات مورد ندارد شما اگر سه دوازدهم را اول سال پیشنهاد می‌کردید اینجا مذاکرات راجع به بودجه اشکال نداشت شما آخر سال سه دوازدهم که الان پیشنهاد می‌کنید یعنى بودجه 26 را می‌خواهید تصویب بکنید و بعد می‌خواهید پایه بودجه 27 را از روى این بگذارید (وزیر دارایى - این طور نیست آقا) و با این ترتیب باید مذاکرات بیشترى در اینحا بشود اگر دولت نگرانى از رأى اعتمادش ندارد یک دوازدهم را تصویب بکنید (صحیح است) و اگر این طور نیست بگذارید ما هم صحبت‌مان را بکنیم و اگر نگرانى دارید چه حاجت دارد که یک دولتى با نگرانى و تزلزل بخواهد کار بکند.

نمایندگان - رأى، رأى.

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانى که با کفایت مذاکرات موافقند قیام نمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادها خوانده می‌شود.

(پیشنهاد آقاى احمد رضوى به شرح ذیل قرائت می‌شود)

مقام ریاست مجلس شوراى ملى، پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به قانون پرداخت اعتبارات سه ماهه آخر سال اضافه شود.

تبصره - از تاریخ اول دى ماه 1326...

بعضى از نمایندگان - آقاى رضوى غایب هستند.

دکتر طبا - متنش را بخوانید.

صادقى - باید خودش باشد نمی‌شود.

(پیشنهاد آقاى نبوى به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم دو تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

تبصره 5 - از تاریخ تصویب این قانون وزارت کار منحل و امور مربوطه به آن وزارتخانه به وزارت پیشه و هنر واگذار می‌شود.

تبصره 6 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه قانون کار را به مجلس تقدیم نماید.

نائب رئیس - آقاى نبوى.

نبوى - آقاى دکتر مصباح‌زاده مخبر محترم کمیسیون فرمودند که کمیسیون بودجه وظایف خودش را انجام داده است بنده تصدیق می‌کنم که کمیسیون بودجه نسبتاً از سایر کمیسیون‌ها بیشتر کار کرده و جلساتى داشته، کارهایی می‌کرده و بسیارى از کمیسیون‌ها من‌جمله کمیسیون دادگسترى که بنده عضویت دارم اساساً تشکیل نشده است عرض کنم کمیسیون بودجه هفته سه جلسه تشکیل شده است و حتى کارهایی هم کرده است ولى یکى از وظایف خودش را انجام نداده، کمیسیون بودجه در درجه اول موظف بود از مخارج زاید بکاهد مخصوصاً که آن مخارج اساساً به موجب قانون تصویب نشده باشد بزرگترین وظیفه کمیسیون بودجه این بود که ببیند عوایدى که در این لایحه بودجه نوشته شده است چیزهایی است که مجلس شوراى ملى تصویب کرده است و جنبه قانونى دارد و مخارجى که ذکر شده است یک مخارجى است که به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده یا خیر و کمیسیون از این وظیفه مهم خودش غفلت کرده ما مخالف نیستیم که بایستى براى کارگران همان مزایا و همان تشکیلات و همان امتیازاتى که در ممالک راقبه براى کارگران قائل می‌شوند ما هم قائل براى آنها ولکن چون متأسفانه کارخانه‌های ما کم است، عده کارگران ما زیاد نیستند عمل طورى نیست که احتیاج داشته باشیم به یک وزارتخانه مفصلى رعایت حال کارگران را وزارت اقتصاد هم می‌تواند بکند مخصوصاً که کارهاى وزارت پیشه وهنر تا حالا زیاد نبوده است و در ولایات هم فرماندارها می‌توانستند این کارها را بکنند آنچه اساس این کار است این است که مقررات قانون کار که انشاءالله در آتیه به زودى تصویب خواهد شد درباره کارگران به وسیله وزارتخانه‌هاى دیگر که آن وزارتخانه‌ها کار زیادى ندارند انجام خواهد شد و حتى در ولایات فرمانداران و بخشداران که بیکار هستند این کار را انجام خواهند داد و وزارت کار به هر جهت به عقیده من زاید و بی‌مورد است البته در اینجا هر وقت صحبت از انحلال یک مؤسسه‌ای می‌شود (یک نفر از نمایندگان - آقا رئیس ماده 63) موجب نگرانى یک قسمت از کارمندان دولت بوده و تصور می‌کنند الان از این مؤسسه می‌خواهند آنها را خارج بکنند و در نتیجه موجب نگرانى آنها خواهد شد و حال آن که منظور بنده این نیست و البته در مملکت ما کارگرهاى زیادى هستند ولى نه تنها در وزارت کار بلکه در تمام وزارتخانه‌ها زیاد است و هر وزیرى ممکن است آنها را خارج کند ولى هر وقت یک فکر اساسى براى همه کارمندان شد براى کارمندان وزارت کار هم خواهد شد بالاخره آنهایی که مطابق قانون وارد کار شدند جزء مستخدمین کشورند بنده نظرم این نیست نظر بنده این است که این مؤسسه اصلاً زاید است و ما بایستى یک کارى بکنیم که قانون کار زودتر به تصویب برسد و فعلاً آن وظایفى را که انجام می‌داده با کمال سهولت ممکن است یک اداره کل کارى به وزارت پیشه و هنر اضافه کرد و این کارها را انجام داد و این موضوع مورد تصدیق آقایان وزرا مخصوصاً جناب آقاى وزیر دارایى هم بود و فرمودند که مؤسسات زاید را منحل خواهند فرمود بنابراین خواهشمند است آقایان تصویب بفرمایند که این وزارتخانه که زاید است منحل بشود (صحیح است)

نائب رئیس - آقاى وزیر دارایى فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

وزیر دارایى - عرض کنم بنده می‌خواستم راجع به وزارت کار براى استحضار آقایان عرض کنم، همان وقتى که جناب آقاى نخست وزیر معرفى شدند ما جمع شدیم دور هم راجع به همین موضوع مذاکره کردیم یعنى قبل از آن هم که براى معرفى آقایان را ببرند مذاکره کردیم این مسئله دو جنبه دارد یک جنبه داخلى خودمان، یک جنبه بین‌المللى (صحیح است) و از جنبه بین‌المللى یک قدرى قابل مطالعه است (صحیح است) بنده نمی‌خواهم عرض بکنم با این پیشنهادى که آقاى نماینده محترم فرمودند به کلى مخالفم ولى

+++

می‌خواهم از ایشان استدعا بکنم این پیشنهاد را پس بگیرند در کمیسیون مربوطه مذاکره می‌کنیم و آن وقت نظریات را به عرض آقایان می‌رسانیم هر طورى که تصویب کردند ما عملى می‌کنیم (صحیح است)

نائب رئیس - آقاى دکتر مصباح‌زاده مخبر کمیسیون فرمایشى دارید بفرمایید.

مخبر کمیسیون - بودجه بنده می‌خواستم عرض کنم که ایجاد یک وزارتخانه‌ای باید به موجب قانون باشد و وقتى هم که می‌خواهیم یک وزارتخانه‌ای را منحل کنیم آن هم باید به موجب یک قانونى باشد در این مورد چون وزارت کار به موجب قانون تأسیس نشده است بحث آن هم در اینجا مورد ندارد بنده خواستم به آقایان عرض کنم که با این گزارشى که کمیسیون بودجه تهیه کرده منظور آقاى نبوى صد درصد تأمین می‌شود براى این که در دو تبصره در تبصره دوم به دولت و در تبصره سوم به کمیسیون بودجه اجازه می‌دهد که این قبیل پست‌ها و مشاغل اضافى که به نظر می‌رسد دولت از یک طرف و از طرف دیگر کمیسیون بودجه که مطالعه می‌کند آنها را لغو بکند و دولت هم از تاریخى که کمیسیون بودجه ابلاغ می‌کند حق ندارد که یک دینار از این بابت پرداخت بکند (صحیح است) بنابراین این اختیار هست و دولت هم که با یک حسن‌نیتى می‌خواهد مشغول کار شود و مورد توجه دولت هم هست و بنده تصور می‌کنم بهتر این است که پیشنهادتان را مسترد بفرمایید و یقین داشته باشید که این موضوع وزارت کار که از اول افتتاح مجلس تا به حال هم آقایان درباره آن اظهار نظر کرده‌اند و یک نگرانی‌هایی دارند آن هم به کلى مرتفع خواهد شد (صحیح است) و اما بنده می‌خواستم یک جوابى به آقاى اسکندرى بدهم بنده اگر به عنوان مخبر است به عنوان مخبر و الا ماده 109 استفاده می‌کنم خواستم حضورتان عرض کنم که بنده خوب از بودجه و گزارش کمیسیون دفاع کردم ولى خودم به من مأموریت نداده بود که من از اقلامى که برخلاف قانون در بودجه پیش‌بینى شده بود اینجا دفاع بکنم (صحیح است) ولى خواستم حضورتان عرض کنم این که فرمودید که یکى که می‌گوید موافق دولت باید موافقت بکند و یک کسى که می‌گوید من مخالفم باید مخالفت بکند بنده می‌خواستم این را از جنابعالى استدعا بکنم خودتان رعایت بفرمایید ما مخالفت جنابعالى را نسبت به دولت جناب آقاى قوام‌السلطنه معنی‌اش را فهمیدیم و حالا امیدواریم که نسبت به این دولت هم همین طور مخالفت بکنید (صحیح است)

نمایندگان - رأى، رأى.

نائب رئیس - آقاى نبوى فرمایشى دارید بفرمایید.

نبوى - عرض کنم که همان طور که آقاى دکتر مصباح‌زاده فرمودند چون برخلاف قانون ایجاد شده انحلالش مسلم است، منحل است و حق نداشته‌اند این خرج را بدهند هر دولتى و هر وزیر دارایى و هر رئیس محاسباتى تصویب کرده این پرداخت را مطابق قانون مجازات عمومى قابل تعقیب است حتى اگر یک روز مخارج آن وزارتخانه یا مؤسسات آنجا را داده باشد حالا چون آقاى وزیر دارایى قول دادند که این کار را تصفیه می‌کنند و این را منحل می‌کنند (یکى از نمایندگان - نه آقا) و آقاى مخبر هم فرمودند بنده این پیشنهاد را پس می‌گیرم.

(پیشنهاد دیگر آقاى نبوى به شرح ذیل قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده افزوده شود:

تبصره 4 - دولت مکلف است قبل از خاتمه سال 1326 بودجه سال 1327 کشور با سیاهه‌ریز آن به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید (صحیح است)

یک نفر از نمایندگان - این وظیفه قانونى دولت است.

حاذقى - پیشنهاد مورد ندارد.

ابوالحسن رضوى - به موجب ماده 20 قانون اساسى اساساً این وظیفه براى هر دولتى مقرر است و از این جهت است که بنده یکى از ادله‌ای که می‌خواستم اظهار کنم که بودجه تصویب بشوداین بود که دولت مکلف است قبل از سال 27 بودجه سال 27 را بیاورد و مجال هر گونه اظهار نظر و مذاکره در آن خواهد بود به این مناسبت این پیشنهاد اصلاً وارد نیست.

نائب رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - بنده هم مثل آقاى رضوى می‌دانستم که در این قانون اساسى به دولت تکلیف شده ولى متأسفانه عملاً دیده می‌شود که خیلى کارها به دولت تکلیف شده و عمل نشده است و حالا خواستم که این مطلب را توضیح بدهم معذلک اگر آقایان مطمئن هستند که این کار می‌شود (یک نفر از نمایندگان - بلى) مسترد می‌دارد.

دکتر معظمى - اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نائب رئیس - بفرمایید.

دکتر معظمى - عرض کنم که آقایان نمایندگان متأسفانه در وظایف مقام ریاست دخالت می‌کنند نظامنامه به مقام ریاست اجازه داده است که چه پیشنهادی موافق است و چه پیشنهادى مخالف است و اگر آقایان اشتباهى ملاحظه فرمودند مطابق نظامنامه تذکر بدهند نه این که همه فریاد بکنند و کسى نتواند حرف بزند و نه وزیر بتواند جواب بدهد و نه رئیس انجام وظیفه.

(پیشنهاد دیگر آقاى نبوى به شرح ذیل قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به جاى تبصره یک مندرج در خبر کمیسیون بودجه قرار گرفته و مورد تصویب واقع شود.

تبصره 1 - وزارت دارایى مکلف است از پرداخت هزینه‌های تجملى غیرضرورى از قبیل اتومبیل‌های غیرلازم و هزینه توقف کسانى که بدون ضرورت و احتیاج به خارج از کشور رفته‌اند و مشاغلى که بدون ضرورت بعد از بهمن 1324 ایجاد شده و هزینه مؤسسات و اداراتى که ایجاد و تشکیل آنها برخلاف قوانین مصوب بوده خوددارى نماید.

یمین اسفندیارى - این که آقاى وزیر دارایى گفتند و تمام شده.

نائب رئیس - آقاى نبوى.

نبوى - عرض کنم متأسفانه آقایان خسته شده‌اند از مذاکرات امشب و به علاوه یا مراجعه به این قانون سه دوازدهم نکرده‌اند و تصور کرده‌اند که این پیشنهاد بنده من در آوردى است این پیشنهاد عین همان تبصره‌ای است که در این قانون هست بنده دو منظور داشتم یکى اصلاح این قانون و یک منظور دیگر که این پیشنهاد و پیشنهاد بعد را که ملاحظه خواهید فرمود آن منظور را تأمین خواهد کرد و استدعا می‌کنم که آقاى دکتر مصباح‌زاده نظر بنده را توجه بفرمایند چون منظورى بنده دارم که بایستى عرض بکنم بنده منظورم این است که یک عده مؤسسات به موجب تصویب‌نامه که برخلاف قانون ایجاد شده بود آن مؤسسات ادامه نبایستى پیدا بکند (صحیح است) تمام این‌ها حاکمیت مجلس را به خطر می‌اندازد اگر این رویه باقى بماند که هر تأسیساتى برخلاف قانون بکنند و قوانین را زیر پا بگذارند و یک مؤسساتى برخلاف قانون ایجاد کنند مجلسى نیست آقایان اصولاً نبایستى موافقت کنیم و تمامى این مؤسساتى که برخلاف قانون ایجاد شده تصویب و تأیید کنیم بنده نظرم از این دو پیشنهاد دو پیشنهادى که آقاى فولادوند قرائت فرمودند و یک پیشنهاد دیگر که قرائت خواهند فرمود این است که اگر آقایان این را تصدیق خواهند فرمود که این مؤسسات که برخلاف قانون ایجاد شده این‌ها ا دامه پیدا نخواهد کرد مثل ادارات حقوقى شهردارى وزارت کار بازرسى نخست وزیرى و غیره باز هم فراوان است در تشکیلات فعلى خیلى زیاد است و مقدار زیادى هم تازه ایجاد شده که به موجب قانون نبوده اگر این موضوع را تصدیق می‌فرمایید بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

نائب رئیس - آقاى مخبر.

یمین اسفندیارى - پس گرفتند آقاى دکتر مصباح‌زاده.

مخبر - بنده هر چه آقایان صحبت می‌کنند بیشتر به این گزارش که کمیسیون بودجه داده معتقد می‌شوم (احسنت) در تبصره سه به دولت یک ماه وقت دادیم که نسبت به تمام این تصویب‌نامه‌هایی که در دوره فترت گذشته است تجدید نظر بکند یا آنها را به شکل لایحه به مجلس شوراى ملى بیاورد یا لغو بکند (صحیح است) این را شما تصویب بکنید تمام این اشکالات مرتفع می‌شود (صحیح است) و به علاوه ما نسبت به این تصویب‌نامه‌ها تا به حال یک کلام نگفته‌ایم که این تصویب‌نامه‌ها را تأیید می‌کنم یا هیج قبول نداریم، در گزارش دو دوازدهم که در دو ما قبل داده شده یک تبصره‌ای داده شد (مکى - آقاى مخبر بنده پیشنهاد کردم) آقاى مکى پیشنهاد کردند هیچ اشکالى ندارد ما آن را قبول می‌کنیم.

نائب رئیس - استرداد فرمودند آقا.

(پیشنهاد دیگر آقاى نبوى به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره سه مندرج در خبر کمیسیون بودجه به طریق ذیل اصلاح شود:

تبصره 3 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب آثار اجرایى تمام تصویب‌نامه‌هایی که از تاریخ بهمن 1324 از طرف هیئت وزیران

+++

تصویب و اجرا شده و آن تصویب‌نامه‌ها خارج از حدود اختیارات هیئت وزیران و برخلاف قوانین مصوب بوده ملغى و بلااثر نماید. هر یک از آن تصویب‌نامه‌ها را که دولت لازم و ضرورى بداند در ظرف یک ماه به مجلس پیشنهاد خواهد کرد در آن صورت مادام که در مجلس تعیین تکلیف نشده به تقاضاى دولت موقتاً قابل اجرا است.

اسفندیارى - امضاى کى هست آقا؟

فولادوند - امضاى آقاى نبوى است.

نائب رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - آنچه که بنده در این پیشنهاد نوشته‌ام همان نظر کمیسیون بودجه است و یک چیز تازه‌ای نیست در آنجا هم نوشته شده است هر تصویب‌نامه‌اى را که لازم می‌دانند بیاورند به مجلس و مجلس تصویب کند البته حق هم همین است مطابق قانون هم همین است منتها با عبارت واضح‌تر به خیال خودم نوشته‌ام و حالا پس می‌گیرم.

بعضى از نمایندگان - مسترد فرمودند.

باتمانقلیچ - بنده یک پیشنهادى دادم و تقاضا کردم پیشنهادات را پس بگیرند.

نائب رئیس - پیشنهاد دیگرى هست از آقاى دادور قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل بر گزارش بودجه اضافه شود.

مبالغى که از بودجه سال 26 کشور تا آخر سال صرفه‌جویى می‌شود دو سوم آن منحصراً به مصرف امور بهدارى و فرهنگى شهرستان‌ها برسد (صحیح است)

بعضى از نمایندگان - پیشنهاد خرج است.

نائب رئیس - استرداد فرمودند پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى رضوى است.

بنده پیشنهاد می‌کنم برطبق ماه گذشته اجازه پرداخت حقوق کارمندان دولت داده شود تا با مجال و فرصت در پیرامون بودجه سه ماهه آخر سال گفتگو به عمل آید.

یک نفر از نمایندگان - مخالفم.

نائب رئیس - آقاى رضوى.

رضوى - بنده این پیشنهاد را در پنج، شش روز قبل یعنى روز اولى که گفتگوى بودجه بود کردم و متأسفانه تا حالا مانده است و حالا مطرح می‌شود البته در آن روز بنده فکر می‌کردم همان طور که آقاى دکتر معظمى در اول فرمودند که در اطراف بودجه بحث شود بنده هم نظرم این بود که اولاً دست دولت باز باشد و در عین حال به کارهاى خارجش هم برسد ولى بعد از این که به عقیده بنده مذاکرات به اندازه کافى شد (صحیح است) و موافق و مخالف دیگر جایى باقى نگذاشتند و از طرف دیگر هم گرچه آقاى وزیر دارایى فرمودند به این که ما نداده‌ایم این بودجه را واین عبارت را البته تصحیح خواهند فرمود ولى در عین حال قبل از این که بخواهند بودجه را تقدیم کنند بودجه گذشته را به آن ترتیب اثر دادند و آوردند تا این که هزینه کل کشور داده شود بعد از این مقدمات به عقیده بنده الان این پیشنهاد بنده و سایر پیشنهادات را عرض نمی‌کنم بنده پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم بقیه هم مسترد بدارند و به همان سه دوازدهم رأى بدهند.

نائب رئیس - پیشنهاد آقاى فولادوند قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

تبصره - افسران جزیى که با تصویب وزارت جنگ به استناد قانون مورخ 27 آبان 1324 وارد خدمد شده‌اند پیشینه خدمت و مزایاى زمان استعفا درباره آنها محسوب و منظور خواهد گردید.

بعضى از نمایندگان - پیشنهاد خرج است آقا.

فولادوند - خرج نیست.

یمین اسفندیارى - آقاى فولادوند پس بگیرید.

فولادوند - بنده حالا عرض می‌کنم که پیشنهاد خرج نیست بنده معتقدم قبلاً عرض کنم که در مجلس واقعاً نبایستى شوخى کرد بنده پیشنهادى می‌کنم هنوز خوانده نشده است می‌گویند پس بگیرید این براى شأن مجلس خوب نیست، صحیح نیست (صحیح است) اجازه بدهید مجلس در یک چیزى که در خور مقام مجلس است وارد بشود، ما چون در عدلیه و قانون تربیت شده‌ایم این جور عقیده داریم حالا اگر سایرین این جور تربیت نشده‌اند عرضى ندارم (صحیح است) عرض بنده این است که به طورى که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است در این دو سال به اکثر مستخدمین ادارى رتبه‌های جدیدى داده شده حالا مجلس تصویب بکند یا خیر فعلاً همان رتبه‌ها را دارند و بعضی‌ها هم عایدات رتبه و لیسانس را می‌برند من روزى که حضور اعلیحضرت همایون شریفاب بودم، دیدم که یک رتبه سه سابق نشان رتبه 8 زده و آمد، آن را هم بنده مخالف نیستم ولى افسران که همیشه در جاهاى سخت خدمت می‌کنند و مخصوصاً در این امتحاناتى که در آذربایجان دادند این‌ها هم لااقل می‌بایستی مورد تشویق واقع بشوند. یک قانونى در 1324 گذشت از افسرانى که از خدمت دولت کنار رفته‌اند (بعضى از نمایندگان - افسران جزء) بلى، چون افسر سه طبق است افسر جرء که از نایب است تا سروان، افسر ارشد سرگرد است و سرهنگ است و یکى هم امرا که سرتیپ و سرلشکر و سپهبد هستند، ستوان‌ها و سروان‌ها این‌ها افسران جزء هستند، این افسرانى که با میل خودشان خارج شده‌اند و سابقه سویى ندارند اجازه داده شود که دوباره وارد خدمت بشوند این یعنى چه؟ یعنى سابقاً این طور بود که اگر می‌خواستند دوباره وارد خدمت بشوند با یک درجه تنزل پذیرفته می‌شدند ولى این افسران که البته سابقه سویى نداشتند و با تصویب وزارت جنگ وارد خدمت شدند بعد که وارد خدمت شدند به آنها گفتند که ما سابقه پیشتان را حساب نمی‌کنیم چطور؟ یک نفر ستوان یک که بایستى سروان بشود چهار سال باید در ستوان یکمى تا سروانى باقى بماند، ستوان یکمى که سه سال خدمت کرده است و استعفا داده است حالا به او می‌گویند که سه سال سابقه‌ات از بین رفته است و چهار سال دیگر هم حالا تو خدمت بکن تا به تو درجه سروانى بدهیم بنده این پیشنهاد را بر اثر مراجعه عده زیادى از افسران جزء با مشورت تیمسار سپهبد یزدان‌پناه وزیر محترم جنگ تقدیم مجلس کردم اگر آقایان موافقند تصویب کنند، موافق هم نیستند خوب نکنند.

رضوى - دو مرتبه قرائت بفرمایید آقا.

بعضى از نمایندگان - قرائت بشود و اصلاح بشود.

(پیشنهاد آقاى فولادوند مجدداً به شرح فوق قرائت شد)

مخبر - بنده موافقت می‌کنم به شرط این که از نظر ترفیع باشد از لحاظ پرداخت حقوق خیر.

وزیر جنگ - از لحاظ ترفیع مانعى ندارد.

محمد‌على مسعودى - مزایایش بایستى حذف بشود ترفیع فقط.

معتمد دماوندى - آقا استوارها را هم اضافه بکنید.

نائب رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود:

مقام ریاست مجلس شوراى ملى - نظر به این که بحث در اطراف بودجه دولت کمال لزوم را دارد و ممکن است مذاکره چند جلسه ادامه یابد و پرداخت حقوق مستخدمین به تعویق بیفتد پیشنهاد می‌شود که فعلاً یک دوازدهم بودجه طبق لایحه تقدیمى (بعضى از نمایندگان - مشابه آن رد شده است) (محمد‌على مسعودى - رد شده است آقا) (بعضى از نمایندگان - در نشده است) تصویب گردد و مذاکرات در اطراف بودجه ادامه یابد و نسبت به دو دوازدهم بقیه در پایان صحبت‌ها تصمیم اتخاذ گردد. سزاوار، ابوالقاسم امینى، دکتر راجى.

نائب رئیس - آقاى سزاوار.

سزاوار - موضوع بودجه فعلى سه دوازدهم که کمیسیون بودجه خبر آن را به مجلس شوراى ملى داده است این عین بودجه دولت قبلى است (فرامرزى - در کفایت مذاکرات رأى گرفته شده است) بیشتر اعتراضاتى که به دولت سابق بود روى همین بودجه بود و امروز همان بودجه را دولت فعلى به صورت سه دوازدهم آورده است به مجلس شوراى ملى و البته مطالب زیادى در اطراف این بودجه هست که یک قسمت از آقایان مطالب‌شان را به عرض مجلس شوراى ملى رسانده‌اند و یک قسمت دیگر از مطالب باقى مانده است و موقعى است که بایستى مستخدمین حقوق‌شان را بگیرند (صحیح است) (فرامرزى - آقا برخلاف قانون است براى این که به کفایت مذاکرات رأى گرفته شده است) شما که آقاى فرامرزى مجلس نیستید اجازه بفرمایید بنده پیشنهاد دادم از نظر این که حقوق کارمندان دولت به تعویق نیفتد امشب به این پیشنهاد رأى بدهند و نسبت به دو دوازدهم دیگر اگر این بودجه مورد اعتراض است نسبت به همان تصویب‌نامه‌هایی است که می‌گویید برخلاف قانون اساسى است و الان صورت مشروع به آن می‌دهند و به صورت سه دوازدهم می‌خواهند تصویب بکنند بگذارند که بقیه این مطالب گفته شود، نسبت به یک دوازدهم رأى بگیرید و بقیه را بگذارند که با یک اصلاحى در بودجه فعلى منظور بشود و نسبت به دو دوازدهم بعد رأى بگیرند براى این که حقوق بهمن ماه را که دولت پیش نمی‌پردازد، دولت حقوق این ماه را می‌دهد و مجلس هم تصویب می‌کند بعد وقتى هست فرصتى هست که مطالب گفته شود و روشن شود. درست بودجه و اقلام بودجه معلوم بشود و اعتراضات نمایندگان

+++

هم در آن موقع گفته شود و رأى بگیرند به این جهت این پیشنهاد را بنده تقدم کرده‌ام.

مخبر (کمیسیون بودجه) - می‌گویند در دو مورد نمایندگان محترم می‌توانند نظریات خودشان را در مجلس اظهار کنند. یکى موقعى است که دولت برنامه خودش را به مجلس تقدیم می‌کند یک مرتبه هم وقتى است که بودجه به مجلس شوراى ملى می‌آید، بنده این طور که دیدم این مجلس تمام کارش این بوده است یا راجع به برنامه دولت صحبت بکند یا راجع به بودجه کشور (صحیح است) در جاهاى دیگر در ممالک دیگر اگر می‌گویند همه وکلا حق دارند و باید راجع به بودجه صحبت بکنند و راجع به برنامه دولت حق دارند هر مطلبى دارند بگویند علت اساسش این است که سالى یک مرتبه یک بودجه‌ای به مجلس می‌آید و پنجاه روز که در ترکیه صحبت شده است ما حاضریم که آقایان بگویند 100 روزراجع به بودجه صحبت می‌کنیم ولى به شرطى که در روز صد و یکم دیگر دولت را بگذارند برود کار خودش را بکند. در کشور ما که ما بودجه‌مان قبل از سال به مجلس تقدیم نمی‌شود و به شکل یک دوازدهم و دو دوازدهم و سه دوازدهم بایستى تصویب بشود این اصل را اگر ما بخواهیم آن طور که جاهاى دیگر رعایت می‌کنند ما هم آن طور عمل بکنم نه ما وقت داریم که به کار دیگر برسیم و نه دولت وقت دارد اجازه بفرمایید ما منظورمان این است که فعلاً این سه دوازدهم را موافقت بکنیم دست دولت باز بشود و بتواند کار خودش را بکند و هر نظرى که ما داریم در این دو ماه آتیه راجع به بودجه 27 اظهار بکنیم (صحیح است) و الا ما یک دولتى را که پانزده روز است سرکار آمده یک هفته براى برنامه‌اش معطل بکنیم و یک هفته هم براى یک دوازدهم دیگر بعد هم یک استیضاحى بکنیم و وضع مملکت ما البته بهتر از این نخواهد شد.

نمایندگان - رأى، رأى.

سزاوار - این مدافعاتی که آقاى مخبر کردند مرا قانع نکرد رأى بگیرید.

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى سزاوار آقایانى که موافق با یک دوازدهم هستند قیام نمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. سه چهار پیشنهاد نظیر این هست بنابراین آنها خوانده نمی‌شود.

(پیشنهاد آقاى مامقانى به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره سه لایحه بودجه حذف شود.

دکتر اعتبار - پیشنهاد حذف نمی‌شود کرد بایستى پیشنهاد تجزیه بکنید.

عباس اسکندرى - اقلیت کارش همین است شما نمی‌خواهید یک دوازدهم تصویب بشود و الا همین امشب تصویب می‌شد.

نائب رئیس - متأسفانه آقایان مراعات نظم مجلس را نمی‌فرمایند من مجبورم اخطار بکنم. آقاى مامقانى بفرمایید.

مامقانى - آقایان نمایندگان محترم این بودجه‌ای که فعلاً به مجلس تقدیم شده است تمام این عواید و این هزینه‌ها در زمان حکومت جناب آقاى حکیمى نبوده است دولت ایشان یکى دو ماه است که مشغول کار شده است فعلاً تبصره‌ای که در اینجا مقرر شده است نسبت به تصویب‌نامه‌هاى دولت سابق هم ضمناً جنبة قانونى داده می‌شود به این معنى که می‌گوید دولت در تصویب‌نامه‌هاى مالى تجدید نظر خواهد کرد، یک چیبى که جنبه قانونى نداشته و برطرق قانون نبوده و تصرف برخلاف قانون در اموال دولتى بوده ضمن این تبصره گنجانیده‌اند که عملیات آنها صحیح است و می‌گوید که دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌های مالى دولت سابق تجدید نظر نموده... چیزى که جنبه قانونى نداشته ضمناً این چیز را گنجانیده‌اند که عملیات آنها صحیح است ولى براى دولت حق داده است که آنها را تغییر و تبدیل بدهد بنابراین این تبصره مورد نداشته است و ماده واحده اینجا می‌نویسد به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود کلیه حقوق و کمک هزینه‌های وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتى و سایر اعتبارات بودجه کل کشور را در هر یک از سه ماهه آخر سال 1326 در حدود اعتبارات مهر ماه 1326 با رعایت تبصره یک و سه ماده واحده مصوب آبان ماه 1324 و سایر قوانین و مقررات مالى پرداخت نماید ولى تقریباً تمام تصویب‌نامه‌ها را صورت قانونى به آن داده‌اند و در ضمن یک تبصره‌ای تمام این‌ها را گنجانیده‌اند در صورتى که قانون شرایط و تشریفاتى دارد و نمی‌شود که در ضمن یک تبصره تمام این تصویب‌نامه‌هایی که برخلاف قانون است گنجانید و به آنها جنبه قانونى داد.

مخبر - بنده خواستم خدمت جناب آقاى مامقانى عرض کنم که کمیسیون بودجه راجع به این تبصره نظری نداشته که در ضمن این تبصره تصویب‌نامه‌های خلاف قانون را که صادر شده است تأیید بکند (صحیح است) ما خواستیم که براى یک مرتبه این کارهاى خلافى که شده تکلیفش روشن بشود (صحیح است) در ظرف یک ماه دولت باید یکى از این دو کار را بکند یا تصویب‌نامه‌ها را لغو بکند یا به صورت لایحه قانونى به مجلس بیاورد و الا مجلس شوراى ملى و کمیسیون بودجه اصلاً چنین نظرى نداشته که اعمال خلاف قانون دولت را تأیید بکند در ضمن این تبصره و به اضافه اگر بخواهند بایستى تقاضاى تجزیه بکنند.

نائب رئیس - پیشنهاد حذف است می‌ماند در موقع اخذ رأى کلى.

حائرى‌زاده - اینجا مورد رأى نیست.

نائب رئیس - عرض کردم چون این پیشنهاد حذف است تکلیفش در آخر، در موقع رأى گرفتن تعیین می‌شود. پیشنهاد آقاى صدر‌زاده قرائت می‌شود تقاضا دارم تبصره ذیل به قانون سه دوازدهم اضافه شود.

استادان و دانشیاران می‌توانند به عضویت انجمن شهر انتخاب و تعیین شوند که افتخاراً انجام وظیفه نمایند.

نائب رئیس - آقاى صدر‌زاده.

صدر‌زاده - عرض کنم آقایان تصدیق می‌فرمایند که در این کشور هنوز فرهنگ به معناى حقیقى و واقعى خودش بست پیدا نکرده است ما باید از استادان و دانشیاران که متأسفانه عده آنها کم است حد اعلاى استفاده را بکنیم و چون در قوانین ما راجع به انتخاب آنها به عضویت انجمن‌های شهر ممکن است یک موانعى وجود داشته باشد از این جهت بنده پیشنهاد کردم که اگر انجمن شهرى اظهار نظر کردند براى انتخاب این آقایان نسبت به این آقایان استادان و دانشیاران که در انجمن شهر عضویت بکنند مانع قانونى براى دولت وجود نداشته باشد در انتخاب آنها و این نکته را هم تذکر می‌دهم که مطابق قوانین جاریه ما عضو انجمن شهر افتخارى است، و حقوق ندارد و بنابراین از آقایان محترم استدعا می‌کنم که نسبت به این تبصره رأى بدهند (اردلان - مانع قانونى ندارد این کار) چرا؟ مانع قانونى دارد یک نظامنامه‌ای هست مربوط به اصلاح قانون شهردارى البته این قانون از یک جهات دیگرى هم نقض دارد که ما در یک فرصت بیشترى باید آنها را اصلاح بکنیم در آنجا ذکر شده است بعد از آن که پنج برابر آن عده لازم را تعیین کردند دولت می‌تواند از بین آنها یک عده را انتخاب بکند در آنجا شرایطى براى انتخاب شوندگان ذکر شده است از آن جمله می‌گوید باید مستخدم دولت نباشد و چون در قوانینى که راجع به اصلاح قوانین دانشگاه گذشته و در نظامنامه‌های آنجا هم ذکر شده است و استادان و دانشیاران را در ردیف مستخدمین دولت نامبرده و حقوقى هم که براى مستخدمین دولت هست براى آنها معین کرده است از این جهت دولت در انتخاب آنها براى عضویت انجمن شهر خوددارى می‌کند چنان که همین موقعیت براى آقاى دکتر آشتیانى در چندسال قبل اتفاق افتاد یعنى در حالى که استاد دانشگاه بودند به عضویت انجمن شهر انتخاب شدند و وزارت کشور از انتخاب ایشان خوددارى کرد درصورتى که ما می‌دانیم در انجمن شهر به وجود استادان مخصوصاً آنهایی که در پزشکى هستند احتیاج کامل داریم خواستم در متن قانون باشد.

مخبر - بنده با پیشنهاد آقاى صدر‌زاده موافقت می‌کنم (صحیح است)

نائب رئیس - آقاى وزیر کشور موافقت دارید با این قسمت؟

وزیر کشور - مانعى ندارد.

نائب رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى مکى)

پیشنهاد می‌نمایم که تبصره ذیل به ماده واحه اضافه شود:

تبصره - پرداخت‌هایی که مطابق این قانون به عمل خواهد آمد مؤید تصویب‌نامه‌هاى صادره در زمان فترت و تا این تاریخ نخواهد بود.

مکى - آقاى دکتر مصباح‌زاده پیشنهاد بنده را ملاحظه فرمودید اگر قبول می‌کنید بنده توضیح ندهم.

مخبر - عین این پیشنهاد در دو دوازدهم که به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود قید شده بود و حالا هم مانعی ندارد

نائب رئیس - قبول فرمودید؟

مخبر - بلى.

نائب رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر مصباح‌زاده قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود دولت مکلف است از تاریخ اول فروردین ماه 1327 تا مدت 10 سال آنچه را که به عنوان حق‌الامتیاز و سود سهام (اعم از لیره یا ریال) از شرکت نفت ایران و انگلیس دریافت می‌دارد در حساب جداگانه

+++

نگاهدارى نماید وجوه حاصله از این منبع صرفاً براى کارهاى تولیدى و عام‌المنفعه داده خواهد شد استفاده از این محل برطبق برنامه معین و اجازه مخصوص مجلس شوراى ملى خواهد بود.

دکتر معظمى - اجازه بفرمایید این پیشنهادى که بنده عرض کردم چون تنها عایدى ثابتى که دولت ایران دارد عایدى نفت است و این عایدى همیشه حسابش از حساب بودجه جداگانه بوده است که حالا هم حسابش علیحده است متأسفانه در این اواخر در نتیجه این که وضع مالى ما خوب اداره نشده بود آمدند از این مبلغ که نسبت به سایر اقلام درآمد بودجه تا اندازه‌ای زیادتر است واقعاً خوب بود صرف کارهاى تولیدى به مملکت بشود (معتمد دماوندى - خیلى ناچیز است این‌ها خون ما را می‌برند چیزى به ما نمی‌دهند) صرف کارهایی کردند که هیچ به نفع مملکت نبوده است و حتى در بعضى از موارد یک اسلحه‌هایی به وسیله این پول خریدارى شده است و در زمانى هم که متفقین آمدند به ایران این اسلحه‌ها را بردند بدون این که یک شاهى هم در مقابل آن پرداخت کنند، بنابراین آقایان نمایندگان ولایات و مخصوصاً توجه نمایندگان خوزستان را جلب می‌کنم که اگر بخواهند قسمت‌های ولایات اصلاح بشود و مخصوصاً قسمت‌های جنوبى که در آنجا طلاى جارى در واقع می‌رود ولى در مقابل آن یک مشت مردم گرسنه و لخت هستند و مخصوصاً نماینده بندرعباس که مخبر کمیسیون هستند توجه ایشان را به این نکته جلب می‌کنم، آقایان اگر بخواهید که پولى از این منبع مصرف بشود بایستى یک برنامه صحیحى داشته باشید و بیاید به مجلس و تصویب بشود (قبادیان - باعث کسر بودجه می‌شود) دولت اگر کسى بودجه داشته باشد باید مخارج را تطبیق کند این پول اگر در غیر مصارف تولیدى خرج بشود این امتیاز نفت براى ما هیچ فایده‌ای ندارد و باید این پول به کارهاى عام‌المنفعه برسد و بنده دو مرتبه این پیشنهاد را قرائت می‌کنم (مجدداً قرائت شد) ملاحظه بفرمایید شما یک مالیاتى داشتید براى قند و شکر از آن می‌توانستید یک راه‌آهن داشته باشید اگر این عایدى را به این شکل خرج کنید بعد از ده سال مطمئن باشید که یک کارهاى حسابى در این مملکت شده است. این است که بنده می‌خواستم تمنا بکنم که آقاى وزیر دارایى این قسمت را قبول بفرمایند و بعد از این این قسمت مجزا شود.

وزیر دارایى - عرض کنم براى استحضار آقاى دکتر معظمى و همچنین براى استحضار آقایان نمایندگان محترم عرض می‌کنم که شاید بنده چند ماه پیش که اصلاً وزیر دارایى هم نبودم به این فکر بودم و حالا هم عرض می‌کنم که این فکر از کجا پیدا شد، صحبت یک برنامه‌ای شد براى مملکت، برنامه چند ساله آنجا فکرهاى زیادى کردیم از جمله فکر ما این بود که مملکت ما محتاج به یک طرح‌هایی است که براى آبادى و عمران مملکت ضرورت دارد بنابراین لازم است این قسمت از درآمد مملکت را کنار گذاشت براى اجراى آن برنامه‌ها اما چیزى که هست من براى استحضار آقایان عرض می‌کنم که فرع بر این است که شما چه بودجه‌ای داشته باشید، این از اول سال 1327 است، از اول سال 27 ملاحظه بفرمایید بودجه مملکت، بودجه درآمد عبارت است از یک قسمت عوارض که آنها را آقایان می‌فرمایید باید پایین آورد، عوارض نفت است عوارض قند و شکر است عوارض چاى است و غیره که باید این‌ها را آورد پایین یک قسمت هم راجع به مالیات املاک مزروعى است که یک عده می‌گویند که این هم نباید باشد، یک قسمت هم درآمد نفت است که آقایان می‌گویند این را هم بگذارید کنار، بنده عرض می‌کنم اصولاً این حرف بسیار صحیح است ولى احازه بفرمایید بودجه سال 1327 را از همین فردا در کمیسیون بودجه مورد مطالعه قرار بدهیم در آنجا هم پیشنهاد بکنید که آقا این درآمدها را ما تصویب می‌کنیم این هزینه را هم تصویب می‌کنیم، این درآمد نفت را هم می‌گذاریم کنار براى این مخارج، ما هم قبول می‌کنیم، و حالا خواهش می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید و ما هم همین کار را می‌کنیم.

نائب رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - عرض کنم چون بنده جزو اصول عقایدم این بود و چون مدتى است بنده فکر کردم و براى اصلاح حال مملکت این قسمت را ضرورى می‌دانم بنابراین براى این که مسئولیت وجدانى خودم را عمل کرده باشم و براى این که دولت حق تصرف نداشته باشد تا یک کسى که سرش درد کرد بیاید لیره به آن بدهند و تا یک مبالغى در این مملکت کنار گذاشته نشود من معتقدم که مملکت اصلاح نخواهد شد (صحیح است) بعد از چندین سال که ما امتیاز دادیم بر من خیلى ناگوار است که ببینم اهالى سیستان، خوزستان و بندرعباس و سایر جاها به این فلاکت زندگى می‌کنند دیروز بود که آقاى دکتر مصباح‌زاده راجع به بندرعباس آن قسمت را خواندند و بنابراین بنده این پیشنهادم را پس نمی‌گیرم و چون عده براى رأى کافى نیست ممکن است باشد تا فردا که وقت داشته باشیم، ممکن است تا فردا یک نظریات دیگرى یا اصلاح در آن بکنیم.

معتمد دماوندى - انشاءالله در اصل آن هم تجدید نظر می‌کنیم.

نائب رئیس - مسکوت می‌ماند، پیشنهاد دیگر آقاى دکتر معظمى قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده اضافه شود

تبصره - دولت مجاز است از محل صندوق تقاعد مبلغ ده میلیون ریال به بانک ملى ایران به منظور ایجاد شرکت تعاونى مصرف (در محل ساختمان تعاونى بانک که بدین منظور ساخته شده است) براى کارمندان و خدمتگذاران جزء مجلس و دولت و بنگاه‌های دولتى براى مدت پنج سال وام بدهد، بانک ملى ایران مکلف است که در سال 1327 این منظور را عملى نماید.

نائب رئیس - به امضاى آقایان دکتر معظمى و مکى و یک امضاى دیگر است آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - اجازه بفرمایید عرض کنم موضوعى را که بنده اینجا پیشنهاد کردم این است که گفتم چون آقایان می‌دانند که از صندوق تقاعد 37 میلیون تومان در بانک ملى ایران راکد است و در زمان جنگ و بعد از شهریور تاکنون وضع کارمندان دولت به هیچ وجه مورد توجه واقع نشده است و این‌ها همین که حقوق به آنها داده می‌شود 15 روز که از ماه گذشت تمامش را مصرف می‌کردند، براى این که یک مراکزى معین بشود که کمک بکند که هزینه زندگى براى آنها کم بشود از این جهت بنده این پیشنهاد را کردم که از محل صندوق تقاعد یک میلیون تومان به بانک ملى داده شود چون در بانک ملى براى کارمندان یک صندوق تعاونى دارند و به کارمندان بانک فوق‌العاده کمک می‌شود و در واقع اجناس مورد احتیاج آنها به نصف قیمت تمام می‌شود و این پول هم مخصوص خود کارمندان است و به محلى هم که در بانک ملى هست در واقع محل مطمئنى است و بانک ملى هم مکلف باشد که این عمارت عظمیى را که وزارت کشاورزى در آنجا هست اختصاص بدهند به این کار و یک مرکزى باشد هم در نرخ اجناس در بازار تأثیر دارد و هم این که کارمندان جزء و کارمندان دولت و کارمندان مجلس شوراى ملى بتوانند از آن صندوق استفاده بکنند (صحیح است) و از این پیشنهاد هم یک استفاده دیگرى می‌کنیم و آن این است که امروز یک عده از اعضاى وزارت کشاورزى آمده‌اند به منزل من و یک نامه به مقام ریاست مجلس شوراى ملى نوشته بودند مبنى بر این که در این بنایى که ما هستیم همه مریض شده‌ایم. رئیس بهدارى آنجا هم یک نامه‌ای نوشته است که مسلولین در این قسمت زیاد می‌شوند و درخواست کرده‌اند که تا قبل از این که اینجا مریضخانه مسلولین بشود وزارت کشاورزى این قسمت را باید تخلیه بکند و نامه را هم تقدیم می‌کنم به مقام ریاست که بفرستند براى وزارت کشاورزى تبصره را هم یک مرتبه دیگر می‌خوانم براى این که آقایان فهمیده رأى بدهند (مجدداً به شرح فوق قرائت شد) که دولت مکلف باشد در سال 1327 این کار را بکند.

مخبر - چون این پیشنهاد مفید حال مستخدمین دولت است و مجلس هم همیشه موافق حال مستخدمین دولت است از این جهت بنده موافق هستم.

وثوق - بنده عرضى دارم چون بنده عضو کمیسیون هستم حق دارم.

نائب رئیس - بفرمایید.

وثوق - مطابق قانون استخدام که به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است ماده‌ای هست که اشخاصى که از صندوق تقاعد دینارى به مصرف دیگر برسانند جزو مختلسین امور دولتى هستند (صحیح است) و در این صورت بنده پیشنهاد می‌کنم همان طورى که در ان قسمت پول هم خارج قرار شد مطالعه بشود این موضوع هم مسکوت بماند تا در خارج با تطبیق با قانون استخدام کشورى در این قسمت صحبت کنیم و آقاى مخبر هم نمی‌توانند قبول کنند.

دکتر معظمى - اجازه بدهید بنده عرض کنم اگر تصویب‌نامه خواستند صارد بکنند فرمایش جنابعالى صحیح بود ولى مجلس شوراى ملى قبول می‌کند و به علاوه اگر آقا می‌خواهند بدانند که مجلس قبول دارد یا ندارد تقاضاى تجزیه کنند.

امینى - این چیزى نیست که رأى ندهد مجلس.

وثوق - اگر آن قانون را لغو بکنید ممکن

+++

است، این آقا حقوق مستخدمین است و مخالف قانون است.

نائب رئیس - پیشنهاد آقاى تقى‌زاده قرائت می‌شود.

یک نفر از نمایندگان - تکلیف این پیشنهاد چه شد؟

نائب رئیس - تصویب شد، دولت قبول کرده است.

معتمد دماوندى - دولت نمی‌تواند قبول بکند.

اردلان - ما رأى ندادیم.

ملک مدنى - اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نائب رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - پیشنهاداتى که می‌شود حضرتعالى توجه نفرمودید وقتى مخبر قبول می‌کند دولت هم باید قبول بکند وزیر دارایى در تمام پیشنهادها باید اظهار نظر بکند.

نائب رئیس - آقاى وزیر دارایى قبول کردند.

ملک مدنى - مخبر حق اظهار نظر تنها را در هیچ جایى ندارد.

اردلان - ما که رأى ندادیم.

یمین اسفندیارى - آقاى رئیس جواب بنده را هم بدهید ما که نسبت به آن پیشنهاد رأى ندادیم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقاى تقى‌زاده قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم اولاً در تبصره دو بعد از عبارت «ادامه خواهد داد» چنین نوشته شود «و علاوه بر آنچه که خود دولت از بودجه پیشنهادى سابق حذف خواهد کرد» ثانیاً بعد از تبصره دو اضافه شود تبصره 3 - اقلام ریز بودجه بایستى هرچه زودتر طبع در مدتى که بیش از یک ماه نباشد بین وکلا توزیع شود ثالثاً تصریح شود بر این که مندرجات این ماده و اجازه پرداخت سه دوازدهم از پرداختی‌های مهر ماه سال جارى به هیچ وجه مبناى تصدیق و اساس آن پرداخت‌ها نبوده و مخصوصاً مجوز آن نخواهد بود که تنظیم بودجه سال 27 بر این اساس قرار بگیرد و نیز پیشنهاد می‌کنم متن تبصره یک و سه ماده واحده مصوب آبان ماه 1324 در ذیل همین لایحه مجض توضیح و اضافه درج شود.

نائب رئیس - آقاى تقى‌زاده.

تقى‌زاده - اگر چه پیشنهاد به ظاهر مفصل می‌آید بنده توضیح مفصلى ندارم فقط چند کلمه بیشتر نیست و پیشنهاد این است که بنده این طور می‌فهمم آنچه که بنده راجع به تبصره اول نوشتم و پیشنهاد کردم که این مخارج را که غیرلازم است حذف کند این جا گفته است که کمیسیون مخارج غیرضرورى را حذف خواهد کرد ظاهر عبارت طورى است بنده ملتفت نمی‌شود مثل این است که دولت خودش نمی‌تواند حذف بکند و هر چه حذف شدنى است باید کمیسیون حذف بکند این است که بنده پیشنهادم این است که آنچه را که دولت لازم دانست حذف بشود علاوه بر آن آنچه را که کمیسیون هم لازم دانست آن هم باید حذف شود اگر عبارت این معنى واضح است بنده عرضى ندارم دوم راجع به اقلام ریز بودجه است که بنده در اینجا مکرر تذکر و یادآورى کردم و ظاهراً این اقلام ریز بودجه به کمیسیون رسیده است ولى نمایندگان مجلس هیچ فکر صحیحى درباره بودجه نمی‌توانند داشته باشند مگر این که تمام اقلام ریز بودجه به نظر آنها برسد (صحیح است) بلکه بنده عقیده‌ام این است که تمام مردم مملکت باید از این‌ها مطلع بشوند و بنده پیشنهاد کردم که به هر نحوى هست این‌ها طبع و توزیع بشود نکته سوم که می‌خواهم نکته سوم که می‌خواهم عرض کنم اگر چه شاید این اندیشه بنده در جاى خود نباشد ولى این که اینجا گفته شد که در حدود اعتبارات مهر ماه این پرداخت‌ها به عمل آید و بعد هم کمیسیون بودجه در سیاهه جزء بودجه رسیدگى بکند این ابهام دارد و این معنى شاید استنباط بشود که این بودجه‌ای که پیشنهاد شده بود به مجلس شوراى ملى مبناى اساسى بشود براى بودجه سال 1327 و بنده می‌خواستم یک یادآورى بکنم که این نکته محرز باشد که به واسطه این که سال به آخر رسیده و دولت معطل است براى مخارج و باید تکلیف این سه ماهه تعیین بشود این به هیچ وجه مبناى بودجه 1327 نباید باشد (صحیح است) و بلکه 1327 مثل مولود جدید دولت هست که شاید خیلى از این اقلام در آن نباشد (انشاء‌الله) چون براى این که بنده هنوز در عقیده سابق خودم باقى هستم و پس نمی‌گیرم و قسم می‌خورم که دو ثلث مخارج این مملکت که در بودجه آمده زیادى است (صحیح است) نکته آخر هم که قابل توضیح نیست خواستم آن دو تبصره‌ای که اشاره می‌شود به آن به طور یادداشت در ذیل علاوه شود.

امیر تیمور - آفرین بسیار صحیح است.

مخبر - جناب آقاى تقى‌زاده اگر ملاحظه فرمایند منظور از قسمت اول پیشنهادشان در گزارش کمیسیون بودجه کاملاً تأمین است براى این که از تبصره یک گزارش ما نه تنها این ابهام ایجاد نمی‌شود بلکه اینجا به طور صریح و روشن وزارت دارایى را مکلف کردیم که از پرداخت هزینه‌های غیرضرورى خوددارى بکند و تبصره دو هم اختیار داده به کمیسیون بودجه که به سیاهه ریز بودجه رسیدگى بکند و اقلام زیادى را حذف بکند بنابراین خود دولت از یک طرف و به موجب همین تبصره دو کمیسیون بودجه هم به موحب این تبصره همین حق را دارد و در این صورت در قسمت اول تصور می‌کنم که اشکال آقاى تقى‌زاده چندان وارد نباشد راجع به اقلام ریز بودجه که فرمودند در کمیسیون بودجه هم مطرح شده و مذاکره شده فقط اشکالى که در کار است این است که بودجه‌های تفصیلى بعضى از وزارتخانه‌ها 400، 500 صفحه است و اگر بخواهیم تمام آن بودجه‌ها را چاپ بکنیم خودش یک خرج تحمیلى و غیرضرورى به نظر می‌رسد، قرار بر این شد که از این بودجه‌ها نسخ متعدد اینجا تهیه بکنند و در یکى از اطاق‌ها بگذراند و آقایان نمایندگان هر وقت خواستند به آن مراجعه بکنند ولى البته اگر نظر آقایان نمایندگان محترم بر این باشد که حتماً این بودجه‌های تفصیلى طبع بشود و بین آقایان توزیع شود بنده هیچ اشکالى نمی‌بینم و این که فرمودند بودجه سال 1327 نباید مبنى بر این بودجه سال 26 باشد کاملاً صحیح است و بنده تصور می‌کنم که عموم نمایندگان باید این نظر را داشته باشند دولت باید در بودجه 27 که می‌خواهد بیاورد به مجلس به کلى بودجه 26 را فراموش کند. یک بودجه‌ای که هشتصد میلیون تومان خرج مردم بکند این بودجه به درد این مملکت نمی‌خورد، درد این مملکت را دوا نمی‌کند باید یک بودجه‌ای بیاید به مجلس که صد میلیون تومان خرج ادارى داشته باشد و پانصد، ششصد میلیون خرج اصلاحات این مملکت بشود آن بودجه را مجلس پانزدهم احتیاج دارد و منتظر است که هر چه زودتر دولت آقاى حکیمى به مجلس تقدیم بکند (صحیح است)

تقى‌زاده - با این توضیحى که راجع به بودجه سال آینده دادند اگر دولت دراین عقیده باشد بنده اصرارى ندارم و در تبصره 2 هم که فرمودند هم دولت و هم کمیسیون بودجه می‌توانند اقلام زیادى را حذف کنند بسیار خوب ولى در مطلب دوم راجع به طبع اقلام ریز بودجه اصرار دارم و عقیده‌ام این است که اگر یک میلیون تومان خرجش بشود و دو ماه هم طول بکشد براى این که ملت و همه آقایان وکلا اطلاع داشته باشند اگر 600 صفحه یا 6000 صفحه هم باشد باید این اقلام ریز بودجه چاپ بشود خواهشمندم که قبول بفرمایید.

مخبر - جناب آقاى وزیر دارایى قبول کردند.

نائب رئیس - پیشنهاد تنفس رسیده اگر آقایان خسته شده‌اند...

اردلان - بنده مخالفم.

نائب رئیس - اگر آقایان موافق باشند به عنوان تنفس جلسه را ختم می‌کنم و جلسه فردا ساعت 4 بعد از ظهر

(مجلس ساعت نه و بیست دقیقه بعد از ظهر به عنوان تنفس تعطیل شد).

 

اخبار مجلس

روز پنجشنبه اول بهمن پنج بعد از ظهر کمیسیون دارایی با حضور جناب آقای وزیر دارایی به ریاست آقای یمین اسفندیاری تشکیل تلگراف رئیس کشاورزی استان آذربایجان راجع به مالیات مزروعی و سهم مالک و زارع قرائت آقای وزیر دارایی توضیح دادند چون راجع به املاک مزروعی وزارت دارایی مشغول مطالعاتی است نسبت به شکایات مالکین آذربایجان هم اقدام خواهد شد و لذا قرار شد از همین قرار جوابی به شاکیان داده شود.

روز پنجشنبه اول بهمن ماه 26 چهار و نیم بعد از ظهر کمیسیون مبتکرات تشکیل گردیده و هیئت رئیسه خود را از این قرار انتخاب نمود.

آقای حائری‌زاده                             رئیس

آقای ابوالقاسم بهبهانی                   نائب رئیس

آقای عباس اسکندری                     مخبر

آقای دکتر ملکی                            منشی

برای رسیدگی به طرح‌های مرجوعه قرار شد روز یکشنبه چهار بعد از ظهر کمیسیون تشکیل گردید.

+++

بقیه: جلسه 40 (4)

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه اول بهمن ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1. بقیه مذاکره در سه دوازدهم بودجه کشور

2. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت شش و ده دقیقه بعد از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1. بقیه مذاکره در سه دوازدهم بودجه کشور

رئیس - جلسه پیش به عنوان تنفس ختم شده آقاى دکتر معظمى پیشنهادى داده بودند که اکثریت براى اخذ رأى کافى نبوده حالا اصلاحى که شده قرائت می‌شود و خود ایشان توضیح خواهند داد:

(به شرح زیر قرائت شد)

دولت مکلف است از تاریخ اول فروردین ماه 1327 تا مدت ده سال آنچه را که به عنوان حق‌الامتیاز و سود سهام اعم از لیره یا ریال از شرکت نفت ایران و انگلیس دریافت می‌دارد در حساب جداگانه نگاهدارى کند سال اول چهل درصد کل عواید سال دوم هفتاد درصد سال‌های بعد کلیه عواید تولیدى و عام‌المنفعه اختصاص داده خواهد شد استفاده از این محل بر طبق برنامه معین و اجازه مخصوص مجلس شوراى ملى خواهد بود.

رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - عرض کنم این پیشنهادى که امشب بنده تقدیم کردم دو تغییر پیدا کرده و قبلاً می‌خواستم عرض کنم علت این که این پیشنهاد را کردم این بود که چون نفت تمام خواهد شد و بالاخره عایدش از بودجه کسر خواهد شد بالطبع این است که بنده فکر کردم یک مقدارى از این پول را کنار بگذاریم که یک کارهاى تولیدى بشود که بعد یک مرتبه دولت مواجه نشود با کسر بودجه و بعداً هم تمنا دارم چون یک قدرى در بودجه تغییرى پیدا خواهد شد آقایان وزرا هم سعى بفرمایند که از مخارج بیهوده جلوگیرى بکنند و به آقاى وزیر دارایى هم کمک بکنند که یک تعدیلى در بودجه پیدا شود و بنده هم در خارج به آقاى وزیر دارایى مذاکره کردم چون ایشان واقعاً با حسن‌نیت بوده و افکارشان قابل تقدیر است و ملت ایران باید از این کار ایشان تقدیر کند قبول فرمودند که به این ترتیب تبصره تهیه بشود ایشان قبول خواهند فرمود. مجدداً بنده پیشنهادى را که تقدیم داشته‌ام قرائت می‌کنم: دولت مکلف است از تاریخ اول فروردین ماه 1327 تا مدت ده سال آنچه را که به عنوان حق‌الامتیاز و سود سهام اعم از لیره یا ریال از شرکت نفت ایران و انگلیس دریافت می‌دارد در حساب جداگانه نگاهدارى کند سال اول چهل درصد کلیه عواید، سال دوم هفتاد درصد، سال‌های بعد کلیه عواید وجوه حاصله از این منبع صرفاً براى کارهاى تولیدى و عام‌المنفعه اختصاص داده شد استفاده از این محل برطبق برنامه معینى و اجازه مخصوص مجلس شوراى ملى خواهد بود.

دکتر مصباح‌زاده - آقاى دکتر معظمى به ریال عایداتى ندارد.

دکتر معظمى - بنده تصور می‌کردم نفتى که در داخله می‌فروشد به ریال است.

رئیس - آقاى وزیر دارایى و آقاى مخبر چه نظرى دارند؟

وزیر دارایى - عرض کنم این پیشنهاد آقاى دکتر معظمى به نفع مملکت است و از این محل ممکن است یک کارهاى خیلى خوبى بشود که براى عامه مردم مفید است بنده کاملاً موافقم و از این که این فکر هم براى ایشان پیدا شده که سابقاً هم بنده خودم این فکر را داشتم از ایشان تشکر می‌کنم (احسنت - احسنت) راجع به ریالش لازم است که برداشته شود (دکتر معظمى - بنده موافقم) پس بنده عرضى ندارم.

رئیس - آقاى مخبر نظر شما چیست؟

دکتر مصباح‌زاده (مخبر کمیسیون بودجه)

+++

بنده موافقم مشروط بر این که ریالش برداشته شود.

رئیس - آقاى فرامرزى شما مخالفید؟

فرامرزى - چون آقاى وزیر دارایى قبول کردند بنده خیر.

تقى‌زاده - اجازه بفرمایید.

رئیس - آقاى تقى‌زاده صحبتى نمی‌شود بفرمایید چون عضو کمیسیون بودجه نیستید و به علاوه آقاى وزیر دارایى هم قبول کرده‌اند در پیشنهاداتى که می‌شود عرض کردم که فقط اعضاى کمیسیون بودجه می‌توانند صحبت کنند (رأى، رأى) رأى ندارد آقاى وزیر جنگ صحبت داشتید بفرمایید.

وزیر جنگ (آقاى سپهبد یزدان‌پناه) - آقایان نمایندگان محترم تمنا می‌کنم به قدر 15 الى 20 دقیقه به عرایض بنده توجه بفرمایید (بفرمایید) در جلسات پنجشنبه و یکشنبه بیست و هفتم و سه‌شنبه بیست و نهم نمایندگان محترم در طى بیانات خود راجع به وزارت جنگ سؤالاتى فرمودند که رئوس آنها بدین قرار بود:

1. بودجه قواى تأمینیه کشور

2. استخدام مستشاران آمریکایى‏

3. وضعیت مأمورین مالى ارتش‏

4. تقیل مدت خدمت نظام وظیفه‏

5. محاسبه اسلحه و مهمات خریدارى از اروپا

6. محاکه افسرانى که در شهریور فرماندهى داشتند

7. رقابت فرماندگان با استانداران‏

8. موضوع سى و پنج میلیون دلار

چون من هم مانند هر سربازى ایمان دارم که ملت ایران حامى و پشتیبان ارتش خود می‌باشد (صحیح است) و آقایان محترم که افتخار نمایندگ ملت را دارند قطعاً علاقمند به ارتش هستند (صحیح است) و به طورى که آقاى دکتر معظمى فرمودند هر کشور مستقل محتاج به قواى تأمینیه است (صحیح است) از این رو یقین دارم اگر آقایان نسبت به بعضى از مسائل اظهار نگرانى می‌فرمایند باز هم ناشى از فرط علاقه به ارتش و شاید بیشتر براى این است که از وضعیت داخلى مه به طورى که باید آگاه نیستند بدین جهت در ضمن پاسخ دادن به سؤالات بالا اجازه می‌خواهم تا حدى که ممکن است و مقتضى است حقایق را براى آقایان روشن سازم 1 - بودجه قواى تأمینیه: آقاى رحیمیان بودجه قواى تأمینیه کشور را به سیصد میلیون تومان تخمین زدند از کیفیت این رقم اطلاعى ندارم فقط می‌دانم بودجه سال جاى ارتش در حدود نصف این مبلغ یعنى 151 میلیون تومان است و چون در بعضى از جراید هم در این زمینه مقالاتى نوشته می‌شود اینک براى روشن شدن اذهان و رفع هر گونه سوءتفاهمى موضوع بودجه ارتش را به تفصیل به استحضار مجلس شوراى ملى می‌رسانم (رحیمیان - بنده عرض کردم بودجه ارتش و شهربانى و ژاندارمرى سى و هفت درصد) حالا عرض می‌کنم البته آقایان استحضار دارند که بودجه وزارت جنگ بر روى سازمان ارتش تنظیم و سازمان ارتش هم از روى مطالعات دقیق نظامى بنابر اوضاع جغرافیایى و احتیاجات مخصوص کشور تأمین و در نظر گرفته شده است اگر تاریخچه رفرم ارتش ایران را در نظر بگیریم یکى از رجال بزرگى که از چند سال پیش به این فکر افتاد مرحوم میزرا تقى خان امیرکبیر است که با اطلاعات کامل از اوضاع ایران براى حفظ حدود و ثغور این کشور در طرح سازمان خود یکصد هزار سرنیزه برآورد نموده و مستشاران نظامى خارجى که بعد از آن ایران آمده‌اند همه در عقیده این مردم بزرگ متفق بوده‌اند. لازم به شرح و بسط نیست که براى امنیت و آرامش کشور پهناورى که به مساحت 1648000 کیلومتر مربع و مرزهاى آن قریب 7500 کیلومتر می‌باشد و بیش از نصف خاک آن کوهستانى و مسکن ایلات و طوایف مختلف است یک صد هزار سرنیزه حداقل لزوم می‌باشد (صحیح است) به همین جهت اعلیحضرت فقید با احاطه و آشنایى کاملى که به اوضاع این کشور داشتند حداکثر سازمان ارتش را یکصد و پنجاه هزار نفر در نظر گرفته بودند و امید است با تقویت و پشتیبانى ملت ارتش ایران روزى به این سیر تکاملى خود برسد و فعلاً تعداد کل ارتش از 112000 نفر تجاوز نمی‌کند که قریب 8000 نفر آن کادر افسرى را تشکیل می‌دهند و 104000 نفر درجه دار و سرباز است اما بودجه ارتش اساساً بر روى پایه سال 1324 است و در سال 1325 مبلغ 11600000 تومان بابت لشکرهای آذربایجان و تیپ‌های گیلان و گرگان و غیره به آن اضافه شده و در سال 1326 نیز سه میلیون تومان براى تعمیر سربازخانه‌ها و ابنیه نظامى منطقه شمال که مخروبه و قابل سکونت نبود از محل اعتبار ساختمانى دولت به ارتش داده شده و مبلغ ششصد هزار تومان از محل اعتبار وزارت کشور براى مرزبانى واگذار گردیده و با این اعتبارات بودجه سال 26 ارتش جمعاً 151 میلیون تومان می‌شود مطابق حسابى که با رعایت کمال صرفه‌جویى نموده‌ایم و ارقام و اجناس ریز آن موجود است هزینه نگاهدارى یک نفر سرباز از حیث خوراک و پوشاک و لوازم خواب تجهیزات و وسایل تنظیف و سوخت و روشنایى و غیره در ماه 60 تومان و سالیانه 720 تومان تمام می‌شود و با توجه به گرانى اجناس هزینه زندگانى امروز ما گمان می‌کنیم آقایان تصدیق خواهند فرمود که یک فرد بشر به نام سرباز با کمتر از روزى دو تومان قادر به زندگانى نخواهد بود (صحیح است) مخارج نگاهدارى یک اسب هم از حیث علیق و لواز اصطبل و وسایل سوارى و شش و غیره ماهى 50 تومان و سالیانه ششصد تومان براى ما تمام می‌شود و ارتش فعلاً داراى 13000 دواب است. اگر با یک حساب ساده‌ای 720 تومان مخارج سالیانه یک سرباز و ششصد تومان هزینه سالیانه یک اسب را به ارقام 104000 نفر سرباز و 13000 رأس دواب ضرب کنیم ملاحظه خواهند فرمود که 151 میلیون تومان بودجه سالیانه ارتش مبلغ 82880000 تومان آن منحصراً به مصرف نگاهدارى افراد سرباز و دواب ارتش می‌رسد. و از 6812000 تومان باقیمانده مطابق فهرست ریز مواد فصل اول بودجه ارتش در حدود 640000000 تومان آن براى حقوق و مزایا و هزینه سفر و فوق‌العاده مأموریت افسران‏ و افراد به مصرف می‌رسد. به این ترتیب براى کلیه مخارج دیگر یعنى لوازم بهدارى و بیمارستان‌ها دامپزشکى باربرى، تعمیر و نگاهدارى ساختمان‌ها و سربازخانه‌ها و لوازم تعلیماتى آموزشگاه‌ها و دانشکده افسرى و دانشگاه جنگ و هزینه افسرى و تعمیر و تنظیف اسلحه و غیره سالیانه بیش از 4000000 تومان باقى می‌ماند که با نهایت سختى و عسرت انجام‌پذیر می‌شود. با تمام این احوال از نمایندگان محترمى که مایل به مطالعه کامل صورت‌ها و دفاتر جزء باشند مخصوصاً تمنا می‌کنم به وزارت جنگ تشریف بیاورند یا ما به کمیسیون بودجه بیائیم و این صورت‌ها را در میان می‌نهیم (احسنت) و به دقت ملاحظه بفرمایید چنانچه پس از رسیدگى و پى بردن به احتیاجات واقعى ما کمکى لازم باشد از بذل آن دریغ نفرمایند (صحیح است)

2. استخدام مستشاران آمریکایى، راجع به استخدام مستشاران آمریکایى براى امور مالى و فنى ارتش به طورى که جناب آقاى نخست وزیر به اطلاع آقایان رسانیدند استخدام آنان تازگى ندارد بلکه مطابق قانون مصوب آبان 1322 عمل شده است.

3. وضعیت مأمورین مالى ارتش، چون نماینده محترم آقاى د کتر معظمى نسبت به مأمورین مالى ارتش اعتراض فرمودند براى روشن شدن مطلب باید به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم که بعد از شهریور 1320 امور مالى ارتش تحت نظر مأمورین وزارت دارایى اداره می‌شود و امروز از طرف آن وزارتخانه 61 نفر ناظر مالى و 56 نفر ممیز حساب در تمام قسمت و ادارات ذی‌حساب ارتش مشغول انجام وظیفه هستند و بدون تصدیق و امضاى ایشان دینارى در ارتش خرج نمی‌شود و ریاست دارایى و نظارت مالى ارتش هم به عهده آقاى فاطمى ذی‌حساب وزارت دارایى است (یک نفر از نمایندگان - فاطمى مرد شریفى است) اما راجع به این که نمایندگان وزارت دارایى صلاحیت کار خود را دارند یا خیر تشخیص این موضوع با آن وزارتخانه است.

4. تقلیل مدت نظام وظیفه - که مورد علاقه جناب آقاى دکتر معظمى است به طورى که آقایان مستحضر هستند کمى یا زیادى مدت خدمت سربازى بستگى کامل به موضوع تربیت و فرهنگ کشور دارد و اگر در چند کشور محدودیت مدت خدمت را به 18 ماه کمتر رسانیده‌اند براى این است که زمینه تعلیمات نظامى در مدارس و جامعه آنها فراهم شده است یعنى از طریق بسط پیش‌آهنگى و تعلیم انواع ورزش‌ها از جمله تیراندازى و سوارى و کوهنوردى و غیره جوانان‌شان وقتى به سربازخانه وارد می‌شوند قسمتى از تعلیمات مقدماتى سربازى را فرا گرفته‌اند و از حیث استحکام و ورزیدگى قواى بدنى و داشتن سواد تعلیمات نظاى آنان به سرعت پیش می‌رود ولى درسایر کشورها به طور کلى دوره خدمت دو سال و حتى در برخى از کشورها براى بعضى رشته‌های تخصصى سه سال قائل شده‌اند (صحیح است) به علاوه اگر وسعت مملکت و دورى راه‌ها و اشکال حمل و نقل را در نظر بگیریم از موقعى که سرباز از محل خود به مناطق سربازگیرى احضار و از آنجا پس از معاینه به سربازخانه‌های مختلف می‌آورند مدتى وقت صرف می‌شود تا سرباز تحت تعلیمات نظامى درآید و چون آقاى دکتر معظمى به عنوان افسر وظیفه تعلیمات نظامى فراگرفته و در سربازخانه سمت افسرى داشته‌اند به خوبى می‌دانند براى این که سرباز قابلیت استفاده نظامى داشته باشد و مراحل مشق‌های تیراندازى و خدمات

+++

صحرایى را به خوبی فرا بگیرد لااقل هشت ماه وقت لازم است و بقیه مدت را عملاً به خدمت سربازى مشغول می‌شود. از طرف دیگر اگر مدت از دو سال کمتر بشود نه فقط دوره تعلیمات ناقص می‌ماند و واحدهاى نظامى ما به واسطه عدم توازنى پایه‌های خدمتى ارزش جنگى نخواهد داشت بلکه تعداد مشمولین که باید هر ساله جمع‌آورى شود دو برابر می‌گردد و بالطبع مخارج سربازگیرى مضاعف می‌شود و به علاوه موضوع تماس مأمورین جمع‌آورى سرباز با مردم بیشتر خوهد شد (صحیح است) چنان که این موضوع در موقع تجدید نظر در قانون نظام وظیفه عمومى نیز در کمیسیون نظام مجلس شوراى ملى مطرح و با دلایلى که در کمیسیون مطالعه شد تقلیل مدت خدمت سربازى صلاح تشخیص داده نشد.

اما راجع به سوءرفتار بعضى از مأمورین نظام وظیفه با مردم به طورى که خود آقاى دکتر معظمى تصدیق فرمودند رفتار این مأمورین به طور کلى خوب است (صحیح است) و با مراقبت و جدیت تیمسار سرلشگر نقدى رئیس اداره نظام وظیفه وضعیت آن اداره به صورت خیلى منظمى درآمده (صحیح است) با این حال ممکن است در اقصى نقاط کشور مأمورینى باشند که مرتکب خطایى بشوند ولى آقایان باید اطمینان داشته باشند که به محض رسیدن گزارش و بازرسى امر همین که خطایى کشف شد از مجازات مرتکب چشم‌پوشى نمی‌شود.

5. محاسبه اسلحه و مهمات خریدارى از اروپا.

براى استحضار آقایان محترم تذکر می‌دهد که سفارش اسلحه و مهمات به کارخانه‌های خارجه تقریباً از سال 1310 شروع می‌شود و تا سال 1320 ادامه داشته و هیئت‌هایی که در این مدت مأمور خرید اسلحه بوده‌اند داراى دفاتر وکایه دوشارژ و اسناد و مدارک محاسباتى منظمى هستند که پس از آغاز جنگ بین‌المللى و وقایع شهریور 1320 که قسمتى از سفارشات به واسطه عدم امکان حمل آنها در کارخانه‌ها معوق ماند به مأمورین هیئت دستور داده شد قرارداداى انجام نشده را لغو و اسناد دفاتر را در نقاط مطمئنى تمرکز بدهند که پس از روشن شدن وضعیت دنیا به ایران حمل یا براى دنباله کار در اروپا مورد استفاده بشود در اجراى این دستور این اسناد در 91 صندوق جمع‌آورى و بسته شد که 8 صندوق آن محتوى دفاتر محاسباتى و اسناد خرج سفارشات خاتمه یافته در اونیون بانک سوئیس به طور مفقل و ممهور به امانت سپرده شده و 83 صندوق شامل اسناد سفارشات انجام نیافته به طور مقفل و ممهور در یکى از بنگاه‌های حمل و نقل کشور سوئیس سپرده و موجود است. و ارزهایی که بابت این سفارشات در بانک‌های اروپا موجود و بالغ بر چند میلیون لیره و دلار و فرانک و کورون سوئدى بود مطابق قانون که مهر ماه 1320 به خزانه‌دارى کل کشور واگذار گردید اینک هیئتى به اتفاق آقاى معیرى نماینده وزارت دارایى در اروپا مشغول رسیدگى به سفارشات انجام نیافته و تصدیق تعهدات وزارت جنگ به کارخانه‌جات مربوطه است و پس از انجام این کار کلیه این دفاتر و اسناد به ایران حمل خواهد شد و پس از وصول به ایران قابل هر گونه بازرسى و تفتیش است‏

6. محاکمه افسرانى که در شهریور ماه فرماندهى داشته‌اند چنان که آقایان استحضار دارند در آبان ماه سال 23 قانونى از تصویب مجلس شوراى ملى گذشت که مطابق آن مقرر بود براى رسیدگى به حیف و میل اموال دولت و کلیه جرایمى که مأمورین لشگرى یا کشورى در وقایع شهریور مرتکب شده‌اند دادگاه فوق‌العاده مرکب از سه نفر قضات عالی‌رتبه دادگسترى و دو نفر از افسران ارتشى تشکیل و به محاکمه مجرمین اقدام نماید. اولین وزارتخانه‌ای که در اجراى این قانون پافشارى و براى تعیین قضات با وزارت دادگسترى مرتباً مکاتبه نمود طبق پرونده موجود وزارت جنگ بود تا این که پس از مدتى مکاتبه وزارت دادگسترى سه نفر از قضات عالی‌رتبه خود را معرفى و نه نفر از افسران وزارت جنگ هم تعیین و به هیئت دولت معرفى شده‌اند که اعضاى دادگاه را انتخاب و تصویب نموده و در صدور فرمان همایونى نسبت به انتصاب آنان اقدام کنند دولت وقت نسبت به سه نفر از قضات معرفى شده وزارت دادگسترى طى شماره 9278 مورخ 21/5/24 دستور تجدید نظر صادر نمود ولى وزارت دادگسترى طى شماره 2192828910 - 22/9/24 و 237963535 - 30/10/324 نسبت به تعویض قضات معرفى شده خود موافقت نکرد و مجدداً مراتب به نخست وزیر وقت مراجعه و تقاضاى اتخاذ تصمیم سریعى براى تشکیل دادگاه به عمل آمد تا این که در تاریخ 25/1/24 طى شماره 49632 از نخست وزیرى نامه‌ای به وزارت جنگ رسید که موضوع فرماندگان نظامى را در کمیسیون صلاحیت‌دارى رسیدگى نمایند. در اجراى این دستور کمیسیونى به عضویت سرلشکر زاهدى، سرلشکر رزم‌آرا، سرلشکر هدایت، سرلشکر شفایى، سرلشر کیکاوسى، و سرتیپ ضرابى که حالا سرلشکر هستند با ده نفر از سرهنگ‌های دانشگاه دیده معین شدند که به پرونده این افسران رسیدگى نمایند این کمیسیون پس از رسیدگی‌های دقیق سه نفر از این افسران را که عبارت از سرلشگر مطبوعى، سرلشگر معینى و سرلشگر محتشمى باشند بی‌گناه تشخیص داد و دو نفر دیگر سرتیپ پوریا و سرتیپ قادرى تقصیر کار شناخته شدند مراتب به هیئت دولت گزارش گردید و از طرف نخست وزیر وقت در تاریخ دى ماه 1325 طى شماره 34634 به وزارت جنگ دستور داده شد به سه نفر اولى کارى مراجعه شود و دو نفر دومى هم تحت تعقیب درآیند و چون در تشکیل دادگاه از طرف اقدامى نشد این افسران بلاتکلیف ماندند تا این که سرتیپ پوریا فوت نمود و سرتیپ قادرى بازنشسته شد.

7. موضوع رقابت فرماندگان با استانداران، در این موضوع به خصوص که آقاى دکتر معظمى به آن اشاره فرمودند گرچه هنوز هیچ گزارش رسمى دراین باب به وزارت جنگ نرسیده و از طرف استانداران شکایتى نشده ولى از عرض این نکته ناگزیر است که فرماندگان لشکر داراى وظایف و مسئولیت نظامى معینى می‌باشند و در حدود این وظایف و مسئولیت می‌توانند همکارى نمایند و در سایر کارهاى مربوط به استاندارى مداخله‌ای ندارند که موجب رقابت بشود و از نظر نظامى تابع ارتش بوده و احکام و دستورات خود را از مرکز دریافت می‌دارند از این رو باید به مورد به خصوصی که در نظر دارند رسیدگى و معلوم شود آیا این رقابت از ناحیه استاندار یا فرمانده لشکر مربوطه ایجاد شده و موجبات آن چه بوده است.

8. موضوع 35 میلیون دلار، براى اطمینان خاطر نمایندگان محترم اعلام می‌دارم که وزارت جنگ به هیچ وجه درصدد گرفتن 35 میلیون دلار به طور وام براى خرید اسلحه برنیامده و انجام این کار هم البته بدون تصویب و اجازه مجلس شوراى ملى از محالات و انتشار این اخبار بیشتر براى تشویش و نگرانى افکار عامه است (صحیح است) چنان که آقاى نخست وزیر هم در مصاحبه خودشان با خبرنگاران داخلى و خارجى این موضوع را رسماً تکذیب و اظهار فرموده‌اند و اگر هم احتیاجى به خرید وسایل ضرورى براى ارتش باشد البته جریان آن از طرف دولت به استحضار مجلس شوراى ملى خواهد رسید و در صورت تصویب و اجازه اقدام خواهد شد. در خاتمه از طول کلام معذرت خواسته و لازم می‌دانم که این نکته را به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم، سربازى که امروز در مقابل شما ایستاده در تمام مدت خدمت خود هرگز خدا و وجدان را از نظر دور نکرده (صحیح است) و از دوره ستوانى و فرماندهى دسته تا به حال به جز انجام وظیفه با کمال صداقت و پاکدامنى آمال دیگرى در سر نداشته و ندارد (صحیح است) خوب است یک مرتبه براى همیشه به مطالب او توجه فرمایید و از پیشنهادات صمیمانه او تقویت نمایید امید است به خواست خداوند متعال و کمک و پشتیبانى آقایان ارتشى که عضو شایسته‌ای از جامعه شما است (صحیح است) به طورى که منظور نظر همه ملت است ترقى و تعالى باید وظایف مهم خود را به حد اکمل ایفا نماید (احسنت، صحیح است)

آشتیانى‌زاده - تیمسار راجع به سرتیپ درخشان هم بفرمایید از چه قرار است.

وزیر جنگ - تحت تعقیب است به زودى وضعیت او روشن خواهد شد.

سلطانى - تیمسار، سرتیپ زندیه آدم‌کش در فارس این همه غارتگری‌ها کرد چه شد؟

وزیر جنگ - اجازه بفرمایید در دفعه بعد پرونده‌اش را به عرض می‌رسانم.

حاذقى - راجع به سرتیپ البرز هم آقا خواهش می‌کنم پرونده‌اش آورده شود و اقدام شود.

وزیر جنگ - به پانزده سال حبس محکوم شده جریان را بعداً به عرض می‌رسانم.

رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - بنده خیلى متشکرم که تمیسار تذکراتى را که بنده دادم مورد توجه قرار دادند و پاسخى دادند ولى دو قسمت بود که می‌خواستم خدمت‌شان عرض کنم یکى راجع به حساب افسرانى که براى خریدارى اسلحه رفته بودند قبل از وقایع شهریور یک افسرانى بودند که بنده اسم‌شان را می‌دانم و بعداً خدمت‌شان عرض می‌کنم (وزیر جنگ - خیلى متشکرم) مأمور رسیدگى به حساب بودند و خود بنده هم در رسیدگى به آن حساب‌ها مأمور بودم که بنده تذکر دادم که حساب‌های آنها را رسیدگى بکنند یک موضوع دیگرى که ممکن است حق ملت ایران از بین برود این است که یک قانونى از اینجا گذشت براى فراریان شهریور عرض کنم که این گزارشى که آقایان افسران دادند بنده تردیدى

+++

نمی‌کنم که روى نظرى نبوده ولى چون یک قانونى در مجلس شوراى ملى گذشت براى محاکه این اشخاص و اشخاصى که اموال دولت را تفریط کرده‌اند و یک مقرراتى وضع کرده است بایستى اشخاص محاکمه بشوند ولى بنده اگر اینجا سکوت می‌کردم فکر تبرئه آنها می‌شد از این جهت عین آن را می‌خوانم و بایستى به این طریق محاکمه می‌شدند: براى رسیدگى به حیف و میل اموال دولت و کلیه جرایم به هر طریق به مناسبت وقایع شهریور 1320 از طرف افسران و کارمندان لشکرى و کشورى ارتکاب شده است دادگاه فوق‌العاده‌اى تشکیل می‌شود. دادگاه مزبور مرکب از سه نفر قضات عالی‌رتبه دادگسترى که پایه آنها از 8 کمتر نباشد و دو نفر افسر خواهد بود این دادگاه یک دادستان و به تعداد کافى بازپرس و دادیار و کارمندان على‌البدل از قضات دادگسترى و افسران ارتش خواهد داشت کلیه کارمندان قضایى این دادگاه بنابر پیشنهاد وزارت جنگ و وزارت دادگسترى و به تصویب هیئت دولت و فرمان اعلیحضرت همایونى تعیین شده و احکام صادره این دادگاه جز در مورد محکومیت‌های جنایى که قابل رسیدگى فرجامى در دیوان کشور است در باقى موارد قطعى است مرور زمان نسبت به جرایم فوق جاى نخواهد بود. مادامى که محاکمه نکنند به این طریق اعم از کشورى و لشگرى آنها هم مشمول همین قانون خواهند بود (صحیح است)

دکتر مصباح‌زاده - آقاى رئیس بنده راجع به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى نظر کمیسیون را خدمت‌شان عرض نکردم.

رئیس - نظرتان را بفرمایید.

دکتر مصباح‌زاده - (مخبر کمیسیون بودجه) بنده می‌خواستم عرض کنم اصلاح عبارتى لازم بود که در این پیشنهاد بشود بعد از نوشتن حق‌الامتیاز و سود سهام باید اضافه شود که «هر نوع عایدات که از شرکت نفت گرفته می‌شود» براى این که اگر این را نگذاریم چندین قسمت از عایدات نفت جزء بودجه می‌رود و منظورى که ما داریم عملى نخواهد شد براى این که عایداتى که ما از شرکت نفت می‌گیریم یکى حق‌الامتیاز است، یکى مالیات است یکى اضافه میزان طلا است یکى سهم از منافع و یکى هم سود سهام باید تمام این پنج قسمت یعنى هر چه در اینجا عاید می‌شود جزء این چهل درصد باشد و اگر این طورى که ابتدا نوشته شده آن را قبول کنیم فقط یکى دو قسمت مشمول می‌شود و از بقیه‌اش دیگر استفاده نمی‌شود و بنده می‌خواستم از آقاى دکتر معظمى خواهش کنم که اگر این را قبول می‌کنند بنده موافقت می‌کنم.

دکتر معظمى - چون این تذکر از طرف آقاى تقى‌زاده هم داده شده بود بنده موافقت می‌کنم بسیار صحیح است.

ابوالحسن رضوى - بنده پیشنهادى مکمل این پیشنهاد کرده‌ام.

امینى - متمم را هم ممکن است در موقع رأى اضافه کنیم و تجزیه کنیم.

صادقى - آقاى رئیس بنده اخطار دارم.

ابواحسن رضوى - اجازه بفرمایید بنده پیشنهاد خودم را می‌خوانم بنده پیشنهاد می‌کنم در ذیل پیشنهاد آقاى دکتر معظمى جمله ذیل اضافه شود در مصرف وجوه نامبرده حتى‌الامکان اولویت و حق تقدم براى استان‌ها وشهرستان‌ها خواهد بود (صحیح است) عرض کنم که شاید براى هیچ یک از آقایان نمایندگان شهرستان‌ها این مطلب محل تردید نیست که از هیچ یک از مواهبى که مملکت ما دارد نه تنها به اندازه مرکز رسیدگى نشده بلکه تا از مرکز زیاد نیامده سهمى براى شهرستان‌ها قائل نشدند (صحیح است) و اگر هم قائل شده‌اند خیلى ناقابل و کم و اگر ماده و تبصره‌ای یا یک پیشنهادى به صورت ابهام باشد البته الحمدالله آقایان وزرا در مرکز و وضع مرکز هم در جلوی‌شان هست و هیچ یادى از ولایات نمی‌کنند بنده الان زاید می‌دانم که یک یادآورى از فارس بکنم که مدت 20 سال است که به طور خراب و ویرانى افتاده است و با این همه تلگراف‌ها و درخواست‌ها و مذاکره‌های پى در پى که شده هنوز مختصر توجهى به این ناحیه نمی‌کند و حتى به قدرى وضعیتش بد شده و بدشانسى آورده که در جریان مجلس مجالی نشده که ما سوز و آه آنها را به عرض برسانیم، حالا فعلاً خواستم یک راهى باز شود که اگر از این رهگذر چیزى باقى ماند و محلى ماند دیگر همه‌اش صرف مخارج تجملى مرکز نشود و یک سهمى هم براى شهرستان‌ها و استان‌ها در نظر گرفته شود و اختصاص داده شود (صحیح است)

رئیس - نظر مخبر کمیسیون چیست؟

مخبر - بنده تصور می‌کنم که در پیشنهاد قید شده که طبق برنامه‌ای که مجلس شوراى ملى تصویب می‌کند و اگر این قید هست تصور می‌کنم که ما فرصت داریم وقتى برنامه را به مجلس می‌آورند این قسمت را تأمین بکنیم معذلک بسته به نظر مجلس است (نمایندگان - مانعى ندارد) قبول کردم.

رئیس - آقاى صادقى.

صادقى - بنده تصور می‌کنم اغلب آقایان نمایندگان مخالفتى با این پیشنهاد و صرفه‌جویى در بودجه نداشته باشند ولى چیزى که مورد سؤال و لازم به دانستن است این است که این مبلغ که با نرخ روز صد میلیون تومان می‌شود و از درآمد کشور صرفه‌جویى می‌شود آقاى وزیر دارایى باید توضیح بدهند که از چه محل پر می‌کنند و الا اگر بنا شود به یک نحو دیگرى مالیات تحمیل بشود که فایده ندارد باید توضیح بفرمایند که این محل را از کجا می‌خواهند تأمین بکنند.

رئیس - پیشنهادات زیادى رسیده که مربوط به کار سه دوازدهم نیست (صحیح است) پیشنهاد آقاى فرامرزى را بخوانید.

صادقى - اجازه بفرمایید جواب بدهند.

رئیس - قبول کردند ایشان.

صادقى - چه چیز را قبول کردند. اجازه بفرمایید جواب بدهند.

رئیس - بفرمایید آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - عرض کنم راجع به این نکته‌ای که آقا فرمودند که توضیح بدهید این را البته دعا که نمی‌توانیم بکنیم باید یکى از دو کار را بکنیم. یا از بودجه خرج فعلى مملکت کسر بکنیم یا باید یک مالیات دیگر علاوه بکنیم بنده کاملاً با این پیشنهاد موافقم براى این که این پیشنهاد به نفع مملکت است و وقتى که به مصلحت مملکت بود و یک مصلحت بزرگى پیش آمد باید از چیزهاى کوچک و جزیى صرفنظر کرد و همین طور که آقاى دکتر معظمى فرمودند دولت مساعدت می‌کند کمیسیون بودجه هم همکارى می‌کند که به یک وضع خوبى معین بشود.

رفیع - بى‌مطالعه نباید قبول کنید اجازه می‌فرمایید.

رئیس - آقاى رفیع شما عضو کمیسیون بودجه که نیستید.

رفیع - بعداً می‌شوم آقا فردا کسر می‌آورند و مالیات از مردم می‌خواهند.

رئیس - پیشنهادى مربوط به همین ماده آقاى دکتر متین دفترى کرده‌اند قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم به تبصره پیشنهادى آقاى دکتر معظمى اضافه شود عایدات حاصله از حق‌الامتیاز و سود سهام به ریال تسعیر و در حساب مخصوصى ذخیره گذاشته خواهد شد. دکتر متین دفترى‏

رئیس - آقاى دکتر متین دفترى.

مکى - ریال به درد نمی‌خورد.

دکتر متین دفترى - بنده این پیشنهاد را دادم اجازه می‌خواهم چون که عضو کمیسیون بودجه نیستم و نمی‌توانم راجع به این پیشنهاد صحبت کنم البته این فکر عالى است و فکر مقدسى است و سابقاً هم همین طور بود عایدات نفت همیشه در ذخیره مملکتى می‌رفت و صرف همین امور می‌شد (دکتر امینى - صرف این امور می‌شد) صرف راه‌آهن می‌شد آقاى دکتر سجادى شاهدند اما اینجا یک نکته‌ای است که بایستى بنده به آقایان توجه بدهم بنده دو نظر دارم یکى این که این پیشنهاد اگر تصویب بشود بنده استدعا می‌کنم از دولت که برنامه این کار را هر چه زودتر به مجلس بیاورد (صحیح است) براى این که بلوکه کردن و توقیف کردن یک چنین پولى به این مهمى در اقتصاد کشور یک تأثیر سویى خواهد داشت دیگر این که این عایدات چون بیشترش لیره است و لیره را اگر بلوکه بکنند که تسعیر به ریال نشود از نظر میزان ارز مملکت تأثیر خواهد داشت ارز مملکت یک قسمت مهمش بلوکه می‌شود در نرخ ارز تأثیر بزرگى خواهد داشت به این مناسبت و دیگر این که از آقاى وزیر دارایى باید اطمینان داشته باشیم همان طورى که گفته‌اند نباید باعث بشود که یک تحمیل کلى بر طبقه ضعیف این مملکت بکنند (صحیح است) این پیشنهاد را بنده با اساسش موافقم ولى این سه چیز را در نظر بگیرند (صحیح است)

دکتر معظمى - اجازه بدهید آقاى رئیس بنده حق دارم توضیح بدهم.

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - ما خیال می‌کردیم راجع به یک امرى که به صلاح و مصلحت کشور است و یک زحمت بزرگى هم براى وزیر دارایى هر کسى که باشد ایجاد می‌کند دولت هم باید یک مساعى زیاد براى این کار صرف بکند کمیسیون بودجه هم باید مساعدت بکند آقایان راضى خواهند شد حالا می‌بینیم یک چیزى را که دولت می‌بایستی مخالفت بکند براى این که دچار زحمت می‌شود آقایان باید یک از خودگذشتگى کرده و قبول بفرمایند. جناب آقاى دکتر متین دفترى فرمودند که این وجه اگر ارزش به ریال تبدیل نکنیم و یک چیزى بلوکه می‌شود عرض می‌کنم، این منظورهایی که آقایان دارند و الان آقاى رضوى فرمودند راجع

+++

به شهرستان‌ها این قسمت مهمش یک چیزهایی است که باید از خارجه وارد شود فرض بفرمایید که می‌خواهید یک کارخانه الکتریک درست کنید می‌خواهید توربین بیاورید، ماشین بیاورید، ماشین‌های فلاحتى می‌خواهند بیاورند فرض کنید کارخانه‌های قند که دو تا در نظر گرفتند بیاورند زیادتر بخواهیم بیاوریم این‌ها محتاج به ارز است هیچ مربوط به ریال نیست هیچ جایز نیست البته این‌ها یک مخارج ریالى هم دارد یعنى براى عمله و مخارج دیگرى که دارد حقوق و امثال این‌ها و این را مخصوصاً بگذارند که لوازماتى که می‌خواهند از خارجه وارد بکنند دلار یا لیره یا به طلا یا به هر چیز در خارج بگذاریم که تخصیص داده شود به آن چیزهایی که از خارج می‌آوریم بنابراین تبدیل به ریال جایز نیست براى این که ما نمی‌توانیم آن چیزهایی را که لازم داریم تهیه کنیم (صحیح است) البته این را عرض می‌کنم وقتى که ما این ارز را آنجا نگاه داشتیم آن وقت یک حوایج درجه دوم را اصلاً اجازه نمی‌دهیم وارد شود و همچنین حوایجى که اصلاً بی‌مورد است ممنوع می‌کنیم که اصلاً نه بیاورند و نه بیهوده پول‌مان به هدر برود (صحیح است)

رئیس - آقاى مهندس رضوى مخالفید؟

مهندس رضوى - بنده می‌خواستم عرض کنم تبدیل به ریال فایده‌ای ندارد اگر آقاى دکتر متین دفترى به طلا می‌فرمودند بهتر بود. تبدیل به ریال فایده ندارد همان طور که آقاى وزیر دارایى فرمودند اگر به طلا می‌فرمودند قبول می‌کردیم تبدیل به ریال نباید کرد.

دکتر معظمى - چون نسبت به پیشنهاد بنده است اجازه بفرمایید.

ملک مدنى - بنده اخطار دارم اجازه بدهید بنده حلش کنم وقتى یک پیشنهادى را یک نفر وکیل داد مخبر کمیسیون و وزیر وقت قبول کردند دیگر اصلاً مورد نداردآقاى وزیر دارایى و مخبر کمیسیون آقاى دکتر مصباح‌زاده این کار را حل کردند.

دکتر معظمى - تذکر آقاى ملک مدنى کاملاً وارد بود و بنده می‌خواستم از جناب آقاى دکتر متین دفترى تمنا بکنم که این پیشنهاد را مسترد بفرمایند چون همان منظور را بنده داشتم که جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند که این برنامه‌اش همه سال می‌آید به مجلس و به علاوه من تعجب می‌کنم که یک قسمت از آقایان نگران شدند براى این که ما هم این پول را خواسته‌ایم براى کارهاى عام‌المنفعه و در هر بودجه‌ای که دولت می‌آورد به مجلس یک کارهاى عام‌المنفعه گذاشته است منتها اینجا یک منبع مطمئنى داریم که رقم نخواهد بود مثلاً همین بودجه‌ای که دولت داده است ده میلیون تومان براى راه‌آهن خراسان ولى پولش را نداده است براى این که نداشته ولى اگر نوشتند براى راه‌آهن خراسان ده میلیون تومان ما اینجا می‌دهیم (مکى - براى راه‌آهن به موجب قانون مخصوصى از بودجه قند و شکر می‌گیرند) کما این که در این اتومبیل‌هایی که آقاى وزیر دارایى گرفته‌اند در عرض سال 20 میلیون تومان عایدى دارند (آشتیانى‌زاده - همه را نگرفتند) استدلال می‌کنم و علاوه بر این عایدى که امسال از شرکت نفت عاید شده است 50 میلیون تومان یا 30 میلیون تومان است ما این پول‌ها که در این بودجه داریم ما امیدواریم که 150 میلیون بشود بنابراین نگرانى آقایان بى‌مورد است تمنا می‌کنم موافقت بفرمایند که کارى براى مردم بیچاره بشود.

رئیس - به هر حال باید رأى گرفته پس گرفتید آقاى دکتر متین دفترى؟

دکتر متین دفترى - بنده پس نمی‌گیرم رأى بدهند یا ندهند بنده تکلیفم این بود که عرض کنم ضررش را بعداً خواهند فهمید.

رئیس - اگر به پیشنهاد شما رأى گرفته شود وقبول شود لایحه کمیسیون می‌رود و اگر رد شود که هیچ.

دکتر متین دفترى - آقاى وزیر دارایى خواهش کردند که پس بگیرم پس گرفتم.

رئیس - بسیارخوب، چون اغلب پیشنهاداتى که رسیده مربوط به سه دوازدهم نیست قابل طرح هم نیست. پیشنهاد آقاى مهندس رضوى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به قانون پرداخت اعتبارات سه ماهه آخر سال اضافه شود.

تبصره - از تاریخ اول دى ماه 1326 جمع حقوق و مزایاى هیچ یک از کارمندان دولت اعم از آن که در وزارتخانه‌ها یا بانک‌ها یا بنگاه‌هایی که با سرمایه دولت کار می‌کنند اشتغال داشته باشند از مبلغ 12 هزار ریال در ماه متجاوز نخواهد بود.

برزین - آقاى مهندس رضوى نمایندگان ما را در خارجه رعایت کنید.

رئیس - آقاى مهندس رضوى.

مهندس رضوى - عرض کنم حضور آقایان این ایام صحبت از صرفه‌جویى و کم کردن هزینه دولت است بسیار خوشوقت هستم که دولت جناب آقاى حکیمى به کمک همه آقایان وزیران مخصوصاً آقاى نجم‌الملک که بنده اطلاع دارم از طبق و سلیقه‌شان شروع کرده‌اند به صرفه‌جویى و کم کردن مخارج تجملى بنده خیال می‌کنم مادام که صرفه‌جویى را فقط شامل حال کسانى بکنیم که ضعیف‌تر هستند قدم مثبت و صحیحى برداشته نشده (صحیح است) وقتى ما حقیقتاً صرفه‌جویى می‌کنیم که ابتدا به کارمندان عالی‌رتبه و کسانى که حقوق گزاف می‌برند اطلاع بدهیم که آقا مملکت امروز محتاج است به این که شماها از حقوق خودتان، از تجمل خودتان کم کنید، این‌ها کی هستند آقا؟ شما اگر توجه بفرمایید علاوه بر آنچه که از بودجه و اقلام ریز بودجه ممکن است به مجلس بیاید عده زیادى از آقایان در همین تهران هستند که در هیئت‌های مدیره و قسمت‌های دیگر حقوق‌های بسیار گزاف می‌گیرند (صحیح است) و تعجب اینجا است که در این کشور با پول دولت دستگاه‌هایی تشکیل شده است که آن دستگاه‌ها با کارخانه‌ها رقابت می‌کنند یک کارمند دولت که در ثبت اسناد یا دادگسترى یا دارایى یا فرهنگ کار می‌کند چه فرق دارد با همان کارمند که از صندوق دولت حقوق می‌گیرد ولى در بانک صنعتى یا در بیمه یا در یک سازمان یا در یک شرکت فلاحتى کار می‌کند؟ وقتى که شما می‌بینید حقوق رئیس دیوان تمیز در این مملکت کمتر از حقوق یک عضو على‌البدل جدید‌الاستخدام است واقعاً انسان شرمنده می‌شود که این حقوق را با حقوق‌بگیرهای عالی‌رتبه خودتان مقایسه کنید بنده اول طرفدار بوده و هستم ولى این طرز مملکت است و این هم ملت گرسنه و فقیر ایران است، بنابراین باید تجمل را حذف کرد ابتدا هم از حقوق کسانى که از همین بودجه مملکت ولى به اسامى که بنده خیال می‌کنم تا اندازه‌ای فریبنده است حقوق‌های بسیار زیادى می‌گیرند، اما این پیشنهادى که بنده کردم در کمیسیون بودجه هم مطرح شد و جناب آقاى نجم‌الملک وزیر دارایى هم وعده کردند که مطالعه بکنند و جوابى براى کمیسیون بودجه بیاورند حالا اگر ایشان مطالعه‌ای فرموده باشند و موافقت بفرمایند این تبصره را بنده دفاع می‌کنم و آقایان هم یقین دارم که قبول می‌فرمایند ولى اگر نظرشان این باشد که بیشتر مطالعه بفرمایند بنده حرفى ندارم. ولى منظور من این نیست که ما عملاً حقوق یک کسى را بزنیم منظور من این است که دستگاه‌های دولت هم‌آهنگ باشند و البته باید به بعضى وسایل کارى کرد که اقلاً تناسبى رعایت بشود بنده حرفى ندارم که چند درصد حقوق کارمندان در مؤسسات انتفاعى از حقوق کارمندان در مؤسسات دولتى زیادتر باشد اما نه این که چند برابر باشد، به علاوه یک عضوى از طرف دولت مأمور می‌شود و در یک مؤسسه‌ای ماهى سه هزار تومان به آن حقوق می‌دهند براى چه این مبلغ پرداخت می‌شود؟ یا یک شخصى به عنوان هیئت مدیره هست اتومبیلى دارد دو هزار یا دو هزار و پانصد تومان حقوق می‌گیرد براى چه؟ تازه آقا اصلاً در آن کار وارد نیست (فولادوند - مأمورین سیاسى وزارت خارجه را استثنا کنید) بنده ایرادى به اشخاص ندارم و این پیشنهاد را تقدیم کردم که آقایان موافقت بفرمایند.

وزیر دارایى - خواهش می‌کنم پس بگیرید تا کاملاً مطالعه بشود.

مهندس رضوى - چون آقاى وزیر دارایى فرمودند مطالعه می‌فرمایند فعلاً بنده پس می‌گیرم.

رئیس - چون پیشنهادات مرتب نشده بنده مرتب می‌کنم تا هر کدام به سه دوازدهم است خوانده شود.

مشایخى - پیشنهاد بنده نمره خورده بود و مرتب هم بود و نمره‌اش 25 است قابل توجه هم بود.

رئیس - بى‌اجازه حرف نزنید آقا بفرمایید بنشینید.

مشایخى - چرا اقا تبعیض قائل می‌شوید؟

رئیس - مگر گوش‌تان نمی‌شود حرف را مگر می‌شود تمام این پیشنهاداتى که مثلاً یکى پیشنهاد داده که تمام جوی‌ها گرفته شود یا طور دیگر مگر می‌شود این پیشنهادها را خواند، این وضع مجلس است و هیچ نمی‌شود کارى بگذرد.

مشایخى - در مجلس باید توضیح داده شود.

محمد‌على مسعودى - آقاى رئیس حق دارند که تشخیص بدهند و هر پیشنهادى را که صلاح نمی‌دانند نخوانند.

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر اعتبار قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد

+++

می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

از تاریخ اول بهمن ماه 1326 در وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها و شهرداری‌ها و بانک‌ها و شرکت‌هایی که تمام یا قسمتى از سرمایه آنها متعلق به دولت است داشتن دو شغل به هر اسم و رسم که باشد ممنوع است یعنى هیچ کس نمی‌تواند بیش از یک حقوق و از یک محل و از یک بودجه استفاده بکند و بیش از یک لیست حقوق و دستمزد یا پاداش نگیرد.

بعضى از نمایندگان - به استثنای استادان دانشگاه.

رئیس - آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار - این قانون یک دفعه جزء قانون مصوب نهم آبان ماه 1322 که به تصویب کمیسیون بودجه مجلس هم رسیده کمیسیون این قانون را تصویب کرده ولى متأسفانه انجام نشده است یعنى آقایان همه اشخاصى را می‌شناسند که حقوق‌های مختلف از دستگاه‌هاى دولتى می‌گیرند (صحیح است) ولى بنده خواستم این موضوع را یک دفعه دیگر اینجا تأیید کنم و جناب آقاى وزیر دارایى هم این موضوع را قبول و توجه بفرمایند راجع به این پیشنهاد بنده آقایان پیشنهاداتى فرمودند که به استثنای استادان بنده هم این قسمت را قبول می‌کنم که به استثنای استادان باشد.

فولادوند - آقا استثنا در کار نیست.

یکى از نمایندگان - هست آقا، هست.

رئیس - نظر مخبر کمیسیون چیست؟

مخبر کمیسیون بودجه (آقاى دکتر مصباح‌زاده) - اگر در این پیشنهاد اضافه شود بنده قبول می‌کنم به استثنای استادان.

دکتر اعتبار - بنده هم قبول می‌کنم به استثنای استادان.

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - عرض کنم این پیشنهادى که آقاى دکتر اعتبار فرمودند یک چیزى است که از وقتى که بنده شروع کردم حقیقت را بگویم بنده مال استادان را هم ندادم. بنده عرض می‌کنم آقایان استادن را روى سر خودم می‌گذارم و خیلى هم به آنها احترام می‌گذارم ولى بنده از آقاى وزیر فرهنگ استدعا کردم راجع به استادان که باید در دانشگاه علاوه بر تدریس مشغول مطالعه باشند مشغول کتاب باشند، مشغول تهیه کار باشند آنها را هم باید یک طورى کرد که هم کارهای‌شان بگذرد و هم موجبات رضایت‌شان فراهم بشود و راجع به این پیشنهادى که آقاى دکتر ا عتبار فرمودند از وقتى که بنده رفتم به وزارت دارایى و شروع کردم به کار اگر حقیتش را می‌خواهید بنده مال آقایان استادان را هم ندادم و باید طورى باشد که از آقایان استادان هم در دانشگاه باید از وجودشان استفاده بشود و هم موجبات رضایت خاطرشان فراهم شود ولى بنده خیلى جسارت می‌کنم به آقایان استادان که عده‌ای هم الان در اینجا تشریف دارند و عده‌ای هم بیرون هستند ولى اگر یک استادى این قدر خیالش پریشان باشد که یک قدرى در دانشگاه باشد یک قدرى در این اداره باشد یک قدرى در آن بنگاه باشد یک قدرى در کار آزاد باشد در دانشگاه معطل می‌مانند (صحیح است) و نمی‌توانند کار استادى خود را به خوبى انجام دهند.

رئیس - آقاى دکتر بقایى با این پیشنهاد مخالفید؟

دکتر بقایى - بنده مخالف با فرمایشات آقاى وزیر دارایى هستم.

رئیس - با پیشنهاد آقاى دکتر اعتبار مخالفید؟

دکتر بقایى - خیر توضیح می‌خواهم بدهم.

رئیس - آقاى دکتر بقایى.

دکتر بقایى - بنده اصولاً با هر نوع صرفه‌جویى که در بودجه دولت بشود موافق هستم و با هر نوع منفعتى هم که موجود باشد بنده موافقم ولى چون در فرمایشات جناب آقاى وزیر دارایى یک نکته تاریکى بود این را خواستم به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم و آن این است که ما وقتى استادان را می‌بینیم که غیر از دانشگاه در جاى دیگرى هم مشغول کار هستند تنها از این لحاظ نیست که این‌ها براى معاش‌شان مجبور هستند که یک کار دیگرى بکنند، بسیار اتفاق می‌افتد که یک استاد دانشگاه علاوه بر این که در دانشگاه کار می‌کند در عین حال در یکى از مؤسسات دیگر هم به وجودش احتیاج هست یعنى متخصص است (یکى از نمایندگان - مجانى کار کند) این شخص فرض کنید متخصص است کما این که در بسیارى از ادارات ما مهندسینى داریم ریاضى‌دان‌هایی دارم دکترها داریم مثلاً در دخانیات یا در بانک ملى متخصصین ریاضى داریم که اگر آنها کار نکنند در آنجا کار آن مؤسسه لنگ می‌شود یا این که باید بایک حقوق گزافى (این را خواهش می‌کنم توجه بفرمایید) یا یک متخصصین خارجى استخدام بکنند یا این که کارشان لنگ بماند وقتى که ما می‌توانیم از وجود یک استاد متخصص یا یک دانشیار متخصص در یک فنى استفاده بکنیم در واقع ما دو ظلم می‌کنیم یکى این که مملکت را از معلومات او بى‌نصیب می‌گذاریم و هم مسبب آن هستیم که از یک وسیله‌ای که بهبودى براى زندگی‌اش هست او را محروم بکنیم البته ما آرزو داریم که یک وقتى برسد که دانشگاه و وزارت فرهنگ بتواند این قدر حقوق به معلمین خودش بدهد که این‌ها بتوانند این قدر حقوق به معلمین خودش بدهد که این‌ها بتوانند با خیال راحت و فراغ خاطر فقط به مطالعه و تدریس بپردازند (صحیح است) ولى متأسفانه تا وقتى که این آروز تحقق پیدا کند هنوز خیلى وقت باقى مانده است و بسیارى از این‌ها مجبورند که یک کار خارجى داشته باشند براى بهبود زندگانی‌شان زیرا چاره‌ای ندارند بنده این را براى خودم عرض نمی‌کنم براى این که بنده الان از هیچکدام‌شان نمی‌توانم استفاده بکنم ولى وقتى که در دانشگاه تدریس می‌کنم مجبور هستم که یک کار خارجى هم داشته باشم براى این که بتوانم زندگی‌ام را اداره بکنم (صحیح است) نظیر بنده در دانشگاه و در وزارت فرهنگ زیاد هستند یعنى چاره‌ای ندارند و از طرف دیگر این‌ها ساعات تدریس‌شان معین است و می‌توانند در غیر ساعات تدریس کار بکنند، این غیر از این کسى است که در یک اداره وقتش را از صبح تا عصر فروخته و باید انجام کار بکند، البته وقتى کسى نتواند کار بکند و وقت براى کار دیگر نداشته باشد نمی‌تواند دو کار داشته باشد ولى آن‌هایی که توانایى آن را دارند که در عین حال دو کار بکنند این یک خدمتى است که آقایان باید توجه داشته باشند و آنها را از وضع بهبود زندگى خودشان محروم نکنند، ولى قسمت عمده عرض بنده مربوط به آنهایی است که متخصص در یک فنى هستند و به وجودشان احتیاج است، الان در بعضى از بنگاه‌های دولتى استادان دانشگاه هستند که کار می‌کنند اگر آنها نروند آنجا کار کنند ممکن است تمام آن مؤسسه بخوابد براى این که احتیاج به تخصص فنى آنها هست (مکى - برایش یک مثل بزنید که ما بفهمیم) مثلاً یکی‌اش آقاى دکتر شیخ که در دخانیات کار می‌کنند (مکى - هیچ طور نمی‌شود) شما اطلاع ندارید دخانیات را می‌خواباند آقا، در هر صورت بنده خواهش می‌کنم که آقایان موافقت بفرمایند که این استثنا نسبت به دانشیاران و استادان دانشگاه باشد همین طور معلمین و همین طور اطبا این‌ها که دانشگاه به وجودشان احتیاج دارد.

دکتر اعتبار - آقا ما خرمان از کرگى دم نداشت بنده این پیشنهادم را پس گرفتم.

اردلان - بنده پیشنهاد ایشان را قبول می‌کنم.

رئیس - پشت سر هم هست که پیشنهاد می‌رسد قریب صد پیشنهاد است یک پیشنهادى آقاى اقبال داده‌اند قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که تمام پیشنهاداتى که قرائت نشده است به کمیسیون بودجه ارجاع شود (صحیح است) (همهمه نمایندگان) که در موقع طرح بودجه سال 1327 مفاد آنها را با مشورت وزیر دارایى در نظر بگیرند.

رئیس - آقاى اقبال.

اقبال - عرض کنم که چندین جلسه است که وقت مجلس شوراى ملى براى تصویب بودجه گرفته شده است‏...

عباس اسکندرى - موافقین مخالف با دولت می‌کنند و نمی‌گذارند ما که مخالفیم صحبت کنیم.

رئیس - قطع کلام نکنید (زنگ رئیس)

اقبال - ... بنده تصور می‌کنم بیش از این واقعاً مصلحت نیست که کار بودجه معوق بماند (صحیح است)

یکى از نمایندگان - برخلاف نظامنامه است این پیشنهاد سابقه ندارد.

اقبال - ... اگر مجلس رأى داد که قانونى می‌شود و این پیشنهاداتى که آقایان می‌کنند البته همه‌اش به جاى خودش مفید است بنابراین براى این که این کار زودتر انجام بشود و کار دولت بگذرد و حقوق مستخدمین دولت معوق نماند بنده پیشنهاد می‌کنم که تمام این پیشنهادات آقایان به کمیسیون بودجه ارجاع شود و آقاى وزیر دارایى هم اینجا تعهد این پیشنهادت را در نظر بگیرند (صحیح است)

رئیس - مطابق مواد نظامنامه هر پیشنهادى را وکیل می‌تواند بکند ولى باید مربوط به کار بودجه باشد البته نمی‌شود آنها را مانع شد که پیشنهاد نکنند آنچه هم که من می‌بینم اغلب مربوط به کار سه دوازدهم نیست، تاریکى شب یا داورى این‌ها هیچکدام مربوط به کار بودجه نیست (مهدى ارباب - مال بنده مربوط به سه دوازدهم است)... کار داورى مربوط

+++

به کمیسیون بودجه است. آقاى اقبال این پیشنهادتان را مسترد بفرمایید چون تصریح دارد که پیشنهاد می‌توانند بکنند.

اقبال - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد آقاى سزاوار قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

چون اظهارات آقایان نمایندگان اعم از موافقین و مخالف نسبت به بودجه تعلل و تسامح دولت را در تنظیم بودجه صحیح حاکى بود بنابراین براى این که دولت در تهیه و تقدیم بودجه سال 1327 زودتر اقدام و همچنین اساس و مأخذ تهیه بودجه 327 طبق نظر کلیه نمایندگان مجلس شوراى ملى در راه حذف هزینه‌هایی زاید و تأمین درآمدهاى واقعى و تخفیف تحمیلات مالیات‌های سنگین و طبقه زحمتکش و بالاخره بالا بردن سطح زندگانى کارگران و زارعین و پایین آوردن هزینه طاقت‌فرساى زندگى به دست آید و انجام این منظور مستلزم مذاکرات و مطالعات بیشترى است بنابراین پیشنهاد می‌شود فعلاً براى جلوگیرى از تأخر پرداخت حقوق کارمندان و سایر هزینه‌های دولت دو دوازدهم بودجه پیشنهادى تصویب شود.

عباس اسکندرى - اخطار نظامنامه این دارم.

رئیس - راجع به چه ماده‌ای؟

عباس اسکندرى - راجع به ماده 96

دکتر اعتبار - این پیشنهاد مربوط به کى بود؟

رئیس - این پیشنهاد آقاى سزاوار است آقاى سزاوار بفرمایید.

سزاوار - بنده استدعا می‌کنم که آقایان توجه بفرمایند به عرایض بنده و عرض می‌کنم که با یک قضاوتى با این پیشنهاد آقایان تعمق بکنند و رأى بدهند بنده مایل نیستم تعصب ایجاد کنم زیرا در موقع طرح سه دوازدهم و گزارش کمیسیون بودجه اول فراکسیون حزب دمکرات ایران تصمیم گرفت که نسبت به گزارش کمیسیون رأى بدهند بنابراین حضورتان عرض کنم که ما نظر نداشتیم که در کار دولت مخصوصا از نظر پرداخت حقوق و مزایا اشکالى تولید شود (صحیح است) با این صورت بنده عرض می‌کنم اگر نسبت به دولت سابق موافق بوده‌ام نسبت به دولت حاضر هم یک مخالفت صریحى ندارم ولى یک تذکراتى دارم نه آنجا یک منافعى داشتم که اینجا سد شده باشد و نه اینجا ضررى متوجه من است آقایان توجه داشته باشید این بودجه 250 میلیونى که آقایان نشسته‌اید در این فضاى گرم در این سرماى زمستان و در زیر این چراغ‌های پرنور 250 میلیون را تا آخر اسفند دولت باید خرج کند حضورتان عرض کنم این مملکت همان طورى که آقاى تقى‌زاده در یک خطابه خودشان گفتند که اهالى کرمان یک عده‌شان خون گاو می‌خورند این پول‌ها از آنجا وصول می‌شود بنده یک مشت تلگراف دارم اگر بنده اینجا وقت مجلس را می‌گیرم براى این موضوع است و چون این بار ممکن است یک قدرى تأخیر در تصویب این بودجه شود (با این که این حقوق مال آنهایی که احتیاج دارند نیست) و به آن آقایانى که می‌خواهند یک قدرى مزایاى زندگانی‌شان بهتر بشود دیر برسد بنابراین از آنها صرفنظر می‌کنم هر تومانى از این پول دو تومان وصول می‌شود تا یک تومان به صندوق دولت برسد. پانصد میلیون تومان با تعدى، فشار، زور وصول می‌شود تا 250 میلیون تومان بیاید اینجا این چه اشکالى دارد که دو دوازدهم تصویب بکنیم یک دوازدهم را می‌گیرند یک دوازدهم هم زیر سر دارند یک دوازدهم می‌ماند این یک دوازدهم از نظر این که دولت با کمیسیون بودجه و نمایندگان مجلس تشریک مساعى بکنند بلکه بتوانند یک مبلغى از این راه لااقل کسر بکنند و یک قسمتى از مخارجى که گزاف است کسر بشود بنده از آقاى وزیر دارایى و از آقاى مخبر کمیسیون هم خواهش می‌کنم که در این قسمت پافشارى نکنند و بهتر این است که تعصب در مجلس ایجاد نکنند، ما هم مخالفتى نداریم، امروز روز مسامحه و مماطله نیست، مردم درد بى‌درمان دارند، بنده همه آقایان را مسئول می‌دانم دیشب با این که پیشنهاد یک دوازدهم رد شد بنابر مصلحت و این کشور بنده پیشنهاد دو دوازدهم دادم (صحیح است)

دکتر اعتبار - بنده مخالفم آقا.

رئیس - شما عضو کمیسیون بودجه نیستید.

دکتر اعتبار - بشر که هستم.

رئیس - نظامنامه به شما اجازه نمی‌دهد آقاى دکتر شفق شما عضو کمیسیون بودجه هستید؟

دکتر شفق - بلى.

عباس اسکندرى - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم بنده مقدم هستم.

رئیس - آقاى دکتر شفق بفرمایید.

دکتر شفق - بنده تصور می‌کنم به این که اوضاع عمومى کشور و وضع معیشت مردم در اکناف و اطراف در نهایت تعسر است یک نماینده‌ای در مجلس نیست که به این موضوع مقر نباشد بنده استدعا می‌کنم آقایان نمایندگان براى اصرار در یک نظرى که دارند همه مصائب افراد کشور را در اینجا مورد بحث قرار ندهند بزرگترین فجایع کشور به عقیده بنده این است که دولت‌ها را مجلس در هر دوره حدود ده پانزده بیست روز تا یک ماه و دو ماه در اینجا معطل بکند و از جریان امور باز بماند مجلس باید عملى بکند که بالاخره در نظر بگیرد که دولت هم جزء افراد ملت است و وقتى که ما وجهى را به نام بودجه به اختیار دولت واگذار می‌کنیم ما باید قطع داشته باشیم که تنها اشخاص امین و درستکار نمایندگان نیستند و وزرا فوراً این وجوه را می‌اندازند دور (صحیح است) فردا یا دو روز دیگر این دولت می‌خواهد که باز بیاید اینجا و تمام امور مملکت معطل می‌ماند (سزاوار - دولت کار دیگر ندارد و امورى نیست) یک موضوعى که آقاى سزاوار فرمودند این است که باید یک صرفه‌جویى‌هایی بشود. همین ماده واحده که کمیسیون بودجه پیشنهاد کرده است براى این کار صرفه‌جویی‌هایی خواهد شد وزیر دارایى هم قبول کرده است که این صرفه‌جویى‌ها خواهد شد (صحیح است) این است که بنده عقیده دارم که حداقل مدتى که منتهى سه ماه است (یکى از نمایندگان - دو ماه) این دو ماه بقیه فرصت می‌دهد به کمیسیون بودجه و به مجلس که از روى مطالعات صحیح فکر بودجه سال 1327 را بکنند و استدعا می‌کنم در این باب اشکال‌تراشى نکنند.

رئیس - نظر مخبر کمیسیون بودجه چیست؟

مخبر کمیسیون بودجه (آقاى دکتر مصباح‌زاده) - بنده متأسفانه نمی‌توانم با پیشنهاد آقاى سزاوار موافقت بکنم و فکر می‌کنم که صلاح مملکت در این است که هر چه زودتر ما به سه دوازدهم رأى بدهیم (صحیح است) آقایان تصور می‌کنند که ما راجع به بودجه 327 داریم صحبت می‌کنیم که این قدر پیشنهاد می‌دهند و مطلب را طولانى می‌کنند این بودجه است که 22 قسمت آن را 24 قسمت انجام شده است و ما راجع به این که در سال 25 چه شده داریم صحبت می‌کنیم آقایان باید فکر سال آتیه را کرد در کشورهاى دیگر ملاحظه کنید قبل از ژانویه بودجه آنها را براى تمام سال مجالس تصویب می‌کنیم ما در یک موقعى هستیم که باید هر چه زودتر بودجه 27 را بیاورند به مجلس و راجع به آن ما یک ماه و دو ماه صحبت بکنیم و خیلى هم به جا است ولى راجع به یک بودجه‌ای که بیشترش خرج شده و دو دوازدهم که خودتان می‌گویید ما حاضریم بدهیم فقط راجع به ماه اسفند شما فکر می‌کنید که می‌توانیم صرفه‌جویى بکنیم و شق‌القمر بکنیم. بنده فکر می‌کنم آقایان مساعدت و کمک بکنند که سه دوازدهم تصویب بشود و از دولت بخواهند که تا بیست روز، یک ماه دیگر بودجه 27 را بیاورد به مجلس بعد دو ماه راجع به بودجه 27 صحبت بکنید (صحیح است) خیلى هم به جا است.

یکى از نمایندگان - آقاى سزاوار پس بگیرید.

سزاوار - خیر بنده پس نمی‌گیرم.

رئیس - پیشنهاد براى رأى با ورقه کرده‌اند.

مسعود ثابتى - این را نمی‌شود رأى گرفت مطابق نظامنامه.

رئیس - مطابق کدام ماده.

مسعود ثابتى - مطابق ماده 96 اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم.

رئیس - راجع به ماده 96 آقاى اسکندرى هم گفتند چه ربطى به این دارد ماده 96 را بخوانید (به شرح زیر قرائت شد)

اصلاحاتى که درباره مطلبى پیشنهاد می‌شود قبل از خود مطلب درباره آن اصلاحات رأى گرفته می‌شود.

رئیس - این اصلاح نیست این یک پیشنهادى است که به جاى سه دوازدهم دو دوازدهم تصویب شود.

اسکندرى - اجازه بفرمایید بنده توضیح عرض کنم.

رئیس - توضیح ندارد.

اسکندرى - عرض کنم بنده ملتفت نشدم جناب آقاى رئیس شما عقل عالمید (خنده نمایندگان) اجازه بفرمایید بنده هم بفهمم ضررى که ندارد عرض می‌کنم ماده 96 می‌گوید همیشه اصلاحات مقدم بر رأى نهایی است اگر بعد از این رأیی که داده شده و دو دوازدهم تصویب شد سایر مواد اصلاحى مذاکره می‌شود البته بسیار خوب است اگر نمی‌شود علامت این است که پیشنهادات دیگر خوانده نشده و دو دوازدهم بودجه بدون آن پیشنهادات تصویب شده حالا اگر بنده بعداً نتوانم راجع به پیشنهاد خودم صحبت کنم مشمول این اخطار نظامنامه‌ای آقاى رئیس هستید.

رئیس - پیشنهاد شده راجع به دو دوازدهم اصلاً رأى در بودجه با ورقه است در سه دوازدهم با

+++

ورقه رأى خواهیم گرفت حالا این پیشنهادى که شده است مطابق ماده 87 البته باید با ورقه رأى گرفت بعد هم که تصویب شد دو دوازدهم دیگر توضیحى به عمل نمی‌آید.

کشاورز صدر - آقاى رئیس توضیح بدهید که با ورقه چطور باید رأى داد.

رئیس - ماده 87 را قرائت بفرمایید

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 87 - تقاضاى رأى علنى با اوراق باید کتباً به عمل آید و لااقل 50 نفر از اعضاى مجلس آن را امضاء نموده به رئیس بدهند.

یکى از نمایندگان - اسامى آن پنج نفر را بخوانند.

رئیس - اسامى اشخاصى که تقاضاى رأى با ورقه کرده‌اند نسبت به دو دوازدهم پیشنهاد آقاى سزاوار رأى با ورقه‌ای که پیشنهاد کرده‌اند آن پنج نفر طبق آیین‌نامه مربوطه به رأى نهایی است مربوط به پیشنهاد نیست استدعا می‌کنم اجازه بدهید این سابقه است اگر این پیشنهادى که شده است قبول شود باز پیشنهادات بعدى هم مورد بحث باید قرار بگیرد محال است پیشنهادى بشود و تا وقتى که خاتمه پیدا نکند رأى بگیرند سابقه هم همیشه همین بوده و عمل می‌شده آقایان خودشان هم همه می‌دانند مگر وقتى که پیشنهاد مربوط نباشد و موضوع نداشته باشد.

حائرى‌زاده - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس - پس از گرفتن رأى اگر تصویب شد دو دوازدهم دیگر بحثى نیست.

ملک مدنى - پیشنهادات بعدى باید مورد بحث قرار گیرد.

رئیس - مطابق ماده 83 به طور کلى رأى به وسیله قیام و قعود گرفته می‌شود (صحیح است) ماده 83 را بخوانید.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 83 - در تمام مسائل باید به قیام و قعود رأى گرفت مگرد در مواقعى که در مواد 85، 86 و 90 این نظامنامه قید شده است (صحیح است) (سزاوار - مواردش را بخوانید) 85 - در صورتى که ذیل اخذ رأى علنى با اوراق حتمى است اولاً بعد از این که دو دفعه به واسطه قیام و قعود نتیجه مشکوک باشد ثانیاً در تمام لوایح قانونى که تقاضاى اجازه مخارج می‌نماید ثالثاً در لوایح قانونى که مالیات عوارض برقرار می‌کند و یا مالیات و عوارضى که سابقاً برقرار بوده است تغییر می‌دهند.

86 - رأى علنى با اوراق را هر موقع می‌توان تقاضا کرد مگر در موارد ذیل اولاً در صورتى که در تفسیر و توضیح یکى از مواد این نظامنامه اختلافى حاصل شده و منجر به دادن رأى شود ثانیاً در مواردى که در مواد 111 و 127 و 132 ذکر شده است رأى علنى با اوراق را ممکن است قبل از این که از روى قاعده قیام و قعود رأى گرفته شود تقاضا نمود و همچنین است در صورتى که بعد از یک مرتبه مطابق قیام و قعود رأى گرفته شده و نتیجه مشکوک باشد.

90 - در تمام مواقعى که اخذ رأى علنى با اوراق ممکن یا حتمى‌القبول است هر گاه 15 نفر از اعضای کتباً تقاضا نمایند باید رأى مخفى گرفته شود.

رئیس - با قیام و قعود رأى گرفته می‌شود.

سزاوار - این آقا برخلاف نظامنامه است.

رئیس - صد تا پیشنهاد است صد تا رأى که نمی‌توان گرفت این مدتى وقت می‌گیرد.

سزاوار - قانون این طور است شما که نمی‌توانید برخلاف قانون رأى بگیرید که وقت گرفته نشود.

رئیس - آقایانى که موافقند با پیشنهاد آقاى سزاوار که خبر کمیسیون دو دوازدهم تصویب شود قیام کنند (عده‌ای از نمایندگان برخاستند) مشکوک به نظر می‌رسد (عده حاضر نود و نه نفر بود) یکى از منشی‌ها می‌گوید چهل و سه نفر قیام کردند یکى می‌گوید تا چهل و هفت نتیجه مشکوک است باید دو مرتبه رأى گرفت (همهمه نمایندگان) دفعه دوم رأى می‌گیریم گوش کنید آقایان. این چه ترتیبى است ساکت باشید در دفعه ثانى به این طریق رأى گرفته می‌شود در این صورت بین دفعه اول و ثانى کسى حق نطق ندارد همچنین اگر دفعه ثانى مشکوک شد با ورقه رأى گرفته می‌شود.

عباس اسکندرى - بنده تقاضا می‌کنم مطابق ماده هشتاد و هشت نظامنامه رأى بگیرید (همهمه نمایندگان)

رئیس - این چه ترتیبى است آقایان ساکت باشند تا مجدداً رأى بگیریم.

عباس اسکندرى - مطابق نظامنامه عمل بفرمایید همه ساکت می‌شوند.

رئیس - به شما اخطار می‌کنم شما نظم جلسه را به هم می‌زنید دفعه دو رأى گرفته می‌شود...

عباس اسکندرى - ماده هشتاد و هشت را بخوانید.

رئیس - به شما اخطار می‌کنم، اخطار دفعه دوم را هم می‌کنم شما حق ندارید حرف بزنید.

عباس اسکندرى - بنده اصلاً خودم می‌روم ماده هشتاد و هشت را بخوانید

(در این موقع عده‌ای از نمایندگان از جلسه خارج شدند

عباس اسلامى - این‌ها تازه دلسوز شدند.) دلسوز همین مملکت و همین بودجه شده‌اند. کار به جایى رسیده که سزاوار و اسکندرى براى صرفه‌جویى دلسوزى می‌کنند (در این موقع مجلس متشنج گردید)

رئیس - مدت جلسه بعد از این از وقت تشکیل سه ساعت خواهد بود اشخاصی که حاضر نباشند معامله غایب با آنها می‌شود فعلاً هم ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(در این موقع ساعت هفت و پنجاه دقیقه جلسه براى تنفس تعطیل و پس از بیست دقیقه مجدداً به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل شد)

رئیس - آقاى سزاوار

سزاوار - بنده خیلى متأسفم که یک پیشنهاد خیلى ساده‌ای ایجاد یک تشنجى در مجلس کرد و بنده همان طور که در اول عرض کردم و دیشب هم عرض کردم خودم طرفدار این هستم که بیش از این بودجه دولت در بوته تعویق نیفتد تا دولت بتواند حقوق مستخدمین را بپردازد اما چیزى که هست البته اصول و مقرراتى است که این مقررات بایستى محفوظ بماند تقاضاى رأى با ورقه به نظر بنده صحیح بود.

رئیس - من خودم گفتم که این حق را نمی‌شود از نمایندگان سلب کرد.

سزاوار - و حق هم این بود که با ورقه رأى گرفته شود و حق بود بقیه پیشنهادات خوانده شود و بعد نسبت به این دو دوازدهم و پیشنهادات مجلس تصمیم بگیرد بعد ان را مطرح بکند حالا هم براى این که ایجاد تشنجى نشود بنده پیشنهادم را استرداد می‌کنم (احسنت)

رئیس - پیشنهاد آقاى فرامرزى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که هر یک از پزشگان و مامایى که در خدمت وزارت بهدارى هستند موظف باشند که لااقل دو سال در نقاط بد آب و هوا خدمت کنند.

سزاوار - این مربوط به بودجه نیست.

رئیس - آقاى فرامرزى این مربوط به بودجه است؟

فرامرزى - بلى نمی‌خواهید عرض نمی‌کنم بسته به نظر مجلس است.

رئیس - آقاى فرامرزى بفرمایید ولى توضیح‌تان را مختصر بفرمایید.

فرامرزى - عرض کردم آقاى وزیر بهدارى قول بدهند که یک مریضخانه در بندر لنگه امسال بسازند بنده پس می‌گیرم.

عده‌ای از نمایندگان - انشاء‌الله.

وزیر بهدارى - بنده حاضرم در تمام این کشور بیمارستان بسازم ولى در صورتى که بودجه کافى بدهید وقتى که به من پول می‌دهند که در ماه 13 ریال بیشتر به هر نفرى نمی‌رسد در این مملکت (عده‌ای از نمایندگان - در سال) بله در سال حساب کنید 20 میلیون را حساب کنید به هر نفرى بیش از 13 ریال در سال نمی‌رسد. در ماه می‌شود دو عباسى با ماهى دو عباسى بنده چطور بیمارستان بسازم؟

بعضى از نمایندگان - پس گرفتند آقا. پس گرفتند.

رئیس - آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور (سرلشگر آق اولى) -  موقعى که در کمیسیون بودجه دعوت کردند که بنده به نام وزیر کشور حاضر بشوم و توضیح در اطراف بودجه بدهم یک مطالبى در آنجا صحبت شد که بنده ناچار شدم آنجا عرایضى بکنم حالا هم به حکم اجبار مجبورم اینجا یک عرایضى بکنم براى این که می‌بینم متأسفانه کلمه حق یراد بها الباطل حالا معلوم می‌شود مقصود از این پیشنهادات تخطئه کردن دولت است جمعى از در لباس حق پیروى از باطل می‌کنند.

بعضى از نمایندگان - این طور نیست آقا (همهمه نمایندگان)

معتمد دماوندى - این طور نیست آقا این طور نیست.

(در این موقع آقاى سید هاشم وکیل از جلسه خارج شد)

محمد‌على مسعودى - شما بروید آقاى وکیل بروید ملت ایران را شما خواهد شناخت.

وزیر کشور - در 24 ساعت ما 18 ساعت کار می‌کنیم مملکت وضعش مغشوش و درهم است

+++

ماشین‌های مملکت تمام فلج است، در این مدتى که شروع به کار کرده‌ایم حساب کنید بیست و چند روز است که مسئولیت زمامدارى به عهده ما واگذار شده است در این بیست و چند روز حساب کنید ببینید که چند روز ما در وزارتخانه‌ها بوده‌ایم چند ساعت در هیئت دولت بوده‌ایم چند ساعت در اینجا بوده‌ایم (صحیح است) آقایان کشتن وقت به ضرر اجتماع و به نفع یک عده‌ای است که سعادت اجتماع متضمن فکرشان نیست، آقایان بنده عرض می‌کنم براى خودم عرض می‌کنم یک موقعى پیدا شده که من پشت این کرسى بیایم یا خداوند مرا مأمور کرده یا حوادث من در افق نظرم و در مناظر و مرایاى توجهم جز ایران نیست (معتمد دماوندى - تنها براى شما نیست براى همه است) (احسنت) من براى مملکت هزاران قربانى دادم خودم هم حاضرم قربانى براى این مملکت بشوم امروز هم با افتخار در حال بیمارى براى خدمت به این مملکت آمده‌ام و از این پست حقوق نمی‌خواهم جاه هم نمی‌خواهم هیچ چیز نمی‌خواهم خدمت به این مملکت می‌کنم شما هم هر شب می‌آورید ما را در اینجا پیشنهاد، تبصره، امشب و فردا، در مرز ایران سربازها همه گرسنه منتظر اخذ حقوق هستند و آقایان دارید با بودجه دولت بازى می‌کنی حالا آقایان نمی‌خواهید دولت مشغول کار باشد من صراحتاً می‌گویم به نام دولت بنده که وزیر کشور هستم عرض می‌کنم و می‌خواهم به قول آقایان تشنج بکنم عرض می‌کنم مملکت ایران وضعش خطرناک است محتاج وحدت است ماشین قضایى و ماشین اجرایى و ماشین مقننه مملکت باید به هم متصل بشوند و این مملکت را حفظ کنند امروز دنیا دنیایى است که هر ملتى، هر فردى در فکر سعادت خویش است جز ایران براى این که این مناظرى که بنده در این مجلس می‌بینم متأسفانه ما را از همه چیز دور می‌دارد همه ما باید اتحاد داشته باشیم عوض این که وحدت معنوى داشته باشیم عوض این که دولت را تقویت کنید و نگذارید از هم پاشیده شود... بنده زیاد صحبت نمی‌خواهم بکنم زیرا متأثر هستم و تأسف می‌خورم از این که احساسات من تهییج شد که این طور بیاناتى بکنم در مجلس زیرا در این مجلس که هستم من یک شخص باایمانى هستم من در جلوى چشم ارواح شهدایى را که در راه آزادى کشته شده‌اند می‌بینم که نگاه می‌کنند ببینند من چطور قضاوت می‌کنم بنده می‌بینم که آنها می‌بینند من چگونه فعالیت و کار می‌کنم، عریان می‌گویم، بنده عرض می‌کنم که ما آمده‌ایم با کمال علاقمندى و با کمال حرارت و حس وطن‌پرستى به این مملکت خدمت بکنیم، صراحتاً می‌گوییم یا این سه دوازدهم را به ما بدهید یا از همین جا می‌رویم و هر دولتى که می‌خواهید بیاورید.

مخبر - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

دکتر مصباح‌زاده - بنده می‌خواستم از نمایندگان محترم استدعا کنم که این پیشنهاداتى که به مناسبت گزارش کمیسیون بودجه داده‌اند موافقت کنند به کمیسیون بودجه ارجاع شود آقایان با این اظهاراتى که شد بنده استدعا می‌کنم تمام پیشنهاداتى که به مناسبت طرح این گزارش داده‌اید و هنوز قرائت نشده یا مسترد بکنید یا اجازه بفرمایید به کمیسیون برود (مهدى ارباب - بنده مسترد می‌کنم) (قبادیان - بنده هم مسترد می‌کنم) شما می‌خواهید به این مملکت خدمت بکنید دولت هم حاضر است که خدمت بکند، سر این که ما این پیشنهاد را قبول بکنیم یا نکنیم ما نباید ایجاد نفاق کنیم آقایان موافقت کنید که این پیشنهادات به کمیسیون فرستاده شود و ما آنجا آنها را مطالعه بکنیم و یقین داشته باشید با سرعت هر چه تمام‌تر در آنها تصمیم می‌گیریم و موجبات رضایت خاطر آقایان را فراهم می‌کنیم، بیش از این هم دولت را معطل نکنید (صحیح است) اجازه بدهید که به این سه دوازدهم رأى گرفته شود، بنده اطمینان دارم که تمام منظور آقایان نمایندگان را این دولت اجرا خواهد کرد این دولت آمده است براى این که خدمت بکند بنده ایمان دارم همه ما ایمان داریم بگذارید امشب ما یک کار بزرگى بکنیم و دست دولت را باز بگذاریم که در این دو ماهى که در پیش دارد بودجه سال 27 را تنظیم کند و به مجلس بیاورد آن وقت آقایان هر قدر از این پیشنهادات دارید بدهید و وقت هم داریم مذاکره می‌کنیم و به اضافه این پیشنهاداتى که آقایان فرمودند مربوط به سه دوازدهم نیست و این‌ها باید به کمیسیون‌ها برود و روى آنها مطالعات لازم بشود، پس باید موافقت بکنید و به این سه دوازدهم رأى بدهید که دولت هم از فردا شروع به کار بکند و همه ما دولت و مجلس دست به دست هم بدهیم و به کشور خدمت بکنیم. (احسنت)

رئیس - آقاى ابوالقاسم امینى صحبتى داشتید.

ابوالقاسم امینى - بنده در اطراف پیشنهادم صحبت داشتم.

رئیس - صحبت در اطراف پیشنهادات ادامه پیدا بکند؟ بسیار خوب پیشنهادات قرائت می‌شود هر کدام پس می‌گیرند بگیرند و هر کدام قابل طرح می‌باشد اجازه طرح آن داده می‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر شفق به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که تبصره زیر به ماده واحده الحاق شود.

تبصره - وزارت دارایى مکلف است کمیسیونى مرکب از وزیر دارایی، رئیس بانک ملى، رئیس کمیسیون ارز، وزیر اقتصاد ملى و دو نفر نماینده از بازرگانان به انتخاب اطاق بازرگانى و دو نفر به عنوان خبره براى مطالعه دقیق در نرخ ارز و تسعیر پول ایران به فوریت تشکیل دهد و تا مدت یک ماه از تاریخ این قانون نتیجه را براى تصویب مجلس بیاورد.

رئیس - آقاى دکتر شفق.

دکتر شفق - عرض کنم این موضوع پیشنهاد بنده به نظر خودم بسیار مهم و اساسى بود و اساسى هم هست چون که یک عده از آقایان نمایندگان محترم در باب نرخ ارز صحبت‌هایی کردند (صحیح است) و ین از امهات مسائل کشور است. به عقیده من ما سه مسئله مهم داریم، یکى مسئله مالى است و یکى مسئله اقتصادى و یکى مسئله پولى و آقایان حتماً به این سادگى نیست که ما فرض می‌کنیم. آقاى نبوى توجه بفرمایید من عرضم تمام می‌شود و پس می‌گیرم براى تبعیت نظر آقاى دکتر مصباح‌زاده (احسنت) بنده نظر آقایان نمایندگان محترم را جلب می‌کنم که مسئله نرخ ارز به این سادگى نیست که در مجلس صحبت شد، آقاى آشتیانى‌زاده توجه بفرمایید مسئله ارز دو جنبه دارد این پیشنهاد را بعد بنده تعقیب خواهم کرد، خوب خاطر دارم بعد از آن جنگ یکى از متخصصین دنیا که کیمس می‌باشند به من گفت، بعد از جنگ یعنى جنگ گذشته پروبلم و مسئله عمده جهان موازنه مخارج بود حالا بعد از این جنگ دوم مسئله مهم جهان موازنه پولى است، پول را با یکى دو خطابه نمی‌شود نرخش را تعیین کرد (صحیح است) اگر بنا باشد ما در باب تعیین نرخ یک تجدید نظرى بکنیم باید این تجدید نظر مستند به مطالعات باشد حتى من پیشنهاد می‌کنم اجازه بفرمایید رئیس بانک یک جلسه بیاید در جلسه خصوصى توضیحات کافى در این باب بدهد و قضیه روشن بشود (بسیار خوب است) بنده علاوه بر این پیشنهاد دیگر داشتم که به عقیده بنده آقاى مسعودى خیلى مهم بود ولى الان کاملاً موافقم با نظر آقاى دکتر مصباح‌زاده و پیشنهاد می‌کنم که بقیه آقایان پیشنهادات خودشان را به شرط این که بعداً رسیدگى شود پس بگیرند و الان براى بودجه ظاهراً مردم منتظر هستند که شاید بودجه بگذرد و حقوق و مزد روزانه‌شان را بگیرند، بنابراین رأى بگیرید که دولت هم مشغول کار بشود (احسنت، صحیح است) و بنده هم پیشنهاد خود را پس می‌گیرم.

رئیس - پس گرفتید؟

دکتر شفق - بلى.

رئیس - بعضى پیشنهادات هم هست که مفید است و عیب ندارد که قرائت شود آقایان توجه کنند.

(پیشنهاى به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست محترم مجلس شوراى ملى - پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود.

تبصره - به منظور تشویق آبیارى و توسعه کشاورزى در کشور از تاریخ تصویب این قانون کلیه مواد نفتى مورد مصرف موتورهاى آبیاری و ماشین‌آلات کشاورزى از مالیات مواد نامبرده بخشوده می‌باشد عرب شیبانى، بهبهانى، موسوى، سلطانى.

رئیس - آقاى عرب شیبانى.

عرب شیبانى - قانونى در سال 1321 براى خوزستان تصویب شده است که ماشین‌های آبیارى از پرداخت مالیات مواد نفتى معاف باشند در این صورت این تصمیم هم به تسهیل امر کشاورزى در تمام کشور و هم از طرفى به بهبود وضع زندگى کشاورزان کمک می‌کند و از طرف دیگر اگر چنانچه این مالیات کسر می‌شود از یک حداقلى در تمام کشور این مالیات کسر شود. این پیشنهاد را بنده تقدیم کردم که تصویب شود.

رئیس - آقاى مخبر کمیسیون.

دکتر مصباح‌زاده - آقا یک یادداشتى براى من فرستادند و بنده مخصوصاً برای‌شان نوشتم که این پیشنهاد را در کمیسیون بودجه مورد توجه قرار

+++

می‌دهیم و اینجا الان مساعدت بفرمایید که پس گرفته شود تا بعداً آن را مطالعه بکنیم.

عرب شیبانى - بنده موافقت می‌کنم که به کمیسیون ارجاع شود.

رئیس - به کمیسیون بودجه فرستاده می‌شود پیشنهاد آقاى عباس نراقى داده‌اند که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده ضمیمه شود.

تبصره - دولت موظف است طبق ماده چهار قرارداد 1911 به بانک شاهنشاهى اخطار نماید که وجه اوراق قرضه مزبور پس از پایان مدت مذکور در ماده 4 قرارداد تأدیه خواهد شد که این قرضه از محل عایدات ارزى دولت پرداخت خواهد گردید.

رئیس - آقاى نراقى.

نراقى - بنده به شهادت همه آقایان حتى‌المقدور کمتر تصدیع می‌دهم و این مطلبى را که می‌خواهم تذکر بدهم چون یک مطلب اساسى (صحیح است) این است که می‌خواهم تذکر بدهم و بى‌اندازه از بیانات سرلشکر آق‌اولى که بنده نهایت ارادت را به ایشان دارم متأثر شدم و اگر ممکن بود پیشنهاد را پس می‌گرفتم ولى چون یک مطلب اساسى است ناچارم به عرض آقایان برسانم و استدعا می‌کنم که آقایان توجه بفرمایند، پیشنهاد من این است که دولت موظف است طبق قرارداد 1911 به بانک شاهنشاهى اخطار نماید که وجه اوراق قرضه مزبور پس از پایان مدت مذکور در ماده 4 قرارداد از محل عایدات ارزى دولت پرداخت شود البته ارتباط این پیشنهاد را با بودجه عرض می‌کنم در قسمت 57 بودجه در خصوص سایر هزینه‌ها که می‌نویسد قسمت دوم یک قلمى است بالغ بر 8937750 ریال که نوشته بابت دیون خارجى دولت که این مقدار معادل است با 68750 لیره یعنی دولت هر سال 68750 لیره یعنى دولت هر سال 68750 لیره توسط بانک شاهنشاهى می‌پردازد بانک دیونش (یکى از نمایندگان - گمرکات ما گرو آن است) اجازه بفرمایید براى این که مطلب روشن شود سوابق این قرضه را عرض می‌کنم. دولت ایران به موجب قانون استقراض مصوبه 13 برج ثور 1329 مبلغ 1250000 لیره توسط بانک شاهنشاهى استقراض می‌کند. ماده اول قانون چنین مقرر می‌دارد، دولت مجاز است که دو کرور و نیم لیره انگلیسى با فرع صدى پنج و نزول صد دوازده و نیم به توسط بانک شاهنشاهى استقراض نماید و به استناد این قانون قرارداد مورخه 8 مه 1911 بین دولت ایران و بانک شاهنشاهى منعقد گردیده که باید در مدت 50 سال از 1916 تا 1965 قرضه مزبور مستهلک شود بدین ترتیب که در هر سال بابت صد پنج بهره و استهلاک قسمتى از اصل قرض مبلغ 68750 لیره دولت به بانک شاهنشاهى پرداخت نماید. پس اساس پرداخت این مبلغ این قانون و این قرارداد است حالا بنده در اطراف این قانون و این قرارداد توضیحاتى به عرض آقایان می‌رسانم اولاً به موجب ماده پنج قرارداد دولت شاهنشاهى ایران به عنوان وثیقه قرضه مزبور تمام عواید خالصه گمرکات جنوب را آنچه که اکنون عاید و واصل می‌شود و آنچه که بعداً وصول می‌شود به انضمام بنادر بوشهر، بندرعباس، بندر لنگه و محمره و اهواز مورد رهن قرار خواهد داد (دکتر معظمى - آقا عین ماده است؟) بلى (دکتر معظمى - یک دفعه دیگر بخوانید) به موجب ماده پنج قرارداد دولت شاهنشاهى ایران عین ماده پنج را می‌خوانم به عنوان وثیقه درجه اول قرضه مزبور تمامى عواید خالص گمرکات جنوب را آنچه که اکنون عاید می‌شود و آنچه که نیز بعداً واصل می‌شود به انضمام بنادر بوشهر، بندرعباس، بندر لنگه و محمره و اهواز مورد رهن قرار خواهد داد و فعلاً هم به همین ترتیب عمل می‌شود و حالیه طرز عمل نیز همین است که درآمد گمرکات بندرعباس، اهواز، خرمشهر، بوشهر، به شعبه‌های بانک شاهنشاهى پرداخت می‌شود تا معادل 68750 لیره در سال از آن قرضه پرداخت نماید، بنابراین برخلاف مقررات مملکتى که تمام عواید دولتى باید در شعبات بانک ملى جمع شود در بنادر جنوب عواید گمرکات در شعبات بانک شاهى جمع می‌شود و بعد بانک شاهى حساب می‌کند و مازاد را به دولت می‌پردازد (دکتر متین دفترى - تمام عواید را؟) تمام عواید گمرکات را براى این که آقایان توجه داشته باشند که این قرارداد چه بوده بنده قسمتى از این قرارداد را می‌خوانم، به موجب ماده 8 این قرارداد اسهام قرضه در ظرف تمام مدت قرارداد از کلیه حقوق و مالیات‌های دولت ایران معاف خواهند بود و بنابراین هیچ موقع و به هیچ نحوى از انحای دولت شاهنشاهى ایران از اصل و فرع این قرضه وجهى کسر نخواهد کرد، این وضعیت این قرارداد و این قانون است حالا محاسباتى که بنده کردم به عرض آقایان می‌رسانم، براى توضیح مطلب و روشن شدن ذهن آقایان نمایندگان عرض می‌کنم اصل قرضه 1250000 لیره بوده است دریافتى دولت در مقابل هر صد لیره از اصل قرضه 875 لیره بوده یعنى علاوه بر این که این سهام سودش پنج درصد بوده از بابت نزول هم صدى 125 حساب کرده‌اند یعنى به هر صد لیره 875 لیره داده‌اند و بانک شاهنشاهى بقیه را کمیسیون برداشته، بنابراین به جاى 1250000 ریال به دولت 1093750 لیره پرداخت شده و با این ترتیب 156250 لیره در ابتداى امر کمیسیون برداشته اقساط سالیانه که طبق قرارداد باید پرداخت شود آن طورى که عرض کردم 68750 لیره می‌باشد براى این که آقایان از اصل این قرضه مطلع باشند و ببینند که به ملت ایران چه فشارى از این قرضه وارد آمده خواهشمندم به این حساب توجه فرمایند، در سال 1947 از مبلغ 68750 لیره که دولت بابت اصل و فرع پرداخته مبلغ 40365 لیره بابت‏ بهره بوده و فقط 28384 لیره بابت اصل پس از پرداخت تمامی قسط 1947 مبلغ 778920 لیره از اصل قرضه باقى خواهد ماند. بنده پیشنهادم این است که به موجب ماده 4 قرارداد دولت می‌تواند که سهام این قرضه را بخرد ماده 4 این قرارداد می‌گوید که دولت شاهنشاهى ایران مجاز است که هر موقع بعد از 1916 تا 1965 با شش ماه اخطار قبلی قرضه مزبور را مستهلک نماید بنده عقیده دارم که اگر دولت این اقدام را بکند هم از نظر مالى و هم از نظر حیثیت و شئون این مملکت اقدام بزرگى کرده است و حالا از نظر مالى براى آقایان توضیح می‌دهم و بعد هم از نظر حفظ شئون مملکت، عرض کنم از اصل قرضه بعد از پرداخت قسط 7، 19 - 77890 لیره باقى مانده است ولى 158660 لیره از اسهام قرضه فعلاً در دست بانک ملى است و 25100 لیره از این سهام هم در دست دولت است بنابراین می‌ماند 59516 لیره و اگر دولت یک اخطار قبلى به موجب این تبصره‌ای که من پیشنهاد کردم بکند و بعد از شش ماه 595160 لیره بپردازد از این قرضه خلاص می‌شود و الا باید تا سال 1965 هر سال 68750 لیره بپردازد بابت 1093750 لیره که دولت از بابت این قرضه گرفته است تاکنون 1729030 لیره فقط بهره پرداخت شده یعنى تا این تاریخ دولت معادل اصل قرضه به علاوه 635280 لیره فقط بابت فرع پرداخته است و اگر به اقساط سالیانه به ترتیبى که فعلاً عمل می‌شود مستهلک گردد تا آخر سال 1964 مبلغ 398575 لیره دیگر هم دولت باید به همین ترتیب بابت بهره بپردازد که جمع کل بهره‌ای که دولت بابت این قرضه تا پایان قرارداد خواهد پرداخت بالغ 2127605 لیره خواهد بود یعنى تقریباً دو برابر اصل قرضه باید براى بهره بپردازد ولى با ترتیبى که شرح داده شد اگر دولت 595160 لیره بپردازد قرضه به کلى مستهلک خواهد شد و به نظر بنده به صرفه و صلاح مملکت می‌باشد (صحیح است) تصویب این پیشنهاد دو نتیجه دارد یکى صرفه‌جویى از نظر مالى که کاملاً روشن گردید و دیگر از نظر حفظ استقلال و تمامیت مملکت و چون عموم آقایان نمایندگان مجلس به حسن‌نیت آقاى نجم‌الملک معتقد هستند و مخصوصاً ایشان در مورد صرفه‌جویى کمال علاقه را دارند این یک پیشنهاد مفیدى است که بنده به ایشان می‌کنم و خیلى هم روشن است حفظ حیثیت و شئون مملکت هم می‌شود چون عواید گمرکات جنوب وثیقه این قرضه است به عقیده بنده این عمل برخلاف استقلال و تمامیت مملکت است که امروز بانک شاهنشاهى عواید گمرکات ما را بابت این قرضه جمع‌آورى کند بنابراین بنده تقاضا می‌کنم که آقایان موافقت کنند (صحیح است، موافقیم)

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - بنده خواستم از این دلسوزى و توجه آقاى نراقى راجع به این مسئله تشکر بکنم و براى استحضار خاطر آقایان عرض می‌کنم که در روز اول و دومى که بنده رفتم به وزارت دارایى یا صورت قرض خزانه پیش من آوردند من وقتى که به این صورت نگاه می‌کردم حقیقتاً حیرت کردم که در مدت دو سال گذشته یک مالیات‌هایی وضع شده یک عوارضى گرفته شده عواید نفت جنوب گرفته شده مخصوصاً به خزانه‌دار (شاید آقاى نراقى متوجه شده باشند) گفتم آقا چرا این پول را ندادید این پول که چیزى نبود می‌توانستید چندین مرتبه این پول را داده باشید گفت من چند مرتبه پیشنهاد کردم ولى کسى به حرف من گوش نداد، حالا آقاى نراقى براى دو دوازدهم که مانده زیرا یک دوازدهم که رفته در ضمن دو دوازدهم

+++

با این که از آنها تشکر می‌کنم و موضوعى است که راجع به منافع مملکت است و دلسوزى است که می‌کنند عرض می‌کنم بنده راپورتى راجع به این امر از خزانه‌دار خواستم که شاید نزدیک همین مطالبى است که آقاى نراقى فرمودند، براى این که مطالعه بکنم و ببینم که چطور این را بدهیم و از چه راهى بدهیم ولى آقایان فکر کنند و ببینند که اگر منظورتان در این دو دوازدهم و سه دوازدهم آخر سال است که این امرى است که به نظر من میسر نیست و همین طور که سابق هم از آقایان خواهش کردم یک مسائل فنى و ارزى و بانکى را یک دفعه در مجلس پیشنهاد نفرمایند و تفاضایى از دولت نکنند و نخواهند که دولت این را انجام بدهد، خواهش می‌کنم که این را اجازه بفرمایند مطالعه بکنیم منظور آقایان را انجام بدهیم و در ضمن بودجه منظور کنیم و از آقاى نراقى هم خواهش می‌کنم که پیشنهادشان را مسترد بفرمایند.

نراقى - عرض کنم این مسئله به نظر بنده با مسائلى که سایر آقایان پیشنهاد کرده‌اند فرق دارد و بنابراین پس گرفتنش براى بنده خیلى مشکل است و بنده پس نمی‌گیرم.

رئیس - این لازم به توضیح نبود خوب رأى گرفته می‌شود نظر مخبر چیست؟

نراقى - شش ماه باید اخطار قبلى بشود از اول فروردین این کار را بکنند

دکتر مصباح‌زاده - بنده می‌خواستم از آقایان خواهش بکنم که این را از آن چهل درصدى که قرار شد از عواید نفت جنوب برداشته شود ممکن است موافقت بکنند پرداخته شود (صحیح است) این از هر کار تولیدى به عقیده بنده لازم‌تر است از همان چهل درصد اول پولى که می‌رسد به مصرف این کار برسد اگر با این ترتیب موافقت کنند بنده موافقم.

رئیس - آقاى نراقى با این ترتیب موافقت می‌کنید؟

نراقى - با این ترتیب اصلاح بکنید بنده موافقم.

دکتر مصباح‌زاده - مقصود این است که محل پرداختش از چهل درصد باشد.

مکى - آقاى وزیر دارایى باید اخطارش را قبول کنند.

نراقى - اجازه می‌فرمایید به ترتیبى که آقاى مخبر فرمودند بنده اصلاح کنم؟

رئیس - بفرمایید، آقاى مخبر کمیسیون قبول کردید؟

دکتر مصباح‌زاده - (مخبر) بله البته با این ترتیب اخطار خواهد شد ولى از محل چهل درصد پرداخت خواهد گردید براى این که غیر از این بودجه‌ای نداریم بنده همین طور که عرض کردم این کار از هر پرداختى لازم‌تر است و از همان ارزى که تحصیل می‌شود فوراً این قرضه را باید پرداخت بکند اگر به خاطر آقایان باشد موقعى که از گزارش کمیسیون دفاع می‌کردم عرض کردم این قرضه باید هر چه زودتر پرداخت شود و حالا خود آقاى وزیر دارایى هم موافقت کردند.

امیر تیمور - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

امیر تیمور - عرض کنم این که آقایان می‌فرمایند از کجا برداشت شود؟ بنده اینجا تعهد می‌کنم ضمانت می‌کنم از همین بودجه در همین امسال بدون این که به وضعیت مستخدمین و به وضعیت مخارج ضرورى مملکت لطمه‌ای بخورد صد میلیون تومان صرفه‌جویى کنیم، من به شما تعهد می‌کنم که با همین بودجه در سال آتیه چهارصد میلیون تومان صرفه‌جویى کنم اگر حقیقتاً نظرتان دلسوزى است همان طور که خرج یومیه خانه‌اش که آقاى وزیر دارایى پرداخت می‌کند به جمع و خرج مملکت هم دلسوزى بکند، چهار صد میلیون تومان از مخارج مملکت را می‌شود صرفه‌جویى کرد و به مصارف بهتر رسانید.

رئیس - این که مخالفت با این پیشنهاد نبود، مخالفى نبود که صحبت کند پس تبصره با اصلاحى که شده دوباره قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

دولت موظف است طبق ماده 4 قرارداد قرضه 1911 به بانک شاهنشاهى اخطار نماید که وجه اوراق قرضه مزبور پس از پایان مدت مذکور در ماده 4 قرارداد تأدیه خواهد شد این قرضه از محل عواید چهل درصد نفت جنوب پرداخت می‌شود (صحیح است)

مخبر - بنده قبول می‌کنم آقاى وزیر دارایى هم موافقت دارند.

وزیر دارایى - عرض کردم راجع به این که این از آن چهل درصد داده شود، این قسمت‌هایی است که اصلاً آقا خودشان درست مطالعه نفرموده‌اند و بنده هم مطالعه نکرده‌ام.

نراقى - اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس - شما چه توضیحى دارید؟

صادقى - بنده مخالفم، آقاى رئیس اگر رأى بگیرید به زحمت می‌افتید.

رئیس - آقاى وزیر دارایى موافقت نکردند یک پیشنهادى رسیده از آقاى دکتر معظمى که قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم قبل از رأى به پیشنهاد آقاى نراقى تنفس داده شود.

رئیس - آقاى دکتر معظمى توضیحى دارید بفرمایید.

دکتر معظمى - بنده این پیشنهاد را که کرد دو جهت داشت یکى این که در این پیشنهادى که آقاى نراقى فرمودند یک قسمت راجع به حق حاکمیت مابود و آن مربوط بود به گمرک که گمرک وثیقه این طلب است اگر دولت بدهى داشته باشد به یک دولت دیگرى همان تعهد دولت کافى است، از این جهت من صلاح نمی‌دانم که این پیشنهاد رد شود یکى هم این که اگر این پیشنهاد قبول شود لایحه دولت می‌رود به کمیسیون و آن وقت مدتى باز وقت تلف می‌شود، بنده می‌خواستم تمنا کنم از آقاى وزیر دارایى که موافقت بفرمایند از اول فروردین اخطار بفرمایند و بنابراین 9 ماه وقت دارند و در این 9 ماه می‌توانند ترتیب پرداخت آن را بدهند براى این که در این بودجه ما هشتصد هزار تومان گذاشتیم تا آخر سال براى قسط... (مکى - از حقوق نمایندگان مجلس ایران کم بکنید) (صحیح است) آقاى نراقى موافقت بفرمایید که تاریخ اخطار از اول فروردین 27 باشد (نراقى - بنده موافقم) و آن وقت نه ماه وقت دارند.

رئیس - به همین ترتیب اصلاح می‌شود اولاً پیشنهاد تنفس شده‏...

دکتر معظمى - بنده پس گرفتم.

صادقى - اجازه بفرمایید بنده عرضى دارم.

رئیس - بفرمایید.

صادقى - بنده اولاً با تنفس مخالفم از یک طرف ما می‌خواهیم بودجه مملکت امشب به تصویب برسد که حقوق کارمندان پرداخت شود و از طرفى وقت هم دیر است، بنده خیال می‌کنم این اشکالى که پیش می‌آید از عدم توجه آقایان نمایندگان است همین موضوع چون پیشنهادى است قابل پذیرفتن تمام نمایندگان به آن رأى می‌دهند، اگر رأى دادند می‌رود به کمیسیون و اگر رأى ندادند که نمی‌شود، آقاى وزیر دارایى موافقت کردند و این شش ماه هم مهلت اخطار دارد اخطار بکنند و بعد هم پرداخت می‌شود (صحیح است) و دیگر مطلب هم تمام شده است.

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - بنده خواستم عرض کنم همان طورى که عرض کردم اصولاً با این پیشنهاد آقاى نراقى موافقم، حتى اگر بشود موافقم از این بودجه امسال بدهیم ولى تأمل بکنید یکى دو روز بنده مطالعه بکنم و به شکل ماده واحده خود به مجلس بیاورم (احسنت)

نراقى - با شرط این که آقاى وزیر دارایى اینجا در مقابل مجلس تعهد بکنند که در ظرف یک مدت معینى به صورت یک ماده واحده بیاورند بنده پیشنهاد خود را مسترد می‌دارم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود پیشنهادات زیادی شده مثلاً راجع به ساختن دانشگاه تبریز، ممکن است هر طرحى که شما پیشنهاد بفرمایید همه نمایندگان موافق باشند این چیزهایی است که هر یک از نمایندگان اگر بخواهند سایرین موافقت می‌کنند، همین طور مال خراسان، این‌ها را مخلوط به سه دوازدهم نکنید و بگذارید سه دوازدهم بگذرد، پیشنهاد آقاى امینى قرائت می‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به لایحه بودجه اضافه شود:

تبصره - از کل درآمد املاک مزروعى پانزده درصد براى هزینه بهداشت فرهنگ و راهسازى وصول خواهد شد و زیر نظر کمیسیونى مرکب از نمایندگان مالک و زارع و دولت به مصرف خواهد رسید، درآمد هر محل به مصرف همان محل خواهد رسید اجراى این قانون بر طبق آیین‌نامه‌ای که وزارتخانه‌های دارایى، کشور و کشاورزى تنظیم می‌نمایند عملى خواهد شد.

رئیس - آقاى امینى.

امینى - آقایان استدعا می‌کنم به طور مسلم دقت نفرمودید در این پیشنهاد و اگر کمى دقت بشود موافقت می‌کنید، براى این که با تحول اجتماعى که امروز هست و باید این مطالب مورد نظر آقایان نمایندگان باشد یقیناً مخالفت نخواهند کرد بنده اولاً از خونسردى مجلس و خونسردى تیمسار آق‌اولى استفاده می‌کنم و بدواً خواستم این موضوع را خدمت‌تان عرض بکنم که در سیاست باید خیلى خونسرد بود (صحیح است) سیاست مستلزم این است و همان طور که توجه فرمودید براى ما هم تفریح ندارد

+++

که ساعاتى از شب در این هواى بد بگذارنیم و در یک مسائلى که واقعاً باعث زحمت شده است بى‌جهت اصرار بکنیم ولى توجه بفرمایید این پیشنهاد‌هایی که شده است قسمت اعظمش مورد توجه بوده است بنابراین نباید مجلس را محدود کرد به این که نماینده در موقعى که حق حرف دارد حزف نزند و بنابراین تیمسار آق‌اولى باید توجه کند همان طور که ایشان دعاى خدمتگذارى به این مملکت می‌کنند عموم نمایندگان هم حق این ادعا را دارند (صحیح است) و استدعا می‌کنم مجلس را طورى تلقى نفرمایید که بشود به آن هر چیزى را تلقین کرد هر فرد از نمایندگان داراى استقلال فکرى است و پیش خودش فکر می‌کند که آن پیشنهادى که می‌کند باید مورد بحث قرار بگیرد و قابل توجه باشد براى مملکت، بنده از این مقدمه می‌گذرم و مخصوصاً عرض می‌کنم که فراکسیون دمکرات ایران آقاى اردلان روز اول فرمودند که رأى به لایحه سه دوازدهم خواهد داد براى پیشرفت کار دولت، تشنج مجلس مربوط به تخطئه کردن دولت نبود، این تشنج براى این بود که برخلاف نظامنامه مجلس احیاناً روى اشتباه عمل می‌شد ما اگر به نظامنامه مجلس به مقررات مجلس عمل نکنیم در آتیه مجلس از وضع خودش خواهد افتاد (صحیح است) استدعا می‌کنم تیمسار آق‌اولى پس از این که خونسردى خودشان را به جا آمد یک توجهى در این موضوع بکنند و یک تذکارى در آخر مجلس بفرمایند اما راجع به این پیشنهاد بنده، بنده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند بنا به ادعاى بعضى از دولت گذشته میراث فراوان بدى به ارث رسیده است به این دولت، اما باید متذکر شدکه میراث خوبى هم در بعضى مواقع رسیده است و مخصوصاً آقاى دکتر سجادى شاید این را انکار نکنند براى این که در دولت گذشته هم بودند در این مورد به خصوص در اختلاف مابین زارع و مالک راجع به پانزده درصدى که در دولت گذشته تعیین شده بود ما به این نتیجه رسیدیم که بعضى از مالکین این پانزده درصد را می‌دهند و بعضى هم نمی‌دهند اگر هم احیاناً توجه نشود آقایان این موضوعى است که مورد ابتلای همه است، اگر پانزده درصد داده شود نسبت به سهم بعضى به قدرى ناچیز است که با چند سیگار و دو ماهى سفید و شور از بین می‌رود، بنده در اصفهان حساب کردم، سهم پانزده درصد پانزده میلیون تومان می‌شد در استان دهم، بنده پیشنهاد کردم به دولت که این وصول شود ولى جمع بشود و به مصرف فرهنگ و بهداشت برسد من خودم املاکم از بیشتر از آقایان بیشتر است ولى ضرورى می‌زنم به خودم بیشتر می‌رسد استدعا می‌کنم راجع به این قضیه اصرار داشته باشید که بشود بنابراین پیشنهاد بنده این است که قبل از تقسیم محصول مابین زارع و مالک پانزده درصد از آن برداشته شود و آن پانزده درصد تحت نظر کمیسیونى مرکب از مالک و زارع و نماینده دولت براى هر محلى به مصرف همان محل برسد (دکتر مجتهدى - در آذربایجان نمی‌شود) در آذربایجان بنده می‌دانم اختلاف سر چیست، در آذربایجان چهار پنجم رعیت می‌برد و یک پنجم خودتان و اگر قبل از تقسیم این پانزده درصد را بگیرید چون رعیت سهم بیشترى دارد نسبت به شما آن وقت او نسبت به چهار پنجم داده است و شما نسبت به یک پنجم و این به مصرف فرهنگ و بهداشت و راهسازى می‌رسد و این اختلاف هم رفع خواهد شد که همیشه شما اصرار می‌کنید که چرا راه نساختید چرا فرهنگ نداریم براى حسن‌نیت اکثریت نمایندگان بنده این پیشنهاد را دادم‏...

رئیس - ماده 63 را هم رعایت بفرمایید که توضیح باید مختصر باشد.

امینى - ... وقتى قانع نمی‌شوند بنده ناچارم توضیح بدهم آقایان بنده در این قسمت پافشارى می‌کنم براى این که به عواید دولت افزوده می‌شود و راه کار براى وزارت بهدارى باز می‌شود راه کار براى وزارت فرهنگ باز می‌شود راه کار براى وزارت پست و تلگراف باز می‌شود بنده روى این قضیه می‌ایستم.

رئیس - این پیشنهاد قابل طرح نیست (ملک مدنى - اجازه می‌فرمایید اصولاً این پیشنهاد قابل طرح نیست) بفرمایید من خودم می‌خواهم بیانى بکنم اولاً آقاى امینى گفتند اینجا رعایت نظامنامه نمی‌شود نمایندگان حق دارند هر وقت تخلفى از نظامنامه شد اظهار بفرمایند (صحیح است) من هم اینجا مسئول اجراى نظامنامه هستم و یک وظایفى دارم این وظیفه من است آقایان هیچ کدام مواد 110 و سایر مواد که مربوط به نظم مجلس است رعایت نمی‌کنند اگر بخواهیم بنده باید اول با اخطار دفعه دوم و سوم با درج در صورت مجلس و بالاخره باید این کار را بکنم ولى من ارفاق می‌کنم، بالاخره کارى کنید و بگذارید کارى براى مملکت بشود این رویه‌ای که مجلس در پیش گرفته موافق عقیده بنده نیست آقاى مهندس رضوى شما مخالفید؟ (مهندس رضوى - بلى) عضو کمیسیون بودجه هستید (بلى) بفرمایید. در ضمن در نظر بگیرید که در تمام پیشنهادات باید به طور اختصار صحبت بشود هر کدام از آقایان تشریف می‌آورند یک فصل صحبت می‌کنند.

مهندس رضوى - عرض کنم حضور آقایان که قبلاً براى روشن شدن ذهن آقایان عرض کنم که بودجه مملکت شامل تمام شئون مملکت است بنابراین یک پیشنهادى که می‌شود على الاصول نمی‌تواند گفت که مربوط به بودجه نیست (صحیح است) این است که پیشنهاد آقاى امینى را بنده خیال می‌کنم که می‌شود مربوط به بودجه دانست ولى تقاضا می‌کنم که خودشان هم توجه بفرمایند به عرض بنده، پیشنهاد آقاى امینى داراى دو قسمت است اول ذکر خیرى از پانزده درصد است که در زمان جناب اشرف آقاى قوام‌السلطنه به زارعین داده شده یعنى روى کاغذ آمد بنده اینجا می‌خواهم عرض کنم که غیر از موارد محدود و معدودى مردمان زحمتکش ایران از این تصویب‌نامه استفاده نکردند این قسمت اول (صحیح است) ولى در عین حال باید توجه کرد و تقدیر کرد این خدمت اجتماعى را که در آن دوره شده (صحیح است) دوم این است که به نظر بنده این امر یک روزى به صورت قانون در کشور ما جارى می‌شود یعنى که لازم است بین مالک و زارع یک قانونى در کشور ما جارى می‌شود یعنى که لازم است بین مالک و زارع یک قانونى براى تصویب به مجلس ایران بیاید الان آقایان محترم در کشور ما سهم زارع برحسب عرف تعیین می‌شود در پاره‌ای از مناطق حقیقتاً وضع زارع طورى است که اساساً براى یک اشخاص قابل تحمل نیست در پاره‌ای از مناطق هم وضع زارع خوب است یعنى شاید حقاً و انصافاً نشود کمک بیشترى کرد بنابراین اگر ما اعتراف کنیم که وضع زارعین در مملکت ما خوب نیست توجه ما به شئون اجتماعى و پیشرفت مملکت است. آقاى امینى خودشان هم دقت نمی‌فرمایند اما آمدیم سر پیشنهاد آقاى امینى دو اشکال دارد که البته ایشان راضی نیستند مخصوصاً اشکال دوم را که عرض کنم خودشان هم تعجب می‌کنند اشکال اول این است که می‌فرمایند 15% از سهم مالک و زارع را بیاییم بگذاریم براى راهسازى همه ما معتقد هستیم که مملکت محتاج بهدارى است و این بهدارى باید از ده شروع شود و الا اگر از شهر تهران شروع بشود. این فخر و افتخارى نیست من مخصوصاً به آقاى وزیر بهدارى عرض می‌کنم که در شهر تهران حتى‌الامکان از بودجه بهدارى کم کنند و ببرند به ده و شهرستان‌های دور افتاده (صحیح است) و اما این که فرمودند 15% بگیرن آقاى من عزیز من با این دستگاه ادارى که امروز در این کشور حکومت می‌کند و ما هم امورز در این مملکت هیچ دولتى که بتواند این دستگاه را اصلاح کند نداریم شما مشخص این 15% را کى قرار می‌دهید؟ بنده می‌خواهم عرض کنم در فلان بلوک، بلوک اردبیل یا بلوک رفسنجان شما می‌فرمایید 15 درصد از سهم را کى تعیین می‌کند؟ غیر از این که این 15 درصد وسیله‌ای خواهد شد که باز اخاذى شود؟ شما تصور نمی‌فرمایید که این وسیله مداخله خواهد شد؟ این اشکال اول اما کاش فقط همین قسمت بود پیشنهاد آقاى امینى وضع زارع بدبخت را از این بدتر می‌کند می‌فرمایند قبل از تقسیم این خرمن هزار منى که فعلاً در ولایت بنده 230 من هم 15 درصد را بردارید به دولت بدهید که راه بسازد که اتومبیل ارباب رد بشود، آقا این زارع بیچاره از این 230 من که نباید حق بهداشت بدهد آقای من عزیز من از آن که دارد بگیرد شما چرا از زارع بیچاره می‌گیرید براى دولت و به رخ دولت می‌کشید؟

امینى - تظاهر نکنید آقا.

مهندس رضوى - شما چرا مالیات‌های اشخاصى که در این سال‌ها نداده‌اند نمی‌گیرند؟ شما چرا در اصفهان که تشریف داشتید مالیات کارخانه‌ها را نگرفتید (امینى - یک به شما گفته؟) آقا بنده اطلاع دارم بنده در اصفهان بودم شما چرا از زارع می‌گیرید؟ از حق کسانى بگیرید که دارند از اشخاصى بگیرید که صدها میلیون تومان از این مملکت برده‌اند و مالیات نداده‌اند از آنها بگیرید و بگذارید در اختیار دولت، بدهید به این دولتى که همه اعضای‌شان امین هستند آقاى امینى شما مرد وطن‌پرستى هستید.

رئیس - به طور کلى ماده 6 را براى آقایان می‌خوانند این‌ها هیچکدام اصلاً قابل طرح نیست (به شرح زیر قرائت شد)

در قانون بودجه هیچ طرحى را که مستلزم ازدیاد مقررى یا مدد معاش یا وظیفه باشد به عنوان ماده الحاقیه یا به عنوان اصلاح نمی‌توان پیشنهاد کرد و همچنین است طرحى که خواه مستلزم احداث تأسیسات یا شغل یا وظایف بوده خواه باعث توسعه

+++

هر یک از این سه فقره خارج از حدود قوانین جاریه باشد.

رئیس - بنابراین تمام این پیشنهادات به عقیده بنده بر طبق ماده 65 نمی‌شود مطرح شود.

امینى - بنده توضیح دارم. مطابق ماده 109.

نمایندگان - رأى، رأى.

رئیس - بفرمایید.

امینى - آقاى مهندس رضوى بنده اولاً به هیچ عنوان صورت عصبى به خودم نخواهم گرفت و هیچ وقت هم تظاهر به وطن‌پرستى به میزانى که آقا می‌خواند بکنند نمی‌کنم، آن میزانى که خودم معتقد به آن هستم همان میزان وطن‌پرست هستم اما موضوع پیشنهاد بنده این بود که آنچه که تا به حال داده نشده است، نگرانى بنده این بود که این در افواه هست ولى عمل نمی‌شود جنابعالى ممکن است پس از مراجعه به دارایى رشت (که درآنجا تمام آن مفاصا حساب تمام مالیات‌هایی که ما پرداختیم هست) رسیدگى بکنید من با تمام دارایی‌ام شرط می‌کنم که یک شاهى از مالیات ما نمانده است و از همم رعایاى ما تجسس بکنید که 15 صدم خودشان را در همان دولت قوام‌السلطنه گرفته‌اند یا خیر؟ بنده هیچ وقت تظاهر نمی‌خواهم بکنم و نمی‌خواهم مزاحم مجلس بشوم اما ملاحظه بفرمایید آن پیشنهاد بنده تمام مطلب در آن بود حتى تحت نظر شوراى محلى بود هم به نفع مردم بود بنده باز هم طرح قانونى تهیه خواهم کرد و می‌دهم اما راجع به این که در اصفهان بنده مالیات وصول نکردم عرض کنم بنده نه مأمور وصول مالیات بودم (مهندس رضوى - ریاست عالیه داشتید) اما آنچه وصول شده است در اصفهان وزیر دارایى البته حالا اطلاع ندارند قریب 10 میلیون مالیات کارخانه‌جات مانده بود تا موقعى که بنده بودم پنج میلیون و خرده‌ای وصول شد موضوع شهردارى و کارخانه‌جات بنده در حدود هشتصد هزار تومان قرض شهردارى را از همان کارخانه‌جات گرفتم دادم و جنابعالى اگر تظاهر نموده‌اید تأیید و واقعاً می‌خواهید این مملکت پیشرفت بکند و اشخاص خدمتگذار را تشویق بکنید اگر اعتماد دارید بنده استدعا می‌کنم که خودتان را فراندم بکنید در اصفهان و ببینید در ‌ایامی که بنده در اصفهان بودم چقدر کار براى اصفهان شده است الان در اینجا عده‌ای هستند از وکلاى اصفهان که حاضرند از شما استدعا می‌کنم از آنها بپرسید بعد این اظهارات را بکنید (صحیح است)

رئیس - یک ماده و نه تبصره است پیشنهادى آقاى دکتر متین دفترى کرده‌اند که با تجزیه رأى گرفته شود بنابراین ده مرتبه باید رأى گرفت بعد با ورقه.

یمین اسفندیارى - تبصره بنده چطور شد.

رئیس - تأسیس دانشگاه و بانک تعاونى هیچ مورد نداشته یک اصلاحى آقاى ملک مدنى کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌هایی که موافق قانون تشخیص داده براى اطلاع مجلس لایحه آن را به مجلس تقدیم و آنچه برخلاف قانون تصویب‌نامه صادر شده ملغى و بى‌اثر دانسته گزارش آن را به مجلس تقدیم نماید.

رئیس - آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - عرض کنم بنده با آن که از اشخاصى هستم که عجله دارم که این لایحه به تصویب برسد و تمام بشود این پیشنهادى که بنده دادم از نقطه‌نظر یک اصلى بود که لازم بود که اینجا این تبصره سه اصلاح شود.

رئیس - این که در تبصره سه هست.

ملک مدنى - ... توضیح عرض می‌کنم گرچه کمیسیون بودجه حسن‌نیت داشته و قطعاً هم نظرش این بوده است که تصویب‌نامه‌هایی که در ایام فترت صادر شده جنبه قانونى نداشته اختیارش به دولت داده بشود که آنها را ملغى کند و این سوءتفاهم شد حتى در بعضى از این جراید هم راجع به این تبصره سه مقالاتى نوشته شد چون مجلس حق این را ندارد که اختیار قانون گذارى و الغای قانون را به دولت بدهد قوه مقننه حق ندارد وکیل در توکیل نیست، در ایام فترت اگر تصویب‌نامه‌هایی صادر شده که مبناى قانونى دارد باز قانونى دارد باید دولت فعلى آن را ترتیب اثر بدهد و اگر چنانچه تصویب‌نامه‌هایی برخلاف قانون صادر شده و مبناى قانونى نداشته خود به خود ملغى است ولى ملاحظه بفرمایید این تبصره که در این لایحه تهیه شده برخلاف این منظور است اینجا تبصره سه می‌گوید، دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌هاى مالى دولت سابق تجدید نظر نموده و هر کدام را لازم و مفید بداند لایحه آن را به مجلس تقدیم و آنچه را زاید می‌داند با اختیارى که دارد ملغى نماید بنده اصلاحى که کردم مفادش این است تبصره سه دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون تصویب‌نامه‌هایی که موافق قانون تشخیص داده براى اطلاع مجلس لایحه آن را تقدیم و آنچه برخلاف قانون تصویب‌نامه صادر شده ملغى و بى‌اثر دانسته گزارش آن را به مجلس تقدیم نماید براى چه؟ براى خاطر این که تصویب‌نامه‌هایی که مبناى قانونى نداشته اصولاً دولت نمی‌تواند از آن مدافعه بکند و خود به خود ملغى است یکى از آنها الغاى بعضى از تصویب‌نامه‌هاى مالیاتى بوده که در اینجا یک روز آقاى دکتر معظمى فرمودند تذکر دادند که ما یک مجالى به دولت بدهیم دولت اختیار داشته باشد تصویب‌نامه‌هایی که در ‌ایام فترت صادر شده اگر باز قانونى و مبناى قانونى نداشته باشد آنها را ملغى بکند این خود به خود ملغى است براى این که صورت قانونى ندارد، دولت نمی‌تواند تصویب‌نامه‌اى صادر کند که جانشین قانون باشد، این یک مطلب اصولى است که حق قانونگذارى از وظایف مجلس شوراى ملى است حق ما وکلا است که با این تشریفات قانونى اینجا جمع می‌شویم و باید قانونگذارى بکنیم غیر از این صورت دیگرى لوایح قانونى نمی‌توانند داشته باشند وقتى که در یک نقطه‌ای چند نفر وکیل جمع بشوند تا این تشریفات مهیا نشود صورت قانونى ندارد این یک مطلب حقوقى است خواهش می‌کنم تمام آقایانى که در علم حقوق کاملاً اطلاع دارند توجه بکنند که اگر ما یک همچون کارى بکنیم حقوق مجلس و مجلسیان را تضییع کرده‌ایم بنابراین استدعا می‌کنم با این اصلاحى که بنده در این تبصره پیشنهاد کرده‌ام موافقت بفرمایید.

حاذقى - پنج هزار نفر مطابق این تصویب‌نامه رتبه گرفته‌اند.

ملک مدنى - هیچ مبناى قانونى ندارد.

وزیردارایى - آقایان نمایندگان خواهش می‌کنم توجه بفرمایند این نکته‌ای که آقا فرمودند در کمیسیون بودجه مذاکره شد و مطرح شد رویش بحث شد و این تبصره را گذاشتند و بالصراحة نوشته شد. تصویب‌نامه‌هایی گذشته آقاى ملک دو جور است یک جور که می‌فرمایید ملغى بشود اگر مجلس موافقت بکند بنده قبول دارم از فردا ملغى بشود تصویب‌نامه‌هاى استخدامى است هیچ مبناى قانونى ندارد تمام مستخدمین از فردا برمی‌گردند به آن وضعیت 16 ماه قبل یا برمی‌گردند به سر قانون استخدام کشورى و همان حقوقى که از رتبه سه به رتبه 9 و 10 و 11 برمی‌گردند به همان حال اول (یکى از نمایندگان - بعضی‌هایش مفید است) آقا توجه بکنید بنده عرض نکردم مفید یا غیرمفید شاید همه‌اش مفید باشد کمیسیون بودجه براى همین به دولت اختیار داده و من می‌خواهم استدعا بکنم که آقایان موافقت بفرمایند که دو ماه از تصویب‌نامه‌ها مورد مطالعه قرار داده شود و آنچه را که دولت لازم نمی‌داند پیشنهاد الغایش را بکند یا خودش الغا بکند و آنهایی را که لازم می‌داند طرحش را بیاورد به مجلس و بنده عرض می‌کنم که آقاى ملک مستحضر باشند که اگر اینجا تصویب‌نامه‌هایی را که باز قانونى با مبناى قانونى ندارد می‌فرمایند تمام تصویب‌نامه‌هاى استخدامى از همین فردا ملغى است.

ملک مدنى - اجازه می‌فرمایید؟ آقاى رئیس.

رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - عرض کنم این مطلب اساسى است بنده استدعا می‌کنم توجه بفرمایید آقایان حضرتعالى می‌فرمایید که یک تصویب‌نامه‌هایی راجع به استخدام و مستخدمین دولت در ایام فترت صادر شده که برخلاف قانون بوده است بنده اینجا صریحاً عرض می‌کنم آن تصویب‌نامه‌هایی که برخلاف قانون صادر شده و دولت هم اجرا کرده آنها جبنه قانونى ندارد (صحیح است) براى این که ما نمی‌توانیم قسمى که به قرآن خورده‌ایم که حقوق مجلس و مجلسیان را حفظ کنیم عمل نکنیم دولت حق ندارد که در فترت قانونگذارى کند قانونگذارى از حقوق مجلس شوراى ملى است، حق آن شهدایى است که با خون خودشان اینجا آمده‌اند این اختیارات و این قانون اساسى را درست کردند اگر این اختیارات و این قانون اساسى را درست کردند اگر هر فترتى که پیش آمد یک دولتى هم بیاید بى‌اعتنا به قوانین باشد و هر چه می‌خواهد بکند این درست نیست، اما حالا چون دولت جناب آقاى حکیمى و شما ورزا را مردمان وطن‌پرستى می‌دانیم و تردیدى هم بین ما نیست و البته رعایت حال مستخدمین دولت را هم ما در نظر داریم آن راهش این است که فردا حضرتعالى لایحه قانونى این را تهیه کنید بردارید بیاورید مجلس با قید دو فوریت از مجلس بگذارنید و مستخدمین دولت را راحت بکنیم خلاف قانون هم نکردیم حضرتعالى هم با این اصلاح موافقت بفرمایید.

وزیر دارایى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

+++

وزیر دارایى - عرض کنم که اول بنده می‌خواستم عرض کنم که بنده با این پیشنهاد آقاى ملک مدنى مخالف نیستم اما با توجه به تمام نکات اگر مجلس آن را قابل توجه دانست من این را قبول می‌کنم اما توجه بفرمایید اولاً دولت تصویب‌نامه‌هاى استخدامى را این طور که تصویب شده لایحه نمی‌آورد مطمئن باشید به جهت این که یک رتبه سه قضایى شده است 11 مگر دولت بیکار است که یک پیشنهادى بیاورید و یک همچنین کارى بکند عرض کنم وزارت دادگسترى دو تا رتبه 11 داشته حالا من نمی‌دانم آقاى وزیر دادگسترى می‌دانند چند تا دارد.

حاذقى - 64 تا.

بعضى از نمایندگان - 74 تا.

رئیس - آقایان رعایت نظامنامه را بفرمایید ماده 112 را تذکر می‌دهم آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى - عرض کنم این تصویب‌نامه‌هاى مالى که دراین راپورت کمیسیون بودجه نوشته شده است دو قسم است یک جور یک مالیات‌هایی است که جاى یک مالیات‌های دیگرى گذاشته شده مالیات بر درآمد در ظرف تمام سال آن طورى که قانون از مجلس گذشته گرفته نشده جایش مالیات مستغلات و مالیات املاک مزروعى گرفته شده است خواهش می‌کنم توجه بفرمایید قوانینى بوده راجع به مالیات‌ها که بیشتر آنها اشکال دارد یا وسایل نیست یک مالیات‌هایی که اشکالش کم بوده وسایلش بیشتر بوده تصویب‌نامه صادر کرده‌اند شما اگر می‌خواهید این‌ها را ملغى بکنید باید شروع بکنید از اول سال تشخیص بدهید که مالیات‌های مردم چیست و آن وقت داد و فریاد مردم هم بلند می‌شود عرض کنم یک قسمت تصویب‌نامه‌هاى استخدامى است ملغى بکنید بنده خیلى هم ممنونم به جهت این که یک مبلغى هم از بودجه کم می‌شود صرفه‌جویى می‌شود ولى توجه بفرمایید آن کنتراتى که سى تومان حقوق می‌گرفته حالا 300 تومان می‌گیرد یا آن رتبه 2 که حالا رتبه 11 شده اسباب حرف می‌شود درست توجه بفرمایید به تمام نکات هر چه که تصویب بفرمایید دولت البته اجرا می‌کند.

ملک مدنى - تبصره سه این لایحه را حذف کنید بنده هم قانع می‌شوم و پس می‌گیرم.

رئیس - این گزارش کمیسیون بودجه است پیشنهاد حذف نمی‌شود کرد.

حاذقى - بنده پیشنهادى داده بودم یکى این که با نظر آقاى وزیر فرهنگ این 65 میلیون ریالى که کمیسیون بودجه و کمیسیون فرهنگ هم تصویب کرده حالا چون وقت تنگ است پس می‌گیرم یکى هم راجع به منع استعمال مشروبات الکلى که فعلاً آن را هم پس می‌گیرم.

رئیس - بنابراین رأى می‌گیریم به ماده واحده جدا تبصره‌ها جدا، یکى یکى قرائت می‌شود که آقایان اطلاع داشته باشند (ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود کلیه حقوق و کمک هزینه‌های وزراتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتى و سایر اعتبارات بودجه کل کشور را در هر یک از سه ماهه آخر سال 1326 در حدود اعتبارات مهر ماه 1326 با رعایت تبصره یک و سه ماده واحده مصوب آبان ماه 1324 وسایر قوانین و مقررات مالى پرداخت نماید.

رئیس - با قیام و قعود رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافق ماده واحده هستند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد، تبصره یک قرائت می‌شود (تبصره یک به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 1 - وزارت دارایى مکلف است که در ظرف این سه ماه از پرداخت هزینه‌های تجملى غیرلازم از قبیل اتومبیل‌های غیرلازم و هزینه توقف اشخاصى که بدون ضرورت به خارجه رفته‌اند و مشاغلى که بدون ضرورت بعد از بهمن 1324 ایجاد شده خوددارى نماید.

رئیس - به تبصره یک رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد تبصره 2 قرائت می‌شود (تبصره 2 به شرح ذیل قرائت شد)

تبصره 2 - کمیسیون بودجه به رسیدگى خود به سیاهه جزء بودجه 1326 ادامه خواهد داد و آنچه را زاید بداند حذف خواهد کرد تصمیمات کمیسیون مزبور از تاریخ ابلاغ اجرا خواهد شد و آنچه قبلاً حذف شده یا بعداً حذف می‌شود قابل پرداخت نخواهد بود.

رئیس - آقایانى که با تبصره 2 موافقت دارند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. تبصره سه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 3 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌هاى مالى دولت سابق تجدید نظر نموده و هر کدام را لازم و مفید می‌داند لایحة آن را به مجلس تقدیم و آنچه را زاید بداند با اختیارى که دارد ملغى نماید.

رئیس - به تبصره سه رأى گرفته می‌شود موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شده تبصره 4 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 4 - افسران جزیى که با تصویب وزارت جنگ به استناد قانون مورخ 27 آبان 1324 وارد خدمت شده‌اند پیشینه خدمت زمان استعفا از لحاظ ترفیع درباره آنها محسوب و منظور خواهد گردید.

رئیس - آقایانى که با تبصره 4 موافقت دارند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد تبصره پنج قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 5 - استادان و دانشیاران می‌توانند به عضویت انجمن شهر انتخاب و تعیین شوند که افتخاراً انجام وظیفه نمایند.

رئیس - آقایانى که با تبصره پنج موافقت دارند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد تبصره 6 قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 6 - پرداخت‌هایی که مطابق این قانون به عمل خواهد آمد مؤید تصویب‌نامه‌هاى صادره از زمان فترت و تا این تاریخ نخواهد بود.

رئیس - آقایانى که با تبصره 6 موافقت دارند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد تبصره 7 قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 7 - دولت مجاز است از محل صندوق تقاعد مبلغ ده میلیون ریال به بانک ملى ایران به منظور ایجاد شرکت تعاونى مصرف و در محل ساختمان تعاونى بانک که بدین منظور ساخته شده است براى کارمندان و خدمتگذاران جزء مجلس و دولت و بنگاه‌های دولتى براى مدت پنج سال وام بدهد. بانک ملى ایران مکلف است که درسال 1327 این منظور را عملى نماید.

وثوق - اجازه می‌فرمایید آقا این برخلاف قانون است.

بعضى از نمایندگان - این طرح علیحده می‌خواهد.

رئیس - آقایان بگذارید کارى از پیش برود. آقایانى که با تبصره 7 موافقت دارند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد تبصره 8 که به جاى 7 قرار داده می‌شود قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 7 - اقلام ریز بودجه باید هر چه زودتر طبع و در مدتى که بیش از یک ماه نباشد بین وکلا توزیع شود.

رئیس - آقایانى که با تبصره 7 موافقت دارند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد تبصره 9 که به جاى تبصره 8 قرار می‌گیرد قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 8 - دولت مکلف است از تاریح اول فروردین 1327 تا مده ده سال آنچه را که به عنوان حق‌الامتیاز و سود سهام و هر نوع عایدات دیگر از شرکت نفت ایران و انگلیس دریافت می‌دارد در حساب جداگانه به طریق ذیل نگاهدارى نماید سال اول 40% کلیه عواید سال دوم 70% کلیه عواید سال‌های بعد کلیه عواید، وجوه حاصله از این منبع صرفاً براى کارهاى تولیدى و عام‌المنفعه اختصاص داده خواهد شد استفاده از این محل بر طبق برنامه معین و اجازه مخصوص مجلس شوراى ملى خواهد بود. در مصرف وجوه نامبرده حتى‌الامکان اولویت و حق تقدم براى استان‌ها و شهرستان‌ها خواهد بود.

رئیس - آقایانى که با تبصره 8 موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد رأى گرفته می‌شود به مجموع ماده واحده با هشت تبصره با ورقه عده حاضر 100 نفر (اخذ و استخراج آرا به عمل آمد نتیجه به شرح زیر اعلام گردید.)

ورقه سفید 94 ورقه کبود یک.

رئیس - از 100 نفر عده حاضر به اکثریت 94 رأى لایحه سه دوازدهم تصویب شد.

اسامى رأى‌دهندگان موافقین آقایان: قوامى - على وکیلى - کشاورز صدر - صاحب‌دیوانى - یمین اسفندیارى - حسین مکى - ابوالحسن صادقى - کفایی - گرگانى - نبوى - مشایخى - قبادیان - دکتر اعتبار - موسوى - ملک مدنى - وثوق - ظفرى - حبیب‌الله امین - مهدى باتمانقلیچ - رحیمیان - ضیاء ابراهیمى - فاضلى - عباسى - گنجه‌ای - عرب شیبانى - حسن مکرم - صفا امامى - ابوالقاسم بهبهانى - لاهوتى - اعزاز نیک‌پى - پالیزى - دکتر طبا - دکتر راجى - مهدى ارباب - مامقانى - عباس اسلامى - دکتر ملکى - فولادوند - محمد‌على دادور - دکتر رضا‌زاده شفق - محمد ذوالفقارى - دکتر مجتهدى

+++

مهندس هدایت - على‌محمد غضنفرى - ارباب گیو - امیر نصرت اسکندرى - نورالدین امامى - عبدالرحمن فرامرزى - على‌اکبر ملکى - کهبد - جواد عامرى - محمد‌على مسعودى - برزین - نواب یزدى - اخوان - امامى اهرى - ملک‌پور - سید حسن تقى‌زاده - بهادرى - قهرمان - دکتر بقایى - سزاوار - شریف‌زاده - بوداغیان - اردلان - هراتى - دکتر مصباح‌زاده - دکتر امینى - محسن گنابادى - اسدى - حائرى‌زاده - منصف - تولیت - هاشم وکیل - لیقوانى - فتحعلى افشار - صدر‌زاده - عباس مسعودى - دکتر معظمى - دکترآشتیانى - حاذقى - مسعود ثابتى - ناصر ذوالفقارى - آشتیانى‌زاده - نراقى سلطانى - مهندس رضوى - سلطان‌العلما - محمود محمود - على بهبهانى - شریعت‌زاده - معین‌زاده باقرى - ابوالقاسم امینى - آصف.

مخالف: آقاى عباس اسکندرى.

رئیس - آقاى وزیر کشور فرمایشى دارید بفرمایید.

وزیر کشور - آقاى امینى یک فرمایشاتى فرمودند اگر چه قبل از این که ایشان فرمایش بفرمایند بنده قصد داشتم عرایضى بکنم ولى چون ایشان فرمایشى فرمودند باید بنده قبلاً جواب ایشان را بدهم و بعد عرایض خودم را بکنم بنده خیال می‌کنم یا بنده معنى خونسردى را نمی‌فهمم یا ایشان توجه نداشتند بنده خیال می‌کنم در مقابل مشکلاتى که مملکت گرفتار است هر فرد وطن‌پرست خونسرد نباید باشد (صحیح است) بنده اگر خونسرد نبودم براى علاقمندى به مملکتم است آقایان این هیئت دولت به اتکا هیچ سازمانى مسئولیت اداره امور مملکت رابه عهده نگرفته جز به پشتیبانى شما (احسنت) وقتى آقایان با آن مفهومى که امروز مسئولیت بردوش ما است و اوضاع و احوال مملکت را می‌بینید و سازمان ادارى مملکت را می‌بینید چطور از هم گسسته است از ما پشتیبانى بکنید و وقت را به بطالت نگذارنیم (مکى - بحث در بودجه مملکت بطالت نیست توهین نکنید) اجازه بفرمایید عرض کنم بنده درکمیسیون بودجه هم عرض کردم بودجه یک بودجه‌ای است که نه دوازدهم آن داده شده و از این سه دوازدهم که باید تصویب بشود یک دوازدهم گذشته دو دوازدهم هم باقى مانده آقاى وزیر دارایى و بنده و تمام وزرا تعهد و تقبل کردند که تمام ارقام ممکنه را از بودجه بزنند و زمینه فراهم بکنند براى بودجه 27 با این ترتیب آیا ما افراد علاقمند به این مملکت نیستیم که این قدر اهمیت می‌دهیم (نمایندگان - هستید) آقا آخر چطور می‌فرمایید ما خونسرد باشیم (یمین اسفندیارى - نتیجه رأى را ملاحظه بفرمایید) بلى متشکرم اجازه بفرمایید عرض کنم حضورتان که بنده کمال احترام و تعظیم را به این حوزه و عظمت این مقام دارم (احسنت) زیرا این مظهر ملت ایران است من تعظیم می‌کنم به این مقام (احسنت) ما هم چون دولتى هستیم که با پشتیبانى همین مقام قبول مسئولیت کردیم به سهم خودمان احترام داریم و آن احترام به دست آقایان است (صحیح است) شما اگر رعایت اوضاع و احوال ما را بکنید ما بهترین قوه مجریه‌ای خواهیم بود که افکار شما را اجرا خواهیم کرد. در مقابل این وظایفى که ما داریم آقایان نباید ما را تخطئه کنند (بعضى از نمایندگان - این طور نیست) ما بدون پشتیبانى به هیچ جا وبه هیچ مقام و هیچ سازمانى داخلى و خارجى مسئولیت اداره امور مملکت را قبول نکردیم جز به پشتیبانى شما و اگر نمی‌خواهید قبول نمی‌کنم.

مهدى ارباب - آقا 94 رأى دادیم چطور نمی‌خواهیم؟

یمین اسفندیارى - آقا نمی‌خواهید نفرمایید چطور نمی‌خواهیم؟

وزیر کشور - اجازه بفرمایید حرفم را تمام بکنم اگر واقعاً نظر این است که دولتى که قبول مسئولیت می‌کند کار بکند این اشکالات صلاح نیست. براى این که ماشین مملکت دچار وقفه می‌شود بنده خیال می‌کنم که اگر امشب بنده یک قدرى ناراحت شدم و یک تندى پیش آمد کمال تأسف را دارم و از همه آقایان معذرت می‌خواهم (آفرین) این عمل براى علاقمندى بود که بنده به مملکت و ملت ایران دارم و براى انجام وظیفه‌ای بود که در مقابل تمام شهداى این مملکت بر دوش بنده هست (یمین اسفندیارى - زنده‌ها را هم بفرمایید) زنده‌ها را هم که عرض کردم تعظیم می‌کنم ولى باید براى مرده‌ها هم یک احترامى قائل شد بنده امشب با کمال خوشوقتى عرض می‌کنم که این توجهى که آقایان به دولت فرمودند به منزله رأى اعتماد بود بنده خواستم عرض کنم هم از طرف سایر همکاران خودم و هم از طرف خودم خیلى معذرت می‌خواهم از این چیزى که پیش آمد اینجا و اینجا و این جریانى که اینجا شد، شما مورد تعظیم و تکریم دولت هستید شما تنها پشتیبان ما هستید در وظایفى که داریم (آفرین) ما هم نظرى جز فداکارى خودمان و پشتیبانى شما نداریم (آفرین) و بدانید که در اعمال ما جز خدمت به مملکت جز رفع نواقص و معایب، جز اصلاح امور اجتماعى، جز ترقى سطح زندگى اجتماعى که امروز مبتلا به این مملکت است و جز ارزانى ارزاق و احتیاجاتى که امروز دارد رشته امور اجتماع را از هم پاره می‌کند ما هیچ نظرى نداریم آقایان توجه داشته باشید اگر می‌خواهید ما موفقیت پیدا کنیم که این موفقیت ما موفقیت خود آقایان است، اگر ما فداکارى بکنیم افتخارى است که نصیب دوره پانزدهم می‌شود بیشتر کمک بکنید. همفکری بیشتری بکنید وحدت پیدا بکنیم و واقعاً امروز در این دنیاى مشوش دست اتحاد به هم بدهیم و نظریات خصوصى را بریزیم دور با هم تشریک مساعى بکنیم که مملکت از گرداب بدبختى نجاب پیدا کند. البته اینجا یک نکته‌ای که بایستى عرض کنم آقا نوشته‌اند که بندرعباس را فراموش نکنید البته بنده یک نکته دیگر هم ناچارم عرض کنم و آن این است که این لباسى که تن ما است لباس حقیقى است و هیچ وقت نمی‌توانیم در پشت این لباس یک چیزهاى غیرمشروع یا غیرپسندیده مکتوم بداریم ما سرباز بار آمده‌ایم جز صراحت و صداقت چیز دیگرى نداریم (یمین اسفندیارى - همه را هم با خودتان قیاس به نفس نکنید) عرض کنم این چیزى را که عرض می‌کنم غیرحقیقى نیست بنده امیدوارم در سایه توجه اعلیحضرت همایون که طرف توجه تمام مردمند (صحیح است) و پشتیبانى شما آقایان نمایندگان همان طور که عرض کردم ما موفق بشویم یک خدمات برجسته‌ای بکنیم (انشاءالله) که تصدیق بفرمایید ما در خدمتگذارى هیچ قسم قصور نکردیم.

2. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - جلسه را ختم می‌کنم و جلسه آینده به روز یکشنبه ساعت 4 بعد از ظهر دستور بودجه مجلس و اگر وقت شد لایحه فرهنگ

(ساعت ده بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

 

اخبار مجلس‏

کمیسیون بودجه 2 ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى میر سید على بهبهانى تشکیل و با حضور آقاى وزیر کشور و آقاى خواجه نورى معاون وزارت دارایى و رئیس حسابدارى وزارت کشور اولاً قرار شد پیشنهاداتى که خارج از دستور کمیسیون می‌شود فقط در روزهاى جلسه چهارشنبه کمیسیون مطرح شود و بعد هم بودجه 1326 وزارت کشور مطرح و تفاوت بودجه از طرف رئیس حسابدارى آن وزراتخانه قرائت و توضیحاتى داده شد و بقیه بودجه به جلسه بعد موکول گردید.

کمیسیون دادگستری یک ساعت قبل از ظهر تشکیل و قرار شد روز چهارشنبه با حضور آقای وزیر دادگستری لوایح معوقه مطرح شود.

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 20568                              29/10/326

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 87538963 وزارت کشور و طبق تبصره 6 از ماده دو قانون تقسیمات کشور تصویب می‌نمایند که مرکز پخش اوى‌هنگ تابع شهرستان سنندج از زراب به مروآباد منتقل شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6051                                    نخست وزیر

شماره 18026                              29/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 طبق پیشنهاد شماره 7736738890 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر بقچه نخ که ریسندگى اهواز تهیه می‌نمایند پنج ریال به منظور اجراى تبصره 1 و 2 ماده 8 قانون آموزش و پرورش اجبارى به نفع شهردارى اهواز دریافت و عیناً در اختیار اداره فرهنگ گذارده شود

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6056                        از طرف نخست وزیر

+++

شماره 18738                  29/10/1326

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 طبق پیشنهاد شماره 8105240358 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:

1.  از هر کیلو قیصى از صادر کننده                              25 دینار

2. از سیصد کیلو سیب زمینى از صادر کننده                  15 ریال‏

3. از هر سیصد کیلو برگه از صادر کننده                                    60 ریال‏

4. از هر سیصد کیلو لوبیا و نخود از صادر کننده                20 ریال‏

5. از هر سیصد کیلو تیر تخته الوارکش شلاقى غیره         20 ریال‏

6. از هر سیصد کیلو گردو از صادر کننده                        20 ریال‏

7. از هر بارنامه حمل اجناس به وسیله گاراژها               5 ریال‏

8. از هر صورت حساب کامیون‌های بارى                       15 ریال‏

9. از هر سرویس کامیون حمل ذغال‌سنگ گاراژها                       50 ریال‏

10. از هر پروانه پیشه وران وکسبه با الصاق تمبر پروانه     5 ریال‏

به نفع شهردارى دماوند دریافت شود

تبصره - عوارض مقرر در بنده 1 تصویب‌نامه شماره 22782 - 21/2/23 موضوع عوارض پروانه پیشه‌وران در این تاریخ ملغى می‌باشد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6057                        از طرف نخست وزیر

شماره 17176                  29/10/26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 326 برطبق پیشنهاد شماره 7415237168 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه شماره8582 - 28/6/1326 از مغز بادام هر سیصد کیلو یکصد ریال از صادر کننده به نفع شهردارى نیریز دریافت و ردیف یک تصویب‌نامه شماره 8582 ملغى می‌گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 6055                        از طرف نخست وزیر

شماره 20484                  29/10/26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 44800 - 89612 وزارت کشور و بر طبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى قزوین را به ترتیب زیر:

قنبر حمزوى - محمد‌رضا یزدان پناه - گرام حمزوى - على معین - محمد‌حسن قائد شرفى - محمد‌حسین واقفى تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 6053                        از طرف نخست وزیر

شماره 10440 رح 42253     26/10/26

اصلاح آیین‌نامه‏

مواد سه و هفت آیین‌نامه شاره 1956 ح 27674، 318 ماده پنج قانون وکالت به طریق زیر اصلاح می‌شود:

ماده 3 - وکیل سرپرست به انتخاب هیئت مدیره کانون وکلا از بین وکلایى که لااقل داراى ده سال سابقه وکالت یا قضاوت بوده و محکومیت انتظامى از درجه چهار به بالا نداشته باشند انتخاب می‌شود.

ماده 7 - شعبه کارآموزى کانون نسبت به هر یک از کارآموزان باید اختیار عملى نموده و با ملاحظه کارنامه او اظهار نظر به قبول یا رد او بنماید.

تبصره - شعبه کارآموزى از سه نفر از وکلای مبرز پایه یک دادگسترى به انتخاب هیئت مدیره کانون تشکیل می‌گردد.

م - 6050                        وزیر دادگسترى‏

 

شماره 3064014849         23/10/26

آقاى سید نورالدین تهامی سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق شهررى‏

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به شهر تهران تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 3230315119                     30/10/26

آقاى سید على فاطمى سردفتر اسناد رسمى شماره 20 و ازدواج و طلاق 2440 مشهد

چون به موجب این دادنامه قطعى مورخه 19/8/26 دادگاه بدوى انتظامى سردفتران محکوم به توبیخ با درج در مجله رسمى شده‌اید لذا اداره کل ثبت بدین وسیله مفاد دادنامه مزبور را در مورد شما اجرا می‌نماید.

مدیر کل ثبت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294350!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)