کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/15]

جلسه: 40 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 20 فروردین ماه 1321  

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر جنگ

3- پیشنهاد عده‌ای به مجلس جهت انتخاب کسرى اعضا دیوان محاسبات

4- سؤال آقاى طوسى راجع به صدور کتیرا و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر

5- بیانات آقاى صفوى و اظهارات آقاى وزیر دارایى راجع به خواربار

6- تصویب استوارنامه آقاى فرمانفرماییان

7- اخذ رأى جهت انتخاب اعضاء و کمیسیون‌ها

8- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 40

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 20 فروردین ماه 1321

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر جنگ

3- پیشنهاد عده‌ای به مجلس جهت انتخاب کسرى اعضا دیوان محاسبات

4- سؤال آقاى طوسى راجع به صدور کتیرا و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر

5- بیانات آقاى صفوى و اظهارات آقاى وزیر دارایى راجع به خواربار

6- تصویب استوارنامه آقاى فرمانفرماییان

7- اخذ رأى جهت انتخاب اعضاء و کمیسیون‌ها

8- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یکشنبه 16 فروردین ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند. (اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت ‌‌مجلس خوانده شده:

غائبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، نواب یزدی، ریگی، مکرم افشار، یمین اسفندیاری، اکبر، نراقی، یاراحمدی، فاطمی، شیرازی، دکتر ادهم، دبستانی، آصف، امیر تیمور، تهرانچی، صادق‌ وزیری، دشتی، همراز، منشور)

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر جنگ‏

آقاى روحى از آقاى وزیر جنگ سؤالى داشتند.

روحى- به طور کلى در هر تحول و تغییر و تبدیلى یک غلیان و جوششى در افکار جامعه پیدا می‌شود که در کشور ما هم وجود پیدا کرد و امروز خوش‌وقتم که بحمدالله آن جوشش فرو نشسته است و رفته رفته ما هم بایستى با آرامش و آسایش به اصول گذشته خودمان برگشت کنیم و بتوانیم قوایم کشور را از هر جهت از جهت امنیت و اقتصاد و جهات دیگر پایدار و نیرومند کنیم جاى تردید نیست که همین گذشته که برخى ناراضى از آن هستند و البته شاید هم حق داشته باشند بسى سازمان‌ها و بنگاه‌ها و مؤسسات در این کشور به پا آمد که نباید منکر بود که اگر آن مؤسسات و کارخانه‌ها را نداشتیم امروز کفش هم جیره‌بندى بود لباس هم جیره‌بندى بود و در پرتو این کارخانه‌ها امروز ما می‌توانیم

+++

بسى از نیازمندی‌هاى خودمان را از خارج رفع کنیم و احتیاج نداشته باشیم پس باید گفت اینها خدماتى بود که به این کشور شده و باید اینها را نگاه داریم بشر که به دنیا مى‌آید با یک نواقصى و معایب اخلاقى پا به جهان می‌گذارد همان طور که محدود است خوبى‌هاى او شاید بدی‌‌هایش بسیار باشد هیچ نمى‌شود کسى منقصت اخلاقى نداشته باشد ولى باید آن منقصت را دید باید دید که آیا آنچه که شده است با آنچه که نقصى در او بوده است برابر است البته ما از حیث منقصت فزونى داریم براى این که باید باور کرد که این مملکت پانصد سال از حیث فکر و کار و از حیث عمارات و کارخانه‌جات جلو آمده و ما هم از دولت هیچ انتظار نداریم که آنچه داریم علاوه شود پس باید گفت آنچه که داریم باید حفظ کنیم و نگاه دارى کنیم و استفاده کنیم یکى از آن سازمان‌هاى مهم ارتش ما است البته می‌دانیم که عایدات کشور سالیان دراز صرف پایدارى ارتش شده بود و در پناه همین ارتش بود که امنیت عدم‌النظیرى در ایران بود که در دنیا سابقه نداشت و هیچ جاى جهان به آرامش و آسایش افراد کشور ما نبودند کشاورزان گوسفند و گاوشان در بیابان‌ها می‌چرید و همه با کمال آزادى کار می‌کردند این در پناه ارتش بود البته می‌دانم همه چیز در دنیا نقص دارد ولى باید سعى کنند که مرتفع شود دولت مجرب آن کسى است وزیر لایق آن مردى است که بتواند آن نقص را اصلاح کند و براندازد بنده حالا اینجا از آقاى وزیر جنگ که ایشان یکى از افسران لایق و میهن پرست و تحصیل کرده هستند و علاقه تام هم دارند به اوضاع ارتش زندگى خودشان و فداکارى پدرشان که در حقیقت می‌توان گفت که فدیه داد و نام بلند از خودش به جاى گذاشت و یک فرزند برومند براى این مملکت گذاشت ایشان هم بایستى سعى کنند و فداکارى و کوشش کنند این ارتش سبک صورت پایدار و اساس بماند که براى اساس کشور مفید باشد و نسل آینده کشور را هم صیانت کند نگاه دارى کند در سایر بنیه اقتصادى کشور بنده خواستم به طور کلى از آقاى وزیر جنگ سؤال کنم که وضعیت فعلى ارتش چیست الآن چه صورت دارد ما لشکر تیپ هنگ داریم؟ تشکیلات ما چیست این را براى اطلاع همکاران محترم من و براى اطلاع جامعه در اینجا بیان بفرمایند و توضیح بدهند که وضعیت فعلى ارتش به چه صورت است بنده کار ندارم که ما شاید یک دسته افسر وظیفه نشناس داشتیم که بایستى به محاکمه خوانده شوند ولى در مقابل هم بنده اینجا اقرار می‌کنم که جمعى افسران لایق و میهن پرست واقعاً علاقه‌مند به کشور در مملکت ما هست و هنوز اشخاصى هستند که علاقه دارند ایمان دارند که این کشور باید نیرومند باشد باید قوى باشد اگر امروز دنیا به ما مجال این را نداد دلیل بر این نیست که از مجال آینده استفاده نکنیم ما باید در نظر بگیریم سعى کنیم همین طور که کشور از سه هزار سال پیش از این با فقد نیرو و قدرت می‌ایستاده امروز هم ایستادگى کند. (صحیح است) و امروز هم بایستى نیرو و ارتش ما به دست مردمانى باشد که رؤسا و افسران آنها کسانى باشند براى خدمت به کشور براى خدمت به جامعه نه براى مال و حقوق جان‌فشانى و خدمت کنند (صحیح است) عرض کنم گفته شد در این اواخر در وسط سال جریانى که هیچ کس ترصد نداشت یک مرتبه در ارتش یک کارهایى صورت گرفت به این معنى که جمعى از افسران را متقاعد کردند و جمعى را از خارج آوردند که به عقیده بنده صورت قانونى نداشت اولین کارى که باید وزارت جنگ فعلى کند این است که تشکیلات وزارت جنگ فعلى را قانونى کنند و سازمان ارتش تکیه به قانون داشته باشد. قانون یعنى رفاهیت جامعه قانون یعنى چیزى که در پرتوش مساوات و برابرى و برادرى را در کشور محفوظ دارد جزء این اصل ما نمى‌توانیم برسیم به آن چیزى که کمال مطلوب و ایده‌آل و آرمان ما است این تغییرات در وسط سال داده شده و به یک عده از افسران رتبه داده‌اند این روى چه قاعده است اگر بنا باشد به افسران ترفیعاتى داده شود یا باید در اول سال باشد و یا این که در مقابل جانفشانى و خدمات عدم‌النظیرى که از طزف افسرى به عمل آمده باشد که می‌توان یک نفر سرهنگ را به درجه سپهبدى هم نایل ساخت و البته باید پاداشى داد زیرا خدمت

+++

کرده است به کشور و باید تشویق شود ولى بى‌جهت و بى‌سبب یک افسرى را متقاعد کردن و یا افسرى را درجه دادن در وسط سال مطابق هیچ قانونى نیست و به عقیده بنده این ترتیب یک قدرى خوشایند نیست و بایستى دقت بیشترى در این باب به عمل آید. عرض دیگر بنده که البته همه آقایان مخصوصاً همکاران من نمایندگان فارس، کرمان، خوزستان، بلوچستان، یزد و اصفهان به خوبى مسبوق‌اند که ما چندین لشکر دست نخورده در آنجاها داشتیم یکى در بلوچستان یکى در فارس یکى در اصفهان که به اینها هیچ تعرضى نشد و در ماجرا و جنجالى وارد نشدند و با بودن این لشکرها باز ناامنى پیش آمده علت ندارد که با بودن یک لشکر در فارس نا‌امنى در آنجا باشد البته باید کسانى که می‌خواهند به زیان جامعه و امنیت کار کنند باید آنها را خرد کرد از میان برداشت باید مردم آسایش داشته باشند الان اینجا چندین تلگراف هست یکى هم پیش بنده است که همین دیروز به خاک پاى همایونى عرض کرده بودند که می‌گویند بلوچ‌ها در جیرفت و رودبار و کرمان آسایش را از مردم سلب کرده‌اند و با بودن یک لشکر معقول نیست این عملیات واقع شود اینها اگر در جاى خودشان هستند حرکت کنند پا شوند بروند و با یک افسر لایق اقدام کنند و این وضعیت ناامنى را از صفحات جنوب براندازند واقعاً این بدترین لطمه‌اى است که به بنیان اقتصادى ما وارد می‌شود ما فردا مالیات خودمان را هم نمی‌توانیم جمع کنیم باید از هر جهت وضع لشکرى مورد مطالعه واقع شود اگر منقصى دارد تکمیل کنند و حال آن که من در این لشکرهاى چهارگانه نقصى نمى‌بینم دیگر موضوع نظام وظیفه بود آقایان همکاران بنده در روزهاى اول فرمودند که نظام وظیفه قانونش نواقصى دارد و باید قانونش را عوض کنند و قانون آن را اصلاح کنند (صحیح است) و الّا کشور بدون نظام وظیفه زندگى نمى‌تواند بکند (صحیح است) قانون خراب است اصلاح کنید سربازخانه خراب است اقدام کنید افسران خراب دارید از میان ببرید ولى بالاخره کشور تکیه گاه می‌خواهد جوانان ما باید ورزیده شوند بنده این را از این هیئت محترم دولت که همه از عناصر فعال هستند تقاضا می‌کنم سعى کنند بنشینند یک قانون اصلاح شده تهیه کنند و به مجلس شوراى ملى بیاورند و پایه نظام وظیفه را بر اساس محکمى بنا کنند موضوع دیگر بودجه امسال ارتش را بنده دیدم که مبلغى بر سال‌هاى پیش علاوه شده و شاید از شماره پارسال هم کاسته شده است و تصور می‌کنم بیشتر اضافه حقوق مورث این وضعیت و این اضافه شده است که حقوق افراد دو چندان شده این البته موجب اضافه می‌شود ولى می‌خواستم توضیح بفرمایند که سازمان این ارتش چیست به چه ترتیب است؟ چه در نظر دارند؟ می‌خواهند چه کنند؟ لشکرها را به چه ترتیب سازمان می‌دهند افراد چقدر لازم دارند و این بودجه بالاخره صرف چه قسمت از کار ارتش می‌شود. دیگرى دبیرستان‌ها و دبستان ارتش بود که بنده خیلى میل دارم اصلاح شود و توجه بیشترى به آنها بشود ما در این چند سال اخیر خیلى میل داشتیم افسر بیرون بدهیم بى آن که لیاقت آنها را بسنجیم و میزان معلومات آنها را در نظر بگیریم یک افسر اگر صاحب معلومات خوب نباشد و نادان باشد زیان‌آور است مخصوصاً عرض می‌کنم باید در مراتب درس اینها دقت بیشترى بشود و در امتحانات‌شان سخت‌گیرى زیاد بشود که بالاخره یک افسر دانا و میهن پرست و دلسوز به جامعه تحویل بدهند نه این که یک ورقه دستش بدهند و یک پاگون روى دوشش و بیاید بناى زور‌گویى را بگذارد و اسباب بدبختى مردم بشود در این قسمت هم باید توجهات لازم بشود و خیلى دقت بیشترى لازم دارد. الان یک نفر از آقایان وکلا یک یادداشتى به بنده نوشته‌اند که من یادآور شوم و به آقاى وزیر جنگ عرض کنم و توجه‌شان را به این قسمت جلب کنم که سعى بفرمایند در داخله وزارت جنگ در نتیجه یک دسته بندی‌هایى یک کارهاى نابهنگام صورت نگیرد که اینها به زیان جامعه است ما باید در درجه اول ثابت کنیم وحدت ملى و قدرت و اتحاد مردم را. ما اگر در مقابل این جریان دنیا به اتحاد و یگانگى ایستادگى کنیم سرفرازى خود را ثابت کرده‌ایم و بلند‌نظر خواهیم بود و الّا

+++

اگر تفرقه باشد و هر کس چند نفر را دور خودش جمع کند براى کشور خوب نیست و من این کارها را براى کشور سودمند نمی‌دانم. در پایان اظهارات باز هم عرض می‌کنم که افتخارى که ما و همکاران خودمان داریم به افسران لایق و میهن پرستى است که هنوز در وزارت جنگ ایران وجود دارند و ما امیدواریم با بودن آقاى وزیر جنگ که از افسران لایق و تحصیل کرده هستند افسران لایق و توانایى بیایند که کشور ما از حیث ارتش همان موقع و اهمیتی را که در دوره تاریخ و جهان دارا بوده دارا شود.

وزیر جنگ (سرلشکر جهانبانى)- بنده از نماینده محترم آقاى روحى که نسبت به بنده ابراز حسن نظر فرمودند تشکر می‌کنم. سؤالاتى که آقاى روحى ایراد فرموده‌اند به بنده فرصت و اجازه می‌دهد که در ضمن جواب‌گویى به آنها در اطراف پاره‌اى مطالب دیگر هم توضیحات مختصرى بدهم تا چگونگى وضعیت ارتش در نظر مردم و نمایندگان محترم واضح و روشن گردد. پیدایش ارتش ایران به صورتى که آقایان در روزهاى سوم اسفند با آن آشنایى پیدا کرده‌اند تقریباً از بیست سال پیش آغاز می‌گردد و در آن ایام نا‌امنى عجیبى در سر تا سر کشور حکم‌فرما بود که به قیمت خون صدها افسر و هزاران سرباز رشید و وظیفه‌شناس برطرف گردید.

در حین انجام وظیفه مهم ارتش جوان ما براى درمان اصلى خود که عبارت از دفاع ملى باشد آماده مى‌شد ولى از یک طرف راهى که براى نیل به این مقصود مى‌پیمودیم کاملاً صحیح نبود و از طرف دیگر ارتش هنوز به حدى نرسیده بود که بتواند از عهده انجام این وظیفه خطیر برآید. چه براى جنگ‌هاى کنونى هر ارتش نیازمند فرماندهى لایق و اسلحه و ادوات و ساز و برگ مکمل جدید و به ویژه قابلیت و سرعت حرکت فوق‌العاده که ارتش هنوز براى آن تجهیز و مهیا نشده بود و البته چنین ارتش نمى‌بایستى توقعات زیادى داشته باشیم. حتى ارتش‌هاى نیرومندى هم که مدت‌ها آماده کارزار شده بودند در اثر عملیات برق‌آساى هواپیمایى و نیروهاى موتوریزه و مکانیزه که از مختصات جنگ جدید است قسمتى غافل‌گیر و نابود شدند که فرض آن هم محال می‌نمود.

ارتش که دچار چنین طوفان مهیبى بشود اگر خود را آماده مقاومت با آن ننموده باشد طورى از هم می‌پاشد که هر عنصر آن مانند پرکاهى به باد فنا می‌رود و تزلزل روحى افسران و افراد آن را به قسمى فرا می‌گیرد که دیگر فداکارى و جان بازى بعضى عناصر رشید و از جان گذشته هم بیهوده و بى‌ثمر می‌شود. نظر به همین جهات بود که بنیاد نوساز ارتش ما نیز مانند بسیارى از ارتش‌هاى کهن سال در برابر این طوفان مهیب از هم گسیخته و متلاشى شد.

برخلاف تصور بعضى‌ها که وقایع جنگ را با نظر سطحى و از محیط امن و امان می‌نگرند فرماندهان ارتش هم که در معرض این طوفان واقع شدند جملگى مقصر و مستوجب مجازات شدید نیستند بلکه بعضى در انجام وظیفه خود پایدارى و فداکارى کرده‌اند و بالعکس برخى دیگر بودند که با مشاهده تفرقه و پراکندگى واحدهاى تحت فرماندهى خود را نخواستند یا نتوانستند دست از جان شیرین شسته و مرگ شرافتمندانه را بر زندگانى نامطلوب ترجیح بدهند. چند نفرى هم بودند که خیانت کردند و البته به مجازات شدید رسیده و خواهند رسید.

تشخیص این که هر یک از افسران جزو کدام یک از طبقات بالا باید محسوب شوند و چه مجازاتى براى مقصرین تعیین گردد به عهده شوراى عالى نظام و دادگاه ارتش می‌باشد.

اما وضعیت فعلى ارتش که موضوع سؤال اول نماینده محترم می‌باشد این است که پس از گذشتن طوفان و برقرارى حسن روابط و آرامش با جد و جهد و کوشش وافرى ارتش لشکرهاى از بین رفته خود را دوباره تشکیل داده و واحدهاى زیان دیده را تجهیز و تقویت می‌نماید. از طرف دیگر به واسطه هرج و مرج و اغتشاشى که در اثر حوادث اخیر در سراسر کشور رخ نموده مأموریت اصلى و عمده ارتش ما فعلاً اعاده

+++

امنیت و انتظامات است تا در سایه آن چاره‌جویى سایر امور از هم گسیخته کشور امکان پذیرد. البته این هم کار آسانى نیست زیرا بر‌خلاف رویه همه جا که در موقع خطر و تنگ‌دستى مردم همه با هم متحد و متفق شده در راه سعادت و نجات کشور مى‌کوشند در اینجا نفاق و دوییت بین مردم شدت یافته و بى‌جهت به جان یکدیگر افتاده‌اند و چه از طریق تهمت و دشنام و چه از راه غارت‌گرى و برادر کشى دامنه هرج و مرج و شرارت را روز به روز بیشتر توسعه می‌دهند.

چنان که نیروى امنیه ما با وضعیت امروزه دیگر قادر بر جلوگیرى از یاغیان و آشوب طلبان و غارت‌گران خارج شهرها نبوده و مانند بیست سال پیش این مأموریت باز هم به عهده ارتش محول و مشغول اجراى آن هم شده است و موفقیت‌هاى شایانى هم حاصل نموده است. کار امنیه فعلاً منحصر به اجراییات وزارت دادگسترى و وزارت کشور و ارتباط بین پادگان‌هاى ارتش می‌باشد.

در خصوص اخراج و بازنشستگى عده‌ای از افسران و وارد کردن عده‌اى دیگر به خدمت که موضوع سؤال دوم نماینده محترم دولت است اقدام به این کار براى این بوده که جمعى از افسران مطابق قانون به واسطه رسیدن موعد بازنشستگى متقاعد شده‌اند تا محلى براى ترقى و پیشرفت کادرهاى جوان و لایق پیدا بشود بعضى هم مطابق قانون آبان 1320 بازنشسته شده‌اند و این رویه طبعاً باید ادامه پیدا کند.

برخى از افسران تحصیل کرده و لایق هم که سابقاً در اثر سوء‌تفاهماتى از خدمت کناره‌گیرى کرده یا اخراج شده بودند نظر به احتیاج مبرمى که در این موقع به وجود ایشان داشتیم دوباره به خدمت احضار شدند و حتى چند نفر از این افسران که حقوق یا درآمدشان در خارج بهتر و بیشتر بود نظر به فرط علاقه‌اى که به حرفه سربازى و خدمت‌گذارى کشور داشتند به طیب خاطر از منافع خود چشم پوشیدند. در باب وضعیت لشکرهاى فارس و کرمان و بلوچستان که سؤال سوم نماینده محترم مربوط به آنها است با استفاده از این سؤال لازم می‌دانم وضعیت تمام واحدهاى ارتش را به استحضار نمایندگان محترم برسانم. چون در اثر تجربیات این مدت به ویژه بندهاى وقایع اخیر معلوم شد از معایب عمده ارتش ما یکى این بود که مدارس نظامى در انتخاب محصلین و گذرانیدن ایشان از امتحانات مربوطه دقت کامل نمی‌کردند زیرا در اثر توسعه روز افزون ارتش نیازمندى به افسر به اندازه‌اى بود که دیگر مجال تشخیص خوب از بد باقى نمی‌ماند و به همین جهت عناصر فاسدى داخل ارتش شدند که انجام مقاصد سوء خود را بر انجام وظیفه سربازى مقدم می‌شمردند. این قبیل افسران از خانواده بزرگ ارتش برچیده می‌شوند و در انتخاب افسران جدید دقت به سزایى معمول می‌گردد.

عیب بزرگ دیگر تشکیل نشدن یا به کار نیفتادن اداراتی بود که بایستى عهده‌دار تهیه و تدارک لوازم زندگانى و وسایل رزمى ارتش باشند و به وجود نیامدن عناصرى که بتوانند این وسایل را مخصوصاً هنگام نبرد به موقع و به سرعت به واحدها برسانند. همچنین ادارات دیگرى که در حسن جریان این کارها بایستى مراقبت و نظارت دایمى داشته باشند به این واسطه در سازمان جدید وزارت جنگ این ادارات ایجاد و تکمیل شدند و وظایف آنها معلوم و روشن گردید.

در سازمان داخلى لشکرها نیز عواملى از این ادارات منظور و از نظر افزایش چالاکى و قابلیت حرکت تیپ‌هاى مختلطى قائل شدیم که با داشتن وسایل لازم بتوانند مانند واحد بزرگى داخل عملیات بشوند به این ترتیب نه لشکرى که امروز براى امنیت نقاط مختلف کشور در نظر گرفته شده‌اند هر یک بنا بر وسعت و اهمیت منطقه خویش مرکب از دو یا سه تیپ مختلط می‌باشند.

از بین لشکرهاى جدید یکى لشکر خراسان است که با سرعت شایان توجهى مأموریت خود را در سرکوبى اشرار و برقرارى امنیت آن حدود انجام می‌دهد و در عین حال مشغول تشکیل تیپ‌هاى خود در مشهد و تربت جام و بجنورد است دیگرى لشکر سه است که یک تیپ آن فعلاً در اردبیل با کمال جدیت به امنیت آن ناحیه اشتغال دارند و تیپ‌هاى

+++

دیگر آن یک تیپ در تبریز و یک تیپ در رضاییه نیز به زودى تشکیل خواهند گردید. اما راجع به لشکرهاى خوزستان و فارس و کرمان که فرمودند هیچ گونه زیانى ندیده است این طور نیست.

چو عضوى به درد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار. لشکرهاى 5 خوزستان و 6 فارس و 7 کرمان و مکران نیز که قواى آنها بالنسبه سالم مانده بود تیپ‌هاى خود را در مناطق معین برقرار نموده و به تکمیل آنها پرداخته‌اند که به زودى براى قلع و قمع اشرار جدید دست به کار شوند. لشکرهاى کردستان و کرمانشاه و اصفهان نیز نظیر همین وظایف را در مناطق مربوط به خود انجام می‌دهند. در مرکز هم علاوه‌بر دو لشکر پادگان تهران دو تیپ مستقل سوار و میکانیزه به عنوان ذخیره تشکیل شده است که در موقع لزوم بتوان لشکرهاى دیگر را سریعاً به آنها تقویت نمود. نظر به این که در طى حوادث اخیر اسلحه و وسایل و حتى سربازخانه‌هاى بعضى از لشکرهاى خارج از بین رفته و خراب شده و یا زیان دیده است. از این رو در واقع باید تمام کارها را از نو شروع کرد و براى سرعت پیشرفت این کارها مخصوصاً نیازمند حسن مساعدت نمایندگان محترم هستم و همچنین انتظار داریم که از طرف دول متحد و دوست ما در تشکیل وسایل از دست رفته و تقویت لشکرها همراهى مادى و معنوى بشود. راجع به سؤال چهارم نماینده محترم دایر بر این که وزارت جنگ در آینده نسبت به نظام وظیفه چه نظرى دارد، چون اساس قدرت و توانایى ارتش ملى بر روى نظام وظیفه است وزارت جنگ جزء استحکام و مبانى و حسن جریان خدمت وظیفه نظر دیگرى نمی‌تواند داشته باشد (جمعى از نمایندگان- قانون آن باید اصلاح شود) همین طور است که می‌فرمایید قانون آن اصلاح می‌شود. همان طورى که تمام ملل متمدن دنیا تشخیص داده‌اند مردم هر کشور باید طبعاً در دفاع ملى شرکت داشته باشند. چه امروز دیگر دور از عدالت و منطق است که خدمت سربازى را فقط به طبقه رعیت و دهقانان تحمیل نموده و شهرنشینان و پیشه‌وران را از انجام این خدمت معاف سازند. از طرف دیگر تشکیل ارتش از افراد داوطلب هم مستلزم هزینه گزافى است که درآمدهاى ملى ما کفاف آن را نمی‌کند. پس صلاح و صرفه ارتش و کشور ما در این است که نظام وظیفه باقى و پایدار بماند منتهى باید کمال دقت بشود که در اجراى این قانون مزاحمت حال مردم را فراهم نکنند. به همین جهت وزارت جنگ از چندى پیش مشغول بررسى قانون نظام وظیفه مصوبه 1317 و اسلوب اجراى است و در نتیجه دو اصل زیر را اتخاذ نموده است.

اولاً- پیشنهاد حذف بعضى از مواد قانون نظام وظیفه 1317 راجع به معلولین و متکلفین که بیشتر اشکالات و تعدیات از همین مواد ناشى شده است و قایل شدن مواد دیگرى به جاى آنها. طرح قانونى این تغییرات (چنانچه آقایان هم اشاره فرمودند) تهیه و تقدیم می‌شود و وزارت جنگ انتظار دارد که نمایندگان محترم از لحاظ رفع این مزاحمت‌ها و رفاهیت حال مردم تصویب آن را با حسن نظر تلقى نمایند.

ثانیاً- توسعه و تکمیل حوزه‌هاى فرعى سربازگیرى براى این که مشمولین مناطق مختلف را حتى‌الامکان در همان محل خودشان معاینه کرده و پس از تشخیص قابلیت سربازى در همان جا لباس و جیره به آنها داده و روانه سربازخانه‌هاى مربوطه بنمایند. به این ترتیب کسانی که باید مطابق قانون از خدمت وظیفه معاف شوند دیگر مثل سابق مجبور نخواهند بود که از کار و پیشه خود دست برداشته مسافات طولانى را براى آمدن به مراکز سربازگیرى بپیمایند و بعد با اشکالات زیادى موفق به گرفتن ورقه معافیت بشوند و چون ورقه معافیت آنها در همان محل داده داده خواهد شد البته با این رویه به امور کشاورزى هم لطمه و زیانى وارد نخواهد آمد. راجع به سازمان و بودجه سال نو ارتش که موضوع سؤال آخر نماینده محترم است آنچه مربوط به سازمان کلى ارتش بود در پاسخ سؤال سوم به عرض رسید و تکرار آن را لازم نمی‌دانم اما راجع به بودجه نظر به وسعت مملکت و مسافات طولانى که نواحى مختلف آن را از هم جدا می‌کند براى برقرارى و حفظ امنیت داخلى قوایى در حدود صد و بیست هزار نفر در نظر

+++

گرفته شده و بودجه آن هم با توجه به اوضاع مالى دولت و رعایت کمال صرفه جویى در حدود یک هزار و پنجاه میلیون ریال برآورد شده بود. گر چه این رقم به اولین نظر گزاف جلوه می‌کند ولى از یک طرف به علت افزایش حقوق و از طرف دیگر در اثر گرانى خواربار و مایحتاج زندگانى این رقم حداقل مخارج ارتش بود. با این حال چون در هیئت وزیران پس از مذاکرات زیاد تشخیص داده شد که درآمدهاى فعلى کشور قادر بر تأمین این بودجه نخواهد بود از این رو بودجه ارتش به هفتصد میلیون ریال تقلیل داده شد و وزارت جنگ هم نظر به مصالح کشور به این تقلیل تن در داد و اینک مشغول بررسى این است که از عده قوا تا چه اندازه بکاهد تا با همین بودجه بتواند عهده‌دار امنیت سر تا سر کشور بشود.

اما راجع به مصرف این بودجه امور مالى وزارت جنگ هم مانند سایر وزارتخانه‌ها و با رعایت مقتضیات نظامى تحت نظر و مراقبت مأمورین وزارت دارایى اداره می‌شود و از هر حیث مرتب و اطمینان بخش است. اینک مایه بسى خوشبختى بنده می‌شود اگر از مطالبى که اختصاراً عرض شد به این نتیجه منتج گردد که:

اولاً- قائل شویم براى ایران ارتش نیرومندى لازم است (صحیح است) تا در همه جا امنیت کامل برقرار نموده و در سایه این امنیت بتوان وسایل آسایش مردم را فراهم ساخته قدم‌هایى در راه ترقى و تعالى کشور برداشت.

ثانیاً- قرار دادن پایه و اساس ارتش بر روى نظام وظیفه (اورنگ- به شرط اصلاح قانون) به شرط اصلاح قانون. چه گذشته از دلایلى که در بالا براى لزوم این کار به عرض رسید اصولاً خدمت وظیفه خود یکى از عوامل مهم تربیت و پرورش دهنده احساسات سلحشورى محسوب و در سربازخانه‌هاى ارتش است که نیروى بدنى و روحى جوانان ما به منتهاى کمال رسیده و از درس مرادنگى و فداکارى برخوردار و به لزوم همکارى و وحدت ملى واقف می‌گردند. از همین لحاظ است که بنده امیدوارم نماینده محترم آقاى دکتر جوان هم که گویا نظر دیگرى راجع به سرباز گیرى داشتند با بنده هم عقیده شده و خدمت سربازى را براى جامعه مفید و ضرورى بدانند.

ثالثاً- موضوع مهمى که بنده آرزومند بودم امروز پایه آن گذارده شده و در آینده محکم و استوار گردد همانا اصول یگانگى ملت و ارتش است که نماینده محترم آقاى انوار در طى بیانات پیش خود بدان اشاره فرمودند. بالاخره ارتش متعلق به ملت است و سازمان ارتش به منظور فراهم نمودن امنیت و آسایش ملت و انجام دادن آمال و آرزوهاى او است (صحیح است)

ارتش وقتى توانا و برومند است که در قلب مردم جا داشته و مردم حامى و پشتیبان او باشند و این حاصل نمی‌شود مگر در قبال فداکارى و جانبازى ارتش و وظیفه‌شناسى و درست‌کارى افسران و افراد ما با این روحیه و مرام است که اکنون ارتش ایران زیر فرمان شاهنشاه جوان بخت و محبوب خود با جدیتى هر چه تمام‌تر مشغول ترمیم معایب سابق و رفع نواقص فعلى خود شده است و بر ما افسران ارشد است که در پیشرفت سریع این از جان و دل بکوشیم و بر شما نمایندگان محترم است که ما را روحاً تقویت و پشتیبانى فرمایند.

معدل- اجازه می‌فرمایند.

عده از نمایندگان- این سؤال مطرح نیست.

معدل- اگر اجازه می‌فرمایید بنده عرایضم را عرض کنم و الا به عنوان قبل از دستور عرض می‌کنم. بنده نسبت به بعضى از فرمایشات آقاى وزیر جنگ عرایضى دارم (عده‌ای از نمایندگان- سؤال مطرح نیست) بنده از نظر این که با دولت موافق هستم تذکرى می‌دهم به عنوان قبل از دستور.

رئیس- نمى‌شود. آقاى صفوى قبلاً اجازه خواسته‌اند.

معدل- پس بعد از آقاى صفوى اجازه بفرمایید.

3- پیشنهاد عده‌ای به مجلس جهت انتخاب کسرى اعضا دیوان محاسبات

وزیر دارایى (آقاى بدر)- چون مستشاران دیوان محاسبات به واسطه بازنشستگى عده‌شان کم شده مطابق قانون

+++

صورتى از اشخاص به مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌شود که از بین آنها انتخاب بفرمایند و عده‌شان تکمیل شود.

4- سؤال آقاى طوسى راجع به صدور کتیرا و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى‏

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- عرض کنم گویا آقاى گلشاییان در روزهاى آخر وزارت‌شان یک جواز کتیرایى صادر کرده‌اند براى یک نفر تاجر کلیمى و حال این که کتیرا اساساً در انحصار است و شرکت خاصى دارد و جز آن شرکت دیگرى نمى‌تواند صادر کند به طوری که بعد باز معلوم شد به ایشان اعتراض شده و شرکت تعقیب کرده جواب به ایشان داده شده که من چنین کارى نکرده‌ام و حال آن که بلافاصله به گمرک دستور داده‌اند که این کتیرا را از طریق اهواز حمل کنند و از طریق اهواز رفته است به خارجه. اگر چنین چیزى باشد بنده از آقاى وزیر پیشه و هنر تقاضا می‌کنم توضیح بدهند که کاملاً واقف شویم.

وزیر پیشه و هنر (آقاى هژیر)- البته خاطر آقایان مستحضر است که در شش ماهه دوم سال 1320 یک نظریات عمومى در باب انحصار تجارت در ایران پیدا شده بود و البته معمول هم همین است که هر کس وقتى امورى را در مقابل خودش مى‌بیند بیشتر متوجه معایب و مضار و مشکلات آن امور است و متوجه محاسن آن کار نیست به این جهت تصور می‌شد که اگر انحصار تجارت هم که از چند سال قبل برقرار شده بود البته یک مزایایى هم براى مملکت داشت جاى تردید نیست که یک مشکلاتى هم براى افراد تولید کرده بود و خیال می‌کردند مشکلاتى را بردارند فورى گشایشى در زندگى مردم فراهم می‌شود و به این جهت تصور می‌کردند که وظیفه دولت این است که فى‌الفور و بدون مطالعه تمام انحصارهاى مختلفى را که در مملکت برقرار شده بود بردارند البته این یک نظرى بود و طرف‌داران زیادى داشت ولى دولت در آن روز لازم دانسته بود که نسبت به این موضوع به طور کلى و نسبت به هر یک از موضوعات انحصارى هم فرد فرد مطالعاتى بکند بعد اگر چنانچه مزایاى رفع انحصار را بیشتر دید نسبت به معایبش در آن باب اقدام کند یکى از این موضوعات هم انحصار صدور کتیرا است و به این جهت در همان موقع کمیسیون‌هایى تشکیل شده بود در وزارت دارایى و با شرکت وزارت بازرگانى که در این مطلب مطالعه بکنند و تصمیم بگیرند اوایل امر تصور شده بود که انحصار صدور کتیرا فى‌الفور بایستى برداشته شود ولى در نتیجه مطالعاتى که بعد کردند در این امر تأملى پیدا کردند و تصور کردند بهتر این است که یک قدرى دولت دست نگه دارد تا تکلیف موضوع بعد از این که کاملاً روشن شد معلوم شود در خلال این احوال در باب سؤالى که نماینده محترم فرمودند یک امرى واقع شده است بنده از روز اولى که افتخار این خدمت به بنده رجوع شد این تصمیم را داشتم و مادامى هم که آقایان بنده را داراى شایستگى انجام این خدمت می‌دانند باید عرض کنم که هیچ وقت بناى خودم را بر تکذیب یک امرى و دفاع ناموجه از اقداماتى که ممکن است در همه جا و در همه ادارات وقوع پیدا کند نمی‌دانم (اورنگ- انشاء‌الله) بنده تصور می‌کنم که اگر آقایان در هر مورد ملتفت شوند توجه بفرمایند که چه موجباتى باعث پیش آمد یک امر ناگوار و نامطلوبى بوده حتماً بیشتر کمک خواهند کرد در رفع آن مشکلات و به این جهت قناعت نخواهند کرد به این که خیر یک قضیه‌اى واقع نشده اگر واقع شده باشد یا این که کاملاً بر طبق جریانات معمولى ادارى قانونى بوده اگر خودم معتقد باشم که موافق جریانات قانونى نیست بنابراین اصل باید عرض کنم که مطلبى که آقاى نماینده محترم فرمودند حقیقت دارد یعنى در فاصله بین آن موقعى که دولت معتقد شده بود که شاید تصمیم کلى باید در باب انحصارها گرفت و وزارت بازرگانى هم تصور می‌کرد که یکى از آن تصمیمات راجع به الغا انحصار کتیرا خواهد بود یکى از تجار همین تقاضا را کرده و استناد او به این بوده که چون کشتى مرتباً نمى‌رسد و صدور اجناس به خارجه به این سهولت ممکن نیست و براى من یک موقعى پیش آمده است که بتوانم یک مقدار کتیرا صادر کنم تقاضا کرده است که این اجازه به او داده شود وزارت بازرگانى هم در آن موقع در تحت تأثیر این امرى که عرض کردم شایسته ندانسته‌اند

+++

که موقع از دست برود این اجازه را به این تاجر داده‌اند و آن تاجر هم صادر کرده است و بعد هم دولت روى این نظر نیامده و انحصار کتیرا برداشته نشده و به این ترتیب این امرى که برخلاف مقررات مربوط به انحصار صدور کتیرا بوده واقع شده و حالا شرکت انحصار صدور کتیرا به چه صورتى در این باب یعنى چه جور اقدام کرده است بنده اطلاع ندارم ولى واقع شده و قضیه حقیقت دارد.

طوسى- بنابراین قدر متقین این است که یک عملى خلاف قاعده و خلاف مقررات واقع شده است (نراقى- باید محاکمه شوند) بنده فعلاً معتقدم براى این که وقت مجلس را زیادتر نگرفته باشیم و یک توضیحات بیشترى عرض نکرده باشم این عمل خلاف مستلزم آن چیزهایى است که بنده دو ماه قبل در پشت این تریبون عرض کردم که اگر محقق شود که این قبیل وجودها زیاد ایجاد خواهد شد جز این که بنده استدعا کنم از دولت همین طور که عرض کرده بودم تمیز بدهند بین اشخاص پاک و ناپاک را و بیش از این هم عرضى ندارم.

5- بیانات آقاى صفوى و اظهارات آقاى وزیر دارایى راجع به خواربار

رئیس- آقاى صفوى

صفوى- عرض کنم وقت مجلس گذشته است و کارهایى مهمى هم داریم به طور اختصار می‌خواهم توجه آقاى نخست وزیر و آقاى وزیر دارایى را به موضوع ارزاق و تنگى و سختى که در اغلب شهرستان‌ها هست توجه داده باشم و چنانچه در خارج هم به عرض‌شان رساندم و مخصوصاً نسبت به جنوب (یکى از نمایندگان- خراسان) البته خراسان و کرمان و سایر جاها هم همین طور است ولى بیشتر جنوب و مخصوصاً بوشهر زیاد دچار این سختى و گرفتارى و بدبختى هستند و یک عده زیادى از نقاط جنوب از قسمت دشتى و دشتستان و صفحات جنوب هجوم آورده‌اند به شهر و جمعیت شهر بوشهر خیلى زیادتر از سال گذشته شده است چون در خارج چیزى ندارند بخورند ریخته‌اند به شهر یک تلگرافى چند روز قبل به بنده رسیده که تأسف‌آور بوده همان طور که به آقاى نخست وزیر عرض کرده بودم با آقاى مدیر کل اقتصادى صحبت کردم تقاضا کرده بودند که براى پانزده هزار نفر که در بوشهر هستند و همه اینها فاقد وسیله معاش هستند روزانه شش تن اداره اقتصادى به آنها گندم بدهد که بتوانند لقمه نانى بدست بیاورند و فعلاً در روز 2200 کیلو گندم به آنها می‌دهند بنده مذاکره کردم بعد از این که خیلى جدیت شد موافقت فرمودند که روزى 500 کیلو علاوه به بوشهر داده و این هم دیروز موافقت شد و تلگراف کردند که جمعاً روزى 2700 کیلو داده شود بنده خودم هم تلگراف کردم و در آن تلگراف به آنها اشاره کردم که البته در آتیه هر کمکى ممکن باشد خواهد شد و مساعدت می‌شود دیشب باز یک تلگراف دیگرى به بنده رسیده خواستم که این تلگراف را به عرض آقاى وزیر دارایى برسانم خیلى تأسف‌آور است در تلگراف می‌نویسد: سال گذشته نفوس شهر ده هزار نفر بوده و امسال به واسطه خشک سالى از دهاتی‌ها و اطرافى‌ها بالغ بر چهل هزار نفر شده اداره اقتصادى هم بر میزان گندم اضافه نکرده بلکه کاسته است. یک قرص نان عاید نمى‌شود فقرا از زن و بچه و حتى اغنیا را گرسنگى به مرگ تهدید می|‌کند به فرماندارى محل شکایت شده تأثیرى نبخشیده است از هر حیث در مضیقه می‌باشیم درد این بى‌نانى سربار است این شخص یک آدم خیرخواهى است می‌نویسد حاضرم با پرداخت بها دو تن گندم روزانه تحویل گرفته به همان قیمت نان با نظر فرماندارى به فقرا دهم استرحاماً تقاضاى جلب توجه می‌نمایم. این یک تقاضایى است که براى رفاهیت یک عده که دارند از گرسنگى می‌میرند کرده است و می‌خواستم تقاضى کنم ما که می‌رویم الان منزل نهار حاضر است می‌خوریم بعد هم می‌خوابیم یک کمى هم به حال آن بیچاره‌ها و شاید اطفال معصوم که هیچ ندارند توجهى بکنند بنده استدعا می‌کنم امروز هم خدمت آقاى نخست وزیر عرض کردم که روزانه یک مقدار جنس وارد می‌شود به بوشهر و بنا شده است کشتى‌ها در آنجا خالى کنند بنده خواستم از اقداماتى که شده تشکر کنم موقتاً هم که شده است این دو تن گندم را که این شخص می‌خواهد به فقرا بدهد دستور

+++

بفرمایند داده شود که این شخص نان درست کند و به فقرا بدهد.

وزیر دارایى- البته جاى تعجب نیست که وقتى نمایندگان محترم در چنین موقعى که از هر قسمت از کشور تلگرافى برای‌شان می‌رسد که تنگى نان است نسبت به این قضیه نگران بشوند و اقدام بکنند نه یک مرتبه بلکه چندین مرتبه و بنده حق می‌دهم به آقایان ولى از طرف دیگر آقایان مستحضرند و می‌دانند که وضع ارزاق یک چیزى نبوده که امروز ایجاد شود و چیزى هم نیست که بنده یا کسى بتواند در یک روز اصلاح کند بدى ارزاق و تنگى ارزاق یک چیزى بوده که از شهریور ماه شروع شده علتش را هم آقایان می‌دانند و خود آقاى صفوى هم پریروز تشریف داشتند که بنده به تفصیل در مقابل یک عده ارباب مطبوعات که آمده بودند عرض کردم و مطلع شدند که چه شده است که گندم امسال در کشور کم بوده و باعث تنگى در یک قسمت کشور شده است از طرفى هم دولت آنچه ممکن و مقدور بوده براى این که به نقاطى که واقعاً در مضیقه بوده‌اند گندم برساند چه از خارج حریدیم و چه در داخل خریدیم چه به قیمت گزاف و به وسیله اشخاص متفرق به مردم جایزه دادیم همین طور مشغول هستیم ولى آقایان باید بدانند که در داخل در یک قسمت‌هایى مطلقاً گندم وجود ندارد و گندمى هم که از خارج باید برسد به واسطه این بى‌نظمى در حمل و نقل ما هیچ اطمینانى نداریم که در چه تاریخ کشتى می‌رسد گندم خریدارى شده ولى ما نمی‌دانیم چه وقت می‌رسد و با وجود مشکلات راه‌ها و این اوضاع بر کسى پوشیده نیست که چقدر مشکل است که انسان بداند در چه مدتى کشتى وارد می‌شود. راجع به بوشهر هم که فرمودند البته از نقاط بد کشور است از حیث ارزاق ما به آنجا سابقاً کمک می‌کردیم چند روز است که بیشتر کردیم دو هزارو هفتصد کیلو در روز داده می‌شود باز هم یک مقدارى اضافه خواهیم کرد و اخیراً هم یک یک کشتى قریباً باید به بوشهر برسد قریب دو هزار و دویست تن گندم است البته همه‌اش به بوشهر داده نخواهد شد و به شیراز و نقاط دیگر تخصیص داده شد ولى یک مقدارش را به بوشهر تخصیص خواهیم داد خلاصه این که با اطلاعى که آقایان نمایندگان نسبت به اقدامات دولت دارند تصدیق خواهند کرد که ما از هیچ گونه اقدامى فرو گذار نکردیم و خیلى هم جاى تشکر است که این شخص همچو پیشنهادى کرده‌اند بنده تحقیق می‌کنم اگر موجود باشد خود دولت حاضر است بدهد ولى مع ذلک البته ما تشکر می‌کنیم از این پیشنهاد و از این شخص استفاده خواهیم کرد که نه در بوشهر بلکه در جاهاى دیگر از قبیل زابل و بعضى جاهاى خراسان و قسمتى از فارس وزارت دارایى و سایر ادارت مربوط شب و روز کار می‌کنند که گندم برسد و یک موضوع دیگر هم هست که آقایان باید بدانند که اگر ما گندم هم در بعضى از نقاط داشته باشیم موضوع حمل و نقل هم یک اشکالاتى دارد الان ما در بعضى جاها گندم داریم و به واسطه فقدان حمل و نقل نمى‌توانیم به جاهاى دیگر برسانیم مع ذلک بنده اطمینان می‌دهم به آقایان که آنچه ممکن است در رساندن گندم به این نقاط فرو گذار نشده و نخواهد شد.

بعضى از نمایندگان- دستور

معدل- بنده اجازه خواسته‌ام اجازه ندهید به صورت دیگر عرض خواهم کرد.

رئیس- بنده اجازه‌تان را ندیده‌ام.

معدل- آقا بنده قبلاً اجازه خواسته‌ام.‏

رئیس- عرض کردم امروز نمى‌شود.

بعضى از نمایندگان- چرا نمى‌شود.

نخست وزیر- بنده خواستم از آقاى معدل و سایر آقایان که اجازه خواسته‌اند استدعا کنیم که فرمایشاتشان را بگذارند براى جلسه بعد و امروز وارد دستور بشوند کارهاشان را انجام بدهند.

6- تصویب استوارنامه آقاى فرمانفرماییان

رئیس- اعتبارنامه آقاى فرمانفرماییان که در جلسه گذشته طرح شده بود به واسطه اعتراض آقاى ثقةالاسلامى به امروز موکول شده بود طبع و توزیع شده و به اطلاع آقایان رسیده است چون آقاى ثقه‌الاسلامى حاضر نیستند رأى گرفته می‌شود به گزارش شعبه اول آقایانی که موافقت دارند برخیزند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

+++

7- اخذ رأى جهت انتخاب اعضا و کمیسیون‌ها

رئیس- شروع می‌شود به انتخاب کمیسیون‌ها پارلمانى و پنج نفر براى استخراج آراء با قرعه انتخاب می‌شوند. (اقتراع به عمل آمده آقایان ذوالقدر- فتوحى- ارگانى- دکتر جوان- طهرانچى معین شدند)

رئیس- پنج نفر آقایان به اتفاق آقاى نبیل سمیعى انتخاب کمیسون‌ها را نظارت خواهند کرد. شروع می‌شود به انتخاب کمیسیون قوانین دارایى عده حاضر 104 عده اعضا 18

(اخذ رأى کمیسیون قوانین دارایى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون قوانین دادگسترى عده حاضر 104 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون فرهنگ عده حاضر 102 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون کشور عده حاضر 101 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر عده حاضر 100 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون کشاورزى عده حاضر 98 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون راه عده حاضر 93 عده اعضا کمیسیون 18

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون خارجه عده حاضر 93 عده اعضا کمیسیون 12

(اخذ رأى بعمل آمد)

رئیس- کمیسیون بهدارى عده حاضر 94 اعضا کمیسیون 12

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون نظام عده حاضر 93 عده اعضا کمیسیون 6

(اخذ رأى به عمل آمد)

رئیس- کمیسیون پست و تلگراف عده حاضر 93 عده اعضا 6

(اخذ رأى به عمل آمد)

8- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- آقایانى که به قرعه معین شده‌اند به اتفاق آقاى نبیل سمیعى زحمت کشیده استخراج آراء خواهند فرمود و گزارش آن را براى جلسه آتیه به مجلس خواهند داد.

اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آینده روز یکشنبه سه ساعت پیش از ظهر دستور لوایح موجوده (مجلس ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفند‌یارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293906!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)