کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 4 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه چهارم خرداد ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات قم و نمایندگی آقای تولیت.

3- ختم جلسه به عنوان تنفس.

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 4

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه چهارم خرداد ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات قم و نمایندگی آقای تولیت.

3- ختم جلسه به عنوان تنفس.

 

مجلس ساعت ده و ده دقیقه صبح به ریاست آقاى اورنگ تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس - اسامى غائبین جلسه پیش قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

غائب با اجازه آقاى دکتر حسین فاطمى‏

غائبین بى‌اجازه - آقایان: سید ابراهیم میلانى - عبدالرحمن فرامرزى - احمد فرامرزى - حاج سید ابوالقاسم کاشانى - فضلعلى هدى - مهندس غروى - محمد‌على دادور.

دیر آمده بى‌اجازه - آقای نصرالله شادلو یک ساعت‏.

رئیس - آقاى نبوى‏.

نبوى - پس از قرائت اعتبارنامه مربوط به آقاى ناظرزاده آقاى رئیس فرمودند تصویب شد مطابق معمول این جمله در صورت مجلس نوشته نشده است‏.

رئیس - تصحیح می‌شود و با قید این کلمه طبع ثانى به دست آقایان می‌رسد دیگر نظرى نسبت به صورت جلسه نیست؟ (اظهارى نشد)

صورت جلسه قبل تصویب شد.

2- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات قم و نمایندگى آقاى تولیت‏

رئیس - آقاى خسرو قشقایى‏.

(آقاى خسرو قشقایى مخبر کمیسیون تحقیق گزارش کمیسیون دایر به رسیدگى به انتخابات قم و تصویب نمایندگى آقاى تولیت به شرح زیر قرائت نمودند)

گزارش از کمیسیون تحقیق به مجلس شوراى ملى‏

اعتبارنامه آقاى ابوالفضل تولیت که به مخالفت آقایان دکتر بقایى - مهندس حسیبى - آقاى على زهرى به کمیسیون تحقیق ارجاع شده بود مورد رسیدگى کمیسیون قرار گرفت و اینک گزارش جریان کار به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود.

جریان انتخابات قم به شرح گزارش شماره 1 از شعبه پنجم بود که به استحضار آقایان محترم رسیده است.‏

آقاى مهندس حسیبى یکى از معترضین پرونده مذکور از طرف خود و نمایندگى معترضین دیگر در کمیسیون حضور یافتند و خلاصه اعتراضات خود را به شرح زیر به استحضار کمیسیون رساندند.

اولاً در بدو شروع انتخابات مخالفین آقاى تولیت به وسیله طرفداران ایشان مضروب و مجروح شده‌اند.

ثانیاً - جلسه 108 نفر براى انتخاب 36 نفر در فرماندارى تشکیل نگردیده و در خارج از فرماندارى انتخاب 36 نفر به عمل آمده‏.

ثالثاً - 86 نفر از 108 نفر مذکور در این جلسه توانسته‌اند شرکت کنند و این عده هم از طرفداران آقاى تولیت بوده‌اند و توضیحاً این که موانعى براى شرکت بقیه افراد به عمل آمده بود و باین لحاظ قادر به شرکت نبوده‌اند.

رابعاً - محل چند صندوق شعب فرعى که سابقاً در مساجد بوده است در این دوره در منازل شخصى طرفداران آقاى تولیت قرار داده و اقدام به توزیع تعرفه و اخذ رأى شده است‏.

خامساً - اسامى اعضاى شعب فرعى که قانوناً باید به استحضار عامه برسد به اطلاع مردم نرسیده.

سادساً - در نتیجه شکایت عده‌اى از مردم از طرف مقامات مربوطه اخطار می‌شود که آرای چند صندوق مورد نظر را معدوم ننمایند تا بعداً مورد رسیدگى قرار گیرد ولى انجمن به این دستور وقعى نگذاشته و اقدام به انهدام آراء می‌نماید.

خلاصه انتخابات قم در یک محیط ارعاب و وحشت و تهدید و تطمیع به عمل آمده گزارشات بازرسان مربوطه هم مؤید مراتب فوق است از طرف دیگر انجمن مرکزى که از یک عده افراد طرفدار آقاى تولیت بوده‌‌‌اند تشکیل گردیده و اوراق پرونده انتخاباتى هم نامفهوم و بر خلاف اصل قانونى تنظیم یافته است‏.

سپس اعتراضات آقاى مهندس حسیبى به استحضار آقاى تولیت رسید و آقاى تولیت اظهار داشتند با توجه و رسیدگى کامل به پرونده انتخابات کمیسیون متوجه صحت انتخابات و نمایندگى اینجانب خواهد شد پس از رسیدگى به محتویات پرونده و مستندات آقاى مهندس حسیبى کمیسیون با توجه به این موضوع که قسمتى از بیانات معترض از قبیل ایجاد ارعاب و ممانعت از ورود اشخاص به انجمن و شعب فرعى و تهدید و تطمیع صرفاً ادعا و بدون اتکا به دلیل بوده و قسمتى دیگر مبنى بر اجتماع 86 نفر از 108 نفر و تشکیل جلسات در خارج فرماندارى و نصب صندوق در محلى غیر از مسجد و سایر موارد منع قانونى نداشته بنابراین کمیسیون گزارش شماره 1 از شعبه پنجم مبنى بر صحت انتخابات شهرستان قم و نمایندگى آقاى تولیت را تأیید می‌نماید.

رئیس - آقاى دکتر بقایى‏.

دکتر بقایى - بنده فعلاً عرضى ندارم بعد از آقایان دیگر.

رئیس - در مخالفت نسبت به گزارش شعبه 3 نفر از آقایان مخالفت کردند در این مجلس اول آقاى دکتر بقایى و بعد آقاى مهندس حسیبى و بعد آقاى على زهرى اکنون که گزارش خوانده شده به موجب این مقرر من اول آقا را صدا کردم حالا فرمایشى دارید یا خیر؟

دکتر بقایى - بنده به مخالفت باقى هستم ولى اگر لازم شد اول آقاى مهندس حسیبى و بعد آقاى زهرى صحبت خواهند کرد.

رئیس - آقاى مهندس حسیبى‏

مهندس حسیبى - آقایان در نظر دارند که چندى قبل، قبل از این که مجلس تشکیل بشود حتى در اولین جلسه دولت یک نامه‌اى فرستاد و در آن نامه دولت اظهار‌نظر کرد که با توجه به نواقص قانون انتخابات من حد‌اکثر کوشش را یعنى

+++

دولت حداکثر کوشش را براى حسن جریان انتخابات به عمل آورد ولى اختیارات بسیار زیادى که ضمن قانون به انجمن نظارت داده شده و نبودن این حق براى دولت که انجمن را منحل بکند و این که انحلالش فقط مشروط به این است که باعث تعطیل انتخابات بشود انجمن‌ها از این قدرت فوق‌العاده حداکثر استفاده را کردند و یک عملیاتى کردند که از نظر انتخاباتى خیلى پسندیده و صحیح نبود و به این ترتیب بعضى از انتخابات به صورتى انجام شده که به نظر دولت آن نوع که شایسته بوده خاتمه نیافته و قضاوت این موضوع را البته به نظر مجلس در موقع طرح اعتبارنامه‌ها گذاشته است نظر به این که دولت اقدام دیگرى نمى‌توانسته بکند قضاوت نهایى با آرای آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى است و باید البته با کمال دقت مطالب را استماع بفرمایید و قضاوت وجدانى بفرمایید و البته نوعى که حقى از مردم که مالک واقعى این صندلى‌ها هستند خداى نخواسته فوت نشود عده‌اى از آقایان در خارج به ما ایراد مى‌کردند مى‌گفتند که آقایان خوب انتخابات همه جا از این سر و صداها دارد شما علت این که عده معدودى را انتخاب کرده‌اید چیست؟ اگر حقیقتاً مى‌خواهید مخالفت بکنید پس چرا با فلان و به فلان و فلان مخالفت نکردید شاید اسم بندر عباس را هم می‌آوردند (معتمد‌دماوندى - اسم تهران را هم می‌آورند؟) البته براى بنده نمى‌آوردند شاید براى شما می‌آورده‌اند (معتمد‌دماوندى - نامه آقاى جزایرى هست) (میر اشرافى- آقاى جزایرى نامه‌شان ارزشى ندارد) نخیر همه اینها داراى ارزشند و همه محترمند و آقایان باید قضاوت بفرمایند به گفتار صحیح ترتیب اثر بدهند اگر چه مربوط به تهران باشد و آن روزى که اعتبارنامه‌ها مطرح بود و ما با بعضى اعتبارنامه‌ها مخالفت کردیم این نتیجه شد معامله به مثلى انجام بشود نسبت به اعتبارنامه‌هاى تهران از جمله اعتبارنامه خود بنده مخالفت بشود (میر‌‌اشرافى - اصلاً این طور نیست معامله به مثل نشد) (زنگ رئیس)

رئیس - آقا ساکت باشید. یادداشت کنید بعد بگویید. بین‌الاثنین صحبت نکنید.

حسیبى - بنده قول می‌دهم که اگر این عمل نشده بود بنده از مجلس تقاضا می‌کردم براى این که بوى نظریات خصوصى نیاید که نسبت به اعتبارنامه بنده موافقت بفرمایند که تصویبش بماند به بعد از همه اعتبارنامه‌ها تا این که به آن وظیفه‌اى که بنده آن را وظیفه وجدانى می‌دانم عمل کرده باشم. تا این که اگر خداى نکرده حب و بغضى نشان دادیم البته پاداشش را در آخر بچشیم متاًسفانه مخالفت آقایان مانع از این تقاضاى ما شد البته الآن این مطلب در دستور هست بعد آقایان راجع به اعتبارنامه بنده هم صحبت خواهند کرد و امیدوارم که تمام آن مطالب صحیحى که خدمت آقایان تذکردادند و تمام مطالبى که در پرونده تهران هست وسیله بشود که آقایان رأى رد اعتبارنامه بنده را بدهند این اسباب بى‌نهایت خرسندى است و بنده هیچ نظرى ندارم که به اعتبارنامه‌اى مخالفت کنم و ادعا کنم که اعتبارنامه من درست است تقاضا کنم که همین طور که حالا نسبت به یک پرونده و اعتبارنامه از شما تقاضا می‌کنم دقت بفرمایید نسبت به پرونده بنده هم نهایت دقت و نهایت توجه را همه آقایان بفرمایند و وظیفه‌شان را انجام بدهند این موجب سربلندى بنده است و سربلندى مجلس است براى این که مجلس باید وظیفه وجدانى خودش را انجام بدهد (راشد - احسنت)

اما چرا با تمام اعتبارنامه‌ها مخالفت نکردم و با اعتبارنامه بعضى از آقایان مخالفت کردم علت آن خیلى ساده است حدود وظیفه انسان در حدود اطلاعاتش است اطلاعات انسان هم تابع این است که این گردش چرخ او را در کدام کمیسیون و یا کدام شعبه انداخته است چرخ گشته بنده را در شعبه پنجم گذارده و فلان اعتبارنامه در اختیار بنده نبوده چرخ گشته اعتبارنامه قم مال جناب آقاى تولیت و اعتبارنامه جناب آقاى حاج رضا رفیع در آن شعبه بود والا هیچ نظر خصوصى نیست و علت مطلب هم همین اتفاق است و چیز دیگرى نیست و من تقاضا می‌کنم که آقایان با این ترتیب عرایض مرا مورد توجه قرار دهند و قول وجدانى و شرف می‌دهم که هیچ غرض و مرضى در این مورد دخا‌لت نداشته و ندارد. اول انتخابات قم با تعیین 158 نفر شروع می‌شود سه نفر کاندید بوده‌اند تعیین‌کنند‌گان 108 به طور مساوى از بین سه لیستى که سه کاندید انتخاباتى داده‌اند انتخابات شده البته نسبت به این اعتراضاتى هست که می‌گویند که نخیر این طور نشده است و طرز عمل این نبود و یک عملى که بنده اسمش را شاید بتوانم بگذارم مانور مى‌کنند و نتیجه این می‌شود که عملاً عده‌اى از طرفداران یکى از کاندیداها در موقع حساس از حضور در جلسات و شرکت در انتخابات 36 نفر محروم می‌شوند نه تنها از شرکت در انتخابات 36 نفر محروم مى‌شوند بلکه اسامى آنها هم از بین اسامى که نباید به قرعه انتخاب بشود حذف مى‌شود البته مدارکى در پرونده هست اگر آقایان خواسته باشند ارائه می‌دهم و مطابق پرونده عده‌اى اشخاص یعنى این 108 نفر را در فرماندارى دعوت کردند صبح ساعت ده دعوت کرده‌اند براى 3 بعد از ظهر عده‌اى مدعى هستند و چیزهایى امضا کرده‌اند که این دعوت‌نامه به دست آنها نرسیده است عده‌اى از این 108 نفر ادعا کرده‌اند که ما در داخل فرماندارى محبوس ماندیم و نگذاشتند ما بیرون بیاییم عده‌اى دیگر امضا کرده‌اند که ما وقتى ساعت سه به فرماندارى آمدیم قواى انتظامى مانع ورود ما شدند و بیرون آمدیم برگشتیم سرکارمان و هیچکس هم به آنها اطلاع نداد که فرماندار رفته است در مهمانخانه ارم خلاصه 108 نفر که باید در فرماندارى یعنى در محل عمومى اصولاً باید دعوت بشود و در محل دعوت تشکیل انجمن بدهد و 36 نفر را انتخاب بکند آقاى فرماندار آقاى صاحب قلم در اثر آمدن یک صد نفر اشخاص محترم که آنها البته با عبارات زشت‌تر از اینها یاد مى‌کنند فوراً گرفتار مرض قلبى می‌شوند بفرموده جناب آقاى تولیت که در یک توضیح شفاهى به خود بنده فرمودند آقاى فرماندار حتى تا 8 روز بعد مریض بوده است و در مهمانخانه ارم که با قواى انتظامى محاصره شده و از عبور و مرور حتى مشتریان کافه و مهمانخانه جلوگیرى می‌کنند و مأمور دادستانى هم نمی‌تواند آنجا برود چون قواى انتظامى به او اجازه نداده‌اند خلاصه فرماندار در یک همچو محلى که خانه‌اش بوده است در یکى از اطاق‌هاى هتل منزل داشته است در سالن عمومى در دو سه ساعت بعد جلسه تشکیل می‌دهد 86 نفر حاضر می‌شوند این 86 نفر آقایان یکى دو نفرشان از دسته‌اى بوده‌اند که کاندید مخالف است یعنى کاندید دومى است و ایرادشان در این است که چرا این جلسه در این محل تشکیل شده و صورت مجلس هم خوشبختانه در این مملکت تهیه‌اش خیلى آسان است صورت مجلس هم هست در پرونده و تمام آقایان اعتراض کردند که نخیر آقا باید حتماً همین امروز انجمن تشکیل بشود براى انتخاب 36 نفر و چون آنها تقاضا کردند با اصرار بنا‌براین ما مجبور شدیم برویم در مهمانخانه ارم و این جلسه را در آنجا تشکیل بدهیم با این که این دعوت در فرماندارى بوده و در فرماندارى هم عده‌اى بوده‌اند و این که ادعا می‌کنند که فرماندار را تهدید به قتل کرده‌اند این مطلب حقیقت ندارد کما این که در گزارش خود فرماندار و در صورت مجلس هم اشاره‌اى به این مطلب نشده عده‌اى آمدند گفتند که ما نمی‌گذاریم و نباید انتخاب بشود آقاى فرماندار دچار طپش قلب شدند رفتند در مهمانخانه ارم و دیگران این قدر عاشق انجام این وظیفه به سرعت بودند که فوراً رفتند در مهمانخانه ارم جمع شدند و انتخابات انجام شد البته اگر رفته بودند به مهمانخانه و اقلاً اسم 108 نفر را یک دست مى‌نوشتند و کنترل می‌شد می‌ریختند توى صندوق و 36 نفر را بیرون مى‌آوردند اشکالى البته نداشت ولى می‌رود آنجا به هر کسى یک کاغذ می‌دهد به خود اشخاص و خود اشخاص اسامى خودشان را مى‌نوشتند بنابراین غیر از 86 نفر نمی‌توانستند بیایند آنهایى که نمی‌توانستند در قرعه نبوده‌اند و ظواهر در این مورد به نتوانستن آمدن و عدم اطلاع بیشتر حکایت می‌کند از 86 نفر 36 نفر را انتخاب کردند ا لبته با این حسابى که شده طرفداران سایر کاندیدها به اصطلاح نتوانستند حاضر بشوند بیایند آنجا و رأیى که داده شد از 36 نفر به استثنای یک نفر که مورد قبول طرفین است بقیه صد در صد به نفع آقاى تولیت است 36 نفر چند روز بعد هیئت رئیسه خود را انتخاب می‌کند و تصمیم به 12 شعبه می‌گیرند و هفت شعبه در قم و پنج شعبه در اطراف در نظر می‌گیرند و تمام اعضاى انجمن‌هاى فرعى را به همین عده انجمن اصلى 9 نفر انتخاب می‌کنند و وقتى که کاندید مخالف یعنى‏ طرف می‌پرسد که آقا خواهشمند است اسم اعضاى انجمن خارج را هم به ما اطلاع بدهید می‌گویند که آقا به هرکسى که نامه بنویسد ما نمی‌توانیم نامه بنویسیم و اطلاع بدهیم شما خودتان بروید در محل و اطلاع حاصل کنید و حال آن که البته همیشه باید انجمن اسامى اعضایش را که معین می‌کند در محل کار خودش اقلاً براى اطلاع اشخاص اعلان بکند که محتاج جواب دادن یکى نباشد و محتاج به نامه‌نگارى جهت اشخاص نباشد و در عین حال به اطلاع عموم افراد رسیده باشد پس اسامى اعضای انجمن‌هاى فرعى را به اطلاع عموم اصولاً رسانیده است بعد نکته‌اى که هست این است که محل صندوق‌ها معین مى‌شود مى‌آیند استناد مى‌کنند به یک نامه وزارت کشور که می‌گوید حتى‌الامکان از تشکیل شعب در مساجد خوددارى کنید براى این که مسجد محل عبادت مردم است این دستورى بوده که در دو سه سال پیش داده شده در موارد دیگرى به همین جهت انجمن‌هاى فرعى را در مساجد نمی‌گذارند اما در همان دستور وزارت کشور نوشته شده در محل‌هاى عمومى تشکیل بدهید ولى 6 صندوق و یا اگر من اشتباه می‌کنم مسلماً 5 صندوق از هفت صندوق شهر را در خانه اشخاص قرار می‌دهند که عده‌اى از این خانه‌ها مال شخص آقاى تولیت است و عده‌اى هم مال دوستان ایشان است. دوستان ایشان که عرض مى‌کنم براى این است که در اغلب این تلگرافاتى که شده امضاى آن آقاى محترم صاحبخانه هم هست. به هر حال به این ترتیب انجمن‌هاى فرعى را تشکیل می‌دهند و صندوق ها در خانه اشخاص گذاشته می‌شود و وقتى که شما به صورت آرای مأخوذه نگاه کنید مى‌بینید که در صندوق‌هایى که در خانه‌ها گذاشته شده است به نسبت زیادى به سایر جاها آرامش زیادتر بوده است و البته این صندوق‌ها تحت نظارت آن کاندید مخالف نبود کاندید طرف تقاضا می‌کند که به او اجازه بدهند که یک نفر پاى هر صندوق حاضر بشود و بخوابد ولى البته به 12 نفر اجازه می‌دهند براى 12 محل و بعد هم که 36 نفر را

+++

موافقت مى‌کنند ما مى‌بینیم و عملاً محرز است براى بنده محرز و مسلم است اجازه نمی‌دهند که مخالف‌شان بیایند و کنترل بکنند و نه این که بیایند مخصوصاً پاى صندوق‌ها شب‌ها بخوابند و اجازه شرکت به آنها داده نشده این وضع انتخابات است از نقطه‌نظر شکل خارجى اما دولت چه وظیفه‌اى دارد دولت وظیفه‌اش این است که وقتى مردم شکایت مى‌کنند یک مشت بازرس مى‌فرستند بازرس‌ها فرستاده مى‌شوند بازرس‌ها عبارت هستند از آقاى دارا و آقاى آزاد و آقاى خواجوى که معاونت وزارت کشور را داشته و به تقاضاى خصوصى جناب نریمان هم براى بازرسى تشریف می‌برند بعد از این که دادستان محل هم ا‌لبته به عنوان رؤساى ادارات در این جلسه شرکت داشته شکایت‌هایى هم بعد به او شده که بعضى از صندوق‌ها را خواسته است که کنترل کند و متوقف کند صورت آراء و تعداد آرای غیره را ببیند اجازه به او نمی‌دهند حق هم طبق قانون همین است و اعضا به گرفتن رأى ادامه مى‌دهند ولى پس از این که آراء خوانده مى‌شود و شکایت به وزارت کشور فرستاده مى‌شود وزارت کشور 7 روز قبل از آخر انتخابات و اعلان انجمن می‌نویسد به انجمن که تقاضا می‌کنم شما آراء را حفظ کنید براى کنترل چون بعداً می‌خواهیم بازرسى کنیم چون نسبت به انتخابات و طرز آراء شکایاتى شده در جواب وزارت کشور مى‌نویسد که آقا این لازم نیست این از وظایف ما است کنترل کردیم و این حرف‌ها نیست ما نگه نخواهیم داشت مجدداً وزارت کشور روزهاى آخر به انجمن تلگراف می‌کند و گویا دستور می‌دهد می‌گوید خواهش می‌کنم چون آراء مورد اعتراض واقع شده است شما حفظ کنید تا بعد بتوانیم کنترل کنیم انجمن به اتکای ماده قانونى که بدون قید مدت مى‌گوید آراء باید منهدم بشود سوخته بشود به اتکای این ماده قانون که درش تاریخ زمان ذکر نشده خودش موظف می‌داند بر حسب ظاهر که بلا‌فاصله همه آراء را بسوزاند البته آقایان این خودش یکى از عوامل است که نشان می‌دهد یعنى ذهن انسان را هدایت مى‌کند به این که در این انتخابات خدشه‌اى بوده است والا چه اشکالى داست یک هفته آراء را نگاه مى‌داشت کنترل مى‌شد و بعد هم می‌سوخت آن وقت نه از قانون انحرافى حاصل شده بود نه آن شبهه‌اى که در بنده الان متاًسفانه ایجاد شده، در بسیارى از مردم هم ایجاد شده، این شبهه وجود نداشت ولى انجمن اعتنا به این گفته و این درخواست و این خواهش و این امر و آن دستور دادستانى به هیچ کدام توجه نکرده و آراء را بلافاصله سوزانده است مطلب دیگر که باید عرض کنم در بازرسان به اصطلاح یک تفکیکى ایجاد شده آقاى دادار همیشه جانب‌دارى کرده و مى‌گوید تمام جریان‌ها درست و خوبست. آقاى آزاد به استناد قسمتى از گزارش ایشان که مستند به حضور جناب آقاى نریمان است نسبت به انتخابات ایرادهاى متعدد مى‌گیرد ایرادها از هر قبیل است اولا مدارکى که در پرونده ارائه شده این است که مثلاً با یک شناسنامه پنج دقیقه رأى داده شده البته ممکن است بگویند یک شناسنامه دو دفعه رأى داده شده است ممکن است دو تا شناسنامه داشته ولى چون هیچ کس معمولاً بیش از دو تا شناسنامه ندارد پس اگر یک کسى با یک شناسنامه پنج مرتبه رأى بدهد معلوم مى‌شود که اقلاً یک مرتبه یا دو مرتبه شناسنامه‌اى که ارائه داده مهر انجمن نخورده است چرا انجمن مهر نزده است؟ آیا انجمن باید این جور عمل کند؟ مگر ما نمى‌خواهیم که از آرای متعدد یک فرد جلو‌گیرى کنیم چرا باید در پرونده با مدرک ارائه داده شود که پنج شناسنامه به اسم یک شخص نشان داده شود که در دو صندوق رأى داده و حال آن که یا باید این انجمن یا آن انجمن مهر کند پس مهر نمی‌کرده‌اند یعنى تمام وسایل و سهولت‌ها براى اشخاصى که وجهه طرفدارى داشته انجمن فراهم مى‌آورده است و نسبت به اشخاصى که مخالف بودند تسهیلات فراهم نمى‌شده سهل است اشکالات هم در کارشان ایجاد مى‌شود شکایات بسیار زیادى در پرونده هست از اشخاص محترم و اشخاص عادى که آنها هم به عقیده بنده محترم‌اند و آنها معمولاً راستگو‌ترین اشخاص هستند هر قدر فقیرترند راستگو‌تر هستند به ا‌مضاى این اشخاص اینجا اوراقى هست که باز مى‌گویند ما می‌خواستیم رأى بدهیم ما را اذیت کردند نگذاشتند ما را بیرون کردند در خارج حوزه‌ها اشخاصى بودند که نمى‌گذاشتند کسانى که جنبه طرفدارى ندارند رأى بدهند اینها هم به حداکثر در این پرونده وجود دارد آقاى آزاد خلاصه به تمام این مراحل استناد مى‌کند و ضمناً آقاى آزاد مى‌گوید که در حضور جناب آقاى نریمان بود که اشخاصى آمده بودند رأى داده بودند و داشتند می‌رفتند بیرون ما از ایشان پرسیدیم و تحقیق کردیم اسم‌شان چیست نه اسمش، نه عنوانش، نه پدر و مادرش، هیچ چیزش با شناسنامه تطبیق نمی‌کرد و این شخص رأى داده بود، چرا باید این تسهیلات از طرف انجمن فراهم بشود؟ انجمنى که مى‌گویند اشخاص محلى انتخاب بشوند انجمن فرعى در محل باشد براى شناسایى است اگر اینها می‌شناختند چطور شده است که رأ‌ى می‌گرفتند و دقت نمی‌کردند و اول اسمش را نمى‌پرسیدند خلاصه سهل‌انگارى در درجه اول به طور مسلم وجود دارد بدون هیچ تردیدى تعدادش یکى دو مورد نیست شاید در بیست سى چهل مورد است که بعضى‌ها در پنج مرتبه رأى دادند عده‌اى دو مرتبه و یکى دو تا در چهار مرتبه. این مراحل در پرونده هست آقاى آزاد خلاصه در موارد دیگرى اشاره می‌کند که اشخاص مى‌آمدند رأى بدهند موقعى هم که آقاى نریمان تشریف داشتند وقتى که ما تحقیق کردیم دیدیم که آن شخص یا سنش کم است یا شناسنامه‌اش پانزده شانزده ساله است و خودش سى ساله است اسم هم تطبیق نمی‌کند، 51 تعرفه را باطل کردند خلاصه این است نه اسم اعضاى انجمن‌هاى فرعى را به اطلاع مردم رسانیده‌اند و حقاً باید به اطلاع برسانند و درجلسه انجمن اعلان بکنند و حتى این کار را هم نکرده‌اند خلاصه کوتاهى و عدم توجه کرده‌اند یعنى دوستانشان نادان بوده‌اند که وسیله به دست طرف داده‌اند، آقاى خواجوى هم که به عنوان بازرس تشریف برده بودند از ایشان گزارش به هیچ‌وجه در پرونده وجود ندارد بنده ایشان را ملاقات کردم و از ایشان خواهش کردم ایشان آمدند اظهارات و جریاناتى را که آقاى آزاد گفته بودند تأیید کردند از جناب آقاى نریمان هم خواهش کردم که آنجا تشریف برده‌اند و آقاى آزاد هم اشاره کردند نظریه عمومی‌شان را راجع به انتخابات آنجا ایشان به بنده چیزى نفرمودند ولى آیت‌الله کاشانى صحبتى که با ایشان کردند به بنده فرمودند، فرمودند که نظرشان این بوده که انتخابات آنجا صورت خوشى نداشته و این حرفهایى که زده می‌شود کم و بیش صحت داشته است البته گزارش کتبى نه از آقاى نریمان و نه از آقاى خواجوى در پرونده وجود ندارد و یک مطلب هم این است که آقاى خواجوى می‌گوید که من نظریاتم را در شوراى عالى انتخابات دادم شوراى عالى انتخابات هم بنده نمی‌خواهم بگویم که نظرى داشته این را آقایان بدانند من در عرایضى که اینجا می‌کنم هرگز نظرى به اشخاص نیست بنده حقایقى که وجود دارد عرض می‌کنم قضاوت هم باشماست البته طبق پرونده آقاى خواجوى نامه‌اى می‌نویسند به شوراى عالى انتخابات که نسبت به این مورد اظهار‌نظر بکنند شوراى عالى انتخابات استناد به یک نامه‌اى که وزارت کشور نوشته می‌کند و می‌گوید چون شما نظرتان را اظهار نکرده‌اید ما نمى‌توانیم اظهار‌نظر بکنیم این هم طرز رسیدگى به شکایات و دعاوى مردم و گزارش آقاى خواجوى است به هیئت شوراى عالى انتخابات یعنى عملاً نه به شکایات مردم توجه واقعى و جدى می‌شود و تنها توجهى که می‌شود این است که آقا این صندوق‌ها را حفظ بکنید پدرام دادستان هم نسبت به آن صندوق ایراد کرده اگر دولت حق ندارد بگوید یک نفر دادستان حق داشته است بگوید پس بنا‌براین اظهارات وزارت کشور متکى به یک دلیلى بوده که آراء را نگاه دارد با وجود این یعنى با وجود نامه وزارت کشور براى دفعه دوم آقایان مى‌نویسند اگر می‌خواهید یک کسى بفرستید حالا کنترل بکنند و البته این نامه هم وقتى می‌رود که آراء را سوزانده بودند و تمام شده بود خلاصه به نظر بنده این طور می‌آید این وظیفه وجدانى است که به آقایان بگویم یک روزى هم با آقاى تولیت صحبت کردیم دوستانه البته این دوستیمان هم سر جاى خودش هست اینها هیچ کدام با هم ارتباط ندارند این یک وظیفه‌ایست که من معتقدم به آن و این وظیفه ملى است و دفاع از حق مردم است هیچ نظر خصوصى با هیچ کس ندارم و خدا نکند که هیچ روزى هم داشته باشم براى این که اگر نظر خصوصى پیش بیاید وظیفه انجامش مشکل خواهد شد اینجا بنده وظیفه اى دارم که معتقدم باید انجام دهم ایشان خودشان این را می‌دانند کما این که به کرات خودشان به من گفته‌اند نسبت به شما هیچ تأثر و تأسفى ندارم می‌دانم شما روى عقیده‌تان می‌گویید و چون من عقیده‌ام متکى به پرونده است و در پرونده هم ممکن است یک جریاناتى باشد که اساسى نباشد البته قضاوت آن را به آقایان واگذار می‌کنم و نمی‌خواهم سوء استفاده بکنم و وقت مجلس را زیاد بگیرم زیاد که ا لبته بود بیش از این نمی‌خواهم تصدیع آقایان را فراهم بیاورم آقایان انتخابات و قانون انتخابات براى این ساخته شده است که مردم به طور آزاد و حقیقى آرای خودشان را در صندوق‌ها بریزند و هر کس مى‌آید اینجا نماینده مردم باشد و از حقوق مردم دفاع بکند اگر قانون انتخابات بد به کار برده شد اگر قانون انتخابات وسیله شد یعنى طرز عمل وسیله شد که تهدید و تطمیع در کار باشد و بنده این مورد را در حضور آقایان تأکید می‌کنم که آنچه از پرونده مستفاد می‌شود تهدید در کار بوده و نسبت به تطمیع مدرکى نیست ولى نسبت به تهدید این به تواتر رسیده است تواتر خودش یکى از دلایل است البته کسى که کسى را تهدید می‌کند این نمی‌رود سند درست بکند بدهد دستش ولى وقتى زد به گوشش تا زد آن تهدید معلوم می‌شود که از این اتفاقات هم افتاده پرونده در دادستانى قم هست، در دادسراى قم هست که همیشه شاکیان به آن پرونده‌ها استناد می‌کنند امر مسلم این است که در ابتدا از طرف طرفداران جناب آقاى تولیت نسبت به کاندید طرف خشونت می‌شود بد‌رفتارى می‌شود و این مطلب در اغلب گزارش‌هاى فرماندارى و شهربانى منعکس است یعنى آن مقاماتى که صلاحیت این عمل را دارند ولى وقتى جریان هى می‌گذرد به بهانه این که اینها تند صحبت می‌کنند به بهانه این که این اشخاص کلمات سخت به کار می‌برند اینها می‌خواهند ایجاد بلوا و آشوب بکنند و حال آن که عملاً دیده شده ایجاد بلوا و آشوب نشد به این عنوان رفته رفته حلقه را به طرفداران کاندید مخالف تنگ می‌کنند عوامل دولتى هم

+++

تمام کوشش خودشان را می‌کنند و به طور وضوح در پرونده دیده می‌شود در این امر متمرکز می‌کنند خلاصه این که عملاً طبق پرونده براى اشخاص عادى و مخالف مجال دادن رأى عملاً باقى نمی‌ماند این بوده شرایط انتخابات قم بنده نمی‌گویم که اگر آزادى به معناى واقعى حفظ می‌شد ایشان انتخاب نمی‌شدند ابداً بنده این را عرض نمی‌کنم ولى می‌گویم که آزادى نبوده است و مسلماً مردم را می‌ترسانیده‌اند تلگرافاتى هم در این زمینه شده ا‌لبته بنده آن تلگرافات را نمی‌خواهم به عرض آقایان برسانم ولى تلگرافاتى که به طرفدارى جناب آقاى تولیت اخیراً مخابره شده کتابچه خوبى را تشکیل می‌دهد بنده به ایشان مجال نمى‌دهم که اشاره بکنند خودم اشاره می‌کنم این تلگرافات در حدود 120 امضا دارد و البته بسیاى از امضا‌ها غالباً مکرر است ولى خوب مانعى ندارد در اکثر این تلگرافات نوشته شده و من به این افتخار مى‌کنم و دلم هم مى‌خواهد که به اطلاع همه مردم برسانم که ما چه مردمان پست و رذلى هستیم اهالى قم در این تلگرافات مى‌نویسند حسیبى‌ها و زهرى‌ها و بقایى‌ها معلوم‌الحال براى خودنمایى و خود‌پسندى با نماینده ملى ما و چنین و چنان مخالفت مى‌کنند ا‌لبته این تلگرافات امضاهایى هم پایش هست ا‌لبته این تلگرافات حجمش هم خیلى زیاد است و اتفاقاً باید گفت که تلگراف‌کنندگان هم خیلى پولدار بوده‌اند (خنده نمایندگان) بسیار بسیار پول‌دار، بنده نامه دیگرى دیشب دریافت کردم این را مجبورم اشاره بکنم که در آن نوشته‌اند که این روزها جمع‌آورى امضا بر له آقاى تولیت این نامه از طرف اصناف و پیشه‌وران نوشته شده با امضا مسئولش و با کاغذ مارک‌دار است و امضا دارد این را هم من وظیفه داشتم به موجب نامه‌اى که امضاى خوانا دارد به عرض آقایان برسانم البته تلگرافات بر له ایشان زیاد است تلگرافات علیه ایشان هم زیاد است و ا‌لبته قضاوت نهایى با آقایان است ولى یادتان نرود که تهدید و ترسانیدن مسلماً در کار بوده و عده زیادى از صندوق‌ها در منازلى بوده است که اگر تعویض نکرده‌اند، من نمی‌گویم تعویض کرده‌اند ولى مخالفین می‌گویند کرده‌اند تمام وسائل تبدیل و تعویض آراء در آنجا فراهم بوده است این را هم باید عرض کنم آقاى فقیهى یا آقاى فقیه‌زاده که یکى از محترمین مجلس هستند که رئیس انجمن بوده‌اند ایشان در حدود 700- 800 تا رأى داشته‌اند در صورتی‌ که ایشان ابداً کاندید نبودند خوب البته این فانتزی‌ها همیشه بوده و یک اشخاصى می‌خواهند براى این که کسى خوشش بیاید رأى می‌دهند مى‌آیند علایمى مى‌گذارند که این طور رأى می‌دهند ولى آقاى رضوى که کاندید بوده است 500 رأى داشته است این مطلب عقلاً و منطقاً به نظر بنده غیر منطقى مى‌آید و مطلب دیگرى که می‌خواستم اینجا عرض کنم این است که در پرونده قم جزییات آرای شعبه‌هاى مختلف به هیچ‌‌وجه منعکس نیست یک صورت مجلس کرده‌اند در آخر سر و تعداد آراء را به طور کل و به طور جمع گفته‌اند این قدر فلانى، ابن قدر فلانى، این قدر فلانى داشت و صورت مجلس‌هاى انجمن‌هاى فرعى نیست و بنابراین این مطالب همه یک حالت شک و تردیدى براى انسان ایجاد می‌کند و بر له آن کسانى است که مدعى هستند انتخابات آنجا با آزادى انجام نشده و ا‌لبته بنده تمام پرونده را خواندم اگر آقایان ورق زده‌اید بنده تمام را خوانده‌ام بدانید که فشار زیادى در کار بوده است (ناصر ذوالفقارى - از طرف کى؟) از طرفداران جناب آقاى تولیت و بنده حضور ایشان عرض کردم که شما دوستان نادانى داشته‌اید اگر دوستان دانا داشتید شما ممکن بود که انتخاب شده بودید و پرونده هم شسته و رفته بود البته این اثرى است که پرونده در کار گذاشته که فشار در کار بوده است و حداکثر ارعاب از طرف دسته‌جات مختلف و دسته‌هاى دولتى به عنوان حفظ نظم در جلوى هر صندوقى وجود داشته است و مشابهش را ما در انتخابات تهران دیده‌ایم که چطور عمل می‌کنند و همین طور در قم است که به نظر بنده به هیچ‌وجه شایسته نیست البته باید این نکته را اضافه بکنم که بین پرونده‌هایى که بنده افتخار یا سرشکستگى مخالفت با آنها را داشته‌ام این پرونده نسبت به سایرین خوب بوده این پرونده‌اى که خصوصیاتش را عرض کردم یکى از پرونده‌هاى خوب بین این چهار پنج تا بوده است و ا‌لبته بسته به قضاوت نهایى آقایان محترم است و بنده بیش از این عرضى ندارم.

رئیس - آقاى تولیت‏.

تولیت - با این که کوچک‌ترین دلیلى بر خدشه اعتبارنامه بنده اظهار نفرمودند و على‌الاصول احتیاجى به دفاع ندارم ولى ممکن است برخى از آقایان محترم که در این دوره افتخار همکارى با ایشان را پیدا کرده‌ام اطلاع کامل از موقعیت محلى اینجانب نداشته باشند و خود آقاى معترض محترم هم از سکوتم سوء استفاده بفرمایند جریان انتخابات دوره هفدهم را تلخیصاً به عرض می‌رسانم.

در موقع قرعه‌کشى براى انتخاب فرمانداران قرعه فرماندارى قم به نام آقاى دکتر سجادى فرماندار ملایر اصابت مى‌کند آقایان به توهم این که ایشان برادر زاده آقاى خاکباز و معظم‌له نیز از دوستان بنده است به عذر این که خانم دکتر سجادى اروپایى است قرعه را کان لم یکن فرض کرده در دفعه دوم قرعه به نام آقاى صاحب قلم اصابت و ابلاغ فرماندارى قم به نام ایشان صادر مى‌شود.

اگر عرض کنم در تمام مدت عمر یک مرتبه هم دکتر صاحب قلم را ندیده و با او جلیس نبوده‌ام بر خلاف نگفته‌ام‏

این تعویض قرعه دکتر سجادى و تجدید آن و تعیین دکتر صاحب قلم صرفاً روى دستور یک فرد برجسته که در حکومت فوق‌العاده مؤثر است و یا به قول آقاى دکتر مصدق مافوق دولت است براى جلوگیرى از انتخاب من بود چنین فرماندارى به قم اعزام و دستورات تهدید‌آمیز حضورى و تلفنى براى جلوگیرى از انتخاب بنده به او داده شد خلاصه ایشان وارد قم شده و در مهمانخانه ارم منزل نمودند با این که مقررات ابداعى از لحاظ قانون ارزشى ندارد دکتر صاحب قلم کلیه آنها را با نهایت شدت اجرا کرده و با مطالعه و مصاحبه عده که براى مخالفت با بنده از مرکز تقویت شده بودند و جلسات عدیده با رؤساى دوایر شهر یک صد و هشت نفر اشخاصى را با قید این که در ادوار گذشته شرکت در انجمن انتخابات نداشته و از اعضاى انجمن شهر نباشند و در دوایر دولتى هم مستخدم نباشند و حتى از فامیل تولیت کسى دعوت نشود با تمام این قیود آقاى فرماندار شخصاً این صورت را به دادسراى شهرستان برده و پس از احراز عدم سوء سابقه آنها را دعوت کردند.

آقایان نمایندگان محترم بر خلاف عقیده و رویه خانوادگى ناچارم با نهایت اکراه از خودم حرف بزنم و عرض کنم اگر در قم مخالفین بسیج شده بنده بخواهند یک صد و هشت نفر هزار و هشتاد نفر یا یک عشر آن هیجده نفر براى هر کارى دعوت شوند نه دهم آن از طرفداران و موافقین من بوده و محال است بتوان اثرات چهار صد ساله خانواده‌اى را که همیشه مایه سربلندى قم بوده از بین برد آقایان من به قم شناخته نمی‌شوم بلکه چون قم مدفن مقدس دختر پیغمبر است و چندین قرن افتخار نوکرى و خاکسارى آن استان را داشته و دارم همیشه با عزت و سربلندى زندگى نموده‌ام‏.

بنابراین کوچک‌ترین دخالتى در اعمال فرماندار نداشته و کم‌‌ترین توجهى به عملیات مخالفین شناخته شده خود نکرده و نمی‌کنم و حتى براى رضایت و خشنودى همان فرد برجسته (قنات‌آبادى - این فرد برجسته را نام ببرید) عرض می‌کنم آقاى مهران شهردار تهران به نیابت خود یکى از مأمورین شهردارى تهران را که در نطق و خطابه و ارعاب اخافه مردم کاملاً تربیت شده بود به معیت عده‌اى به قم اعزام و این موضوع را به هیچ مقامى شکایت ننموده‌ام.

آقایان محترم من شرم دارم بگویم این عده تازه وارد غیر قمى در شهرستانی که مرکز روحانیت عالم تشیع است در کنار مرقد مطهر دختر موسى ابن جعفر چه کرده‌اند و چه گفتند در هر حال چون شنیدن اعمال این دسته که از رشت و تهران براى اهانت به شخصیت‌هاى مذهبى و ملى هم اجیر و به آنجا فرستاده بودند موجب تأثر اکثریت آقایان است از ذکرش خوددارى می‌کنم و اگر آقاى معترض روى اصول و حفظ قانون و آزادى به اعتبارنامه بنده اعتراض مى‌کرد متأسف نبودم تمام عوامل دولتى که در انتخابات حضور داشتند با منتهاى شدت براى جلوگیرى از موقعیت من تلاش کردند ولى چون با اتکاى به خداوند متعال و پشتیبانى مردم شریف و نجیب قم امیدوار بودم کوچک‌ترین تزلزل و دغدغه خاطرى به خود راه نداده و با مبارزه با عوامل فساد موفق گشته و به اعتراضات خالى از حقیقت نماینده محترم جواب عرض می‌کنم جاى تأسف است که چون محل انجمن‌هاى فرعى را در مساجد یا مدارس قرار ندادند موجب بطلان انتخابات فرض نمایند؟ آقاى محترم بر خلاف آنچه شما تصور می‌فرمایید در تمام مساجد قم صبح - ظهر - عصر - مغرب - عشا به نوبت چند امام جماعت برپا می‌کنند چگونه ممکن است به ائمه جماعت یا مردم مذهبى قم گفت براى تشریفات انتخابات چند روزى جماعت را تعطیل کنند (قنات‌آبادى - در دوره‌هاى پیش هم نماز جماعت می‌خواندند) (معتمد‌دماوندى - اگر بنا شود حرف بزنید شروع می‌شود)

رئیس - آقایان خواهش می‌کنم مباحثه بین‌الاثنین نفرمایید یادداشت بفرمایید بعد بفرمایید.

تولیت - این اعتراضات ناشى از عدم اطلاع به مبانى دینى و مذهبى است و تا حال سابقه ندارد در هیچ دوره انجمن اصلى یا فرعى در مسجد یا مدرسه تشکیل شده و از نماز جماعت یا درس و مباحثه طلاب علوم دینى جلوگیرى کرده باشند تصور می‌کنم علیل بودن این اعتراضات نزد آقایان محترم محرز بوده و احتیاج به عرض دیگرى نباشد این که فرمودند تشکیل انجمن در فرماندارى نبوده و در منزل مسکونى فرماندار انجام گشته اولاً این عمل مخالف قانون نبوده و ثانیاً علاوه بر کسالت فرماندار چون دعوت 108 نفر در قم چند روز پس از واقعه زابل بود و این دسته که از تهران براى حمایت از کاندیداى مورد‌نظر آمده بودند فرماندار را به سرنوشت فرماندار زابل تهدید نموده بودند اگر فرماندار مرعوب گردیده موجب خدشه در امر انتخابات نبوده است (مهندس حسیبى - این در صورت مجلس نیست) (ناصر ذوالفقارى - مال آقاى نریمان در صورت مجلس است) (زنگ رئیس) و اگر کلیه 108 نفر در محل معهود

+++

حاضر نشده علت همان تهدیداتى بوده که طرفداران کاندیداى مورد‌نظر از آنها کرده و جرئت حضور در جلسه از آنها سلب گردیده من به خود حق می‌دهم که از جناب آقاى نریمان گله کنم زیرا ایشان بازرس شخص نخست‌وزیر بوده و به رأى‌العین مشاهده فرمودند که دسته دوم چاقوکشان که اینجانب به وزارت کشور و دادستان دیوان کشور اعزام آنان را اطلاع دادم با عربده زنده باد فلان و مرده باد تولیت وارد قم شدند و حتى چند نفر از آنها که در تهران هم معروف بودند آقاى نریمان شناخته و با شکایت اهالى تهران جریان تلفنى اطلاع دادند و سر‌دسته آن جمعیت از تهران احضار شد (من فعلاً مایل نیستم عرض کنم آقاى نریمان با چه مقامى تلفنى صحبت فرمودند و آن شخص احضار شد)

بنابراین حق این بود لااقل جناب آقاى نریمان این جریانات را به آقاى معترض فرموده باشند چرا و به چه ملاحظه نفرمودند نمى‌دانم.

رئیس شهربانى هم که نتوانست از پیشرفت طرفداران بنده جلوگیرى نماید مانع شد از این که مردم صلوات بفرستند رئیس آگاهى را چند مرتبه نزد من فرستاد و تقاضا نمود که به مردم بگویید از صلوات فرستادن خوددارى نمایند معذلک خیلى جاى تعجب است که می‌گویند مأمورین دولت از من طرفدارى نمودند.

علاوه بر آنچه عرض شد در رأس انجمن یک شخصیت روحانى یعنى حضرت حجت‌الاسلام آقاى سید مرتضى فقیه که مستغنى از توصیف می‌باشند قرار گرفته و اغلب آقایان روحانى که در مجلس حضور دارند مخصوصاً آقایان نمایندگان محترم قزوین که در حیات مرحوم آیت‌الله آقاى حاج شیخ عبدالکریم در حوزه علمیه قم بودند به تقوى و درستى ایشان آشنایى کامل دارند و با نظارتی که معظم‌له در تمام حوزه‌هاى فرعى داشتند توهم کوچک‌ترین تخلفى در بین نبوده و تصور می‌کنم شخص آقاى معترض هم اگر بخواهند از انصاف خارج نشوند تصدیق می‌فرمایند که اعتراض ایشان منطقى نیست‏.

آقایان محترم بنده عرایضى دارم که جهات دینى و مصالح کشور اجازه اظهار آن را فعلاً نمی‌دهد انشاء‌الله در موقع مقتضى عرض خواهم کرد فعلاً عرض دیگرى ندارم.‏

بدیهى است که قضاوت نهایى منوط به وجدان پاک نمایندگان محترم می‌باشد بنده تمنى می‌کنم که آقایان موافقت بفرمایند بقیه دفاعم را آقاى فرامرزى بفرمایند.

رئیس - وقت نیست‏.

نمایندگان - اجازه بفرمایید تمام کنند وقت هست‏.

رئیس - چون یک ساعت وقت مى‌خواهند.

ناصر ذوالفقارى - پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شد.

خسرو قشقایى (مخبر کمیسیون تحقیق) - بنده اجازه می‌خواهم‏.

عبدالرحمن فرامرزى - بنده دفاع جداگانه‌اى نمی‌کنم در واقع دنباله دفاع ایشان است که می‌کنم و دو دفاع نیست.

رئیس - اگر وقت باشد بنده حرفى ندارم.

نمایندگان - وقت هست آقاى رئیس.

رئیس - بفرمایید آقاى خسرو قشقایى.

عبدالرحمن فرامرزى - من هم با پیشنهاد کفایت مذاکرات مخالف هستم.

خسرو قشقایى (مخبر کمیسیون تحقیق) - بنده می‌خواستم قبلاً خدمت آقایان عرض کنم دفاعى که می‌کنم فقط از نظر مخبرى کمیسیون است و البته هیچ حب و بغض شخصى بنده در اینجا ندارم و روى پرونده‌هایى که در کمیسیون رسیدگى شد بنده وظیفه اى دارم که در اینجا دفاع کنم (عبدالرحمن فرامرزى - عقیده خود شما چیست؟) عقیده بنده رأیى است که بعداً خواهم داد اولاً جناب آقاى حسیبى اعتراض‌شان بر تشکیل انجمن بود در صورتی که در قانون پیش‌بینى نشده که حتماً بایستى در محل فرماندارى تشکیل شود (صحیح است) بایستى در حضور فرماندار تشکیل شود ولى در فرماندارى لزومى ندارد که تشکیل شود.

(مهندس حسیبى - در دعوت قید شده بود در فرماندارى تشکیل می‌شود) نکته دومى که ایشان اعتراض کردند راجع به محل صندوق‌ها بوده که در مساجد نگذاشته‌اند و در خانه‌هاى شخصى گذاشته‌اند و این هم به عقیده بنده وارد نیست یعنى قانون هم این را تصریح کرده که بایستى با نظر انجمن یک نقاط مطمئنى را پیش‌بینى بکنند و انجمن‌ها را تشکیل بدهند

مهندس حسیبى - مطمئن نبوده تلگرافاتى هم که مخابره شده صاحبخانه‌ها هم امضا کردند.

(زنگ رئیس)

رئیس - آقاى مهندس حسیبى در یک محیط آرامى سرکار نطق فرمودید و من نگهدارى کردم اجازه بفرمایید براى دیگران هم آن محیط را نگاهدارى کنیم شما هم نگهدارى کنید.

مهندس حسیبى - می‌فرمایید عرضى نکنم بسیار خوب‏.

رئیس- بفرمایید آقاى قشقایى‏.

خسرو قشقایى - اما راجع به این که از وزارت کشور دستور داده شده که آراء را نگاهدارند و از بین نبرند که ببینند و رسیدگى کنند که این آراء درست است یا غلط این هم مطابق ماده 41 قانون انتخابات سندیتى ندارد براى این که انجمن مختار است وقتى که انتخابات تمام شد پس از یک هفته انحلال خودش را اعلام کند و آراء را ازبین ببرد (عبدالرحمن فرامرزى - مجبور است) و اظهار‌نظر راجع به صندوق و آراء از وظایف انجمن است و دیگرى از قبیل دادستان و فرماندار و وزیر کشور نمى‌توانند در این کار دخالت کنند براى اختیاراتى که به انجمن نظارت داده شد و شما تا قانون انتخابات را عوض نکنید نمی‌توانید اعتراضاتى به این موضوع بکنید و بگویید که از مقامات دیگرى باید دستور داده شود اما راجع به دخالت قواى انتظامى که به نفع آقاى تولیت دخالت کردند بنده خیال می‌کنم که این تقصیر آقاى تولیت نبوده است قواى انتظامى در دست دولت است (معتمد‌دماوندى - در پرونده چنین چیزى نیست) اجازه بفرمایید نوشته‌اند که قواى انتظامى اجازه ندادند که داد بکشند نوشته‌اند که 108 نفر را که دعوت کرد 86 نفر از این آقایان رفته‌اند در مهمانخانه ارم در حضور آقاى فرماندار انجمن را تشکیل دادند نوشته‌اند که عده‌اى از آنها در فرماندارى محبوس شدند و قواى انتظامى نگذاشتند که آنها خارج شوند و عده اى از طرفداران آقاى تولیت هم نگذاشته‌اند که عده‌اى از آنها وارد آنجایى شوند که می‌خواستند انجمن را انتخاب بکنند و 86 نفر بیشتر نبوده‌اند بنده می‌خواستم تذکر دیگرى بدهم که لازم نیست 86 نفر انتخاب شوند یا 108 نفر باشند چون در قانون تصریح شده که 36 نفر باشند پس دو برابرش بوده است و به هیچ‌وجه ایرادى نمی‌شود وارد کرد (دکتر بقایى - آن بیست و چند نفر غیر مطمئن بوده‌اند بهتر بود که نباشند) اما بنده به یک نکته از فرمایشات آقاى مهندس حسیبى می‌خواستم اشاره کرده و اتخاذ سند کنم و خواهش کنم که ایشان هم این فرمایش را فراموش نکنند و آن این بود که فرمودند چون دوستان آقاى تولیت نادان بودند سر و صدایى در انتخابات ایشان راه نمى‌افتاد حالا ما باید از آقاى تولیت خواهش کنیم که براى دفعه آینده دوستان داناترى انتخاب کنند راجع به رئیس انجمن که آقاى تولیت براى ایشان چند رأى ریخته‌اند به عقیده بنده آقاى تولیت کار بزرگى نکردند چون در جاهاى دیگر رؤساى انجمن به مقامات خیلى بزرگ‌ترى نایل شدند البته ایشان هم تلافى کردند. (نمایندگان - احسنت احسنت)

مهندس حسیبى - بنده جوابى دارم.

رئیس - بعد بفرمایید. آقاى عبدالرحمن فرامرزى‏.

عبدالرحمن فرامرزى - آقایان چون من تمام جملات آقاى مهندس حسیبى را مى‌خواهم جواب بدهم (نمایندگان - بفرمایید) و وقت مى‌گویند نیست اگر نیست ممکن است خواهش کنم در جلسه بعد صحبت کنم‏.

میر‌اشرافى - ماه رمضان است امروز همه آقایان روزه دارند مى‌توانید تا دو بعد از ظهر هم بفرمایید.

عبدالرحمن فرامرزى - ممکن است همه آقایان روزه نباشند عرض کنم جناب آقاى مهندس حسیبى اول دفعه اشاره به نامه آقاى رئیس دولت کردند و حتى اسم این را نامه دولت گذاردند.

(مهندس حسیبى - اشتباه بود نامه رئیس دولت بود) شما فرمودید (مهندس حسیبى - اصلاح مى کنم) من که مأمور اصلاح اغلاط جنابعالى نیستم (مهندس حسیبى - بنده اصلاح مى‌کنم) خودتان اصلاح کنید فرقى هم نمى‌کند همه یکى است. عرض کنم من چون خودم طرفدار دکتر مصدق هستم و معتقد هستم باید تقویتش کرد تا این اقدامى که پیش گرفته به جایى برساند نمى‌خواهم حرفى بزنم که او را تضعیف کنم (گنجه - صحیح است) رئیس دولت من نمى‌دانم حق دارد در مجلس دخالت کند که یک وکیلى را بیرون بکنند یا نه (مهندس رضوى - خیر حق ندارد) بسیار خوب من نمى‌خواهم رویش تکیه کنم و از طرفى اسم هم که نیاوردند از کجا که مربوط به جنابعالى نبوده و مربوط به جناب آقاى تولیت بوده (مهندس حسیبى- من اصلاً استناد نکردم خیلى بى‌لطفى کردید)

3- ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - آقاى فرامرزى استدعا مى‌کنم بقیه مطالب را بگذارید براى جلسه آینده همین کافى است.‏

اگر آقایان اجازه بفرمایند ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(جلسه در ساعت یازده و ربع به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید)

رئیس مجلس شوراى ملى - اورنگ‏.

+++

یادداشت ها
Parameter:294742!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)