کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه: 39 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 28 خرداد ماه 1323  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- تقدیم بودجه سال 1323 کل کشور

3- بیانات آقاى هژیر وزیر کشور راجع به مسافرت لندن در جواب سؤال چند نفر از آقایان نمایندگان‏

4- سؤال آقاى دکتر کشاورز از آقاى وزیر دارایى‏

5- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه: 39

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 28 خرداد ماه 1323

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- تقدیم بودجه سال 1323 کل کشور

3- بیانات آقاى هژیر وزیر کشور راجع به مسافرت لندن در جواب سؤال چند نفر از آقایان نمایندگان‏

4- سؤال آقاى دکتر کشاورز از آقاى وزیر دارایى‏

5- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى آقا سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید

صورت مجلس روز پنجشنبه 25 خرداد ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین با اجازه - آقایان : شجاع - قبادیان

غایبین بی­اجازه - آقایان : خلیل دشتی - فرمانفرماییان - ذوالفقاری - جلیلی - دکتر اعتبار - گیو - کفایی - آصف - تیمورتاش - اکبر - سیف­پور - تهرانچی- سید محمد طباطبایی - رضا تجدد

دیر آمدگان بی­اجازه - آقایان : خلعت­بری - حکمت)

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس- از آقایان استدعا دارم که در موقعى که زنگ زده می­شود اگر شعبه یا کمیسیون یا فراکسیون هست تعطیل بکنند و به موقع در جلسه حاضر بشوند. در صورت مجلس نظرى نیست؟

اردلان- بنده عرضى دارم (رئیس- بفرمایید) در صورت مجلس نوشته شده است که آقاى وزیر کشور گفته­اند که راجع به قضیه اورامان و مریوان کمیسیونى با حضور بنده تشکیل شده است این طور نبود چنین کمیسیونى هنوز تشکیل نشده است در آتیه تشکیل خواهد شد و بنده انتظار دارم که تشکیل بشود و یکى هم راجع به پنبه است که خواستم عرض کنم که براى این موضوع کمیسیون قوانین دارایى بیشتر صلاحیت دارد تا کمیسیون مبتکرات حالا این را البته هیئت رئیسه بهتر تشخیص خواهد داد .

رئیس- ملاحظه می­شود و اصلاح می­شود اعتراض دیگرى در صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد .

2 - تقدیم بودجه سال 1323 کل کشور

وزیر دارایی- در این موقع بنده اجازه می­خواهم از مقام

+++

ریاست که یک وظیفه قانونى که به عهده وزارت دارایی محول شده بود که تا آخر خرداد بودجه را تهیه بکند بودجه سال 1323 که طرح آن تهیه شده است تقدیم مجلس شوراى ملى می­کنم ضمناً به عرض می­رسانم جمع کل بودجه 1323 از بودجه 1322 در حدود 2639845027 ریال اضافه بر بودجه سال گذشته درآمد دارد. درآمد عادى سال 1323 (البته این درآمد عادى که به عرض آقایان می­رسد در مقابل درآمد بازرگانى است و درآمدى است که صرفاً مربوط به وصول مالیات­هایى است از قبیل انحصار دخانیات و انحصار تریاک که سال گذشته برده بودند جزء درآمد بازرگانى و امسال ما آوردیم جزء درآمد عادى مربوط به سال 1323) درآمد عادى امسال 3957619660 ریال و این درآمد البته با منظور کردن همان عایدات دخانیات و عادیات مربوط به تحدید تریاک که با وجودی که در بودجه گذشته جزء عایدات بازرگانى بود انتقال دادیم به درآمد عادى و درآمد عادى سال گذشته 2941795096 ریال بوده است به این ترتیب اضافه درآمد که مبلغ 1015824564 ریال است این مقدار اضافه شده است و این اضافه درآمد بیشتر مربوط به مالیات بر درآمد امسال است که پیش­بینى می­شود. براى این که در سال گذشته 290 میلیون ریال وصول کردیم و امسال در حدود 880 میلیون ریال می­باشد و سایر درآمدهاى دیگر هم از قبیل درآمد دخانیات و مشروبات الکلى هم اضافه دارد که درحدود صد میلیون اضافه بیشترش مربوط به مالیات بر درآمد قانون جدید است. درآمدهاى بازرگانى 1323- 6367182450 ریال و درآمد بازرگانى 1322- 474316187 ریال است بنابراین اضافه درآمدى که در قسمت بازرگانى پیش­بینى می­شود 1624020463 ریال است. البته این عوایدى که از بازرگانى پیش بینى می­شود مربوط به این خواهد بود که امسال کارخانه­هاى ما با یک جدیت بیشترى کار بکنند و کنتراتى که به ما تخصیص داده شده است از تمام آن استفاده بکنیم و بتوانیم جنس­هایى که متفقین به ما تخصیص داده­اند وارد کنیم و از این بابت بتوانیم این اضافه عایدات را داشته باشیم. به این ترتیب تصور می­رود که با یک حسن اداره­اى که قابل توجه نمایندگان محترم است وزارت دارایی بتواند امسال این اضافه درآمدى که پیش بینى شده است وصول بکند و مخارجى هم که در مقابل آن پیش­بینى شده است بپردازد. از این اضافه عایدى خواستم به عرض آقایان برسانم که البته به بودجه­هاى وزارتخانه­ها یک مقدارى اضافه شده است. به بودجه­هاى ادارات و کارخانه­جات آن هم نظر به این که محصولى که ما تقاضا کرده­ایم آن محصول زیادتر خواهد بود مجبوراً بایستى یک مقدارى اضافه پول بدهیم که می­خواهیم یک محصول زیادترى هم بگیریم و همچنین در همین قانون بودجه پیش بینى شده است که اگر محصول امسال زیادتر از مقدار معمول باشد مجلس شوراى ملى به ما اجازه بدهد که ما از محل­هاى دیگر اضافه خرج آنها را بدهیم مثلاً فرض کنیم امسال به ازاى 150 هزار تن چغندر که حاصل آنجا بوده است و به کارخانه­جات داده­اند و قیمت آن را باید تأدیه کنیم امسال 50 هزار تن دیگر اضافه داشته باشیم که خریدارى بکنیم باید پول آن را بپردازیم تا محصول قندمان هم اضافه بشود و همچنین محصول کارخانه­جات خودمان از قبیل کارخانه شاهى و غیره که اگر یک محصول بیشترى بگیریم البته باید بیشتر هم اجرت بدهیم یعنى به همان نسبت که عایدى­مان زیادتر می­شود. نسبت به بودجه­هاى عادى کشور بنده می­توانم به عرض آقایان برسانم که به هیچ یک از وزارتخانه­ها به استثناى اینهایى که به عرض می­رسانم اضافاتى داده نشده است یکى اضافاتى است که بر اثر قانون استخدام راجع به ترفیعات و اضافات مستخدمین وزارتخانه­ها و ادارات است که ملزم بودیم که در موقع مقرر قانونى به مستخدمین بدهیم و البته در بودجه پیش بینى شده است و یک قسمت هم تفاوت خرج­هایى است که پیدا شده براى وزارتخانه­ها از قبیل خریدن لوزام- ذغال سنگ- مخارج حمل و نقل- اضافه خرج مسافرت و غیره که از روى اجبار اضافه شده است ولى به طور کلى به وزارتخانه­ها اضافه نداده­ایم مگر به وزارتخانه­هایى که به عرض می­رسانم: به وزارت بهدارى در حدود چهار میلیون ریال

+++

اضافه داده شده است و این چهار میلیون ریال از براى این است که وزارت بهدارى توسعه بدهد در تشکیلات خودش و مخصوصاً آقاى وزیر بهدارى در نظر دارند که یک مریضخانه­هاى سیارى که سفارش هم داده­اند تهیه بکنند ودر اغلب نقاط کشور به وسیله این مریضخانه­هاى سیار رسیدگى کنند و بتوانند به مردم برسند .

دولت آبادى- آقاى این مبلغ خیلى کم است .

وزیر دارایی- البته این مبلغ کم است ولى می­خواهم عرض کنم که با آن اصلى که وزارت دارایی و دولت فعلى ایجاد کرده است ما باید با عایدى خودمان زندگى کنیم و نباید قرضه کنیم و نه قرضه خارجى و نه قرضه داخلى .

فولادوند- از بودجه­هاى زیادى وزارتخانه­ها کسر بکنید به بودجه بهدارى اضافه کنید .

وزیر دارایی- البته از بودجه­هاى زیادى وزاتخانه­ها باید کم بشود. بودجه­هاى تفصیلى وزاتخانه­ها که به کمیسیون داده می­شود هر جا که زیادى داشته و وزیر مربوطه نتوانست دفاع کند و قانع کند البته آن حذف می­شود و این یک چیز واضحى است به وزارت فرهنگ پنجاه میلیون اضافه داده شده است .

نراقى- این مبلغ کم است .

وزیر دارایی- البته این مبلغ کم است ولى خوب بالاخره استطاعت هم باید داشت اگر می­فرمایید اینها کم است پس از رسیدگى به بودجه­هاى جزء اگر نتوانستند صرفه جویى کنند ممکن است آقایان محل­هاى دیگرى را نشان بدهند یا اجازه بدهند که وام بکنیم تا بتوانیم آن کسر را انجام بدهیم و الّا با بودجه­هاى خودمان فعلاً این مبلغ درنظر گرفته شده است دولت عقیده ندارد که اضافه بر عایدات خرجى بکند .

نراقى- تعلیمات عمومى اجرا می­شود یا خیر؟

وزیر دارایی- وزارت فرهنگ راجع به تعلیمات اجبارى در حدود پانزده میلیون تومان که صد و پنجاه میلیون ریال باشد تقاضاى بودجه کرده بود ولى متأسفانه نمی­شود بهشان بدهیم .

نراقى- شما قول داده بودید .

وزیر دارایی- قول باید به اندازه استطاعت اشخاص باشد اگر من به آقایان قول بدهم که پیاده می­روم به قم البته تصدیق می‌فرمایید که صحیح نیست اگر گفته باشم به قم می­روم ولى با اتومبیل البته آن صحیح است و خواهم رفت امروز ما پول نداریم و وسیله دیگرى براى تهیه پول بیشترى نداریم هر چه قرض کنیم به وضعیت کشورمان صدمه زیادترى خواهد رسید و هزینه­ها بالا خواهد رفت و تورم اسکناس پیدا خواهد شد به این جهت صلاح نیست که قرض کنیم با تمام جدیتى که کردیم فقط پنجاه میلیون ریال به وزارت فرهنگ اضافه داده­ایم که این را صرف یک تأسیسات جدیدى بکند گویا در حدود 120 الى 140 باب مدرسه امسال در نظر دارد افتتاح کند و امیدواریم که بتواند افتتاح بکند به وزارت دارایی 42 میلیون ریال اضافه داده شده است آن 42 میلیون ریال شامل سه قسمت است: قسمتى مربوط است به اجراى قانون مالیات بردرآمد پیش­بینى می­کنیم که اجرا قانون مالیات بر درآمد اضافه بر مخارج خودش در حدود ماهى دو سه میلیون ریال خرج دارد و براى وصول اضافه عایدات که پیش­بینى شده است این مقدار هزینه که در حدود یک مختصرى از صدى چهار زیادتر خواهد بود و اگر ما موفق شویم که یک مالیاتى­هایى را با صدى چهار خرج وصول کنیم حداقل میران پولى را که براى وصول عواید ناچاریم خرج کنیم تنظیم کرده­ایم و این حداقل خرجى است که در تمام دنیا براى وصول یک مالیاتى در نظر گرفته می­شود تصور می­کنم که قابل توجه باشد یک قسمت دیگر مربوط به هزینه­هاى ضرورى است و مربوط به حقوق آقایان مستشاران است که مطابق قوانین مربوطه متدرجاً استخدام می­شوند به وزارت راه هم براى ساختن بنادر و ترمیم راه­هاى شوسه در حدود 000 ر 676 ر 64 ریال بودجه تخصیص داده شده است در سنوات گذشته به هیچ وجه وجه مطالبه نکرده و متأسفانه بیش از 54 میلیون ریال براى راه­هاى شوسه و بیش ازده میلیون ریال

+++

براى ساختمان بنادر نتوانستیم به وزارت راه تخصیص بدهیم و این هم براى این بوده است که توانایى ما زیاد نبوده است و امیدواریم که در سال­هاى آتیه بتوانیم زیادتر بکنیم یک قسمتى که در بودجه رقم بزرگى را تشکیل می­دهد 62 میلیون ریالى است که امسال پیش­بینى کرده­ایم از براى یک اضافات مهم­ترى که نسبت به یک مخارج ضرورى در کشور پیش می­آید از قبیل اضافه قیمت علیق اضافه قیمت طرز نگاهدارى مرضى در مریضخانه­ها اعم از مریضخانه­هاى ارتش و غیره اضافه قیمت نان که ممکن است تعلق بگیرد به یک قسمت از مؤسسات لشکرى و کشورى این قسمت­ها به طور خلاصه بود که به عرض آقایان رسانیدم و امیدوارم که آقایان نمایندگان آن اصلى را که بیش از همه در موقع طرح این لایحه مورد نظر قرار خواهند داد این خواهد بود که متوجه باشند ما این بودجه را روى اصول قرض تنظیم نکرده­ایم و امیدوارم که آقایان هم همان طور تصویب بفرمایند دولت هم به تلقین مجلس این نظر را داشته است که نه قرضه داخلى بکند و نه قرضه خارجى .

اردلان- آقاى وزیر دارایی صورت ریز این بودجه هم هست؟

وزیر دارایی- البته صورت ریزش هم هست و می­رود به کمیسیون و صورت ریز بودجه­ها را حالا نمی­توانیم به کمیسیون بودجه تقدیم بکنیم براى این که اعتباراتی که براى هر وزارتخانه پیش­بینى کرده­ایم تا زمانی که آنها تصویب نشود صورت بودجه­هاى تفصیلى را نمی­توانیم حاضر بکنیم ولى به طور کلى اعتبارات جزء تمام اقلام بودجه در این لایحه تهیه شده و تقدیم می­شود و استدعا دارم که کمیسیون بودجه زودتر تشکیل بشود تا ما بتوانیم بودجه­هاى جزو را زودتر تقدیم بکنیم و مجبور نشویم که لوایحى از براى یک دوازدهم یا دو دوازدهم تقدیم بکنیم.

3 - بیانات آقاى هژیر وزیر کشور راجع به مسافرت به لندن در جواب سؤال چند نفر از آقایان نمایندگان

رئیس- آقاى وزیر کشور اظهاراتى داشتند.

وزیر کشور- آقایان نمایندگان محترم چندى قبل اظهار تمایل فرمودند که بنده مختصرى از مأموریت خودم به لندن حضورشان عرض کنم آقاى دکتر شفق و آقاى دکتر مصدق هم بخصوص در این موضوع یک سؤالى لطف فرموده­اند آقاى شهاب هم در این باب یک سؤالى فرستاده­اند بنده خواستم خیلى مختصر به عرض آقایان برسانم که ضمناً جواب آقاى شهاب هم گفته باشم دو نکته دولت ایران را در سال گذشته بر آن داشت که یکى از وزرا را به لندن بفرستند نخست آن که سفیر ایران کما هو حقه و من جمیع الجهات به اوضاع مملکت واقف شود زیرا که انجام این منظور به الخاصه به سبب مشکلات قهرى که مولود جنگ است با ارسال مکاتیب و رسایل کما ینبغى مجال حصول نداشت و در ثانى آن که اگر اولیاى دولت انگلستان موافقت نمایند در راه پیروى از سنتى که مخصوصاً در سنوات اخیر در میان ممالک عالم رواج یافته و خاصیت آن این است که امور جاریه و مسائل ذات­البین را دول هر چندى یک بار به وسیله نمایندگانى علاوه بر سفراى دائم خود با هم در میان می­گذارند و براى توضیح کامل قضایا و سعى در حل مشکلات به بحث و مشاوره می­پردازند تجربتى شده باشد و بدیهى است که مخصوصاً در آن موقع آنچه عزم دولت را به این اقدام جزم نمود تلقین و دلالت نمایندگان مجلس شوراى ملى و هادیان افکار عامه بود که از چندى قبل ضرورت این عمل را به شرح بسط بیان کرده و اذهان را بدان متوجه ساخته بودند و چون در دستگاه عظیمى که مناسبات همکارى و معاضدت ایران را با متفقین به وجود می­آورد خطوط شوسه و خط آهن ایران یکى از چرخ­هاى پرکار و دقیق به شمار می­آید و در آن ایام افتخار خدمت وزارت راه با این بنده بود دولت انجام این مأموریت را به بنده تکلیف کرد زیرا که از جمله اموری که جنبه­هاى مختلف آن در مناسبات ایران با متفقین محتاج به تشریح بود امور مربوط به وزارت راه موقع مهمى را حائز شده بود به حکم وظیفه امر دولت را اطاعت کرده به لندن رفتم و به اعتقاد خودم و به عقیده دولت آنچه در حیطه امکان بود براى حسن انجام این مأموریت صرف وقت و بذل جهد نمودم و اکنون اگر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى مایل باشند که براى ذکر نتیجه­اى که به قدر میسور از این

+++

خدمت حاصل شده است بر سبیل ایجاز کلمه­اى چند عرض کنم تمنا دارم قبلاً به دو جمله ذیل توجه فرمایند آقاى تقى­زاده سفیر ایران در لندن در نامه­اى خطاب به آقاى رئیس­الوزرا چنین نگاشته­اند: «. . . . در باب کلیه مسائل همین قدر باید عرض کنم که آمدن آقاى هژیر به اینجا بسیار مفید بود و چنان که مقصود اصلى را توضیح کامل مطالب و اوضاع به بنده شمرده بودید ایشان خیلى ذهن مرا روشن کردند و همه چیز را طورى بیان و تشریح نمودند که با صدها مراسلات و تلگرافات عشرى از آن ممکن نبود. . . ) مستر ایدن وزیر امور خارجه انگلستان در نامه خود به سفیر ایران در لندن چنین نوشته­اند: از اعزام آقاى هژیر به لندن براى بحث در امور ذات­البین دولت ایران را بر من منت است و روح و دادى که دولت ایران در اقدام به این امر به کار برده موجب کمال قدردانى من می­باشد و مرا یقین حاصل است که به آن بحث صریح و روشن در مورد قضایایی که آقاى هژیر طرح کرده مزید حسن تفاهم و تحکیم معاضدت دو دولت است و زحمتى که آقاى هژیر به خود داده است تا نظریات دولت ایران را تا این درجه مبسوط و کامل تشریح نماید موجب امتنان من است و امیدوارم که دولت ایران نیز این تبادل آرایى را که به عمل آمده است لایق همان شأنى که من به جهت آن قائلم بداند. . .

با این وصف بر خاطر آقایان نمایندگان محترم روشن است که وظیفه اصلى که در این مأموریت به عهده این بنده محول شده بود به این صورت انجام گرفته که سفیر ایران در لندن به تمام جهات امور ایران وقوف کامل یافته­اند اما در باب مأموریت تبعى که اقدام به آن از بدو امر موقوف به آن بوده است که اساساً دولت انگلستان به ورود در مذاکره موافقت کنند حسن نیت و یک جهتى و موافقت دولت انگلیس با دولت ایران که موجب کمال امتنان دولت است فکر دولت ایران را در باب شور و مباحثه در امور ذات­البین پذیرفت و این حسن استقبال اولیاى دولت انگلستان مجالى به بنده داد که اصول نظر دولت را که در واقع جوهر افکار مجلس شوراى ملى و مردم بود در باب مناسباتى که بر اساس پیمان سه­گانه فیما بین ایران و متحدین وى مستقر شده است مبسوطاً و با ذکر دلایل و ارقام وشواهد و آثار تشریح کنم و کم و کیف بسیارى از امورى را که متعاقب پیمان سه­گانه پیش آمده و به جهتى از جهات مربوط و منتسب به پیمان می­شود از وجهه­هاى عدیده توضیح دهم و مساعدت مالانهایه دولت ایران را به متحدین خود که مصداق کامل کمال‌الجود بذل‌الموجود است و بالخاصه وضع خطوط شوسه و خط آهن را روشن سازم و عسرتى را که ملت ایران در راه همکارى با متحدین خویش به خود راه داده و فدیه خطیرى را که به این ترتیب براى حصول کمال مطلوب ملل متحد دنیا برخود هموار نموده است بیان کنم و انتظاراتى راکه با این وصف مملکت ایران از متحدین خود در حین جنگ و بعد از جنگ دارد یادآورى نمایم شرح این مطالب به طوری که در وزارت امور خارجه انگلیس تأیید می­کردند حقیقت اوضاع ایران را در نظر اولیاى امور انگلستان درست روشن نمود و این پیش آمد مخصوصاً از این جهت از لحاظ دولت ایران نافع به نظر رسید که بنا به تصادف در همان اوان نمایندگان بزرگ دول متحد متوالیاً در اقطار جهان جمع شدند و تشکیل کنفرانس­هاى معتبرى چند داده که آخرین آنها کنفرانس تهران بود على اى حال تبادل آرایى که مسترایدن وزیر امور خارجه انگلستان در نامه خود به سفیر ایران در لندن به آن اشاره کرده بود و ذکر آن گذشت در باب همین مطالب بود که بنا به موافقت وزارت امور خارجه انگلستان مطرح مذاکره قرار داده بودم و در آن ابواب مفصلاً به بحث و مشاوره پرداختم در اینجا شاید زاید نباشد عرض کنم که در کلیه اقدامات بنده در لندن بدون هیچ گونه استثنایى آقاى تقى­زاده سفیر ایران همیشه حاضر و ناظر بوده­اند و هر چه در آنجا شده­است به همراهى و همدستى ما هر دو نفر بوده است که همواره با کمال وحدت نظر عمل کرده­ایم و بدیهى است که در هر مورد احاطه و بصیرت کامل آقاى تقى­زاده در امور و فداکارى معظم‌له در تأمین مصالح مملکت راهنما و هادى بنده در انجام خدمت بوده است.

+++

در ضمن بحث و مشاوره­اى که در امور طرح شده صورت می­گرفت و گفت و شنودهایى که در باب شرح و تفصیلات بنده از نظر دولت ایران در باب امور ذات البین به عمل می­آید مشکلاتى هم که بر اثر جنگ مخصوصاً در امور اقتصادى به جهت عموم متفقین پیش آمده است یادآورى می­شد و نسبت به ایران اقداماتى که باید اجرا می­شد و یا قبلاً براى تخفیف مشکلات مملکتى مفید به نظر رسیده بود قلمداد می­کردند و از جمله آنها افزایش سهمیه بعضى از اقلام واردات بود مانند چاى تا میزان پانزده میلیون گیروانکه و ذکر موافقت دولت هندوستان راجع به این که چهار خمس سهمیه قماش را منحصراً به دولت ایران بفروشد و همان ترتیبات تازه­اى که حاضر شده بودند براى بعضى از معاملات خود در داخله ایران بدهند و موافقت با تعیین نماینده دولت ایران در کمیته تدارکات و قرارى در عمل بهره­بردارى از راه‌آهن که به آن ترتیب سرانجام کار راه آهن زودتر مملکت الحصول می­شد و گذشته از اینها آن که متعاقب مذاکراتی که در همان اثنا در باب کار راه‌آهن به عمل آمد در 21 آذر 1322 مبلغ بیست و سه میلیون و هفتصد هزار تومان على­الحساب از باب عواید خالص راه‌آهن به خزانه ایران پرداخته شد و حال آن که هر چند تأدیه عواید خالص راه‌‌آهن در سال 1321 در طرح قرارداد مربوط به آن پیش­بینى شده بود لیکن چون امضاى قطعى قرارداد مزبور معوق مانده بود تأدیه عواید خالص ‏از بدو کار تا آن موقع بلاتکلیف مانده بود قید این مطالب فقط از این لحاظ است که خاطر نمایندگان محترم بنا به مناسبتى که پیش آمده است از کیفیت این امور آگاه شده باشد لیکن حاصل این قبیل مذاکرات و تبادل آرایى که فیما بین دول صورت می­گیرد مخصوصاً در این اوقات که نظایر آن در همه جا رایج و متداول شده است اساساً همان تأثیر کلى است که قهراً در استحکام رشته مناسبات دو دولت و تقویت مبانى حسن تفاهم طرفین به هم می­رسد و بدیهى است که هر چه ممکن باشد عموم دولت­ها همواره سعى می­کنند وسیله­اى به جهت تحکیم روابط و سرانجام مطالب ذات البین به دست بیاورند و در این مورد همین شرح و بسطى که در باب اوضاع بین‌المللى ایران و مناسبات همکارى او با متفقین وى در حین جنگ فعلى داده شده و دولت انگلستان در آن مسائل با حسن نیت وارد گفت و گو و تبادل رأى گردیده است از طرف دولت اقدام بسیار مفیدى بوده است در این مأموریت در تمام مذاکراتی که با رجال معظم دولت و اولیاى وزارت امور خارجه انگلستان داشتم آنچه مشهود شد همه ابراز محبت و کمال مودت و حسن توجه و علاقه به تحکیم مناسبات نسبت به ایران بود مستر چرچیل رئیس الوزراى انگلستان روى که مرا پذیرفتند بیاناتى کردند مشعر بر این که کمال اطمینان را دارند که بعد از جنگ باز ایران مقامى را که شایسته تمدن درخشان گذشته او است احراز خواهد نمود و علاوه کردند که در این عقیده هم من شخصاً جازم هستم هم رئیس جمهور دول متحده آمریکاى شمالى و هم رئیس‌الوزراى دولت شوروى که خطر هجوم دشمن به ایران بر اثر استقامت بی­نظیر و رشادت ملت با عزم وى مرتفع گردیده است مستر ایدن وزیر امور خارجه انگلستان تأیید نمودند که دولت انگلستان آرزومند است که همواره ایران را توانا و داراى وحدمت کامل و استقلال تام ببیند و مانند خود ملت ایران خواهان امنیت و ثبات و استقرار سیاسى و اقتصادى مملکت ایران است دولت انگلستان آرزومند است که قواى منظم ایران صاحب چنان نیرو و قدرتى باشد که به همه جهت امنیت داخلى و تمامیت خاک و استقلال ایران را حفظ کند از این گذشته بسیارى از جراید و مجلات معتبر و مهم انگلستان نیز از قبیل روزنامه تایمز و غیر آن در مدت توقف بنده در لندن با کمال حسن نیت مقالاتى در باب ایران درج کردند و اطلاعاتى در شئون مختلف ایران و مخصوصاً در باب خطوط شوسه و راه آهن از بنده گرفته و منتشر ساختند که براى روشن شدن عامه انگلستان در باب اوضاع ایران و شرکتى که مملکت ما در کار جنگ داشته است بسیار مؤثر بود به علاوه در مدتی که در لندن بودم مأمورین انگلستان چنان که درباره عموم میهمانان و واردین به دولت معمول می­دارند ترتیبى داده که فرصت شد چندین مرکز از مراکز معتبر وسایل حمل و نقل انگلستان را از اتوبوس و راه آهن و طیاره از نزدیک معاینه کنم و با طرز

+++

کار و ترتیب رفت و آمد آنها آشنا بشوم و کارخانه­هاى عظیم ساختمان و تعمیر آنها را ببینم و همچنین چند دایره از دوایر بزرگى را که مرکز فعالیت جنگى دولت انگلستان از دفاع و حمله محسوب می­شود بازدید نمایم تا آنجا که از همین چند نمونه ممکن بود به عظمت دستگاهى که در انگلستان شب و روز مشغول اداره کار جنگ است به خوبى پى برد البته مساعدت و کمال محبتى که در تهیه وسایل مشاهده این مراکز مبذول داشتند باعث کمال امتنان است لیکن بدیهى است که هر کمک و مساعدتى که در کار این مأموریت از طرف اولیاى دولت انگلستان با بنده شده و تسهیل مسافرت بنده به لندن و مراجعت از آنجا با طیاره نیز از آن جمله می­باشد همه بلا استثنا از آن جهت بوده است که دولت انگلستان همواره علاقه­مند به حفظ و تحکیم مناسبات دوستانه خود با مملکت ایران است و این بنده به سمت عضو دولت ایران از اسفند 1320 به بعد مرتباً از افتخار اعتماد اکثریت نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى بهره­مند بوده­ام و با این وصف با عرض سپاسگذارى از این حسن توجه و اعتماد نمایندگان محترم اجازه می­خواهم که در این موقع از حسن نیتى که اولیاى دولت انگلستان در موقع بحث و مشاوره با بنده در لندن در باب مطالب طرح شده از طرف دولت ایران به منصه بروز رسانیدند تشکر کنم (صحیح است) در این باب هم اقداماتى بشود که موجب آسایش مردم و مملکت فراهم شود .

بعضى از نمایندگان- ختم جلسه .

دکتر کشاورز- بنده مخالفم .

رئیس- بفرمایید .

دکتر کشاورز- آقاى وزیر دارایی براى جواب سؤالى که بنده کرده بودم حاضر هستند اگر آقایان اجازه بفرمایند فعلاً آن سؤالاتى که از طرف بنده یا سایر آقایان داده است بشود .

رئیس- پنج فقره سؤال هست اگر آقایان اجازه بفرمایند وارد سؤال شویم و همان سؤالات را در دستور قرار دهیم. آقایان موافقند که وارد دستور شویم؟

هاشمى- بنده مخالفم رأى بگیرید .

رئیس- رأى می­گیریم به ورود در دستور آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد .

اردلان- تقاضا می­کنم طرح راجع به غله که جزء دستور است مطرح بفرمایید .

4 - سؤال آقاى دکتر کشاورز از آقاى وزیر دارایی

رئیس- آقاى دکتر کشاورز سؤالى از آقاى وزیر دارایی دارند و براى جواب هم حاضرند بفرمایید

دکتر کشاورز- بنده خیلى متأسف هستم که آقایان خسته­اند و با این که سؤال بنده راجع به یک مسئله مهمى بود ناچار به اختصار می­کوشم چون وقت گذشته است. از آقاى وزیر دارایی بنده سؤالى کرده بودم راجع به کوپن­هاى تقلبى استعمال و کشیدن تریاک که در این اواخر یعنى پانزده روز قبل دوره هشتم آن انجام شد به بنده یک توضیحاتى در مجلس شوراى ملى بدهند. چون الان وقت نیست بنده وارد در این قضیه نمی­شوم که یکى از خطرهاى بزرگى که نسل ایرانى را تهدید می­کند معتاد بودن عده زیادى از ایرانی­ها به تریاک و الکل است اگر وقت داشتم براى آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى به مناسبت این که طبیب هستم (عذر می­خواهم) مثل یک معلم دانشکده طب عرض می­کردم و شرح می­دادم که تریاک در سلول­هاى بدن انسان چه خرابی­هایى تولید می­کند و این خرابی­ها چه اثرات شومى دارد این را فعلاً بنده کنار می­گذارم و صحبت نمی­کنم چون می­دانم و اطمینان دارم که آقایانى که اینجا تشریف دارند اطلاع دارند که دو سم تریاک و الکل از خطرناکترین چیزهایى است که براى خرابى نسل بشر موجود است متأسفانه ملت ایران هم از مللى است که عده معتادین به این دو سم درشان فراوان است البته اگر بخواهیم علت اعتیاد به این سم را جستجو کنیم علل مختلف براى اعتیاد به تریاک پیدا می­شود مثلاً من شخصاً در وهله اول یکى از این علل را خدمت آقایان عرض می­کنم که در ایران مخصوصاً در طبقه روشن فکر شایع شده است و شاید هم هنوز هست یک عده از افاضل و اشخاص تحصیل کرده و حساس و

+++

روشنفکر به مناسبت این که افکارشان مطابقت با جریانى که در مملکت وجود داشت نمی­کرد و به اصطلاح از جریان عمل طبقه حاکمه مملکت سر می­خوردند و همیشه متأسف و متأثر از جریان مملکت بودند یک عده از این اشخاص براى این که خودشان را تخدیر بکنند و براى این که آن حس تأثر و تألم خودشان را آرام بکنند معتاد به الکل و تریاک شدند البته بنده اسم نمی­برم ولى اگر بخواهم اسم ببرم یک عده­اى از بزرگان مملکت را که جزء این طبقه هستند می­توانم اسم ببرم البته علت آن براى اوضاع مملکت بوده است. یک عده هم از کارگرها و زارعین بی­سواد به مناسبت دوستى و آمیزش با اشخاص معتاد مبتلا شده­اند و یک عده هم از اشخاص بیمار به مناسبت این که موقتاً تسکین دردشان بشود خودشان را به دامان این سهم مهلک انداخته­اند تمام این معاذیرى را که عرض کردم براى فرد فرد مبتلایان شاید قابل قبول باشد و عمل آنها از نظر خودشان شاید قابل اغماض و قابل عفو باشد ولی نکته­ای که قابل عفو و اغماض نیست این است که مدیران یک مملکت کمک کنند به ا شاعه این سموم در بین مردم و این سمومى را که نسل این ملًت را مطابق مدارکى که الان عرض می­کنم تهدید به فنا می­کنند شایع بکنند و سعى بکنند که عده مبتلایان روزبه روز زیادتر بشود آقایان شاید اطلاع داشته باشند که در ایران یک کمى کمتر از هزار تن تریاک از نظر اعتیاد مصرف می­شود (امیرتیمور- در کجا؟) در ایران (امیرتیمور- هزار تن؟) بله ببخشید هزار کیلو. اجازه بفرمایید بنده عده معتادین را که عرض می­کنم تصدیق خواهید فرمود که عده خیلى زیادى است. مطابق تحقیقى که شده است یک میلیون و سیصد هزار نفر در ایران مبتلاى به تریاک هستند (بعضى از نمایندگان- بیشتر) در بعضى از ولایات اشخاص بالغ در حدود هشتاد درصد عادت به کشیدن تریاک یا خوردن تریاک دارند و حتى بچه­­هاى کوچک را هم در بعضى از ولایات براى این که مادر بتواند به کارهاى خودش برسد و محلى هم که به چه خودش را بسپارد ندارد به خوردن تریاک کمى براى این که همیشه به چه خواب باشد عادت می‌دهد اگر حساب کنیم که عده فعال مملکت پس از کسر بچه­ها و زن­ها و پیرها در حدود سه میلیون و نیم هستند و اگر قبول کنیم که در حدود یک میلیون و سیصد هزار نفر در این مملکت از فعالینش مبتلا هستند یک کمى کمتر از نصف آن عده­اى که باید براى مملکت تولید ثروت بکنند آنها الان مبتلا به تریاک هستند و آن روزى که دولت لایحه براى جلوگیرى از کشت تریاک بیاورد روزى است که کمک به ثروت مملکت و با منافعى که از کار این اشخاص می­برد عایدى زیادى به دولت خواهد رسید. اولاً بنده پیش بینى درآمد و هزینه سال 1322 را دیدم پیش بینى درآمد از مؤسسه کل تریاک 286 میلیون ریال و پیش بینى هزینه 211 میلیون ریال و خورده­ای است و به طورى که ملاحظه می­فرمایید عایدى که از این راه به دولت می­رسد یک عایدى بسیار بزرگ نیست ولو فرض قبول کنیم که این عایدى خیلى هم زیاد است یک ملتى نباید براى این که ظاهراً عایدى زیاد داشته باشد افراد مملکت خودش را به مرگ حتمى تدریجى و عدم فعالیت محکوم کند براى این که یک عایدى به دست بیاورد این کار عقلانى نیست. بنده خیلى تشکر می­کنم از آقاى مهندس فریور که یک نکته­اى را تذکر کتبى می­دهند که عده معتادین را این طور که بنده یادداشت کرده­ام اگر به هر نفرى نیم مثقال به طور متوسط در روز اختصاص داده شود حساب کرده­اند که میزان مصرف سالیانه همان هزار تن می­شود اگر این مطلب را در نظر بگیرند آقایان نمایندگان باید یک فکرى براى این کار بفرمایند و اقدام بفرمایند که راجع به منع کشت تریاک یک پروژه صحیح به مجلس بیاورند.

بعضى از نمایندگان- عده براى مذاکره کافى نیست .

رئیس- اگر اجازه بفرمایید چون عده کافى نیست به جلسه بعد موکول کنیم (صحیح است)

دولت آبادى- چون اکثریت نیست بنده هم پیشنهاد ختم جلسه می­کنم .

دکتر کشاورز- پس اجازه و نوبت بنده براى جلسه بعد محفوظ باشد که سؤالم را بکنم .

5 - موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه -

رئیس- اگر می­فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه

+++

آتیه روز پنجشنبه (بعضى ازنمایندگان- سه­شنبه) چون آقایان اعضا کمیسیون بودجه تقاضا کرده­اند که چون روز سه­شنبه جلسه کمیسیون بودجه است جلسه پنجشنبه باشد . . .

مهندس فریور- مانعى ندارد ممکن است جلسه کمیسیون را دوشنبه یا چهارشنبه معین کنند الان خیلى در مجلس کار داریم.

رئیس- فعلاً جلسه آتیه براى پنجشنبه معین می­شود ممکن است آقایان در خارج بین خودشان حل کنند .

(مجلس پنجاه دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمد‌صادق طباطبایی‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294136!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)