کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19
[1396/05/31]

جلسه: 38 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 11 آذرماه 1335  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت‌مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: علامه وحیدى - دکتر مشیر فاطمى‏

3 - تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى‏

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه پرداخت بیست میلیون ریال براى کمک به سیل‌زدگان‏

5 - شور اول گزارش کمیسیون امور اجتماعى و کار راجع به اجازه الحاق به 17 فقره مقاوله‌هاى بین‌المللی کار

6 - شور اول گزارش کمیسیون کشور راجع به اجازه استخدام متخصص آمار

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19

 

 

جلسه: 38

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 11 آذرماه 1335

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت‌مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: علامه وحیدى - دکتر مشیر فاطمى‏

3 - تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى‏

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه پرداخت بیست میلیون ریال براى کمک به سیل‌زدگان‏

5 - شور اول گزارش کمیسیون امور اجتماعى و کار راجع به اجازه الحاق به 17 فقره مقاوله‌هاى بین‌المللی کار

6 - شور اول گزارش کمیسیون کشور راجع به اجازه استخدام متخصص آمار

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت 10 صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت‌مجلس‏

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: دکتر بینا - امیدسالار - دکتر سید‌امامى - قراگزلو - دکتر عمید - مشار - عبدالحمید بختیار - محمودى ذوالفقارى -  برومند - ثقةالاسلامى - دکتر وکیل - شادمان - سنندجى - شادلو - فرود - هدى - پردلى - اورنگ - امامى خویی - مهران - نصیرى - کاظم شیبانی‏.

غایبین بی‌اجازه - آقایان: معین‌زاده - تیمورتاش - اریه – اسفندیارى - دشتى - دکتر هدایتى - دکتر طاهرى - اعظم زنگنه - کورس - مهندس ظفر.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه - آقایان: بزرگ‌نیا - دکتر آهى - اقبال - اکبر - محمودى - سالار بهزادى - موسوى - دکتر نفیسى - دکتر راجى.

رئیس - نسبت به صورت‌مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب می‌شود.

2- بیانات قبل از دستور آقایان علامه وحیدى و دکتر مشیر فاطمى‏

رئیس - نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود آقاى علامه وحیدى بفرمایید.

علامه وحیدى - تلگرافى از قصر شیرین رسید و از من خواسته‌اند و از سایر نمایندگان محترم غرب هم تقاضا شده است که ذکر از یکى از علماى اعلام که در قصر شیرین فوت کرده است در مجلس شوراى ملى بنمایم و حق هم این است که از آن عالم روحانى تجلیل بشود (صحیح است) زیرا از پیشقدمان آزادى و کاروان‌سالار مشروطه مرحوم حاج شیخ على غروى از شاگردان مرحوم آیة‌الله ملا محمد کاظم خراسانى بوده است عیناً تلگرافى که مخابره شده است به عرض آقایان نمایندگان معظم می‌رسد (عده‌ای از نمایندگان - بلندتر بفرمایید) و بعد هم در خلال آن چون به نام نطق قبل از دستور اسم نوشته‌ام به جا می‌دانم یک تذکرات تلویحى هم در عین موافقتى که با دولت دارم به دولت بدهم و خوشبختانه معاون محترم نخست‌وزیر هم در اینجا حضور دارند. گاه انسان دچار محظور می‌شود همه آقایان می‌دانند که بنده از موافقین سرسخت دولت هستم و معتقد به این دولت هم هستم و نظر اصولى دارم یعنى معتقد هستم وزرایی که در سر کار هستند نباید اینها را تضعیف کرد و به اصطلاح نباید چوب لاى چرخ آنها گذاشت این عقیده بنده است و اصولى است ولى تصادف می‌کنم و مواجه با یک تذکرات و یا یک سؤالاتى می‌شوم که البته حتى‌المقدور جوابى می‌دهم و سؤال‌کننده را اقناع می‌کنم ولى اخیراً مواجه با یک محظور شده‌ام که باید بروم در خدمت جناب آقاى ذوالفقارى که شاید جواب سؤالات را ایشان براى بنده تهیه کنند بنده هیچ گاه ممکن نیست تذکراتى که تهییج احساسات کند در پشت این تریبون عرض کنم تز من این است زیرا معتقد هستم که باید مواجه با دولت شد و خصوصى با او صحبت کرد و رفع محظور نمود. البته سلیقه بعضى از آقایان محترم این است که پشت تریبون متذکر بشوند ولى سلیقه من این است که شخصاً بروم نزد وزراى دولت وقت و بگویم چنین و چنان است و بهتر است که رفع اشکال بکنید یک عده‌ای آمدند اصرار کردند که آقا نمی‌شود، شما که طرفدار دولت هستید باید جواب به ما بدهى این است آن است من باید چه بکنم (قنات‌آبادی - یکى از آن است‌ها را بفرمایید ) عرض می‌کنم حضور مبارکتان گفتم آقایان علت چیست که مرا پیدا کردید به آقایان دیگر که طرفدار این دولت هستند موافق این دولت هستند منطبق هستند که فوق ناطق است به اصطلاح به آنها مراجعه کنید گفتند نه ما تشخیص دادیم که از تو سؤال بکنیم و شما جواب را بدهید خلاصه بنده را تشخیص دادند و من قبل از این ‌که بخواهم جوابى به آنها بدهم یک مثلى می‌زنم و یک حکایتى به نظرم آمد و آن این است که معروف است که در اطراف یکى از شهرهاى ایران برف زیادى آمد و نام شهرش را هم نمی‌گویم چون ممکن است جناب آقاى پرفسور اعلم استناد به ماده 82 بکنند و بنده نظرى ندارم خلاصه یک جایی بوده است و جای پاى حیوان عظیم‌الجثه‌ای در برف مشاهده شد (قنات‌آبادی - خرس بوده) (مهندس ادبیلى - شتر بود) مراجعه کردند به آن شخص که اعقل شهر بود به تشخیص آنها و گفتند که ما هر چه رفتیم دقت کردیم و هر چه تفحص کردیم ابعاد هندسیش را برداشتیم بالاخره حجمش را برداشتیم قسمت‌هاى دیگرش را برداشتیم نتوانستیم تشخیص بدهیم که جاى پاى چه حیوانى است (قنات‌آبادی - به دخو مراجعه کردند) بله مراجعه کردند به این شخص این شخص رفت در اطراف مطالعات زیادى کرد و شروع کرد به گریه کردن گریه بسیار کرد و پس از گریه بسیار خندید گفتند آقا

+++

گریه تو چه بود خنده تو چه بود؟ گفتن گریه من براى آن بود که اگر من نبودم حل این مشکلات و معضلات را چه کسى حل می‌کرد خنده‌ام گرفت که خودم هم نفهمیدم حال بعضى چیزها هست مانعى ندارد من که موافق دولت هستم و بعضى چیز‌ها را نفهمیدم این را از نظر یک آژیر مختصرى به دولت اعلام می‌کنم و اعلام خطر مختصرى که باید در حقیقت روشى اتخاذ بشود که به ما هم ایراد منطقى نگیرند والا چه این دولت باشد چه دولت دیگرى باشد من عقیده‌ام این است که باید دولت تضعیف نشود گفتم آقایان چه می‌خواهید گفتند جنابعالى چه سمتى در مجلس دارید؟ گفتم نماینده هستم گفتند روش خاص شما چیست؟ گفتم روش من تجلیل از مقام فرهنگ است گفتند که اگر یک وقتى پیدا شد و تصادفى کرد یک تجلیلى از فرهنگ بکنید ما ببینیم چگونه است ولى به شرط این‌ که مربوط به دستور باشد که جناب آقاى رئیس زنگ نزنند ولى این مربوط به نطق قبل از دستور است یعنى تذکر است اما مطلب این است که هر وقت می‌خواهند کارى براى کارمندان فرهنگ بکنند فوراً اشخاصى که علاقه‌مند به صنف خودشان هستند می‌‌گویند بایستى نسبت به دیگران هم این رعایت بشود تبعیض غلط است و از این حرف‌ها من ناچار هستم با یک مقدمه فلسفى اثبات بکنم که فرهنگ و فرهنگیان در عرض هیچ یک از ادارات نیستند و برهانش هم خیلى واضح است مولوى می‌گوید «دیده‌ای خواهم سبب سوراخ کن - تا سبب را برکند از بیخ و بن» آقا ما یک مسبب داریم و یک سبب داریم اسباب مثلاً وسایط نقلیه اسباب است (همهمه نمایندگان).

رئیس - چرا آقایان به بیانات ناطق توجه نمی‌کنند و حرف می‌زنند؟ بفرمایید؟

علامه وحیدى - وسایط نقلیه اسباب است اتومبیل اسباب است که اگر بخواهید در قبال کارخانه او را تقویت کنید اول باید مسبب را تقویت کرد نمی‌شود اول به اسباب پرداخت تمام وزارتخانه‌ها اسبابند، هیچ تردیدى ندارد سازمان مملکت داراى یک اسبابى است و این اسباب‌ها موجب این می‌شود که مملکت منظم بشود و یک پیشرفت‌هایی نصیب مملکت بشود ولى آیا دکتر ساز، مهندس ساز، پرفسور ساز، عالم ساز کیست؟ بنده صاف و ساده می‌گویم این صرفاً فرهنگ است و بس این است که وقتى می‌خواهند به مقام الهیت خطاب کنند می‌‌گویند یا مسبب‌الاسباب که مقام الهیت را از نظر مسببیت مقدم بر وسیله می‌دانند و توجه کنید که این مقام تنزل می‌کند تا می‌رسد به مقام فرهنگ که می‌‌گویند فرهنگ مسبب تمام اسباب‌ها است در تمام مملکت این را از نظر اصولى می‌گویم حالا اگر عده‌ای خداى نخواسته سوءاستفاده کنند و بالاخره آن قسم که شاید و باید عمل بکنند عموم فرهنگیان البته رعایت خواهند کرد اگر یک عده‌شان رعایت حیثیت خودشان را نکنند آن مورد علی‌حده‌اى‌ است خداوند را باید ستایش کرد خداوند وجدانیتش مسلم است حالا فلان آدم مشرک باشد باشد به مقام توحید که لطمه‌ای وارد نمی‌آید من می‌گویم که مقام توحید یک مقام منزهى است که باید نسبت به او تکریم کرد و ستایش کرد اینجا هم باید گفت به تمام معنى فرهنگ مقدم بر تمام دستگاه‌هاى دولت است و هیچ تردیدى نیست. اخیراً در کمیسیون فرهنگ در نظر گرفتند که براى آموزگاران و دبیران و فرهنگیان خانه‌هاى ارزان قیمت بسازند از شهرستان‌هاى درجه چهار و از قصبات شروع بشود تا به شهرستان‌هاى درجه یک برسد آن وقت مشاهده شد که بعضى از آقایان کارمندان دولتى هم متأثر شدند گفتند که علت این تبعیض چیست ما هم باید داراى خانه باشیم زندگى باشیم آشیانه باشیم و یک قدم هم جلوتر رفتند که باید خانه‌ها ساخته بشود و به ما اهدا بشود آقایان عزیز فرهنگ مقامى است که در عرض هیچ یک از ادارات نیست آموزگار داراى مقام است که پیغمبر اسلام آن را مقامى می‌‌دهد که به درجه سیادت رسانده و می‌گوید که شخص باید عبد آموزگار باشد «چون پیغمبرش خواجه خویش خواند ندانم دگر تو چه خواهیش خواند» حالا که مقام آموزگار مقام معلم تعلیم و تربیت این مقام شامخ را دارد مسلم است که آن وقت نباید محسود کسى واقع شود باید تمام کارمندان وزارتخانه‌ها که اینها می‌خواهند اسباب براى مملکت تهیه کنند در حقیقت جگر‌گوشه‌هاى خود را به فرهنگ می‌دهند که تربیت شوند و این مسبب سبب‌سازى کند در درجه اول باید خود آنها بگویند که این افراد بر ما مقدم هستند (صحیح است) خواهش کردیم از برنامه که از این 70 میلیون راجع به عمران خوب است که یک قسمت اختصاص بدهند به این کارخانه سبب‌سازى آقاى مهندس هدایت هم کمال حسن‌نیت را به خرج دادند ولى می‌گفتند که مربوط به قسمت‌هاى تولید است با این ‌که موشکافى کردیم در برنامه تفصیلى دیدیم می‌گوید در قسمت‌هاى غیر‌‌وامى یعنى آن قست‌هایی که وامى نیست مثلاً اسکان عشایر مثال‌هاى دیگر هم دارد این مثل را جزو اصلى قرار داده است آقایان اسکان عشایر وسایل لازم دارد فرهنگ بالاخره قسمت‌هاى کلاس و دبستان و وسایل لازم دارد پس مثل را که می‌زند می‌خواهد بگوید آن سبب‌هایی که مفید است براى مملکت و لازم است از نظر اسکان به آنها اهدا بشود مخصوصاً در این برنامه تفصیلى گنجانیده شده است که از این 70 میلیون مبلغى اختصاص به این کار داده شود زیرا اگر بنا بشود مبلغى اختصاص به خانه‌سازى داده نشود عده‌ای هستند که به شهرستان‌ها نمی‌روند خیلى باعث تأسف است شنیده‌ام اخیراً در دبیرستان ادیب نزدیک لاله‌زار یک معلمى در اثر بى‌خونى در کلاس مرده است عجیب است ببینید این معلم چقدر عفیف بوده است که تا آن ساعتى که مرد مشغول تدریس بود «سر بنه آنجا که باده خورده‌ای» در پشت میز تدریس می‌میرد و مقام عفت معلم به حدى است که دست به طرف کس دراز نمی‌کند (صحیح است) آقایان مقام معلم مقامى است ارجمند آقایان مقام معلم مقامى است شامخ آقایان وظیفه دارید عموماً اگر بنا بشود پیشنهادى راجع به فرهنگ و فرهنگیان بشود نه فقط معلم و دستگاه فرهنگ مثلاً تبعیض حقوقی که شده است قضات و یا دیگرى‏...

رئیس - آقاى علامه وقت شما تمام شد.

علامه وحیدى - ناچار وقت گذشته زیرا مقام ریاست به حدى شامخ است که باید فوراً امتثال امر نمود بنده هم به ساعت نگاه ننمودم حالا خطاب به نمایندگان محترم غرب است من بنده که کوچک‌ترین آنها هستم تلگرافى را می‌‌خوانم «با کمال تأثر و تألم حضرت آقا حجت‌الاسلام حاج شیخ على غروى مجتهد قصر شیرین که از اجله و اعاظم علما و از شاگردان مبرز مرحوم آیت‌الله ملا محمد کاظم خراسانى است پس از 52 سال سابقه خدمت به جامعه‌الاسلامى در این مرز و سامان به ارشاد عموم مردم و عشایر دیانت مقدس اسلام و در پیشرفت مذهب و میهن و شاه‌دوستى ساعى و مشوق بوده چهارم آذرماه بدرود زندگى و رحمت ایزدى پیوست با داشتن سوابق ممتد و روحانى که در عالم اجتماعى اسلامی مبذول داشته است اهالى قصر از وکلاى خود انتظار دارند که از خدمات این مرحوم در مجلس یادى فرمایند (نمایندگان - خدا رحمت کند، صحیح است، احسنت).

رئیس - آقایان یک قدرى بیشتر متوجه نظم مجلس باشید یک نطقى کردند خوب یا بد اینجا مجلس است باید رعایت نظم را کرد. آقاى دکتر مشیر فاطمى‏.

دکتر مشیر فاطمى - اولاً بنده امروز قصد نداشتم که مصدع اوقات همکاران محترم بشوم (صحبت و همهمه نمایندگان).

رئیس - آقایان شأن وکالت را نمی‌دانند چیست بفرمایید آقاى دکتر.

دکتر مشیر فاطمى - ولى مطالبى را لازم بود که تذکر بدهم این است که مصدع آقایان شدم در جلسه گذشته همکار محترم ما آقاى دکتر رضایی بیاناتى فرمودند که واقعاً بسیار عالى بود و مورد تأیید تمام آقایان نمایندگان قرار گرفت بنده هم در موافقت با آن لایحه مختصر عرایضى کردم ولى وقتى نشد که در یک قسمتى که بی‌نهایت مورد توجه بنده است و قطعاً مورد توجه تمام آقایان نمایندگان هم هست و آن موضوع بیکارى طبقه تحصیل‌کرده است عرایضى بکنم بنده از جناب آقاى ذوالفقارى تقاضا دارم که این موضوع را هم به عرض دولت برسانند بیکارى طبقه تحصیل‌کرده امروز هنوز خطراتش مشهود نیست ولى در چند سال دیگر خواهید دید که یکى از معضلات این مملکت است تمام جوآن‌ها که از مدرسه مى‌آیند بیرون داوطلب رفتن به ادارات و نشستن پشت میز هستند و هیچ کارى آزادى همین نیست که دنبال آن کار بروند (مهندس جفرودى - چیزى نمی‌‌دانند) البته مدارس حرف‌های و غیر ‌باید تأسیس بشود ولى الآن باید به فکر این بیکاره‌ها که هستند بود در این قسمت ضرورت ایجاد می‌کند که بیش از این تذکرى بدهم ولى امیدوارم که مورد توجه دولت قرار بگیرد و مطلب دیگرى که می‌خواستم به عرض دولت برسانم که متأسفانه آقایان تشریف ندارند موضوع ساده کردن مقررات و قوانین و آیین‌نامه‌ها هیچ وقت به هیچ جایی نخواهیم رسید (مهندس اردبیلى - تار عنکبوت است) مثلاً یک وام قنایی که مورد توجه تمام آقایان نمایندگان است مورد توجه شخص اعلیحضرت همایونى است مورد توجه دولت است باید مراحلى را طى کند وقتى که به دست صاحب کار می‌رسد فصلش 6 ماه 7 ماه گذشته و دیگر فصل کار نیست خدا نکند خرده‌مالک باشند آن وقت باید تمام مالکین را جمع بکنند و اسناد را جمع کنند آن وقت بیاید به شورای‌ عالی برنامه هیئت نظارت دوباره برگردد به هیئت مدیره. آقا یک فکری بفرمایید در این کار کشاورزى اقلاً مجبور نشویم دوباره روغن و گندم از خارج وارد کنیم این کمک‌هایی که می‌شود سهل و ساده باشد شما کمک می‌کنید به مردم ولى وقتى می‌دهید که کار از کار گذشته عرض کنم بنده که سؤال کرده بودم و ناچار چون موضوع روز است در نطق قبل از دستور به دولت تذکراتى بدهم یکى موضوع برق و دیگرى تلفن است واقعاً برقش که افتضاح است (عده‌ای از نمایندگان - هر دو افتضاح است) اجازه بدهید عرایضم را بکنم می‌دانم آقایان دلتان خون است ضمناً باید عرض کنم با وجود وضع برق و تلفن خدمات مهندس اشراقى مورد توجه همه است مردى است فعال و پرکار و لایق و زحمتکش وضعیت پست و تلگراف را هم درست کرده است تلگرافات زود می‌رسد و پست درست شده است ولى من نمی‌دانم

+++

 این مرد فعال لایق چطور حریف شرکت تلفن نیست این اسباب تعجب بنده است اگر معایبى دارد گرفتارى دارد بیاید به عرض مجلس برسانند هر کمکى می‌خواهند همیشه نمایندگان محترم حاضرند. دو موضوع مد شده است در ایران که از بنگاه برق و شرکت تلفن شروع شده که دو چیز ضرورى مملکت است و آن گرفتن وام است می‌‌گویند اگر تلفن می‌خواهید 2 هزار تومان وام بدهید شما اگر برق می‌خواهید بیایید از دو هزار تومان تا ده هزار تومان بدهید خوب آقا فردا شرکت نان و گوشت درست می‌کنند و می‌‌گویند هر کس می‌خواهد نان بخورد باید هزار تومان بدهد هر کس می‌خواهد روزانه گوشت بخرد باید هزار تومان بدهد این را برطرف کنید کجاى دنیا براى مؤسسات انتفاعى مؤسساتى که عایدى دارند براى این مؤسسات وام می‌گیرند که به فلان آدم تلفن بدهند و یا برق بدهند. موضوع برق واقعاً افتضاح شده است دولت خیال می‌کند که یک مرد سرتیپ مهندس را که ظاهراً می‌‌گویند بسیار آدم شریفى است اما دولت یک ماشین قراضه داده است دست این بدبخت که به زور درجه و شمشیر و این چیزها برق بدهد اما از اینها که ماشین نمی‌ترسد یک مشت ماشین قراضه داده‌اند دست این‌ که بروید برق یک پایتخت یک میلیون و نیم را بدهید و این باید با زور سر دوشیش اداره بکند و همچو چیزى ممکن نیست آقا این جناب آقاى ابتهاج زحمت کشیدند و براى تهران برق خریدند خیلى هم بد گفتند آن موقع و ایشان همه این فحش‌ها را به خودش خرید دو سال و نیم است خریده‌اند چرا نمی‌آورند بنده چند شب قبل پیش دکتر سیاح بودم دندان خودم را رفته بودم درست کنم تا رفتم آنجا برق خاموش‏ شد گفت آقا فقط امشب نیست هر شب این‌ طور است ما از کسب و کاسبی‌مان افتاده‌ایم در هر حال باید به دولت تذکر داد بنده به سهم خودم این را هر روز تعقیب خواهم کرد تا به یک جایی برسد حقیقتش این است که وظیفه یک نماینده مجلس این است که آنچه بد است می‌بیند بیاید اینجا بگوید و کار خوب را هم بیاید بگوید و کار خوب را هم بیاید بگوید آقایان می‌دانند که من تاجر نیستم کار تجارتى هم ندارم ولى بنده سال گذشته رفتم گمرک که دو کتاب برایم آمده بود بگیرم رفتم آنجا طورى مردم از کول هم بالا می‌رفتند که بنده نمی‌توانستم بروم رفتم توى اطاق یک نفر از رؤسا یک ساعت و نیم بالاخره طول کشید تا بنده یک امانت کوچولو داشتم گرفتم تصادفاً چند روز قبل هم رفتم گمرک دو سه کتاب و دوا داشتم اول می‌ترسیدم در سالن بروم گفتم آنجا مرا له می‌کنند رفتم آنجا دیدم مرتب و منظم و خیلى عجیب است ورقه ما را گرفتند ده دقیقه بیشتر طول نکشید من تعجب کردم اما بیرون یکى از تجار آنجا بود که با بنده آشنا بود پرسیدم چطور این وضع شده است گفت از روزى که سرتیپ ضرغام آمده کار اینجا مرتب شده است من وظیفه خود می‌دانم چون سرتیپ ضرغام را من جز یک مرتبه در کمیسیون بودجه پارسال بیشتر ندیدم و نمی‌شناسم ولى وظیفه خودم می‌دانم، این تاجر می‌گفت که هر روز دور می‌چرخد در این اداره و سرکشى می‌کند و بنده وظیفه خودم می‌دانم به نام یک نماینده مردم و مجلس از این مرد که کارش مرتب و منظم است تشکر کنم‏.

3- تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى‏

رئیس - وارد دستور می‌شویم. آقاى مهندس اردبیلى‏

مهندس اردبیلى - دو فقره سؤال است از وزارت راه و وزارت کشاورزى که تقدیم می‌کنم. ‏

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه پرداخت بیست میلیون ریال براى کمک به سیل‌زدگان‏

رئیس - لایحه‌اى که به سنا فرستاده شده بود راجع به اعتبار بیست میلیون ریال براى کمک به سیل‌زدگان اعاده شده نسبت به آن رأى نهایی گرفته می‌شود قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد):

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 7499 - 26/ 4/ 35 دولت راجع به اجازه پرداخت بیست میلیون ریال براى کمک به سیل‌زدگان و جبران خسارات وارده به آنها که طى مرقومه شماره 1203- 28 / 8/ 35 از مجلس شوراى ملى به مجلس سنا ارسال شده بود در جلسه روز شنبه دهم آذرماه 1335 شمسى عیناً به تصویب مجلس سنا رسید.

نایب‌رئیس مجلس سنا - دکتر سعید مالک‏

رئیس - رأى می‌گیریم با ورقه آقایان موافقند ورقه سفید می‌دهند.

 (اسامى آقایان نمایندگان به ترتیب زیر به وسیله آقاى مسعودى (منشى) اعلام و اخذ رأى در محل نطق به عمل آمد)

آقایان: قوام - مهندس شیبانی - دکتر عدل - دکتر سعید حکمت - صفارى - تجدد - خرازى - مهندس اردبیلى - موسوى - باقر بوشهرى - دیبا - حشمتى - مهندس هدایت - مهندس جفرودى - دکتر راجى - محمودى - غضنفرى - دکتر وکیل - دکتر نفیسى - سنندجى - دکتر جهانشاهى - ساگینیان - هدى - دکتر امین - دکتر فریدون افشار - صارمى - حمید بختیار – بزرگ‌نیا - بیات ماکو - ابتهاج - فضایلى - رستم بختیار - مهندس فروهر - سراج حجازى - بوربور - دکتر رضایی - مهندس ظفر - دادگر - مهندس فروغى - حکیمى - دولتشاهى - فخر طباطبایی - کیکاوسى - ارباب - مهندس دهستانى - سلطانى - مهندس بهبودى - رامبد - دکتر امیر حکمت - اقبال - توماج - دکتر امیر نیرومند – مشایخى - شیبانی - دکتر مشیر فاطمى - مهدوى - قبادیان - شادلو - کدیور - دکتر اسدى - قرشى - دکتر ضیایی - پردلى - احمد طباطبایی - بهبهانى - دکتر دادفر - علامه وحیدى - دیهیم - عمیدى‌نورى - مجید ابراهیمى - عامرى - دکتر آهى - دکتر پیرنیا - قنات‌آبادی - اکبر – عرب ‌شیبانی - سلطان‌مراد بختیار - دهقان - افخمى - استخر - پناهى - گیو – اخوان - آقایان - جلیلى - صراف‌زاده - کشکولى - ثقةالاسلامى – زنگنه - سعیدى - جلیلوند – مسعودى.‏

 (آرا مأخوذه شماره شد، هشتاد و نه ورقه موافق و یک ورقه سفید بى‌ اسم شمرده شد).

رئیس - لایحه اجازه پرداخت بیست میلیون ریال جهت کمک به سیل‌زدگان با 89 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین - آقایان: مهندس ظفر - دکتر سعید حکمت - دکتر راجى - پناهى - فیلیکس - آقایان - مهندس بهبودى - حکیمى - مسعودى - جلیلى - عزیز اعظم زنگنه - دکتر نفیسى - جلیلوند - افخمى - مشایخى - گیو - تجدد - دکتر دیبا – ثقه‌الاسلامى – بزرگ‌نیا - دکتر امین - دکتر پیرنیا - باقر بوشهرى - دهقان - دکتر وکیل - کیکاوسى - رامبد - مهدوى - قرشی - دکتر امیر حکمت - امیر بختیار - قوام - دکتر فریدون افشار – سلطان‌مراد بختیار - عمیدى‌نورى - عامرى - عرب‌شیبانی - صفارى - موسوى - سعیدى - فخر طباطبایی - دکتر امیر نیرومند - مهندس شیبانی - اکبر - حشمتى - مهندس اردبیلى – جفرودى - خرازى - غضنفرى - مهندس هدایت - کورس - ساگینیان - توماج - دکتر عدل - هدى - استخر - اخوان - مهندس دهستانى - علامه وحیدى - دولتشاهى - قبادیان - دکتر ضیایی - دکتر اسدى - مجید ابراهیمى - دکتر مشیر فاطمى - دیهیم - کدیور - پردلى - دکتر دادفر - دادگر - سید احمد طباطبایی - شادلو - بوربور - دکتر جهانشاهى - مهندس فروغى - ارباب - مهندس فروهر - سراج حجازى - فضایلى - شیبانی - بیات ماکو - ابتهاج - دکتر رضایی - سنندجى - عبدالحمید بختیار - محمودى - مهندس سلطانى - صارمى - دکتر آهى.‏

5- شور اول گزارش کمیسیون امور اجتماعى و کار راجع به اجازه الحاق به 17 فقره مقاوله‌هاى بین‌المللی کار

رئیس - شور اول لایحه مربوط به الحاق دولت ایران به مقاوله‌نامه‌ای بین‌المللی کار قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد):

گزارش از کمیسیون امور اجتماعى و کار به مجلس شوراى ملى

کمیسیون امور اجتماعى و کار لایحه شماره 1506/ 2088 و لایحه شماره 3665 دولت راجع به الحاق دولت ایران به مقاوله‌نامه‌هاى بین‌المللی کار در جلسات متعدد با حضور آقایان دکتر نصر وزیر کار و دکتر بهرامى مدیرکل وزارت کار مورد رسیدگى قرار داده و مقاوله‌نامه‌هاى ذیل را تصویب نمود:

1- مقاوله‌نامه شماره 1 راجع به مدت کار در صنایع‏.

2- مقاوله‌نامه شماره 3 راجع به عدم اشتغال زنان قبل و بعد از وضع حمل‏.

3- مقاوله‌نامه شماره 14 راجع به استراحت هفتگى در مؤسسات صنعتى‏.

4- مقاوله‌نامه شماره 17 راجع به جبران خسارات ناشى از حوادث کار.

5- مقاوله‌نامه شماره 19 راجع به تساوی رفتار نسبت به کارگران خارجى و ملى از لحاظ جبران خسارات ناشى از کار.

6- مقاوله‌نامه شماره 26 راجع به حداقل دستمزد.

7- مقاوله‌نامه شماره 52 راجع به مرخصى سالیانه با استفاده از حقوق.

8- مقاوله‌نامه شماره 81 یک راجع به بازرسى کار در صنعت و تجارت.‏

9- مقاوله‌نامه شماره 87 راجع به آزادى و حفظ حقوق سندیکایی. ‏

10- مقاوله‌نامه شماره 88 راجع به تشکیل سازمان‌هاى کاریابى و توصیه‌نامه‏.

11- مقاوله‌نامه شماره 89 راجع به عدم کار شبانه زنان در صنعت‏.

12- مقاوله‌نامه شماره 90 راجع به عدم کار شبانه کودکان در صنعت‏.

13- مقاوله‌نامه شماره 95 راجع به حمایت از دستمزد.

14- مقاوله‌نامه شماره 98 راجع به حق ایجاد اتحادیه‌ها و مذاکرات دسته‌جمعى‏.

15-  مقاوله‌نامه شماره 100 راجع به تساوی دستمزد کارگران زن و مرد در قبال کار مساوى‏.

16- مقاوله‌نامه شماره 102 راجع به حداقل میزان تأمین اجتماعى‏.

17- مقاوله‌نامه شماره 103 راجع به حمایت از مادران.

مقررات این مقاوله‌نامه‌ها اکثراً در قوانین کار سازمان بیمه‌هاى اجتماعى کارگران حفاظت فنى دعایت گردیده مع‌الوصف براى روشن شدن بعضى از آنها شرح مختصرى ضمن تقدیم گزارش کمیسیون به عرض می‌رساند.

مقاوله‌نامه شماره یک - سازمان بین‌المللى

+++

کار به منظور تجدید مدت کار به هشت ساعت در روز و 48 ساعت در هفته می‌باشد. در این مقاوله‌نامه میزان ساعت کار جز در موارد استثنایی به نحو مذکور فوق مقررات داشته و براى کار اضافه بر مدت مزبور نیز شرایط و حدود قائل گردیده و دستمزد با نرخ 20 درصد بیشتر از دستمزد معمولى پیش‌بینى نموده است.

اصول مزبور ضمن ماده 2 قانون کار صریحاً پیش‌بینى گردیده و تصویب مقاوله‌نامه هیچ گونه تعهد جدیدى را در بر نخواهد داشت.

مقاوله‌نامه شماره 3 در خصوص این است که زنانى که در کارگاه‌هاى مختلفه صنعتى به کار اشتغال دارند استحقاق استراحت در شش هفته قبل از وضع حمل و شش هفته بعد از وضع حمل را دارند در این مدت از کمک خرج و مراقبت‌هاى مجانى طبى و دارویی استفاده می‌نمایند.

مقاوله‌نامه شماره 14 سازمان بین‌المللی کار مقرر می‌دارد که کارکنانى بنگاه‌هاى صنعتى در هر هفت روز کار حق استراحت 24 ساعت متوالى را داشته باشند و روز تعطیل هفتگى حتى‌المقدور مصادف با روزى‌هایی باشد که بر حسب عادت و رسوم و سنن محل و کشورى براى استراحت معمول است.

ماده 3- قانون کار که حق تعطیل هفتگى را در روز جمعه جهت کارکنان بنگاه‌هاى صنعى مقرر داشته متضمن اصل مندرج در مقاوله‌نامه می‌باشد.

 مقاوله‌نامه شماره 17 سازمان بین‌المللی کار درباره این است که به کارگرانى که در نتیجه حوادث صنعتى صدمه می‌بینند پاداش و غرامتى با رعایت مراتبى که در مقاوله‌نامه پیش‌بینى گردیده داده شود.

اصول مندرج در این مقاوله‌نامه به نحو تفصیل در لایحه قانونى بیمه‌هاى اجتماعى پیش‌بینى و چند سال است که به معرض اجرا گذارده شده و بالنتیجه تصویب آن متضمن هیچ گونه تعهد جدیدى جهت دولت ایران نخواهد بود.

مقاوله‌نامه شماره 19 به موجب این مقاوله‌نامه دول امضا‌کننده متعهد می‌شوند که به شرط معامله متقابل کارگران کشورهاى خارجى هم خود از مزایاى بیمه‌هاى اجتماعى و جبران حوادث ناشى از کار بهره‌مند شوند.

به همین ترتیب وارث کارگران مزبور نیز از مزایاى مستمرى بعد از فوت آنها استفاده خواهند نمود.

تصویب این مقاوله‌نامه هیچ نوع تعهد جدیدی براى کشور ایجاد نمی‌نماید زیرا این مراتب در تبصره 2 ماده 3 قانون بیمه‌هاى اجتماعى پیش‌بینى شده و کلیه کارگران خارجى به شرط معامله متقابل از مزایاى قانونى بیمه‌هاى اجتماعى برخوردار می‌گردند.

مقاوله‌نامه شماره 26 سازمان بین‌المللی کار در خصوص تأسیس و برقرارى اداره و روشی است که بتوان بدان وسیله به تعیین حداقل دستمزد جهت کارکنان بنگاه‌هاى بازرگانى و صنعتى مبادرت نمود.

اصل مندرج در این مقاوله‌نامه وسیله ماده 10 قانون کار نیز پیش‌بینى شده است.

مقاوله‌نامه شماره 52 سازمان بین‌المللی کار در خصوص این است که کلیه کارکنانى مؤسسات صنعتى کارگاه‌هاى مختلفه پس از یک سال خدمت متوالى استحقاق مرخصى سالیانه‌ای معادل لااقل شش روز از روزهاى غیر‌ تعطیل با استفاده از حقوق دارد.

توضیحاً تذکر می‌‌دهد طبق ماده 4 قانون کار مقرر شده که حق ده روز مرخصى با استفاده از حقوق براى چنان کارگرانى پیش‌بینى نموده است در این صورت می‌توان گفت که اصل مندرج در مقاوله‌نامه در قانون پیش‌بینى شده است.

مقاوله‌نامه شماره 81 در خصوص بازرسى کار در صنعت و تجارت به منظور اجراى مقررات قانونى مربوط به شرایط کار از قبیل مدت کار - دستمزد -  حفاظت فنى بهداشت و رفاه کارگران و بالاخره تأمین اجتماعى آنها است اجراى امور فنى فوق‌الذکر به بازرسان کار که از میان کارمندان دولت با در نظر گرفتن اصول کلى استخدام کشورى و با توجه به شایستگى ایشان در انجام وظایف محوله انتخاب می‌شوند محول می‌گردد.

بازرسان مزبور باید مجاز باشند که در هر موقع براى رسیدگى به شرایط کار و اجراى قوانین به کارگاه‌ها مراجعه و بازرسى نمایند این افراد نبایستى در کارگاه منافعى داشته باشند به علاوه از نظر حفظ اسرار کارخانه و کلیه شکایات مورد رسیدگى و اقدامات آنها باید فاقد جنبه علنى باشد.

بازرسان کار مشاهدات خود را پس از بازرسى در مورد رفع نواقص و اتخاذ تدابیر مفیدترى با تعیین مهلت معین به متصدیان امر متذکر شده و گزارش مربوطه را نیز به مقامات صلاحیت‌دار براى تعقیب امر تسلیم می‌نمایند. در مقاوله‌نامه شماره 81 نیز پیش‌بینى‌هاى لازم در مورد تعقیبت متخلفین از اجراى مقررات بازرسى کار پیش‌بینى شده است.

مقررات فوق‌الذکر به موجب قانون حفاظت فنى هم اکنون در وزارت کار اجرا می‌شود بنابراین این مقاوله‌نامه نیز توسط وزارت کار در ایران اجرا می‌گردد و امید است با تصویب آن و تکمیل بودجه و اعتبارات وزارت کار در این قسمت مهم قدم‌هاى بزرگ‌ترى برداشته شود و حفاظت و سلامت کارگران به این وسیله کاملاً تأمین گردد.

مقاوله‌نامه شماره 87 مربوط به آزادى سندیکاها.

مفاد این مقاوله‌نامه این است که دولت با رعایت قوانین و عرف و عادات خود کارگران و کارفرمایان را در تشکیل سندیکاههای کارگری یا کارفرمایی آزاد بگذارند و بدون هیچ فرق و امتیازى آنها را در قبول عضویت سازمانی که از منافع قانونى آنها دفاع می‌نمایند مجاز نماید و به آنها حق تدوین اساسنامه و انتخاب نماینده و هرگونه فعالیتى در حدود حفظ منافع حرف‌های خود اعطا کند در عین حال دولت قبول می‌نماید که به سازمان‌هاى سندیکایی شخصیت حقوقی اعطا و بدون مداخله در امور آنها را مجاز به قبول عضویت در فدراسیون یا کنفدراسیون‌هاى بین‌المللی نموده از هرگونه عملى که موجب رکود فعالیت آنها می‌شود خوددارى و جز از طریق قانون موجبات انحلال آنها فراهم نگردد.

مقاوله‌نامه شماره 88 مربوط به تشکیل سازمان کاریابى است که به موجب آن هر یک از دولى که الحاق خود را به آن اعلام می‌دارد موظف است یک سازمان عمومى و مجانى کاریابى در کشور تشکیل دهد نظر به این که این سازمان طبق ماده 18 قانون کار پیش‌بینى شده و فعلاً در تهران اداره کاریابى مجانى تأسیس گردیده است الحاق دولت ایران به این مقاوله‌نامه بلامانع خواهد بود.

مقاوله‌نامه شماره 89 سازمان بین‌المللی کار مقرر می‌دارد که زنان را در هر سنى باشند در هیچ کارگاهى صنعتى دولتى یا غیر‌دولتى نمی‌توان جز در موارد استثنایی مندرج در مقاوله‌نامه در ساعاتى از شب به کار گماشت. ساعت مزبور عبارت از مدتى است که بین ساعت 10 شب و 7 صبح باشند.

ماده 6 قانون کار که متضمن اصل مزبور در منع کار شب براى زنان می‌باشد در این صورت مقاوله‌نامه متضمن تعهد تازه این جهت دولت ایران نمی‌باشد.

مقاوله‌نامه شماره 90 سازمان بین‌المللی کار - کار شب را در بنگاه‌هاى صنعتى براى اطفالى که کمتر از 18 سال دارند جز در مواردى که قبیل کارآموزى و تعلیمات حرف‌های ممنوع نموده است.

در قانون کار مواد 5 و 6 کار شب و کار سخت را براى اطفال کمتر از 16 سال منع و مدت کار شب را فاصله بین ساعت 10 شبت و 6 صبح مقرر داشته است.

مقاوله‌نامه شماره 95 سازمان بین‌المللی کار مشعر به این است دستمزد کار اگر به هر نحو که بین کارگر و کارفرما بدان تراضى شود بایستى قابل تقویم و به وجه نقد بوده و اجرت‌هایی که به پول قابل پرداخت می‌باشد منحصراً با پول رایج کارسازى گردد.

مگر در موردی که طبق قوانین داخلى از پرداخت جنسى قسمتى از اجرت کارگر به علت نوع صنعت مجاز شناخته شود.

مقاوله‌نامه متضمن حمایت از دستمزد در موارد دیگرى نیز می‌باشد از قبیل پرداخت اجرت به کارگر ذی‌نفع – آزادی کارگر در استفاده از نوع اجرت به میل خود ممنوعیت از کسر اجرت کارگر.

اصول مندرج در مقاوله‌نامه ضمن مواد 10 و یک مقرر و پیش‌بینى شده و تصویب آن ایجاد تعهد جدید نخواهد نمود.

مقاوله‌نامه شماره 98 مقررات مربوط به مقاوله‌نامه شماره 87 را تکمیل و در امور مربوط به آزادى سندیکاها هرگونه محدودیتى را منتفى و ضمناً الزام کارگران به قول عضویت سندیکا را منع می‌نماید. به این ترتیب که دولت از اقدامات احتمالى کارفرمایان مبنى بر استخدام کارگر به شرط قبول یا فسخ عضویت سندیکا جلوگیرى و ضمناً از مداخلات غیر‌موجه کارفرمایان در امور اتحادیه‌هاى کارگرى ممانعت می‌نماید. مفاد این مقاوله‌نامه و مقاوله‌نامه شماره 87 در ماده 12 قانون کار و آیین‌نامه مربوط به ماده مزبور که از تصویب هیئت وزیران گذشته و پیش‌بینى شده است.

مقاوله‌نامه شماره 100 مربوط به تساوی دستمزد کارگران زن و مرد در شریط مساوى کار است‏. این مقاوله‌نامه دولت‌های عضو سازمان بین‌المللی کار را بر آن می‌دارد که چنان زن و مرد کارى یکسان انجام می‌دهند و شرایط کار آنها نیز از نظر کیفیت و کمیت مساوى باشد مزد آنها یکسان پرداخت شود و از نظر جنسیت یعنى تفاوت زن و مرد مزد یکی از دیگران زیادتر یا کمتر نباشد. طبعاً مقررات این مقاوله‌نامه شمال زنانى که شرایط کارشان غیر‌مساوى با مردان است نخواهد شد.

این اصل ضمن تبصره ماده 10 قانون کار صریحاً پیش‌بینى شده است. مقاوله‌نامه شماره 102 متضمن حداقل میزان حمایتى است که در زمینه تأمین اجتماعى بایستى درباره کارگران و کارکنان کارگاه‌هاى مختلفه و خانواده آنها اعمال گردد.

حمایت‌هاى مزبور درباره کسالت و مرض شامل مواردى از قبیل معالجه و عیادت بیمار در منزل- معالجه بیمار در بیمارستان - تهیه دارو - بسترى نمودن بیمار و درباره حاملگى و وضع حمل شامل مواردى از قبیل معالجه قبل از وضع حمل و هنگام وضع حمل و پس از آن بسترى کردن در صورت ضرورت و بالاخره در کلیه موارد فوق تأمین کمک خرجى براى بیمار و افراد تحت تکفل بیمار می‌باشد.

کلیه اصول موضوع مقاوله‌نامه به تفصیل در لایحه قانونى بیمه‌هاى اجتماعى منظور و به مورد اجرا درآمده و تصویب آن تعهد جدیدى را براى دولت ایران ایجاد نخواهد نمود.

+++

 مقاوله‌نامه شماره 103 سازمان بین‌المللى که به منظور حمایت مادران و رعایت اصول بهداشت آنان قبل و بعد از زایمان به تصویب رسیده و براى اطلاع و اجرا به دول عضو ابلاغ گردیده و مفاد آن به طور خلاصه به شرح زیر است.

زنان باردار با ارائه گواهى پزشک معالج  حق دارند دروازه هفته از مرخصى استعلاجى استفاده نمایند که مقداری از این مرخصى را قبل و بقیه را که حداقل آن 6 هفته خواهد بد بعد از وضع حمل استفاده نمایند چنانچه وضع حمل بعد از تاریخ احتماًلى واقع شود مرخصى بعد از وضع حمل به همان نسبت تمدید می‌شود.

بیمارى‌هاى ناشى از وضع حمل قابل دریافت مرخصى با استفاده از حقوق است بدیهى است با ارائه گواهى پزشک و رعایت مقررات قانونى (موضوع اعطاى مرخصى استعلاجى به زنان باردار قبل و بعد از زایمان در قانون بیمه‌هاى اجتماعى پیش‌بینى شده)

با رعایت مقررات و قوانین محلى و داخلى به زن‌هاى باردار پس از وضع حمل به تناسب سطح زندگى باید کمک شود که در تربیت نوزاد و رعایت اصول بهداشت آن اقدام نمایند این کمک از طرف بیمه‌هاى اجتماعى و با از محل اعتبارات عمومى پرداخت می‌شود و زنان واجد شرایط استحقاق دریافت این کمک را دارند و زنان فاقد شرایط از محل وجوه خیریه کمک خواهند گرفت و میزان آن در هر حال از دو سوم میزان دستمزد تجاوز نخواهد کرد.

زنان کارگر شیرده براى شیر دادن طفل خود مجازند که یک یا چند نوبت محل کار را ترک نمایند. تعیین مدت غیبت با قوانین داخلى است و مزد آن پرداخت می‌شود با توجه به مراتب بالا تقاضاى تصویب 17 فقره مقاوله‌نامه را دارد.

ماده واحده - الحاق دولت شاهنشاهى ایران به مقاوله‌نامه‌هاى بین‌المللی شماره 1 راجع به مدت کار در صنایع شماره 3 راجع به عدم اشتغال زنان قبل و بعد از حمل شماره 14 راجع به استراحت هفتگى و مؤسسات صنعتى شماره 17 راجع به جبران خسارت ناشى از حوادث کار شماره 19 راجع به تساوى رفتار نسبت به کارگران خارجى و ملى از لحاظ جبران خسارات ناشى از کار شماره 26 راجع به حداقل دستمزد شماره 52 راجع به مرخصى سالیانه با استفاده از حقوق شماره 81 راجع به بازرسى کار در صنعت و تجارت شماره 87 راجع به آزادى و حفظ حقوق سندیکایی شماره 88 راجع به تشکیل سازمان‌هاى کاریابى و توصیه‌نامه‌ها شماره 89 راجع به عدم کار شبانه زنان در صنعت شماره 90 راجع به عدم کار شبانه کودکان در صنعت شماره 95 راجع به حمایت از دستمزد شماره 98 راجع به حق ایجاد اتحادیه‌ها و مذاکرات دسته‌جمعى شماره 100 راجع به تساوی دستمزد کارگران زن و مرد در قبال کار مساوى شماره 102 راجع به حداقل میزان تأمین اجتماعى شماره 103 راجع به حمایت از مادران تصویب می‌شود.

مخبر کمیسیون امور اجتماعى و کار – مشایخى

شماره 6 به تاریخ 30 آبان‌ماه 1335

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون امور خارجه لوایح مربوط به الحاق دولت ایران به مقاوله‌نامه‌هاى بین‌المللی کار را با حضور آقایان وزرا خارجه و کار مورد رسیدگى قرار داده و 17 فقره مقاوله‌نامه‌ای شماره زیر را تصویب و این‌ که گزارش آن را تقدیم می‌دارد:

1- مقاوله‌نامه شماره 1

2- مقاوله‌نامه شماره 3

3- مقاوله‌نامه شماره 14

4- مقاوله‌نامه شماره 17

5- مقاوله‌نامه شماره 19

6- مقاوله‌نامه شماره 26

7- مقاوله‌نامه شماره 52

8- مقاوله‌نامه شماره 81

9- مقاوله‌نامه شماره 87

10- مقاوله‌نامه شماره 88

11- مقاوله‌نامه شماره 89

12- مقاوله‌نامه شماره 90

13- مقاوله‌نامه شماره 95

14- مقاوله‌نامه شماره 98

15- مقاوله‌نامه شماره 100

16- مقاوله‌نامه شماره 102

17- مقاوله‌نامه شماره 103

به جاى مخبر کمیسیون امور خارجه - بوربور

رئیس - آقاى مهندس هدایت‏

مهندس هدایت - بنده با اجازه آقایان محترم از موقع استفاده می‌کنم اکنون که این لایحه مطرح است یک تذکراتى راجع به امور کار و کارگرى و قانون کار و سازمان بیمه‌هاى اجتماعى که تمام اینها مربوط به این مقاوله‌نامه‌هایی است که براى شور اول مطرح است به عرض آقایان می‌‌رسانم.

آقایان نمایندگان محترم استحضار کامل دارند که ما یک قانون کاری داریم که این قانون کار به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است (صحیح است) در این قانون کار در ماده واحده یک تبصره‌ای است که بنده این تبصره را به اجازه قرائت می‌کنم:

تبصره - مدت آزمایش قانون یک سال است و بعد از انقضاى این مدت دولت مکلف است لایحه جدیدى کار را با در نظر گرفتن مواردى که ضمن عمل پیش می‌آید تقدیم مجلس شوراى ملى نماید و تا زمان تصویب لایحه جدید قانون فعلى موقتاً مجرى خواهد بود. آقایان توجه بفرمایند که در سال 1328 این قانون به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده یک سال که گذشته هیچ هشت سال گذشته و هنوز وزارت کار لایحه جدیدى پس از دوره آزمایش تقدیم مجلس نکرده (دکتر جهانشاهى - ما قانونى داریم که چهل سال است آزمایش می‌شود) بدتر، چه بدتر بنده این تذکر را می‌دهم براى این ‌که مسئولین وزارت کار بدانند که وزارت کردن فقط وزارت کردن نیست یک تکالیف قانونى دارد که باید آن تکالیف را انجام دهند (صحیح است) وزارت کار اینجا برایش تکلیف معین شده وزارت کار چه می‌کرده؟ اگر این قانون بى‌عیب است اگر عیب و کسرى داشته است چرا به مجلس تقدیم نکرده است؟ همین قانونى که آقایان به آن اتکا دارند و به آن عمل می‌کنند موادى در همین قانون کار هست که به‌ هیچ‌وجه عمل نشده است یک ماده از این قانون را اشاره می‌کنم آن ماده 15 قانون کار است ماده 15 قانون کار در تشکیل شورای‌عالی کار است یک دفعه این شورای‌عالی کار در زمان مرحوم قوام‌السلطنه تشکیل شد و بعد از آن تشکیل نشد سال گذشته وزارت کار با خیلى سر و صدا شروع کرد به اینکه من می‌‌خواهم ماده 15 قانون کار را اجرا بکنم و شورای‌عالی کار را تشکیل می‌دهم از تمام کارفرمایان کشور به طهران دعوت کردند و از تمام اتحادیه‌هاى کارگران کشور هم به طهران نماینده خواستند نماینده کارگران معلوم شد نماینده کارفرمایان هم معلوم شد ولى معلوم نیست به چه علت تا به امروز که متجاز از یک سال از آن تاریخ می‌گذرد هنوز شورای‌عالی کار را وزرات کار تشکیل نداده (یک نفر از نمایندگان - چه عجله‌اى‌ است؟) می‌فرمایید چه عجله‌اى‌ است ولى به نظر بنده وضع کارگر و کارگرى ایران به قدرى حساس است و باید مورد توجه قرار بگیرد که اگر ارکان اصلى قانون کار موجود نباشد بنده که کارفرما هستم عرض می‌کنم،با کارگر آنچه دلشان می‌خواهد می‌کنند و این در مملکت اثر سوء دارد و نتیجه‌اش و ضررش هم عاید مملکت می‌شود (صحیح است) این از قانون کار، برگردیم به قانون بیمه‌هاى اجتماعى (ارباب - همین جاست) از کمیسیون مشترک مجلسین قانونى گذشته است به نام قانون بیمه‌های اجتماعى آقایان توجه دارند که این قانون بیمه‌هاى اجتماعى در مملکت ما حقیقتاً مؤثر است متجاوز از سالى شاید یک صد میلیون تومان پول وصول می‌شود کارفرمایان کشور سیزده درصد مزد و کارگران کشور 5 درصد مزد و جمعاً 18 درصد مزد خود را به این سازمان می‌پردازند البته این قانون چون در کمیسیون مشترک مجلسین با عجله تصویب شده است موادى دارد که ان‌شاءالله باید اصلاح شود ولى فعلاً این قانونى معتبر است سازمان بیمه‌هاى اجتماعى را ارگان‌هاى معینى اداره می‌کنند.

یکى از آن ارگان‌ها شورای‌عالی سازمان است دیگرى هیئت مدیره سازمان بنده عرضى ندارم که آنچه که در این قانون گفته شده است اجرا شده است لیکن به نظر بنده باید فکرى اساسى کرد و شورای‌عالی سازمان بیمه‌هاى اجتماعى یک نماینده از دولت هست یعنى نمایندگان دولت یک نماینده از طرف اتحادیه کارفرمایان و یک نماینده از طرف اتحادیه کارگران ولیکن یک کلاه شرعى هم در این ماده گذاشته‌اند و آن وقت می‌گوید که نمایندگان دولت این اشخاص و مادام که اتحادیه کارگران تشکیل نشده و مادام که اتحادیه کارفرمایان تشکیل نشده نماینده کارگر و کارفرما به طریق مخصوص از طرف دستگاه‌هاى معینى انتخاب می‌شوند (یکى از نمایندگان - یعنى از طرف دولت) احسنت همین طور هم براى هیئت‌مدیره‌ای که سازمان بیمه‌ای اجتماعى را اداره می‌کند که در حقیقت من غیرمستقیم نمایندگان دولت هستند در حالى که اگر توجه بفرمایید با این صد میلیون تومان کار‌هاى بسیاری می‌شود به نفع کارگر و بالنتیجه به نفع کارفرما عملى بشود هیچ کارفرمایی  نمی‌خواهد که کارگر او در عسرت زندگى کند اگر کارفرمایی بخواهد خداى نکرده کارگرش در عسرت و بیچارگى زندگى کند صدمه‌اش به خودش برمی‌گردد (بزرگ‌ابراهیمى - اگر بفهمد بلى) اگر بفهمد، این عرایض را بنده کردم براى این‌ که آنهایی که نمی‌فهمند بفهمند (احسنت) تا کى باید همه کارها را دولت اداره کند اشخاصى که پول می‌دهند و این سرمایه‌ها جمع می‌شود چرا این اشخاص را در زندگى خودشان در سرنوشت خودشان دخیل قرار نمی‌دهند. آقاى وزیر کار باید تشریف بیاورند بفرمایند تا کى این لغت مادام در قانون بیمه‌هاى اجتماعى ادامه دارد (بزرگ‌ ابراهیمى- مادام) (ارباب - باز مادامش خوب است) (خنده نمایندگان) بنده روى اشخاص هیچ عرضى ندارم آقایانى که بیمه‌های اجتماعى را اداره می‌کنند آدم‌هاى شریفى هستند ولى هیچ مانعه‌الجمع نیست که نمایندگان دولت نباید بیمه‌هاى اجتماعى را اداره کنند بنده این تذکرات را دادم و توجه آقایان نمایندگان محترم را به این نکته جلب می‌کنم مزدی که به کارگران این مملکت در سال پرداخت می‌شود چهار برابر بودجه کل کشور است بنابراین هر توجهى که نسبت به امر کار و قانون کار و اجراى قانون کار بشود ارزشش چهار برابر رسیدگى است که آقایان در بودجه کل کشور می‌کنند و بنابراین استدعاى بنده از آقایان این است

+++

که توجهى بفرمایید نسبت به کار و امور کار و کارگرى، و وزارت کار هم یک قدرى حرکت بکند چون فعلاً مثل این که بى‌حرکت است و آقاى وزیر کار تشریف بیاورند اینجا که جواب عرایض بنده را بدهند بفرمایند که از لحاظ بین‌المللی که این مقاوله‌نامه‌ها را که امضا کرده‌اند و خواسته‌اند که ما هم مثل سایر کشور‌هاى دنیا برویم و ملحق بشویم به این قوانین با این قوانین مترقى واقعاً تشریف بیاورند اینجا بفرمایند که چه می‌خواهند بکنند که کارگر مملکت و کارفرماى این مملکت در امان باشند و راحت باشند (احسنت).

رئیس - آقاى وزیر کار

وزیرکار (دکتر نصر) - در جواب بیانات آقاى مهندس هدایت بنده باید از ایشان تشکر کنم که بیاناتى در مورد وزارت کار فرمودند و به بنده مجال داد که توضیحاتى به عرض مجلس شوراى ملى برسانم اولاً راجع به قانون کار فرمودند کاملاً فرمایش صحیحى بود که در قانون 1328 به دولت اجازه داده شده که در ظرف یک سال آزمایش کند و بعد لایحه‌اش را به مجلس تقدیم کند این طرح را ما مدتى است تهیه کرده‌ایم جناب آقاى مهندس هدایت ممکن است ندیده باشند شاید بعضى از آقایان نمایندگان محترم مجلس هم در جریان تهیه این لایحه مداخله داشته‌اند ولى ما می‌خواستیم یک کار بسیار دقیقى را کرده باشیم که هر روز مجبور نشویم یک لایحه جدیدى خدمت‌تان تقدیم کنیم و درخواست اصلاح بعضى از مقررات سابق را بکنیم به این جهت است لایحه را براى دستگاه‌هاى کارگرى و کارفرمایی خواهیم فرستاد که اظهار نظر بکنند که بعداً در مجلس مطرح بشود و واقعاً یک قانون درستى باشد (عمیدى‌نورى - خلاصه تقدیم نکردید این عذر صحیحى نیست) و چون این لایحه در شورای‌عالی کار مرکب از آقایانى است که از دستگاه دولتى و کارفرمایی و متخصصین مختلف است باید مورد بحث قرار بگیرد علی‌هذا براى ماه آینده دعوت خواهند شد که در شورای‌عالی کار هم مطالعه و اظهارنظر بکنند ولى ایراد مهمى که ایشان داشتند  راجع به بیمه‌هاى اجتماعى بود، گو این‌که هنوز سال تمام نشده که بنده عرض کنم امسال صد میلیون شده یا بیشتر شده است ولى باید عرض کنم که یکى از دستگاه‌هاى مرتب و منظم که بسیار کار خودش را دقیق انجام می‌‌دهد و بنده استدعا می‌کنم که هر کدام از آقایان که مایل هستند روزى را معین بفرمایند و تشریف‌فرما بشوند و از نزدیک ملاحظه کنند که درآمدش چقدر است و وظایف مختلفش را ببینند طرز تشکیلاتش را هم ملاحظه بفرمایند، همین سازمان بیمه‌هاى اجتماعى است که در حال حاضر 191 یک هزار نفر از کارگران در آن بیمه هستند و به نظر من خوشبخت‌ترین طبقات ایران همین 191 یک هزار نفر هستند که با خانواده‌هاى آنها 800 هزار نفر می‌شوند این اشخاص از موقع تولد اولادشان، فوت‌شان، کفن و دفن‌شان، از کار افتادگى بازنشستگى و مستمرى‌هاى مختلف نقص‌ اندام به بهترین وجه استفاده می‌کنند (مهدى ارباب - روى کاغذ است) به مجلس خلاف گفتن شایسته نیست به خصوص از طرف شخص بنده استدعا می‌کنم یک موردى را بفرمایید هر کدام از آقایان نمایندگان (مهدى ارباب - به کمیسیون تحقیق مراجعه بفرمایند) حاضر هستم بفرمایید جناب آقاى ارباب، ما روى‌ هم رفته دو هزار و سیصد تختخواب در مملکت داریم که کارگران از آن استفاده می‌کنند بهترین درمانگاه ایران بنده عرض می‌کنم آسیا یا خاورمیانه استدعا می‌کنم تشریف ببرید آقاى مهندس هدایت و آقاى ارباب که اعتراض می‌فرمایید در خیابان شوش محله کارگر‌نشین ملاحظه بفرمایید در تمام ایران چنین درمانگاهى نیست، الساعه استدعا می‌کنم به انبار دارویی مراجعه بفرمایید ببینید که دارو براى چه مدت ما فراهم کرده‌ایم و ببینید که چقدر غله و دارو موجود است چقدر برنج و خوراکى براى چه مدت تأمین است، اغلب آقایان خوراک و دارو و براى آینده‌شان تأمین نیست بنده که مسئول وزارت کار هستم مراقب کار سال، آینده هم هستم براى کارگر آذوقه و خوراک تهیه کرده‌ام، عرض کنم اعلیحضرت همایونى سرخه حصار را مرحمت فرمودند که براى مسلولین بیمارستان ساخته شود آقایانى در این ساحت مقدس مستحضر هستند که نقشه‌اش در شرف تهیه است و چون عجله داشتیم بنا شد بناهاى مخصوصى در آنجا بسازیم که به سرعت پانصد نفر در آنجا بیتوته کنند (مهندس جفرودى - در ولایات چه کردید؟) در اصفهان بیمارستان 150 تختخوابى داریم چهار درمانگاه داریم (مهندس اردبیلى - در آذربایجان که چیزى ندارید) آقاى سلطان‌مراد بختیار کجا تشریف دارند تصدیق خواهند فرمود و اخیراً هم بناى جدیدى تهیه شده است که در آن بنا یک بیمارستان جدیدى خواهیم داشت و به با سازمان برنامه هم که 15 میلیون تومان اعتبار براى ما در نظر گرفته صحبت کرده‌ایم که یک بیمارستان 150 تختخوابى از آن اعتبار بسازیم و موافقت شده است که یک مقدارى را امسال به ما بدهند که صرف ساختمان درمانگاه در شهرستان‌ها بکنیم (ارباب - بندرعباس را در نظر نگرفتید) و چون سازمان بیمه‌هاى اجتماعى وظیفه تربیت طبیب ندارد، در جاهاى دیگری که بیمه‌هاى اجتماعى درست شده است به فوریت بیمارستان‌هاى دولتى را به آن دستگاه واگذار کرده‌اند اطبا و داروخانه‌ها را منتقل کرده‌اند ولى در اینجا ما مجبوریم براى هر جا که تشکیلات بیمه‌ای اجتماعى داریم بیمارستان و داروخانه بسازیم ولى در بندرعبارس چون نداشتیم ما آمدیم با کارفرما قرارداد بستیم 7 تا 8 درصد از آن چند درصد که به ما داده می‌شود خودش مسئول بهدارى و غرامت و دستمزد و بعضى از امور جزئی کارگران بندرعباس باشد نظیر این قرارداد را در بعضى از جاها داریم (موسوى - باید وزارت کار نظارت بکند که بکنند). نظارت قطعى است نظارت دستگاه‌هاى بیمه‌هاى اجتماعى قطعى است بنده اگر اطلاع داشتم که امروز این مسئله مطرح می‌شود یکى از آن قراردادها را می‌آوردم که ملاحظه بفرمایید در تمام این قراردادها نظارت رئیس بیمه‌هاى اجتماعى و رئیس کار به طور مستمر وجود دارد و اینها تأمین است بنابراین خواستم خدمت جناب آقاى هدایت با کمال صراحت و قدرت عرض کنم که در بیمه‌هاى اجتماعى ما نه فقط سوءاستفاده نیست بلکه به نحو احسن به وضوع کارگران توجه می‌شود و استدعا می‌کنم دو مرتبه مطالعه بفرمایید در جایی که ایرادى دارید بفرمایید، متأسفانه اگر نقصى هست در دستگاه کارفرمایان هست (مهندس هدایت - بنده طبق ماده 82 اجازه می‌‌خواهم) کارفرمایان بهتان برنخورد آنها آن طور که لازم است به ما توجه نمی‌کنند همین پرى‌ شب بنده از مازندران آمدم استدعا می‌کنم تشریف ببرید در شاهى و بهشهر شیرخوارگاه‌هایی که ساخته شده است و توجهى که به وضع کارگران آنجا می‌شود در هیچ کجا نمی‌شود، استدعا می‌کنم از آقاى فضایلى نماینده مجلس که تشریف داشتند سؤال بفرمایید آقاى فضایلى اگر درست است تصدیق بفرمایید (فضایلى - صحیح است) بفرمایند اینجا آن شیر‌خوارگاه‌هایی که در شاهى و بهشهر دیدند آن درمانگاهى که دیدند نظیر آن را کجا دیده‌اند (مهندس اربیلى - متأسفانه در آذربایجان کارى نکردید) براى آذربایجان جنابعالى و خودمان اعتبار تهیه شده است براى یک بیمارستان 150 تختخوابى.‏

علامه وحیدى - براى کرمانشاه چه کردید؟ (زنگ رئیس)

رئیس - بندرعباس و آذربایجان و کرمانشاه ندارد.

حشمتى- همه‌اش تهران است‏.

وزیر کار - بنده از مذاکرات آقایان نهایت تشکر را دارم، استدعا می‌کنم هر ایراد و فرمایشى دارند تشریف‌فرما بشوند در وزارت کار و یا در بیمه‌هاى اجتماعى ما مملکتى هستیم که در امور کارگر بسیار بى‌تجربه بنده خودم تصدیق می‌کنم بنابراین احتیاج به راهنمایی و کمک داریم و نباید آقایان توقع داشته باشند که صددرصد این قانون بیمه‌هاى اجتماعى و قانون کار در این مملکت به سهولت اجرا شد در ممالکی که صددرصد صنعتى هستند این کار به سهولت اجرا نمی‌شود.

رئیس - آقاى دکتر پیرنیا

دکتر پیرنیا - البته صحبت کردن و موافقت با این مقاوله‌نامه‌ایی که پیشنهاد شده و این گزارش کمیسیون کار آسانى است براى این ‌که آقایانى ملاحظه فرموده‌اند که تمام این مقاوله‌نامه‌ها مقاوله‌نامه‌هایی است که براى بهبود زندگى و وضع کار و کارگران تدوین شده و چون کلیه آقایان هم با این فکر موافقت دارند بنابراین بحثى اصولاً راجع به این مقاوله‌نامه‌ها وجود ندارد و اگر موافق و مخالفى در اینجا صحبت می‌کند راجع به امور کارگرى به طور کلى است این مقاوله‌نامه‌ها خوشبختانه قسمت عمده‌اش مربوط است به حمایت از وضع زنان کارگر و از اطفالى که در کارگاه‌ها کار می‌کنند و شاید غالب آقایان مراجعه کرده باشند به کارخانه نساجى و غیره تشریف برده باشند و در آنجا ملاحظه فرمود باشند که عده‌ای کارگران هستند که بچه‌هاى شیرخوار و بچه‌هاى نوزاد خودشان را آورده‌اند در کارگاه‌ها پهلوى خودشان قرار داده‌اند و در یک محیط ناسالم و بسیار غیر‌مناسبى از اینها پرستارى می‌کنند و باعث تلف شدن این اطفال می‌شوند و اگر به وسیله این قانون بشود وزارت کار یک ترتیبى بدهد جناب آقاى وزیر کار یک ترتیبى اتخاذ بفرمایند بعد از این مقاوله‌نامه‌ها که حقیقتاً این اشکالات برطرف شود و اکتفا نفرمایند که این مقاوله‌نامه‌ها را تصویب بفرمایند و با یک نامه تعارف به سازمان بین‌المللى کار بفرستید و بعد در بایگانى وزارت کار آنها را بایگانى بفرمایند حقیقتاً یک فکرى بفرمایید که در این کارگاه‌هایی که کارگران زن با اطفال شیرخوار زندگی می‌کنند همان طور که در خدمت خودتان در اصفهان ملاحظه شد که فقط در یک کارگاه چنین محلی وجود داشت که اطفال شیرخوار را نگاهدارى می‌کردند و در سایر کارگاه‌هاى ملاحظه فرمودید که وضع این مادران و این اطفال به چه نحو بوده ولى بنده باز اینجا عرض می‌کنم که این بار هم بنده امیدواری زیادى که این نظر عملى بشود حقیقتاً ندارم براى این‌که قوانین و مقررات مختلفى فعلاً در اختیار وزارت کار هست که به وسیله آن قوانین مقررات می‌تواند یک بهبودى مؤثرى در وضع کارگران ایجاد بکند و هیچ‌ کدام آنها اجرا نشده، جناب آقاى وزیر کشور خاطر جنابعالى هست که یک وقتى راجع به هزینه زندگى اینجا صحبت شد و راجع به گرانى قیمت‌ها و جنابعالى فرمودید گرانى

+++

قیمت‌ها در وضع کارگران دولت مؤثر است که حقوق ثابتى دارند و برعکس در وضع کسانى که حقوق‌شان در وضع اقتصادى تغییر می‌کند چنان تأثیرى ندارد حقوق بعضى از کارگران را ذکر فرمودید از قبیل کارگر بنایی و بناهاى که حقوق‌شان ترقى کرده است و در سنوات اخیر، بنده وقتى که اینجا صحبت شد از جناب آقاى وزیر کار تقاضا کردم یک فرصتى بدهند که یک مطالعات جامعى در این خصوص بشود و بنده متشکر هستم که خودشان این وسایل را در اختیار بنده قرار دادند که راجع به این دو موضوع مطالعاتى بکنم و مطالعات و آمارى جمع‌آورى بشود که ببینیم از سال 1329 تا امروز که قیمت‌ها اضافه شده است در وضع دستمزد و حقوق کارگرها چه تفاوتى پیش آمده است و آیا آنچه که جنابعالى فرمودید که به تناسب قیمت‌ها دستمزد هم افزایش پیدا کرده صحیح است و یا خیر یک اطلاعات و آمارى نتیجه این مطالعات شد که به نظر بنده خیلى تعجب‌آور است و حتى اینجا که به استحضار آقایان می‌‌رسانم تصور می‌کنم باعث تأثر خاطر کلیه آقایان بشود، در اثر آمار و اطلاعاتى که در وزارت کار موجود است و تصور می‌کنم جناب آقاى وزیر کار هم اینجا تصدیق بفرمایند حتى دستمزد روزى یک ریال در ایران وجود دارد یعنى کارگرانى وجود دارند که روزى یک ریال مزد می‌گیرند مثلاً در کارگاه شرکت فرش همدان حقوق روزى یک ریال به آنها پرداخت می‌شد یعنى آن روزى که بنده رفتم در وزارت کار مطالعه کردم دیدم که روى یک ریال پرداخت می‌کنند البته پرداخت مزد روزى یک ریال خیلى استثنایی است اسباب تعجب و تأسف است که یک اداره دولتى یک دستگاه دولتى یعنى شرکت فرش این حقوق را می‌پردازد ولى علاوه بر این یک چیزى که خیلى شیاع دارد و زاید دیده می‌شود حقوق‌هاى روزى پنج ریال و هفت ریال است که جناب آقاى وزیر کار هم تشریف دارند و تأیید می‌فرمایند جناب آقای وزیر کشور این را توجه بفرمایید در موضوع بیانى است که جنابعالى فرمودید عرض کردم که به طور استثنایی در همدان دستمزد روزى یک ریال وجود دارد ولى این استثنایی است و یک مورد بخصوص است و بنده دیدم که وزارت کار یک اقدامات سریعى کرده است که جبران کند ولى چیزى که باعث تعجب است این است که حقوق روزى پنج ریال روزى هفت ریال خیلى زیاد در کارگاه‌ها وجود دارد و علاوه بر آن چیزى که می‌خواستم عرض بکنم علت این‌که بنده سال 1329 را ملاک قرار دادم براى این بود که در همان سال در شورای‌عالی کار عضویت داشتم که جناب آقاى علم آن وقت وزیر کار بودند از آن وقت تا حالا حداقل دستمزدى که براى کارگران تعیین شده است با وجودى که از آن تاریخ تا حالا پنجاه درصد بر قیمت  اضافه شده مزدها هیچ تغییرى پیدا نکرده بنده با متخصصین وزارت کار یک محاسبه‌ای کردیم راجع به حداقل دستمزد که باید در یک جا یک شهرى مانند شهر صنعتى اصفهان بپردازند و به این نتیجه رسیدیم که در شهر اصفهان حداقل دستمزد الآن چهل و هشت ریال و نیم باید تعیین شود در صورتى که مزدى که پرداخت می‌شود بین 35 تا 45 ریال است بنابراین از حداقل معیشت هم کمتر است ولى موضوع اساسى، بنده از کسانى نیستم که طرفدار این فکر باشم که دولت باید و بدون توجه به مقتضیات اقتصادى و بدون امکان پرداخت که دستگاه‌هاى صنعتى و اقتصادى داشته باشند مزدها را بالا ببرد (صحیح است) چیزى که بنده می‌خواستم اینجا عرض کنم این است که این ارقام و اطلاعات نشان می‌‌دهد که تا چقدر داخله دستگاه‌هاى اقتصادى ما از سال‌هاى 28 و 29 به بعد چطور سیر تنزل و سیر انحطاط را پیموده است (صحیح است) و الآن همین حقوق 35 ریال را که عرض کردم 12 ریال هم از حداقل معیشت کمتر است مع‌هذا کارخانه‌ها نمی‌توانند بپردازند و دائماً تعطیل می‌کنند پس این بهترین علایم و بهترین نشانه انحطاط زندگى اقتصادى و انحطاط وضع تولید است (صحیح است) آمار و اطلاعات دیگرى بنده می‌توانم خدمت آقایان تقدیم کنم یکى موضوع صادرات و واردات است بنده تقاضا دارم صادرات و واردات سال 1329 را با سال 1334 مقایسه بفرمایید و ببینید که در عرض این مدت چه جور این دستگاه اقتصادى و دستگاه تولیدی مملکت طریق انحطاط و سقوط پیموده است در عرض این پنج سال و شش سال اخیر ملاحظه بفرمایید چه کارخانه صنعتى جدیدى ایجاد شده شما صورت واردات گمرک را ببینید تمام اجناس مصرفى است یک کارخانه‌ای که شخصى سفارش داده باشد یک دستگاه تولیدى که سفارش داده باشد نیست جز دستگاه‌هاى دولت آن هم به ندرت براى این‌که در عرض این سه سال یا چهار سال اخیر کدام کارخانه قند یا نساجى شروع به بهره‌بردارى کرده است؟ (بوربور- اینها مربوط به مقاوله‌نامه نیست) به همین جهت است که بنده این قسمت را تذکر دادم خدمت آقایان و به خصوص خدمت جناب آقاى وزیر کار که قسمت حداقل دستمزد که بهترین نشانه و علامت وضع زندگى اقتصادى مملکت است و شما وقتى می‌خواهید ببینید که یک مملکتى از لحاظ اقتصادى ترقى یا تنزل می‌کند راهش این است که ببینید یک ساعت کار چقدر مزد حقیقى دریافت می‌کند و شما با یک ساعت کار چقدر می‌توانید از کالای مورد احتیاج و خدمات در احتیاج را خریدارى بکنید که اگر امسال دیدید که با یک ساعت کار معادل پنج ریال خریدارى می‌کند و سال بعد دیدید که معادل 6 ریالى می‌توانید خریدارى بکنید و ارزش یک ساعت کار از 5 ریال رفت به 6 ریال آن وقت می‌توانید ادعا بکنید و همه ادعا شما را قبول می‌کنند که در بهبود زندگى اقتصادى موفق شده‌اید و اگر به عکس به این نتیجه رسیدید که سال پیش یک ساعت کار معادل پنج ریال کالاست و امسال معادل چهار ریال شده است این اعلام خطر بزرگى است که اگر به این ترتیب ادامه پیدا بکند مملکت روز‌به‌روز فقیرتر می‌شود و افراد روز به روز فقیرتر می‌شوند براى این‌که بیشتر نتیجه‌ای که عاید می‌شود نتیجه کار و کوشش است نتیجه‌ای که عاید زحمت و کارکارگرى می‌شود روزبه‌روز تنزل می‌کند جناب آقاى وزیر کار این نتیجه آن مطالعاتى است که با کمک خود جنابعالى و دستگاه جنابعالى بنده در وزارت کار انجام دادم که متأسفانه از سال 1329 به بعد مزد حقیقى کار یعنى آنچه که از لحاظ اقتصادى عاید یک ساعت کار یا عاید یک روز کار می‌شود در کشور ما تنزل پیدا کرده است و این نتیجه یک انحطاطى است در دستگاه اقتصادى از آن وقت به بعد بنده سال 1329 را مبدأ گرفتم که یکى از سال‌هاى طبیعى و عایدى مملکت بود و از لحاظ اقتصادى و سیاسى آقایان خاطرشان هست که سال 1329 یک سال بسیار عادى بود و مملکت هم البته در شروع یک جریان پیشرفتى در آن سال بوده و حالا بنده امیدوار هستم که با اقدامات وزارت کار و اقدامات سازمان برنامه و دستگاه‌هاى اقتصادى البته این موضوع یعنى بالا رفتن سطح زندگى و بهبود وضع اقتصادى یک موضوع بغرنج لاینحل غیر‌قابل حلى نیست تمام ممالک دنیا با این موضوع‌ها مواجه بوده‌اند و یک راه‌حل‌هایی پیدا کرده‌اند و این راه‌حل‌ها امروز به صورت کلاسیک درآمده و همه کم و بیش این  راه‌حل‌ها را می‌شناسند اساسى این راه‌حل‌ها این است که باید دولت یک اصولى و یک ترتیبات و یک اقداماتى را انجام بدهد که دستگاه اقتصادى یعنى خود مردم شائق و علاقه‌مند به فعالیت اقتصادى بشوند که کارخانه ایجاد بکنند کارگاه صنعتى ایجاد بکنند بنگاه اقتصادى ایجاد بکنند بانک و یا تجارتخانه ایجاد بکنند بنده مهم‌ترین موانعى را که فعلاً در مقابل فعالیت خصوصى و فعالیت اقتصادى وجود دارد و این را در سه چیز خلاصه کرده‌ام و حالا تصور نمی‌کنم موقعى باشد که بیان بکنم. آن سه چیز یکى مضیقه از لحاظ اعتبار و نبودن پول است که مهم‌ترین مانعى اقتصادى است دوم نبودن راه و سوم نبودن امنیت این سه مبناى اساسى است (پرفسور جمشید اعلم - اینها که همه هست) امنیت از لحاظ عدم مداخله دولت (دکتر جهانشاهى - امنیت قضایی به تمام معنى) امنیت اقتصادى و امنیت قضایی که شما یک کارى را شروع بکنید و دولت هم فردا رقیب شما نشود (احسنت، احسنت) ما در کمیسیون بودجه نشسته بودیم دیدیم که دولت یک دفعه آمده است و می‌گوید که با صد کامیون اجازه بدهید که من بروم و باربرى بکنم گفتیم که آقا چه الزامى دارد پس مردم چه فعالیت خصوصى بکنند؟ اگر بنا شد یک نفر شخصى که کامیون دارد فردا یک دولت به این بزرگى و عظمت را با این وسایل بزرگ رقیب خودش ببیند مجبور می‌شود که از کار باربرى و از کار کامیون‌دارى هم صرف‌نظر بکند و ول بکند به همین جهت مقاومت کردیم و نگذاشتیم اساس این است که اشخاص باید امنیت داشته باشند دولت راه تهیه بکند که وسایل رفت و آمد داشته باشند و سوم این است که باید پول را فراهم کنید که ان‌شاءالله عملى بشود ولى آن موضوعی را که می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم متأسفانه این وضع کار و مزد حقیقى کارگران یکى از بدترین علائمى است که در نتیجه این مطالعه‌اى که بنده در وزارت کار کردم به آن برخورد کردم و بایستى دولت جداً در این باب یک فکرى اساسى بکند.

پرفسور جمشید اعلم - ولى آن یک قرآن را پس بگیرد آقاى دکتر پیرنیا که بی‌مطالعه فرمودید.

رئیس - اولاً آقایان توجه کنند اینجا الحاق دولت ایران به مقاوله‌نامه‌هاى بین‌المللی کار مطرح است که تمام ملل قبول کرده‌اند چون شور اول لایحه‌است آقایان هر نظرى دارند بدهند مى‌رود به کمیسیون و رسیدگى می‌شود. آقاى مشایخى مخبر کمیسیون بفرمایید.

مشایخى (مخبر کمیسیون کار) - بنده نماینده یک حوزه کارگرى هستم (احسنت) و در حوزه شهررى قسمت مهم کارخانجات واقع شده است و در آنجا واقعاً از حیث کارگر باید بگوییم منطقه بزرگى محسوب می‌شود و اجمالاً عرض می‌کنم که کارگران از سازمان بیمه‌هاى اجتماعى راضى هستند.

ارباب - محض ارادت به شما می‌‌توانند سکوت کنند.

مشایخى - اما راجع به مقاوله‌نامه همان‌ طورى که مقام محترم ریاست فرمودند بنده در این گزارش خلاصه‌ای از مفاد تمام مقاوله‌نامه‌ها تنظیم و استخراج کرده‌ام که به عرض آقایان رسیده است این مقاوله‌نامه‌ها هم رؤس مسائلش در قانون کار پیش‌بینى شده است و چیز تازه‌اى نیست که به موجب تصویب این مقاوله‌نامه‌ها مطالب نوینى به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده باشد بنابراین چون احساس می‌کنم آقایان با تصویب این مقاوله‌نامه‌ها موافق هستند توضیح بیشترى را زاید می‌دانم (صحیح است، صحیح است) و سازمان بیمه‌هاى اجتماعى کارگران خوب کار می‌کند

+++

 و رئیس بهدارى آن بالاخص زحمت می‌کشد.

رئیس - آقاى مهندس هدایت توضیحى دارید بفرمایید.

مهندس هدایت - خدمت آقایان عرض کنم بنده از ماده 82 استفاده می‌کنم براى این ‌که عرایض بنده سوء‌تعبیر شد (یکى از نمایندگان - تحریف شد) تحریف شده بنده اینجا عرض کردم که شما یک وظایف قانونى دارید این وظایف قانونى را انجام بدهید یکى قانون کار است که سابق گذشته است (صحیح است) دوم باید شورای‌عالی کار را که الآن بحثى داشت که آقاى دکتر پیرنیا کردند موضوع مزد است و دستمزد که همه در این شورا باید بحث بشود آن را تشکیل ندادید مطابق ماده پانزده، سوم در سازمان بیمه‌هاى اجتماعى عرض کردم که همه آقایان فرشته عالمند بنده نگفتم که کسى بد است بنده گفتم که آن کسانى که نماینده کارگر و نماینده کارفرما هستند باید از اتحادیه کارفرمایان و اتحادیه کارگران انتخاب بشوند (صحیح است) الآن این یک امر موقتى است ولى بیایید اینجا قول بدهید تا کى این امر ادامه دارد آن روزى که شما نمایندگان کارفرمایان و کارگران را در شورای‌عالی کار و هیئت‌مدیره بیمه‌هاى اجتماعى خواهید گذاشت آن وقت کى است؟ من نگفتم سوءاستفاده شده ولیکن اینجا رفقا یک تذکرى داند چون دیدم دل همه خون است عرض می‌کنم که حسن‌استفاده‌ای هم نشده است.

رئیس - چون دیگر اجازه نخواسته است رأى گرفته می‌شود به ورود نخواسته است در ماده واحده آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد در ماده واحده هم کسى اجازه صحبت نخواسته بنابراین فرستاده می‌شود به کمیسیون مربوطه‏.

6- شور اول گزارش کمیسیون کشور راجع به اجازه استخدام متخصص آمار

رئیس - لایحه دیگرى‌ است که گزارش آن از کمیسیون کشور رسیده قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون کشور در جلسه 28/7/35 با حضور آقایان وزیر کشور لایحه شماره 5803- ل- 49219 دولت راجع به اجازه استخدام آقاى ریچارد کلینتون بروئر متخصص آمار را مطرح و عیناً تصویب نمود و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

ماده واحده - دولت مجاز است آقاى ریچارد کلینتون برئر تبعه دولت امریکا را براى مدت دو سال به عنوان متخصص در امر آمار استخدام نمایند.

آغاز خدمت آقاى بروئر از تاریخ 25 شهریور ماه 1335 و شرایط استخدامى مشارالیه طبق قراردادى خواهد بود که به استثناد ماده 6 قانون آمار و سرشماری مصوب 15 اسفندماه 1334 در جلسه مورخ 23/ 3/ 1335 هیئت وزیران به تصوب رسیده است‏.

مخبر کمیسیون کشور- سعید مهدوى‏

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون امور خارجه با حضور آقایان معاونین وزارت امور خارجه و کشور لایحه شماره 49219 دولت راجع به استخدام آقاى ریچارد کلینتون بروئر تبعه دولت امریکا را براى امور سرشماری و آمار مطرح و در نتیجه با استخدام مشارالیه موافقت و اینک نظریه خود را تقدیم می‌دارد.

به جاى مخبر کمیسیون امور خارجه - بوربور

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون بودجه لایحه دولت راجع به اجازه استخدام آقاى ریچارد کلینتون بروئر متخصص آمار و سرشماری را مطرح و با پیشنهاد دولت موافقت نمود اینک گزارش کمیسیون کشور را تأیید می‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - محمد على مسعودى‏

رئیس - آقاى دولت‌آبادی موافقید (دولت‌آبادی - بلى) آقاى خرازى موافقید؟

خرازى - خیر مخالفم‏.

رئیس - بفرمایید.

خرازى - بنده اصولاً با استخدام هر متخصص خارجى براى کشور مخالف هستم (بعضى از نمایندگان - صحیح نیست آقا) اجازه بفرمایید آقا زیرا که تصدیق خواهید فرمود که هیچ وقت این عبارتى که در لوایح می‌نویسند و پیشنهاد می‌کنند متخصصین عالی‌مقام، متخصصین عالی‌مقام به ما نمی‌دهند متخصصین درجه یک نمی‌دهند درجه دو هم نمی‌دهند درجه سه هم نمی‌دهند متخصصین درجه چهار می‌دهند شما فرض بفرمایید یک دبیرى که در دبیرستان‌های تهران درس می‌‌دهد هیچ ‌وقت وزارت فرهنگ موفق نمى‌شود این را به قم و قزوین بفرستد چه رسد به شهرستان‌هاى وردست آن کسى که لیاقت این را دارد که در دبیرستان‌هاى تهران یا تبریز یا اصفهان درسی بدهد این هم چه وقت به حومه و شهرستان‌ها نمی‌‌رود بنابراین اشخاصى که می‌روند استخدام می‌کنند اشخاصى هستند که درجه چهارم در مملکت خودشان وامانده هستند ما چرا براى ایرانى منزلت و قدر قائل نیستیم عوض این کارها این همه ما اشخاص تحصیلکرده در رشته‌هاى مختلف داریم در آمار هم بفرستید یک نفر دو نفر بروند در همین امریکا در انگلستان در فرانسه در آلمان تحصیل بکنند اتود بکنند بیایند اینجا در مملکت ما غیر ‌از این‌ که اینها می‌آیند اینجا یک عده مترجم براى خودشان استخدام می‌کنند زبان آن مملکت ما را نمی‌‌دانند از اتومبیل استفاده می‌کنند از مترجم از دفتر و غیر‌ ذلک بعد از مدت‌ها هم خواهند گفت که اینها به درد نمی‌خورد بنابراین بنده عقیده‌ام این است که براى هر کارى که دولت احتیاج دارد که از پیشرفت‌هایی که ممالک راقیه کرده‌اند استفاده بکند از خود ایرانی‌ها از چند نفر یک امتحانى بکند و اینها را براى شش ماه الى یک سال بفرستید بروند در خارجه آن پیشرفت‌های جدید را مطالعه بکنند مطمئن باشید برمی‌گردند به مملکت و براى ما مفید خواهد بود ولى متخصص درجه چهار ممالک خارجه به درد ما نخواهند خورد.

رئیس - آقاى دولت‌آبادی

دولت‌آبادی - بیانات جناب آقاى خرازى همکار محترم و عزیز بنده تا این حد صحیح است که در مواردى که ما اشخاصى مطلع و بصیر داریم دست حاجت پیش بیگانه دراز نکنیم اما اگر این مورد آمار یک امر بسیار دقیق وقتى است و این نکته مورد توجه همه آقایان هست که ما دیگر نمی‌توانیم اطلاع داشته باشیم که موارد و مواد تولید ما از کجا است و مورد توزیع آن در کجاست و گاه گاه هزینه‌هاى هنگفتى تحمیل می‌شود بر بودجه مملکت و ناچاریم گندم خودمان را از یک جایی ببریم جاى دیگر و دوباره برگردانیم اینها فقط و فقط در اثر نقص آمار است و نداشتن استاتیستیک کامل و ما در تواریخ که مراجعه می‌کنیم می‌بینیم آمارگیرى در زمان صفویه در این مملکت بوده است و اما در این تحولات چندین صد ساله به این امر اساسى توجهى که باید بشود نشده است و تعیین سرشماری و تعیین خانوار در ایران یکى از امور اساسى و مورد توجه بوده است که ده به ده و شهر به شهر سرشمارى می‌شده است و می‌توانسته‌اند حاجات اینها را پیش‌بینى کنند بنده فکر می‌کنم که وجود یک نفر متخصص ورزیده براى کار آمار مملکت از کارهاى بسیار بسیار لازم است مخصوصاً که آقایان در خاطر داشته باشند همکاران عزیز من که در دوره هجدم تشریف داشتند قانونى گذراندیم که تلویحاً این اختیار را در ماده 6 آن قانون داده‌ایم بنابراین من خواهش می‌کنم که در وضع موجود که اهمیت آمار براى همه آقایان روشن است و لزوم تأسیس و تکمیل آمار مملکت بدیهى است اینجا آقاى وزیر کشور هم تشریف دارند آمار کامل باید باشد که ما بتوانیم هر چه موجودى است علاوه بر افراد تولید و مصرف را هم مشخص بکنیم و در این آمار تعیین شود آقایان رأى بدهند که متخصص بیاید البته این وظیفه دولت است که دقت کند متخصصی که براى این کار می‌‌آورد مرد مطلع و مفید براى مملکت باشد.

رئیس - چون دیگر کسى اجازه صحبت نخواسته رأى گرفته می‌شود به ورود در ماده واحده آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد در ماده واحده هم کسى اجازه نخواسته‌اند ماده واحده به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود چون شور اول است پیشنهادى هم از آقاى مهندس فروهر رسیده که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره - وزارت کشور مکلف است تحت نظر آقاى بروئر یک کلاس تهیه متخصص آمار تشکیل بدهد تا در این مدت دو سال تعداد متخصص آمار ترتیب شود.

وزیر کشور - تشکیل شده است قربان‏.

رئیس - براى شور دوم به کمیسیون فرستاده می‌شود.

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه خواهد بود اول سؤالات و بعد هم دنباله دستور.

 (مجلس ربع ساعت قبل از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295100!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)