کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/28]

جلسه: 38 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 خرداد ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-طرح و خاتمه مذاکره در لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت خرداد 1329

3-طرح و تصویب پیشنهاد راجع به ارجاع لایحه نفت به کمیسیون منتخبه از شعب‏

4-تصویب نمایندگى آقاى دکتر برال نماینده کلیمیان‏

5-تقدیم گزارش راجع به هفت فقره مربوط به اتهامات منتسبه به آقاى احمد قوام به وسیله آقاى معاون وزارت دادگسترى‏

6-قرائت گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1329 مجلس شورای ملى‏

7-ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 38

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 خرداد ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-طرح و خاتمه مذاکره در لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت خرداد 1329

3-طرح و تصویب پیشنهاد راجع به ارجاع لایحه نفت به کمیسیون منتخبه از شعب‏

4-تصویب نمایندگى آقاى دکتر برال نماینده کلیمیان‏

5-تقدیم گزارش راجع به هفت فقره مربوط به اتهامات منتسبه به آقاى احمد قوام به وسیله آقاى معاون وزارت دادگسترى‏

6-قرائت گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1329 مجلس شورای ملى‏

7-ختم جلسه به عنوان تنفس

مجلس دو ساعت و ده دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى گنجه‌اى (نایب رئیس) تشکیل گردید

1-تصویب صورت مجلس‏

نایب رئیس- صورت غایبین خوانده می‌شود: (به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه- آقایان: بهادرى- حسن مکرم- اورنگ- منصف- امینى- اسکندرى- عماد تربتى- غضنفرى- طباطبایى- حائرى‌زاده‏

غایبین بى‌اجازه- آقایان: دکتر مصباح‌زاده- شکرالله صفوى- قهرمان- دکتر طبا- تولیت- حسن اکبر- دکتر مجتهدى- دکتر سید‌امامى- معدل- حاذقى- جواد مسعودى-

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: میرمجید موسوى 2 ساعت. محمد قرشى 2 ساعت و 30 دقیقه سعید مهدوى 2 ساعت و 30 دقیقه. ابوالحسن حکیمى 2 ساعت‏

دیرآمدگان بى‌اجازه- آقایان: محمود محمودى 30 دقیقه- محمد‌على مسعودى- 30 دقیقه. حسین خاکباز 30 دقیقه. سلطانى 30 دقیقه‏

نایب رئیس- آقاى شوشترى نسبت به صورت مجلس 28 خرداد نظرى دارید بفرمایید.

شوشترى- حفظ مبانى اسلام و حفظ اصول قانون اساسى مقدم بر صورت جلسه و نطق قبل از دستور است، در روزنامه داریا و روزنامه‌هاى دیگر نسبت‌هایى به نمایندگان محترم و مجلس شورای ملى داده‌اند من از نظرشخصى خودم نمى‌گویم من شوخى هم نمی‌کنم ضخامت جلد هم دارم، از هیچ چیز هم نمی‌ترسم اما اجازه نمی‌دهم در روز ماه رمضان به مجلس شورای ملى نسبت‌هایى داده شود، وکلاى محترم مجلس شورای ملى مثل آقاى جمال امامى پسر حاج امام جمعه خوئى، من، فقیه‌زاده، نخست وزیر آن یکى، آن یکى آب خوردیم لیموناد خوردیم العیاذبالله قادر نیست توى مجلس اگر کسى هم مریض باشد آب بخورد (زنگ رئیس) (محمدعلى مسعودى- همچو چیزی نیست آقا) آقا در روزنامه نوشته است هر روز ماا ینجا دوغ خوردیم، آب خوردیم یک روز به آقاى دکتر مصدق‌السلطنه حمله مى‌کند یک روزى هم به ما چرا؟ اینها کتب ضلال است اینها نباید منتشر بشود باید تعقیب بشود.

نایب رئیس- آقا ى شوشترى این نسبت به صورت جلسه نیست.‏

شوشترى- اجازه بفرمایید من در جلسه دیگر حرف می‌زنم اجازه بفرمایید باید تعقیب بشود، چرا دروغ مى‌گویند، چرا توهین می‌کنند به مجلس این را بدهید خدمت آقاى رئیس ایشان بخوانند تا ببینند چیست هر مزخرفى را می‌نویسند اینها چیست اینها کتب ضلال است این حسن ارسنجانى تحریک شده است.

نایب رئیس- نسبت به صورت جلسه دیگر اعتراضى نیست؟ آقاى مکى بفرمایید

+++

مکى- بنده پریروز که اینجا ضمن صحبتى که می‌کردم وقتى راجع به نفت ونزوئلا عرض می‌کردم عرض کردم پنج دلار و هفت سنت اصلاً قیمت نرخ نفت را در صورت جلسه نگذاشته‌اند خواستم عرض کنم که پنج دلار و هفت سنت قیمت گذاشته شود.

نایب رئیس- اصلاح می‌شود آقاى دکتر اقبال‏

دکتراقبال- راجع به صورت جلسه بنده عرضى دارم، درجلسه قبل که بنده ضمن توضیح درپاسخ آقاى دکتربقائى توضیح دادم اظهارکردم که عده اى از مهندسین راه‌آهن یک اقداماتى کرده‌اند بنده باید اعتراف بکنم که یک عده نبوده یک نفر بیشتر نیست که طبق صورت جلسه 21 خرداد که عرض کردم و جریان امر را به استحضار مجلس رساندم توضیح دادم که آن یک نفر هم تحت تعقیب قانونى قرار گرفته است از این نظر خواستم که ابتدا این را اصلاح کنم و بعد عرض کنم در راه‌آهن مهندسین خیلى جدى و پاکدامنى هستند که مورد تقدیر و اعتماد وزارت را‌ه هستند، بنده این را خواستم توضیح بدهم که اصلاح بفرمایید.

نایب رئیس- صورت جلسه یکشنبه 28 خرداد ماه تصویب شد.

2-طرح و خاتمه مذاکره در لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت خرداد 1329

نایب رئیس- لایحه یک دوازدهم چون اهمیت و فوریت دارد اگر آقایان موافقت بفرمایند مطرح بشود (صحیح است) بنابراین ... (محمدعلى مسعودى- وزیر دارایى نیستند) (ذوالفقارى- دو نفر از آقایان وزرا هستند) (کشاورز‌صدر- قبل از دستور صحبت بشود) در لایحه‌اى که فوریت آن تصویب شده مانعى ندارد، آن طرح است که باید با حضور وزیر مربوطه باشد حالا اگر یک نفر از آقایان قبول کنند مطرح می‌شود آقاى وزیر کشور قبول می‌کنید؟ (وزیر کشور- بلى، بلى) این لایحه چون بایستى به مجلس سنا برود و رأى نهایى می‌ماند براى بعد حالا مطرح می‌شود، قرائت بفرمایید (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملى: چون بودجه سال 1329 کل کشور که تقدیم گردیده در کمیسیون بودجه تحت رسیدگى است و از طرفى خرداد ماه جارى نزدیک به خاتمه است و بایستى حقوق و مزایا ى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف وزارتخانه‌ها و ادارات و سایر مخارج کشور از بابت ماه مزبور پرداخت گردد لهذا ماده واحده زیر پیشنهاد و تصویب فورى آن راستدعا می‌نماید.

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و سایر مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و هزینه‌هاى مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف کشور را در یک ماهه خرداد 29 در حدود یک دوازدهم اعتبارات مصوب سال 28 با رعایت قانون بودجه سال مزبور و سایرقوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید. اعتبار بودجه مجلس سنا از بابت خرداد ماه جارى در حدود یک میلیون و پانصد هزار ریال به رسم على‌الحساب از درآمد عمومى سال جاری پرداخت و پس از تصویب بودجه کل کشور محسوب و واریز خواهد شد.

نایب رئیس- مطابق آیین‌نامه چون یک دوازدهم است پیشنهاداتى قبول نمی‌شود و مطرح نمی‌شود بنابراین یک موافق و یک مخالف صحبت می‌کنند بعد اخذ رأى می‌شود، آقاى مکى بفرمایید

مکى- علت این که بنده به عنوان مخالف در این لایحه اسم نوشتم از این نظر نبود که با پرداخت حقوق آقایان مستخدمین دولت مخالفتى کرده باشم بلکه غرض از مخالفت این بود که تذکرات اصولى که در خیر و صلاح مملکت می‌دانم به سمع نمایندگان محترم برسانم و شاید آقایان محترم را با خودم هم عقیده کرده باشم که در مواردى که پیدا می‌شود براى مملکت یک کارى کرد و آقایان نمایندگان محترم توجه به عرایضم داشته باشند و هر اصلاحى که به نظرشان می‌رسد پیشنهاد بکنند و با ما همکارى بکنند اصولاً خواستم به اطلاع مجلس شورای ملى برسانم که فراکسیون وطن با هر طرح و یا لایحه‌اى که از طرف اکثریت مجلس پیشنهاد شود که آن طرح مبنى بر اصلاح امور بهداشتى یا فرهنگى یا اصول اجتماعى و اقتصادى مملکت باشد مطمئن باشند که فراکسیون وطن یا آنها همکارى خواهند کرد و چشم بسته به آن لایحه رأى خواهند داد ولى شرط در این است که آن لوایح به خیر و صلاح مملکت باشد این یک دوازدهمى که امروز مجلس شورای ملى ایران مطابق بودجه مصوب 28 تصویب می‌کند و آن دو دوازدهمى که قبلاً تصویب کرده است به عقیده بنده برخلاف اصول و برخلاف ترتیب رسیدگى به محاسبات وزارتخانه صورت گرفته است بنده شنیده‌ام کمیسیون بودجه مدتى است بودجه‌هاى جزو وزارتخانه‌ها را خواسته است و از هر وزارتخانه‌اى مبلغى کسر کرده است الان این یک دوازدهمى را که ما پرداخت می‌کنیم مطابق بودجه سال 28 است و آن اصولى را که الان کمیسیون بودجه در نظر گرفته و کسر می‌کند از بودجه کسر نمی‌شود یعنى مطابق سال 28 می‌گیرند پس بنابراین سه ماه از سال را وزارتخانه‌ها طبق 28 گرفته‌اند و 9 ماه آن می‌ماند، آن نه ماه آینده با این صرفه‌جویى‌هایی که کمیسیون بودجه در نظر گرفته است اگر بودجه باز به طرز یک دوازدهم تصویب بشود این قابل صرفه‌جویى نیست و این کار به عقیده بنده غلط است، اولاً باید در بودجه پیش‌بینى شود که صرفه‌جویی‌هایى را که کمیسیون بودجه کرده است در این بودجه یک دوازدهم پیش‌بینى بشود یعنى از این یک ماه فعلى (صفایى- از مأخذ 28 کسر نشده است چون بودجه 1329 اضافه بر مأخذ 28 است از آن کسر شده) به هر حال به عقیده بنده بایستى صرفه‌جویى‌هایی که کمیسیون بودجه در نظر گرفته است از این یک دوازدهم هم در نظر گرفته شود که همین طور دولت برایش صرف نکند که یک دوازدهم یک بیاورد و از بودجه کل صرف‌نظر بکند چون بنده شنیده‌ام که از غالب وزارتخانه‌ها دو میلیون سه میلیون چهار میلیون کسر کرده‌اند و البته غالب آقایان وزرا البته زیر بار این اصول نمی‌روند و صرفه هم براى آنها این است که یک دوازدهم بگیرند که آن کسور در آنها پیش‌بینى نشده بنابراین وقتی که مجلس مقید کند این بودجه را با قید این که پیش‌بینى‌هایى که در کمیسیون بودجه شده است و صرفه‌جویى‌هایى که از طرف کمیسیون بودجه خواهد شد در این لایحه منظور می‌شود وزرا و دولت مجبور می‌شوند که زودتر بودجه کل کشور را بیاورند و به یک دوازدهم، یک دوازدهم اکتفا نکنند اما اصولاً بنده راجع به بودجه یک تذکراتى داشتم می‌خواستم عرض کنم کارهاى مملکت ما همه‌اش به یک بام و دو هوا است در بعضى جاها به قدرى سختگیرى می‌شود که حتى براى یک محصل بیچاره که می‌خواهد 5 دلار یک کتابى از اروپا وارد کند به قدرى مقررات سخت جلوى پاى او می‌گذارند که او صرف‌نظر از خواستن کتابش می‌کند و در بعضى جاها می‌بینم که ده هزار فرانک بیست هزار فرانک به اشخاص داده می‌شود که بروند در کاباره‌ها و هتل‌هاى بزرگ اروپا گردش کنند اصولاً باید از دولت صورتى خواست از ارزهایى که در این دو ساله به اشخاص داده شده است که آن را بیاورد به مجلس ما ببینیم چه اشخاصى از آنها استفاده کرده‌اند (اسلامى- بنده سؤال کردم جواب ندادند) خوب وقتی که مى‌بینند صرف ندارد جواب نمی‌دهند دیوار فراموشى همیشه بلند است این طور می‌شود به علاوه در این بودجه یک مبلغى به عنوان بودجه محرمانه گرفته می‌شود که نمایندگان مجلس اطلاعى ندارند که این بودجه سکره‌اى که هر وزارتخانه‌اى دارد یا نخست وزیرى دارد یا ستاد ارتش دارد براى چه مصرفى است ما باید برایمان روشن باشدکه این بودجه سکره به چه مصرف می‌رسد (صحیح است) اگر واقعاً بودجه سکره براى این باشد که هر روز به 4 تا ورق پاره از آن بودجه پول بدهند که به نمایندگان مجلس فحش بدهند یا به کمپانى نفت جنوب خدمت کنند این را بنده خیال می‌کنم که سزاوار نیست معلمین یونجه بخورند و درس بدهند به آنها ندهند (صدرزاده- آن بودجه را زدند) بنده شنیدم که مدیر کل سابق تبلیغات گفته بوده است چرا از آقایان نمی‌پرسند که این صد هزار تومان‌هایى در این دو هفته اخیر دولت از بودجه سکره‌اش خرج این و آن کرده است از کجا است؟ می‌خواستم سؤال کنم این اظهار رسمى و این صحبتى که از پشت رادیو کرده است رسمیت دارد اینها از کجا داده می‌شود (نخست وزیر- تکذیب می‌شود )

پس بایستى تعقیب بشود یک نفر مدیر کل تبلیغات که زبان و بلندگوى دولت است چرا این حرف‌ها را زده است و گفته است پول‌هایى خرج می‌شود که بر علیه ملت ایران است (نخست وزیر- موقعی که آن حرف‌ها را زده برخلاف وظیفه او بوده و هیچ‌وقت رسمیت نداشته است) پس

+++

اگر برخلاف وظیفه بوده چطور ارتش به تمام دستگاه‌هاى استخبارى و به تمام گیرنده‌هایش گفته است بگیرید نطق ایشان را و به تمام پادگان‌ها پخش کنید پس یک توطئه و پیش‌بینی قبلى بوده است بر علیه ملت و مجلس که این طور به دولت و مجلس حمله کند، آخر یک بام و دو هوا که نمی‌شود زیرا که دستگاه‌هاى گیرنده ارتش تمام این نطق‌ها را گرفته‌اند و در تمام پادگان‌هاى ارتش نطق او را پخش کرده‌اند آیا این بدون اطلاع دولت بوده است، ارتش چه وظیفه‌اى داشته است این کار را بکند باید این قضیه روشن بشود براى ملت ایران که اصولاً مدیر کل تبلیغات به چه سیاستى این کار را کرده است و چرا دستگاه‌هاى استخبارى ارتش این نطق را گرفته است و در تمام پادگان‌هاى خود پخش کرده است پس یک تبانى بوده است بر علیه دولت و ملت ایران، بنده و رفقاى بنده از این که از جراید فحش بخوریم پروایى نداریم بنده از اواخر دوره گذشته این ایمان را به همکاران خودم نشان دادم که از جانم گذشته‌ام و بزرگ‌ترین سعادت و افتخار را این می‌دانم که براى مملکتم قربانى بشوم و کسى که براى کشته شدن آماده است از فحش روزنامه نمی‌ترسد و ما که وارد مبارزه شده‌ایم و زندگى را مبارزه می‌دانیم تا زمانی که زنده هستیم فاتح هستیم وقتی که کشته شدیم مغلوبیم و بنده تا زمانی که زنده هستم خودم را فاتح می‌دانم رفقاى ما خودشان را فاتح می‌دانند بنابراین با 4، 5 ورق پاره که با خرج سکره رکن دوم اداره می‌شود ما ترس نداریم در اینجا هم مى‌گوییم که ما ترسى نداریم این چیزها براى کسى که پایش را از مردن هم قدرى بالاتر می‌گذارد؟ ترس ندارد و منفعت کرده است ما الان در حال منفعت هستیم زیرا ما هر آن براى کشته شدن آماده هستیم و فعلاً هم زنده هستیم اصولاً بنده می‌خواهم توجه کمیسیون بودجه را جلب کرده باشم به این موضوع که از دولت سؤال شود که این مأموریت‌هایی که اخیراً از دو سال پیش سه سال پیش از وقتی که فترت شده البته بهتر است بگوییم از روزی که مجلس 15 تعطیل شده تا امروز مأموریت‌هایى که به اشخاص داده شده است که بروند به اروپا به عنوان مأموریت، به عنوان گردش، به عنوان تحصیل صورت اینها را بیاورند به کمیسیون بودجه اگر واقعاً این قدر ترس دارند نگرانى دارند از ملت از وکلا کمیسیون بودجه را مستحضر کنند که این پول‌ها به چه اشخاصى داده شده است مثلاً بنده شنیده‌ام که اخیراً یک عده‌اى را به عنوان نماینده کارگران ایران به اروپا فرستاه‌اند در صورتی که از اصفهان یک نامه‌اى از طرف کارگران اصفهان نوشته‌اند که خسرو هدایت نماینده کارگران که رفته است به اروپا نمایندگى ایشان را نداشته است، این نامه مال کارگران اصفهان است که مى‌گویند نماینده ندارند اگر واقعاً خاصه خرجى است پولى که باید صرف مردم بدبخت بشود پول آنهایى که دارند یونجه می‌خورند آنهایى که دارند خون مى‌خورند این طور حیف و میل مى‌کنند این را به ملت بگویند که ما هر طور که دلمان مى‌خواهد آن طور عمل می‌کنیم و شما هم حق حرف و جسارت و فضولى ندارید، یک کاغذى بنده از نماینده دولت شاهنشاهى ایران در آمریکا می‌خوانم واقعاً اسباب تأثر و تأسف است که چطور ارزهاى این مملکت را به غارت می‌دهند می‌نویسد وزارت فرهنگ اداره کل تعلیمات عالیه و روابط کل فرهنگى محترماً عطف به نامه شماره 23405/ 15093 مورخ 3/ 12/ 28 به عرض می‌رساند با نظر بى‌طرفانه‌اى که جناب آقاى وزیر فرهنگ و رؤساى مربوطه وزارت فرهنگ در کلیه امور مربوط به تعلیم و تربیت دارند انتخاب اشخاص مزبور معلوم است که به واسطه فشارهاى معموله و اقدامات نامشروع دیگران به عمل آمده است و واقعاً سزاوار نیست یعنى دانشجویان بسیار ساعى و فعال که ساعات شبانه‌روزى خود را با کمال دقت صرف تحصیل و تکمیل معلومات می‌نمایند از این قبیل تشریفات آن وزارتخانه‌ها محروم باشند و در مقابل حتى اشخاصى را که در آمریکا جزئى استفاده‌اى نکرده و نخواهند کرد به صرف این که منتسب به فامیل با نفوذ و اعیان که حتى متمول هم مى‌باشند به اسم محصل دولتى انتخاب شوند یکى از امورى که تأثیر فوق‌العاده بد در نظر عموم بالخصوص دانشجویان فهمیده و حساس و فعال مى‌نماید همین نکته مهم است چون اینجانب به بى‌طرفى و بی‌غرضى وزیر محترم فرهنگ و رئیس محترم اداره کل تعلیمات عالیه اطمینان دارم به خود اجازه داده و گزارش فوق را تقدیم می‌کنم و به عقیده اینجانب یکى از قدم‌هاى بسیار مؤثر آن وزارتخانه لغو قوانینى است که تاکنون برخلاف انصاف و مروت وضع شده است و وضع قوانین عادلانه و تنها محصلینى که با استعداد هستند و درجه فهم و نمرات مدرسه آنها قابل توجه می‌باشد بایستى به مساعدت‌هاى وزارت فرهنگ مستحضر و مفتخر باشند، مراسلات‏ متعددى از محصلین در این باب رسیده است که از تقدیم آنها خوددارى می‌شود و امیدوار است بذل توجه مخصوص در این قسمت مهم مبذول خواهند فرمود سرپرست امور محصلین ایرانى در آمریکا سرتیپ دکتر اسفندیارى در آمریکا یک دسته‌اى هستند که تحصیل می‌کنند و یک عده‌اى هستند در اوپا که بنده لیست آن را دارم و بنده این را سؤال کرده بودم از دولت که براى جواب نیامد غالب افرادى که تحصیل می‌کنند برخلاف قانون فرانک سوئیس می‌گیرند در فرانسه گردش مى‌کنند این کارها به نفوذ کمونیزم در ایران توسعه می‌دهد متمکن هستند میلیونر هستند از ارز دولتى استفاده می‌کنند واقعاً خجلت‌آور است صورتش پیش بنده است اگر بخوانم می‌بینید تمامش متمکن این مملکت هستند (نمایندگان- بخوانید آقا بخوانید) حسن خواجه نورى 4875 ریال در ماه به او ارز می‌دهند ایشان پسر معاون وزارت دارایى است و پدرش از متمولین این مملکت است شاید در ماه بیش از پنجاه هزار تومان عایدات ملکى دارد. ضیاء‌الدین طاهرى 3250 ریال امیر‌محسن امیرفضلى سه هزار ریال پسر سرلشگر فضلى، حسین ذوال‌ریاستین بهبهانى، فریدون جهانگیر، همایون مسکین، فرهاد سپهبدى، فاطمه سپهبدى، پروین سپهبدى اینها فرزندان آقاى سپهبدى سناتور محترم هستند که به تهران آمده بودند و ترک تحصیل کرده بودند اداره سرپرستى به این موضوع اشکال کرد معهذا باز دو مرتبه این مقررى را درست کردند، همین طور امیرحسین عدل، فریدون عدل، منوچهر مظفرى، بیژن قدیمى، محمد طاهرى اینها پول‌هایى است که گرفته می‌شود غالب اینها اولاد سناتورها یا وکلا یا وزرا هستند (یک نفر از نمایندگان- از پسر‌هاى وکلا که نیستند) اینها ارزهایى است که گرفته می‌شود این در مورد محصلینى است که آمریکا است آقا، این نامه‌ای است که سرتیپ دکتر اسفندیارى نوشته است و قبلاً در روزنامه‌ها منتشر شده بود که آقاى علا نوشته‌اند (دکتر طبا- در اروپا هم یک عده زیادى گردش می‌کنند و ارز می‌گیرند) آن وقت یک دسته‌اى هستند که جلاى وطن می‌کنند، ترک تابعیت ایران می‌کنند، بنده شنیده‌ام که بعضى از افراد ایرانى هستند در اروپا که اینها در حرفه خودشان در فن خودشان بى‌نظیر هستند اگر بخواهند به آنها مساعدت کنند و ارز بدهند می‌گویند مقررات اجازه نمی‌دهد آنها پارتى ندارند ولى آن کسانی که پارتى دارند این ارزها را این طورى به باد فنا می‌دهند، باید این پارتى‌بازی‌ها جلویش گرفته بشود اگر واقعاً شما می‌خواهید یک فکرى به حال این مملکت بکنید باید جلو این اجحافات و این تعدیات را بگیرید کمیسیون بودجه باید یک قلم نه روى اینها بکشد هر که استعداد دارد، هر کسى شایستگى این کار را دارد و به درد مملکت می‌خورد او برود تحصیل کند (صحیح است) وقتی که موضوع اضافه حقوق مستخدمین جزء دولت پیش مى‌آید می‌گویند بودجه نداریم در صورتی که به رتبه‌های نه یک حقوق‌هاى گزاف می‌دهند و این همه گشاد‌بازی‌هایى که در بودجه این مملکت می‌شود و حیف و میل‌هایى که می‌شود خرج این متمکن‌هایى که به آمریکا می‌روند چه اشکالى دارد که کمیسیون بودجه جلو تمام اینها را بگیرد بگوید آن که رتبه دو است بشودد رتبه 3 و وضع یک کارمندى را که می‌خواهد یک رتبه بگیرد تأمین کنند ما می‌شنویم که مى گویند همه روزه یکى از بیکارى از بین رفت چند روز پیش در جلو مجلس دیدیم که یک نفر از گرسنگى و بیکارى و بدبختى خودش را آتش زده (یک نفر از نمایندگان- مرد) اگر خوب توجه بکنید این آتش زدن‌ها این انتحار‌ها اینها یک زنگ خطرى است که در این مملکت به صدا در می‌آید و ما نمی‌خواهیم که خودمان را آشنا به این صدا بکنیم همه روزه می‌شنویم که در شهرستان‌ها خودکشى کردند انتحار کردند به واسطه فقر و بیکارى و استیصال آن وقت اینجا به ما می‌گویند که زودتر بیایید تصمیم بگیرید راجع به نفت که عایدات مملکت چنین و چنان است، این پولى که تا به حال سازمان برنامه گرفته است یک دینارش به درد این بیچاره‌ها و گرسنه‌ها

+++

خورده است؟ ابداً یک دسته متفذ و یک دسته گردن کلفت را شکم‌شان را سیر‌تر کرده است، کدام بیکارى را سازمان برنامه برده است سرکار؟ کدام سدى را سازمان برنامه ساخته کدام عایدى را توانسته به قوه تولید مملکت اضافه بکند (صحیح است) جز این که ما بیاییم این جا با این فشار ما را بترسانند یک قراردادى که مسلماً به زیان این مملکت و خیانت به این مملکت است ما آن را تصویب بکنیم که سازمان برنامه دستش باز باشد که به آن ماشین‌نویسى که نهصد تومان حقوق می‌دهند، ماهى هزار و هشتصد تومان بدهند (صحیح است) آذربایجان یک پارچه بیکار شده است، اهالى تمام نقاط شمال بیکارند تمام بیکارها مى‌آیند تهران هر روز هم نمی‌شود پنج میلیون تصویب بکنید که بیکاران را به شهر خودشان بفرستند باید یک کار تولیدى در مملکت ایجاد کرد که جلو فقر و بیچارگى را بگیرد جلو گرفتنش یک فعالیت و یک تهورى می‌خواهد، شجاعت می‌خواهد و آن هم از راه بودجه است که باید بودجه را تعادل بدهید و جلو حیف و میل سازمان برنامه را بگیرید، ما الان در سازمان برنامه کوچک‌ترین نظارتى نداریم که این سازمان برنامه چه کار می‌کند روى چه قاعده روى چه حسابى هزار و نهصد تومان به یکى می‌دهد دو هزار تومان به دیگرى می‌دهد و هشتصد تومان حقوق می‌دهد وانگهى مگر کارمندان دولت از اولاد عقدى هستند این یک بام و دو هوا چرا؟ عضوی که در سازمان برنامه می‌گیرد هزار و چهار صد تومان همان عضو در اداره دیگر می‌گیرد صد و نود و یا چهار تومان همین موضوع باعث تجرى کارمندان دولت می‌شود باعث دلسردى و نارضایتى مردم مى‌شود باید جلو این گشادبازی‌ها را گرفت اگر سازمان برنامه واقعاً قدمى برنداشته است بیایید اینجا بگویید که سازمان برنامه چه کارى کرده است شما شرکت سهامى نفت ایرانى تأسیس کردید ولى نتوانستید اقلاً یک چاه حفر کنید، چاه زدن که کارى ندارد لااقل نفت خامش را در مى‌آورید (امامى- چاه زدن خرج دارد پول‌ها را جاى دیگر مصرف می‌کنند) (یک نفر از نمایندگان- پول‌ها را باید حقوق بدهند) این بدبختی‌ها را به هر کس که می‌گویند وقتی که به آنها مى‌گویند شما مسئول فلان وزارتخانه هستید یا مسئول فلان سازمان هستید از لحاظ این که به او بر‌می‌خورد مى‌آید و دفاع می‌کند اگر معایب گفته نشود. اگر انتقاد نشود هر کس بیاید دفاع کند، هى سرپوش بگذارند روى این خراب‌کاری‌ها یک روزى این مملکت را رو به انقلاب می‌کشند مى‌آیند و مى‌گویند که سازمان برنامه کار خودش را کرده است، قدم‌هاى جدى را برداشته است منتهى آدم‌هاى حلال‌زاده نمى‌بینند (صحیح است) سازمان برنامه، کدام قدم‌هاى مفید را برداشته؟ کدام زمین را آباد کرده؟ کدام شرکت فلاحتى را تأسیس کرده و کدام وام را به یک نفر مستحق داده است جز پارتى‌بازى و اعمال نفوذ که یک دسته بخورند و یک دسته هم در کمال عسرت و بدبختى زندگى بکنند بنده مطالب گفتنى زیاد دارم ولى نمى‌خواهم وقت مجلس را صرف بکنم و موکول به وقت دیگر می‌کنم فقط از موقع می‌خواهم استفاده کنم و عرض کرده باشم که بنده به عنوان قبل از دستور امروز اجازه گرفته بودم که راجع به موضوعى که با بودجه مملکت که با حیات سیاسى مملکت، با استقلال مملکت، با اقتصاد مملکت تماس دارد عرایضى کرده باشم و آن صحبت‌هایى است که در آخر جلسه گذشته شد و راجع به موضوع نفت است که مذاکره شد به کمیسیون خاصى برود و مورد مطالعه قرار بگیرد یا به کمیسیون‌هاى مربوطه برود از لحاظ این که فراکسیون وطن روح همکارى خودش را تا آخرین دقیقه نشان داده باشد ما تصمیم گرفتیم که جمع بین نظر آقایان باشد یعنى هم آقایانى که مى‌گفتند به کمیسیون خاص برود و آن دسته‌اى که معتقد بودند که به کمیسیون مربوطه برود ما به شرط آن که دولت آن را قبول کند نمى‌خواستم بگوییم که همان کمیسیون‌هاى خاص تشکیل بشود (صحیح است) به همان کمیسیون خاص برود (صدرزاده- صحیح است که نمایندگان اقلیت هم بتوانند شرکت کنند) غرامات ایران را در این مدت در نظر بگیرند و مطالعه بکنند گزارش بدهند (صحیح است) و هم به کمیسیون‌هاى مربوطه برود که کمیسیون خارجه نظر خودش را بدهد و کمیسیون دارایى و کمیسیون اقتصاد ملى و کمیسیون بودجه هم از جهات مختلف نظر خودشان را بدهند این است که نمایندگان فراکسیون وطن این نظر را که از طرف بعضى از آقایان هم استقبال شد قبول کردند گفتیم ما حاضریم که با این ترتیب موافقت کنیم که نظر آقایان هم تأمین شده باشد (اسلامى- مدت باید معین بشود) (شوشترى- چه عیبى دارد که کمیسیون در یک ماه تعطیل این کار بکند) آن کمیسیون باید اختیار داشته باشد که از متخصصین مربوطه از متخصصین فنى از اشخاصى که واقعاً وطن‌پرست هستند و با اطلاع هستند و نظریات‌شان را مفید می‌داند استفاده کند گزارش ژیدل چه مى‌خواهد بگوید این گزارش را باید درست بخوانند و بحث کنند و قضیه را روشن کنند بیاورند به مجلس که ملت ایران بداند این قرارداد به چه کیفیتى مى‌آید به مجلس، یک موضوع دیگر را که مى‌خواستم عرض کنم راجع به حیف و میل‌هایى است که در شهرستان‌ها می‌شود و بنده اسناد زیادى در این باره جمع‌آورى کرده‌ام که این جا است، گزارش بازرس وزارت دارایى و دستورى که مدیر کل وزارت دارایى داده است در بعضى از شهرستان‌ها متنفذین محلى قند و شکر را به عنوان پخش در دهات به مقدار خیلى زیاد می‌روند از وزارت دارایى می‌گیرند (شوشترى- به جیب می‌زنند) و به جیب مى‌زنند و بنده گزارش این کار را دارم که این جا است، مدیر کل وزارت دارایى چیزى اظهار عقیده کرده است، این گزارشى است که بازرس مخصوص وزارت دارایى رفته در یک شهرستانى رسیدگى کرده (نمایندگان بخوانید) نظر آقاى ظلى را عرض می‌کنم (بعضى از نمایندگان- کدام شهرستان) شهرستان اراک، این گزارش رسمى بازرس وزارت دارایى آقاى حاجبى است که مدیر کل وزارت دارایى دستور داده محرمانه نگهدارى شود تا این جریان با جناب آقاى وزیر دارایى مذاکره بشود طبق این گزارش شکرایى نامى از قند و شکر آن شهرستان سوء‌استفاده کرده نه این آقاى شکرایى ولى چه باید کرد این مملکت است این نفوذهاى خارج است که اوضاع مملکت را به این صورت درآورده (یک نفر از نمایندگان- شکرایى در اراک است آقا) (پیراسته- ما تقاضا می‌کنیم هیئتى برای رسیدگى برود آنجا) در یک ماه 700 تن شکر رفته‏‌اند گرفته‌اند این گزارش را بدهید خدمت آقاى نخست وزیر از این کارها می‌شود اگر واقعاً می‌خواهید براى مردم کارى بکنیدچرا شکرى را که دولت نرخش را معین کرد ه مردم شهرستان‌ها باید گران‌تر بخرند (صحیح است) در همین تهران هم که مرکز ثقل مملکت است ملاحظه می‌فرمایید هر وقت که یک سیاستى اقتضا می‌کند شکر کیلویى 2 ریال با نرخ دولتى تفاوت دارد در تما م شهرستان‌ها، در تمام نقاط خارج از مرکز شکر با نرخى که دولت معین کرده است کسى نمى‌آید. چرا نمى‌آید؟ براى این که دست متنفذین محلى مى‌آید و به قیمت گران مى‌فروشند (شوشترى- و یا مأمورین ناپاک) و یا مأمورین ناپاک، اصلاح بکنید جلوى این کار را بگیرید اگر مأمورى برخلاف گزارش داد بگیرید محاکمه‌اش کنید اگر هم واقعاً یک متنفذ محلى است حق مردم را پایمال می‌کند، این را چرا مجازاتش نمی‌کنید چه ترسى است که دولت از اینها دارد، (پیراسته- ما تقاضا می‌کنیم از دولت که یک هیئتى برود براى تحقیق) ولى آن که البته به جایى نرسد فریاد است، بنده بیش از این براى آقایان مزاحمتى فراهم نمی‌کنم‏

رئیس- بحث درباره این لایحه یک دوازدهم تمام شد باید رأى بگیریم لایحه به مجلس سنا می‌رود.

اسلامى- موافق صحبت نکرده است‏.

نایب رئس- ماده 138 را بخوانید.

( قسمت اخیر ماده 138 به شرح ذیل خوانده شد)

هیچ‌گونه پیشنهاد یا تبصره با ماده الحاقیه چه در حین تقدیم از طرف دولت و چه موقع مذاکرات از طرف نمایندگان راجع به دوازدهم بودجه مجاز نخواهد بود و موقع طرح آن هم بعد از توضیحات مختصر پیشنهاد کننده و جواب مختصر یک نفر مخالف اخذ رأى به عمل خواهد آمد.

نایب رئیس- بنابراین اعلام رأى مى‌کنم ولى چون رأى نهایى مطابق آیین‌نامه مشترک قبل از ارجاع به مجلس سنا ارجاع خواهد شد و بعد رأى نهایى خواهیم گرفت‏

3-طرح و تصویب پیشنهاد راجع به ارجاع لایحه نفت به کمیسیون منتخبه از شعب‏

نایب رئیس- پیشنهادى به امضاى عده‌اى از آقایان

+++

نمایندگان رسیده است که قرائت می‌شود (به شرح زیر به وسیله آقاى صدرزاده (منشى) قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى، راجع به لایحه مربوط به نفت که طبق تقاضاى جناب آقاى نخست وزیر مورد طرح قرار گرفته پیشنهاد می‌نمایم طبق ماده 40 آیین‌نامه از هر شعبه 3 نفر انتخاب و کمیسیون مخصوصى تشکیل و لایحه مزبور به آن کمیسیون ارجاع شود دکتر علوى. برومند، ابریشم‌کار، امامى‌اهرى، مسعودى، عرب‌شیبانى، صدرى و چند امضاى دیگر

رئیس- پس از توضیح مختصر یکى از پیشنهاد دهندگان و مخالفت یکی از مخالفین رأى خواهیم گرفت و آقاى دکتر علوى بفرمایید

دکترعلوى- مجلس شورای ملى مظهر افکار و نماینده رشد و پختگى یک ملت است مجلس جاى شور و مطالعه و تبادل نظر است و در مسائلى که طرح می‌شود آقایان اعم از مخالف و موافق باید بتوانند با قوه عقل و نیروى منطق بدون هیچ بیم و هراسى آزادانه عقاید و افکار خودشان را اظهار بدارند (صحیح است) و مجلس با رعایت روح دموکراسى یعنى احترام به اکثریت آرا باید نفیاً یا اثیاتاً نظر دهد.

این پیشنهاد ارجاع لایحه به یک کمیسیون خاصى از منتخبین شعبات شش‌گانه متضمن محاسنى است که براى آقایان به خوبى روشن است یکى این که کمیسیون‌هاى مختلف مجلس نمایندگى خیلى جامعى از همه آقایان نمایندگان ندارد چون در ابتداى دوره یک عده جالب توجهى از نمایندگان در حدود 20 نفر بالغ می‌شدند و من‌جمله آقایان نمایندگان تهران هنوز به مجلس معرفى نشده بودند و طبعاً در این کمیسیون‌ها این آقایان نتوانستند شرکت بنمایند ولى شعبات از این حیث جامع‌تر است چون همه آقایان در آنجا عضویت دارند و ممکن است نمایندگانى به این کمیسیون خاص بفرستند حق هم این است که آقایان محترم فرصتى داشته باشند که نمایندگان خود را براى شرکت در این کمیسیون انتخاب نمایند خلاصه این که بعضى از آقایان على‌الظاهر مطالعات زیادى درباره نفت نموده و تألیفاتى هم دارند مثلاً یکى از نمایندگان محترم در جلسه گذشته اظهارى فرمودند که براى بنده که یک نفر طبیب بیش نبوده و در این گونه مسائل اقتصادى خوب وارد نیستم خیلى تازگى داشت فرمودند به این که حق‌الامتیازاتی که طب قرارداد الحاقى به ما تعلق می‌گیرد بیش از 6 شلینگ در هر تن نیست بنده فکر می‌کردم حق‌الامتیاز قرارداد الحاقى به هفده شلینگ و پنج پنس در هر تن بالغ می‌شود البته نماینده محترم مطالعات‌شان ظاهراً زیاد است ولى باید اشخاصی که مثل بنده در این قبیل موارد مبتدى هستند نهایت علاقمندى و حس‌نیت را هم دارند که در چنین امر مهمى چشم بسته نفیاً یا اثباتاً رأى ندهند و باصداقت و ایمان دین و وظیفه خودشان را نسبت به ملت ادا نماید باید این اشخاص کاملاً روشن بشوند و بهترین راه این است که از عموم دسته‌جات مجلس در این کمیسیون خاص شرکت نمایند و با فراغت کامل بنشینند و شور و مطالعه کنند و مدارک مربوطه را ببینند و در صورت لزوم از متخصصین فن کسب اطلاعات بیشترى بنمایند و پس از مطالعات و تحقیقات کامل نظریه خودشان را به مجلس شورای ملى گزارش دهند یک حسن دیگر این پیشنهاد این است که در این کمیسیون این لایحه لوث نمی‌شود اگر به چهار کمیسیون برود خدا می‌داند کى موضوع تمام بشود خاصه به این که لوایح زیادى در دستور این کمیسیون‌ها قرار گرفته و ممکن است قبل از این که نظر نهایى این کمیسیون‌ها برسد عمر طبیعى این مجلس تمام بشود (آشتیانى‌زاده- انشاء‌الله) ولى اگر به یک کمیسیون خاص که جامع و ذیصلاحیت باشد ارجاع بشود زودتر نتیجه گرفته خواهد شد وضع اقتصادى این مملکت وخیم است مردم گرسنه هستند تکلیف این لایحه نفیاً یا اثباتاً باید زودتر روشن بشود (مکى- این شیفرى است که کمپانى داده است، حساب بکنید ببینیم چطور 17 شلینگ می‌شود؟)

نایب رئیس- آقاى دکتر مصدق‏

دکتر مصدق- جلسه قبل نظریاتى اظهار کردم و اکنون می‌بینم که به هیچ‌وجه مورد توجه واقع نشده است نظریات من این بود که دولت مسئول امور مملکت است و این لایحه نفت هم یکى از مسائل مهم این مملکت است باید این لایحه را تأیید بکند (صحیح است) اکنون می‌بینم به جاى آن که دولت پیشنهاد بکند و بگوید من با این لایحه موافقم و باید مطرح شود یکى از نمایندگان یا چند نفر از نمایندگان نمی‌دانم امضا کرده‌اند آنها پیشنهاد می‌کنند که لایحه مطرح شود. در جلسه خصوصى که مذاکره شد جناب آقاى رئیس اظهار کردند که آقاى نخست وزیر امضاى لایحه را از طرف این دولت در صلاح مملکت نمی‌داند و نظرشان این است که اگر امضا کند لایحه ساعد و گس را تأیید می‌نماید و این به ضرر مملکت است (فقیه‌زاده- کى گفت آقا این را) آقاى رئیس از قول آقاى نخست وزیر گفتند که آقاى نخست وزیر نظرشان این است و براى این است که امضا نکردند. من در جواب عرض کردم که امضاى هیچ دولتى بدون تصویب مجلس اعتبار و اثرى ندارد (صحیح است) اگر واقعاً دلیل عدم امضاى جناب آقاى نخست وزیر همین است چرا در مجلس اظهار نمی‌فرمایند؟ امضاى دولت مجلس را مقید می‌کند و دولت می‌تواند بعد از این که مجلس با این لایحه موافقت ننمود مجدداً با شرکت داخل در مذاکره شود و لایحه دیگرى بیاورد که مجلس با آن بتواند موافقت کند. پس دولت می‌خواهد خودش را خوش مرده قلمداد کند و مجلس شوراى ملى را منفور نماید. من با نظریاتى که چند مرتبه عرض کرده‌ام تکرار می‌نمایم که قبل از تصویب قانون انتخابات و قانون محاکمات مطبوعاتى و حکومت نظامى صلاح نیست که لایحه نفت مطرح شود نمی‌دانم عجله آقاى نخست وزیر براى این که قبل از تصویب قوانین مزبور لایحه نفت مطرح شود از چه نظر است؟ چنان چه این طور اظهار کنند تأخیر در کار نفت سبب می‌شود که اوضاع مملکت در هم و بر هم شود، این حرف در ما کوچک‌ترین اثرى نمی‌کند آنهایی که می‌خواهند از این ملت بدبخت استفاده کنند به وسیله عمال خود مقدماتى می‌چینند تا این که بتوانند نقشه خود را عملى کنند. قبل از کودتا که رجال مملکت می‌توانستند اظهار عقیده کنند، من به کرات از آن رجال شنید‌ه‌ام که مى‌گفتند ما هرگز نباید زیر بار قرض برویم زیرا براى هر قرضه‌اى وام‌دهندگان می‌خواهند امتیازاتى تحصیل کنند که استقلال ما را به کلى از بین می‌برند. اکنون ما در همان وضعیات واقع شده‌ایم بودجه وزارت جنگ که دویست میلیون بوده، 80 میلیون در این سال که نرخ اجناس تنزل محسوسى کرده به آن اضافه کرده‌اند. هیچ کس نیست که از این ستاد بپرسید ما که استعداد جنگ با دول بزرگ را نداریم و قطع احتیاج به یک قوه انتظامى در داخله مملکت داریم، چرا باید 80 میلیون بر بودجه مملکت افزوده شود آیا این کار براى این نیست که ما محتاج به پول داشتیم و ما را تهدید کنند که اگر پول به ارتش داده نشد امنیت از بین می‌رود و بالأخره ما را تهدید کنند که این لایحه نفت سر تا پا ضرر را تصویب کنیم. در دوره ششم تقنینیه روزى نصرت‌الدوله به مجلس آمد و قبل از افتتاح جلسه علنى مرا مخاطب قرار داد و گفت اگر شما وجهى را براى کارهاى لازم ذخیره نکنید در موقع احتیاج به چه ترتیب امور خود را اداره خواهید کرد؟ از این مقدمه صحیح این نتیجه غلط را گرفت که عایدات نفت جنوب از بودجه مملکت مجرا شده و ذخیره مملکتى شود. که به همین ترتیب مجلس تصویب کرد و عایدات نفت جنوب تمام صرف مخارجى شد که ملت ایران از آن هیچ استفاده نکرده و آن چه کردند به نفع بیگانگان تمام شد. تاریخ مکرر شد و همین عمل در مجلس 15 صورت گرفت و عایدات نفت که به مصرف مردم می‌رسید از بودجه خارج و به برنامه تخصیص داده شد، اگر کمیسیونى که اظهار کردند تشکیل شود مجلس موافقت و تشکیل شد آن وقت من ثابت می‌کنم که این برنامه در صلاح ملت ایران تنظیم نشده است (صحیح است) آقایان محترم بیایید عایدات نفت را از برنامه خارج و وارد بودجه مملکت بکنیم و هر خرجى که امروز جزو برنامه و براى مملکت مفید است آن را هم در بودجه مملکت وارد کنیم تا آن مخارجى که مربوط به ما نیست و فقط از نظر سوق‌الجیشى است معلوم شود، بنابراین ما نباید در تحت تأثیر تبلیغات واقع شویم و با عجله و شتاب و تهدیداتى که به وسایل گوناگون می‌شود: انحلال مجلس، حکومت نظامى توقیف و حبس مدیران جراید، دخالت در انتخابات و محروم کردن مردم از حق تعیین نمایندگان لایحه‌اى را تصویب کنیم که سر تا پاى آن ضرر است و ملت ایران را نیم قرن دیگر تحت اسارت قرار دهیم من از جناب آقاى نخست وزیر سؤال می‌کنم که نخست وزیرى که تا مدتى قبل از بودجه سازمان برنامه ماهى پنج هزار تومان گرفته‌اند اتومبیل داشته‌اند و هزار جور مساعدت با اعوان و انصار خود کرده و امروز هم نخست وزیر این مملکت است قبلاً هم استفاده‌هاى

+++

شایان کرده و به این مقام رسیده امروز چه خدمتى به این مملکت می‌کند؟ آیا ایشان نمى‌بایست در این لایحه اظهار‌نظر بکند اگر این لایحه به صلاح مملکت نیست ایشان را چه مانع می‌شود که برخیزند و اینجا بگویند که‏ این لایحه بر صلاح نیست ایشان از هر کس از این مملکت بیشتر استفاده کرده‌اند آیا مردم، آیا ملت ایران حق ندارند از ایشان انتظار داشته باشند که در اینجا اظهارنظر کنند پس چه کسى باید در اینجا اظهار نظر کند این عمل را باید رجال مملکت بزرگان مملکت آنهایى که در این مملکت بیش از همه استفاده می‌کنند باید این کار را بکنند آن مردم بدبختى که سر در حساب ندارند و وارد کار نیستند و به هیچ‌وجه مسئولیتى ندارند آیا از آنها باید کسى این انتظار را داشته باشد؟ مردم انتظار دارند که این آقاى نخست وزیر که هر قسم استفاده‌اى از این مملکت کرده بیایند اینجا و بگویند اگر این لایحه مفید است امضا بکنند که مطرح شود طفره نزنید شانه از زیر بار مسئولیت خالى نکنید مردم تمام مسائل را خوب تشخیص می‌دهند خادم را تشخیص می‌دهند و کسی را که شانه از زیر بار خالى می‌کند خوب تشخیص می‌دهند خوب بد زشت و زیبا همه را می‌گویند و من در خیر مملکت و در خیر خود ایشان عرض می‌کنم بیایید پشت این تریبون اگر این لایحه مفید است امضا کنید این پیشنهاد را ایشان بکنند همچو پیشنهادى مربوط به نماینده مجلس نیست آقاى دکتر به چه مناسبت همچو پیشنهادى کرده‌اند این پیشنهاد را باید دولت مسئول لایحه است دولت باید در این مجلس از این لایحه دفاع کند آیا وقتی که دکترى نماینده مجلس شد و از این لایحه دفاع کند این را بنده واقعاً مخالف وظیفه نمایندگى می‌دانم دولت باید پیشنهاد کند مطرح شود دولت باید این کار را بکند وکیل مجلس چه حقى دارد که پیشنهاد کند مطرح شود لایحه مال دولت است (فقیه‌زاده- لایحه معوق است) جنابعالى هم که فقیه‌زاده هستید خود چرا این حرف را می‌زنید لایحه مال دولت است صاحب لایحه باید پیشنهاد کند باید دولت خودش لایحه خودش را پیشنهاد کند (عد‌ه‌اى از نمایندگان- صحیح است) و باید بگوید این لایحه صحیح است و اگر صحیح نیست بگوید جناب آقاى فقیه‌زاده من از منطق و انصاف دور نمی‌شوم من به آقاى منصور خیلى خیلى بیش از همه ارادت دارم چهل سال است به ایشان ادارت دارم اما ارادت من به ایشان جنبه خصوصى دارد در منافع عمومى و در مقدرات عمومى که من نباید ملاحظه از منصور بکنم در منافع عمومى اگر لازم باشد سر منصور را هم من خواهم برید و واقعاً اگر از عهده‌اش برآیم با این که ناخوش هستم در مورد اقتضا سر او را مثل سر جوجه‌اى خواهم برید این لایحه لایحه دولت است باید دولت امضا کند دولت سابق یک لایحه آورده است به مجلس این لایحه مردود مجلس است آقا من از فکر این آقایان و از نظر این آقایان اطلاع دارم که والله آن آقایان از نظر وطن‌پرستى با این لایحه مخالف بودند آنها صحبت نکردند ولى می‌رفتند و در کریدورها مى‌نشستند و به نوبت جلسه را از اکثریت مى‌انداختند تا لایحه مطرح نشود و تمام نشود چطور من می‌توانم احساسات ملت ایران را فراموش کنم ملت ایران به تمام معنى و با تمام قوا با این لایحه مخالف است شما اگر این لایحه را بیاورید در مجلس عملى برخلاف افکار عمومى مى‌کنید به خدا قسم این لایحه‌اى که ملت ایران با آن مخالف است آن انتخاباتى که در تهران شد رفراندوم بود شما تصور می‌کنید که من در تهران این قدر موافق داشتم قسم می‌خورم این اندازه که به من رأى دادند از نظر مخالفتى بود که من با لایحه نفت کردم پول‌ها خرج کردند کارها کردند من گفتم که داوطلب نمایندگى نیستم ولى نبود کسى که پاى صندوق برود و به من رأى ندهد چرا؟ چون من مخالف با لایحه نفت بودم آقایان بیایید و برخلاف افکار عمومى رأى ندهید برخلاف افکار عمومى کارى نکنید امروز مجلس شورای ملى احتیاج مبرمى به افکار عمومى دارد من به شما سربسته عرض می‌کنم امروز شاه این مملکت وزیر این مملکت وکیل آن نخست وزیر آن همه محتاج به افکار عمومى هستند این دستگاه محتاج است به این که افکار عمومى را با خود موافق کند در هر مملکتى که افکار عمومى برخلاف دستگاه موافقت نکرد آن دستگاه از هم پاشیده می‌شود تردید ندارد هر جایى که افکار عمومى با آن دستگاه موافقت نکرد آن دستگاه از هم پاشیده می‌شود شما نباید یک کارى کنید که برخلاف افکار عمومى باشد مجلس شورای ملى این لایحه را رد کرد و این انتخابات تهران رفراندوم لایحه نفت بود آیا سزاوار است که نماینده مجلس آن آقایى که اسمش را نمی‌دانم چه بود (عده‌اى از نمایندگان- آقاى دکتر علوى نماینده بوشهر) سید هم هستند؟ (شوشترى- بلى) پس حدش به شارع است آیا سزاوار است که نماینده مجلس برخیزد و لایحه‌اى بدهد نماینده مجلس باید در مجلس خودش را مورد توجه عمومى قرار دهد نه این که بیاید و بگوید لایحه‌اى را که مردود ملت ایران است طرح کنید آقا من نمی‌دانم از کجا انتخاب شده‌اند؟ باز اگر حرفى بزنم مى‌گویند فحش مى‌دهد (شوشترى- مى‌خواهند لایحه را به این ترتیب رد کنند) نماینده مجلس حق ندارد نماینده مجلس باید طرفدار افکار باشد آیا خلاف عرض می‌کنم؟ (نمایندگان- صحیح است) هر کدام این حرف را بزنید برخلاف رأى و اراده خودتان گفته‌اید بنده یک منطقى دارم و آن این است که شما می‌خواهید بعد هم انتخاب بشوید (شوشترى- نه) محققاً می‌خواهید صبر کنید قند هم توى دلتان آب می‌شود ولى اگر می‌خواهید انتخاب شوید باید افکار عمومى را با خودتان موافق کنید و افکار عمومى وقتى به شما متوجه می‌شود که شما به خیر ملت و مملکت حرف بزنید اگر مردم گفتند فقیه‌زاده خوب است خوب است وقتى اکثریت مردم گفتند خوب است خوب است افکار مردم آقا مهم است عرض می‌کنم شما که نمی‌خواهید انتخاب شوید بنده به شما عرضى ندارم ولى این سر دو راه است اگر می‌خواهید ملت شما انتخاب کند عرایض مرا فراموش نکنید و اگر نمی‌خواهید که ملت شما را انتخاب بکند ابداً به اینها توجه نکنید ولى اگر می‌خواهید ملت شما را انتخاب کند و می‌خواهید که نماینده ملت باشید برخلاف نظریات مردم و ملت کارى نکنید (عده‌اى از نمایندگان- البته نمی‌کنیم) (نایب رئیس- بین‌الاثین صحبت نکنید) اگر یک وکیلى چنین لایحه‌اى در مجلس خواند منفور واقع می‌شود و مردم مملکت نیست به این لایحه اظهار نفرت می‌کنند یک وکیلى که می‌خواهد نماینده ملت باشد یک چنین لایحه‌اى را امضا نمی‌کند بنده تقاضا می‌کنم که نماینده محترم پیشنهاد خودشان را پس بگیرند و جناب آقاى منصور هم که به ایشان ارادت دارم و خیلى هم ارادت دارم حضرتعالى برخیزید بیایید اینجا بایستید اگر با این لایحه موافقید بفرمایید که من با این لایحه موافقم ما هم دنبال شما هستیم اگر شما کار خیر براى این مملکت بکنید ما هم پشت سر شما شمشیر می‌زنیم منتها وقتى نکردید ما هم شمشیر را غلاف کردیم اگر فرمان دادید ما هم شمشیر چوبى را بیرون مى‌آوریم حالا بنده استدعا می‌کنم که حضرتعالى یا با این لایحه موافقید یا مخالف از دو حال خارج نیست بینابین صحبت نفرمایید بله من موافق، نه مخالف (خنده نمایندگان) با صراحت لهجه حرف بزنید برخیزید اینجا تشریف بیاورید اگر با این لایحه موافقید بفرمایید موافق هستم و اگر موافق نیستید بفرمایید بعد تشریف ببرید براى این که ما به هیچ‌وجه و اصلاً نمی‌خواهیم که چوب لاى چرخ دولت بگذاریم و مخالفت کنیم این را به شما قول و اطمینان می‌دهم ما هرگز مخالفتى با هیچ کس از روى عناد نمی‌کنیم بنده شنیدم که گفته‌اند مصدق ضد خارجى نیستم (شوشترى- آقا ضد خارجى گناه نیست) بنده چندین سال در ممالک خارجه زندگى کرده‌ام تحصیل کرده‌ام داراى معلومات شدم مدیون و مرهون و سپاسگزار درس‌هایى هستم که استادان خارجى به من داده‌اند نه آقا من ضد خارجى نیستم من علاقمند به مملکت خودم هستم حال اگر من از روى منطق به وطنم علاقمندم به من نگویید چرا وطن‌پرستى. وقتی که خود آنها وطن‌پرستند وقتى که خودشان مملکت‌شان را از دیگران بیشتر می‌خواهند وقتی که آنها از دزدى و تمام کارهایى که امروز برخلاف مصالح اجتماع است جلوگیرى می‌کنند حق ندارند که از من گله‌مند شوند شما چرا در مملکت خودتان کارى می‌کنید آقا ما در مملکت خودمان می‌خواهیم همان کارى را بکنیم که شما در مملکتمان می‌کنید کار خوب اگر آنجا خوب است اینجا هم خوب است اگر آنجا بد است اینجا هم بد است اگر آنجا حکومت نظامى ده سال طول می‌کشد باید اینجا هم ده سال طول بکشد اگر آنجا روزنامه‌نویس را بدون محاکمه توقیف می‌کنند و توى زندان می‌اندازند اینجا هم باید بکنند اگر آنجا انتخابات آزاد است اینجا هم باید باشد اینها یک چیزهایى است که اگر خوب است و آنها را مى‌خواهید ما هم آن قدر فهمیده‌ایم که آنها را بخواهیم ما یک حقى را می‌خواهیم و یک چیزى را می‌خواهیم که شما می‌خواهید چیزى را می‌خواهیم که عامه می‌خواهند و اگر شما چیزى را نمی‌خواهید ما هم آن را نمی‌خواهیم این است که من از جناب آقاى منصور خواهش می‌کنم یک قدرى صراحت لهجه

+++

پیدا کنند اگر جنابعالى که رئیس دولت هستید تشریف بیاورید پشت این تریبون و بفرمایید که من پیشنهاد می‌کنم این لایحه مطرح بشود در کمیسیون باز هم حرفى نداریم برود در کمیسیون خاصى که در مجلس تشکیل می‌شود و بعد هم در هر کارى هر قدر غور و تحقیق بشود بهتر است اصلاً مجلس شورای ملى براى مشورت درست شده است هر قدر راجع به این لایحه مهم بیشتر مشورت بشود در صلاح مملکت است و کسى نمی‌گوید که شما مشورت زیاد کرده‌اید ضرر کرده‌اید والله خدا شاهد است این دول دیکتاتورى که از بین رفتند براى این بود که مشورت نکردند براى این که یک نفر بود و هر کار را بى‌مشورت نکردند براى این که یک نفر بود و هرکار را بى‌مشورت می‌کرد مثل دیکتاتور مثل آن تاجرى است که یازده ماه دیکتاتور کارهایى می‌کند که مردم را متوجه می‌کند ولى ماه دوازدهم به جهت خود‌رأیى و به واسطه این که مشوت نمی‌کند به واسطه لجاجت کارهایى می‌کنید که به ضرر مملکت تمام می‌شود و از بین می‌رود بنده مخالف هستم که یک رئیس ستاد ارتش رئیس‌الوزرا بشود من‏

با او دوست هستم ولى من مخالفم کسى که نه معلومات و سابقه سیاسى و نه وجهه ملى چه عرض کنم و نه معلومات حقوقى دارد با شنل و چماق و چکمه‌اش بیاید ایجاد نخست وزیر بشود بگویید من می‌ترسم مگر من می‌ترسم؟ آن کسی که از جانش نترسد از هیچ کس نمی‌ترسد.

من عرض می‌کنم به جناب آقاى منصور بیایید اینجا یا با این لایحه موافق هستید یا مخالف اگر موافق هستید بگویید اگر مخالف هم هستید ما هیچ ایرادى نداریم دولت حق دارد با هر چه که عقیده دارد بیاید بگوید من موافقم بسیار خوب در صورت موافقت این لایحه می‌رود به کمیسیون خاص اشکال ندارد، باشد، عیبى ندارد البته آقایان نمایندگان محترم می‌خواهند به ما منتى بگذارند ما هم خیلى متشکریم می‌فرمایند وقتى کمیسیون‌ها انتخاب شد ما در مجلس نبودیم. نمایندگان تهران در مجلس نبودند و حالا هم مى‌خواهند کمیسیون خاصى از شعب که ما هم در آن شعب عضویت داریم تشکیل شود که ما هم در این کمیسیون عقیده خود را اظهار کنیم ما هم با کمال امتنان و تشکر این پیشنهاد آقایان را قبول مى‌کنیم پیشنهاد دولت را قبول می‌کنیم، هر کس این پیشنهاد را کرده است، پیشنهادى که براى خدمت به مملکت باشد ما قبول می‌کنیم اما این کمیسیون به عقیده بنده یک چیز فوق‌العاده‌ای است مثل یک محکمه اختصاصى است بنده و یا هر کس که تحصیلات حقوقى کرده، هر کس که آزادى می‌خواهد طالب محکمه اختصاصى نیست عقیده دارد دعاوى باید برود به محکمه اختصاصى یک جنبه‌هایى دارد که اساساً امنیت خاطر را می‌برد این کمیسیون خاص هم چون خاص است یک جنبه‌اى پیدا می‌کند که بنده نمی‌توانم عقیده پیدا کنم اما براى مقدمات کار یک کمیسیون خوبى است. چرا؟ براى این که یکى از ما در آنجا اظهار نظر خواهیم کرد آن وقت این کمیسیون یک زمینه‌اى حاضر می‌کند، پیشنهاد می‌دهد، گزارش می‌دهد این گزارش را مثل یک لایحه عادى دولت تلقى می‌کند می‌رود به کمیسیون‌هاى عادى عرض کردم آنجا هم اشکال ندارد، آن وقت جریان مجلس از بین نمی‌رود، اما در غیر این صورت گفته می‌شود براى نفت یک کار اختصاصى کردند بنده می‌دانم که بعد چه خواهند گفت مى‌گویند که رفتند و نشستند در این شعبات ساختند و سازش کردند، یک اشخاصى را در شعب انتخاب کردند که با لایحه موافق باشند ولى هیچ کس نمى‌گوید که کمیسیون دادگسترى، کمیسیون خارجه، کمیسیون اقتصاد ملى که شش ماه قبل از این انتخاب شده از نظر موافقت با لایحه نفت تشکیل شده است بنده این کمیسیون را بد نمی‌دانم براى این که یک زمینه‌اى حاضر بکند بعد برود به کمسیون‌هاى عادى کمیسیون خارجه براى این که امتیازات از نظر سیاست خارجى باید در کمیسیون خارجه مطرح نشود این غلط است کمیسیون خارجه مجلس براى این است که در باب امتیازات رأى بدهد کمیسیون اقتصاد ملى براى این است که راجع به اقتصاد رأى بدهد کمیسیون دارایى و کمیسیون بودجه براى این است که راجع به مالیه رأى بدهند این است که بنده استدعا می‌کنم به یک کمیسیون خاصى مراجعه نکنید زیرا این تصمیم مثل همان محکمه اختصاصى است که مورد توجه آقایان نیست مانعى ندارد اول بیاید و در این کمیسیون مطرح بشود آن وقت یک گزارشى تهیه بشود، یک نظریاتى گرفته بشود و بعد کمیسیون‌هایى که صلاحیت دارند روى آن شور و بحث بکنند و عقیده خودشان را ابراز بکنند بیش از این بنده مزاحم نمی‌شوم و اگر یک قدرى زیاده‌روى کرده‌ام از آقاى منصور خیلى معذرت می‌خواهم امیدوارم که عرض بنده را واقعاً از راه دوستى و خیرخواهى به حال آقاى منصور و ایران دوستى عرض کرده‌ام قبول بکنند و بیایند اینجا و رشته کلام را در دست بگیرند و ما را از بیانات شیرین خودشان مستفیض بفرمایند.

نایب رئیس- آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- بیانات جناب آقاى دکتر مصدق البته یک متنى داشت یک حواشى بنده زیاد داخل حواشى نمی‌شوم، متنش از نقطه نظر نفت بود از نقطه نظر دستور طرح شدنش اما بعد از فرمایشاتی که فرمودند به نتیجه‌اى رسیدند که همان نتیجه منظور بود یعنى تصدیق فرمودند که خوب است این قضیه تحت شور در کمیسیون دربیاید، و در باب ترتیب کمیسیون هم اظهار نظرى فرمودند بنابراین بنده تصور می‌کنم که اختلاف نظرى در بین نیست که بنده زیاد مفصل عرض کنم اما در خصوص تقاضایى که دولت کرده‌اند از مجلس به عقیده بنده خیلى ساده بود و مطابق آیین‌نامه هم بود این بود که یک موضوعى است یک لایحه‌ای است در دستور مجلس دوره تقنینیه سابق بوده آن چون ناقص مانده در این دوره جزو دستور قرار گیرد و براى این که مداقه و شور در اطرافش کاملاً به عمل بیاید به کمیسیون خاصى رجوع بشود و به نظر بنده این تقاضا کاملاً مطابق منطبق بود، همچنین مطابقت می‌کرد با آیین‌نامه ما نخواستیم یک کار فوق‌العاده‌اى بشود چون لایحه جدیدى هم نداشتیم همان لایحه بود که در شور دوره پانزدهم تقنینیه بود. مطابق ماده 41 آیین‌نامه جزو لوایح معوقه بود و دولت یا 15 نفر از نمایندگان حق داشتند که این را تقاضا کنند داخل دستور شود بنابراین مطابق همان نتیجه‌اى که خودشان اتخاذ فرمودند براى این که مسئله مهم است و شور و مداقه کاملى در اطرافش بشود به نظر بنده رسید که یک کمیسیون خاصى مرکب از منتخبین اعضاى شعب شش‌گانه مجلس تشکیل بشود بهتر است براى این کار در جلسه خصوصى و در جلسه علنى روز گذشته هم بنده عرض کردم که از این نقطه نظر بنده اصرارى ندارم به کمیسیون خاص یا کمیسیون‌های عادى مجلس برود هر طور که بهتر و صلاح‌تر مى‌دانند آن طور اقدام بفرمایند پس جناب آقاى دکتر تصدیق خواهد فرمود که بنده چیزى عرض نکردم (دکتر مصدق- دو کلمه بفرمایید یا موافق یا مخالف) عرض کنم التفات بفرمایید لایحه‌ای است که دولت داده و معوق مانده تکلیفش معین نشده به موجب آیین‌نامه مجلس دولت یا 15 نفر از نمایندگان مى‌توانند تقاضاى طرح آن را بکنند بنده آن تقاضا را کردم طرح بشود یعنى تحت شور دربیاید (دکتر مصدق- مدافع لایحه هستید یا نیستید؟) لایحه دیگرى نداشتیم که بیاوریم همان است که تحت شور و بحث بوده. و ناقص مانده مطابق آیین‌نامه حق دارید تقاضا کنیم که تحت شور و بحث قرار گیرد (دکتر مصدق- شما موافق هستید یا مخالف، دو کلمه) بنده این را خیلى ساده می‌دانم و تصور می‌کنم مطابق آن منظورى است که آقا دارید یعنى همان نتیجه است حالا اگر در طرزش نظریاتى دارید بنده چه عرض کنم بنده این را خیلى ساده می‌دانم اما این که مى‌فرمایید وجوهش به چه مصرفى برسد نظر مجلس این بود که وجوه نفت اختصاص داده شود به یک دستگاهى که اسمش سازمان برنامه است، سازمان برنامه هم تشکیل شد حالا آن سازمان برنامه را اگر مجلس نسبت به آن رأى دیگر بدهد به اختیار خودش است پول مال مملکت است و به اختیار مجلس است اما نسبت به برنامه هم یک بحثى دارد که بنده تقاضا خواهم کرد یک کمیسیونى تشکیل بشود آقا هم تشریف داشته باشند که ببیند چه کرده و چه باید بکند و این پول چه جور باید مصرف بشود بنده هم عرضى ندارم اما خود بنده هم از آنجا پنج هزار تومان حقوق نگرفته‌ام (دکتر مصدق- چقدر بوده؟) تقریباً نصف این بوده، دو ثلث آن بوده، (دکتر مصدق- خوب گرفتید آقا) حقوق گرفتن اشکالى ندارد این که داخل موضوع نیست جنابعالى هم هر وقت سر کار بوده‌اید گرفته‌اید، خوبى اینها یک مطالبى است که وصل می‌شود به یک موضوعاتى و گمان می‌کنم که اصل مطلب را باید گرفت و در اصل مطلب صحبت کرد. (دکتر بقایى- از لایحه کى دفاع می‌کند آقاى نخست وزیر؟) بالأخره می‌رود در

+++

کمسیون دولت آن جا حاضر است و بحث می‌شود شاید یک راه‌هاى خوبى هم پیدا بکنیم بالأخره هم مى‌آید تحت شور و بحث الان بنده نمى‌نتوانم چیزی در مجلس بگویم به جهت این که مسئله نفت یک مسئله تکنیکى است، فنى است، همان طور که فرمودند یک قدرى باید در اطرافش بحث بشود به یک کلمه و دو کلمه و یک جلسه که نمی‌شود قضیه را روشن کرد وقتى که آمد در کمیسیون همان طور که فرمودند اعضاى کمیسیون هستند اهل اطلاع هم هستند در آن لایحه صحبت می‌شود له و علیه دارد البته هر کس دلایلى دارد اقامه می‌کند بالأخره حقایق مکشوف می‌شود براى مملکت و ملت ایران و تکلیفش معلوم می‌شود بالأخره در باب این که عایدات نفت به مصرف مخصوصى می‌رسد خوب این مسابقه سابقه داشته حالا هم بالأخره مطابق قانون مجلس است این که فرمودند که یک مبلغى، چند میلیون براى اضافه مخارج ارتش گذاشته شده البته ارتش ما مسلم است که براى تعرض نیست و هیچ‌گونه تصورى در این باب نمی‌شود کرد اما با اوضاع دنیا و با احتیاجات امنیتى داخله مملکت خوب ارتش هم یک تشکیلاتى دارد. (مکى- این پول‌هایش به مصرف پرونده‌سازى می‌رسد) این مرزهاى طولانى ما این نقاط از هم پراکنده و دور‌ افتاده در همان داخله مملکت ما ممکن است تحریکاتى بشود بالأخره‏ یک تشبثاتى بشود که منافى امنیت باشد آخر دولت هم باید همه جا را بیابد، همه جا را تحت نظر داشته باشد این یک مقدارى که اضافه کرده‌اند البته یک مقدارى براى احتیاجاتى است، براى مصارفى است که با مخارج سنگین امروز به میزان سابق نیست، یک میزانى هم اضافه است تازه عده افراد ما به چقدر می‌رسد؟ با این همه اضافه تازه به صد و پنجاه هزار هم نمی‌رسد، کم‌تر از 150 هزار نفر است این براى یک مملکت پهناور و وسیعى مثل ایران از نقطه نظر امنیت اهمیت ندارد زیاد نیست بالأخره ما نباید یک کارى بکنیم که از عهده یک تشبثات داخلى هم برنیاییم که بعد اسباب ندامت بشود در این باب تصور می‌کنم همه علاقه‌مندند (صحیح است) اولین چیز حفظ امنیت مملکت است و آن هم بسته به ارتش است و قواى تأمینیه (صحیح است) که ارتش هم به آنها کمک بکند، امروز ممالکى هستندکه بیش از نصف بودجه خود را صرف ارتش می‌کنند (مکى- شما نظارت هم دارید آنجا؟) البته مملکت حفاظت لازم دارد 150 هزار نفر ارتش است خوب طبیعى است مخارجش یک چیزى اضافه می‌شود ملت ایران همیشه به ارتش و قواى حافظش علاقه داشته و کمک کرده و خرج کرده این را نباید آقایان زیاد اهمیت بدهید در موضوع نفت هم با کمال صراحت عرض کردم که مقصود دولت این است که روشن بشود هر طور که به نفع مملکت ایران است مخصوصاً که نماینده فراکسیون وطن هم با این اظهار عقیده موافقت کردند.

مکى- در صورتی که شما نظرتان را اظهار بدارید که موافق هستید یا مخالف‏

دکتر بقایى- بالأخره جواب چه شد؟

نخست وزیر- تصور می‌کنم دیگر جاى بحث نباشد این قضیه بحث و شور و مداقه است در کمیسیون‏

دکتر بقایى- بالأخره جواب چه شد؟ جواب نفرمودید

نایب رئیس- پیشنهادى رسیده است که از هر شعبه چهار نفر انتخاب شود قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم از هر شعبه چهار نفر تعیین و انتخاب شود مهدى ارباب‏

بعضى از نمایندگان- برخلاف آیین‌نامه است‏

مهدى ارباب- توضیح می‌دهم اگر برخلاف آیین‌نامه بود پس می‌گیرم.

نایب رئیس- بفرمایید

مهدى ارباب- در صورتی که کمیسیون تشکیل بشود پیشنهاد می‌کنم چهار نفر و الا اگر مجلس مصلحت ندید که چنین کمیسیونى تشکیل شود بنده عرضى ندارم.

نایب رئیس- این پیشنهاد برخلاف ماده 40 آیین‌نامه است پیشنهادى رسیده است که با ورقه رأى گرفته شود قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد مى‌نمایم نسبت به پیشنهاد با ورقه رأى گرفته شود. دکتر مصدق، حسین مکى، دکتر شایگان، الله‌یار صالح، آزاد، نریمان، دکتر بقایى، خسرو قشقایى.

نایب رئیس- بنابراین طبق ماده 151 با ورقه رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقایان نمایندگان محترم راجع به ارجاع لایحه به کمیسیون مخصوص عده 88 نفر (در این موقع براى اخذ رأى اسامى آقایان ذیل قرائت و رأى گرفته شد)

آقایان: آشتیانى‌زاده، فرهودى، صدرى، اردلان، دکتر مجتهدى، مجتهدى، کشاورز‌صدر،؟ ذوالفقارى، دکتر طبا، حکیمى، پالیزى، دولتشاهى، محمود محمودى، نصرتیان، افشارصادقى، فقیه‌زاده، امامى‌اهرى، ثقت‌الاسلامى، حسین مکى، دکتر مصدق، دکتر شایگان، دکتر بقایى، آزاد، دکتر نبوى، عماد تربتى، نورالدین امامى، فتح‌على افشار، مهدى ارباب، گنابادى، نبوى، سلطان‌العلما، مهدوى، ابتهاج، اسلامى، گودرزى، دکتر جلالى، بهبهانى، ملک‌مدنى، حمیدیه، نریمان، الله‌یار صالح، سود‌آور، ناظرزاده، تیمورتاش، طاهرى، مکرم، جمال امامى، میرمجید موسوى، عباسى، آصف، قرشى، بزرگ‌نیا، قبادیان، صفایى، دکتر کاسمى، فرامرزى، ظفرى، گرگانى، ابریشم‌کار، دکتر راجى، بهادرى، رضوى، شیبانى، رفیع، کهبد، موقر، مخبر فرهمند، شکرایى، دکتر طاهرى، دولت‌آبادى، سالاربهزادى، برومند، میرحسینى، امیرى، قره‌گوزلو، غضنفرى، علوى، عرب‌شیبانى، ارباب گیو، کواوغلى، هراتى، مرتضى حکمت، علی‌محمد دهقان، عزیز‌اعظم زنگنه، ناصر ذوالفقارى، دکتر برال، خاکباز، اقبال، محمدعلى مسعودى، خسرو قشقایى، صدرزاده، گنجه‌اى‏

نایب رئیس- پیشنهاد آقایان نمایندگان با 51 رأى موافق از 88 رأى تصویب شد از آقایان رؤساى شعب تقاضا دارم که روز پنجشنبه قبل از تشکیل جلسه علنى تشکیل جلسه بدهند و از هر شعبه 3 نفر انتخاب کنند.

اسامى موافقین آقایان: ثقت‌الاسلامى، فقیه‌زاده، بهادرى، مرتضى حکمت، ظفرى، صدر میرحسینى، دکتر حسن علوى، محمدتقى برومند، میرمجید موسوى، دکتر طاهرى، دکتر راجى، محسن افشار‌صادقى، صفایى، دکتر جلالى، بزرگ‌نیا، ابوالحسن رضوى، شکرایى، سالاربهزادى، علی‌محمد دهقان، کهبد، عباسى، گودرزى، خاکباز، گیو، دکتر برال، دولتشاهى، کوراوغلى، افشار، نبوى، سرتیپ‌زاده، ملک‌مدنى، مهدى ارباب، سعید مهدوى، محمدعلى مسعودى، پالیزى، ابریشم‌کار، هراتى، ناظرزاده، احمد حمیدیه، قره‌گوزلو، عبدالحسین مجتهدى، عرب‌شیبانى، حسن مکرم، مجید موقر، امامى، اهرى، مهدى صدرزاده، محمد قرشى، غلام‌حسین ابتهاج، ناصر صدرى، عماد تربتى، دولت‌آبادى‏

اسامى مخالفین- آقایان: دکتر مصدق، دکتر بقایى، مکى، آزاد، خسرو قشقایی، صالح، دکتر شایگان، آشتیانى‌زاده، کشاورز‌‌صدر، سید على بهبهانى، نریمان‏

ورقه سفید علامت امتناع یازده برگ‏

4-تصویب نمایندگى آقاى دکتر برال نماینده کلیمیان‏

نایب رئیس- گزارشى از شعبه ششم رسیده است قرائت می‌شود:

( به شرح زیر به وسیله آقاى فرهودى قرائت شد)

پرونده انتخابات کلیمیان حاکی است که فرماندار تهران در تاریخ 19 آبان ماه 1328 از طبقات شش‌گانه کلیمیان دعوت نموده است پس از انتخاب اعضای اصلى و على‌البدل انجمن مرکزى انتخابات کلیمیان تشکیل یافته است انجمن شعب فرعى خود را در شهرهاى عمده تشکیل داده و سپس اقدام به توزیع تعرفه و اخذ آرا در کلیه حوزه‌ها آقاى دکتر موسى برال از مجموع 9809 رأى مأخوذه داراى 7712 رأى بوده‌اند و چون در موعد مقرر شکایتى نسبت به انتخابات به انجمن نظارت مرکزى نرسیده است انجمن پس از استعلام قبولى آقاى دکتر موسى برال در تاریخ 11 خرداد ماه 1329 اعتبارنامه به نام ایشان صادر می‌نمایند

پس از ارجاع پرونده به شعبه ششم رسیدگى به آن و توجه به یک فقره شکایت وارده به مجلس شوراى

+++

ملى مبنى بر اعتراض به جریان انتخابات شعبه صحت انتخابات کلیمیان و نمایندگى آقاى دکتر برال را با رأى مخفى و با اکثریت تأیید و اینک گزارش آن تقدیم مجلس شورای ملى می‌نماید.

نایب رئیس- مخالفى نیست (اظهارى نشده) نمایندگى دکتر برال تصویب شد (مبارک است)

5-تقدیم گزارش دادستان دیوان کیفى مربوط به هفت فقره پرونده راجع به اتهامات منتسب به آقاى احمد قوام به وسیله آقاى معاون وزارت دادگسترى‏

نایب رئیس- آقاى بوذرى معاون وزارت دادگسترى بفرمایید.

شوشترى- گزارش بودجه مجلس هم حاضر است آن را مطرح کنید.

معاون وزارت دادگسترى- در اردیبهشت ماه سال جارى راجع به پرونده‌هاى مربوط به اتهام آقاى احمد قوام آن قسمت پرونده‌هایى که در دادگسترى باقی مانده بود به وسیله جناب آقاى وزیر دادگسترى تقدیم مجلس شده اخیراً نامه‌اى به دادستان کیفر رسیده است که در بایگانى دیوان کیفر هم چند پرونده دیگر هست این پرونده‌ها را هم به وسیله نامه به عرض مجلس شورای ملى رسانیدم از طرف مقام ریاست اظهار شده بود که در مجلس علنى باید تقدیم بشود از این جهت بنده گزارش دیوان کیفر را براى چند پرونده‌اى که موجود بوده است تقدیم می‌کنم (به شرح زیر قرائت شد)

وزارت دادگسترى:

پیرو شماره 2081- 6/ 2/ 29 چون به شرح گزارش مورخ 7/ 3/ 29 دفتر دادسراى کیفر سوابق دیگرى مربوط به اتهامات جناب آقاى احمد قوام در بایگانى به دست آمده که به شرح زیر تقدیم می‌شود

1-پرونده مربوط به ربودن اسناد دولتى از عمارت وزارت امور خارجه‏

2-مداخله در امر انتخابات‏

3-صدور تصویب‌نامه مربوط به جواز 4500 تن برنج‏

4-صدور جواز به نام مهندس باستانى مربوط به قطع و صدور 1500 مترمکعب چوب جنگلى‏

5-صدور جواز غله مربوط به فتح‌على ایپک‌چیان‏

6-صدور جواز 500 تن چاى مربوط به آقاى کازرونى و شرکت پاسال و غیره‏

7-موضوع اعلام جرائم از طرف آقایان منصور و اعلم وکلاى دادگسترى‏

که مقرر فرمایند به مجلس شورای ملى ایفاد گردد. دادستان دیوان کیفر- سلطان‌زاده‏

این هم نامه وزارت دادگسترى است که به امضای آقاى وزیر دادگسترى می‌باشد

ریاست محترم مجلس شورای ملى: در پیرو شماره 5157 مورخه 6/ 2/ 29 مذاکره در جلسه علنى رونوشت گزارش دادسراى دیوان کیفر به ضمیمه سوابقى که مربوط به اتهامات جناب آقاى احمد قوام است در پیوست تقدیم می‌شود که مقرر فرمایند ضمیمه سوابق امر شود- وزیر دادگسترى هیئت‏

نایب رئیس- به کمیسیون عرایض ارجاع خواهد شد

معاون وزارت دادگسترى- ضمناً به عرض مجلس شورای ملى می‌رسانم که بنده براى جواب سؤال جناب آقاى موقر نماینده محترم راجع به قاچاق گمرک حاضرم‏

6-قرائت گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1329 مجلس شورای ملى‏

نایب رئیس- گزارش کمیسیون محاسبات مجلس راجع به لایحه بودجه مجلس مطرح است‏

( گزارش کمیسیون محاسبات به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون محاسبات مجلس بودجه تفصیلى سال 1329 مجلس شورای ملى و چاپخانه و روزنامه رسمى را مطرح و مورد شور قرار داده با توجه به توضیحات آقایان کارپردازان و رئیس حسابدارى تا حدودی که میسر بود از هزینه‌هاى غیرضرورى و مقدارى کاسته و اینک بودجه سال 1329 مجلس را که جمع آن بالغ بر 45/ 976/ 274 ریال می‌باشد براى تصویب تقدیم مجلس شورای ملى می‌نماید. قانون بودجه سال یک هزار و سیصد و بیست و نه مجلس شورای ملى‏

ماده اول- براى مقررى و هزینه دوازده ماهه سال 1329 مجلس شورای ملى مبلغ سی و یک میلیون و نهصد و سه هزار و چهارصد و هفده ریال (903417/ 31 مطابق فقرات (1) تا (5) ضمیمه اعتبار به کارپردازى مجلس داده می‌شود.

تبصره- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملى و اداره چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى کشور را تا آخر سال 1329 از محل درآمد عمومى کشور از وزارت دارایى دریافت دارد.

ماده دوم- براى حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1329 اداره چاپخانه مجلس مبلغ ده میلیون و هفتصد و پنجاه هزار و هشتصد و نود و هفت ریال (10/ 750/ 897) مطابق فقرات 1 و 2 ضمیمه اعتبار به کارپردازى مجلس داده می‌شود.

تبصره- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه کارگران فنى چاپخانه مجلس را تا آخر سال 1329 از محل درآمد چاپخانه مجلس بپردازد.

ماده سوم- براى حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1329 اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى ایران مبلغ سه میلیون و سیصد و بیست و یک هزار و نهصد و شصت ریال (960/ 321/ 3) مطابق فقرات 1 و 2 ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود.

تبصره- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود صورت مشروح مذاکرات مجلس را تا دوره ششم طبع و منتشر نماید هزینه آن را از حیث دستمزد و استنساخ و بهاى کاغذ و طبع از محل صرفه‌جویی‌هاى بودجه سال 1329 مجلس بپردازد.

ماده چهارم- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ یک میلیون و چهار صد هزار ریال از محل درآمد عمومى کشور براى هزینه چاپ یک ساله 1329 فرهنگ دهخدا به کارپردازى مجلس بپردازد و این اعتبار با تصویب هیئت رئیسه مجلس از حیث حقوق متصدیان عمل و بهاى کاغذ و چاپ و غیره به مصرف خواهد رسید.

ماده 5- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود مبلغ 11 میلیون ریال درآمد پیش‌بینى شده اداره چاپخانه مجلس و باغ بهارستان و مبلغ 3 میلیون و 500 هزار ریال درآمد پیش‌بینى شده اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى را در سال 29 وصول و به خزانه کل ایصال دارد

ماده 6- به هر کار‌پردازى مجلس اجازه داده می‌شود ماهى 1200 ریال به رسم وظیفه در وجه مادر مرحوم رضا وثوقى سرایدار متوفاى مجلس که در حین انجام وظیفه فوت نموده است مادام‌العمر بپردازد و همچنین ماهى 2000 ریال در وجه وراث مرحوم مهدى ساعى تا زمانی که مطابق مقررات استخدامى ذیحق می‌باشند پرداخت شود

ماده 7- ترتیب بازنشستگى کارمندان و خدمتگزاران مجلس شورای ملى مانند کارمندان و خدمتگزاران دولت بر طبق تبصره 39 ماده دوم قانون بودجه سال 1328 خواهد بود

ماده 8- استخدام کارمند جدید و انتقال از وزارتخانه‌ها و بنگاه‌هاى دولتى به مجلس شورای ملى (به استثناى استخدام 4 نفر تندنویس جدید) ممنوع است‏

آشتیانى‌زاده- اخطار دارم‏

نایب رئیس- طبق چه ماده؟

آشتیانى‌زاده- طبق ماده 173 راجع به استیضاح است‏

( ماده 173 به شرح زیر قرائت شد)

پس از ابلاغ ورقه استیضاح به وزیر با وزراء مورد استیضاح در اولین جلسه مجلس شورای ملى وزیر با وزراى مزبور در مجلس حاضر می‌شوند و مجلس پس از اصغاء نظر آقایان راجع به تعیین وقت بدون مذاکره در اصل موضوع روز استیضاح را که نباید پیش از یک ماه به تأخیر افتد معین می‌نماید تعیین وقت در مدت مقرر در این ماده حتمى است و تأخیر آن ممکن نخواهد بود مگر با موافقت استیضاح کننده و دولت‏

نایب رئیس- راجع به این مطلب تأخیر شده است و از طرف مقام ریاست مجلس کتباً به دولت تذکر داده شده و این ماده هم یاد‌آورى شده است‏

آشتیانى‌زاده- آخرین وقت دولت براى جواب استیضاح روز چهارم تیر است استدعا دارم به دولت اطلاع بدهید که حاضر شوند خصوصاً در این موقع که موضوع نفت مطرح است لازم است که در مجلس از نزدیک در اطراف این موضوع بحث و حلاجى بشود

7-ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نائیب رئیس- مطابق آیین‌نامه عمل می‌شود با اجازه آقایان 10 دقیقه تنفس داده می‌شود

( در این موقع 10 دقیقه قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نشد)

نایب رئیس مجلس شورای ملى- جواد گنجه‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294557!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)