کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/24]

جلسه: 38 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و دوم دی ماه 1326  

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان

3. تقدیم یک فقره طرح قانونى از طرف آقاى حائرى‌زاده‏

4. تقدیم یک فقره طرح با قید دو فوریت از طرف 28 نفر از آقایان نمایندگان راجع به اخذ عوارض از مشروبات الکلى براى بهداشت دهستان‌ها

5. ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 38

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و دوم دی ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان

3. تقدیم یک فقره طرح قانونى از طرف آقاى حائرى‌زاده‏

4. تقدیم یک فقره طرح با قید دو فوریت از طرف 28 نفر از آقایان نمایندگان راجع به اخذ عوارض از مشروبات الکلى براى بهداشت دهستان‌ها

5. ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس ساعت شش و بیست دقیقه بعد از ظهر روز سه‌شنبه بیست و دوم دى ماه به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1. تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس روز چهارشنبه شانزدهم دى ماه را آقاى صدر‌زاده (منشى) قرائت کردند.

ساعت شش و بیست دقیقه بعد از ظهر روز چهارشنبه 16 دى ماه مجلس به ریاست آقاى امیر حسین ایلخان بختیارى نائب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین بااجازه - آقایان: محمد‌حسین صولت قشقایى - مهدى معین‌زاده باقرى - عبدالحسین اورنگ - اخوان - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - مهدى مشایخى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - کامل ماکویی – محمد‌تقى بهار - احمد دهقان - دکتر رضا‌زاده شفق - شهاب خسروانى - محمد ساعد.

دیرآمده بااجازه - آقاى عبدالله وثوق.

دیر‌آمدگان بى‌اجازه - آقایان: معتمد دماوندى - دکتر راجى - ابوالفضل تولیت - رستم گیو - آقا خان بختیار - دکتر عبدالحسین طبا - عبدالرحمن فرامرزى - احمد شریعت‌زاده - مسعود ثابتى - على وکیلى - منوچهر گلبادى – محمد‌تقى خویی‌لر - اسدى - بوداغیان - باتمانقلیچ.

آقاى ملک‌پور راجع به مذاکرات آقاى اسکندرى نسبت به نمایندگان شمال و جنوب و آقایان اسکندرى و فرامرزى راجع به صورت مجلس و آقاى محمود محمود راجع به حمله اشخاص به خانه خود و اشغال محل حزب و چاپخانه دمکرات ایران از طرف باشگاه راه‌آهن مداخله نظامیان و انتظار رسیدگى و تعقیب محرکین از کابینه آقاى حکیمى تذکرات و توضیحاتى دادند و صورت مجلس تصویب شد.

آقاى وزیر کشور نسبت به اظهارات آقاى محمود بیان داشتند که دولت به تکلیف خود عمل خواهد کرد و مرتکبین تعقیب خواهند شد.

آقاى نائب رئیس اظهار نمودند که چون ادامه بحران بیش از این جایز نیست وارد دستور می‌شویم.

آقاى دکتر طبا اظهار داشتند مرام ما مبارزه با دزدى و فساد است و اگر به وسیله آقاى حکیمى عملى شود از دولت ایشان پشتیبانى خواهیم کرد و سپس راجع به گرمى بازار رشوه‌خوارى و کساد بازار درستکارى و لزوم تصفیه ادارات لشکرى و کشورى و اجراى اصل مجازات خائن و تشویق خادم و تهیه موجبات دلگرمى جوانان تحصیلکرده پرداخته گفتند لازم است دولت در مورد امراض روحانى که خطرش کمتر از بیمارى طاعون نیست آماده مبارزه شود و در صورت لزوم لوایحى

+++

براى تشدید مجازات دزدى و رشوه‌خوارى پیشنهاد نماید و سپس نسبت به اصلاح قانون انتخابات مجلس و شهرداری‌ها که حق رأى منحصر به اشخاص باسواد باشد و نفوذ ثروت و مداخلات دولت از بین برود اظهار نظر نموده در خاتمه بیانات خود نسبت به برنامه هفت ساله اقتصادى و کارهاى خوب کابینه گذشته و منع کشت خشخاش و مبارزه با افیون توضیحاتى داده دولت را به اهمیت این موضوع حیاتى و تذکرات خیر‌خواهانه خود متوجه ساختند.

آقاى اسکندرى طبق ماده 109 نسبت به مذاکرات آقاى مهندس هدایت راجع به حزب دمکرات و پاسخ آقاى تقى‌زاده راجع به کابینه آقاى حکیمى و توضیحات آقاى محمد‌على مسعودى راجع به هدایاى حکومت گذشته و بیانات آقاى فرامرزى راجع به بحرین توضیحاتى داده گفتند نیکنامان خدمات‌شان گفته می‌شود و تاریخ آینده معلوم خواهد کرد در موضوع مجمع ملل و تقسیم فلسطین نیز اظهار نظر نمودند.

آقاى فرامرزى با توضیح سوابق خوددر جنوب و بحرین و طایفه فرامرزى و سران آن در لارستان گفتند حقوق ایران در جنوب باید برگردد همین طور هم در شمال و آذربایجان باید گفته و عمل شود.

آقاى دکتر اعتبار با اشاره به مخالفت خود هنگام طرح اعتبارنامه آقاى اسکندرى گفتند که صرفاً براى مصلحت مملکت بوده و اکنون خطرات وجود ایشان براى کسانى که به اعتبارنامه ایشان رأى داده‌اند روشن می‌شود.

آقاى مکى به عنوان مخالف در برنامه دولت اظهار نمودند که با نمایندگان صالح اشتراک مساعى دارند و هدف‌شان مبارزه با دزدى است و در طریق اصلاحات بیانات خیر و عملیات دولت صالح مساعدت و موافقت خواهند کرد و سپس راجع به اقدام اخیر وزیر دارایى در موضوع تجدید اتومبیل‌ها اظهار تشکر نموده گفتند کشور محتاج اصلاحات بسیارى است و همان طور که راه‌آهن بدون قرضه خارجى ساخته شد ده سال از کلیه وسایل و اشیای تجملى صرفنظر کنیم و وجوه صرفه‌جویى شده را به مصرف تولید درآمد برسانیم و معتقد بودند که فرش‌ها و اشیای تجملى ادارات دولت نیز حراج شود و بعد به موضوع سدسازى و آبیارى و اراضى قابل کشت و حاصلخیز کشور و وضع اخیر زابل و آب هیرمند و لزوم لغو عوارض و حقوق گمرکى از ماشین‌های فلاحتى و تشویق صادرات پرداخته اضافه نمودند که دولت به موضوع رشا و ارتشا و تشویق مستخدمین صحیح‌العمل و مجازات کارمندان نادرست و برکنار ساختن افراد متمکن از کارهاى دولت توجه کند و امنیت قضایى در سراسر کشور به وجود آورد تا عمال اقتصادى مملکت از سرمایه‌های خود استفاده کنند و موجب آبادى کشور شود همچنین نظر دولت را به عملیات و تعدیات ژاندارمرى و علل تخلیه شهرستان‌ها جلب نمودند نسبت به عملیات بانک ملى و اعتبار تجار و علت اصلى ترقى هزینه زندگى و وضع بانک کشاورزى و لزوم تکثیر سرمایه آن شرحى بیان کردند و موضوع حکومت نظامى و نتایج نامطلوب آن را به رشته سخن کشیدند و الغای آن را درخواست نموده گفتند فقط باید قانون در مملکت حکومت کند سپس به عملیات آقاى هژیر وزیر دارایى کابینه گذشته و قانون مالیات بر درآمد و تصویب‌نامه ناسخ آن که عوارض طبق ثروتمند به دوش مردم فقیر و ناتوان تحمیل کرده است اشاره کردند و بعد در موضوع راه‌آهن تقاضا کردند که دولت این مؤسسه را از جرگه سیاست خارج نماید و در خاتمه بیانات خود به موضوع قلت دکاکین نان‌های معمولى و کثرت دکاکین مزدى پزى که موجب گرانى نان فقرا شده تقاضاى اقدام فورى نمودند و همچنین اصلاحاتى در محل‌های تفرش و گرگان و آشتیان که حوزه انتخابیه ایشان است به عمل آید.

در این موقع آقاى نخست وزیر با اظهار خوشوقتى از مذاکرات و تذکرات آقایان نمایندگان در سیاست داخلى و اصلاحات اساسى اجتماعى و اقتصادى کشور گفتند نقشه هفت ساله را دولت تعقیب خواهد کرد و موضوع پیمان نظامى بین ایران و آمریکا را تکذیب کردند همچنین گفتند استقراض را از داخله یا خارجه مادام که دستگاه مقتدرى براى رسیدگى به هزینه‌های دولتى ایجاد نشده مضر می‌دانند و نسبت به آزادى انتخابات تأکید نمودند که از طرف دولت ایشان هیچ گونه مداخله غیرقانونى نخواهد شد و از هر گونه مداخلات غیرقانونى جلوگیرى خواهند کرد و تمام مساعى خود را در مبارزه با رشا و ارتشا به کار خواهند برد و درجه وصول به این مقاصد متناسب خواهد بود با فرصتى که از طرف مجلس داده شود و تقویتى که از دولت به عمل آید و در سیاست خارجى تأکید نمودند که یکى از اصول محکم روابط دوستانه با تمام دول مخصوصاً دولى است که منافع مشترک دارند چون دولت شوروى و انگلستان و آمریکا اعلام نمودند که دولت ایشان دوستى هیچ دولتى را به ضرر ایران نخواهد خواست و هر گاه نمایندگان محترم با اصول سیاست داخلى و خارجى ایشان هم‌عقیده هستند به برنامه دولت رأى دهند تا زودتر به اصلاحات مملکتى عمل شود آقاى مسعود ثابتى پیشنهاد کفایت مذاکرات نمودند توضیحى در تسریع تعیین تکلیف دولت دادند - آقاى یمین اسفندیارى به عنوان مخالف راجع به سیاست دولت گفتند هیچ دولتى نبوده است که سوء تفاهم ایجاد کند و راجع به وزیر خارجه کابینه گذشته و نامزد این پست در کابینه جدید توضیحى دادند و کفایت مذاکرات تصویب شد و به برنامه دولت اخذ رأى با ورقه طبق ماده 92 به عمل آمد از 92 نفر عده حاضر 76 رأى موافق و یک رأى مخالف شماره شد و 15 نفر ممتنع بودند و مجلس به دولت آقاى حکیمى به اکثریت 76 رأى ابراز اعتماد نمود و آقاى نخست وزیر از حسن ظن آقایان نمایندگان تشکر کردند و مجلس ساعت نه و نیم بعد از ظهر خاتمه یافت و جلسه آینده به روز سه‌شنبه 22 دى ماه موکول گردید.

رئیس - نسبت به صورت جلسه نظرى نیست؟

دکتر طبا - بنده نظر دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر طبا - یک قسمت از بیانات جلسه گذشته بنده مخصوصاً راجع به مأمورین اداره منع کشت و مصرف تریاک در خارج سوء تعبیر شده بنده به عرض مجلس نرساندم که تمام این مأمورین ناصالح هستند بنده عرض کردم که تصویب‌نامه دولت اجرا نشده است (صحیح است)

رئیس - آقاى سزاوار نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

سزاوار - بلى.

رئیس - بفرمایید.

سزاوار - مجلس شوراى ملى در حفظ اصول و رعایت مقررات و قوانین به نظر بنده باید سرمشق براى سایر وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى باشد و این که مقام ریاست و نواب رئیس بایستى به طور کلى رعایت بى‌طرفى را بکنند بنده در موقعى که برنامه دولت مطرح بود پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى به کفایت مذاکرات شده بود به نوبت مخالف اجازه خواستم اجازه بنده مقدم بر همه بود بعد نوبت را آقاى امیر حسین خان دادند به آقاى یمین اسفندیارى هر چند اظهارات ایشان هم مربوط به مخالفت نبود بعد معلوم شد که ایشان خصوصى این اجازه را تحصیل کرده‌اند، چنانچه سابقاً مذاکره شد اجازات را باید در مجلس علنى درخواست بکنند و اجازات خصوصى موقوف است، بنده فقط این تذکر را از این نظر می‌دهم که من بعد بایستى رعایت شود این قسمت براى این که اگر بنا شد مجلس را به این طریق اداره کنیم این تولید اشکال خواهد کرد و تشنج در مجلس ایجاد می‌شود.

رئیس - البته آقاى ایلخان رعایت این نکات را کرده‌اند شاید شما درست توجه نکرده‌اید آقاى قبادیان راجع به صورت مجلس بیانى دارید؟ بفرمایید.

قبادیان - در جلسه قبل همکار محترم آقاى مکى در ضمن بیانات‌شان نسبت به یکى از آقایان وزراى سابق فرمایشاتى کردند بنده از راه حفظ نزاکت و اصول و این که اشخاص خدمتگذار مأیوس و دلتنگ نشوند روى عقیده و ایمانى که داشتم و شناسایى که نسبت به آقاى هژیر داشتم بنده گفتم ایشان مردم پاکدامنى هستند ممکن است حضرتعالى اشتباه فرموده باشید و گمان می‌کنم چیز دیگرى زیاده بر این بنده نگفته باشم متأسفانه آقاى مکى خیلى عصبانی شدند و یک فرمایشاتى کردند که بنده نشنیدم چنین بود در دو سه تا از روزنامه‌ها خواندم که آقاى مکى خطاب به بنده کرده‌اند که قبادیان تو هم نوکر کلنل فیلچر هستى (دکتر اعتبار - چنین چیزى نگفتند آقا) ولى این را روزنامه‌ها نوشتند و بنده هم اینجا خودم نشنیدم ولى چیزى را که لازم می‌دانستم عرض کنم چون آقاى مکى عذرخواهى کردند و نسبت به ایشان کمال احترام را هم دارم و نسبت به ایشان هم هیچ عرضى نخواهم کرد و حتى ایشان را یک مرد خیلى جدى و فعال و شایسته امر وکالت هم می‌دانم ولى یک عقیده‌ای دارم و آن این است که واقعاً ما نمایندگان ملت اگر بخواهیم به همدیگر تاخت و تاز بکنیم‏...

رئیس - آقاى قبادیان راجع به صورت جلسه صحبت بفرمایید.

قبادیان - اجازه بفرمایید قربان چون در اطراف این قضیه خیلى بحث شده و اگر اجازه بفرمایید عرض کنم.

رئیس - بفرمایید.

قبادیان - بنده خیال می‌کنم اگر ما احترام به همدیگر بگذاریم و در انظار ملت ایران و حتى خارجی‌ها مجلس بیشتر خودش را محترم معرفى کرده است (صحیح است) بنابراین بنده نسبت به کلنل فیلچر یا هیچ اجن-بى در کشور ایران خیال

+++

می‌کنم نه تنها خود را نوکرشان نمی‌دانم بلکه در تمام مواقع مهم از اشخاصى بوده‌ام که مبارزه شدید با آنها کرده‌ام، بنده پس از 14 سال حبس و 17 سال دربدرى از خانواده خودم تازه وقتى که به غرب برگشتم همین کلنل فیلچر جلوى من و خانواده مرا گرفت و نگذاشت من به سر خانه و خانواده شخصى خود بروم اگر من نوکر او بودم اقلاً می‌گذاشت که من سر خانه خودم بروم و من همیشه به تمام رفقا هم گفته‌ام در دنیا اگر یک شخص شرافتمندى بخواهد خدمت بکند بایستى در درجه اول به خارجی‌ها خودش را یک مرد وطن‌پرست معرفى بکند (صحیح است) تا احترام بگذارند و الا اگر چنانچه یک خارجى را شما کرنش بکنید و جاسوسى بکنید آن خارجى آن شخص را مثل یک سگ پست می‌داند (صحیح است) بنده در دوره زندگى خودم هم با روس هم با انگلیس هم با عثمانى هر وقت تخطى به کشور من به استقلال ایران و به بى‌طرفى دولت ایران کرده رعایت این حقیقت را کرده‌ام و دفاع کرده‌ام و به شهادت تمام افراد بهترین فرد خانواده‌ام را در این کشور به کشتن داده‌ام و افتخارى که دارم من نوکر ایرانم نه نوکر فیلچر (احسنت) و تا زنده باشم این رویه را براى خود و خانواده‌ام ادامه خواهم داد و رعایت می‌کنم (احسنت) گمان می‌کنم ملت ایران بنده را بشناسد و زاید می‌دانم دیگر در اطراف این قضیه چیزى عرض بکنم (احسنت) اما مطلبى را که راجع به آقاى هژیر بود عرض کنم که آقاى هژیر به عقیده بنده در دوره‌هایی که وزیر بودند همیشه از خودش یک نمایشاتی خوب داده است آقایان همه می‌دانند که هژیر واقعاً دزد نیست (صحیح است) اگر بروید زندگى هژیر را بازرسى کنید می‌بینید واقعاً معادل دو هزار تومان ندارد کسى که چندین سال وزیر باشد و دارید یک خانه‌ای نباشد و کرایه بدهد این قابل تقدیس است (صحیح است) بنابراین بایستى نسبت به خدمتگذاران حقیقى و صمیمى کشور تشویق بشود نه این که ما آنها را لجن‌مال بکنیم و در انظار ملت ایران آنها را مفتضح و رسوا بکنیم بنده نسبت به موضوعى که آقاى مکى فرمودند نسبت به آقاى حسین معیرى چون علاقه پیدا کردم راجع به این موضوع میل داشتم که یک تحقیقى بکنم که اگر این قضیه صحت داشته باشد در جلسه بعد این موضوع را به عرض برسانم‏...

رئیس - اعتراض شما بایستى به صورت مجلس باشد.

قبادیان - این حکمى است چون راجع به آقاى معیرى صحبتش شد بنده براى رفع اتهام این مطلب را تذکر می‌دهم این چیزى است که بنده پیدا کردم همه آقایان می‌دانند که آقاى امیر علایى در موقعى که دادستان دیوان کیفر بودند ایشان یک مرد پاکدامن و شایسته‌ای است و در آن موقع آقاى امیر علایى این موضوع را تحت تعقیب کیفرى قرار دادند و رسیدگى به این قضیه شده است و این مطلبى است که از دیوان کیفر صادر شده است نسبت به تبرئه آقاى معیرى به وزارت پیشه و هنر در تعقیب‌نامه 39040 - 3 - 22 راجع به اتهامات آقاى حسین معیرى رئیس سابق پیشه و هنر استان دهم اشعار می‌دارد کلیه اتهامات مشارالیه به قرار منع پیگرد منتهى شده است امضای على‌اصغر شریف. رونوشت برابر اصل است.

مکى - روزى 12 لیره‌اش را بنده اعتراض داشتم.

رئیس - آقاى یمین اسفندیارى.

یمین اسفندیارى - بنده می‌خواستم عرض کنم که به طور خصوصى اجازه نخواسته بودم بنده صورت را که نگاه کردم جزء موافقین دولت بودم و به بنده نوبت نمی‌رسد به آقاى امیر حسین خان عرض کردم که اگر اجازه می‌دهید صحبتى بکنم و در همان موقع هم قبل از آقاى سزاوار مقدم بر ایشان اجازه خواستم و به بنده اجازه داده شد.

رئیس - دیگر نسبت به صورت جلسه اعتراضى نیست؟

آشتیانى‌زاده - عرض می‌شود که در جلسه قبل، قبل از جلسه گذشته آقاى هدایت در اینجا یک اظهاراتى کردند راجع به حزب و ماده 109 مشمول حال بنده بود و می‌بایستی بر طبق همان ماده بنده عرایضى اینجا بکنم.

رئیس - چرا در جلسه قبل نفرمودید؟

آشتیانى‌زاده - در جلسه قبل آقاى امیر حسین خان اجازه نفرمودند و در این جلسه قبل از دستور از مقام ریاست استدعا کردم اجازه بفرمایید و امیدوارم که امروز اجازه بفرمایید.

رئیس - قبل از دستور اگر به همه اجازه داده شد به شما اجازه داده خواهد شد.

آشتیانى‌زاده - ملاحظه بفرمایید که اصلاً حق حرف زدن در مجلس ندارم در موضوع نفت هم همین معامله را فرمودید 15 جلسه است آقاى رئیس بنده اجازه می‌خواهم و اجازه نمی‌فرمایید این برخلاف اخلاق است.

رئیس - شما می‌گویید در جلسه قبل از این جلسه اجازه شما محفوظ بوده است همین طور اجازه آقاى اسکندرى چرا در جلسه قبل صحبت خود را نکردید؟ این به امروز مربوط نیست حالا آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند نوبت شما هم می‌رسد نوبت شما را آقاى دادور ثبت کرده‌اند و به ترتیب نوبت به شما خواهد رسید.

آشتیانى‌زاده - انشاء‌الله خواهد رسید.

مسعود ثابتى - تکلیف صورت جلسه چیست؟

رئیس - صورت جلسه قبل تصویب شد.

آشتیانى‌زاده - بنده نیم رأى دارم آقایان ده رأى (زنگ رئیس)

رئیس - آقاى تقى‌زاده.

تقى‌زاده - بنده نطق مخصوصى راجع به موضوع خاصى ندارم که مزاحم آقایان بشوم فقط یک دو نکته توضیحى لازم دانستم که خواستم به طور اختصار عرض کنم با هر فسادى که مبارزه کنید و نسبت به هر موضوع مملکتى مذاکره بنمایید ناچار جمعى از مردم ناراضى می‌شوند یعنى کمتر موضوعى است که در اصلاحات راجع به آن بحث کنید عام و خاص هر دو راضى شود ولى از غالب اصلاحات عامه راضى می‌شود و خاصه یا جمعى از خاصه ناراضى یعنى مخصوصاً آن اشخاص و آن طبقه که اصلاح منظور یا منافع آنها منافات دارد در این باب بنده شخصاً اندیشه‌ای ندارم جز آن که باید همان طور که با فساد مبارزه می‌شود با سوء تفسیر عمدى و یا اشتباهى نیز باید مبارزه کرد ولى در مورد بنده اگر حرفى چند براى دفع از سوء تفسیر و توضیح عرض می‌کنم فقط مربوط به قسم دوم یعنى سوء فهم یا سوء تفسیر اشتباهى است که با خلوص نیت به عمل آمده می‌باشد و گرنه بنده ضعیف‌تر از آنم که بتوانم اگر خداى نخواسته غرض و عمدى در کار باشد برخلاف دسایس و نیرنگ‌های اشخاص ورزیده پرفن مبارزه نمایم وقتى که حرفى در راه خدا و حق بزنید و آن برخلاف منافع طبقه‌ای از خواص یا طبقه حاکمه باشد منتظر حمله رویاروى نباید باشید بلکه آنها را از مجرمین در فنون و حیل حربى دسایس هستند در کمین می‌نشینند و روزى در گفتار یا کردار شما نقطه ضعیف یا مبهمى پیدا می‌کنند و یکباره سلسله‌ی تحریکات را به طورى که سلسله‌جنبان آن و انگشت محرک را نبینید حرکت می‌دهند و به طور غیرمحسوسى این کار را می‌کنند ولى یک بار می‌بینید که غوغاى عظیمى بر پا شد و در و دیوار و سنگ و آجر به زبان آمده و فتنه‌ای بر ضد آن شخص بى‌احتیاطى که نسبت به طبقه حاکمه حقى گفته است برمی‌خیزد معروف است که شخص صالحى در شهرى رفت و چون برخلاف مفاسد اجتماعى بود شاخش با یکى از علمای سوء هم‌بند شد و ایرادى به حق شاید نسبت به سوء تصرف در موقوفات به آن غاصب کسوت روحانى گرفت آن عالم‌نماى دنیادیده و زرنگ سکوت کرد و مبارزه‌ای در باب همان موضوع ننموده لکن بعد از چندى یک روز در منبر حمله‌ی سختى به آن اصلاح‌طلب کرد و گفت از قرارى که شنیده‌ام این ملعون شارب خود را نمی‌زند و مرد خدا مجبور شد از آن شهر رخت بربندد.

سید جمال‌الدین معروف به افغانى نیز در جوانى به قسطنطنیه رفت و وارد مجلس شیخ‌الاسلام ممالک عثمانى شد و یکسر بالاى مجلس رفته بالادست شیخ‌الاسلام نشست و در مباحثاتى هم که پیش آمد به گستاخى حرف زد به طورى که موجب کینه‌ی شیخ‌الاسلام شد چندى بعد که به واسطه‌ی منورالفکر بودن این عالم جوان تازه وارد ترقى‌خواهان عثمانى دورش گرد آمدند وزراى عثمانى هم دست ارادت به او دادند و البته این فقره باز بیشتر موجب حسد شیخ‌الاسلام گردید در موقع امتحان مدارس در اوایل تابستان وزیر معارف از سید خواهش کرد بیاناتى در مجلس امتحان بکند سید خطابه‌ای خواند که در آن، مملکت را تشبیه به بدن انسانى کرده گفت که معارف به منزله‌ی مغز آن و مالیه به جاى قلب و فلاحت به مثابه‌ی کبد و تجارت مانند جهاز هاضمه است و هکذا و در آن ضمن گفت که همت انسانى قادر بر همه چیز است و خداوند به انسان قدرتى داده که تمام امور کون را اداره می‌تواند کند و هیچ امرى و صنعتى و حرفتى و مقامى در عالم نیست که با همت نتوان به آن رسید جز امر نبوت که الله یعلم حیث یجعل رسالته پس شیخ‌الاسلام که در محفل حاضر بود پس از ختم مجلس شهرت دارد که سید نبوت را جزو حرف و صنایع شمرد و طلاب مدارس دینى غوغایى برپا کردند که صدر اعظم مجبور شد از سید خواهش کند مسافرتى به خارج نماید و سید به مصر رفت.

+++

منظور این است که با سوء تفسیر عمدى بنده هیچ وقت کارى ندارم و اگر وقتى انتقادى از یک وضعى بکنم اگر آن بیان درست مفهوم شود و بعضى با مفهوم حقیقى آن مخالف باشند من هیچ حرفى ندارم جز آن که در عقیده خود ثابت می‌مانم و اصرار می‌کنم و به انتقاد و رنجش آن جمع اهمیت نمی‌دهم ولى اگر بدبختانه جمعى به اشتباه و سوء تفسیر برخلاف مراد از حرفى برنجند البته متأسف می‌شوم یعنى به رضایت و عدم رضایت آنان که به عقیده من بر خطا هستند اهمیتى نمی‌دهم ولى به ملال خاطر کسى از اظهارى با سوء تفسیر برخلاف می‌شود راضى نیستم.

چنان که عرض شد شکى نیست که انتقاد علنى بر هر عمل ناروا اگر مرتکب آن از عامه باشد موجب خوشامد خاصه و عامه می‌شود ولى اگر مرتکب از خاصه یعنى طبقه حاکمه باشد عامه خوشنود می‌شود و طبقه حاکمه ناراضى و بدبختانه قدرت شر و شرارت یک نفر از طبقه حاکمه معادل صد برابر قدرت و خیر و تحسین هزاران نفر از عامه بى‌تشکیلات است فى‌المثل اگر یک وزیر عدلیه بسیار صالحى با قدرت سر کار آید و تمام دوسیه‌هاى خلافکاران را خواسته تصمیم قطعى بر تعقیب فورى گناه آنان کند اگر از هزار دوسیه 950 دوسیه مربوط به فقرا یا طبقه‌ی‌ محکومه باشد می‌تواند بدون معارض و مانعى و بى‌آن که مخمصه و جنجال و اعتراض و غوغا و هنگامه‌ای ظهور کند امر همه آن 950 دوسیه خلاف یا جنایت را فیصل سریع و قاطع داده مجازات لازم را اجرا نماید ولى وقتى که نوبت پنجاه دوسیه دیگر که مربوط به افراد طبقه حاکمه است رسید به مجرد دست زدن به دوسیه نهصد و پنجاه و یکم یکباره دنیا آتش می‌گیرد و یک مرتبه بمب می‌ترکد و تیر حملات از هر جانب به شخص وزیر عدلیه پرتاب می‌شود و حتى اگر یکى از کسان و خویشان دور او جذام داشته یا یکى از اجداد او گناهى کرده باشد فوراً روى دایره و صفحات مطبوعه می‌آید و اگر بر عرض و ناموس او ابقا شود باید شکر خدا را به جاى بیاورد.

در بعضى از عرایض که اینجانب در ضمن سه نطق در مجلس خدمت آقایان محترم عرض کردم و آنچه مشاهده و احساس نمودم آثار ناپسند افتادن مطالب آنها خدمت ایشان ندیدم سه چهار نکته بود که در خارج یعنى در افواه و جراید نسبت به آنها انتقاداتى مسموع یا ملاحظه شد و چون در چهار فقره از پنج فقره از آنها سوء تعبیرى برخلاف مراد حقیقى بنده مشاهده نمودم که لابد از روى اشتباه یا عدم التفات خوانندگان پیدا شده می‌خواهم توضیحى صریح در باب آنها بدهم.

نخست انتشاراتى راجع به عدم رعایت حقوق حقه مستخدمین دولت و اعضاى ادارات است که بعضى شاید خواسته‌اند بیانات مرا تفسیر به آن بکنند که خداى نخواسته مستخدمین بیش از عده‌ای ضرورى را باید به سرعت از ادرات اخراج نمود این تفسیر دورترین معانى از مقصود بنده است و من به اخراج و طرد فورى یک نفر مستخدم دولت هم راضى نیستم و حتى عایدى فعلى آنها را براى زندگى محقر آنها غیرکافى می‌دانم لکن آنچه عقیده دارم و تکرار هم می‌کنم این است که اساساً عده مستخدمین دولت نباید زیاده بر حداقل ضرورى بوده باشد و حالا بیش از آن میزان است ولى راه علاج این کار بیرون ریختن اعضاى موجود ادارات و قطع نان آنها به طور ناگهانى نیست و اگر خود مسئول کار دولت بودم یک نفر مستخدم را هم جف‌القلم براى اصلاح بودجه مملکتى اخراج نمی‌کردم بلکه چنان که در اولین نطق خود عرض کردم تقلیل عده و پایین آوردن آن به حدود ضرورت قطعى لابد منه محتاج به نقشه‌ای است که اگر لازم دانسته شود در موقعى عقیده مشروح خود را در آن باب عرض می‌کنم و به هر حال اقدام اول بستن شیر آب منبع است که استخدام جدیدى مطلقاً دیگر به عمل نیاید براى عده‌ای زاید بر لزوم که فعلاً وجود دارد نیز باید فکر صحیحى کرد و تدابیرى مستمر و ممتد اتخاذ نمود که به تدریج در مدت دو سه سال مثلاً بى‌آن که به احدى مزاحمت غیرقابل تحمل وارد آید کار تصفیه و مقصود حاصل شود اگر به این مفهوم هر کسى ایرادى دارد و می‌خواهد در باز باشد و دائماً بر عده مستخدمین بیفزاید و هیچ تقلیلى در عده و لو با عدالت و مروت به عمل نیاید و بگوید چرا بندگان بیکار خدا که ممر معاشى ندارند دست‌شان در اداره‌ای بند نشده و نان و آبى از خزانه دولت پیدا نکنند بنده با این عقیده صریحاً مخالفم و هر چند آن چنان شخصى از من ناراضى بشود سعى در رفع عدم رضایت او نمی‌کنم لکن اگر کسى چنان فهمیده که من برخلاف مستخدمین دولت بوده و طالب تصفیه عنیف و ریشه‌کن آنها فورى یا به سرعت غیرممکن هستم باید بگویم که اشتباه کرده و هیچکس تا آنجا که من می‌دانم چنین قصد و نیتى ندارد لکن باز ماندن در استخدام به ضرر خود مستخدمین دولت است و چون دولت عایدات لایتناهى ندارد و محدود است نتیجه تزید غیرمتناسب عده مستخدمین موجب نقصان عایدى حقوق فعلى آنان می‌شود و در واقع براى سیر کردن مهمانان اضافى تازه وارد چاره‌ای جز آب بستن به آبگوشت و کم کردن قوت و غذاى مهمانان اولى و اصلى نخواهد بود در سى چهل سال قبل جوان فقیرى جلوى آدم در معبر آمده و توقع کمکى نقدى می‌کرد و حالا هر وقت یکى از همان نوع جوانان جلوی آدم را گرفت التماس می‌کند که دست او را در اداره بند کنند.

دوم - موضوع تجاوز از حدود قانونى بعضى مطبوعات است اگر حرف مرا به این معنى گرفته‌اند که من طالب سلب آزادى از جراید هستم که باز خلاف مقصود است ولى اگر اشخاصى هستند که معتقدند که مطبوعات اصلاً ممکن نیست از حدود قانونى تخطى بکنند و اگر هم بکنند نباید مورد مؤاخذه و مجازات شوند و در هر نوع طعن و حمله و اسناد و افراد و جعل و اخبار و هتک اعراض و نوامیس و شرف آزاد مطلق باشند که گمان نمی‌کنم چنین اشخاصى دارایى این نوع اعتقاد اصلاً وجود داشته باشد لکن بالفرض اگر کسى چنین عقیده‌ای داشته باشد البته بنده بدون هیچ تقیه و ریا به این اعتقاد مخالفم و قصد من از مجازات کیفر تجاوز کنندگان از قانون بوده که یقین دارم همه ارباب قلم باشرف و عدالت‌طلب با این خیال موافقند.

سوم. اظهار بنده راجع به سازمان خدمات اجتماعى است که در آن شاید نیز سوء تفسیرى راه یافته است بنده باز تکرار می‌کنم که هر خرجى از خزانه مملکت به عمل آید چه براى کارهاى خوب و لازم چه براى بهترین امور مفید باید به موجب قانون به عمل آید (صحیح است) نه تصویب‌نامه وزرا و فتح این باب نقض قانون اساسى مملکت است لکن هیچ مانعى نیست که براى خرج خاصى البته به دست وزیر مسئول آن امر و طبق قانون به خصوص وجوه مخصوصه ایجاد و حساب آن جدا نگاه داشته شود و در هر حال حساب آن به مجلس و دیوان محاسبات داده می‌شود.

و حتى شاید مانعى نباشد که وزیر مسئول هیئت یا شورایى براى مراقبت در آن ایجاد نماید پس عرض بنده متوجه خرج با تصویب‌نامه است نه اصل عمل و نه به اشخاص معینى یا هیئتى موجود بلکه تمام عرایض من کلاً اصولى است و بس و با احدى مطلقاً غرض یا کم اخلاصى ندارم.

چهارم - لزوم نظارت کامل دولت است در بانک دولتى که بانک ملى نام دارد مقصود بنده از این نظارت آن است که وزیر مالیه که مسئول کل امور مربوطه به دارایى مملکت و ملت است باید مراقبت و نظارت صحیح به حسن جریان امور بانک داشته باشد و این عمل البته به وسیله مفتش دولت در بانک ملى به عمل باید بیاید چون دولت صاحب سهام است این نظارت حق مسلم او است و واضح است که هیئت نظارى نیز ایجاد شده و مفتش دولت نیز وجود دارد و امید است آن هیئت کاملاً و دقیقاً به تکلیف خود در رسیدگى به همه چیز و تدقیق در جزیى و کلى امور عمل نماید و مخصوصاً مفتش نیز وظایف خود را دائماً نسبت به آگاه نگاه داشتن دولت از جریان امور اجرا کند. از این که این امید و آرزو به نحو دلخواه و کامل حاصل نشده اطلاع خاصى ندارم ولیکن در نطق سابق فقط آنچه را که متواتر از اطراف می‌شنیدم اظهار کردم و امید آن داشتم که چه در این باب و چه در باب بعضى اسرافات خرجى که هنوز هم در جزم و رسوخ سابق نسبت به لزوم اعتدال در آن باقى هستم نظر دولت و رؤساى بانک متوجه و موافق باشد مدیر عامل بانک ملى شخصاً توضیحاتى به اینجانب داد که موجب مزید عقیدت من در حسن نیت ایشان گردید و امید کامل دارم که هیچ نقض اطلاعى براى بنده و احتمال خلاف مراد اصلى براى ایشان باقى نمانده است البته از ا ین بیانات هیچ نوع قصد کاستن از قدر خدمتگذارى و کفایت و حسن نیت مدیر عامل بانک نداشته و ندارم و از طرف دیگر هم گمان ندارم اداره‌ای خود را معصوم دانسته از هر نصیحتى خالصانه و دوستانه ملال حاصل نماید.

پنجم - موضوع تقلیل عده و بلکه عظیم در عده محصلین حقوق و علوم سیاسى و اقتصادى و افزودن بر محصلین فنون علمى و صنعتى بود که در این باب من نه توضیحى لازم می‌شمارم و نه اعتذارى ضرور می‌دانم بلکه در عقیده اظهار شده خود صد درصد باقى می‌مانم و تکرار می‌کنم که در تقسیم رشته‌ها و فنون تحصیلى براى حاجت مملکت که با مخارج دولت و ملت به عمل می‌آید تناسبى لازم است و در آن تناسب باید کفه رجحان و سهم بزرگ‌تر بر فنون صنعتى و مکانیک و فیزیک و شیمى و تکنیک و صنایع ماشینى و دستى و آبیارى و زراعت و غیره داده شود و علم حقوق هم البته براى حداقل حوایج قضایى در حدود حاجت ضرورى و علوم سیاسى به مراتب کمتر از سایر فنون باید باشد و البته دانشمندان علوم سیاسى و مالى هم لازم داریم ولى نه به اندازه خارج از حد ضرورت که محتاجین به خدمت دولتى را بیش از لزوم زیاد نموده و بارى خارج از اندازه بر بودجه مملکت ایجاد نماید.

رئیس - آقاى اقبال.

حاذقى - بنده قبل از ایشان اجازه خواسته

+++

بودم - خودتان هم فرمودید بعد از آقاى تقى‌زاده نوبت شماست.

رئیس - اینجا ثبت می‌شود صورت دارد آقاى اقبال بفرمایید.

اقبال - عرض کنم مطلبى که بنده می‌خواستم به عرض مجلس برسانم چند روزى دیر شده و علتش هم این بود که مجلس گرفتار برنامه دولت بود و مطالب بسیار لازم‌تری اینجا گفته می‌شد سال قبل که بنده در کاشمر بودم بعد از ختم انتخابات در یک شبى که عموم محترمین و آقایان کاشمر حضور داشتند صحبت از آرامگاه مرحوم مدرس شد تمام آقایان کاشمر و اهالى محترم آنجا از روى کمال میل و رغبت حاضر شدند و حاضر هستند که از جیب فتوت خودشان آرامگاه مناسبى براى مرحوم سید حسن مدرس تهیه کنند (یک نفر از نمایندگان - رحمت‌الله علیه) بنده آنجا متعهد شدم پس از این که به تهران آمدم این نظر اهالى را به عرض پیشگاه مقدس ملوکانه برسانم و به اقتضاى بزرگ‌منشى و آزادى‌خواهى که ایشان دارند از ایشان هم در این باب استدعا کنم استمداد کنم پس از آن که چندى قبل در حدود یک ماه پیش به حضور اعلیحضرت همایون شرفیاب شدم و مطلب را عرض کردم اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که همیشه پیشقدم در این قبیل امورند (صحیح است) از روى کمال میل و رغبت مبلغ دویست هزار ریال براى کمک به ساختمان آرامگاه مرحوم مدرس مرحمت فرمودند و به علاوه مبلغ پانصد هزار ریال دیگر هم به استدعاى بنده براى رفع نواقص بیمارستان عصمتیه کاشمر مرحمت فرمودند به عقیده بنده این در مقابل همت پادشاه ما چیز مهمى نیست (صحیح است) ولى من و هر ایرانى دیگر موظفیم که همیشه این طور الطاف و مراحم شاهنشاه را بگوییم و در مجلس شوراى ملى که مرکز ثقل مملکت است این مطالب گفته شود (صحیح است) بنابراین من از طرف خودم و از طرف اهالى محترم کاشمر که موکلین بنده هستند و از طرف تمام ملت ایران نسبت به تفقدى که شخص اعلیحضرت همایونى براى ساختمان آرامگاه مرحوم مدرس فرمودند صمیمانه تشکر می‌کنم (صحیح است) و از موقع استفاده می‌کنم و یک مطلب دیگرى هم که چند سال پیش اینجا من باید می‌گفتم و نگفتم حالا چون فرصتى پیدا کردم به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم در اواخر سال 1320 یعنى در ماه هفتم تصور می‌کنم ماه مهر 1320 یک تلگراف مجعولى با امضاهاى جعلى از کاشمر به تهران مخابره شد این تلگراف به هیئت دولت و مجلس بود و رونوشتش هم براى آقاى امیر تیمور که آن وقت به نام نماینده کاشمر در مجلس انجام وظیفه می‌نمودند فرستاده شده بود و همچنین براى آقاى شیخ‌الاسلام ملایرى از نظر دوستى که ایشان با مرحوم مدرس داشتند رونوشتش فرستاده شده بود در این تلگراف مجعول جمعى شکایت کرده بودند که من در یک مسافرتى که کرده‌ام به کاشمر آنجا رفتم و قبر مرحوم مدرس را خراب کردم و کاشی‌هایش را با خودم به تهران آوردم (نبوى - چنین چیزى نبود) اجازه بفرمایید، این تلگراف تصور می‌کنم رونوشتش براى آقاى دشتى هم فرستاده شده بود همان وقت من خواستم این مطلب را در مجلس مطرح کنم و از مجلس درخواست کنم که این کار را تعقیب بکند آقاى امیر تیمور و سایر رفقا این کار را منع کردند و گفتند چه ارزش دارد حالا این کار را ساکت بگذارید ولى همان وقت به وزارت دادگسترى شکایت کردم و از وزارت دادگسترى خواهش کردم که این کار را از مجارى قانون تعقیب کند و تعقیب هم کردند چند روز پیش باز دیدم به مناسبت این که بنده یک چنین اقدامى کرده بودم و به عقیده خودم خواستم یک خدمتى واقعاً به آزادى کرده باشم از پیشگاه همایونى تقاضاى مساعدتى کردم باز بعضى از این مصلحین خیراندیش در یکى از روزنامه‌ها دیدم در این باب یک شرحى نوشته است مثل یک کاغذى نوشته شده است که اعلیحضرت همیشه خیر هستند و مرحمت دارند ولى فلان کس مگر یادش رفته که هفت سال پیش رفته و قبر مرحوم مدرس را خراب کرده که حالا باز آمده و این کارها را می‌کند بنده سؤالى از وزارت دادگسترى کردم (مهندس رضوى - آقاى مرحوم مدرس ساکن کاشمر بودند؟) نخیر ساکن کاشمر نبودند. بنده سؤالى از وزارت دادگسترى کردم اگر اجازه بدهید جوابى را که وزارت دادگسترى داده است بنده می‌خوانم که این مطلب براى همیشه تکلیفش معلوم شود می‌نویسد در پاسخ نامه مورخ 16/‌10/‌26 راجع به تلگرافى که در سال 1320 در موضوع خراب کردن و بردن کاشی‌های قبر مرحوم مدرس به وسیله بستگان و خود جنابعالى اشعار می‌شود که مراتب براى رسیدگى در همان موقع به دادگاه کاشمر ارجاع گردید و پس از وصول نامه جنابعالى مورخ 23/‌10/‌20 نیز به دادگاه‏ مزبور تأکید شد که در رسیدگى به موضوع و اعلام نتیجه تسریع نمایند. این که به طورى که تقاضا نموده‌اید خلاصه جریان پرونده و تحقیقاتى را که در این موضوع به عمل آمده است براى استحضار به پیوست ارسال می‌دارد. در تاریخ 7/‌8/‌20 ضمن شماره 17 از کاشمر تلگرافى ممضى به امضای غلامحسین بختیار و چند نفر دیگر به هیئت وزیران و نمایندگان مجلس شوراى ملى مخابره و مفاداً حاکى است که آقاى على اقبال با تهیه املاکى در کاشمر و گناباد نفوذى پیدا کرده و از هیچ گونه تعدى خودارى ننموده حتى کاشی‌های مقبره مرحوم مدرس را با خود برده و قبر آن مرحوم را ویران نموده و تقاضاى رسیدگى و تعمیر قبر را نموده‌اند. مراتب از طرف وزارت دادگسترى به دادگاه بخش کاشمر ارجاع گردید که در اطراف موضوع تحقیقات کافى به عمل آید. دادگاه مزبور فقط امضای احد از شاکیان جلال ابطحى را شناخته و مشارالیه را احضار نموده و پس از یک سلسله بازجویى مشارالیه به کلى از مفاد تلگراف اظهار بى‌اطلاعى نموده ضمناً دادگاه در پاسخى که در تاریخ 15/‌9/‌20 به مرکز داده متذکر گردیده که نامه اداره بخشدارى کاشمر که در پاسخ دادگاه راجع به این قسمت نوشته شده حکایت دارد خراب کردن قبر مرحوم مدرس از طرف آقاى اقبال و کسان ایشان پیشینه نداشته و حتى چیزى هم در این خصوص شنیده نشده و در دادگاه هم این مطلب پیشینه نداشته و شخص اینجانب هم که قریب دو سال و هشت ماه است متصدى دادگاه کاشمر می‌باشم و دو سفرى که آقاى على اقبال در سال هیجده و نوزده به کاشمر آمده و مراجعت فرمودند این مطلب را از کسى نشنیده‌ام، در خاتمه دادگاه تقاضا نموده که اصل تلگراف ارسال شود. وزارت دادگسترى در تاریخ 3/‌10/‌20 پاسخ می‌دهد که تلگراف در تاریخ 7/‌8/‌20 مخابره شده و اصل تلگراف را از تلگرافخانه مطالبه نمایید.

آقاى اقبال در تاریخ 23/‌10/‌20 شرحى به وزارت دادگسترى نوشته و متذکر شده‌اند تلگراف مزبور را به طورى که مطلع شده‌ام به دستور بعضى اشخاص و از روى اغراض تهیه شده و تقاضاى رسیدگى دارم روى این اظهار مجدداً شرحى در تاریخ 30/‌10/‌20 به دادگاه کاشمر دستور رسیدگى داده شده دادگاه نامبرده یکى دو جلسه از آقایان ابطحى و زوار تحقیقات به عمل آورده و گزارشى ضمن شماره 47006612 و 4555 ارسال داشته و موضوع مورد شکایت شاکی‌ها را خالى از حقیقت دانسته و مفاد قسمتى از آخرین گزارش آن دادگاه نیز از این قرار است: از ملاحظه عین تلگراف ارسالى از تلگرافخانه ضمن 605 - 15/‌10/20 که فعلاً در پرونده محرمانه این دادگاه بایگانى است فدوى استنباط می‌کنم. تلگراف مذکور داراى پانزده مهر است که با یک قلم که مسلم است نویسنده یک نفر بوده و اسامى صاحبان امهار پهلوى هر یک از امهار به استثنای سه مهر نوشته شده و نیز دو امضا به یک خط محمد‌صادق و حسن صابرى منقوش شده که معلوم است هر دو به یک خط است امضای على شجاعى و تقى سجادى با همان خط و مرکب است که صاحبان امهار معرفى گشته‌اند به خط تقریباً قرانى عین خط تلگراف کاملاً فهمیده می‌شود که نویسنده تلگراف تعمدى داشته است که خط خود را به نحو دیگر جلوه دهد فدوى این طور فهمیده‌ام فقط امضای زیر تلگراف از جلال ابطحى کاملاً با امضای زیر برگ‌های احضار و جلب و برگ بازجویى امروز مطابقت دارد ولى پاسخ اداره تلگراف ضمن این جمله: تلگراف مزبور را جلال ابطحى فرستاده و به اعتبار امضاى ایشان پذیرفته شده است، با در نظر گرفتن نبودن این شخص در کاشمر و عدم اصطکاکى در زندگى با آقاى اقبال می‌رساند که این جواب هم خالى از صحت است زیرا جلال ابطحى شخص متعین و صاحب نفوذى نیست که تلگرافخانه با معرفى دیگرى امضای مشارالیه را آن هم در امرى که بى‌اهمیت نیست صاحب اعتبار بداند با توجه به این موضوع که صاحبان هیچ یک از امهار و امضاها معلوم نبوده به جهات معروضه فدوى حدس می‌زنم که مخابره این تلگراف روى اصل دو دستگى که کاملاً در کاشمر حکمفرما است تهیه شده و مسلم است تلگرافخانه هم بى‌اطلاع از موضوع نبوده است هر نحو صلاح مبارک است امر به اقدام فرمایید. بنده لازم بود که این گزارش را به عرض مجلس شوراى ملى برسانم همان طور که عرض کردم در یکى از جراید یک مقاله‌ای در این باب نوشته شده بنده مطابق مقررات مملکتى نویسنده آن مقاله را تعقیب می‌کنم و نتیجه مذاکرات را باز در پشت این تریبون به عرض مجلس می‌رسانم.

رئیس - آقاى حاذقى.

حاذقى - یکى از علماى اجتماعى تل در فلسفه پیدایش انقلاب شرحى مبسوطاً بیان کرده که وقتى هیئت حاکمه یک ملتى نسبت به مسائل

+++

اساسى و اصول مملکت بى‌علاقه و بى‌توجه بود و اوقات مملکت صرف کارهاى غیرمفید شد و به حوایج عمومى ملت و مملکت توجه نشد زمینه براى حدوث انقلاب و دگرگون شدن اوضاع در مملکت فراهم می‌شود (صحیح است) من می‌خواهم به مجلس شوراى ملى ایران اعلام بکنم با این خونسردى، با این سستى و با این سهل‌انگارى که در طبقه حاکمه این ملت نمودار است (صحیح است) ملت ایران و مملکت ایران به طرف یک خطر بزرگى سوق داده می‌شود که الان معلوم نیست خطر او و پایان او چه باشد دیه بر عاقله است و از نظر اصول مسئولیت متوجه کسانى هست که به حکم قانون اساسى عهده‌دار اداره امور مملکت هستند عهده‌دار جلوگیرى از مخاطرات براى ملت و مملکت هستند عهده‌دار جلوگیرى از مخاطرات براى ملت و مملکت هستند و مسئولیت متوجه آنها نیست که قدرت دارند و می‌توانند که از مخاطرات محتمل‌الوقوع جلوگیرى بکنند من هیچ میل نداشتم وقت مجلس شوراى ملى را با صحبت و با حرف بگیرم (صحیح است) براى این که خدا شاهد است و به مقدسات عالم سوگند معتقدم که مجلس باید فقط و فقط با عملیاتى مفید و مثبت بارى از دوش اجتماع بردارد (صحیح است) ولى به اندازه‌ای که در اثر مشاهده اوضاع نامطلوب متأثر هستم که هر چه کردم خوددارى کنم از این که وقت مجلس را نگیرم نتوانستم هر چیزى آقایان در دنیا یک استفاده‌ای براى ملت‌ها می‌دهد، براى مملکت ما به عکس مشروطیت ایران 42 سال است به همت مردان فداکار و آزادى‌خواه تأسیس شده است روى اصول آزادى ملت، براى این که مردم آزاد فکر کنند آزادانه بنویسند آزادانه انتقاد بکنند و حکومت ملت تثبیت و مستقر بشود. مجلس شوراى ملى به وجود آمده تمام آن منافعى که در آزادى هست همه براى ما و در دسترس ما مباح و مشروع گذاشته شده ولى یک ضرر بزرگى یک خطر بزرگى از این نحوه مشروطیت، فعلاً متوجه مملکت می‌باشد در بعضى از قسمت‌ها ما باید سرمشق باشیم که بنده این را تذکر می‌دهم و آن ضعف دولت‌ها و ضعیف نگاهداشتن دولت‌ها و عدم پشتیبانى لازم از دولت‌ها است که دولت‌ها نمی‌توانند قانون را در مملکت اجرا بکنند و اصل حکومت قانون یعنى حکومت ملت بر ملت را اجرا بکنند (صحیح است) (اسلامى - این دو سه روزه این طور شده است آقاى حاذقى) دستگاه دولت‌ها ضعیف است من هیچ هدف و نظر خاصى نسبت به شخص یا اشخاص معینى ندارم و این یک مسئله اصولى است وظیفه دارم حق دارم و می‌توانم این‌ها را بگویم راهى را مشخص کنم و فکرم را راحت کنم عرض کنم که مجلس شوراى ملى وظیفه‌مند است در درجه اول مطالعه کند بحث کند فحص کند پیش‌بینى کند یک دولتى را سرکار بیاورد وقتى آورد عهده‌دار است ذمه‌دار است و وظیفه‌دار است که آن دولت را تقویت کند و تأیید کند و پشتیبانى کند و از هر گونه افکارى و انتشاراتى که موجب ضعف دولت و ضعف حکومت قانون می‌شود با عمل جلوگیرى کند (صحیح است) مطبوعات مملکت. البته یک فوایدى دارند که یک عده رجال آزادى‌خواه و شریف قلم به دست گرفته حکم پیغمبر و هادى و راهنما دارند این‌ها افکار ملت را روشن می‌کنند ولى یک عده شیاد یک عده سوءاستفاده‌چى یک مشت اوراق رسوا و پراکنده توى این مملکت منتشر می‌کنند و کارشان هر ساعت جعل اخبار و انتشار مطالب بى‌اصل و اهانت به دولت و ملت و مشروطیت است که در اقطار مملکت تولید ضعف دولت را می‌کند چند روز پیش عده‌ای از آقایان از مقام ریاست خواهش کردند به حکم اجراى قانون به وزارت دادگسترى ابلاغ کنند که دستگاه دادگسترى همان طورى که در قانون پیش‌بینى شده مطابق قانون از این انتشارات دروغ و اهانت‌آمیز و هتاکى و اهانت به حیثیت اشخاص و اهانت به مجلس شوراى ملى رسماً جلوگیرى بکند و آنها را محاکمه بکند (صحیح است) (اسلامى - آقا فقط روزنامه‌ها هستند؟) اجازه بفرمایید شما هم بفرمایید اینحا فکر و نطق آزاد است من در موقع صحبت جنابعالى سکوت می‌کنم من در عین حالی که صمیمانه نسبت به آن روزنامه‌هایی که با یک تقوا و فضیلت اخلاقى مقصودشان ارشاد و هدایت ملت است تمجید می‌کنم و توفیق‏ آنها را از خداوند مسئلت می‌کنم و امیدوارم که مورد پشتیبانى ملت باشند همین طور هم از مقام ریاست مجلس شوراى ملى خواهش می‌کنم رسماً به وزارت دادگسترى و دولت دستور بدهند که قانون را درباره‌ این مطبوعاتى که افسار گسیختگى می‌کنند اهانت به مقدسات ملى می‌کنند اجرا بکنند (صحیح است) آنها را محکمه بکنند آنهایی که فقط براى خاطر جمع کردن پول با حیثیات اشخاص بازى می‌کنند به شرافت اشخاص حمله می‌کنند آنها را تحت تعقیب قرار بدهند (صحیح است) نکته‌ای که بنده می‌خواهم عرض کنم این است که دولت آقاى حکیمى تشکیل شده فراکسیونى که من افتخار عضویت آن را دارم عده‌ای که آزاد گذاشته است که رأى هر طورى که می‌خواهند بدهند، به این معنى که ما یک اقلیت را تشکیل دادیم ولى ما یک اقلیت شرافتمند هستیم و نشان می‌دهیم که چگونه به معنى واقعى اقلیت در مجلس عمل خواهیم کرد (احسنت) ما طرفدار تمام دولت‌های مفید هستیم طرفدار این هستیم که تمام قوانین که به نفع این ملت و مملکت داده می‌شود با یک حسن‌نیتى و با یک سرعت عملى سیر قانونى خود را در مجلس شوراى ملى بگذراند و بعضى از دردهاى این ملت را درمان بکند و به نفع ملت ما اعمال بشود بنابراین از اکثریت محترمى که پشتیبان دولت هستند استدعا می‌کنم خواهش می‌کنم از این به بعد توجه بفرمایند ساعاتى را که مقام ریاست تعیین می‌فرمایند براى جلسه همان ساعت حاضر شوند که جلسه تشکیل بشود (صحیح است) امروز ساعت شش و بیست دقیقه به جاى ساعت 4 بعد از ظهر مجلس تشکیل شد سعى بفرمایید آقایان حتى‌المقدور بین فاصله یک ساعت فرجه و وقت مجلس را تشکیل بدهید زنگ مجلس که زده شد چرا یک ساعت و سه ربع وقت مجلس تلف می‌شود عده‌ای اینجا حضور دارند صبر می‌کنند توقف می‌کنند باقى رفقا بیایند هر چه تأمل می‌کنیم می‌بینیم که آقایان نمی‌آیند این رویه را آقایان لطفاً به خاطر نجات و صلاح مملکت‌شان متروک بفرمایند و به موقع تشریف‌فرما بشوند به مجلس (صحیح است) مسئله دیگرى که خواستم عرض کنم این است که این کمیسیون‌ها غالباً و اکثراً کارهاى خودشان را انجام نمی‌دهند که قبول عضویت یک کمیسیونى را کرده‌اند یک وظیفه و یک تکلیف را به عهده گرفته‌اند چرا همگى تشریف نمی‌آورند این کمیسیون‌ها تشکیل گردد و کارهاى کمیسیون‌ها انجام شود می‌خواستم عرض کنم که کمیسیون عرایض و مرخصى که از کمیسیون‌های حساس است و سه روز دیگر دوره‌اش تمام می‌شود و در تمام این سه ماه فقط یک جلسه تشکیل داده و هیچ کارى و هیچ وظیفه‌ای به نفع مجلس شوراى ملى و مملکت انجام نداده است همین طور بعضى از کمیسیون‌های دیگر استدعا می‌کنم که آقایان پس‌فردا که موقع تجدید انتخاب کمیسیون‌ها است هر کسى که در کمیسیونى قبول عضویت می‌کند و علاقمند به حضور در کمیسیون و انجام کار است اگر وقت نداشت یا علاقه نداشت از همان وهله اول تکلیف خودش را با مجلس شوراى ملى روشن کند. موضوع دیگر که خواستم عرض کنم که این روزها راجع به کارکنان دولت یک صحبت‌هایی چه در مطبوعات چه در قطع‌نامه‌ها و چه اوراق منتشر می‌شود خواستم عرض کنم که از مجمع اقطار آقایان نمایندگان مجلس مجلس و نظر آقایانى که در کمیسیون بودجه تشریف دارند استنباط می‌شود که آقایان طرفدار کمک رعایت نسبت به کارمندان دولت بوده و هستند (صحیح است) اما یک مسئله‌ای هست که آن مسئله این است که از کارمند دولت توقع کار می‌رود در مقابل این حقوق و این مزایایى که آقایان می‌خواهند باید صمیمانه و از روى علاقه به این مملکت خدمت بکنند دستگاه ادارات دولتى بسیار سست و بسیار غیرعلاقمند به کار و بسیار غیرفعال است و به طورى که اغلب دیده می‌شود ساعت‌های 9 که مراجعه شد به وزارتخانه‌ها تلفن شده آقایان سر کار نیستند (صحیح است) من می‌خواهم عرض کنم که همین عصر امروز در انجمنى که به نام انجمن مساعدت مدرسه و خانواده تشکیل شده بود و مرا هم به عضویت آن دعوت کرده بودند و در یکى از دبیرستان‌های درجه اول پایتخت بود رئیس می‌گفت که ما از این عده دبیرهایی که داریم شش نفراز آنها یا به عنوان این که کار خارج دارند یا به عنوان این که کارهاى شخصى دارند درس و کار مدرسه را می‌گذارند و از مدرسه می‌روند بیرون ما هستیم و شاگردهاى مدرسه که در اینجا هستند در حالی که آقایان دبیران‌شان هر کدام روزى گرفتاری‌های شخصى کار خودشان را می‌گذراند و می‌روند پى کارهاى دیگرشان این نحو انجام وظیفه به نظر ما هیچ درخور کارمندان دولت نیست باید از کارمندان دولت توقع کار داشت که آنها هم در حقیقت توقع افزایش مزایا و مقررى و حقوق داشته باشند بنابراین باید به دولت از طرف مجلس شوراى ملى دستور داده شود که از این به بعد دقت کنند که کارمندان دولت مخصوصاً کارمندان مربوط به تعلیم و تربیت که وقت شاگردها زیر دست آنها تلف نشود مربیان تعلیم و تربیت ساعت‌های کارشان را در کلاس درس مشغول تدریس باشند مسئله دیگرى که می‌خواستم عرض کنم این است که مجلس شوراى ملى باید خط مشى خود را با دولت روشن کند و حقیقتاً به وسیله تسریع در گذراندن لوایح دولت نشان بدهد که طرفدار حسن جریان کار مملکت است (صحیح است) و طورى عمل کند که مردم و ملت ایران تشخیص بدهد که نمایندگان ملت این جا جمع

+++

شده‌اند و براى حفظ منافع ملت همکارى می‌کنند و کمک می‌کنند که آلام و مصایب این ملت تخفیف پیدا بکند و شانه مردم از زیر بار این مصایبى که در این دوران جنگ به آنها تحمیل شد بیرون بیاید خواستم عرض کنم که لایحه‌ای در کمیسیون بودجه و فرهنگ تصویب شده است که الان جزء دستور مجلس است و آن لایحه افزایش شصت و پنج میلیون ریال به اعتبار فرهنگ است به منظور بسط تعلیمات اجبارى و ازدیاد و استخدام عده زیادى دبیر و آموزگار که الان عده‌ای از آنها هم به اتکای قانون استخدام شده‌اند (مهندس رضوى - آقا وزیر فرهنگ اینجا نیست) باید تلفن بشود که بیایند و مخصوصاً از طرف مقام ریاست باید به دولت اعلام بشود همیشه باید یکى از وزرا اینجا حاضر باشند براى این که بحثى که نمایندگان می‌کنند روى مجلس و دولت است. آنها باید یادداشت کنند و مخصوصاً مورد توجه و دقت قرار دهند این که هیچ وقت از دولت از آقایان وزرا در این مجلس حاضر نباشند نمی‌شود یکى هم قانون محدود کرن بازرگانان خارجى است که نود و سه درصد بازرگانان مملکت را قبضه کرده‌اند ما که فحش می‌دهیم که چرا فلان کس سرمایه دارد باید اذعان کنیم که نود و سه درصد اعتبارات این مملکت در دست تجار کلیمى و تجار خارجى این مملکت است باید از دست آنها به حکم قانون گرفت و داد به تجار ایرانى (صحیح است) که آنها استفاده کنند یک تاجر ثروتمند ایرانى بالاخره نفعى به افراد ایرانى می‌رساند در حالى که منافع شرکت‌های خارجى و بازرگانان خارجى به خارج می‌روند و آن را در مملکت خودشان جمع می‌کنند، و همین طور راجع به انتخابات انجمن‌های ولایاتى و ایالتى و انتخابات شهرداری‌ها و دنبال‏ این‌ها مجلس شوراى ملى با کمال علاقه با تشکیل جلسات مرتب دولت را تقویت بکند و آن انتشاراتى که می‌دهند در خارج که مجلس کارشکنى می‌کند نسبت به دولت اعمال ابطال شود (صحیح است، احسنت)

رئیس - کمیسیون‌ها مدتش منقضى شده که باید تجدید انتخاب شود.

ملک مدنى - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس - راجع به کمیسیون عرایض و مرخصى می‌خواهید بفرمایید؟

ملک مدنى - بله.

رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - عرض کنم که بنده خیلى متأسفم که آقاى حاذقى که وکیل خوبى هستند گاهى راه مبالغه را سیر می‌کنند در صورتى که ایشان یک وکیلى هستند که بنده به وضعیت ایشان آشنا هستم که وظیفه خودشان را انجام می‌دهند وقتى که می‌خواهد یک تذکرى بدهند نباید مبالغه کنند، کمیسیون عرایض و مرخصى تشکیل شده و وظایف خود را هم انجام می‌دهد، و این یک جلسه هم که فرمودند تا به حال تشکیل شد صورت جلساتش هست و همین حالا که آقایان داشتید در کریدورهاى مجلس گردش می‌کردید و چاى می‌خوردید تشکیل جلسه دادیم و انجام وظیفه هم کردیم، بنابراین خاطر جنابعالى راحت باشد و شاهد ما هم همه آقایان هستند که اینجا تشریف دارند بنابراین خاطر شما را از این حیث آزرده نباشد اما راجع به کمیسیون‌های دیگر فرمودند که بنده خواستم تذکر بدهم که اغلب از ماها که اقلیت سابق بودیم در این کمیسیون‌ها انتخاب نشویم و در آن کمیسیون‌ها نیستیم اگر قصورى شده باشد بنده گمال می‌کنم از طرف همکاران خود جنابعالى باشد.

حاذقى - فرق نمی‌کند نظر من به همه آقایان بوده است.

رئیس - آقاى ملک‌پور.

ملک‌پور - قبل از این که شروع به عرایضم بنمایم از نمایندگان محترم آذربایجان تشکر می‌نمایم که در بیاناتى که در چند جلسه فرمودند از فارس نام بردند و از این راه بر امتنان نمایندگان فارسى افزودند.

مطالبى را که بنده در این جلسه به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم بایستى در موقع طرح برنامه دولت گفته شده باشد ولى چون از طرف فراکسیون دمکرات که بنده هم عضویت آن را دارم تصمیم گرفته شده که افراد فراکسیون نه به عنوان مخالف و نه به عنوان موافق صحبت ننمایند اینک از موقع استفاده کرده و چند کلمه به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم.

عرایض بنده دو قسمت است یکى بحث کلى در وضع اقتصادى کشور و دیگرى مربوط به حوزه انتخابیه‌ام می‌باشد. گرچه براى هر فرد ا یرانى خاصه یک نماینده لرستان و کرمان یکى است و بنده هم اگر در اطراف فارس صحبت می‌نمایم از این نظر است که از اوضاع این استان بیشتر اطلاع دارم.

کسانى که قبل از کشیده شدن راه‌آهن سرتاسرى فارس را دیده و امروز هم ببینند تصدیق می‌نمایند که به کلى شباهتى با گذشته ندارد و شهرستان‌های بزرگ آن به صورت دهى درآمده است اهالى فارس و کرمان و سایر نقاط حقوق انحصارى قند و شکر را پرداخته‌اند تا راه‌آهن کشیده شد ولى اقلاً آن قدر انتظار دارند که مختصر عنایتى هم به آنها بشود و در رنج و راحت شریک باشند.

آقایان محترم - شیراز که مرکزیت استان بزرگى است تاکنون بیش از یک مریضخانه 50 تخت خوابى نداشته و تازه اعتبار این مریضخانه قدرى اضافه شده که می‌تواند داراى 100 تختخواب باشد بودجه این مریضخانه اگر عرض شود ده یک یک مریضخانه شهررى است شاید اغراق گفته نشده باشد و ضمناً ناگفته نماند که سایر شهرستان‌های تابعه از داشتن مریضخانه تا اواسط سال جارى محروم بوده‌اند.

بنده وقتى می‌بینم تهران روز به روز بزرگ‌تر می‌شود متأثر می‌شوم زیرا می‌دانم هر خانه تازه‌ای که در تهران ساخته می‌شود نشانه خرابى چند خانه در شهرستان‌ها است (صحیح است) تمام کارها را در مرکز تمرکز دادن و دست اهالى شهرستان‌ها را از کار بى‌کار کردن نتیجه‌اش غیر از این نخواهد بود. حالا اگر این مملکت با داشتن تهران تنها می‌تواند قناعت کند حرفى نداریم و الا آن قدر تبعیض که نمی‌شود بین ساکنین آن شهر و ولایات گذاشت همه آقایان محترم مسبوقند که تا آبان امسال به ساکنین تهران نفرى یک کیلو شکر می‌دادند و به سایر اهالى کشور نفرى 500 گرم آن هم اسمى بیش نبود و درسال 25 به زارعین فارس بیش از چند ماه ندادند حالا چرا این کار را می‌کردند معلوم نیست و اگر چند جلسه روى این موضوع از طرف نمایندگان فشار نیامده بود این رویه ادامه داشت به هر حال اگر به فکر مرم ولایات هستند باید تهران مرکز حکومت و سیاست باشد نه مرکز کار و تجارت. دولت در تمام شهرستان‌ها ادارات عریض و طویلى دارد اما چه فایده براى هر کار کوچکى بایستى از مرکز کسب اجازه کنند براى چه مگر این مأمورى که به فلان شهرستان می‌رود طرف اطمینان نیست اگر نیست چرا روانه‌اش می‌کنند و اگر هست چرا اختیار انجام کارى ندارد و باز باید از تهران اجازه بگیرد و تعجب اینجاست که این اجازه به دست عضو کوچک‌تر از خودش صادر می‌شود آقایان که از ولایات به اینجا آمده‌اند می‌دانند این نقیصه که به نظر بسیار کوچک می‌آید در عدم پیشرفت کار تا چه حد مؤثر است.

بنده معایب کار را عرض کرده و می‌کنم ولى این‌ها تمام با جزیى توجهى حل می‌شود و رفع گله و شکایت از ساکنین شهرستان‌ها خواهد کرد و معتقدم قبل از این که مردم از این دوره مجلس مأیوس شوند باید به انتظارات مردم ترتیب اثر داد مردمى که انتظار وتوقع زیادى ندارند و همین قدر آب و نان و مسکن و لباسى داشته باشند قانعند انجام آن زحمتى ندارد همه جا گفتگو از پایین آوردن هزینه زندگى است این کار با حرف درست نمی‌شود دولت خودش باید مقدم باشد.

قیمت دخانیات و شکر را پایین آوردن دقت بیشترى در نرخ نان نماید از عوارض زیادى که می‌گیرد چشم بپوشد طبعاً در هزینه زندگى تأثیر پیدا می‌شود نه این که در موقع رسیدن جنس به گمرک ملاک تسعیر ارز جنس وارداتى نرخ بازار سیاه ارز قرار گیرد و تقریباً معادل دو برابر قیمت واقعى جنس را تقویم کنند و از روى این قیمت عوارض گمرکى دریافت کنند (صحیح است) و در موقع صدور جنس معکوس این عمل کنند وعده صادر کنند بیچاره را به زحمت بیندازند معناى این کار چیست یک بام و دو هوا که نمی‌شود بنده از دولت تمنا دارم در این موضوع توجه سریعى مبذول فرمایند. یکى از علل گرانى زندگى در کشور عدم توازن صادرات و واردات است مثلاً در سى سال قبل ما همین صادرات امروزى را داشتیم بلکه در آن موقع تریاک هم جزء صادرات کشور بود ولى به قدر امروز واردات نداشتیم راست است که حالا اقلامى جزء واردات ماست که احتیاجى به آن نداریم و باید از ورود آن جلوگیرى کنیم معهذا نمی‌توانیم امروز ماشین سوارى و بارى نداشته باشیم و با الاغ و اسب مسافرت کنیم پس باید در فکر این باشیم که قوه تولید را زیاد کنیم و الا نمی‌توان به قهقرا برگشت، نمایندگان محترم جنگ‌هایی که در دنیا شده است بر اثر رقابت تجارتى بوده بسیار متأسفم که عرض کنم کشور ما سیاست اقتصادى ندارد و هر دولتى روى کار می‌

+++

آید یک برنامه به مجلس می‌آورد اما نقشه و برنامه منظمى در کار نیست که دولت‌های بعدى از او دنبال کنند ممالکى که دست به دریا ندارند نمی‌توانند کالاى خودشان را مثل سایل ممالک به دنیا بفرستند خوشبختانه کشور ما از این موهبت خداداد بهره‌مند است ولى متأسفانه از آن به نحو شایسته استفاده نمی‌کنیم فارس که استان بزرگ این کشور است دستش از دریا کوتاه شده زیرا بنده بوشهر که قدیمی‌ترین بندر این کشور است به واسطه نداشتن پورت از کار افتاده و دیگر کشتى به این بندر رفت و آمد نمی‌کند و ساکنین این بندر و سایر بنادر جنوبى اکثراً از ایران مهاجرت کرده‌اند و بازرگانان فارس ناچارند کالاى خود را براى حمل به خارجه از راه خرمشهر بفرستند و چون مخارج حمل در نرخ کالا تأثیر فراوان دارد اقلام زیادى از صادرات ارزان قیمت به واسطه زیادى مخارج حمل قابل صدور نیست و از این راه کشور زیان غیرقابل جبرانى متحمل می‌شود و همچنین اجناس وارداتى روى همین اصل به قیمت گران‌ترى به دست مردم می‌رسد حالا نمایندگان فارس مشغولند این مشکل را با کمک دولت رفع نمایند و امیدوارند که دولت جناب آقاى حکیمى توجهى به این موضوع که براى اهالى فارس جنبه حیاتى دارد بفرمایند. ضمناً براى رفع بیکارى سرمایه‌داران فارس تشویق شده‌اند که چند کارخانه مفید از قبیل سیمان‌سازى ریسندگى و بافندگى وارد نمایند و مدتى براى کار ارز معطل هستند و دولت سابق هم مطالعاتى در این باره کرده از دولت فعلى هم تمنا داریم تا این سرمایه‌ها جمع است زودتر دستور فروش ارز براى کارخانه‌جات صادر فرمایند تا هم از بیکارى مردم کاسته شود و هم به راه افتادن این کارخانه‌جات از ورود جنس مشابه به کشور کسر شود

چون بنده معتقدم که از مردمان مفید و وطن‌پرست بایستى تجلیل شود تا دیگران هم تشویق شده و به کارهاى عام‌المنفعه دست بزنند از این رو است که از جناب آقاى محمد نمازى که علاوه بر زحماتى که براى لوله‌کشى شیراز تحمل فرموده‌اند با منتهاى جوانمردى ده میلیون ریال هم براى کار اعانه داده‌اند که به عنوان سرمایه در گردش کار شرکت لوله‌کشى راه بیندازد و پس از چند سال استهلاکاً دریافت و براى کار عام‌المنعفه دیگر به کار انداخته شود و سود این وجه را هم براى یک باب مدرسه و یک باب مریضخانه که در شیراز دارند اختصاص داده‌اند با اظهار قدردانى از این مرد بلندهمت بازار دولت تمنا دارم که نسبت به ارز مورد احتیاج شرکت لوله‌کشى اقدام سریعى مبذول فرمایند احتیاج شرکت لوله‌کشى اقدام سریعى مبذول فرمایند تا این کا رکه مورد علاقه عموم اهالى است زودتر انجام پذیرد.

در خاتمه از این که وقت گرانبهاى نمایندگان محترم به شنیدن عرایض بنده تلف شده معذرت خواسته و موفقیت آقایان را در انجام حوایج اهالى از خداوند مسئلت می‌نمایم.

رئیس - آقاى آشتیانى زاده.

بعضى از نمایندگان - نیستند.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده - بنده براى تقدیم طرح قانونى آمده بودم اینجا ولى وقتى یک مذاکراتى شد راجع به مرحوم مدرس بى‌مناسبت نیست که آقایان را متذکر سازم سال گذشته در تابستان یک انجمنى تشیل شد که آقاى گنابادى و یک عده از آقایان کاشمرى و یک عده از آقایان دیگر آقاى دکتر اسدى اخوى آقاى اسدى در آن انجمن عضویت داشتند نظر این بود که براى خدمات فداییان راه آزادى و آبادى یک اقداماتى بشود یک دبیرستان‌هایی، دبستان‌هایی، کتابخانه‌هایی به نام آنها تأسیس شود و مخصوصاً آقاى کاشمرى خیلى اظهار علاقه کردند نسبت به آرامگاه مرحوم مدرس یک حجارباشى است در خراسان زنجانى است حاضر شد که سنگ مرمر چون کارخانه مفصلى براى عمل حجارى دارد آنجا کمک بکند و آقایان یک مبلغى هم حاضر شدند که بدهند و نوشتند که بدهند اساسنامه‌اى هم براى این کار نوشته شده ولى از تهران تلگراف شده که در این موضوع اقدامى نشود این بود که مسکوت ماند و من خیلى ممنونم که این عمل دو مرتبه به جریان افتاده است که یک یادى از یک نفر شهید راه آزادى این مملکت بشود (صحیح است) و قدردانى بشود اساس کار مجلس شوراى ملى نظارت در خرج و دخل مملکت است و در دوره چهارم که مصادف تعطیلى طولانى بعد از فترت بود کمیسیون بودجه تحت ریاست مرحوم مشیرالدوله تشکیل شد جناب آقاى قوام‌السلطنه رئیس دولت بودند سردار سپه وزیر جنگ دکتر مصدق وزیر مالیه در آن روزها همین گرفتاری‌های امروز بود برخلاف اصول کلیه بودجه‌ها برحسب پیشنهاد مرحوم مشیرالدوله مقرر شد یک بودجه چهار دیوارى به اصطلاح یک اعتبارى براى هر یک از وزارتخانه‌ها در حدود عایدات آن روز مقرر شود که عایدات آن روز ما 19 میلیون و چهارصد و هفتاد و نه هزار و هشتصد و پنحاه و پنج تومان بود از طرف مجلس طبق قانون 2/‌12/‌1300 یک چنین اعتبار 4 دیوارى به دولت داده شد که هر یک از وزارتخانه‌ها طبق همان اعتبارى که به آنها داده شد بودجه خودشان را تنظیم کنند...

رئیس - آقاى سزاوار بیرون تشریف نبرید.

سزاوار - قربان بنده سرم دیفتیرى می‌خواهم براى بچه خودم در تمام کشور پیدا نمی‌شود حالا مرا با تلفن خواسته‌اند بفرمایید یک نفر بیاید.

رئیس - اگر این طور است بفرمایید ولى بنده باید نبض مجلس را در دستم باشد آقایان خودتان متوجه باشید و طورى بیرون بروید که جلسه از اکثریت نیفتد.

حائرى‌زاده - ... در سنه 1300 عایدات مملکت ما 19 میلیون و کسرى و بودجه خرج دامنه‌اش خیلى وسیع نشده بود بعضى از این وزارتخانه‌ها یک مقادیر زیادى پیشنهاد کرده بودند از این حیث برخلاف اصل بودجه که در کل دنیا معمول است این بودجه چهار دیوارى قانون به رایش گذشته است در حدود عایدات تقسیم می‌شد براى تمام وزارتخانه‌ها که هر وزارتخانه در حدود اعتبارى که به او داده شده بودجه خودش را طرح و تنظیم کند حقیقتاً بودجه این طور تنظیم شده بود که هر وزیرى که در هیئت دولت بیشتر نفوذ داشته باشد سهم بیشتر ببرد مثلاً وزارت جنگ که سردار سپه آن موقع وزیرش بود 9 میلیون سهم داشت وزارت دادگسترى در ولایات از عایدات خود اداره می‌گردید ولى امروز که عایدات مملکت 5464165322 ریال پیش‌بینى شده ولى مخارج 81214631125 ریال پیشنهاد شده دولت سابق براى این کار خود، موجودى ذخیره را به حساب عایدات گذارده در مجلس و خارج مجلس اظهار می‌داشتند که کسر بودجه نداریم، دروغ و اغراق تا حدى قابل اغماض است که در مقام رسمى از طرف مباشر اظهار نشود. آقایان نمایندگان 23622945825 ریال کسر بودجه امسال است آیا دولت که وارث اوضاع خراب 22 ماهه می‌باشد می‌تواند تصمیم بگیرد؟ آقایان نمایندگان هر مباشرى به مالک و رعیت ملک خود راجع به حساب دخل و خرج دروغ بگوید و در مقام اغفال باشد خائن است نباید به حرف‌های دروغ و پوچ مردم را اغفال کرد چقدر ما باید فراموشکار باشیم که خرابی‌ها را زود فراموش کنیم لازم است که به دولتى که آقاى حکیمى آورده کمک کرد تا موفق به اصلاح خرابکاری‌ها بشوند و اشکال‌تراشی‌ها و جرایم حکومت سابق را وسیله اعتراض به حکومت فعلى قرار نداد. آقایان نمایندگان بودجه 1325 را که عمل شده مورد مطالعه قرار دادم خیلى نامتناسب است مثلاً مخارج ژاندارمرى شهربانى سربازگیرى وزارت جنگ، خرید ساز و برگ و تدارکات کارخانه‌جات ارتش نسبت به کل عایدات 1325 مثل 51 و 125 هزارم است از نصف بیشتر و نسبت به 1326 چهل و سه ششصد و شانزده هزارم است عایدات مملکتى تقسیم می‌شود بین حوایج مملکتى قواى مسلح را به این درجه تقویت کرده‌اند در صورتى که در مملکت به قوه عدالت و فرهنگ و بهداشت بیشتر باید توجه شود (صحیح است) آقایان نمایندگان در این مالیاتى که به این صورت ملاحظه می‌فرمایید مخارج وزارت فرهنگ و بهداشت خیلى مبلغ جزیى است و نصف بیشتر مخارج دستگاه دروغگویى و قلدرى می‌شود آقایان. حیات سیاست ملت ایران را فرهنگ و بهداشت باید حفظ کند باید مردم آذربایجان، خراسان، خوزستان، فارس در سایه عدالت و حمایت حکومت مرکزى در مقابل تبلیغات و نفوذ داخل و خارج محافظت شوند نه با سرنیزه، این بودجه متناسب نیست، جناب آقاى حکیمى در دوره چهاردهم یک لایحه‌ای براى تقسیم عایدات مملکتى بین تشکیلات مملکتى به یک تناسبى تقدیم مجلس کرده بودند ولى بدبختانه در آن مجلس اصلاً مطرح نشد از این جهت چون نظر ایشان را بنده صائب دیدم قبل از ایشان یک طرح قانونى تهیه شده بود براى تقسیم عایدات مملکتى بین تشکیلات مملکتى که بودجه 27 را دولت به تناسبى که از طرف مجلس با آقاى حکیم‌الملک و آقاى نجم صحبت کردم خود آقاى حکیمى که در کابینه پیش‌شان پیشنهاد کرده بودند آقاى نجم هم نظر موافق داشتند.

3. تقدیم یک فقره طرح قانونى از طرف آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - از این جهت من این طرح قانونى را تقدیم می‌کنم و دیگر نمی‌خواهم، گمان می‌کنم وقت آقایان را ضایع بکند اگر میل دارید قرائت شود (اردلان -

+++

بفرمایید آقا) بسیار خوب (رضوى شیرازى - آقاى حائرى‌زاده فوریت دارد؟) خیر فوریت ندارد (رضوى - پس به مقام ریاست تقدیم کنید که طبع و توزیع شود) بسیار خو ب تقدیم مقام ریاست می‌کنم که طبع و توزیع شود.

رئیس - این طرح به کمیسیون مبتکرات فرستاده می‌شود (اردلان - لایحه فرهنگ مقدم است) (محمد‌على مسعودى - مخالفى نیست) پیشنهادى رسیده که وارد در دستور شویم.

(پیشنهاد می‌کنم بعد از نطق آقاى حائرى‌زاده وارد در دستور شویم. نبوى)

4. تقدیم یک فقره طرح با قید دو فوریت از طرف 28 نفر از نمایندگان راجع به اخذ عوارض از مشروبات الکلى براى دهستان‌ها

رئیس - طرحى به قید دو فوریت رسیده قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - چون تصدیق عموم نمایندگان محترم کوچک‌ترین قدم اصلاحى در بهداشت مردمان خارج از مرکز خصوصاً در دهستان‌ها و بخش‌ها برداشته نشده است و ضمن بیاناتى که در مجلس شده اشاره به بى‌توجهى نسبت به این مردم بدبخت بى‌بضاعت گردیده و دولت هم نیز با تصدیق این مقدمات به عذر نداشتن بودجه و درآمد که بدبختانه هر چه هست به مصرف دستگاه استخدامى رسیده و می‌رسد در این زمینه قدمى برنداشته‌اند و از طرفى براى حداقل اقدام عملى در تأمین بهداشت مردمان ده‌نشین به درآمد مخصوصى هستیم و از طرف دیگر بایستى این درآمد را به شکلى تأمین نمود که اولاً بارى بر دوش مردمان بدبخت افزوده نشود و ثانیاً این درآمد از محل مناسبى که تحمیل آن شاق نباشد وصول شود بنابراین ماده واحده ذیل را به قید دو فوریت پیشنهاد می‌نمایم کشاورز صدر.

ماده واحده - از تاریخ تصویب این قانون دولت مکلف است معادل مبلغى که به نام باندرل و سود تجارتى و عوارض شهردارى از مشروبات الکلى داخلى دریافت می‌دارد و معادل دو برابر حق انحصار نوشابه‌های خارجى که طبق تصویب‌نامه از مشروبات الکلى خارجى می‌گیرد وصول نماید و عواید حاصله از این طریق را منحصراً به تأمین بهداشت دهستان‌ها و بخش‌های کشور برساند. کشاورز صدر بیست و هشت امضا.

اردلان - اخطار نظامنامه‌ای دارم.

عباس اسکندرى - پیشنهاد اضافه مالیات کار مجلس نیست.

امینى - وزیر مالیه حضور ندارد قابل طرح نیست.

رئیس - این طرح‌ها وقتى مطرح می‌شود باید وزیر مربوطه هم باشد عده هم براى رأى گرفتن کافى نیست شش نفر بیشتر بیرون نیستند این است که به جلسه بعد موکول می‌شود پیشنهاد رسیده براى تغییر وقت جلسه این هم چون به رأى موکول می‌شود و اکثریت نیست به جلسه بعد موکول می‌شود چند گزارش مرخصى هم هست که آن هم محتاج به رأى است لایحه 65 میلیون ریال هم محتاج به رأى است.

رضوى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

رضوى - توجه بفرمایید مقصود عرض بنده این است که لوایحى که البته احتیاج به رأى فعلى دارد از براى این که عده براى رأى گرفتن کافى نیست هر طور که بفرمایید که صحیح است اما لایحه وزارت فرهنگ اولاً از نظر موضوع مهم است ثانیاً شود اولش است و احتیاج به رأى ندارد و به وقت همیشه‌مان هم هنوز دیر نشده موافقت بفرمایید اگر اجازه بفرمایید بنده پیشنهاد کردم که لایحه وزارت فرهنگ مطرح شود.

حاذقى - بنده هم همین پیشنهاد را کردم.

رئیس - مخالفى راجع به طرح لایحه فرهنگ نیست (گفته شد - خیر)

ملک مدنى - دستور جلسه آینده چیست؟

5. ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - جلسه آینده هم البته دستورى معین می‌شود چون عده براى مذاکره هم کافى نیست جلسه را به عنوان تنفس ختم می‌کنیم دستور جلسه آتیه ابتدا مراسم سوگند بعد سه دوازدهم بعد هم اگر وقت شد لایحه فرهنگ (ساعت 8 بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم شد)

 

لوایح‏

شماره سه‏

مورخه 22 دى ماه 1326

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه پس از تصویب اعتبار دو دوازدهم براى آبان و آذر 26 روش خود را در رسیدگى به بودجه سال 1325 و 1326 تعقیب نموده و به بررسى اقلام بودجه پیشنهادى ادامه داد ولى چون در خلال این مدت دولت جدیدى روى کار آمد کمیسیون براى استحضار از نظریه این دولت نسبت به بودجه کل کشور و متوجه ساختن دولت به نظریات کمیسیون جلسه با حضور هیئت دولت تشکیل داد و پس از مباحثات زیاد براى آن که پرداخت هزینه‌های دولت و حقوق کارمندان به تعویق نیفتد و کمیسیون بودجه هم بتواند با فرصت و دقت بیشترى به مطالعه اقلام بودجه ادامه دهد تصمیم گرفته شد که سه دوازدهم اعتبار براى هزینه مملکتى تا آخر سال به دولت داده شود به همین مناسبت ماده واحده ذیل را با سه تبصره که با موافقت دولت در کمیسیون به تصویب رسیده است تقدیم می‌دارد و با توجه به این نکته که این ماده واحده از طرفى نظر نمایندگان محترم را در صرفه‌جویى مخارج مملکتى تأمین و از طرف دیگر دولت را مکلف می‌کند که نسبت به تصویب‌نامه‌هایی صادره در دوره فترت اتخاذ تصمیم کند امیدوار است مجلس شوراى ملى ماده واحده مزبور را به انضمام تبصره‌های سه‌گانه تصویب نماید.

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود کلیه حقوق و کمک هزینه‌های وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتى و سایر اعتبارات بودجه کل کشور را در هر یک از سه ماهه آخر سال 1326 در حدود اعتبارات مهر ماه 1326 با رعایت تبصره یک و سه ماده واحده مصوب آبان ماه 1324 و سایر قوانین و مقررات مالى پرداخت نماید

تبصره 1 - وزارت دارایى مکلف است که در ظرف این سه ماه از پرداخت هزینه‌های تجملى غیرلازم از قبیل اتومبیل‌های غیرلازم و هزینه توقف اشخاص که بدون ضرورت به خارج رفته‌اند و مشاغلى که بدون ضرورت بعد از بهمن 1324 ایجاد شده خوددارى نماید.

تبصره 2 - کمیسیون بودجه به رسیدگى خود به سیاهه جزء بودجه 1326 ادامه خواهد داد و آنچه زاید بداند حذف خواهد کرد.

تصمیمات کمیسیون مزبور از تاریخ ابلاغ اجرا خواهد شد و آنچه قبلاً حذف شده یا بعداً حذف می‌شود قابل پرداخت نخواهد بود.

تبصره 3 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌هاى مالى دولت سابق تجدید نظر نموده و هر کدام را لازم و مفید بداند لایحه آن را به مجلس تقدیم و آنچه را زاید می‌داند با اختیارى که دارد ملغى نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - دکتر مصباح‌زاده

 

اخبار مجلس

روز ‌شنبه 19 دی 336 دو ساعت قبل از ظهر کمیسیون بودجه با حضور آقای وزیر کشور و آقای خواجه نوری معاون وزارت دارایی به ریاست آقای میر سید علی بهبهانی تشکیل پس از مذاکراتی در اطراف طرح پیشنهادی 3 دوازدهم هزینه کشور برای سه ماهه آخر سال و تصویب ماده واحده با دو تبصره برحسب پیشنهاد آقای ضیاء ابراهیمی تبصره زیر به عنوان تبصره 3 تصویب شد که گزارش آن به مجلس تقدیم شود.

(تبصره 3 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون در تصویب‌نامه‌های مالی دولت سابق تجدید نظر نموده و هر کدام را لازم و مفید بداند لایحه آن را به مجلس تقدیم و آنچه را زاید می‌داند با اختیاری که دارد ملغی نماید.) سپس راجع به بودجه وزارت کشور که جزء دستور بود مذاکراتی شده و مجدداً در کلیات بودجه بحث مفصلی به عمل آمده و یک ساعت بعد از ظهر ختم شد.

روز دوشنبه 21 دی 26 دو ساعت قبل از ظهر کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر به ریاست آقای موسوی نائب رئیس تشکیل در اطراف طرح راجع به محدودیت بازرگانی اتباع خارجی مذاکراتی به عمل آمده بالاخره پروژه تهیه شده تصویب و قرار شد قبل از گزارش آن به نظر وزیر بازرگانی و پیشه و هنر رسیده و سپس رأی قطعی گرفته شد.

بعداً شکایات عده‌ای از تجار راجع به تعهدات ارزی خود قرائت قرار شد به وزارت دارایی نوشته شود که روز شنبه آقای وزیر دارایی و یکی از اعضای کمیسیون ارز برای ادای توضیحات در کمیسیون حضور پیدا کنند و جلسه خاتمه یافت.

+++

انتصابات و احکام‏

در وزارت دادگسترى

16/9/26 آقاى خسرو اکبرى                         دادیارى دادسراى شهرستان کرمانشاه

به سمت بازپرسى قاچاق شهرستان کرمانشاه

16/9/26 آقاى مرتضى صفیئى                       لیسانسیه حقوق

به سمت دادیارى دادسراى کرمانشاه

16/9/    26         آقاى عبدالحسین عظیمى عراقى       لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندى على البدل دادگاه بخش تهران

17/9/26 آقاى نصرت‌الله دولت‌آبادى     رئیس شعبه پنج دادگاه استان 1 و 2

به سمت ریاست شعبه 8 دادگاه استان 1 و 2

17/9/26 آقاى عبدالله معقول                         رئیس شعبه 6 دادگاه استان 1 و 2

به سمت ریاست شعبه پنج دادگاه استان 1 و 2

17/9/26 آقاى مصطفى ضیاءپور                      مستشار دادگاه استان 1 و 2

به سمت ریاست شعبه 6 دادگاه استان 1 و 2

18/9/26 آقاى على شیخ‌الاسلامى                امین دادگاه بخش شهرضا

به سمت دادیارى دادسراى شهرستان اراک

18/9/26 آقاى احمد احمدى                                     مستشار دادگاه استان اهواز

به سمت دادستانى شهرستان اراک

18/9/26 آقاى عنایت‌الله مستوفى                  لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندى على البدل دادگسترى زابل

18/9/26 آقاى عباسعلى خوانسارى   لیسانسیه حقوق

به سمت دادیارى دادسراى شهرستان اهواز

18/9/26 آقاى زین‌العابدین حائرى                   دادیارى دادسراى همدان

به سمت کارمند على البدل دادگاه‌های بخش تهران

18/9/26 آقاى غلامرضا شجیعى                    رئیس دادگاه جنایى دادگاه استان نهم

به سمت دادستانى استان نهم

18/9/26 آقاى محمد‌حسن برهانى     کفیل شعبه چهارم دادگاه استان نهم

به سمت ریاست دادگاه جنایى استان نهم

18/9/26 آقاى على یزدى گردى                    بازپرس دادسراى بابل

به سمت منتظر خدمت

18/9/26 آقاى محمد‌محمد شاسردارى            کارمند على البدل دادسراى تهران

به سمت منتظر خدمت

21/9/26 آقاى على قزل ایاغ                                      لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندى على البدل دادسراى گرگان‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294348!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)