کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه: 38 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 25 خرداد ماه 1323  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2- مذاکره راجع به دستور

3-تقدیم یک فقره لایحه از طرف وزارت دارایی راجع به واگذارى مقدارى اراضى براى ایجاد گورستان جهت اتباع امریکا به قید دو فوریت و تصویب آن‏

4 - معرفى آقاى دکتر آزموده به معاونت وزارت کشاورزى‏

5 - سؤال یک فقره لایحه فورى از طرف معاون وزارت فرهنگ‏

6- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف معاون وزارت فرهنگ راجع به حقوق آموزگاران و دبیران و تصویب آن‏

7- اعلام وصول طرح قانونى راجع به الغا انحصار پنبه و ارجاع به کمیسیون مبتکرات‏

8- تصویب اعتبارنامه آقاى سید مهدى عدل از مشکین شهر

9- مذاکره در طرح قانونى راجع به آیین­نامه مازاد غله و موکول شدن به جلسه آتیه‏

10-تصویب پنج فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى‏

11- سؤال آقایان اردلان و مهندس فریور و پاسخ آقاى وزیر کشور

12- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه: 38

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 25 خرداد ماه 1323

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2- مذاکره راجع به دستور

3-تقدیم یک فقره لایحه از طرف وزارت دارایی راجع به واگذارى مقدارى اراضى براى ایجاد گورستان جهت اتباع امریکا به قید دو فوریت و تصویب آن‏

4 - معرفى آقاى دکتر آزموده به معاونت وزارت کشاورزى‏

5 - سؤال یک فقره لایحه فورى از طرف معاون وزارت فرهنگ‏

6- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف معاون وزارت فرهنگ راجع به حقوق آموزگاران و دبیران و تصویب آن‏

7- اعلام وصول طرح قانونى راجع به الغا انحصار پنبه و ارجاع به کمیسیون مبتکرات‏

8- تصویب اعتبارنامه آقاى سید مهدى عدل از مشکین شهر

9- مذاکره در طرح قانونى راجع به آیین­نامه مازاد غله و موکول شدن به جلسه آتیه‏

10-تصویب پنج فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى‏

11- سؤال آقایان اردلان و مهندس فریور و پاسخ آقاى وزیر کشور

12- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى آقا سید محمد صادق طباطبایی تشکیل گردید .

صورت مجلس روز سه­شنبه 23 خردادماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین با اجازه- آقایان: امیرتیمور - جلیلی - قبادیان - دهستانی - رضا تجدد

غایبین بی­اجازه - آقایان : شجاع - گیو - کفایی - عامری- آصف - تیمورتاش - اکبر - سیف­پور فاطمی - تهرانی - محمد طباطبایی - خلعتبری)

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس- آقاى فریور.

مهندس فریور- همان طورى که در صورت مجلس نوشته شده دستور امروز طرح­ها بود و بقیه سؤالات ولى آقاى وزیر کشور براى جواب سؤالات تشریف نیاوردند و احتمال می­رود با این ترتیب تا روزى که براى جواب بیایند اصل موضوع سؤال به کلى از میان برود و موضوعش منتفى بشود خواهش می­کنم تذکر بدهند که براى جواب بیایند .

رئیس- تذکر داده می­شود دیگر اعتراضى نیست؟

(گفته شد- خیر)

رئیس- صورت مجلس تصویب شد.

+++

2 -مذاکره راجع به دستور

رئیس- عده زیادى از آقایان اجازه خواسته­اند براى نطق قبل از دستور (جمعى از نمایندگان- دستور) آقاى روحى شما موافق هستید؟

روحى- بنده موافق با دستور هستم لوایح بسیارى مانده است و چندین جلسه است که ما وقت­مان را به نطق قبل از دستور صرف می­کنیم امروز دولت چندین لایحه فورى دارد وزارت جنگ لایحه دارد آقایان موافقت بکنند لااقل هفته یک مرتبه جلسه براى نطق قبل از دستور تشکیل بدهیم این ترتیب داراى معایبى است نماینده یا باید سؤال کند یا استیضاح حکومت در دست شما است ناله و ضجه ازنماینده مستحسن نیست این ناله­هاى ما مثل آن می­ماند که اطفال یک نفر در خانه باشد گریه بکنند خود او هم بیاید ناله کند شما به منزله پدر جامعه هستید باید براى ملت رفاه و آسایش فراهم بکنید .

رئیس- آقاى دکتر رادمنش‏

دکتر رادمنش- بنده چند هفته است اجازه خواستم عرایضى دارم موضوع هم عمومى نیست موضوع خصوصى است راجع به حوزه انتخابیه خود بنده است اگر آقاى روحى عوض این فرمایشاتی که کردند اجازه می­دادند شاید مطالبى که بنده می­خواستم عرض کنم تمام می­شد (بعضى از نمایندگان- بفرمایید) موضوع عرض بنده مربوط به چاى است چاى در گیلان کاشته­اند باید دولت بخرد چاى را چیده­اند باید دولت بخرد نمی­خرد به آقاى وزیر دارایی مراجعه می­کنم مى­گویند که به دکتر میلسپو مراجعه کنید به دکتر میلسپو مراجعه می­کنم ایشان هم یا مریض هستند یا کمیسیون دارند معلوم نیست کى باید به این کارها برسد مردم داد و فریادشان بلند شده است هفته دو سه تا شکایت و تلگراف می­رسد معلوم نیست به کى باید رجوع کرد وقتى وزیر جواب ما را ندهد دکتر میلسپو جواب ندهد به کى باید مراجعه کرد باید به همین آقایان به همین آقاى روحى مراجعه کنم آقاى روحى هم که میل ندارند عرایض ما را گوش بدهند ولى هر وقت خودشان فرمایش دارند بلبل می­شوند. (خنده نمایندگان)

رئیس- البته هر طورى که مجلس تصویب بکند ما هم رفتار می­کنیم ولى کارهاى مانده هم خیلى داریم وقت تنگ است به هر حال رأى می­گیریم. آقایانى که موافقند با ورود دستور قیام کنند (اکثر برخاستند) با چهل و هفت رأى تصویب شد .

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دارایی به قید دو فوریت راجع به واگذارى مقدارى اراضى براى ایجاد گورستان اتباع آمریکا و تصویب آن

رئیس- آقاى وزیر دارایی فرمایشى دارید؟

وزیر دارایی (آقاى فروهر)- البته خاطر محترم آقایان نمایندگان مستحضر است که از چندین سال به این طرف بلکه بنده می­توانم بگویم از صد سال به این طرف ملت آمریکا به وسیله اعزام یک عده از اشخاص مبرز و علماى خود و یک اشخاص خدمت­گذار به جامعه یک روابط الفت و داد بین ملت ایران و ملت آمریکا ایجاد کرده است (صحیح است) ما همیشه ملت آمریکا را با یک نظر دوستى و احترام نگاه می­کنیم (صحیح است) و سبب آن هم این بوده است که همیشه ما به هم در یک عرض واقع شده­ایم و منافع مشترک ما هیچ وقت با هم تماس نداشته است آمریکایى­ها به ما کمک می­کردند ما هم یک ملتى هستیم که ملت قدیمى حق شناس هستیم و ملت مهربانى هستیم و حق خدمات دیگران را می­دانیم ما هم در مقابل هر اندازه­اى که ازمان میسر بوده است قلماً و قدماً به آمریکایى­ها خدمت کرده­ایم و به طورى که آقاى دکتر شفق که در ادبیات و تاریخ تصور می­کنم فوق­العاده متبحر و وارد هستند در جلسه گذشته با بیانات مخصوص به خودشان (که بنده عاجز هستم ادعاى رسیدن به مقام ایشان را بکنم) مراتب دوستى و روابط مودت بین ملتین را اینجا توضیح دادند و تشریح کردند اخیراً هم از وقتى این اوضاع جنگ پیش آمده است ملت آمریکا همیشه با ما مساعد بوده است روابط ما همیشه برقرار بوده است از نقطه­نظر سیاسى و علمى و ادبى و غیره هر اندازه که توانسته­اند طرفین با یکدیگر کمک کرده­اند از چندى به این طرف سفارت آمریکا یک تقاضایى کرده است که این تقاضا را بنده می­توانم تعبیر بکنم به تقاضاى ملت آمریکا از ملت ایران و آن تقاضا عبارت از این است که یک مقدار اراضى در امیر آباد

+++

که در حدود بیست و نه هزار متر مربع می­شود به دولت آمریکا یعنى سفارت آمریکا واگذار شود براى این که ایجاد گورستانى بکنند جهت سربازان آمریکایى بنده خیال می­کنم که تصویب و اجازه این امر و دادن این اراضى به ملت آمریکا یا دولت آمریکا (البته در ممالک دموکراسى ملت و دولت یکى است فرقى نیست) ودیعه­اى خواهد بود که آن ودیعه دوستى ابدى است بین ما و امریکا (صحیح است) اگر آمریکا در اینجا مردگانى داشته باشد همان طور که ما علاقه به مملکت­مان داریم و یکى از علاقه­هاى هر ملتى به ملت خودش و هر وطن پرستى به مملکت خودش همان علاقه آبا و اجدادى است من تصور می­کنم چنین علاقه­اى از طرف ملت دوست ما ایجاد می­شود به این مناسبت بنده یک لایحه به قید دو فوریت تقدیم می­کنم و از آقایان نمایندگان محترم استدعا می­کنم که تقاضاى دولت را که مبنى بر حفظ دوستى و وداد و تحکیم مبانى مودت است قبول فرموده با دو فوریت تصویب کنند .

رئیس- لایحه را می­خوانیم بعد به دو فوریت آن رأى می­گیریم .

لایحه وزارت دارایی:

از چندى به این طرف کاردار سفارت آمریکا به منظور ایجاد گورستان جهت اتباع دولت متحد آمریکاى شمالى از دولت ایران تقاضا نموده است قطعه زمینى در حدود 83/ 2 هکتار از اراضى امیر آباد واقعه در حومه تهران به سفارت آمریکا که سمت نمایندگى دولت خود را دارد واگذار شود. هیئت دولت از نظر حسن مناسبات دولتین با قبول تقاضاى مزبور موافقت دارد ولى چون از قریه امیرآباد دولت فقط چهار دانگ را مشاعاً مالک است و ناچار براى انجام تقاضا باید رضایت مالکین دو دانک دیگر را فراهم نموده و از طرفى چون تصور می­رود مالکین دو دانک نیز طبعاً از نظر تشریک مساعى با دولت اصولاً مخالفتى با واگذارى سهمى خود نخواهد داشت و وزارت دارایی موفق خواهد شد از راه تعویض یا خریدارى و یا طریق دیگر دو دانگ دیگر را تملیک کند و از طرفى چون تا به حال متوفیات اتباع آمریکا در تهران امانت گذارده می­شوند و به مناسبت اقتضاى فصل باید صورت قطعى به این امر داد بنابراین ماده واحده ذیل با قید دو فوریت پیشنهاد و تصویب آن را تقاضا دارد .

ماده واحده- وزارت دارایی مجاز است معادل 83/ 2 هکتار از اراضى قریه امیرآباد واقع در حومه تهران را به انضمام مقدار کافى حق شرب از قنات امیرآباد که براى درخت­کارى آن زمین کافى باشد به منظور تأسیس گورستان براى اتباع ممالک متحده آمریکاى شمالى به رایگان به دولت آمریکا به نمایندگى سفارت کبراى آن دولت در تهران واگذار نماید .

وزارت دارایی ترتیب افراز قریه امیرآباد یا تملک دو دانگ سهمى مشاع از اراضى و قنات مذکور در بالا را که متعلق به اشخاص ثالث می­باشد با موافقت مالکین و به قیمت عادله با تصویب هیئت وزیران خواهد داد .

نخست وزیر- وزیر دارایی‏

رئیس- فوریت اول مطرح است رأى می­گیریم به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است رأى گرفته می­شود آقایان موافقین قیام کنند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده واحده مطرح است مخالفى نیست؟ (گفته شد- خیر) پیشنهادى رسیده است از آقاى فرهودى قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم تبصره زیر اضافه شود! تبصره دولت مکلف است در حین مبادله اسناد واگذارى اراضى رعایت معامله متقابله را تأمین نمایند .

رئیس- آقاى فرهودى‏

فرهودى- عرض کنم که مناسبات بین دو دولت بر آقایان معلوم است که همیشه بر روى معامله متقابله است البته حالا مورد احتیاج نیست ولى ممکن است در آینده براى اتباع ایران مورد احتیاج بشود دولت بایستى که در حین معامله این اسناد ترتیبى بدهد که در موقعى که سفارت ایران در امریکا این احتیاج را احساس کرد دولت امریکا هم همین کار را بکند.

+++

جمعى از نمایندگان- مخالفیم .

رئیس- آقا همه مخالفت نکنید ممکن است رد بشود پس می­گیرید؟

فرهودى- پس می­گیرم .

رئیس- رأى می­گیریم به ماده واحده .

امیرتیمور- بنده تذکرى دارم .

رئیس-بفرمایید .

امیرتیمور- البته یکى از خوشبختى­هاى کشور ایران دوستى و ودادى است که بین این ملت و ملت امریکا موجود است و در واگذارى این مقدار اراضى یا مقدار زیادترى هم اگر لازم باشد هیچ گونه مضایقه نبوده البته با نهایت صمیمیت ما این اراضى را براى گورستان آنها واگذار می­کنیم در صورتی که امیدوار هستیم که ابداً مورد احتیاج هم واقع نشود و امریکایى­هایى که در ایران مى­آیند همان طور که آغوش ایران براى آنها باز است آنها هم همین طور قبول کنند که ما آنها را در قبرستان مسلمان­ها دفن کنیم و یک افتخار ابدى براى ایرانى­ها حقیقتاً باقى بماند بنده خواستم عرض کنم چه از این بابت اراضى واگذارى ما حاضریم و اگر امریکایى­ها قبول کنند ما در تمام گورستان­ها آنها را راه می­دهیم .

رئیس- پیشنهادى آقاى فیروزآبادى کرده­اند که اصلاً مورد ندارد (جمعى از نمایندگان- اعلام رأى فرمودند) (فیروز‌آبادى- پس گرفتم) اصلاً مورد نداشت آقایانى که با ماده واحده موافقند قیام کنند (نمایندگان قیام کردند) تقریباً بالاتفاق تصویب شد .

4 - معرفى آقاى دکتر آزموده به معاونت وزارت کشاورزى

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى براى جواب سؤال آقاى فرهودى حاضرند .

وزیر کشاورزى- آقاى فرهودى سؤال­شان را بکنند آقاى امیر تیمور هم راجع به پنبه تذکر داده­اند که سؤالى دارند براى جواب حاضرم ضمناً هم از موقع استفاده می­کنم آقاى دکتر آزموده را که یکى از جوانان تحصیل کرده و درستکار هستند به معاونت وزارت کشاورزى معرفى می­کنم .

کاظمى- بنده تذکر نظامنامه­اى دارم .

رئیس- بفرمایید .

کاظمى- بر طبق نظامنامه داخلى لایحه دولت باید با ورقه رأى گرفته شود چون کاملاً جنبه مالى دارد از نظر این که واگذارى اراضى است و خرج است علاوه بر این ممکن است دولت آن دو سهم دیگر را هم بخرد یا مبادله بکند به عقیده بنده باید بر طبق نظامنامه با ورقه رأى گرفته شود .

رئیس- آقاى دشتى .

دشتى- این فقط اجازه­ای است که دولت این اراضى را بدهد به امریکایى­ها و به این جهت هم ما به دو فوریت آن رأى دادیم لایحه بودجه­اى که اصلاً دو فوریت ندارد رأى هم گرفته شده و تمام شده کاملاً صحیح است .

5 - سؤال آقاى فرهودى و پاسخ آقاى وزیر کشاورزى

رئیس- آقاى فرهودى سؤال­تان را بفرمایید .

فرهودى- عرض کنم آقایان محترم البته به خاطر دارند که در 13 بهمن ماه 1321 تمام وزیران کابینه آقاى قوام به استثناى وزیر دارایی و بهدارى و کشور و جنگ استعفا دادند در 21 بهمن هم خود آقاى قوام چون موفق به تشکیل کابینه نشدند استعفا دادند دلیل رسمى این مطلب را هم که عرض می­کنم عین جوابى است که آقاى هژیر در جلسه 164 دوره سیزدهم داده­اند این است که می­خوانم: «بنده تصدیع زیادى ندارم فقط براى روشن شدن ذهن نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى خواستم عرض کنم در جلسه گذشته آقاى نقابت در ضمن سؤالى که داشتند از وزارت پیشه و هنر و بازرگانى در ضمن بیانات­شان فرمودند مطابق اطلاعاتى که به عرض ایشان رسیده است قرارداد معامله­اى که مورد اعتراض ایشان قرار گرفته است ظاهراً در دوره خدمت بنده در وزارت بازرگانى و پیشه و هنر بوده است بنده خواستم به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم که بنده هیچ گونه اطلاعى از شرایط و مقررات این قرارداد ندارم و نداشته­ام دلیلش هم همراه خودش است زیرا این قرارداد در اسفند ماه 1321 بسته شده است و بنده

+++

در 14 بهمن همان سال از خدمت وزارت بازرگانى و پیشه و هنر مستعفى شده بودم» . . . (بعضى از نمایندگان- مربوط به چه بوده است) این قراردادى بوده است راجع به تراورس و موضوعى بوده است که در مجلس سیزدهم مطرح شده است عجالتاً چیزى که بنده خواستم استفاده کنم این است که آقاى هژیر در مجلس رسماً گفتند که ما در 14 بهمن 1321 استعفا داده­ایم بنابراین وزراى کابینه آقاى قوام که استعفا دادند در 14 بهمن بوده و بعد هم آقاى قوام موفق به تشکیل کابینه نشدند و استعفا دادند دیگر آنها سمت وزارتى نداشتند. یکى از این وزرایى که استعفا دادند آقاى احمد حسین­خان عدل وزیر کشاورزى بودند ایشان در همان موقع حقوق خودشان را تا 13 بهمن گرفته­اند اما آن چند روزى که استعفا نداده بودند وزیر بهدارى و جنگ و کشور آنها حقوق خودشان را تا روز استعفاى خود گرفته­اند اخیراً شنیدم وزارت کشاورزى در سه ماه قبل درخواستى صادر کرده به نام حقوق هشت روزه آقاى احمد حسین­خان عدل یعنى حقوق از سیزدهم بهمن تا 21 بهمن وایشان هم این پول را گرفته­اند در صورتی که اگر ایشان حقیقتاً تا 21 بهمن وزیر بودند در همان سال 1321 بایستى حقوق­شان را گرفته باشند چنان که وزرایى هم که استعفا نداده بودند در همان موقع این کار را کردند. البته در بادى نظر اسباب تعجب است که چطور وزیرى بعد از یک سال و نیم به فکر مى­افتد که حقوق هشت روزه خودش را بگیرد اما اگر آقایان به علت این کار توجه بفرمایند خواهند دید که تعجبى ندارد مطلب این است که ایشان در روز جمعه 16 بهمن یعنى دو روز بعد از استعفاى خودشان دستورى صادر می­کنند که ششصد تن پنبه به نرخ دولتى به یک تاجرى بفروشند تفاوت این معامله با نرخ آزاد قریب پانصد هزار تومان می­شود این قضیه را آقاى روحى در مجلس سیزدهم مطرح کردند و مورد رسیدگى قرار گرفت و تقریباً منجر به یک نوع اعلام جرمى هم شد و روى همین زمینه هم آقاى عدل تحت تعقیب قرار گرفتند که چرا در 16 بهمن 1321 در روز جمعه که وزیر نبوده­اند دستور فروش پنبه را صادر کرده­اند دلیل دیگر که ایشان در این مدت وزیر نبوده­اند این است که از 13 بهمن تا 21 بهمن در این هشت روزه در وزارت کشاورزى آثار خدمت آقاى عدل نیست مگر همین دستور معامله ششصد تن پنبه در روز جمعه آن هم با تفاوت پانصد هزار تومان بین نرخ دولتى و نرخ آزاد بعد که این قضیه مورد رسیدگى قرار گرفت یک اختلاف صلاحیتى پیدا شد بین دیوان کیفر و دیوان تمیز، دیوان کیفر مى‌گفت که چون این شخص به نام وزیر این کار را کرده بنابراین محاکمه­اش باید در دیوان کشور باشد دیوان تمیز در جلسه­ای که رسیدگى کرد گفت خیر این طور نیست ایشان که در 16 بهمن وزیر نبوده­اند بنابران کار محاکمه ایشان در صلاحیت دیوان تمیز نیست و به عهده دیوان کیفر است پرونده ایشان آمد به دیوان کیفر بعد ایادى ایشان که مشغول کار بودند من جمله آقاى منصور‌السلطنه عدل یک اقدامات خلاف قانونى کردند و آن این بود که یک تصدیقاتى از آقاى قوام و غیر آقاى قوام گرفتند که ایشان تا 21 بهمن هم وزیر بوده­اند روى این تصدیقات دیوان کیفر مجبور شد قرار عدم توجه جرم صادر کند پس این عملى که شده یعنى پرداخت حقوق ‏هشت روزه آقاى عدل از 13 تا 24 بهمن در سال 1323 یعنى یک سال و نیم بعد این عمل براى پوشاندن جرمى بوده است و آن جرم عبارت است از اختیار سمت مجعول براى دستور فروش ششصد تن پنبه بنابراین بنده از آقاى وزیر کشاورزى سؤال می­کنم علت این که وزارت کشاورزى این پول غیر قانونى را داده­اند چیست براى این که مطابق قانون محاسبات عمومى حقوق باید در برابر خدمت داده شود در این هشت روز آقاى احمد حسین­خان عدل هیچ گونه خدمتى در وزارت کشاورزى انجام نداده­اند مگر همین دستور فروش پنبه که آن هم در روز جمعه و در منزل بوده و این عمل و پرداخت این پول غیر قانونى بوده و براى پوشاندن جرمى به ایشان داده شده است پس در مقابل این عمل وزارت کشاورزى از دو نظر قانونى قابل تعقیب است یکى این که حقوق داده است در مقابل خدمتى انجام نشده یکى این که حقوق داده است براى این که سمت مجعوله از میان برود و این معامله

+++

قانونى بشود بنده اولاً از آقاى وزیر کشاورزى تقاضا می­کنم که توضیحات کافى بدهند ثانیاً از دادستان دیوان تمیز تقاضا دارم که از ماده شش قانون دی ماه 1317 استفاده کرده به این پرونده رسیدگى ماهوى بکند یعنى این پرونده دوباره در دیوان عالى تمیز از حیث ماهیت مورد رسیدگى قرار گیرد یک تقاضایى از آقاى دکتر میلسپو دارم مراقبت کنند حسابدارى­شان مخصوصاً حسابدارى وزارت کشاورزى که این عمل را انجام داده است بیشتر مورد دقت و مؤاخذه قرار گیرند .

رئیس- آقاى فرخ .‏

فرخ- اجازه می­فرمایید بنده چون در آن کابینه بوده­ام ممکن است توضیحات بیشترى بدهم .‏

رئیس- در موضوع سؤال موافق نظامنامه از کسى که سؤال شده است بایستى جواب داده شود بعد از دستور ممکن است به عنوان بعد از دستور صحبت کنید (یکى از نمایندگان- خود آقاى وزیر موافقت کرده با موافقت آقاى وزیر و مجلس اشکالى ندارد.)

وزیر کشاورزى- بنده قبلاً توضیح می­دهم بعد ممکن است ایشان یعنى آقاى فرخ تکمیل بفرمایند. پس از وصول سؤال آقاى فرهودى بنده از اداره حسابدارى وزارت کشاورزى سؤال کردم به این شرح اداره حسابدارى به بنده توضیح می­دهند. جناب آقاى احمد حسین عدل حقوق وزارت خودشان را تا 16 بهمن 21 دریافت داشته­اند بعد مطالبه حقوق از 17 بهمن لغایت 23 بهمن را نموده­اند وزارت کشاورزى نسبت به این موضوع ضمن شماره فلان مورخه 7/ 10/ 22 از جناب آقاى سهیلى استعلام نموده به شماره/ 19670- 13/ 10/ 22 پاسخ مرقوم فرمودند به موجب صورت جلسه هیئت وزیران و بخشنامه صادر به شماره 376322- 30/ 12/ 22 جناب آقاى احمد حسین عدل تا 24 بهمن 21 که روز استعفاى کابینه جناب آقاى احمد قوام می­باشد به عنوان وزیر کشاورزى در هیئت وزیران حضور داشته و تا آن تاریخ مستحق دریافت حقوق بوده­اند این نامه رئیس­الوزراى وقت آقاى سهیلى بوده است پس از وصول این نامه جناب آقاى نورى اسفندیارى وزیر کشاورزى وقت دستور فرموده­اند که از اداره حسابدارى وزراتخانه­ها سؤال شود حقوق آقایان وزرا و همچنین جناب آقاى قوام تا چه تاریخ پرداخته شده و حسب­الامر از حسابدارى وزارتخانه­ها سؤال شده. حسابدارى وزارت پیشه و هنر جواب دادند تا 22 بهمن به آقایان وزرا حقوق داده­اند وزارت امور خارجه و وزارت خواربار جواب دادند که حقوق آقایان تا 26 بهمن داده شده حسابدارى وزارت فرهنگ اطلاع دادند که حقوق جناب آقاى دکتر سیاسى تا آخر 26 بهمن داده شده و سایر وزارتخانه­ها هم جواب ندادند مراتب به عرض جناب آقاى نورى اسفندیارى وزیر کشاورزى وقت رسیده دستور فرمودند که حقوق آقاى عدل پرداخته شود و به این لحاظ مبلغ 2415 ریال بابت حقوق 7 روزه از 16 لغایت 23 بهمن به جناب آقاى عدل پرداخته شده و در سال 1323 به آقاى عدل از طرف وزارت کشاورزى دینارى پرداخته نشده است .

فرهودى- اجازه می­فرمایید توضیح بدهم کافى نیست .

رئیس- بفرمایید .

فرهودى- عرض کنم که آقاى وزیر کشاورزى تقریباً بیانات بنده را تصدیق فرمودند به این ترتیب بعضى از وزارتخانه­ها که جواب داده­اند همان وزارتخانه­هایى هستند که وزراى آنها استعفا داده­اند و آن وزارتخانه­هایى که جواب نداده­اند دلیل بر این است که تا بیش از 13 بهمن حقوق نپرداخته­اند من جمله وزارت راه و آقاى هژیر و سایر وزراتخانه­هایى که جواب آنها رسیده معلوم می­شود آنها فقط تا 13 بهمن داده­اند به علاوه اساساً این مراسله و این اظهار عقیده رئیس دولت وقت برخلاف قانون بوده است و اینها همه نشان می­دهد که یک تشبثاتى شده است براى این که روپوشى بشود هر یک تصمیم­هایى خلاف قانونى گرفته شده و توضیحات آقاى وزیر کشاورزى هم بنده را قانع نکرد .

رئیس- اگر مخالفى نیست آقاى فرخ توضیح بدهند .

وزیر کشاورزى- بنده یک تذکرى دارم اجازه می­فرمایید در صورت جلسات هیئت دولت معمول هست که وقتى جلسه تشکیل می­شود صورت وزراى غایب را در آنجا

+++

معین می­کنند (صحیح است) و وزرایى که حضور دارند در آنجا معین نمی­کنند دیگر اسمى برده نمی­شود طبق صورتى که در کابینه آقاى قوام موجود است و الان در هیئت وزرا است در جلسه هیئت وزرا آقاى عدل غایب محسوب نشده است و در جلسه آخر کابینه آقاى قوام اسمى از غیبت آقاى عدل برده نشده لهذا ایشان را در آنجا حاضر می­دانیم و خود بنده آن وقت معاون نخست وزیرى بودم از طرف وزارت دادگسترى سؤال شده بود همین تصدیق را به ایشان دادم که آقاى عدل در جلسه آخر کابینه آقاى احمد قوام ایشان را حاضر و جزو حاضرین محسوب داشته اند لهذا بایستى تاریخ قطعى استعفاى کابینه قوام را آقایان در نظر بگیرند این آن روزى است که آقاى عدل استعفا داده­اند (هاشمى- دو روز بیشتر شهرت استعفاى ایشان شده بود) .

رئیس- آقاى فرخ .

فرخ- در بیان استعفاى ده نفر از وزرا در کابینه آقاى قوام این طور که می­فرمایند نیست بنده در آن تاریخ وزارت خواربار را متصدى بودم آقاى عامرى هم وزیر دادگسترى بودند در روز 15 ده نفر از وزرا که بنده هم یکى از آنها بودم و آقاى عامرى هم بودند استعفا دادیم در ساعت ده صبح ببخشید 11 به هیئت وزرا احضار شدیم و استعفاى ما پذیرفته نشد و امر شد که مشغول کار خودمان باشیم تا در موضوعى که مورد اختلاف بود رئیس دولت وارد مذاکره بشود و حل کند پس از آن روز چند جلسه دیگر هم هیئت دولت تشکیل شد شنبه و دوشنبه و چهارشنبه و شنبه 24 و در تمام این جلسات هم وزرا حضور داشتند صورت مجلس به امضاى همه هست و حتى در وزارتخانه­هاشان هم کار می­کردند و هنوز هم آن کاغذها و نوشته­جاتی که امضاء کرده­اند تمام حاضر است و حتى روز شنبه 24 که آقاى قوام شخصاً استعفا داد و کابینه مستعفى شد از طرف اعلیحضرت همایونى شرحى به هیئت دولت نوشته شد و آقاى رئیس تشریفات حامل بودند و آوردند به هیئت دولت و قرائت شد تا ساعت 9 شب هیئت دولت منعقد بود و صورت مجلس روز 24 بهمن 1321 را همه وزرا امضاء کردند آقاى عدل هم از آن جمله بودند امضاء کردند بنابراین آنها را نمی­شود مستعفى دانست و حقوق هم تمام گرفته شده بنده هم گرفتم آقاى عامرى هم گرفتند تا روز 24 حقوق دریافت شده است. اما راجع به عمل آقاى حسین عدل به عقیده بنده چون این موضوع در وزارت دادگسترى مطرح شده و رسیدگى می­شود و در وزارت دادگسترى محکمه صلاحیت دارى رأى داده امروز تصور نمی­کنم مورد اختلاف باشد که ما وارد در این موضوع بشویم .

6 - تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف معاون وزارت فرهنگ راجع به حقوق آموزگاران و دبیران و تصویب آن

رئیس- آقاى معاون وزارت فرهنگ بفرمایید .

معاون وزارت فرهنگ (آقاى وحید)- البته خاطر آقایان مسبوق است که در موقع تصویب قانون متمم بودجه در حقوق آموزگاران و دبیران یک اشتباهى به عمل آمده است و اشتباهاً در آن موقع حقوق این آقایان دبیران و آموزگاران مطابق قانونى که معمول بوده است حقوق پایه یک آموزگارى 800 ریال و حقوق پایه یک دبیرى 1620 ریال باشد. سهو شده بود این مبلغ را به 670 ریال براى آموزگاران معین کردند و 1360 ریال براى دبیران بعداً وقتى توجه پیدا شد به وزارت دارایی هم تذکر داده شد ولى موقعى بود که دیگر آن لایحه تصویب شده بود در جلسه­ای که براى تصویب لایحه سه دوازدهم مقرر بود آقایان دکتر شفق و نراقى هم در این مورد بیاناتى فرمودند و حتى یک تبصره هم براى این قسمت پیشنهاد شده بود متأسفانه آن تبصره در آن موقع مورد توجه واقع نشد علاوه بر این آقاى دکتر شفق هم اصولاً راجع به اجراى ماده 12 قانون تعلیمات اجبارى هم سؤالى از وزارت دارایی کردند بالاخره بعد از آن که موافقت شد وزارت فرهنگ سعى کرد که با زحمات زیادى که در این مورد کشید توانست تا تعیین اعتبار لازم براى اجراى ماده 12 قانون تعلیمات اجبارى حقوق این آقایان آموزگاران و دبیران را به جاى آن که زیاد نشده لااقل از حقوق سابق آنها چیز کسر نشود، چون مطابق آن ماده که در قانون متمم بودجه تصویب شده است حقوق یک نفر

+++

آموزگار 130 ریال کسر می­شود و مال یک نفر دبیر هم 260 ریال کسر می­شود و چون به موجب آن قانون هم بنا بود یک ارفاقى درباره حقوق این آقایان به عمل آمده باشد و حقوق آقایان از 800 ریال به 960 ریال و از 1620 ریال به 1920 ریال اضافه گردد این ماده را هم وزارت فرهنگ به علت نبودن اعتبار لازم در بودجه 1322 نتوانسته است اجرا کند ولى در این بودجه سال 1323 ما اعتبار لازم را پیش­بینى کرده­ایم البته چنانچه وزارت دارایی موافقت بکند و خود آقایان نمایندگان هم یک مساعدتى بفرمایند که این اعتبار تأمین شود آن وقت حقوق آموزگاران و دبیران یک مختصر تأمین خواهد شد و فعلاً براى این که از آن مبلغى که می‌گرفتند کمتر نگیرند یک ماده واحده به قید یک فوریت تهیه شده است که با کمک آقایان تقدیم می­شود و استدعا می­کنم که تصویب بفرمایند. و چون از سال مالى چند روزى بیشتر نمانده است تقاضاى تصویب آن را در این جلسه می­نمایم. (فرهودى- صحیح است احسنت)

( لایحه تقدیمى وزارت فرهنگ به شرح زیر قرائت می­گردد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى‏

چون در قسمتى از مواد قانون متمم بودجه 1322 اشل مقرر حقوق پایه یک آموزگارى و دبیرى اشتباهاً 670 ریال و 1360 ریال نوشته شده و در صورتی که قبل از تصویب قانون آموزش اجبارى حقوقى که در بدو ورود به خدمت به فارغ‌التحصیل­هاى دانشسراهاى مقدماتى و لیسانسیه­هاى دانشسرای­ عالى داده می­شد به ترتیب 800 ریال و 1620 ریال بوده و با آن که منظور از گذراندن قانون آموزش اجبارى ارفاق و مساعدت به این طبقه است و به همین مناسبت حقوق آنان در بدو ورود به خدمت 960 ریال و 1920 ریال تعیین گشته از این رو براى رفع اشکال و پرداخت حقوق آنان تا تأمین اعتبار براى اجراى اشل حقوق ماده 12 قانون آموزش اجبارى ماده واحده به شرح زیر تنظیم و با قید یک فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد .

ماده واحده- وزارت فرهنگ می­تواند از تاریخ تصویب قانون آموزش اجبارى تا وقتى که اعتبار اجراى اشل حقوقى ماده (12) قانون مزبور را تأمین ننموده است حقوق پایه­هاى یک دبیرى و آموزگارى را به قرار ماهى 1620 ریال و 800 ریال و حقوق سایر پایه­هاى دبیرى و آموزگارى به میزان مقرر قبل از تصویب قانون آموزش اجبارى بپردازد .

رئیس- بنده تصور می­کنم که یک فوریت را چون جنبه مالى دارد خودش حائز است بنابراین باید برود به کمیسیون بودجه (کفیل وزارت فرهنگ- خیر خیر)... مگر این که بخواهند در مجلس مطرح شود. (نمایندگان- بلى بلى) . . . آقاى نراقى‏

نراقى- عرض کنم بنده گمان نمی­کنم که این لایحه مخالفى داشته باشد واستجازه بنده فقط براى این است که آقایان توجه داشته باشند با تصویب این لایحه یک مساعدت و کمک زیادى نسبت به آموزگاران و معلمین می­کنند و قانونى که مى­گذرد صحیح­تر بگذرد در قانون آموزش و پرورش که در دوره 13 گذشت اشلى براى حقوق معلمین معین کرده بودند وزارت دارایی با آن موافقت نکرد تا مساعدتى با طبقات مختلف معلمین بشود در آن اشل پیش بینى شده بود که حقوق یک آموزگار که دیپلمه دانشسراى مقدماتى است/ 96 تومان در ماه باشد و حقوق یک دبیر دو برابر او باشد آن را وزارت دارایی موافقت نکرد و اجرا نشد یک کارى کردند که کاملاً به ضرر معلمین تمام شد در قانون آموزش و پرورش پیش­بینى شده بود که حقوق رتبه یک آموزگارى 96 تومان است سابقاً مطابق رتبه 2 می­دادند 81 تومان شد آمدند از قانون آموزش و پرورش رتبه یک را گرفتند و 67 تومان یعنى حقوق قبلى آموزگار را کمتر کردند و بهش ندادند و 80 تومان را مطابق قانون آموزش و پرورش نیز ندادند بلکه حقوقش را از سنوات قبل که می­دادند کمتر بهش دادند بنابراین یک چنین سوء استفاده و سوء تعبیرى از یک قانونى که خیلى به نفع معلمین بود کرده است وزارت فرهنگ از آن موقع با به حال مشغول زد و خورد با وزارت دارایی براى

+++

احقاق حق معلمین بود تا بالاخره در پایان سال بودجه که آخر خرداد ماه خاتمه پیدا می­کند قرار بر این شد که حقوق پایه یک آموزگارى را 80 تومان حساب کنند و حقوق پایه یک دبیرى را/ 120 تومان حساب کنند و برود به کمیسیون بودجه و رویش بحث شود و تا پایان خرداد هر چه پرداختى است پرداخت نشود خزانه دیگر قبول نمی­کند و نمی­پردازد این است که بنده تمنا می­کنم که آقایان مساعدت بفرمایند با فوریتش و تصویبش که این بگذرد ضمناً مغتنم می­شمارم که به آقاى کفیل وزارت فرهنگ تذکر بدهم که آقاى وزیر دارایی که تشریف ندارند در این مجلس قول دادند و تعهد کردند و مجلس را مطمئن نمودند که امسال وسایل اجراى قانون آموزش و پرورش اجبارى را فراهم و عملى کنند و در بودجه مخصوصاً تعهد کردند که ماده 12 را که تأمین حقوق معلمین باشد کاملاً به موقع اجرا بگذارند و اگر بر خلاف عمل کردند مورد مؤاخذه قرار گیرند .

رئیس- 7 نفر اجازه خواسته­اند ولى گمان می­کنم چون مخالفى نیست رأى گرفته شود آقایانی که . . . (نمایندگان عده کافى نیست) .

اردلان- بنده اخطار نظامنامه­اى دارم .

رئیس- آقاى دکتر شفق

دکتر شفق- چون فرمایشات جناب آقاى کفیل وزارت فرهنگ با سؤالاتى که بنده کرده بودم در باب لایحه تا حدى تماس داشت و در حقیقت جواب سؤال بنده بود اجازه بفرمایید بنده دو کلمه مختصراً عرض کنم و از حیث آن که لایحه را دولت آورده است از جناب آقاى وحید و هم از جناب آقاى وزیر دارایی از لحاظ دبیران و آموزگاران متشکرم ولى چون سؤال بنده بیشتر راجع به ماده 12 قانون تعلیمات اجبارى بود بنده با این جواب اکتفا می­کنم به شرط این که همان طور که آقاى نراقى هم فرمودند دولت و آقاى دکتر میلسپو فکر اجراى ماده 12 را بفرمایند تا استادان و دانشیاران هم مشمول این قسمت بشوند .

بعضى از نمایندگان- رأى رأى‏

اردلان- بنده اخطار نظامنامه دارم- آقا این لایحه مالى است و یک فورى است بنابراین یک شور بیشتر نیست و باید برود به کمیسیون بودجه (بعضى از نمایندگان- نخیر نمی­رود به کمیسیون) در این صورت بنده مخالفم آقا چون از جزییات لایحه و فرمایش آقاى نراقى چیزى درک نکردم باید برود به کمیسیون بودجه (بعضى از نمایندگان اعلام رأى شده است آقا ) .

رئیس- رأى می­گیریم به فوریت این لایحه آقایانى که موافقند قیام فرمایند؟ (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است آقاى نقابت (نمایندگان- ماده واحده را بخوانید) (ماده واحده به شرح ذیل قرائت شد)

ماده واحده- وزارت فرهنگ می­تواند از تاریخ تصویب قانون آموزش اجبارى تا وقتى که اعتبار اجراى اشل حقوقى ماده 12 قانون مزبور را تأمین ننموده است حقوق پایه­هاى یک دبیرى و آموزگارى را به قرار ماهى 1620 ریال و 800 ریال و حقوق سایر پایه­هاى دبیرى و آموزگارى را به میزان مقرر قبل از تصویب قانون آموزش اجبارى بپردازد .

رئیس- آقاى نقابت .‏

نقابت- بنده مخالف با لایحه نیستم ولى ازموقع استفاده می­کنم و توجه آقاى کفیل وزارت فرهنگ را جلب مى­کنم به این نکته که در تمام شهرستان­ها براى آموزگارى و براى دبستان­ها یک عده معلمین استخدام شده که اینها حقوق چهل تومان می­گیرند و بیشتر هم به آنها داده نمی­شود به عذر کسر بودجه یعنى تمام تشریفات و تمام قوانین و تمام اضافه حقوق­ها تقریباً منحصر به تهران شده و شهرستان­ها محروم مانده­اند به طوری که مدارس اجاره با شیشه­هاى شکسته اتاق­هاى مرطوب شاگردها با چشم­هاى پر از تراخم و با یک معلم­هایى که با این حقوق باید زندگى کنند اسم این دستگاه را هم فرهنگ گذاشته­اند آقاى کفیل وزارت فرهنگ نسبت به وضعیت شهرستان­ها توجه کنند و بخصوص آن شهرستان­هایى که در تمام ادوار 20 ساله یک شاهى اضافه حقوق نگرفتند و تمام قسمت­هاى جنوب محروم مانده­اند از این اضافه حقوق نگرفتند و تمام قسمت­هاى جنوب محروم مانده­اند از این اضافه حقوق به قسمت­هاى شادکان و خرمشهر 70 هزار تومان بودجه دارد با سیصد هزار نفر جمعیت و مدتى است زحمت می­کشیم اولیاى شرکت نفت هم موافقت کردند که ادارات فرهنگ شادکان و خرمشهر و آبادان به

+++

یکدیگر متصل بشوند و یک رئیس معارف داشته باشند و با مراقبت­هایى که از ناحیه آنها می­شود و مساعدت­هایى که از طرف وزارت فرهنگ بشود یک وضعیت خوبى ایجاد شود متخصص شرکت نفت مساعدت کرد که اگر درست آن اعتبارى که براى ساختمان دارد در دست آنها بگذارد و آنها حاضر باشند یک مقدار زیادى در این موقع که 20 میلیون در اینجا صرف ساختمان مى‌کنند مدرسه بنا کند و به قسط‌الشهور و به قسط‌السنوات استهلاک بکند این مطالبات را زیرا موقع جنگ است اسباب نیست وسایل ساختمان نیست وسایل دیگرى نیست دولت هم پول زیاد ندارد ما هم نمی­توانیم توقعات زیادى داشته باشیم ولى خواهشمندم وقتى که زحمت مى­کشند راه پیدا مى­کنند مساعدت مردم را جلب مى­کنند مردم هم همت می­کنند پول می­دهند وزارت فرهنگ هم یک قدم بیشترى بردارد که هم حقوق دیگران تأمین بشود هم دستگاه فرهنگ تعطیل نشود این است که بنده با این لایحه موافقم و از موقع استفاده می­کنم و نظر خود را به آقاى وحید اظهار می­کنم و این تذکر با به جناب آقاى وحید می­دهم .

معاون وزارت فرهنگ- بیاناتى که نماینده محترم آقاى نقابت فرمودند صحیح است در خود تهران هم هنوز ما مدرسه یعنى محل مدرسه نداریم و محتاج به این هستیم که خانه­هاى اشخاص مختلف را اجاره کرده و آن هم این روزها با یک زحمات فو‌ق‌العاده زیادى و یک جاهاى نامناسبى را محل دبستان قرار دهیم براى نداشتن محل متناسب. هر یک از آقایان نمایندگان هم در حوزه انتخابى خودشان البته اولین و عده­اى که به آقایان موکلین خودشان دادند این است که در امور فرهنگى آنجاها یک اصلاحاتى خواهد فرمود (صحیح است) البته این حرفى است صحیح ولى این اصلاحات با دست خالى که نمی­شود انجام بگیرد بنده هم همان طور که عرض کردم اولاً آقایان نمایندگان ثانیاً هر هیئت دولتى ثالثاً هر روزنامه‌نویسى و هر حزبى وقتى که تازه تأسیس می­شود اولین سطر مرامش این است که کمک و توسعه به فرهنگ باید داده شود ولى در مقام عمل بر نمی­ایند. وزارت فرهنگ بدون داشتن بودجه کافى چطور می­تواند در اقصى نقاط کشور دبیر یا آموزگار خوب استخدام کند البته یک وجوه زیادى لازم است و اگر ما احصائیه­هاى ممالک دیگر را که از لحاظ فرهنگ سال­هاى زیاد از ما جلو هستند مقایسه کنیم با احصائیه بودجه مملکتى خودمان می­بینم که وزارت فرهنگ ما چیزى ندارد و سهمى از عایدات دولت نمى­برد بنده از موقع استفاده کرده عرض می­کنم که اگر حقیقتاً ما بخواهیم یک اصلاحاتى در امور فرهنگى بشود و همه آقایان هم این عقیده را دارند و معتقدند که هر چه زودتر این اصلاحات باید به عمل آید یک فکرى بایستى براى بودجه وزارت فرهنگ کرد و بنده این را عرض می­کنم که در بودجه سال 1323 چه از لحاظ اجراى ماده 12 قانون تعلیمات اجبارى که آقاى دکتر شفق فرمودند و چه از لحاظ سایر قسمت­ها وزارت فرهنگ پیشنهادات لازمه را به دولت و به وزارت دارایی خواهد فرستاد ولى بنده نمی­توانم که حتم و یقین داشته باشم که تمام پیشنهادات ما را وزارت دارایی قبول خواهد کرد یا خیر این دیگر بسته است به اهتمام خود آقایان نمایندگان بنده دیگر عرضى ندارم

رئیس- چون مخالفى نیست رأى می­گیریم با ورقه آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد .

(اخذ و استخراج آراء به عمل آمده 86 ورقه سفید شمرده شد)

رئیس- عده حضار موقع اعلام رأى 91 نفر با اکثریت 86 رأى تصویب شد.(اسامی رأی دهندگان - آقایان : محمدصادق طباطبایی - اقبال - مخبر فرهمند - افشار صادقی - صدریه - دکتر مجتهدی - مظفر زاده - بیات - دهستانی - مراداریه - آشتیانی - امام جمعه - جواد مسعودی - عماد تربتی - مقدم - اردلان - سنندجی - صدر قاضی - ثقة­الاسلامی - منصف - پیشه­وری - مجد - مؤید ثابتی - تیموری - سیف پورفاطمی - دکتر مصدق - طوسی - امیر ابراهیمی - مهندس پناهی - نمازی - مؤید قوامی - بهبهانی - قبادیان - دولت آبادی - حیدرعلی امامی - گرگانی - امینی - ذکایی - کاظمی - ملک‌مدنی - رفیعی - صمصام بختیاری - دکتر معظمی - مجد ضیایی - دکتر معاون - دکتر کیان - دکتر آقایان - رحیم‌زاده خویی - دکتر طاهری – نجومی - اسعد - دکتر زنگنه - نقابت - بوشهری - فتوحی - دکتر شفق - فروهر - مرآت اسفندیاری - فرخ - فرهودی - نبوی - رحیمیان - مهندس فریور - صادقی - ملایری - دکتر عبده - نراقی - شریعت­زاده - هاشمی - جمال امامی - ذوالقدر - دهقان - نصرت­اللٌه اسکندری - تهرانی - ایرج اسکندری - پروین گنابادی - فولادوند - مهدی عدل - شهاب فردوسی - گله­داری - عباس مسعودی - تولیت - کام‌بخش - فداکار - دکتر رادمنش - دکتر کشاورز . )

+++

7- اعلام وصول طرح قانونى راجع به الغا انحصار پنبه و ارجاع به کمیسیون مبتکرات

رئیس- یک طرحى راجع به الغا انحصار پنبه داده شده است فرستاده می­شود به کمیسیون مبتکرات .

8 - تصویب اعتبارنامه آقاى سید مهدى عدل از مشکین شهر

مجد ضیایى- بنده استدعا می­کنم اعتبارنامه آقاى عدل مطرح شود .

رئیس- اعتبارنامه آقاى عدل مطرح است. آقاى دولت آبادى بفرمایید .

(آقاى دولت آبادى گزارش شعبه پنجم را راجع به نمایندگى آقاى عدل از مشکین شهر به شرح زیر قرائت کردند)

گزارش شعبه پنجم راجع به انتخابات مشکین شهر .

مجلس شوراى ملى‏

در تاریخ 25/ 5/ 22 انجمن نظار طبق ماده 14 قانون انتخابات دعوت و تشکیل گردید و طبق ماده 21 قانون انتخابات آگهى دایر به شروع و توزیع تعرفه و اخذ رأى انتشار داده و از روز پنجشنبه 4 اسفندماه 1322 روز یک شنبه 21 اسفندماه 1322 مدت براى توزیع تعرفه و اخذ رأى معین شده و نماینده براى انتخابات فرعى پیله­سوار و انگود و مغان اعزام ولى بر حسب دستور استاندارى استان 3 در تاریخ 20/ 12/ 22 اخذ رأى تعطیل شده و مراتب را در تاریخ مزبور انجمن مرکزى به حوزه­هاى فرعى ابلاغ و در همان تاریخ حوزه­هاى مزبور از اخذ رأى خوددارى نموده ولى هنگام وصول ابلاغ استاندارى به انجمن­هاى فرعى کار خود را خاتمه داده بودند با این که دستور خاتمه دادن انتخابات مجدداً صادر واز روز 27 فروردین 1323 تا روز 28 فروردین 1323 اخذ آراء خاتمه و نظر به این که نمایندگان حوزه­هاى فرعى براى قرائت آراء حاضر شده بودند صندوق­هاى فرعى قرائت و سپس خواندن آراء صندوق مرکزى شروع و در روز 2/ 2/ 23 به کلى خاتمه یافته در نتیجه از مجموع کلیه آراء آقاى سید مهدى عدل با اکثریت 5782 رأى واجد اکثریت گردیده و انجمن نظار انتخاب ایشان را به نمایندگى حوزه مشگین شهر اعلام و در مدت قانونى شکایاتى از جریان انتخابات رسیده که خلاصه آن به شرح زیر می­باشد :

1- بخشدار مستخدم صاحب رتبه نبوده

2- در روز دعوت اولى انجمن عده حاضر 23 نفر بوده­اند

3 - شاکیان اظهار داشته­اند که روى ورقه هویت بعضى از مردگان اشخاصی که داراى صفر سن بوده­اند تعرفه صادر شده.

4) پاره از آراء در قرائت اشتباهى خوانده شده و در مقام تأمین دلیلى به وسیله دادگاه بر آمده­اند و انجمن که قانوناً مسئول حسن جریان انتخابات است تسلیم به این عمل نشده و طبق صورت مجلس مفصل و مشروحى که در پرونده می­باشد اعتراضات را غیر وارد دانسته و به هر یک مفصلاً جواب داده و به موجب قانون ورقه استوارنامه به نام آقاى سید مهدى عدل که حائز اکثریت بوده صادر نموده است شعبه 5 نیز با درنظر گرفتن شکایات و پاسخ مفصل انجمن نظارت محل و محتویات پرونده صحت انتخاب آقاى سید مهدى عدل را تصدیق و گزارش آن را براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم می­دارد .

رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأى می­گیریم به اعتبارنامه آقاى عدل آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد .

9- مذاکره در طرح قانونى راجع به آیین­نامه مازاد غله و موکول شدن به جلسه آتیه

رئیس- طرحى است از طرف عده از آقایان وکلا قریب 45 نفر تقاضاى دو فوریت هم شده است خوانده می­شود .

مهندس فریور- لوایحى که در دستور بود آنها مقدم است. یک طرح­هایى است هفت هشت جلسه است همین طور مانده‏ . . .

رئیس- نوبت آنها هم می­رسد تأمل بفرمایید. آقاى هاشمى بفرمایید طرح را قرائت کنید .

مجلس شوراى ملى‏

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است آیین نامه­اى که آقاى دکتر میلسپو تنظیم و منتشر نموده که

+++

رعایاى دیم کار را هم مشمول مقررات راجع به پرداخت مازاد غله قرار داده است و حال آن که بر نمایندگان ملت و فرد فرد اهالى کشور پوشیده نیست که سهم عایدى هشتاد درصد از رعایاى کشور و زارعین نقاط دیم­زار براى نان شش ماهه خانواده آنها کفایت نمی­کند- بنابر ثبوت این حقیقت و نظر به این که با فشار روز افزون مأمورین نظام وظیفه و ژاندارمرى و خواربار و غیره (که در رفع آن نیز شایسته است نمایندگان ملت هر چه زودتر تصمیمات مؤثر اتخاذ و اجرا آن را بر دولت الزام فرمایند) اعزام دسته­هاى دیگر از مأمورین به عنوان جمع آورى مازاد غله قطعاً بر آلام و مصائب طبقه زحمتکش و تولید کننده خواهد افزود- از این روى امضا کنندگان زیر ماده واحده ذیل را به عنوان طرح قانونى پیشنهاد و تصویب آن را به نام تأمین آسایش توده زارعین و زحمتکش مملکت درخواست می­کنم با قید دوفوریت .

ماده واحده- وزارت دارایی و سازمان­هاى خواربار مجازند مازاد غله سهم رعایا را به رضایت آنها در برابر تسلیم قند و شکر و چاى و قماش به بهایى که بین اهالى کشور و از طرف دولت توزیع می­شود به قیمتى که در هر یک از نقاط کشور براى جمع‌آورى مازاد غله به مالکین پرداخته می­شود خریدارى و جمع آورى کنند .

تبصره- جمع­آورى سهم غله رعایا جز به ترتیب مذکوره در بالا ممنوع و کلیه مقرراتى که با این قانون منافى باشد در مورد جمع‌آورى مازاد سهم رعایا ملغى است .

آقاى فولادوند و جمعى از آقایان نمایندگان امضا کرده­اند .

رئیس- دو فوریت تقاضا شده حالا فوریت اول مطرح است کسى مخالف نیست؟

ملک‌مدنى- اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم .‏

رئیس- توضیح ندارد .

ملک­مدنى- بنده هم مخالفتى که دارم نه با اصل موضوع است براى این است که اساساً این پیشنهادی که شده توجه نفرموده­اند آقایان نمایندگان که دکتر میلسپو حق نداشته است این آیین­نامه را صادر کند زیرا در دوره 12 وقتى که ما خواستیم براى جمع­آورى غله قانونى بگذرانیم در این مورد مذاکرات مفصلى شد و پیشنهادى چندین نفر از ما تهیه کردیم که رعایا را کلیتاً از جمع­آورى غله و تعرض مأمورین دولت معاف کردیم پیشنهاد را به مجلس دادیم در مجلس هم مذاکره شد آن وقت خوب خاطرم هست که آقاى آهى وزیر دادگسترى بود و او مدافع بود بالاخره مجلس موافقت کرد و در یک آیین­نامه اختیار داد به کمیسیون دادگسترى که آن آیین­نامه غله را کمیسیون دادگسترى و دارایی تواماً وضع کنند و آیین­نامه جزء ضمیمه قانون است با این که در آنجا رعایا را ما به کلى معاف کردیم ایشان به کلى بر خلاف قاعده رفتار کردند براى این که آیین نامه دکتر میلسپو عطف به اختیارات 13 اردیبهشت است ما به او دادیم اختیارات 13 اردیبهشت که داده شده است نمی­تواند قانون مجلس و آیین­نامه کمیسیون رسمى دادگسترى و بازرگانى را که بر حسب تصمیم مجلس در واقع مجاز بر وضع قانون و آیین­نامه بوده است لغو بکند این یک امرى است که خیلى واضح است بنده ملایر بودم وقتى که دیدم این آیین­نامه را آقاى دکتر منتشر کرده بنده تصور مى‌کردم که آقایان توجه می­فرمایند و این را متذکر می­شوند که اساساً این اقدام مخالف قانون است در هر حال به نظر بنده شایسته نیست و آیین­نامه نباید حکومت بر قانون کند آیین‌نامه تابع قانون است و الّا اصل این مطلب. در جاى خود صحیح است و بسیار نظریه به جا و موردى است و من تعجب می­کنم از دستگاه دولت و این جریانى که در خارج است دولت متأسفانه در تهران نشسته از حال و روز زارع و دهقان و مردم خارج از تهران اطلاع ندارد که آنها با چه سختى و مشقتى دارند زندگى مى­کنند. بنده در این یک ماهه که بیرون بودم و البته یک قسمت­هایى که سوابق داشتم در ایاب و ذهاب هم مصادف و مواجه با وضعیت آنها شدم باور بفرمایید عرضى که بنده می­کنم مبالغه نیست از ده نفر 9 نفرشان لباسشان پاره پاره و تکه تکه است (صحیح است) همان عمله که سر جاده دارد کار می­کند زراعتش را ول کرده و آمده سرجاده و جلو آفتاب کار می­کند سه تومان حقوق می­گیرد یک مقدار نان و قند به او می­دهند

+++

باز قادر نیست که پیراهن و شلوار کرباسى براى خود تهیه بکند مردم آقا فقیرند همه مملکت تهران نیست شما تهران که آقاى دکتر میلسپو تصور کنند تمام مردم متمکن و متمول هستند مردم فقیر و بیچاره هستند کمرشان زیر این سنگینى مالیات­ها خم شده است بیرون بروید و ببینید چه خبر است بنده هیچ وقت عادت ندارم پشت این تریبون عرایضى بکنم که باعث ایجاد توهم و نگرانى بشود ولى متأسفانه زمستان سال گذشته زمستان خشکى بوده است و یک برف نیامده باران هم نیامده البته یک قسمت­هایى از مملکت هم بوده که در آنجاها خشکى نبوده و سختى­هایى پیدا نشده است ولى البته اگر چنین اداره باشد براى این که ایجاد سوء تفاهم نکند غله­هایى که ما داریم تکافو می­کند براى مصرفى که داریم اما این دستورات غیر ضرورى و غیر موجه که جز زحمت براى رعایا و زحمت براى خرده مالک بیچاره هیچ ثمرى نمی­دهد فقط نتیجه­اش این می­شود که یک قسمت مأمورین دولت استفاده مى­کنند (صحیح است) .

اینها هیچ نوع قابل اجرا نیست مردم دیگر تاب و تحمل­شان سر آمده است. طاقت ندارند که این دستورات را بدهند به چه مناسبت. بنده اینجا صریح عرض می­کنم برخلاف قانون و برخلاف مقررات است برخلاف نظریه عمومى مجلس است که الان چهل پنجاه نفر امضا کردند تمام مجلس با آن موافقند و کدام یک از آقایان می­گویند که بروند از حق زارع سهم بگیرند و اگر کسى هست بفرمایید این موضوع را همه گفته­اند ولى توجهى نمی­کنند الان همه اطلاع دارید مأمور فرستاده­اند شروع کرده است به مزاحمت مردم توجه بفرمایید بنده عقیده­ام این است که مراجعه بفرمایید آقایان طبق سابقه قانونى که هست اصولاً این آیین نامه ملاک قانونى ندارد و خود به خود ملغى است و ما نباید اجازه بدهیم به دولت که این آیین­نامه­هاى خلاف قانون را صادر بکند و الّا بنده در اصل موافقم .

رئیس- آقا یک ماده از نظامنامه است آقایان ملاحظه بفرمایید منطبق می­شود با این طرح یا نه‌- ماده 42 می­گوید: اگر طرح قانونى که از طرف نماینده پیشنهاد شده است راجع به یکى از وزراى مسئول باشد موافق اصل 40 قانون اساسى باید آن وزیر را مطلع نمود که خود یا معاون او حاضر شده مذاکرات در حضور او به عمل آید. آقاى مهندس فریور در این موضوع فرمایشى داشتید؟

مهندس فریور- عرض کنم کراراً اینجا اتفاق افتاده جه در خود مجلس چه در کریدورها که موضوعات مربوط به دکتر میلسپو رجوع شد به آقاى وزیر دارایی و ایشان بالصراحه اظهار کردند که به من مربوط نیست من مسئولیتى ندارم مردم هم گرفتارند آقا الان فرمایشات ملک­مدنى بالتمام صحیح است که این آیین­نامه خلاف قانون است و ملغى است اما مأمورین الان رفته­اند در همین شمیران و دهات کوهپایه و دارند مردم را اذیت می­کنند و مشغول هستند .

ابوالقاسم امینى- از رعایا می­گیرند .

مهندس فریور- بنده هم همین را می­خواستم عرض کنم اگر پا منبرى نفرموده بودید. دارند مردم را اذیت می­کنند دارند می­گیرند از دهاتى کوهپایه که 50 من گندم می­کارد و 2 خروار برداشت می­کند رفته­اند یقه­شان را گرفته­اند و گفته­اند این مازاد دارد اگر خوب نیست فوراً از طرف مجلس به او نوشته شود که جلوگیرى شود .

رئیس- آقاى شریعت­زاده‏

شریعت‌زاده- عرض کنم که اینجا دو مطلب مذاکره شد یکى این که این قبیل لوایح از نظر ارتباط با مسئولیت وزرا در مجلس قابل طرح نیست و ماده 42 خوانده شد به نظر بنده ماده 42 راجع به لوایحى است که برایش قید فوریت نشده است زیرا که در این ماده تصریح نشده­است که مجلس نمی­تواند در مواقع مقتضى یک طرح یا یک لایحه­اى را با قید فوریت مطرح کند و از نظر اصول نمی­توان این قدرت را از مجلس سلب کرد (صحیح است) پس این مطلب صحیح نیست اما راجع به این که چرا موافق نیستم با طرح این پیشنهاد با قید دو فوریت به نظر بنده در عین حال با این که

+++

طرح یعنى تصویب این ماده با این حال ضرورت قطعى دارد از لحاظ این که آقاى دکتر میلسپو با وسایل دقیق مطالعه برایشان مهیا نیست و یا کار زیاد نمی­گذارد مطالعه مناسبى در کارها به عمل آورند در این موضوع بخصوص پیشنهادى که کرده­اند بسیار موجب زحمت توده مولد ثروت این مملکت است و به نظر بنده آقاى دکتر میلسپو باید بدانند که استخدام ایشان براى کمک کردن و ایجاد لوازم سرنوشت بهترى براى ملت ایران است بنابراین هر جریانى که آناً موجب زحمت باشد و معلوم نباشد که ارزش تحمل این زحمت این خواهد بود که در آتیه می­توان انتظار بهترى از آن داشت ما نمی­توانیم با آن موافقت کرده یعنى نمی­توان گفت الان یک دسته از مأمورین را بایستى براى جمع­آورى مازاد این زارعین گسیل نمایند ولى در عین حال متوجه می­شویم که این لایحه را آقایان نمایندگان ملت براى این که با یک فوریت تصویب بشود موافقت بفرمایند بهتر است که در کمیسیون وزیر مالیه هم حاضر بشوند و حتى اگر آقاى دکتر میلسپو هم لازم بود حاضر بشوند و حتى اگر آقاى دکتر میلسپو هم لازم بود حاضر بشود و آنجا با مطالعه تصویب بشود این است نظر بنده .

مهندس فریور- تا آن وقت جان مردم هم درآمده است .‏

رئیس- عرض کنم آقا بنده نظرم این است که از نقطه­نظر نظامنامه و قانون اساسى توجه بفرمایید که این جریان و این موضوع آیا شامل ماده 42 نظامنامه هست یا نیست با این حال بسته است به نظر آقایان هر طور نظر آقایان باشد آن طور خواهد شد ولى توجه به این ماده قانون اساسى بفرمایید که آیا شامل این موضوع خواهد یا خیر آقاى نقابت بفرمایید .

نقابت- اجازه بفرمایید همان تذکر آقا را بدهم در مورد نظامنامه و قانون اساسى اصل چهلم مقرراتى وضع شده است که در موقع مذاکره و مداقه لایحه مذکور در اصل سى و نهم یعنى طرح تقدیمى نمایندگان چه در مجلس و چه در انجمن تحقیق اگر لایحه مذکور راجع به یکى از وزراى مسئول باشد مجلس باید به وزیر مسئول اطلاع دهد که اگر بشود شخصاً و الّا معاون او به مجلس حاضر شده مذاکرات در حضور وزیر یا معاون او بشود مواد لایحه و منضمات آن را باید قبل از وقت از ده روز. آقاى فرهودى! قانون اساسى است بنده قرائت می­کنم توجه بفرمایید مواد لایحه و تقسیمات آن را باید قبل از وقت از ده روز الى یک ماه به استثناى مطالب فورى از براى وزیر مسئول فرستاده باشند همچنان روز مذاکره باید قبل از وقت معلوم باشد. پس از مداقه مطلب با حضور وزیر مسئول در صورت تصویب مجلس و اکثریت آراء رسماً لایحه نگاشته و به وزیر مسئول داده خواهد شد که اقدامات مقتضیه را معمول دارند این اصل 40 اصولاً داراى دو جزء است که آن را نظامنامه هم مراعات کرده است یک جزء از آن عدم حق طرح است بدون حضور وزیر و قضیه­اش این است که دولت مسئول امور کشور است و اگر تخلفاتى بشود که آثارى بر آن تخلفات بار بشود بایستى از دولت استیضاح کرد چه اگر این کار را نکنیم دولت حق دارد بگوید یک مقرراتى را خودتان وضع کرده­اید بدون مراجعه به ما و اگر حوادثى رخ داد ما مسئول نیستیم و این باعث مداخله مجلس مداخله قوه مقننه در قوه مجریه است اما جزء دوم آن که 10 روز تا یک ماه است استثنا می­کند موارد فورى را می­گوید لایحه را اطلاع بدهید بخواهید­شان بیایند براى حضور آقا آن یک ماه و ده روز در حالت عادى است و آن کلمه فورى را که آقاى شریعت­زاده متذکر شده­اند در این صورت نیست یعنى در هر صورت حضور وزیر لازم است اما اگر گفته شود که آقاى وزیر دارایی بیان کرده است که این جریانات را من مسئول نیستم اگر دکتر میلسپو این حرف را گفته است مجلس این حرف را از وزیر دارایی نمی­شود زیرا در موقعى که اختیارات دکتر میلسپو اینجا تصویب می­شد بنده خودم مخبر کمیسیون بودجه بودم و اینجا مکرر به عنوان نظر کمیسیون توضیح دادم که در صورت مجلس­ها هست آقاى دکتر میلسپو مطیع قوانین و مقررات کشور است و باید اطاعت از این قوانین را بکنند این حرف در صورت مجلس­ها نوشته شده و این موضوع هم

+++

کاملاً مذاکره شد و مسموع نیست از ایشان این حرف و بنده تقاضا کردم براى جلسه آتیه به آقاى وزیر دارایی اطلاع داده شود حاضر شوند و در خصوص این لایحه مذاکره شود و در جایش هم البته عرایضى دارم که در موقع عرض خواهم کرد .

رئیس- آقا یک ماده دیگر هم هست از نظامنامه که بایستى اینجا خوانده بشود و آن ماده 35 است :

ماده سى و پنجم- پس از آن که 15 نفر مذاکره طرحى را تصویب نمودند اگر طرح مزبور به کمیسیون مبتکرات رجوع راپورت آن کمیسیون باید اقلاً 24 ساعت قبل از مذاکره طبع و توزیع شود هرگاه به کمیسیون مبتکرات رجوع نشده باشد روز مباحثه منوط به قرارداد مجلس است و باید اقلًا 24 ساعت قبل آن طرح طبع و توزیع شده باشد .

فاطمى- بنده یک پیشنهادى دارم اجازه می­فرمایید؟

رئیس- آقاى دهستانى یک پیشنهادى داده­اند بعد خوانده می­شود. آقاى فاطمى بفرمایید .

فاطمى- در این که وضع بسیار مبهم است هیچ محل اشکالى نیست و چون در این فصل و الان زارعین مشغول جمع­آورى جنس خود هستند و این فرستادن مأمورین به نقاطی که مشغول جمع آورى هستند اصلاً اسباب اختلال کار جمع آورى جنس مالکین عمده را فراهم می­کند و یک اشتباه بزرگى که کرده­اند که ناشى از بى­اطلاعى متصدیان امر بوده است همین موضوع است و الا آن زارعى که فرضاً 8 خروار گندم داشته باشد 4 خروارش براى خودش است و آن 4 خروار دیگرش را مجبور است بفروشد براى این که چیت بخرد قند بخرد و سایر چیزهاى دیگر بخرد این مسئله مستلزم این است که آقایان پیشنهاد دهندگان موافقت بفرمایند مقام ریاست به آقاى وزیر دارایی و دولت اطلاع بدهند که آقاى وزیر دارایی در جلسه آتیه بیایند اینجا و ما مطالب را بگوییم و این یک موضوعى نیست که به کمیسیون برود و طول بکشد و ما اگر این کار را بکنیم آنها هر کار بخواهند مى­کنند .

رئیس- پیشنهاد آقاى دهستانى هم همین است که آقاى فاطمى کرده­اند قرائت می­شود :

پیشنهاد می­کنم که طرح پیشنهادى در جلسه آتیه مورد بحث قرار گیرد و ضمناً به اسرع وقت به وزارت دارایی از طرف مجلس نوشته شود که اقدام خلاف قانون را ترک نموده و آیین نامه را اصلاح نمایند.

رئیس- به هرحال چون مجلس مخالفى ندارد موضوع را مى گزاریم به جلسه آتیه (صحیح است)

ملک­مدنى- جزء دستور جلسه آتیه است که باید در اولین فرصت مورد بحث و شور واقع شود و به دولت هم البته تذکر داده شود که الان زارعین گرفتارند مأمورین را نباید بگذارید این طور بکنند .

رئیس- به آقاى وزیر کشور تذکر دادم که به آقاى وزیر دارایی اطلاع بدهند براى جلسه آتیه بیایند. (صحیح است)

10 - تصویب پنج فقره گزارش کمیسیون مرخصى

رئیس- چند فقره مرخصى است و چند فقره طرح قانونى‏

جمعى از نمایندگان- طرح ها مقدم است‏

رئیس- این گزارش­هاى مرخصى مدتى است مانده است خبر مرخصى آقاى صفوى قرائت می­شود:

گزارش از کمیسیون عرایض و مرخصى به مجلس شوراى ملى:

آقاى صفوى براى مشاهده اوضاع و احوال عمومى حوزه انتخابیه خود و ترتیب امور خواربار آنها مسافرت نموده و در نتیجه 38 روز از تاریخ چهاردهم اردیبهشت 1323 غایب بوده­اند اکنون درخواست کرده­اند مجاز منظور شود کمیسیون عرایض و مرخصى با تقاضاى ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می­شود.

رئیس- رأى گرفته می­شود به گزارش کمیسیون مرخصى راجع به مرخصى آقاى صفوى آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد گزارش کمیسیون مرخصى راجع به مرخصى آقاى عماد تربتى قرائت می­شود:

آقاى عماد درخواست دو ماه مرخصى از تاریخ دهم تیرماه 1323 نموده­اند و کمیسیون عرایض و مرخصى با یک ماه آن موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض می­رسد.

+++

رئیس- رأى گرفته می­شود به مرخصى آقاى عماد تربتى آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد گزارش دیگرى است راجع به مرخصى آقاى نبوى از کمیسیون عرایض و مرخصى که قرائت می­شود (به شرح زیر قرائت شد) آقاى نبوى براى رسیدگى به امور انتخابیه حوزه خود درخواست دو ماه مرخصى از تاریخ حرکت نموده­اند کمیسیون عرایض و مرخصى با یک ماه آن موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض مجلس شوراى ملى می­رسد .

صمصام- اجازه می­فرمایید؟

رئیس- بفرمایید .

صمصام- بنده می­خواستم عرض کنم که کمیسیون عرایض بایستى در نظر بگیرد که مرخصى­هایى را که تصویب می­کند طورى نباشد که مجلس از اکثریت بیفتد .

مخبر کمیسیون عرایض و مرخصى (مهندس فریور) کمیسیون عرایض این مطلب را در نظر گرفته است همیشه یک مارژى(marge) موجود باشد یعنى یک عده زیادترى هم باشند که مجلس از اکثریت نیفتد .

رئیس- آقایانی که موافقند با گزارش کمیسیون راجع به مرخصى آقاى نبوى قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد گزارش دیگرى است در خصوص مرخصى آقاى مؤید قوامى (به ترتیب زیر قرائت شد)

آقاى مؤید قوامى به موجب گواهى پزشک معالج پنجاه و دو روز از تاریخ چهاردهم اسفندماه 1322 بیمار و عاجز از حرکت بوده­اند و از حضور در مجلس معذور بوده­اند اکنون درخواست اجازه نموده­اند کمیسیون عرایض و مرخصى عذر ایشان را موجه تشخیص داده اینک گزارش تقدیم می­شود .

رئیس- آقایانی که موافقند با مرخصى آقاى مؤید قوامى قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد .

-11سؤال آقایان اردلان و مهندس فریور و پاسخ آقاى وزیر کشور

اردلان- اجازه می­فرمایید؟

رئیس- بفرمایید .

اردلان- آقاى وزیر کشور تشریف آوردند و براى جواب سؤالات حاضرند .

وزیر کشور (آقاى هژیر)- دو سؤال از وزارت کشور شده بود یکى از طرف آقاى مهندس فریور و دیگر از طرف آقاى اردلان بنده براى جواب حاضرم .

رئیس- آقاى مهندس فریور .

مهندس فریور- بنده آقا دو سؤال از وزارت کشور کرده بودم در دو تاریخ یکیش راجع به تعویق در شروع انتخابات بعضى جاها بود (یکى از نمایندگان- شروع شده است) بله یک مقداریش شروع شده است و باز یک جاهاى دیگر هنوز شروع نشده (دکتر رادمنش- گرگان شروع نشده است) مثلاً گرگان و بنده واقعاً این قضیه را نمی­توانم بفهمم این امر انتخاباتى که در تمام ممالک دنیا در یک نصف روز انجام می­گیرد چرا در مملکت ما یک سال یک سال و نیم طول می­کشد؟ نمایندگان آن نقاط کى باید بیایند؟ ما چه حقى داریم که حق یک عده اهالى جاهایى که هنوز انتخابات آنها شروع نشده است ضایع کنیم و وقت آنها را تلف کنیم؟ خواستم علتش را بدانم و اگر علتى دارد که نباید ما بفهمیم آن هم یک امرى است علی­حده این سؤال را متجاوز از یک ماه و نیم دو ماه است که بنده کرده­ام و هنوز جوابى داده نشده است سؤال دوم من راجع به این بود که به چه مناسبت روزنامه­هایى را که توقیف کرده­اند و مدیران­شان در محاکم صالحه تبرئه شده­اند باز هم از انتشار آنها جلوگیرى می­کنند؟ این یک مسئله است، اولاً بنده می­خواستم اینجا تذکر بدهم که توقیف روزنامه­ها اساساً باید به موجب رأى محکمه باشد (صحیح است) براى این که از این مطلب استفاده نشود که من مخالفم اساساً با توقیف روزنامه عرض می­کنم خیر بنده اساساً با نحوه توقیف مخالفم، توقیف به امر شخصى به امر فرد براى این که علاوه بر این که این یک عیب خلاف قانونى بودن دارد یک اثر پسیکولوژیک هم دارد و آن این است که اگر یک روزنامه به امر یک فرد توقیف شد می­رود دنبال این که زور پیدا کند و روزنامه­اش را از توقیف خارج کند و این دفعه بیشتر شروع می­کند به هتاکى کردن و فحاشى کردن، یا می­رود به التماس از توقیف بیرون می­آورد این دفعه دیگر مجبور است از عقاید حقه خودش هم صرف­نظر کند و ننویسد

+++

در هر دو صورت هم مضر است روزنامه را اگر خواستند توقیف کنند باید به موجب حکم محکمه باشد. این یک مطلب مطلب دیگر این است که مدیر روزنامه­اى را که روزنامه­اش را توقیف کرده­اند مدیرش را هم برده­اند به محکمه مثلاً روزنامه کیفر مدیرش دکتر شکیبى است که دکتر طب است و یک آدمى حسابى است این رفته در محکمه و بعد از این که محکمه تبرئه­اش کرده است باز هم از انتشار روزنامه­اش الان چندین ماه است جلوگیرى می­کنند. آقا این خسارت مادى و معنوى دارد خسارت اخلاقى دارد این معنایش چیست؟ خواستم جواب بدهند .

وزیر کشور- سؤالى که تاکنون از آقاى مهندس فریور به بنده رسیده است فقط مربوط بود به علت تعویق انتخابات جهرم و آباده و لار و شهر رى در باب این سؤال دومى که فرمودند به بنده تا به حال چیزى نرسیده است .

مهندس فریور- از هیئت رئیسه باید تشکر کنم .

رئیس- هیئت رئیسه آقا مرتباً می­فرستد .

وزیر کشور- و ضمناً خواستم این نکته را هم به عنوان تذکار عرض کرده باشم به طور کلى اگر سؤالى را می­فرمایند اگر به همین وجه هم که فرمودند فرستاده شده بود جوابش مشکل بود چون جرایدى که تاکنون توقیف شده است و بعد حکم آزادیشان صادر شده است چطور از توقیف بیرون نیامده­اند؟ ناچار باید به موردش اشاره بفرمایند تا بشود جواب داد . . .

مهندس فریور- عرض کردم روزنامه کیفر موردش است.

وزیر کشور- اما راجع به اصل موضوع چون تصدیق می­فرمایید قضیه مربوط به حکومت نظامى است و از وظایف وزارت جنگ است بنده این موضوع را به آقاى وزیر جنگ عرض خواهم کرد و ایشان جواب می­دهند. در باب تعویق انتخابات عرض کنم تاریخ این سؤال مرقومه ریاست مجلس شوراى ملى به وزارت کشور سى­ام اردیبهشت است و آن موقع بنده در مسافرت بودم ولى تصور می­کنم دو نکته را آقایان نمایندگان محترم خودشان تصدیق دارند یکى این که مقصود از سؤال یادآورى دولت است به امورى که محو شده باشد از نظر مأمورین اجرایى یکى هم این که آقایان در نظر دارند که آن مطلب اجرا شود و الّا بخصوص فایده­اى بر سؤال مترتب نخواهد بود و الّا اگر آقایان هر چیزى که می­خواهند امروز مرقوم بفرمایند و ما فردا جواب بدهیم فایده ندارد. هر وقت هر گونه از این مرقومه­ها از طرف هر کدام از آقایان به بنده می­رسد وظیفه­ام این است که سعى کنم هر چه زودتر مقصود آقایان اجرا شود و آن اهمال و مسامحه که در اجراى بعضى از امور پیش آمده رفع شود و خیال می­کنم که آقایان هم با بنده موافق هستند که نباید جواب در همان روز گفته شود. اما عرض کنم که انتخابات شهر رى شروع شده است انتخابات جهرم خاتمه پیدا کرده است و نماینده­اش هم معلوم شده است انتخابات لار یک مختصرى ازش باقى است که همین چند روزه به عرض آقایان خواهد رسید آباده می­ماند و فیروزآباد. . . .

جمعى از نمایندگان- و گرگان‏

وزیر کشور- راجع به گرگان که سؤالى به بنده نرسیده است به علاوه انتخابات گرگان آقایان می­دانند که شروع شده بود زلزله مانع شد از این که تا آخر جریان پیدا کند و حاکم گفت عجالتاً موافقت کنید یک قدرى به تأخیر بیفتد و بنده هم یک قدرى فکر کردم دیدم که فعلاً مردم آنجا در زحمت زلزله و پریشانى هستند و در واقع خدا هم ابا دارد که دو بلا در یک موقع نازل شود (خنده نمایندگان) و ما صبر کردیم که آن زحمت اولیه ازشان مرتفع بشود و بعد از این که بهبودى در وضع مردم آنجا حاصل شد شروع به انتخابات کنیم. حالا تلگرافاً از حاکم آنجا سؤال شد که وضعیت آنجا مناسب است براى انتخابات و چنانچه موافقت می­کند تلگراف کند . . .

ایرج اسکندرى- حاکم تلگراف کرده است آقا

وزیر کشور- خوب اگر اطلاعات آقایان طورى است که قبل از این که حاکم از آنجا تلگراف مخابره کند شما خبر دارید بنده دیگر عرضى نمی­کنم راجع به آباده و فیروزآباد هم خواستم عرض کنم که استاندارى که جدیداً معین شده است براى تهیه مقدمات امر از هر جهت دستوراتى به او داده شده است

+++

که همان طورى که منظور مجلس شوراى ملى است امنیت خطه فارس تأمین شود و هر چه زودتر انتخابات جریان پیدا کند .

مهندس فریور- بنده خیلى متشکرم که آقاى هژیر سؤال را یک علت تذکرى می­دانند و می­فرمایند به محض این که سؤال به من رسید اقدام می­کنم این هم البته یک نحو استدلالى است بنده خیال می­کنم اقدام یک وزارتخانه نباید موکول به سؤال باشد و حتماً یک کسى باید سؤال بکند که چرا نشده است تا اقدام بکنند باید در حال عادى شده باشد و همان طورى که عرض کردم سؤال آن قدر تاریخش طول کشید که یک مقدارى از آنها شروع شده است حالا مطابق استدلال خود آقاى هژیز بنده نتیجه می‌گیرم که انتخابات سایر جاهاى دیگر را هم شروع نشده است دیگر منتظر سؤال نشوند و شروع بکنند انتخابات باید در یک موقع معین شروع و در موقع معین خاتمه پیدا کند .

رئیس- آقاى اردلان .‏

اردلان- بنده سؤالى از آقاى وزیر کشور راجع به انتظامات اورامان و مریوان از حوزه کردستان نموده بودم و خیلى خوشوقتم که تشریف آوردند براى این که جوابى در این خصوص بفرمایند خواستم به عرض آقایان نمایندگان برسانم که در شهریور 1320 یک اشخاصى در محبس تهران بودند اینها مستخلص شدند رفتند و یک چند نفرى هم در عراق بودند اینها هم آمدند دست به دست همدیگر دادند و حوزه انتظامى اورامان و مریوان را به هم زدند و تشکیلاتى که دولت در آنجا داشت از حیث هنگ از حیث ژاندارمرى از حیث قشون از حیث بخشدارى از حیث دارایی و گمرک تمام اینها بر هم خورد و فعلاً وضعیتى که در آنجا است همین قدر می­توانم به طور خلاصه عرض کنم که شبیه به سایر نقاط ایران یعنى تشکیلاتى که ما در سایر نقاط ایران داریم و مردم از این تشکیلات بهره­مند می­شوند در حوزه اورامان و مریوان نیست و چون تقریباً نزدیک به سه سال است که از این مقدمه می­گذرد بنده خیلى علاقه داشتم ببینم وزارت کشور چه طرحى را در نظر گرفته است براى اعاده انتظامات آنجا و براى این که وضعیت آنجا به طور عادى برگردد براى این که آنجا که یکى از نقاط مهم این مملکت ما است به این وضع باقى نماند و خیلى متشکر می­شوم در این خصوص به بنده جواب بدهند .

وزیر کشور- البته یکى از محسنات این که نمایندگان محترم در مجلس شوراى ملى تشریف دارند این است که همیشه از اوضاع محل اطلاع داشته باشند یعنى در واقع محلى باشند و دولت بتواند در هر موقع از مسائل مبتلا به هر حوزه از وجود آقایان و اطلاعات ذى­قیمتى که دارند استفاده بکند بعد از شهریور 1320 در نتیجه اوضاعى که بر مملکت گذشت البته یک قسمت از نواحى مختلف دچار مصائب و بلیاتى شد که ملاحظه عواقب او دولت وقت را مجبور کرد تصمیماتى بگیرد برخلاف تصمیماتى که تا آن موقع از حیث اجراى مقررات مرکزى مملکت برقرار بود و من جمله قسمت کردستان بود (صدرقاضى- کردستان نفرمایید اورامان و مریوان بفرمایید) در نتیجه حوادثى که آنجا اتفاق افتاد البته آقایان اطلاع دارند که حتى منجر به تصمیمات قشونى هم شد بالاخره نظر اولیاى وقت بر این شد که بیشتر از قوه نفوذ مردم متنفذ محلى استفاده بکنند این امر مستلزم این بود که موقتاً یک ترتیبى براى اداره آن ناحیه داده شود تا دولت بتواند با فراغ بال معمول اصول حکومت را آنجا فراهم کند حالا همان طور که آقاى اردلان خودشان توضیح دادند دوام این وضع به طور کلى به صلاح اداره مملکت نیست و بایستى هر چه زودتر به این ترتیب خاتمه داده شود که به اقرار موافقتى که با خود ایشان حاصل شده است و در نتیجه استمداد فکرى با خود ایشان و سایر نمایندگان ایشان مسبوق خواهند شد و هم به نظر مجلس شوراى ملى خواهم رساند در هر صورت نظر وزارت کشور هم همین است که اصول عمومى همان طور که در تمام نقاط مملکت مستقر است در حوزه­هاى سرحدى هم برقرار است .

اردلان- بنده خیلى متشکرم از اظهاراتى که آقاى وزیر کشور فرمودند و خواستم این نکته را هم خدمتشان

+++

عرض بکنم و آن این است که از اطلاعات محلى که فرماندار محل و فرمانده لشکر و رئیس ژاندارمرى داشته باشند می­توان استفاده کرد و تمنى می­کنم که تلگرافاً دستور بدهند که در فرماندارى آنجا از اشخاص فوق کمیسیونى تشکیل بدهند که به چه نحو اعاده انتظامات را در حوزه اورامان و مریوان برقرار می­کند و بنده دو ماه دیگر نتیجه اقدامات را از آقاى وزیر کشور سؤال خواهم کرد .

رئیس- از آقاى وزیر کشور استدعا می­کنم بفرمایند که کدام سؤال به ایشان نرسیده است. چون که چندى پیش یک همچو سؤالى فرستاده شده و از دفتر آن شماره را هم نشان دادند حالا خواستم بفرمایند که معلوم شود .

وزیر کشور- آقاى مهندس فریور الان اینجا اظهار فرمودند که سؤالى راجع به توقیف روزنامه کرده­اند اگر از بنده سؤالى شده است خواستم عرض کنم که به بنده نرسیده است و اگر وزارت جنگ شده است که به بنده مربوط نیست .

رئیس- آقاى فرخ فرمایشى دارید؟

فرخ- عرض کنم قریب یک ماه و نیم بیشتر است که از وزیر دادگسترى و نخست وزیر بنده سؤالى کرده­ام و هنوز هیچ کدام نیامده­­اند جواب بدهند .

رئیس- براى اطلاع آقایان عرض کنم سؤالاتى که داده می­شود بنده فوراً می­دهم به آقاى هاشمى که منشى هستند و موظف به این کار هستند و ایشان می­دهند به دفتر و همان روز یا فردا حاضر شده بنده امضاء می­کنم می­فرستم. آقاى دکتر کشاورز .

دکتر کشاورز- ماده 54 نظامنامه تصریح می­کند که نمایندگان می­توانند در بدو یا ختم مجلس از وزرا سؤالات نمایند از موضوع سؤال باید قبل از وقت وزیر را مستحضر نمود در این ماده اصولاً ذکر نمی­شود که فرجه براى وزیر وجود دارد که بیست روز یا یک ماه جواب دادن را معطل کند . . .

یکى از نمایندگان- باید سؤال را کتباً بفرستد .

دکتر کشاورز- آن راجع به استیضاح است راجع به سؤال نیست این ماده ازش مفهوم می­شود که همین که به وزیر اطلاع داده شد موضوع سؤال چیست باید به اسرع اوقات حاضر شده جواب بدهد آقاى فرخ که حوصله و صبرشان یک ماه است بنده یک قدرى حوصله­ام کمتر است بنده از آقاى وزیر دارایی قریب بیست روز است سؤالى راجع به اختلاس در انحصار تریاک شده و مقدارى کوپن قاچاق در تهران پخش شده کردم حالا گمان می­کنم آن اختلاساتى که شده است همه مرتب شده است و از هضم رابع هم گذشته است و هنوز کسى حاضر نشده است براى جواب .

رئیس- آقاى کام بخش .

کام‌بخش- بنده در حدود یک ماه است سؤالى داده­ام به آقاى وزیر کشاورزى و هر دفعه که ایشان حاضر شدند از ایشان پرسیدم و سؤال کردم ایشان جواب سؤالات دیگر را می­دهند ولى این موضوع که خیلى مهم است تصور می­کنم که ایشان مایل نیستند جواب بدهند .

وزیرکشور- بنده البته خیلى از امورى که برایم معلوم شده (زیرا مجهولاتم که لا تعد و لاتحصى است) در نتیجه یکى دو سالى بوده است که خدمت آقایان بوده­ام. اخطار نظامنامه از اوامر داخلى مجلس شوراى ملى است که هیچ ارتباطى با وزرا ندارد. آقاى دکتر کشاورز می­فرمایند هر وقت از دولت سؤالى شد باید فوراً حاضر شوند و جواب دهند اگر این اخطار نظامنامه را به مناسبت عرض بنده در باب اظهار آقاى مهندس فریور فرمودند به بنده اصلاً مربوط نیست اگر براى این فرمودند که در همان موقع که سؤال می­شود جواب داده شود آن جواب بدون جمع­آورى و تحصیل اطلاعات خبر قطعى و صحیحى نخواهد بود ولى البته این فرمایشى که فرمودند باید هر چه زودتر بیایند (صحیح است) و بنده هم یادداشت کردم فرمایشاتى که آقایان فرمودند و به آقایان وزراى مختلف عرض می­کنم که هر چه زودتر جواب­ها را به عرض مجلس شوراى ملى برسانند.

+++

مجد ضیایى- بنده اخطار نظامنامه دارم اجازه می­فرمایید؟

رئیس-بفرمایید .

مجد ضیایى- در اینجا ماده 54 می­گوید نمایندگان می­توانند در بدو یا ختم مجلس از وزرا سؤالات نمایند از موضوع سؤال باید قبل از وقت وزیر را مستحضر نمود. اینجا مشروط کرده است سؤال نماینده را که قبل از وقت خبر بدهند دیگر اینجا مقید نکرده است که وزیر جواب بدهد این را خواستم تذکر بدهم که وکیل می­تواند سؤال کند ولى وزیر الزامى ندارد که در همان جلسه جواب بدهد.

رئیس- آقاى هاشمى .‏

هاشمى- عرض می­شود در مواردى که در نظامنامه اشکال پیدا می­شود رجوع می­کنیم به عمل مجلس که خودش تفسیر نظامنامه است، خود عمل مجلس تفسیر نظامنامه است عمل بر این جارى بوده که سؤال را کتباً مى­نوشتند به مقام ریاست و رونوشت آن را فوراً براى وزیر مسئول فرستاده می­شد .

ایرج اسکندرى- عمل برخلاف نظامنامه بوده است .

یکى از نمایندگان- پس فرق سؤال با استیضاح چیست؟

هاشمى- اجازه بفرمایید باید حرف را بشنوید آن وقت اگر دیدید درست است تصدیق کنید اگر دیدید درست نیست تصدیق نکنید بالاخره آقاى ایرج اسکندرى در جلسه پیش اشکال می­کردند که وکیل باید در جلسه قبل از وزیر سؤال کند و نوشتن هم لازم نیست و وزیر باید در جلسه بعد بیاید جواب بدهد بالاخره باید وزیر مسئول برود رسیدگى کند اسناد و مدارک مربوطه را تهیه کند و سؤال هم باید اثر کتبى در پرونده­هاى مجلس داشته باشد به هر حال قصور از طرف مجلس و دفتر مجلس نسبت به ارسال سؤالات آقایان نمایندگان نمی­شود و امروز هم بنده خدمت جناب آقاى رئیس عرض کردم بعد از این تاریخ ارسال سؤال نمایندگان را با تاریخ وصول به دفتر وزارت مربوطه روى یک ورقه در خارج مجلس اعلان می­کنیم (صحیح است) (بسیار خوب )

رئیس- عرض کنم آقا (اگر چه عده کافى نیست و مذاکره رسمى نیست) ولى عمل مجلس خودش تفسیر مواد قانونى است تاکنون روش مجلس این بوده که قبلاً اطلاع بدهند بعد وزیر هم باید براى جواب حاضر شود همیشه این طور بوده است .‏

دکتر زنگنه- اجازه می­فرمایید؟ بنده سؤالى از آقاى وزیر کشور داشتم ایشان هم حاضرند .

رئیس- عده کافى نیست تأمل بفرمایید اگر عده کافى شد بفرمایید وگرنه جلسه را ختم کنیم .

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه- چون عده کافى نیست .

12 - موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- اگر موافقت می­فرمایید جلسه را ختم کنیم. . . .

بعضى از نمایندگان- روز جلسه آتیه را معین بفرمایید.

رئیس- اجازه بفرماییدجلسه آتیه روز یکشنبه دستور هم همان طرحى است که تقدیم شد و آقاى وزیر دارایی هم باید حاضر باشند و تقدیم طرح­هاى دیگر است جلسه هم سه به ظهر مانده خواهش می­کنم آقایان زودتر تشریف بیاورند .

(مجلس نیم ساعت بعد ازظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمد‌صادق طباطبایی

+++

قانون‏

اجازه واگذارى مقدارى از اراضى قریه امیر آباد جهت گورستان اتباع ممالک متحده آمریکاى شمالى‏

ماده واحده- وزارت دارایی مجاز است معادل 83/ 2 هکتار از اراضى قریه امیرآباد واقع در حومه تهران را به انضمام مقدار کافى حق شرب از قنات امیرآباد که براى درختکارى آن زمین کافى باشد به منظور تأسیس گورستان براى اتباع ممالک متحده آمریکاى شمالى به رایگان به دولت آمریک به نمایندگى سفارت کبراى آن دولت در تهران واگذار نماید .

وزارت دارایی افراز قریه امیرآباد یا تملک دو دانگ سهمى مشاع از اراضى و قنات مذکور در بالا را که متعلق به اشخاص ثالث می‌باشد با موافقت مالکین به قیمت عادله با تصویب هیئت وزیران خواهد داد .

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه بیست و پنجم خردادماه یک هزار و سیصد و بیست و سه به تصویب مجلس شوراى ملى رسید .

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمدصادق طباطبایی‏

قانون‏

اصلاح ماده 12 قانون متمم بودجه 1322 راجع به حقوق پایه­هاى یک دبیرى و آموزگارى‏

ماده واحده- وزارت فرهنگ می­تواند از تاریخ تصویب قانون آموزش اجبارى تا وقتى که اعتبار اجراى اشل حقوقى ماده (12) قانون مزبور را تأمین ننموده است حقوق پایه­هاى یک دبیرى و آموزگارى را به قرار ماهى 1620 ریال و 800 ریال و حقوق سایر پایه­هاى دبیرى و آموزگارى را به میزان مقرر قبل از تصویب قانون آموزش اجبارى بپردازد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه بیست و پنجم خردادماه یک هزار و سیصد و بیست و سه به تصویب مجلس شوراى ملى رسید .

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمدصادق طباطبایی‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294135!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)