کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/24]

جلسه: 33 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز چهارشنبه هیجدهم آذر ماه 1326  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات آقاى نخست وزیر و تقاضاى رأى اعتماد

3. پاسخ آقاى مهندس رضوى‏

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 33

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز چهارشنبه هیجدهم آذر ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات آقاى نخست وزیر و تقاضاى رأى اعتماد

3. پاسخ آقاى مهندس رضوى‏

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

ساعت شش ربع بعد از ظهر مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1. تصویب صورت مجلس‏

صورت جلسات قبل را آقاى صدر‌زاده (منشى) قرائت کردند.

ساعت پنج و بیست دقیقه بعد از ظهر روز پنجشنبه پنجم آذر مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت مجلس پیش‌قرائت و تصویب شد.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین بااجازه - آقایان: عزت‌الله بیات - سلطان‌العلما - علی‌محمد غضنفرى - احمد اخوان - ابوالقاسم بهبهانى - على اقبال - ابوالحسن رضوى - حسین وکیل - مهدى صدرزاده - محمد‌تقى بهار - ابوالفتح قهرمان - مرتضى شریف‌زاده‏

غایبین بى‌اجازه - آقایان: حسن اکبر - ابوالفضل تولیت - کامل ماکویی - محمد گرگانى - دکتر جلال عبده - احمد بهادرى - ناصر‌الدین ناصرى - مسعود ثابتى - دکتر رضازاده شفق - دکتر یوسف مجتهدى - على وکیلى - منوچهر گلبادى - محمد ساعد - حاج محمد‌تقى خویی‌لر.

بنا به پیشنهاد آقایان نبوى و دکتر معظمى و چند نفر دیگر و موافقت مجلس لایحه دو دوازدهم مطرح و گزارش کمیسیون بودجه قرائت شد. آقاى دکتر متین دفترى به عنوان مخالف اظهار نمودند با اوضاع حاضر وضع اقتصادى و معاش فعلى مردم و هزینه زندگانى طاقت‌فرسا است و یکى از عوامل مهم گرانى امروز همین بودجه است زیرا از طرفى مبتنى بر هزینه و درآمدهاى غیرقانونى است و از طرف دیگر دو میلیارد و نیم کسر فاحش دارد و اگر دولت مطمئن است که درآمد و هزینه تطبیق می‌کند چرا به وسیله این بودجه مملکت را ورشکست معرفى می‌کند و الا براى این کسر و خطر بزرگ باید فکر عاجلى کرد، سپس به اقلام مهم بودجه مربوط به قماش و قند و شکر و چاى و نفت و بنزین و توتون و چپق و ارقام عوارضى که از 45 تا 31 درصد دریافت می‌دارد اشاره کرده گفتند این عوارض مهم‌ترین عامل گرانى زندگى و تحمیل بر طبقه ضعیف است ولى از اتومبیل‌های سوارى و مورد حاجت طبقه حاکمه فقط ده درصد عوارض دریافت می‌شود و معتقد بودند که براى گردش چرخ‌ها و حقوق مستخدمین على‌الحساب مبلغى اعتبار به دولت داده شود و هر چه زودتر به تمام اقلام بودجه رسیدگى دقیق به عمل آید زیرا تا زمانى که هزینه پایین نیامده و برای طبقات زندگى قابل تحمل نشده به هیچ گونه اصلاحى توفیق حاصل نمی‌شود.

آقاى دکتر مصباح‌زاده با تأیید بیانات آقاى دکتر متین دفترى گفتند چون بودجه 25 و 26 پایه قانونى ندارد و مبتنى بر تصویب‌نامه‌هایی است که باید تحت مطالعه درآید و فرصت کافى لازم است بدین جهت مجلس براى پرداخت حقوق مستخدمین و گردش چرخ‌های دولت دو دوازدهم طبق بودجه مصوب 24 به اضافه چهل میلیون تومان اعتبار براى خرج‌های ضرورى مملکت در اختیار دولت می‌گذارد که با تصویب کمیسیون بودجه انجام شود و طبق گزارشى که تقدیم شده مؤید تصویب‌نامه‌هاى دولت نیز نخواهد بود زیرا بودجه کشور در سال 24 چهارصد و پنجاه

+++

میلیون تومان بوده و در سال 25 ششصد میلیون و در سال 26 هشتصد و ده میلیون تومان شده است و کمیسیون بودجه فرصت کافى می‌خواهد تا مطالعه و رسیدگى و اظهار نظر کند.

آقاى وزیر دارایی با اشاره به بیانات آقاى دکتر متین دفترى گفتند با هر گونه راه‌حلى که در طریق امکان پرداخت حقوق مستخدمین پیشنهاد شود موافقند و نسبت به عوارضى که بر طبقه ضعیف تحمیل شده معتقد بودند از زمانى که دولت شکر را کیلویی چهار عباسى خرید و از 5 تا 15 ریال فروخت این عوارض کمرشکن به تدریج بر تمام حوایج ضرورى بسته شد البته باید احتیاجات مملکت را در حدود توانایی مردم در نظر گرفت و در باب کسر بودجه نیز گفتند اگر بودجه خرج 812 میلیون و عواید قابل وصول کمتر از این حدود باشد نخست مشکلات بزرگى براى وزارت دارایی ایجاد می‌کند و بدیهى است عمل پرداختى در حدود وصولى باید انجام گردد چنان که عواید 6 ماهه اول سار جارى 311 میلیون تومان بوده و در همین حدود هم خرج شده و تا آخر آبان هم صورت موجودى دولت چهارده میلیون نقد و ششصد هزار لیره ارز است و بدین ترتیب جاى وحشت و نگرانى نخواهد بود.

آقاى فولادوند با اشاره به وضع دولت‌های آقایان ساعد و حکیمى گفتند این که از آقاى قوام پشتیبانى می‌کنم می‌خواهم دولتى مقتدر و توانا به صورتى قانونى در سر کار باشد و اگر آقایان مخالفین بتوانند یکى از رجال امتحان داده و ورزیده را تا دو سال در سر کار نگاه دارند و از او پشتیبانى کنند هر کس مخالفت کند خیانت کرده است و ما چون قسم خورده‌ایم از افکار مخالف این رویه تبعیت نمی‌کنیم و راجع به بودجه گفتند کم کردن اقلام زیادى و زیاد کرد ارقام ضرورى با مجلس است و مربوط به دولت نیست و ما باید در این مورد تکلیف مملکت را هر چه زودتر روشن کنیم.

آقاى ملک مدنى پیشنهاد کفایت مذاکرات نموده گفتند در دو ساله فترت تغییر فاحشى در بودجه مملکت پیدا شده و کمیسیون بودجه باید به دخل و خرج کشور رسیدگى کند زیرا بودجه فعلى مناسب با استعداد مالى مملکت نیست با اضافات و ترفیعات مستخدمین نیز مخالفتى نشده آنچه مبناى قانونى و از نظر استحقاق مستخدمین ضرورت دارد باید پرداخت شود. در این موقع به کفایت مذاکرات توافق حاصل و پیشنهادى از آقاى تقى‌زاده قرائت گردید که مخارج آبان و آذر طبق بودجه 24 پرداخت و نسبت به سایر مخارج پس از طبع و نشر اقلام بودجه تصمیم گرفته شود و آقاى تقى‌زاده توضیح دادند که از هزار وظایف ما 995 آن رسیدگى به کار بودجه است و باید در مقابل قوه مستخدمین دولت قوه مالیات‌‌دهندگان را نیز در نظر گرفت که 14 میلیون و نهصد هزار نفرش کسانى هستند که این مالیات را می‌پردازند و اساس آنست که باید تحمیلات به طبقه فقیر تخفیف یابد و مخارج غیرضرورى مملکت حذف شود و تا اقلام ریز آن طبع و نشر نشود نمی‌توان به چیزی رأى داد که هیچ گونه اطلاع از جزئیات آن نداریم.

آقاى وزیر دارایی اظهار نمودند این پیشنهاد نظر دولت را تأمین نمی‌کند و هیچ کارى صورت نمی‌پذیرد زیرا دو دوازدهم بودجه سال 24 چه از نظر مستخدمین و چه از نظر مخارج دولت دیگر دولت به سهولت قابل انطباق و استفاده نیست و تفکیک مازاد بودجه 24 تا دو هفته دیگر هم عملى نمی‌شود و به مستخدمین حقوق نمی‌توان داد و اگر باید عمل قطعى انجام شود مبلغى برسم على‌الحساب براى مستخدمین تصویب شود و هر چه زودتر به اقلام بودجه رسیدگى قطعى به عمل آید و چون 370 میلیون تومان از این بودجه صرف مستخدمین می‌شود طبع و نشر اقلام ریز آن موجب اشکال و تطویل است ولى براى ملاحظه آقایان نمایندگان آماده می‌باشد.

آقاى تقى‌زاده پیشنهاد خود را مسترد داشتند و آقایان مامقانى و دکتر معظمى و مهندس رضوى پیشنهاد نمودند که هزینه و حقوق و اضافات و کمک هزینه‌های کارمندان طبق مهر ماه 1326 به رسم على‌الحساب براى آبان 26 پرداخت شود و پرداخت‌هایی که مطابق این قانون به عمل می‌آید مؤید تصویب‌نامه‌های صادره در ایام فترت و تا این تاریخ نخواهد بود.

آقاى دکتر معظمى توضیحاتى در این باره داده گفتند که چون 260 میلیون تومان بر بودجه اضافه شده دولت مواد برنامه خود را با این بودجه نمی‌تواند عملى کند.

آقاى صادقى مخالف بوده گفتند مجلس نباید قانونى که غیرعملى است تصویب کند و پیشنهاد نمودند که با دو ماه موافقت شود که وقت کافى باشد پیشنهاددهندگان نیز با دو ماده موافقت نمودند.

آقاى وزیر راه اظهار نمودند براى ادامه کارهایی که از حیث راه سازى و ساختمان‌های دیگر کشور در دست اقدام است و بعضى در مهر ماه 26 رقم خرجى در بودحه کشور نداشته و جرو مخارج غیرمستمر بوده انجام این پیشنهاد براى وزارت راه عملى نیست.

آقاى فرامرزى طبق اصول 18 و 19 و 20 قانون اساسى که باید بودجه هر یک از وزارتخانه‌ها در نیمه آخر سال براى سال دیگر حاضر باشد اعتراض نموده گفتند که چون دولت هیچ وقت بدان عمل نکرده مجلس باید آن را رد کند تا این عمل تکرار نشود و مجلس بعد از این در مقابل عمل انجام شد دولت قرار نگیرد.

آقاى سزاوار پیشنهاد نمودند که ماده از تبصره تجزیه شود - آقاى دکتر معظمى توضیح دادند که اخذ رأى نسبت به پیشنهاد در وهله اول مقدم برپیشنهاد تجزیه است و مخبر کمیسیون بودجه پیشنهاد مورد مذاکره را قبول کرد آقاى دکتر اعتبار هم توضیح دادند که در تصویب‌نامه‌هاى دولت چون ذکر شده است باید به تصویب مجلس برسد پیشنهاد تجزیه مورد ندارد و آقاى سزاوار مسترد داشتند رأى به قبولى ماده واحده و تبصره با اضافه کلمه مستمر و غیرمستمر به قیام و قعود اخذ و تصویب شد و سپس با ورقه اخذ رأى به عمل آمد از 97 نفر عده حاضر با 81 رأى موافق و چهار رأى مخالف تصویب گردید و آقاى امینى تذکر دادند که بودجه مجلس نیز براى دو ماهه آبان و آذر ضمن این قانون تأمین شده و محتاج به تقدیم لایحه جداگانه نیست.

آقاى دکتر اعتبار یادآور شدند که طرح الغای حکومت نظامى در کمیسیون مبتکرات زودتر مورد مطالعه و اخذ تصمیم قرار گیرد ساعت هشت بعد از ظهر مجلس به عنوان تنفس خاتمه یافت مجدداً ساعت شش و ربع بعد از ظهر روز سه‌شنبه دهم آذر مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

غایبین بااجازه - آقایان: بیات - سلطان‌العلما - دکتر طبا - حسین وکیل - بهار - شریف‌زاده - اورنگ.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمد‌حسین قشقایی - حسن اکبر - تولیت - کامل ماکویی - دکتر جلال عبده - بهادرى - ناصرى - مسعود ثابتى - دکتر شفق - دکتر مجتهدى - على وکیلى - قهرمان - گلبادى - ساعد - خویی‌لر.

دیرآمدگان بااجازه - آقایان: یمین اسفندیارى - غضنفرى - فولادوند - پالیزى - سلطانى - شهاب خسروانى.

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: آشتیانى‌زاده - عامرى - دکتر اعتبار - معتمد دماوندى - دکتر راجى - آقا خان بختیار - منصف - محمد‌على مسعودى - سزاوار - دکتر آشتیانى - نیکپور - اسدى.

آقاى تقى‌زاده در تعقیب مطالبى که در جلسه پنجشنبه 21 آبان بیان کرده بودند شرح مبسوطى در معضلات مملکتى ایراد سخن نمودند و پس از اشاره به وضع آذربایجان و تقاضاى توجه فورى به احوال عمومى آن سامان و شهرستان‌های دیگر کشور به تشریح اوضاع حاضر و حال اسفناک طبقه ضعیف و تحمیلات کمرشکن بر مایحتاج فقرا و بینوایان پرداخته گفتند در ممالک دیگر از فقرا عوارض دریافت نمی‌شود و دولت از بودجه خود براى تنزل قیمت‌ها مبالغى کمک می‌کند ولى در کشور ما مالیات‌های غیرمستقیم و انحصار تجارت و مخارج گزاف مواجب‌خواران بى‌لزوم و اسراف ادارات در مخارج غیرضرورى همه از کیسه مردم بینوا بیرون می‌آید و بدین صورت دو ثلث بودجه مملکت زیادى است و اگر تقیلى مخارج و تغییر وضع بودجه خارج از قدرت دولت و مجلس باشد این اعتراف به عجز و اعلان افلاس مشروطیت و موجب ناامیدى مردم و ظهور استبداد یا انقلاب است و سپس در موضوع استقراض خارجى گفتند از معتقدین آن نیستند مگر به شرط ضرورت و حد اعلاى قناعت و الا نتیجه آن بار تازه‌ای بر دوش نسل فعلى خواهد بود و معتقد بودند که دولت باید نقشه‌های عمرانى را در حدود توانایی مملکت و از منابع غیرمالیاتى تنظیم و تأمین کند و شخصاً حاضرند که در تهیه چنین نقشه اصلاحى کمک و همدستى نمایند.

آقاى بختیار با توضیحى از علت شر کت خود در فراکسیون دمکرات و خلاف ترتیب‌هایی که از عملیات دولت مشاهده کرده‌اند راجع به اعزام مجدد ابوالقاسم بختیار به فرماندارى چهار میلیون نفر جمعیت ایلات وطن‌پرست بختیارى مطالبى بیان نمودند و تلگرافى از متظلمین قرائت کردند و گفتند اگر به شکایات ایشان رسیدگى نشود مجبور می‌شوند شخصاً رفع تظلم کنند و دراین صورت مسئولیت هر گونه پیش‌آمدى را از خود دور و صریحاً اعلام خطر می‌کنند

+++

و پیشنهاد نمودند که مجلس چند نفر از نمایندگان را مأمور نماید که به اوضاع بختیارى از نزدیک رسیدگى کنند و نیز تأکید نمودند که دولت براى جواب سؤالى که در این باره شده حاضر شود.

آقاى اردلان اظهار نمودند که حزب دمکرات خدمات مهمى به این کشور کرده است و نباید موجب یأس از کار باشد و در باب مذاکرات آقاى بختیارى گفتند دولت باید به مجلس حاضر شده جواب بدهد در مطالب آقاى تقى‌زاده نسبت به بودجه معتقد بودند که کمیسیون بودجه وظیفه سنگینى داد و اهتمام کافى خواهد نمود که بودجه صحیحى براى سال آینده تنظیم شود.

ساعت هفت و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر مجلس خاتمه یافت و جلسه آینده به روز پنجشنبه چهار بعد از ظهر موکول و دستور اعتبارنامه‌ها و مراسم تحلیف مقرر گردید.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست آقاى امینى؟

ابوالقاسم امینى - در جلسه‌ای که بودجه مطرح بود من پیشنهادى تقدیم کردم براى کارمندان جزء دولت با این که آن پیشنهاد هم وارد بود و با این که پیشنهاد خرج هم نبود بنده تعجب می‌کنم که مقام ریاست آن پیشنهاد را نخواندند بنده به این روش و این رویه اعتراض دارم.

رئیس - پیشنهاد خرح بود، پیشنهاد خرج را وکیل نمی‌تواند بدهد.

ابوالقاسم امینى - پیشنهاد خرج نبود.

رئیس - پیشنهاد خرج بود، اضافه حقوق پیشنهاد خرج است صورت مجلس پیش تصویب شد.

عباس اسکندرى - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم مطابق ماده 44 راجع به استیضاحى که کردم.

رئیس - ماده 111 و 112 به آقایان نمایندگان محترم و ماده 143 و 144 را به مخبرین جراید و تماشاچیان تذکر می‌دهم.

دکتر معظمى - بفرمایید قرائت بشود.

رئیس - آقاى نخست وزیر بیاناتى دارید بفرمایید؟

عباس اسکندرى - اخطار مقدم است.

2. بیانات آقاى نخست وزیر و تقاضاى رأى اعتماد

نخست وزیر - آقایان مشاهده اوضاع تأسف‌آورى که در نتیجه پاره‌ای از اشتباهات براى مملکت پیش آمده و حوادثى که بر اثر آن در انتظار کشور و ملت ستمدیده ما در کمین است مرا وادار کرد براى آخرین بار از پشت تریبون مجلس شوراى ملى حقایقى را به اطلاع آقایان محترم و ملت ایران برسانم.

قریب 22 ماه عهده‌دار مسئولیت مملکت و سرنوشت ایران عزیز بودم، در این مدت چه حوادثى بر کشور گذشت تکرار آن را لازم نمی‌دانم زیرا همه را می‌دانید فقط باید عرض بگویم که هم من در این مدت بیشتر مصروف رفع مخاطرات از مملکت و نجات کشور از خطر تجزیه بوده و این کار را به حمدالله با توجهات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى انجام شد و انجام آن را یکى از بزرگ‌ترین افتخارات زندگى سیاسى خود می‌دانم بالاخره روزى خواهد رسید که مردم بی‌غرض در این مملکت اوراق تاریخى را ورق بزنند و از میان سطور آن حقایق مربوط به زمان ما را بخوانند و بر خادمین رحمت بفرستند زیرا در زمان ما اشخاصى هستند که در روز خط پاى فرارشان خیلى سریع و تند بوده و امروز که کار تمام شده و خطر مرتفع گردیده است به جاى آن که خود را مدیون بدانند چیزى هم طلبکار شده‌اند. هستند کسانى که هنگام رسیدن قواى متجاسرین به خرم‌دره به رفقاى خود پیشنهاد فرار می‌کردند و با سرعت اثاث و نقدینه خود را به سایر نقاط منتقل می‌نمودند و یک سال وطن را با آلام و مصایب آن فراموش کردند. این که از گردش اقطار گیتى بازگشته‌اند براى ما نقشه‌های استراتژیکى آذربایجان را می‌کشند و اظهار نظر می‌کنند که اگر در فروردین سال 1325 به آذربایجان حمله شده بود چنین و چنان می‌شد درست است این اشخاص کسانى هستند که وقتى ارتش ایران قبل از تصدى اینجانب به طرف آذربایجان رفت و در شریف‌آباد متوقف شد همه این اقدام دولت وقت را بى‌موقع دانسته بودند لکن همین اشخاص شنیدم گفته بودند که ما چند ماه پیش از آذر 325 باید به آذربایجان می‌رفتیم، براى این که نقطه تاریکى براى ملت باقى نماند لازم می‌دانم تذکر دهم که یک علت بزرگ مدارى ما با متجاسرین عدم اطمینان از قواى خودمان بود که در آن موقع افسران تشویق به فرار می‌شدند و در تهران از افسران و گروهبانان مراکز سرى تشکیل می‌شد که نقشه آنها کمک به متجاسرین بود افسران ما به آنها ملحق می‌شدند و هواپیماهاى ما تسلیم آنها می‌شد. البته غرض من این نیست که افسران وظیفه‌شناس چنین بودند زیرا من از نزدیک شاهد احساسات وطن‌پرستانه و قابل ستایش افسران جوان ارتش بودم و می‌دیدم وقتى که احساسات وطن‌پرستانه آنها تحریک می‌شد بعضى از امراى ارتش ما چقدر براى نجات آذربایجان بى‌تاب می‌شدند. پیش از این توضیح این نکته را لازم نمی‌دانم و سربسته تذکر می‌دهم که ارتش ما تا چند ماه اول زمامدارى من به هیچ وجه مستعد براى این کار نبود گذشته از این من مایل بودم بدون برادرکشى و ایجاد جنگ خانگى این قضیه فیصله پذیرد زیرا شروع جنگ خانگى آسان بود ولى خاتمه آن را در آن موقع هیچ کس پیش‌بینى نمی‌کرد و معلوم نبود که امروز ایران سرنوشت یونان را نداشته باشد. کسانى هم که امروز البته از راه وطن‌پرستى اظهاراتى می‌کنند و آن روزها فقط از دور یعنى از آمریکا و اروپا براى آذربایجان دلسوزى می‌کردند و همچنین اشخاصى که ناچار شده بودند دمکرات‌ها قیمت املامک اثاثیه آنها را بدهند و از ایران بروند بى‌انصافى است که امروز زبان به تنقید دراز کنند، من اگر با بردبارى و ملایمت رفتار نمی‌کردم نمی‌توانستم دو نفر افسر رشید و جوان را که محکوم به اعدام شده بودند و به پاى دار رفته بودند از چنگال مرگ خلاص کنم و به عائله خودشان برگردانم، در این مدت یکى از گناهان کبیره من را توقیف اشخاص معین ازطرف حکومت نظامى و شهربانى دانسته‌اند من صریحاً می‌گویم که سیاست آن روز مملکت و نجات وحدت ملى ما مستلزم این اقدام بود عجب است کسانى که در آن ایام به مناسبت این تدابیر مرا می‌ستودند امروز همان اشخاص نسبت به همان اقدامات انتقاد می‌کنند.

آقایان، وطن‌پرستى خیلى از اوقات حکم می‌کند انسان به محرومیت‌هایی تن در دهد توقیف یک یا چند تن که نتیجه آن اسکات خشم و غضب باشد آن هم هنگامى که ارتش‌های خارجى ایران را ترک نکرده بودند قابل اغماض است. من که از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مسئولیت سرنوشت پانزده میلیون نفر بی‌گناه را به عهده داشتم تشخیص می‌دادم که براى اغراض شخصى چند نفر انگشت‌شمار نمی‌توان مملکت را تسلیم به سرنوشت موهوم و خطرناک کرد. خداوندا تو بهتر می‌دانى که علاقه به سرنوشت مرا مانع می‌شود بگویم کسانى که امروز اشک تمساح می‌ریزند چه اشخاصى هستند و در چه اشتباهاتى بودند. بعضی‌ها با کمال بى‌انصافى به من نسبت سوءاستفاده می‌دهند بیست و دو ماه در حساس‌ترین اوقات مملکت زمامدار امور بودم و چند وزارتخانه را خود اداره می‌کردم و دراین مدت یک دینار حقوق نگرفتم حتى از تشریفاتى که معمول همه بود استفاده نکردم. موضوع دادن چند فقره جوازهاى صادراتى را براى من پیرهن عثمان کرده‌اند و هر چند گاه یک بار براى عوام‌فریبى و مشوب کردن اذهان عنوان می‌کنند مثل این است که صدور پروانه‌هایی صادراتى به منظور استفاده‌های شخصى به عمل می‌آمده است، براى این که اذهان عمومى در این باب کاملاً روشن شود و از سکوت اینجانب و سایر مسئولین حزب دمکرات ایران سوء‌استفاده نکنند لازم می‌دانم تذکر بدهم که تأسیس حزب دمکرات ایران به منظور نجات مملکت از تجزیه و تفرقه بود در قبال حزب دمکرات آذربایجان و سایر دسته‌های سیاسى که با آن همساز بودند فقط یک حزب سیاسى و مبارزى که هدفش تجدید وحدت ملى و نجات مملکت باشد می‌توانست اوضاع را به نحو شایسته در دست گیرد و به راه راست برگرداند کارگران اغفال شده را متوجه حقایق امور کند مردم روشنفکر و بى‌گناه را ارائه طریق نماید، تأسیس حزب دمکرات ایران بزرگ‌ترین خدمت به تاریخ این مملکت است و روزى که حب و بغض پایان یافت و حقایق آشکار شد هر انسان با وجدانى ناچار به اعتراف این نکته خواهد گردید از ترس اجتماع همین کارگران در دسته‌های غیرصالح بود که بسیارى شب‌ها در خانه خود نمی‌خوابیدند و همه هراسناک بودند و انتظار حوادث شومى را داشتند همین قواى منظم و با انضباط که دست مخالفین وحدت ایران افتاده بود بعضى افسران ساده ما را تشویق به نافرمانى و فرار از تهران یا شرکت در دسته‌بندی‌ها می‌کرد، اجتماعات و نمایشات آنها بود که تمام اقداما آشوب‌طلبانه را صورت حق به جانب می‌داد و برخلاف حقیقت در دنیا منعکس می‌شد که مردم ایران یا اقل گروه کثیر و مجتمعى از آنها پشتیبان این نهضت‌های تجزیه‌کننده هستند بعضى آقایان حق دارند گذشته را فراموش کنند زیرا امروز بر اثر مساعى اشخاص وطن‌پرست و زحمات شبانه‌روزى اینجانب و عده زیادى از جوانان فداکار و سالخوردگان ایران‌دوست آسوده از آن همه حوادث نشسته‌اند و در خود احتیاجى حس نمی‌کنند

+++

که گذشته را به یاد بیاورند و به همین جهت با کمال جرأت کسانى را که براى مملکت زحمت کشیده و فداکارى کرده‌اند و آسایش امروز مدیون فداکارى آنهاست مورد ناسزا و بى‌احترامى قرار می‌دهند ولى باید بدانند که دنیا را میخکوب نکرده‌اند و حوادث همیشه ممکن است تکرار شود. باید کارى کرد که بعد از این رجال ایران جرأت کنند خود را به میدان مخاطره اندازند و پیش خود فکر نکنند که وقتى فداکارى و خدمت کردند دستمزدشان فحش و ناسزا و هتاکى و اسنادات خلاف شرافت و وجدان است. به هر حال آن روزها من مصمم شدم در قدم اول براى تثبیت اوضاع دیگرى داشت حزب دمکرات ایران را تأسیس کنم و این حزب هنگامى تأسیس شد که احزاب دیگر در منتهای قدرت خود بودند، جوانان باشرف و فداکارى در این کانون ملى جمع شدند، کتک خوردند، زخمى شدند حتى عده‌ای جان خود را فداى پیشرفت، مرام و مسلک خود کردند ولى از فداکارى بازنایستادند روزى که این مردان شرافتمند سینه خود را سپر اسلحه ماجراجویان می‌کردند بعضى از هموطنان عزیز من در خارج از ایران تشریف داشتند و بعضى هم که گوشه املاک و خانه خود را بر محیط پرجنجال و مبارزه ترجیح داده منتظر نتیجه این مبارزات بودند، البته تأسیس این حزب یا هر حزب دیگر مخارجى در برداشت و از این جهت است که راجع به وجوهى که به حزب دمکرات ایران هدیه داده شده‏

و جمع کل آن به پنج درصد ارقام موهومى که مغرضین انتشار داده‌اند نمی‌رسد به آن عنوان سوءاستفاده داده‌اند، گرچه به مقتضاى مصالح سیاسى کشور عذر داشتم تا این اندازه هم توضیحى بدهم ولى براى این که خاطر آقایان براى همیشه در اشتباه نبوده و نسبت به اشخاصى که در دوره زمامدارى من فداکاری‌ها کرده‌اند بى‌جهت بدبین نباشند ناچار گوشه‌ای از این پرده اسرارآمیز را بالا زده و به اطلاع نمایندگان محترم می‌رسانم که قطع نظر از مصارفى که لازم و ملزوم تبلیغ و تشکیل یک حزب و جمعیت سیاسى است قسمت عده موفقیتى را که دولت اینجانب در تفرقه و قطع ایادى ماجراجویان به دست آورد و توانست از پیشرفت مقاصد خطرناک تجزیه‌طلبانى که تمام عوامل توسعه هرج و مرج را با وسایل کافى در اختیار داشتند به موقع جلوگیرى نماید کمک همین وجوه بود که حزب دمکرات ایران در آن موقع در اختیار داشت و به وسایل مختلف افراد مطمئن و مهمى را چه در محل و چه از مرکز محرمانه مأمور می‌نمود که از تمام اسرار و نقشه‌هایی که افراد و دسته‌جات فوق‌الذکر براى اجراى نظریات شوم خود طرح می‌کردند اطلاع حاصل نموده و به موقع از آن جلوگیرى می‌نمود، موقعى که سران فرقه دمکرات آذربایجان بین تهران و زنجان و آذربایجان سرحد موهومى ایجاد کرده و به احدی بدون پروانه مخصوص اجازه تردد بین تهران و مناطق تحت سلطه خودشان را نمی‌دادند گزارش تمام حرکات، اقدامات، ملاقات‌ها و مذاکراتى که در تبریز و مجامع محرمانه سران فرقه دمکرات و دیگران به عمل می‌آمد و نقشه‌هایی که طرح می‌گشت و عملیاتى که می‌خواستند انجام دهند هر روز در تهران تسلیم می‌گردید اگر من خواسته باشم حتى در زمان حاضر که مدتى از آن اوضاع ناگوار سپرى شده جزئیات نقشه‌هایی را که براى ایجاد انقلاب از ملایر تا کردستان جهت پیوستن به تجزیه‌طلبان طرح کرده و مرکز عملیات خود را در اطراف ملایر و همدان قرار داده بودند و همچنین جریان انقلابى را که در همان زمان می‌خواستند جهت مشغول داشتن قواى دولتى در نقاط مختلف مازندران برپا کنند به اطلاع آقایان برسانم شاید در این زمان نیز تولید وحشت و اضطراب نماید، در هشت ماه پیش تنها در همدان و ملایر چندین هزار قبضه تفنگ به منظور کشتار برادران ایرانى توزیع شده و کسى ندانست دولت با چه وسایلى از جزییات نقشه‌های آنها اطلاع پیداکرد و از حدوث انقلاب که به طور قطع تمام نقاط کشور را فرا می‌گرفت جلوگیرى نموده است و با صرف چه مانعى که در اختیار حزب دمکرات ایران بود قبل از وقت و پیش از این که نقشه‌های طرح شده جامه عمل بپوشد نقش بر آب گردید آقایان نمایندگان محترم تصدیق خواهند فرمود که حفظ حدود مملکت در مواقع طوفانى وسایل و موجباتى لازم دارد که نمی‌توان احتیاجات مادى آن را در هر موقع و زمان آشکارا درخواست نمود و جز این که به طریق فوق‌العاده و وسایلى مخصوص بتوان بر مشکلات فائق آمد راه دیگرى در پیش نیست، آقایان مطمئن باشند که من هیچ وقت براى کسب مال قبول خدمت نکرده‌ام و آنها هم که در این نوع امور متصدى کار بوده‌اند برخلاف شایعات بى‌اساس که مغرضین تبلیغ می‌کنند از وجوهى که براى مصارف حزب دمکرات ایران هدیه می‌شد طرفى نیستند و استفاده‌اى نکردند افسوس که مصالح ایران و عهد و میثاقى که بسته شده اجازه نمی‌دهد از آنچه باید نهفته بماند پرده بردارم و اگر نمی‌توانم در زمان حیات خود اسرار را آشکار کنم پس از من تمام حقایق آشکار خواهد شد و مردم ایران خواهند دانست که در گذشته مردمانى بودند که صلاح کشور را بر حسن شهرت خویش مقدم داشتند و رضایت دادند خود را فداى سلامت مملکت نموده تحمل تهمت و افترا را سهل شمارند با این ترتیب حزب دمکرات ایران تأسیس شد و کم‌کم به صورت یک قدرت بزرگ اجتماعى درآمد و به یارى این اجتماع قوى که شهرت بین‌المللى یافت وحدت ملى از نو در سراسر کشور تجدید شد و زمینه براى بازگرفتن آذربایجان فراهم گردید، آذربایجان نجات یافت و ارتش بدون جنگ و خونریزى وارد تبریز شد و در اقصى نقاط شمالى مستقر گردید، انتخابات جریان یافت و حزب دمکرات ایران که حیثیت بزرگ ملى و سیاسى به دست آورده بود نقش بزرگى را بازى کرد و در نتیجه اغلب آقایان به عنوان نامزدهاى حزبى‏ یا مؤتلفین حزب دمکرات ایران انتخاب شدند عده زیادى از آقایان پیش از انتخاب اسنادى به حزب دمکرات ایران سپرده‌اند که در آن وفادارى خویش را تا آخر دوره پانزدهم نسبت به حزب و تصمیمات حزب اعلام کردند و حتى در همان اسناد نوشتند که اگر از راه راست منحرف شدند پاداش آنها چه باشد بعضى از این اسناد براى ثبت در تاریخ در دفتر حزب دمکرات ایران ضبط شده و معلوم خواهد شد کسانى که مدعى صراحت لهجه و ثبات عزم هستند چه قول‌ها و اسناد کتبى داده‌اند، مجلس شوراى ملى پس از مدتى فترت بالاخره افتتاح شد و فراکسیون پارلمانى حزب دمکرات ایران با داشتن هفتاد و پنج نفر عضو که همه مدعى صداقت و ثبات بودند تشکیل یافت بدون تردید اختلافات نظرى در مسایل جزیی پیش آمد و این اختلافات نظر در کلیه احزاب سابقه دارد. رئیس موقتى مجلس را حزب دمکرات ایران نامزد کرد و پیشبرد مقارن زمانى که مجلس می‌خواست رسمیت پیدا کند دولت باید استعفا می‌کرد تا رأى تمایل مجلس معلوم باشد بیش از هفتاد نفر از آقایان اعضاى فراکسیون دمکرات ایران سوگند یاد کردند و در پاى ورقه سوگندنامه امضا نمودند که تا آخر دوره پانزدهم نسبت به حزب دمکرات و رهبر حزب وفادار باشند و من به اتکای این دسته مجهز بود که مجدداً قبول مسئولیت کردم و الا همان زمان درصدد استعفا بودم و طبق تشخیص اطبای معالجه و استراحت ممتدى براى من ضرورى بود. آقایان از زمانى که با تمایل مجلس چهاردهم از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مأمور تشکیل دولت شدم تا روزى که مجلس شوراى ملى افتتاح شد هم من مصروف نجات آذربایجان و برگرداندن ایران به حال عادى و استخلاص ایران از ارتش‌هاى خارجى بوده است آرزوى من این بود که پس از یک عمر تنعم از آب و هواى سرزمینى که مرا در دامان خود پرورش داه و دو هزار و پانصد سال سابقه زندگى و حیات دارد بتوانم در خطرناک‌ترین ساعات که همه کس از قبول مسئولیت گریزان بود خدمتى بکنم پس از آن که ارتش ایران وارد آذربایجان شد من که به آرزوى خود رسیده بودم همان موقع اگر بعضى ملاحظات نبوده می‌خواستم از ادامه کار معذرت بخواهم و ایران را به صورت یک کشور مستقل و آزاد تسلیم ملت ایران کنم و خود به استراحت بپردازم ولى یک چیز مرا مانع شد که از زیر مسئولیت شانه خالى کنم و آن قدرت و نیروى معنوى حزب دمکرات ایران بود من نجات آذربایجان را براى مملکت کافى نمی‌دانستم و معتقد بودم که اگر بعد از این در ایران حزب مقتدرى که مردم را در صفوف خود متشکل کند وجود نداشته باشد و مجلس از طرف جمعیت سیاسى قوى و نیرومندى پشتیبانى نشود و نمایندگان براى اجراى نقطه‌هاى اصلاحاتى از میان مردم ضمانت اجرایی براى خود احساس نکنند اصلاحات اساسى این مملکت نقش بر آب خواهد بود و بدون تردید بعد از مدتى حکومت ملى متزلزل و هرج و مرج جانشین نظم و امنیت خواهد گردید و طرفداران اصلاحات واقعى حق حیات نخواهند داشت زیرا پس از ضعیف شدن دسته‌های چپ افراطى طبیعى بود که اگر دسته معتدلى متشکل نشود دسته‌های راست افراطى که مرتجع‌ترین افراد در صفوف آنان هستند جاى خالى را پر می‌کرد و سیر مملکت را به قهقرا می‌برد. من پیش خود اندیشیدم که پس از بازگشت وحدت اراضى ایران پایه اساسى اصلاحات ایران جوان و خالى از تشتت گذارده شود و این پایه متین را حزب دمکرات ایران دانستم مخصوصاً که پس از انتخابات نود درصد نمایندگان نامزد حزب یا مؤتلف حزب بودند پیوسته صمیمیت و علاقه خود را اعلام می‌نمودند و در جلسات فراکسیون‌های حزبى نطق‌های پرحرارت می‌کردند. ابراز احساسات آقایان

+++

در حفظ وحدت طورى بود که وقتى صحبت از چند نفر افراد فراکسیون پیش آمد حیفم آمد در میان این صفوف محکم رخنه‌ای پیدا شود و اندرزهایی دادم که البته در نظر چند نفر مطلوب نبود و میان من و دوستان قدیمى و صمیمى من تولید رنجش نمود البته اتفاق نظر در کلیه مسایل در میان افراد یک حزب ممتنع است لیکن قطع دارم که این اختلاف نظرها در مسایل جزیی قابل رفع می‌باشد. آن قدر آقایان نسبت به اینجانب ابراز علاقه و اعتماد می‌کردند که بعضى اوقات توضیح بعضى مطالب را غیرضرورى می‌دیدم و هر ساعت بیشتر به اجراى نقشه اصلاح‌طلبانه تشویق می‌شدم. برنامه‌ای براى اصلاحات اقتصادى تهیه شده بود که‏ اجراى آن هفت سال به طول می‌انجامید و نتیجه آن سعادت ملت و آبادانى مملکت ایران بود من آرزو داشتم این برنامه را به وسیله مجلس شوراى ملى و فراکسیون پارلمانى حزب به مرحله عمل و اجرا بگذارم و بعد از آن که پایه‌های اساسى اصلاحات داخلى را گذاشتم و اقداماتى براى استرداد حقوق از دست رفته ایران در مورد بحرین و نفت جنوب به عمل آوردم مسئولیت را از خود سلب و به عهده حزب دمکرات ایران بگذارم حتى براى احتراز از اختلاف نظر در مجلس شوراى ملى که طبعاً دسته‌ای هم به عنوان مخالف و اقلیت وجود داشت از دوستان هم‌مسلک خود خواهش کردم که دولت صد درصد حزبى تشکیل نشود و ترتیبى در تشکیل دولت بدهیم که وحدت ملى ایران حفظ گردد و این کار وسیله تشنج جدیدى نشود این کار را هم کردیم و اعتراضات بعضى از دوستان هم‌مسلک را هم تحمل کردیم دولت به مجلس معرفى شد و نود و سه نفر از آقایان نمایندگان هم رأى اعتماد دادند و این کار بیشتر موجب تشویق اینجانب شد و ناسزاها و دشنام‌های اشخاص مغرض را هم به همین امید که موجبات اصلاحات فراهم می‌شود تحمل کردم ولى کم کم مخصوصاً پس از طرح مقاوله نفت در مجلس وضع را دگرگون دیدم و درصدد استعفا برآمدم ولى آقایان به دفتر اینجانب آمدند و مانع شدند و طورى مرا تشویق به کار کردند که تکرار قصد استعفا را خلاف انصاف و وجدان دیدم. در زمانى که ما وارد زندگى سیاسى می‌شدیم قول و تعهد اخلاقى بزرگ‌ترین سند محسوب می‌شد و کسى که شفاهاً تعهدى می‌کرد اگر جانش به خطر می‌افتاد محال بود از تعهد خود سرپیچى کند مردم آن ایام به ندرت امروز یافت می‌شوند و هنوز هم آنچه باقى مانده‌اند خصیصه خود را از دست نداده‌اند من با اشخاصى کار کرده بودم که به امضای خود خیلى اهمیت می‌دادند. گرچه اشخاصى دو رو و منافق پیدا می‌شدند ولى وجودشان در میان مردان شریف در حکم عدم بود بنابراین اعتماد به قول و امضاى اشخاص براى من عادت ثانوى شده بود چنان که براى سایر رجال آن زمان که هنوز در قید حیاتند این عادت موجود می‌باشد. من وقتى با تعهدات اخلاقى و قول‌ها و امضا‌ها و سوگندها مواجه می‌شوم جز باور کردن آنها به حکم عادت چاره‌ای نداشتم این بود که هر بار درصدد استعفا برمی‌آمدم وقتى این ابراز احساسات را از آقایان نمایندگان می‌دیدم با وجود علت مزاج به خدمتگذارى مصمم می‌شدم تا روزى که پایه‌های اساسى یک ایران مترقى و ثروتمند گذاشته شود و به دست این اشخاص بسپارم. من معتقد بوده و هستم که ایران جز در سایه دمکراسى و جز با اتکا به یک جمعیت اصلاح‌طلب متحد نمی‌تواند سعادتمند شود در ایران بماند برخلاف گذشته دمکراسى به معناى خود تحقق پذیرد حدود قواى سه‌گانه آن طور که قانون معین کرده محدود گردد و هر جا ابهامى در قوانین هست توضیح و تفسیر شود توطئه و تشبث براى مقاصدى که مخالف مصلحت مملکت است به عمل نیاید درس‌ها و تجارب گذشته تکرار نشود خارجی‌ها مداخله در امور داخلى ما نکنند، مراوده و معاشرت با مأمورین بیگانه کمتر شود تا کمتر فساد برخیزد و در نتیجه تشتت و تفرقه پیش نیاید و قواى کشور متحداً براى اصلاحات کار کنند متأسفانه تمام این نظریات نقش بر آب شد در جریان عمل با کمال تأسف مشاهده کردم که آن عده هفتاد و چند نفرى که فراکسیون دمکرات ایران را تشکیل می‌دادند کم کم رو به تجلیل رفتند، شاید بعضى مردم خوش‌باور تصور کنند که علت انصراف آقایان از اتحاد و همکارى پیش‌آمد حوادثى یا ارتکاب خطاهاى بزرگى شده باشد ولى من افکار عمومى مردم ایران را به این نکته توجه می‌دهم که در مدت چند ماهى که مجلس ایران افتتاح شده است و اینجانب مسئول اداره امور بوده‌ام هیچ اقدام تازه‌ای نشده است که مورث خطا یا خیانت به مملکت باشد زیرا اقدام به هر کارى تصویب مجلس شوراى ملى را لازم دارد و مجلس در این مدت فرصت کافى نداشته است کارى کند که به ضرر یا نفع مملکت تمام شود ایرادتی هم که نسبت به گذشته می‌گرفتد ربطى به این دوره نداشت و امضاکنندگان قسم‌نامه که هفتاد و چند نفر می‌شدند از تمام جریانات مستحضر بودند و بعد از تاریخ امضاى قسم‌نامه مذکور اتفاق قابل ذکرى نیفتاد که وسیله مشروعى براى انصراف از تعهدات اخلاقى کسى باشد از آنچه راجع به اعمال گذشته زمان تصدى من مورد ایراد می‌دانستند من در پى فرصت بودم تا توضیح بدهم و اتفاقاً یکى از نمایندگان استیضاح مفصلى کرد که همان نکات را در برداشت من بلافاصله به مجلس اطلاع دادم که براى جواب حاضرم ولى در روز طرح استیضاح که دولت در مجلس حاضر می‌شد استیضاح کننده را از شرکت در جلسه منع کردند و بعد از آن هم اصرار شد که اگر واقعاً آقایان متوجه مصالح وطن هستند و تصور می‌کنند خطاهایی شده پس چرا حاضر نمی‌شوند جواب استیضاح داده شود تا اگر قانع‌کننده نبود دولت در برابر ملت ایران مسئول و مجرم تشخیص شود به هر حال جریان امور مجلس هر روز دلسرد‌کننده‌تر بود ولى هیچ وقت من تصور نمی‌کردم بدون دلیل موجه و مشروعى مجلس مخصوصاً هفتاد و چند نفرى که قسم‌نامه را امضا نموده‌اند از پشتیبانى دولت منصرف شوند و هنوز هم تردید دارم که از پشتیبانى منصرف شده باشند اگر دولت خیانتى کرده بود می‌بایست استیضاح می‌شد و جواب می‌داد و اگر قانع‌کننده نبود آن وقت آقایان رسماً عدم همکارى خود را اعلام می‌نمودند و ملت ایران هم قضاوت خود را می‌کرد ولى چنین پیش‌آمدى نکرده بود و حتى از طرح استیضاح یکى از نمایندگان مجلس جلوگیرى کرد این بود وقتى که می‌شنیدم براى متزلزل کردن دولت فعالیت‌هایی می‌شود باور نمی‌کردم متأسفانه بعداً ملاحظه کردم که نه تنها این فعالیت‌ها را داخل مجلس حقیقت دارد بلکه در خارج از مجلس نیز اقداماتى می‌شود که به هیچ وجه با شئون حکومت دمکراسى تطبیق نمی‌کند من باید صریحاً بگویم که قواى مختلف کشور رعایت حدود را نمی‌کنند مداخله در امور قوه مجریه از طرف قوه مقننه و تحریکات بر ضد دولت از طرف قواى دیگر سرانجام مشروطیت ایران را به تراژدى غمناک خواهد رساند. این مطالب را نمی‌گویم تا تصور شود میل ادامه زمامدارى دارم بلکه از آن جهت تذکر می‌دهم که لااقل بعد از این با دولت‌های ایران این قبیل معامله نشود مملکت به دامان هرج و مرج نیفتد در ایران اگر بخواهیم حکومت مشروطه برقرار باشد باید قواى مختلف کشور را متوجه حدود قانونى خود نماییم و اجازه ندهیم درصدد معارضه و مداخله با یکدیگر برآیند اگر این اجازه را دادیم ناچار حکومت ملى را از دست خواهیم داد و حکومت به طرز دیگرى گریبان ملت ایران را خواهد گرفت وقتى در مورد کسى که مملکت را به تصدیق دوست و دشمن در تاریک‌ترین ایام از مخاطره نجات داد این رفتار شود و از هیچ اهانت و تهمتى فروگذار نکنند معلوم است با دیگران چه خواهند کرد، اشخاص خیراندیش به من اندرز می‌دادند که به این مطالب در پشت تریبون مجلس اشاره نکنم زیرا عقیده داشتند که افشاى پاره‌ای حقایق مغرضین و معاندین را به دشمنى بیشترى تحریک کرده و بعد درصدد اهانت‌های بیشترى برخواهند آمد ولى من که زندگى خود را وقت مبارزه سیاسى در راه سعادت ملت ایران کرده‌ام از هیچ پیش‌آمدى باک ندارم و به ملاحظه عواقب این سخنان از اداى وظیفه وجدانى سر باز نمی‌زنم به علاوه هنوز دمکراسى نمرده و ملت ایران این قدر فراموشکار نشده است که گذشته نزدیک را به این زودى فراموش کند و در هر حال من از دستمزدى که مجلس شوراى ملى ایران به خدمات صادقانه من در راه وطن می‌دهد سپاسگزارم من می‌روم و تاریخ ایران قضاوت خواهد کرد که به روزگار این ملت چه آمده است و به پاداش فداکاری‌های خادمین مملکت چه رفتارى شده است در خاتمه لازم می‌دانم این نکته را گوشزد کنم که علت عدم استعفاى من در روزهاى اخیر با وجود تحریکاتى که می‌شد براى این بود که نخواستم تسلیم زور شوم و لازم دانستم در مورد دولت من قانون اجرا شود یعنى از همان راه که آمده‌ام بروم و مقامى که حق سپردن اختیار یا سلب اختیار از دولتى دارد فقط مجلس شوراى ملى است وباید به این مقام قانونى و ملى تمام مردم این کشور احترام بگذارند زیرا اگر این مرکز ثقل از احترام و اعتماد دور شود ناچار به طرز دیگرى حکومت برقرار خواهد شد که ملت ایران را در چنگال خود خفه خواهد کرد بیش از این هم مطلبى نمی‌گویم صبر می‌کنم تا تاریخ جریان وقایع این 22 ماه را مشروح‌تر ثبت کند و حقایق بیشترى را فاش سازد و براى این که مجلس نظر خود را درباره اینجانب اعلام کند از مجلس شوراى ملى تقاضاى رأى می‌کنم و با کمال صداقت و صراحت تذکر می‌دهم که نه تنها

+++

مردم ایران بلکه افکار عمومى دنیا متوجه رأى آقایان هستند و رأى آقایان در اوضاع آتیه کشور و مراکز مهم دنیا مؤثر است.

3. پاسخ آقاى مهندس رضوى‏

رئیس - آقاى مهندس رضوى.

مهندس رضوى - عرایضى که در این موقع حساس و بحرانى به سمع مجلس شوراى ملى و تمام ملت ایران می‌رسانم دو جنبه دارد. قسمت اول مربوط به شخص خودم و عده‌ای از دوستانى است که از مدتى پیش در حزب دمکرات ایران وارد بودیم و لازم می‌دانم در جواب فرمایشات متین ولى در عین حال محتاج به توضیح جناب اشرف آقاى قوام عرایضى عرض کنم که ملت ایران بداند، قسمت دوم عرایض من مربوط است به نظر فراکسیون جدیدالتأسیس دمکرات و آن انجام وظیفه فراکسیونى خواهد بود اما قسمت اول بنده و بسیارى از دوستان بنده هم که عضویت فراکسیون دمکرات ایران را داشته‌اند تصدیق می‌کنند که این حزب به موقع در کشور تشکیل شده است و به موقع هم انجام وظیفه نموده است و شاید هیچ کس هم علاقه بیشترى به اجراى مرام حزب دمکرات ایران از بنده و رفقاى بنده نداشته است یعنى آنهایی هم که علاقه زیاد داشته‌اند مثل علاقه بنده بوده است و فکر می‌کنم که شاید 70 و یا 80 درصد از اعضاى آن حزب مخصوصاً فراکسیون پارلمانى آن حزب همین نظر را داشته‌اند یعنى اجراى آن برنامه را خواستار بوده‌اند، اما این یک مطلبى که جناب آقاى نخست وزیر فرمودند من لازم می‌دانم آن مطلب را ملت ایران هم بداند و آن این است که مصونیت پارلمانى را پدران ما براى همین روزها گذاشته‌اند وقتى که یک نفر به مجلس شوراى ملى قدم می‌گذارد وضعیتش با یک شخص عادى فرق می‌کند، نماینده ملت می‌شود تا در هر لحظه هر چه را صلاح ملت تشخیص داد بالاستقلال قضاوت کند و از این راه رفتار کند (صحیح است) هیچ گونه تعهدى که از قبل از ورود به مجلس شوراى ملى و احراز مصونیت از طرف وکیل شده باشد مانع از این اصل اساسى شرافتى وکالت نیست (صحیح است) و کسى که به واسطه تعهدات شخصى در دوره وکالت خود از آنچه وظیفه ملى او است تخطى کند آن وکیل را نمی‌توان وکیل ملت نامید (صحیح است) بنده به آقایان این جا صراحتاً عرض می‌کنم که امروز هم بنده در فکر خودم همان وفادارى و احترامی که به جناب آقاى قوام رهبر حزب دمکرات ایران داشته‌ام دارم ولى مانع از این نیست که با جریان‌های اخیر مملکت و اقدامات اخیر همان حزب کمال مخالفت را داشته باشم.

معتمد دماوندى - اقدامات اخیر آن حزب چه بوده؟

عباس اسلامى - بنشین آقا.

معتمد دماوندى - خودت بنشین.

رئیس - تقاضا می‌کنم ساکت باشید.

مهندس رضوى - آقایان باید توجه بفرمایند موقع حساس است موقع یک و دوى شخصى نیست (صحیح است) تمام ملت ایران به شما نگاه می‌کنند عرایض بنده را گوش کنید فرمایشى دارید بعد بفرمایید بنده جسارت می‌کنم ولى یک ملتى به شما توجه دارند نه این جمعیتى که اینجا وجود دارد بلکه تمام ملت ایران 15 میلیون مردم گرسنه و فقیر به شما توجه دارند، ما آمدیم مرامنامه حزب دمکرات ایران را اجرا بکنیم مرامنامه حزب دمکرات ایران مرامنامه‌اى است که اگر اجرا بشود آن مرامنامه نجات مملکت ایران است (صحیح است) کشور ایران تنها راهى که دارد راه دمکراسى است (صحیح است) و تنها وسیله‌ای که براى بقای خودش دارد اجراى صحیح آن مرام یا مرامى نظیر آن مرام است (صحیح است) منظور بنده آن است که اگر اقدامات سریع از راه این مرام حزبى و به دست یک دولت قوى در مملکت ما انجام نشود اساساً بقا و حیات ما احتمال خطر دارد (صحیح است) اما ایراد ما از آن جمله خود بنده، این ایراد بنده خیلى ساده بود این حرف‌ها تویش نبود بنده ایراد داشتم که چرا این مرام اجرا نمی‌شود (صحیح است) ولى ایراد دیگرى به این حزب نداشتم کسانى که با بنده همراهى داشتد در تمام جریانى که در حزب بوده‌اند از روز اول با احترام آنچه که به نظرم انتقاد آمد گفتم و سایردوستان بنده هم شاید همین طور توجه فرمودند و تصدق می‌فرمایند بعد هم یک روز این طور احساس کردم که براى اجراى این چنین مرامى و براى این که از نظر وظیفه پارلمانى بتوانیم خدمت بکنیم دیگر در فراکسیون پارلمانى دمکرات ایران نخواستیم شرکت کنیم این را کتباً به مقامات صالحه دمکرات ایران اطلاع دادیم بنابراین نه عدم وفادارى بوده است از نظر حزبى ونه یک امرى بوده است که پرده داشته باشد یک امر بسیار ساده و صریح و در عین حال یک وظیفه ملى (صحیح است) و اما حالا می‌فرمایند که این ایراد چیست بنده حالا عرض می‌کنم و در یک جمله هم عرض می‌کنم فرمودند که ایران محتاج به اصلاحات و اجراى برنامه اقتصادى است همه ماها قبول داریم اما ما چه گفتیم ما گفتیم در مملکتى که اوضاع ادارى آن به طورى آشفته است که به جاى تأمین رفاه مردم و تأمین پیشرفت ملت و سعادت و رفاه جامعه این اوضاع ادارى سربار جان مردم، وسیله چاپیدن مردم، وسیله سوء‌استفاده از اموال دولت و تمتع چند نفر از ثروت مملکت و فقیر شدند میلیون‌ها مردم است (صحیح است) نمی‌توان با چنین دستگاهى مملکت را اصلاح کرد (آشتیانى‌زاده - این تازگى ندارد آقا) از حزب ما و از نخست وزیر وقت که مسئولیت اجراى مرامنامه حزب را داشته و مسئولیت اجراى برنامه دولت را هم داشته‌اند درخواست کردیم که براى فراهم کردن اجراى برنامه اقتصادى و برای آن که بتوان در مملکت ایران خدمتى کرد اول حزب را باید تصفیه کنید بعد هم از نظر دولتى ادارات مملکت را تصفیه کنید، تشکیلات را تصفیه کنید، ولى ما چه دیدیم ما دیدیم یک بودجه‌ای به طرز قدیم داراى تشکیلاتى که نتیجه‌اش آن است که در محلى در ایوانکى 17، 18 بیرق به نام ملت ایران بالا می‌رود آن وقت در اینجا آوردند و روى این میز گذاشتند یعى هشتصد و خرده‌ای میلیون تومان باید طبقات ضعیف ملت ایران بپردازند تا این که چند صد و چند هزار نفر از افراد ملت ایران راحت بچرخند و راحت بگردند و وظیفه ما نبود که از چنین جریانى تقویت بکنیم، هیچ وقت خارج از این انتقادات از طرف اینجانب نشنیده‌اید و نخواهید شنید ما توقع داشتیم که هیئت دولت به نظریات ملت ایران ترتیب اثر بدهند و انتقادات به جایی که از طرف نمایندگان ملت شده است و همچنین انتقاداتى که در بین تمام ملت ایران شایع است آن انتقادات را ترتیب اثر بدهند و مطالعه کنند و یک تشکیلات جدیدى براى این مملکت بدهند و ادارات این مملکت را هم از لشکرى و کشورى (فرقى براى اینجانب ندارد) تصفیه کنند. دست دزدان، دست صاحب‌منصبان دزد و دست امراى لشکر دزد، و دست رؤساى دزد ادارات، دست مدیرکل‌های دزد دست تجار دزد و اشخاصى که با آنها وابسته هستند، دست رشوه‌دهندگان و رشوه‌گیرندگان، دست اشخاصى که مساعد با آنها است و جاهایی را رشوه گاه درست می‌کنند و با رشوه کار مردم را درست می‌کنند، یعنى معلوم نیست که این حقیقتاً براى عدالت است یا قضاوت، یا براى‏ پر کردن جیب یک عده‌ای، این دست‌ها را باید کوتاه کرد و ما پشت سر شما هستیم (بعضى از نمایندگان - آفرین، احسنت) و حتى گفتیم که اگر این کارها را کردید در آن موقع ما پشتیبانى هم کردیم ولى یک عده نیامدند آن وقت ملت ایران خواهد دانست که کی‌ها حقیقتاً اصلاح‌طلب هستند و کی‌ها فقط حرف می‌زنند، چون اشخاصى ممکن است باشند که به دستگاهى ایراد دارند که فقط چپاول است ولى در عین حال آن ایراد حقیقی‌شان این است که چرا آن چپاول دست بنده را نمی‌گیرد (بعضى از نمایندگان - صحیح است) بنده خواستم عرض کنم که بسیارى از اشخاص، بعضى از اشخاصى که اینجا هستند و روش دیگرى اتخاذ کرده‌اند این بود که بنده عرض کردم، ایرادى بود براى عدم اجراى همان مرام و همان برنامه باز هم تکرار می‌کنم که احترام شخص من نسبت به رهبر این حزب که در موقع مشکلى این حزب را تأسیس کرده و نسبت به کسانى که در این حزب فداکارى کرده‌اند و نسبت به اشخاصى که چنانچه گفته‌اند در مواقع سختى حتى ممکن است جان خودشان را هم داده باشند همواره باقى خواهد ماند و وظیفه ما است که همواره تجلیل کنیم (صحیح است) اما قسمت دوم عرایض بنده راجع است به وظیفه پارلمانى که از نظر فراکسیون دمکرات دارم چنانچه شاید پاره‌ای از آقایان اطلاع دارند اجازه دارم اعلام بکنم که 22 نفر از آقایان عدم پشتیبانى خودشان را از دولت جناب اشرف آقاى قوام اعلام کردند و از رأى هم که به دولت خواهند داد امتناع می‌کنند و شرکت نمی‌کنند دیگر بنده عرضى ندارم.

فولادوند - این که قانونى نیست آقا باید در مجلس رأى بگیرند.

رئیس - اینجا رأى می‌گیرند. من الان رأى می‌گیرم چرا شلوغ می‌کنید.

نمایندگان - رأى، رأى.

رئیس - آقاى گنجه‌ای فرمایشى دارید؟

گنجه‌ای - خواستم این را به عرض‌تان برسانم که فراکسیون اتحاد ملى هم به موجب یک نامه‌ای که به حضورتان تقدیم کردند عدم اعتماد خودشان را به دولت جناب آقاى قوام‌السلطنه اطلاع دادند.

نمایندگان - رأى، رأى.

فولادوند - من قانوناً حق اخطار نظامنامه دارم

+++

رئیس - بر طبق چه ماده؟ خودشان تقاضاى رأى کرده‌اند.

امینى - از بى‌طرفى خارج نشوید آقاى رئیس.

فولادوند - بنده بر طبق ماده 102 اخطار نظامنامه دارم.

امیر تیمور - اعلام رأى شده است.

رئیس - ساکت باشید آقایان بفرمایید.

فولادوند - قسمت آخر ماده 102، هر یک از نمایندگان در صورتى که از نظامنامه تخلفى مشاهده کند حق دارد مراتب را اخطار کند (صحیح است) عرض بنده این است که مملکت ما (من براى خاطر آقایان رئیس‌الوزرا و قوام‌السلطنه حرف نمی‌زنم) مملکت ما یک مملکت ضعیفى است که همیشه ممکن است مورد خطر قشون‌های خارجى واقع شود (همهمه نمایندگان)

رئیس - نظامنامه را بگویید، آقایان ساکت باشید.

فولادوند - مطابق قانون وکیل بایستى مصون از تعرض باشد، رأى وکیل بایستى در حضور 130 نفر وکیل، تماشاچى، مدیر روزنامه داده شود تا این که معلوم باشد او آزادانه رأى دهد (صحیح است) ورقه امضا کردن در بیرون. اگر یک وقت یک قشون خارجى در مملکت ما بود و وکلا رفتند و در خانه‌شان با اعتبار ورقه امضا کردند استقلال مملکت از بین می‌رود.

نمایندگان - رأى بگیرید.

رئیس - شروع می‌کنیم به گرفتن رأى عده حاضر 112 نفر، پیشنهادى هم رسیده است که رأى با مهره سفید و سیاه گرفته شود، چون در تاریخ مشروطیت همچو چیزى نیست و رأى اعتماد به دولت را نمی‌شود با مهره گرفت باید مخالفین و موافقین معلوم باشند بنابراین سابقه بد نمی‌شود گذاشت، آقایان تأمل کنید ساکت باشید.

رأى گرفته می‌شود آقایانى که با دولت موافقند ورقه سفید می‌دهند مخالفین ورقه کبود.

(اخذ و استخراج آرا به عمل آمده و نتیجه به قرار زیر حاصل شد)

رئیس - اول موافقین را بشمارید. موافقین با امضا را بشمارید.

یمین اسفندیارى - اسم باید داشته باشند.

دکتر معظمى - اسامى باید خوانده شود.

رئیس - اسامى را نخوانید، همین قدر که امضا دارد توجه کنید، ممتنع و مخالف را هم بشمارید.

اسامى موافقین:

آقایان: شریعت‌زاده - صفا امامى - شهاب خسروانى - معتمد دماوندى - امیر حسین ظفر بختیارى - محمد‌على مسعودى - دادور - فولادوند - على وکیلى - نراقى - فاضلى - بهبهانى - دکتر امینى - اردلان - نبوى - هاشم وکیل - ملک‌الشعرا بهار - صاحب جمع - مشایخى - آشتیانى‌زاده - یمین اسفندیارى - لاهوتى - وثوق - حاذقى - گیو - قهرمان - کهبد - دکتر راجى - دکتر فلسفى - شریف‌زاده - ظفرى - سلمان اسدى - محمود محمود - مهدى ارباب - امیر تیمور - منوچهر گلبادى - اخوان - جواد عامرى - سزاوار - حسن مکرم - نواب - ابوالقاسم امینى - دکتر طبا - ناصرى - نیک‌پى - هراتى - صادقى.

اسامى مخالفین:

آقایان: عرب شیبانى - دکتر متین دفترى - عباسى - نورالدین امامى - اسلامى - صدرزاده - دکتر مصباح‌زاده - شادلو - افشار - گنجه‌ای - سلطانى - رضوى - کشاورز صدر - غضنفرى - امامى اهرى - حسین مکى - پالیزى - لیقوانى - ملکى - بهادرى - عبدالقدیر آزاد - دکتر ملکى - حائرى‌زاده - صاحب دیوانى - رحیمیان - سلطان‌العلما - رفیع - حبیب‌الله امین - کفایی - دهقان - عباس مسعودى - قبادیان - دکتر اعتبار - امیر نصرت اسکندرى - تولیت - مامقانى - برزین - ملک مدنى.

رئیس - از 112 نفر عده حاضر 46 رأى موافق، 39 رأى مخالف، 5 ورقه سفید بى‌امضا، بنابراین اکثریت حاصل نیست زیرا 57 رأى لازم است براى تصویب نصف به علاوه یک.

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - حالاجلسه را ختم می‌کنم وجلسه آینده به روز پنجشنبه فردا موکول می‌شود.

(ساعت هفت و چهل دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم گردید)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

تصویب‌نامه‌ها

شماره 18136                  14 - 9 - 26

وزارت جنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه 11 آذر ماه 326 بر طبق پیشنهاد شماره 7054329012 - 7557 وزارت جنگ و برابر مقررات ماده واحده مصوبه 23 دى ماه 1324 تصویب نمودند که از تاریخ 25/9/26 ماهانه مبلغ 550 ریال حقوق ثابت گروهبن یکم غلام نورى که در تاریخ 25/9/ 25 در خلخال به دست متجاسرین شهید گردیده به عنوان وظیفه درباره ورثه نامبرده به شرح زیر برقرار گردد:

1. بانو مریم قدسى نصیرآبادى به شناسنامه 6 متولد 1304 عیال متوفى 30 - 183 ریال‏

2. صدیقه نورى مدرقى به شناسنامه 586 متولد 1321 دختر متوفى 30 - 183 ریال‏

3. خدیجه نورى مدرقى به شناسنامه 31 متولد 1325 دختر متوفى 30 - 183 ریال‏

و ضمناً برابر تصویب‌نامه شماره 37486 و ماده فرمان عمومى ارتش 5505 گروهبان یکم نامبرده از تاریخ 25 - 9 - 24 به یک درجه بالاتر (استوار دومى) مفتخر می‌گردد و از تاریخ 1- 1 - 1326 ورثه هر کدام استحقاق دریافت مبلغ دویست ریال مستمرى را خواهند داشت.

م - 5072            از طرف نخست وزیر

شماره 17810                  14 - 9 - 26

وزارت کشاورزى‏:

هیئت وزیران در جلسه 11 آذر ماه 326 بنا به پیشنهاد شماره 83012 - 15689 مورخ 28 – 8 - 326 وزارت کشاورزى تصویب نمودند:

که تصویب‌نامه شماره 3885 مورخ 22 – 2 - 26 تا آخر اسفند ماه 1326 تمدید و حمل ذغال چوب از نقاط شمالى آزاد بوده و محتاج به صدور پروانه حمل نمی‌باشد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 5073                        از طرف نخست وزیر

شماره 17636                  7 - 9 - 26

وزارت اقتصاد ملى:

هیئت وزیران در جلسه چهارم آبان ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 6822 - 20601 مورخ 26 - 8 - 1326 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند که قانون اوزان و مقیاس‌ها در شهرستان زنجان به موقع اجرا گذارده شده و متخلفین از قانون مذکور طبق مفاد ماده 8 نظامنامه اجراى قانون نامبرده تعقیب شوند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 4902            ازطرف نخست وزیر

شماره 17632      7 - 9 - 26

وزارت جنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه چهارم آذر ماه 1326 بر طبق پیشنهاد شماره 26094 - 72008 - 7472 وزارت جنگ طبق مقررات ماده واحده مصوبه 23 دى ماه 1324 تصویب نمودند که مبلغ 550 ریال وظیفه درباره چهار نفر ورثه گروهبان یکم احمد سازش‌جو که در عملیات خلخال شهید گردیده بالسویه به شرح زیر از تاریخ 26 - 9 - 25 برقرار گردد:

1. نادره محمودى به شناسنامه 52 متولد 1305 عیال متوفى 13750 ریال‏

2. آصفه سازش‌جو به شناسنامه 542 متولد 1326 دختر متوفى 13750 ریال‏

3. اکرم سازش‌جو به شناسنامه 92 متولد 1323 دختر متوفى 13750 ریال‏

4. فریدون سازش‌جو به شناسنامه 263 متولد 1325 پسر متوفى 13750 ریال‏

ضمناً طبق مقررات ماده 1 ماده فرمان عمومى ارتش 5505 از تاریخ 24 - 9 - 325 گروهبان فقید به یک درجه بالاتر (استوار دومى) ارتقا حاصل و از تاریخ 26 - 12 - 25 وراث هر نفرى از یکصد و پنجاه ریال که جمعاً ششصد ریال حقوق استوار دومى می‌باشد استفاده خواهند نمود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 4901            از طرف نخست وزیر

شماره 17178      7 - 9 - 26

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه چهارم آذر ماه 326 طبق پیشنهاد شماره 16326 - 73907 وزارت کشورتصویب نمودند ردیف سه تصویب‌نامه شماره 6454 - 26/6/ 24 موضوع عوارض‌خانه‌های مسکونى شهر نایین از اول سال 1326 ملغى گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 4905            از طرف نخست وزیر

+++

شماره 18098                  7 - 9 - 26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه چهارم آذر ماه 1326 بنا بر پیشنهاد شماره 41330 - 72987 وزارت کشور تصویب نمودند که مقدار 288 مترمربع زمین مترو که متعلق به شهردارى تهران واقع در قسمت شرقى میدان مازندارن جهت بنگاه بهداشت مادران و کودکان به طور رایگان به وزار بهدارى واگذار شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 4904            از طرف نخست وزیر

شماره 17126      7 - 9 - 26

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه چهار آذر ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 33745 وزارت کشور شش تن آقایان کارمندان دوره سوم انجمن شهردارى اردستان را به ترتیب زیر:

میرزا آقا رحیمى - سید عبدالحسین احسانى – محمد‌حسین شفیعى – على‌اکبر برهانى - عبدال حسین جلالى – فتح‌الله رأفت تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 4906            از طرف نخست وزیر

شماره 18550      14 - 9 - 26

وزارت اقتصاد ملى‏:

هیئت وزیران در جلسه 4 آذر ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 22157 - 19537 مورخ 17/8/26 وزارت اقتصاد ملى تصویب نمودند صدور لوبیاى محصولات سنوات قبل از کشور از تاریخ این تصویب‌نامه تا آخر اسفند ماه 1326 آزاد باشد مشروط بر این که قبل از صدور آن اعتبار اسنادى غیرقابل برگشتى به دلار که منتها سررسید آن 15 فروردین 1327 باشد نزد بانک مجاز باز شود وزارت اقتصاد ملى در صورت تأیید کتبى بانک مجاز راجع به گشایش اعتبار پروانه صدور به نام هر تقاضا کننده منتها تا یکصد تن لوبیاى مزبور خواهد داد و گمرک فقط در مقابل پروانه مزبور تا پایان سال می‌تواند اجازه صدور بدهد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 5186            ازطرف نخست وزیر

شماره 17796      13/9/26

وزارت فرهنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه مورخ یازدهم آذر ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 2338 - 14633 وزارت فرهنگ تصویب نمودند به پاس خدمات فرهنگى آقایان مفصلةالاسامى نشان به شرح ذیل به ایشان اعطا شود:

1. آقاى دکتر ابراهیم محمد‌امین الشورابى عضو شوراى دانشگاه مصر - مؤلف کتاب حافظ - الشیرازى و القواعد الاساسیة لدارسیة الفارسیة

نشان درجه دوم فرهنگ‏

2. آقاى احمد حامد صراف نماینده دولت عراق در جشن هزاره فردوسى که معروف بزرگان و نوابغ ایران در کشور عراق می‌باشند.

نشان درجه دوم فرهنگ‏

3. آقاى دکتر بیمالاچورن لاو وابسته انجمن ایران در کلکته

نشان درجه دوم سپاس‏

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 5074            از طرف نخست وزیر

شماره 16190      14/9/26

وزارت جنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه نهم آذر ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 75047 - 55864 ر م 3/8/26  وزارت جنگ در مورد ورود اسلحه و مهمات به داخله کشور با توجه به مقتضیات کنونى کشور مواد زیرین را تصویب نمودند:

1. چون وزارت جنگ به موجب قانون جلوگیرى از قاچاق اسلحه و مهمات جنگى می‌تواند عمل کنترل دولت را در مورد اسلحه ناریه و سرد و مواد محترقه و اسلحه شکارى انحصاراً به عهده گرفته ورود و خروج اسلحه مذکور و ساختمان تعمیر آن را عهده‌دار و سپس براى توزیع آن فیمابین خریداران از طریق شهربانى اقدام نماید علیهذا به موجب این تصویب‌نامه به وزارت جنگ اجازه داده می‌شود آیین‌نامه مربوطه که نحوه عمل را تشریح خواهد نمود تدوین نموده و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا بگذارد.

2. تقاضاهایی که در مورد اسلحه و مهمات از شرکت‌های مختلفه تا این تاریخ واصل گردیده مشمول مقررات بالا بوده و وزارت جنگ با آنان و تقاضاکنندگان جدید طبق آیین‌نامه‌های تدوینى بایستى رفتار نماید.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 5071            از طرف نخست وزیر

شماره 6939 رح ر 14222    12/6/26

بخشنامه به کلیه دادگاه‌های بخش شهرستان‏

در مورد آگهى‌های حصر وراثت مقتضى است در صورت تقاضاى اصحاب دعوى آگهى که باید در یکى از روزنامه کثیر‌الانتشار اعلان شود به خود آنان داده شود که در یکى از جراید اعلان نمایند و نسخه از آن را به دادگاه تسلیم نمایند.

م - 5022                        از طرف وزیر دادگسترى‏

شماره 658 - ح - 5600                   14/2/326

بخشنامه به کلیه دادگاه‌های بخش و شهرستان و استان‏

با توجه به مواد 218 الى 223 قانون آیین‌نامه دادرسى مدنى و نظر به این که از وزارت امور خارجه و مقامات دولتى عراق اطلاع می‌دهند که دادگاه‌های عراق از اتباع ایران بابت خسارات هزینه دادرسى و حق‌الوکاله طرف که ممکن است به آن محکوم شوند تأمینى اخذ نمی‌نمایند لذا طبق ماده 219 قانون مزبور رعایت معامله متقابله لازم است و در این قبیل موارد از گرفتن چنین تأمینى از اتباع دولت عراق خوددارى شود

م - 5023                        از طرف وزیر دادگسترى‏

انتصابات و احکام‏

شماره 21356      14/9/26

در وزارت کشور:

آقاى محمد طاهرى مالک کارمند منتظر خدمت از تاریخ 15/6/326  به سمت بخشدار سراسکندر منصوب شدند.

شماره 21355 – 75996      12/9/326

آقاى محمد‌حسن نخستین آصف رئیس دفتر و معاون فرماندارى مهاباد از تاریخ اول شهریور ماه 326 به سمت بخشدار سردشت منتقل شدند.

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294343!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)