کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شوراى ملى، دوره 18
[1396/05/30]

جلسه: 31 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 13 تیر ماه 1333  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره اعلام جرم علیه آقاى دکتر اخوى وزیر سابق اقتصاد ملى از طرف آقاى ارباب

3- تقدیم یک فقره طرح قانونى به وسیله آقاى عبدالحمید بختیار

4- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

5- معرفى آقاى محسن حداد به معاونت وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ

6- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه

8- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شوراى ملى، دوره 18

 

 

جلسه: 31

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 13 تیر ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره اعلام جرم علیه آقاى دکتر اخوى وزیر سابق اقتصاد ملى از طرف آقاى ارباب

3- تقدیم یک فقره طرح قانونى به وسیله آقاى عبدالحمید بختیار

4- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

5- معرفى آقاى محسن حداد به معاونت وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ

6- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه

8- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

غائبین بااجازه، آقایان: دکتر افشار، صدرزاده، مکرم، عبدالرحمن فرامرزى، تربتى، یار افشار، هدى، سلطان‌العلما، عباسى، دکتر عدل، جلیلوند، پناهى، مهندس اردبیلى.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: کدیور، مصطفى ذوالفقارى، امیر تیمور، علم.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه، آقایان: ثقه‌الاسلامى، دولت آبادى، خاکباز، امید سالار، حائرى‌زاده، عرب شیبانى، بهادرى، عبدالصاحب صفایی، موسوى، تیمور تاش، پیراسته، خلعتبرى، کریمى.

دیرآمده بى‌اجازه- آقاى: اریه.

غائبین در رأى- آقایان: دکتر بینا، دکتر پیرنیا، کیکاوسى، تجدد، داراب، سنندجى، سلطانى، ابراهیمى، دکتر حمزوى.

رئیس- آقاى تیمورتاش نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟ (تیمورتاش- بلى) بفرمایید.

تیمورتاش- بنده علت تأخیرم را به عرض‌تان رسانیدم، می‌خواستم استدعا کنم مقرر بفرمایید تصویب شود.

رئیس- بسیارخوب، آقاى اردلان.

اردلان- در جلسه گذشته ضمن نطق آقاى دکتر جزایرى عرض کردم که قانون نبوده است خواستم عرض کنم که مقصود بنده از نامه محرمانه آقاى دکتر مصدق بود که به هیئت نظارت نوشت و آنها را مجبور کرد که سیصد و دوازده میلیون تومان اسکناس برخلاف قانون و بدون مجوز و بدون پشتوانه منتشر بکنند و به عقیده من این موضوع قابل تعقیب است.

رئیس- آقاى حمید بختیار.

حمید بختیار- قربان یک طرحى دارم که به امضاى چند نفر از آقایان نمایندگان است ....

رئیس- وارد دستور که شدیم بدهید، آقاى دکتر بینا.

دکتر بینا- بنده در رأى غایب نبودم بنده را غایب نوشته‌اند.

رئیس- اصلاح می‌شود، آقاى دکتر جزایرى.

دکتر جزایرى- در صورت جلسه گذشته یک اشتباهى شده آنجایى که نوشته است ترایشمارک آلمان را آمد اصلاح کرد بنده عرض کردم رنتن مارک این را استدعا می‌کنم اصلاح بشود.

رئیس- بسیار خوب، آقاى دکتر پیرنیا.

دکتر پیرنیا- بنده در رأى غایب نبودم تقاضا دارم دستور بفرمایید اصلاح شود.

رئیس- هر یک از آقایان که در رأى غایب نبوده‌اند رسیدگى می‌شود و اصلاح می‌شود. آقاى داراب.

داراب- بنده قربان در رأى غایب نبودم.

رئیس- غایب در رأى این است که وقتى زنگ می‌زنند و آقایان تشریف نمی‌آورند تو براى رأى گرفتن آن وقت آقایان را غایب در رأى می‌نویسند از این به بعد آقایان دقت بفرمایید که موقع رأى دادن تشریف بیاورید همه اینها اصلاح می‌شود. دیگر نظرى به صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسه پیش تصویب شد.

 2- تقدیم یک فقره اعلام جرم علیه آقاى دکتر اخوى وزیر سابق اقتصاد ملى از طرف آقاى ارباب

رئیس- عرض کنم امروز سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (دستور، دستور) اگر آقایان موافق باشند به بعد از دستور موکول می‌کنیم. کلیات لایحه‌اى که در دستور است تمام شد .....

ارباب- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

ارباب- یک اعلام جرمى است علیه آقاى دکتر اخوى وزیر سابق اقتصاد ملى که تقدیم می‌کنم و استدعا می‌کنم مقرر بفرمایید چون ایشان گذرنامه خارجى دارند تشریف نبرند تا این موضوع رسیدگى بشود.

دکتر شاهکار- دکتر اخوى مرد بسیار شریفى است.

ارباب- بقضاوت آقایان واگذار می‌کنم.

دکتر جزایرى- در هر صورت حساب خورده‌ها را با این اعلام جرم‌ها تصفیه نکنید هر روز اعلام جرم هر روز اعلام جرم (زنگ رئیس).

ارباب- حساب مملکت است آقا، حساب خورده نیست.

 3- تقدیم یک فقره طرح قانونى به وسیله آقاى عبدالحمید بختیار

رئیس- آقاى بختیار.

+++

حمید بختیار- بنده هم طرحى است به امضاى عده‌اى از نمایندگان که تقدیم می‌کنم.

4- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

رئیس- لایحه پشتوانه اسکناس مطرح است. شور در کلیات تمام شد. حالا باید یک رأى گرفته بشود براى ورود در مواد چون این لایحه 10 ماده دارد و براى ورود در مواد باید رأى گرفته شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند.) تصویب شد، ماده اول مطرح است، آقاى دکتر پیرنیا.

دکتر پیرنیا- جناب آقاى وزیر دارایی یعنى دولت بودجه‌اى پیشنهاد کردند که به تصدیق خودشان ششصد میلیون تومان کسر بودجه بود بنده هر آن منتظر بودم که متعاقب آن یک لایحه نشر اسکناس خیلى شدیدى را از طرف دولت ببینم براى اینکه همه می‌داند نشر اسکناس یکى از نتایج قطعى و حتمى کسر بودجه است و بنده حالا عرض می‌کنم با وجود اینکه جناب آقاى وزیردارایی فرمودند که این لایحه نشر اسکناس نیست (صحیح است) توضیح خواهم داد خدمت آقایان که منظور از این لایحه انتشار سیصد و پنجاه میلیون تومان اسکناس است و علاوه بر آن عرض خواهم کرد که چه جورى و به چه علت این کسر بودجه سبب شده است که وزارت دارایی ناچار بشود این لایحه را پیشنهاد کند. بنده تقاضا دارم که آقایان توجه بفرمایند علت اینکه این لایحه پیشنهاد شده در این لایحه در ماده اول سه موضوع را گنجانیده‌اند. یکى انتشار سیصد و پنجاه میلیون تومان اسکناس، دوم سلب اختیار نشر اسکناس، اجازه نشر اسکناس از مجلس شوراى ملى و اعطاى این حق به هیئت نظارت اندوخته اسکناس یعنى آزادى و تسهیلات بیشترى براى نشر اسکناس در آینده براى این دولت و براى سایر دولت‌هایى که آسان‌ترین راه حل و آسان‌ترین راه را براى تأمین بودجه توسل به بانک ملى و قرض از بانک ملى تعیین کرده‌اند و این راه را همیشه تعقیب کرده‌اند. از سال 1320 تا حال علت اینکه می‌فرمایند دولت مجبور شده که لایحه‌اى بیاورد براى انتشار اسکناس این است که دولت به علت کسر بودجه تمام منابع و تمام پول‌هایى را که مردم نزد بانک ملى ایران گذاشته بودند تمام تا دینار آخرش را گرفته است و به مصرف کسر بودجه زده است (مهدوى- چرا می‌آیید همچو صحبت‌هایى می‌کنید؟) (تیمورتاش- این طور نیست) (مهدوى- این حرف‌ها خوب نیست) (زنگ رئیس).

رئیس- آقا بگذارید ناطق حرفش را بزند شما نمی‌گذارید ببینیم چه می‌گویند.

دکتر پیرنیا- تمام منابع قسمت بازرگانى بانک ملى را گرفته و ...

سعید مهدوى- آقاى دکتر پیرنیا دارند ورشکستگى بانک را اعلام می‌کنند ...

دکتر پیرنیا- و 17 میلیارد همه آقایان ملاحظه می‌فرمایند در گزارش خود دولت و جناب آقاى وزیر دارایی هم تشریف دارند ایشان تصدیق خواهند فرمود (میراشرافى- صحیح است).

مهدوى- آقا بانک ملى را دارند ورشکسته اعلام می‌کنند.

رئیس- به شما فعلاً مربوط نمی‌شود بعد می‌توانید بیایید جواب بدهید. بفرمایید آقا.

دکتر پیر نیا- و نه تنها به این منابع اکتفا نکرده منظورم این است که نه تنها به این اکتفا نکرده بلکه شروع کرده است به دست‌اندازى به پشتوانه اسکناس و پشتوانه اسکناس ما که در سال 1330 یعنى سه سال پیش هشتاد درصد بود طبق این گزارش امروز شده است چهل درصد وروز به روى بعد از اینکه تمام منابع بانک ملى را مورد استفاده قرار دادند تمام منابع بازرگانیش را گرفتند شروع کردند به پشتوانه اسکناس بنابراین این ماده اول سه نظر دارد نظر اولش این سیصد و پنجاه میلیون تومان اسکناس است که بنده توضیح خواهم داد (مشایخى- این طور نیست 350 میلیون نخواهد شد). بنده توضیح خواهم داد توجه بفرمایید قسمت دومش سلب اختیار نشر اسکناس از مجلس شوراى ملى و دادن این آزادى به دولت یعنى به هیئت نظارت اندوخته اسکناس است و قسمت سومش که به نظر بنده از همه بدتر است افتتاح این باب است که یک دولتى بیاید از پشتوانه اسکناس یک مقدارى قرض بگیرد و مجلس شوراى ملى روى یک مقتضیات زمان و مکان به او این اجازه را بدهد و دولت بعدى قانون بیاورد که او مالیده و دولت او را به اصطلاح از بین رفته تلقى می‌کند و بنابراین هر سه این موضوعات به ضرر اقتصاد و به ضرر وضع کنونى ایران است (دکتر جزایرى- بسیار صحیح است) حالا قسمت اول است این ماده سه نظر دارد که هر سه را عرض می‌کنم در قسمت اول چرا این ماده می‌گوید که از فردا دولت می‌تواند 350 میلیون تومان اسکناس منتشر کند براى اینکه بند (الف) آن مقدار پشتوانه را از 43 و خرده‌اى درصد آورده‌اند به چهل درصد معنیش چیست؟ یعنى در مقابل این چهار درصد بقیه دولت می‌تواند اسکناس منتشر کند و آن مبلغ اسکناسى که منتشر می‌شود صد میلیون تومان است آقایان می‌توانید حساب کنید آقاى وزیر دارایی حاضرند تصور می‌کنم تصدیق کنند (مهدوى- این طور نیست) (وزیر دارایی- توضیح عرض می‌کنم این طور نیست) قسمت دوم تند (ب) این ماده است که سى میلیون دلار می‌توانند به پشتوانه اسکناس بسپارند و 30 میلیون دلار پشتوانه اسکناس سپردن در مقابلش درست است که از قرار 32 ریال محسوب می‌کند ولى نگفتند که 30 میلیون دلار را که از قرار 32 ریال حساب می‌کنند به چه ترتیب می‌دهند طبق بند الف دو برابر و نیمش می‌توانند اسکناس منتشر کنند و دو برابر و نیمش می‌شود 250 میلیون تومان (میراشرافى- اگر دلار دارند خود دلارش را بفروشند) علت اینکه وضع مالى ما به این صورت افتاده، علت اینکه دولت‌ها مرتباً کسر بودجه داشته‌اند این ارفاق و نظر مساعدی است که در تمام احوال از سال 1320 به بعد مجلس شوراى ملى نسبت به لوایحی که دولت براى نشر اسکناس پیشنهاد کرده ابراز کرده، آقایان اگر می‌خواهند که وضع مالى و اقتصادى مملکت اصلاح شود، اگر می‌خواهید حقیقتاً دولت مجبور باشد که بودجه متعادل پیشنهاد بکند این راه آسان و این وسیله آسانی که در اختیار دولت قرار گرفته که هیچ فکر درآمد نیست، هیچ فکر کسر خرج نیست، فقط فکر این است که لایحه‌اى بیاورد و اجازه نشر اسکناس بگیرد و پول از ماشینى چاپ کند و توزیع کند بین مردم. این را از دست دولت بگیرید این رویه خوبى نیست، بنده خودم ناظر بودم هیچ دولتى نه جداً فکر کسر مخارج است نه جداً فکر ایجاد درآمد است، براى اینکه می‌داند که هر روزى احتیاج پیدا کرد با هزار جور وسایل با اینکه وضع بانک ملى در خطر افتاده به عنوان اینکه اعتبار دولت است، به عنوان اینکه حقوق‌ها را نمی‌توانیم بدهیم، به عنوان اینکه هزار وقایع غیر مترقبه اتفاق می‌افتد می‌آید و مجلس شوراى ملى را در فشار قرار می‌دهد و از او اجازه نشر اسکناس می‌خواهد و متأسفانه تا حالا اجازه نشر اسکناس گرفته است براى اینکه اسکناس ما که در آخر سال 1321 سیصد میلیون تومان بوده به تصدیق این گزارش امسال هزار و صد میلیون تومان شده و بنابراین ملاحظه می‌فرمایید تمام اینها هم به مصرف کسر بودجه رسیده الان اگر از لحاظ بانک، بانک به چه مناسبت احتیاج به این نشر اسکناس دارد، علتش این است که تمام منابعش را دولت‌هاى گذشته از او گرفته‌اند و تمامش را به مصرف بودجه و کسر بودجه رسانده‌اند و اکتفا نکرده‌اند به منابع بازرگانى و پشتوانه‌اش را هم برده‌اند و اگر این وضعیت ادامه پیدا بکند تا دو سال دیگر نصف بقیه پشتوانه را هم خواهند خورد و باز مواجه می‌شویم با مملکتى که یک شاهى در خزینه بانک‌مان نخواهد بود.

این قسمت، قسمت نشر اسکناس بود. قسمتى که به نظر بنده خطرناک‌تر است سلب این اختیار از مجلس شوراى ملى است اجازه مقدار اسکناس یعنى حجم اسکناس که چند هزار ریال و چند میلیون تومان در جریان بیفتد این بایستى با مجلس شوراى ملى باشد (صحیح است) براى اینکه اگر غیر از این باشد به هر وسایلى هر روز دولت می‌تواند به عنوان اینکه یک دلارهایى دارد به عنوان اینکه یک ارزهایى از خارج براى من آمده تقاضا بکند و هیئت نظارت سکناس را متقاعد بکند که بیایند اسکناس چاپ بکنند و به همین جهت دیگر هیچ حدودى باقى نمی‌ماند و به همین جهت هم هست که از سال 1320 تا حال هر وزیر مالیه‌اى هر دولتى اصرار داشته است که این حق را از مجلس شوراى ملى بگیرد و تا حالا موفق نشده و بنده امیدوارم که آقایان این مقاومت را بفرمایند و نگذارند این حق از مجلس شوراى ملى گرفته شود مخصوصاً در مقدمه این لایحه ضمن گزارش توجه بفرمایید نوشته ضمن تبصره ماده واحده دولت مکلف شد که در ظرف 3 ماه مقدار حداکثر اسکناسى که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد تعیین کند این مقدم بر پشتوانه است. این را قانونش را باید بیاورند به مجلس نه پشتوانه را. پشتوانه همان طورى که آقاى وزیر دارایی فرمودند یک چیز خیلى مهم نیست آن چیزی که مهم است آن حجم اسکناس است دستگاه اقتصادى روى حجم اسکناس می‌گردد پشتوانه براى کنترل حجم اسکناس است بنده اتخاذ سند می‌کنم از فرمایش خود ایشان و می‌گوید قانون هم نوشته که باید حجم اسکناس در مجلس شوراى ملى تعیین کند و اگر این را در اختیار دولت گذاشتید یکى از بزرگ‌ترین حقوق مجلس شوراى ملى، یکى از بزرگ‌ترین وسایل کنترل مخارج و کنترل دستگاه اقتصادى از دست مجلس شوراى ملى خارج می‌شود این اساس فکر خراب است (مشایخى- آقاى دکتر با این سى میلیون دلار موضوع حجم اسکناس هم تعیین شده) (میراشرافى- سى میلیون دلار را از کجا می‌آورند؟)

مشایخى- هر وقت داشتند می‌دهند.

دکتر پیرنیا- اما راجع به این سى میلیون دلار این هم یک اشتباه بزرگی است این حتماً یک مبلغى است که از خارج عاید دولت می‌شود این را چرا دولت در یک بانک خارجى راکد و بلوکه می‌کند و در مقابلش اسکناس چاپ می‌کند اجازه بفرمایید این سى میلیون دلار را دولت به کار تجارت بگذارد اجناس وارداتى وارد کند تا فراوانى کالا تأمین بشود کالا از یک طرف صادر بشود از طرف دیگر بلوکه نشود و دولت یک نفعى می‌برد واسکناس هم جمع می‌کند بنده عرض می‌کنم سى میلیون دلار را به جاى آنکه دولت بگذارد در یک بانک خارجى بى‌استفاده و راکد بماند بگذارد براى خرید قند و شکر و قماش و چاى و وسایل حمل و نقل و این وسایلى که مورد احتیاج عموم است وارد بکند (میراشرافى- اتوبوس و اینها را بفروشد هم قوه خرید را جمع بکند و هم اسکناس را جمع بکند و هم کالا

+++

بیاورد و هم یک نفعى عاید خزانه دولت بشود آقایان اگر این سى میلیون دلار را داشتید نمی‌گذاشتید در یک بانک خارجى ذخیره یا آنکه این را به کار تجارت می‌گذاشتید؟ حالا موضوع دیگرى، این باب به نظر بنده سومین خطر است، جناب آقاى وزیر دارایی جنابعالى این باب را افتتاح نفرمایید. این باب را که یک دولتى بیاید 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس قرض بگیرد و مجلس شوراى ملى به عنوان قرض این پول را به دولت بدهد و فردا یک دولت دیگرى بیاید و بگوید که این مالیده و دولت این را خورده حساب می‌کند و از بین رفته این سه موضوع بود و علل مخالفت بنده با این ماده حالا موضوعى که پیش آمده این است که بالاخره جریان سیاست مالى مملکت رفته روى خرج و روى کسر بودجه روى نشر اسکناس و این سیاست مالى وضعى را ایجاد کرده که زندگى براى عموم طبقات طاقت فرسا شده و بنده کلمه طاقت‌فرسا را عرض کردم براى اینکه حقیقتاً خود من شخصاً احساس می‌کنم که زندگى براى خود من طاقت فرساست و همه آقایان احساس می‌کنند البته استثناهایى هم هست ولى بنده شخصاً احساس می‌کنم که زندگى براى عموم طبقات در این مملکت طاقت فرسا شده براى اینکه سیاست مالى دولت صحیح نیست و نتیجه مطلوب ندارد، مقایسه کنید یک سال پیش را، تیر ماه گذشته را با ماه فعلى، یک سال است که این سیاست ادامه دارد آیا قیمت‌ها بیشتر از سال پیش نیست؟ آیا سختى زندگى امروز بیشتر از یک سال پیش نیست (صحیح است) آیا وضع مالى امروز بدتر از یک سال پیش نشده؟ پس معلوم می‌شود این سیاست مالى غلط است این سیاست ما را به طرف ورشکستگى می‌برد (همهمه نمایندگان) (حشمتى- انعکاس گذشته است) اینکه فایده ندارد هى کسر بودجه، هى نشر اسکناس، جنابعالى دکترید (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) (حشمتى- جنابعالى یک راه حلى پیشنهاد کنید.)

رئیس- گمان نمی‌کنم که خودتان با این همهمه و قطع کلام بشنوید ناطق چه می‌گوید، بفرمایید.

دکتر پیرنیا- این وضعیت را بالاخره باید بعد از یک سال مقایسه کنید ببینید وضعى که تحویل گرفته‌اید چیست و وضعى که بعد از یک سال هست چیست بنده تقاضا می‌کنم جنابعالى مقایسه کنید اگر می‌توانید این ادعا را بفرمایید که وضع فعلى بهتر از سال پیش است ادامه بدهید و اگر بهتر نیست یک تجدیدنظرى بفرمایید، متوقف بکنید این سیاست مالى را که دارید. از 1320 تا حالا تعقیب می‌کنید من به چشم خودم می‌بینم که مملکت را دارند به طرف سقوط و ورشکستگى می‌برند (میراشرافى- یعنى از وزارت مشرف‌الدوله تا حالا) بنده راجع به این موضوع با رئیس دولت مفصل صحبت کردم و معایب را گفتم ایشان گفتند آقا من وارد این مسائل نیستم من وظیفه‌ام این بود که یک امنیت و یک وضع آرامى را ایجاد بکنم که آقایان متخصصین، وکلاى مجلس و آقایانی که مطلع به امورند بنشینند با سر فارغ بدون ترس بدون رعب تصمیمى اتخاذ کنند و هر چه صلاح مملکت بود و هر چه آقایان تصمیم گرفتند من محترم می‌شمارم و او را اجرا می‌کنم من تخصص در این موضوع ندارم و نمی‌توانم در این باب تصمیم بگیرم. این موضوعى است که بایستى وزراى مسئول و آقایان نمایندگان تصمیمش را بگیرند بنده عرض می‌کنم روى سخن من با آقایان نمایندگان است که ما وقتى آمدیم اینجا یک روزنه امیدى در دل‌ها و در فکرها باز شد همه انتظار یک اقداماتى داشتند. در رأس آن اقدامات چه بود؟ اقداماتى بود که به نفع وضع معاشی‌شان تمام می‌شد (صحیح است) زندگى را راحت‌تر می‌گیرد، این سختى و مضیقه را کمتر می‌کرد ولى تا الان، تا حالا یک طرحى به ما پیشنهاد نشده، یک حرفى زده نشده، یک صحبتى که کوچک‌ترین نتیجه‌اى براى کم کردن هزینه زندگى، براى از بین بردن گرانى، براى رفاه عمومى داشته باشد، همه‌اش خرج، همه‌اش کسر بودجه، همه‌اش نشر اسکناس، همه‌اش خرج‌هایى که درآمدش معلوم نیست، از بین بردن پشتوانه اسکناس (میراشرافى- همه‌اش خوردن پشتوانه اسکناس) (مشایخى- اشتباه می‌کنید 350 میلیون نیست) این وضعیتى است که پیش آمده است و آقایان مقاومت بفرمایید تا وزارت دارایی مجبور بشود برود فکر بکند، خرج را کم بکند.

وزیر دارایی- شما فکر بکنید، شما که این کاره هستید.

دکتر پیرنیا- باید بیایید اینجا خرج را کم بکنید، درآمد را زیاد بکنید، جلوى مخارج زائد را بگیرید، جلوى سوءاستفاده را بگیرید .... (دکتر جزایرى- مثل اینکه آقایان می‌خواهید بفرمایید که ادامه پیدا کند) و پول را هم می‌خواهید به کارهاى عمرانى طبق قانون مصرف کنید یعنى قانون سازمان برنامه که اجازه داده است مبالغ هنگفتى پول به آنجا داده شود وبعد هم ما نمی‌بینیم که به چه مصرفى رسیده است. بنده به آقایان قول می‌دهم این لایحه را تصویب بفرمایید و خواهید دید بعد از تعطیل که مراجعت خواهید فرمود وضع گرانى چه خواهد بود، وضع مالى چه خواهد بود، وضع زندگى چه خواهد بود، آقایان الان در موقع تعطیلات تشریف می‌برید به حوزه‌هاى نمایندگى آنجا می‌گویند که شما با این وضع چه کردید (مشایخى- آقاى دکتر همین حرف‌هاى شما باعث گرانى است) اگر این را تصویب نکنید می‌توانید بگویید که این گرانى نتیجه انتشار اسکناس و نتیجه اقداماتى است که در دولت سابق براى اسکناس شده و ما جلوش را گرفتیم. ما نگذاشتیم اسکناس منتشر بشود این عواقب نشر اسکناس و وضعى است که در سابق ایجاد شده بود ولى اگر خود شما همین رویه را ادامه بدهید دیگر چه جوابى دارید در قبال موکلینتان بدهید؟ بنده عرض می‌کنم که به نظر بنده یک قدرى با عجله، با التهاب راجع به این جور مسائل به این عصبانیت نباید صحبت کنیم باید ارقام و اصول را جلوى چشم‌مان بگذاریم ببینیم این کاری که می‌کنیم به نفع زندگى مردم است زندگى مردم را راحت‌تر می‌کند، آسان‌تر می‌کند، قیمت‌ها را می‌آورد پایین یا نه بر عکس زندگى را سخت‌تر می‌کند مضیقه را زیادتر می‌کند و بنده به آقایان قول می‌دهم دو ماه دیگر اینجا خدمت آقایان می‌رسم و آن وقت است که ارقامى خواهم آورد و عرایض خودم را ثابت خواهم کرد روى این ارقام ولى مسئولیت مضیقه‌هایى که پیش می‌آید البته براى کسانی است که نسبت به این لایحه دفاع کردند و آن را پیشنهاد کردند.

مشایخى- خلاصه اعلام جرم بر علیه دفاع‌کنندگان از این لایحه کردید.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی (دکتر امینى)- پریروز آقاى ناصر مدیر کل بانک ملى به بنده تلفنى کردند که کار شما را خیلى سبک کردم گفتم چرا؟ گفت جناب آقاى دکتر پیرنیا اشکالاتى در این لایحه داشتند، اشکالات فنى، تشریف آوردند بانک ملى یک ساعت و نیم با ایشان صحبت کردیم و توضیحات مفصلى به ایشان دادیم و در این قسمت دیگر بار شما سبک شده است. بنده خیلى متأسفم که یا زبان ایشان گویا نبوده یا جناب آقاى دکتر پیرنیا اصلاً نخواستند توجه بکنند که این لایحه براى چه هست و منظور چیست، تعجب بنده از این زیادتر است که آقا در دو نطقى که فرمودند یکى راجع به بودجه و یکى راجع به این قسمت بنده هر قدر به مغز خودم فشار آوردم که بیانات ایشان را که مرد مجربى هستند و تحصیل کرده هستند باور بفرمایید نتوانستم توجیه کنم یا فهم بنده قاصر بوده یا اینکه استدلال ایشان بسیار ضعیف بوده (نورالدین امامى- همان قسمت اول است آقاى وزیر دارایی) (میراشرافى- استدلال ایشان خیلى هم قوى بود) خوب، آقا کمک بفرمایید البته اگر یک کسى علمى را با عمل توأم کرد باید البته حرفش مؤثر باشد و استدلالش هم قوى، جنابعالى مدت‌ها در وزارت دارایی بوده‌اید و معاون بوده‌اید و اغلب اوقات در پرونده‌ها امضای‌تان را زیارت می‌کنم می‌خواهم ببینم که در این مدت یک پیشنهاد مثبتى فرموده‌اید که آقا خرج را این جور کم بکنید درآمد را این جور بالا ببرید یک اقداماتى بکنید که باز این بودجه‌اى که از سابق کسر بوده یک قدرى کسر آن کمتر بشود در مجلس هم که تشریف دارید بنده ندیدم که آقا یک راهنمایى بفرمایید جز اینکه دارید ما را به یک راه بد و خطرناکى سوق می‌دهید چرا؟ براى اینکه جنابعالى پریروز هم وعده فرمودید که راجع به این مسئله طورى حلاجى کنم که همه متقاعد شوند من جمله فلان کس. من از خود آقا انصاف می‌خواهم که راجع به هزینه زندگى که خود آقا و آقایان همه علاقمند هستند این بیانات جنابعالى بزرگ‌ترین و بهترین کمک است براى بازار که می‌فرمایید دارند انتشار اسکناس می‌دهند این سى میلیون دلار را هم ضرب بکنید در سه و فلان. این کار صحیح نیست آقاى دکتر، ممکن است ایشان با دولت مخالف باشند. با وزیر دارایی مخالف باشند و این هیچ عیبى نیست اما در یک مطلب فنى که در جلسه گذشته کلیاتش مطرح شد و بنده عذر می‌خواهم که در ظرف سه ربع آقایان را خسته کردم با توضیح دادن و زدن مثال براى اینکه ذهن آقایان نمایندگان محترم و مردم را متوجه بکنم که از این لایحه منظور این نیست که دولت ریالى بگیرد و کسر بودجه‌اش را تأمین کند. اگر جنابعالى این استدلال را می‌توانستید بکنید (میراشرافى- دکتر مصدق هم همین حرف‌ها را می‌زد) بنده متقاعد می‌شدم ولى آقاى دکتر جنابعالى که در تحصیلات خودتان اقتصاد خوانده‌اید و عمل کرده‌اید حق بود دقیقاً توضیح می‌دادید که اینکه اینجا مطرح است چیست.

بنده در جلسه گذشته عرض کردم که صرف نشر اسکناس کار خطرناکى نیست و اسکناس باید منتشر بشود اگر جنابعالى خاطرتان باشد چند ماه پیش راجع به یکى از شرکت‌هاى تولیدى که مورد علاقه جنابعالى هم بود تصویب‌نامه‌اى گذشت در هیئت دولت و بنده مخالفت می‌کردم چرا مخالفت می‌کردم براى اینکه می‌گفتم که بنده اگر موافقت بکنم که بانک ملى براى این شرکت به ضمانت سازمان برنامه پول بدهد بانک ملى ریال ندارد که بدهد باید یک فکرى براى ریال کرد آن وقت اعتبار به این شرکت داد. (دکتر جزایرى- چرا بانک ملى ندارد براى اینکه خودتان نگذاشته‌اید) بنده راجع به کمبود ریال توضیح دادم خدمت آقایان که بالاخره حجم فعالیت در این مملکت قابل مقایسه با بیست سال و 15 سال پیش نیست حجم فعالیت بالا رفته، احتیاجات زیادتر شده (صحیح است) زندگى مردم هم یا گران شده یا بهتر شده است الان مصرف مردم نسبت به اجناس مختلف نوع زندگى و طرز زندگی‌شان عوض شده است حال اگر براى فقرا تأثیرى نکرده براى آقایان که عوض شده است خود آقاى دکتر پیرنیا فرمودند که بنده احساس می‌کنم که زندگى براى من طاقت‌فرسا شده است سرکار تازه دارید احساس می‌فرمایید والا یک قدرى زودتر

+++

احساس فرموده بودید وقتى خودتان مسئول بودید، جلویش را می‌گرفتید. به هر حال احتیاج به اسکناس براى کارهاى اقتصادى و فعالیت‌هاى مملکت زیادتر شده از طرف دیگر گردش اسکناس به همان بطؤى است که سابق بوده، یک قدرى سریع‌تر شده و چک هم که وسیله مبادله است آن هم هنوز چندان مورد استفاده مردم نیست بنابراین نتیجه‌اش این شده است، آقایان خوب توجه کنند که نتیجه‌اش چیست، نتیجه‌اش این است که حجم اسکناس که براى کارهاى مختلف لازم است، این کافى نیست، بنابراین یک مقدار از احتیاجات بالاخره راکد می‌ماند یکى از همان‌ها احتیاجى بود که جناب آقاى دکتر پیرنیا برای شرکتى داشتند که گفتیم نمی‌توانیم بدهید شرکت عمرانى هم هست ولى نمی‌توانستیم بدهیم براى اینکه ریال نداشتیم که بدهیم باید با هم کمک کنیم، آقا ریال به اندازه کافى هست که هم جواب خرج جارى را بدهد هم جواب خرج غیر جارى را. بنده از آقاى دکتر پیرنیا توضیح می‌خواهم ایشان که معاون وزارت دارایی بودند وزیر دارایی اگر در بانک ملى پول ناشته باشد، حساب نداشته باشد، به فرض اینکه چک بکشد بانک قبول می‌کند؟ محال است باید پول داشت و چک کشید. بنابراین پس اگر پول نداشته باشیم و حساب نداشته باشیم از این قانون نمی‌توانیم استفاده کنیم و یک غاز هم نمی‌توانیم بگیریم، این عرضى که می‌کنم آقاى دکتر پیرنیا یک قدری توجه بفرمایید با اینکه جنابعالى الان دقت‌تان بیش از بنده است، آن کتاب‌هایى که در موضوعات مالى دارید به زبان‌هاى فرانسه و انگلیسى لااقل آنها را بخوانید و آن کتاب‌های‌تان را ورق بزنید شما نباید همین طور بفرمایید که آقایان این نشر اسکناس است و آن ماده اولش را نگاه بکنید و بدون توجه به یک چیزهایى بفرمایید که نقض غرض است ارتباط انتشار اسکناس با بودجه کشور و خرابى وضع مالى و اقتصادى قابل انکار نیست بنده در جلسه گذشته هم توضیح دادم که دولت مطابق قانون چه در اینجا و چه در همه جاى دنیا اگر بخواهد براى احتیاج خزانه خودش پول بگیرد بایستى با اجازه مجلس باشد باید یک قرارداد رسمى بکند بگوید آقا من این قدر میلیون ریال می‌خواهم براى مخارج و احتیاجات خودمان، هرگز چنین حقى را از مجلس سلب نکرده‌ایم و چنین حقى را براى دولت قائل نشدیم بنده در جلسه گذشته توضیح عرض کردم که براى تنظیم گردش پول یک دستگاهى می‌خواهد که این دستگاه بتواند مطابق احتیاجات پول در جهان بگذارد و پول را برگرداند، آقاى دکتر یک طورى استدلال کردند که از این پشتوانه فلان قدر میلیون اسکناس منتشر می‌شود حالا بنده نمی‌دانم آقاى ناصر که متخصص این کار هستند نتوانسته‌اند توضیح بدهند یا جنابعالى توجه نفرموده‌اید بنابراین این قسمت پشتوانه اگر یک مبلغى ازش دربیاید جز قدرت ریالى بانک ملى محسوب می‌شود. در قسمت سى میلیون دلار خواستم توجه آقا را جلب کنم که اینجا گفته‌ام که هیچ الزامى درش نیست که بنده از خدمت آقایانی که مرخص شدم این سى میلیون دلار را تبدیل به ریال کنم، آخر براى چه کارى؟ دلارى که بنده می‌توانم 9 تومان بفروشم این را بگیرم حبس کنم به سه تومان و دو ریال چرا، پس بنده ابلهم یا دیوانه‌ام اگر قرار شد ریال به اندازه کافى نباشد که جواب تبدیل دلار بنده و آقا و شما را بدهد آن وقت احتیاج به ریال هست (دکتر پیرنیا- آقا دلارها را بفروشید) به کى بفروشیم؟ (دکتر پیرنیا- به بازار) به بازار هم ببرم بالاخره او چک می‌دهد از این است که بنده، آقاى دکتر ببخشید، عصبانى می‌شوم آقا اگر بنا باشد که این نوسیون اکانتر (notion elementaire) اقتصاد را نداشته باشید بنده چه خاکى به سرم بکنم این چکى که به ازارى می‌دهد این یک ویرمانى (vierment) است از این حساب به آن حساب ویرمانى است که از این حساب می‌رود به آن حساب بر حجمش که نمی‌افزاید ویرمان از یک حساب به حساب دیگر به حجم مربوط نیست بنده عذر هم می‌خواهم صحبت‌هایى که اینجا می‌شود صحبت اظهار معلومات نیست ولى چون آقاى دکتر پیرنیا همکار بنده هستند بنده بخودم اجازه می‌دهم که توجه ایشان را به بعضى از این مسائل علمى جلب بکنم بنابراین ما روزى محتاج به ریال خواهیم بود که موجودى ریالى اجازه ندهد که ما کارى بکنیم از اول سال تا آخر سال مخصوصاً در موقع محصول احتیاج هست هیچ اشکالى ندارد براى هیچ کدام از آقایان که تشریف ببرند در بانک و آمار جریان اسکناس را ملاحظه بکنند که از فروردین تا اسفند چه جریانى دارد موقعی که خرید محصول تمام می‌شود تشریف ببرید در بانک نگاه بکنید حجم اسکناس می‌رود بالا از این ساده‌تر مواقعى که ما حقوق می‌پردازیم که در حدود 25 الى 30 میلیون تومان در تهران پرداخته می‌شود از اول تا دوازدهم حجم اسکناس در بانک می‌آید پایین و از چهاردهم به بعد این پول برمی‌گردد تا به یستو پنجم و بیست و ششم می‌آید سرجاى خودش پس یک بانک ناشر اسکناس باید فلکسى بیلیته (flexibilte) و انعطاف داشته باشد که بتواند مطابق تقاضا احتیاج را تأمین کند و به مجرد رفع تقاضا برگرداند بنابراین بنده احتیاج نداشتم که دلار پشتوانه بگذارم دلار 9 تومان 8 تومان هر چه هست که مسلماً از این مبلغ زیادتر است می‌دهم و پول می‌گیریم بنده الان یک مقدار از دلارهایم در پشتوانه راکد مانده براى اینکه احتیاج دارم و اگر بخواهم این دلار را بردارم باید به جایش ریال بگذارم و این مقدار ریال از جریان خارج بکنم تمام اینها را آقاى دکتر پیرنیا یک قلم 9 رویش می‌کشید ما 14 میلیون ریال پشتوانه اسکناس داشتیم این را برداشتیم کردیم 7 میلیون چرا این کار را کردیم اگر این مرض در ما هست چهارده میلیون بود دیگر 7 میلیون از آن کم نمی‌کردیم این روى نطق و حساب درست نیست بنابراین بنده می‌خواهم که جنابعالى تشریف بیاورید این فرمایشى را که راجع به انتشار اسکناس که سیصد و پنجاه میلیون از یک طرف فلان قدر میلیون که اسباب نگرانى مردم واسباب سوءاستفاده اشخاص را فراهم بکنید این را بیایید پس بگیرید از آقاى دکتر پیرنیا این را استدعا می‌کنم و اشخاص عالم اگر در مقابل منطق طرف متقاعد شدند لجاج به خرج نباید بدهند چون اگر بنده مدعى باشم که همه چیز می‌فهمم شاید اشتباه کرده باشم و اگر کسى مرا متقاعد کرد می‌گویم این قسمت را پس گرفتم. یک قسمت دیگر ممکن است اشکالى داشته باشد بنابراین بنده باز تأیید می‌کنم که این لایحه، لایحه پشتوانه اسکناس است اینکه فرمودند که در این قانون گفته است که میزان احتیاج را معین می‌کند این موضوع اختلاف سلیقه است این سى میلیون دلار را در کمیسیون آقایان گذاشتند که یک پلافن داشته باشد چون این نگرانى می‌رفت که به نظر بنده نگرانى بد است که فرض کنید یک روز آمدیم صد میلیون گذاشتیم این سى میلیون دلار را معین کردیم از طرف دیگر بنده به آقایان عرض می‌کنم که اگر ان‌شاءالله وضع مملکت سر و صورتى پیدا کرد و سرمایه‌هاى خارجى که خود شما همه دنبالش هستید و طالبش هستید به این مملکت جلب شد آن وقت آن دفلاسیونى که آقاى مشایخى فرمودند ضررش بیشتر است یا انفلاسیون؟ حالا بنده عرض می‌کنم که اگر بنا شد شما یک سوپلس بیشترى براى قانون پشتوانه قائل شدید و دست بانک را باز گذاشتید این هیچ اشکالى نخواهد داشت شما دست چه کسى را می‌خواهید ببندید؟ دست دولت را، دقت بفرمایید که در ماده 7 بیش از آنچه لازم هست، بنده یک وقت توضیح دادم چه طور می‌شود دولت از بانک ملى بیش از آنچه اجازه دارد پول بگیرد خود آقا هم توجه فرمودند این از راجع غیر مستقیم شرکت‌ها و بنگاه‌ها هست که دولت از اعتبارات آنها استفاده می‌کند بنابراین آنچه پول گرفته شده از بانک ملى مطابق قانون بوده است یک رقمى را یکى از آقایان خواسته بودند خیال می‌کنم که جناب آقاى دکتر شاهکار بودند بنده استفاده می‌کنم و خدمتشان عرض می‌کنم که مطابق‏ قوانین مصوب مجلس رقمى را که دولت احتیاج داشته و گرفته است 426 میلیون تومان بوده است این براى بنگاه‌هاى مختلف سازمان برنامه و غیره گرفته شده براى بنگاه‌هاى مختلف سازمان برنامه و غیره گرفته شده اینها همه‌اش مطابق قانون است و یک غاز بدون قانون نمی‌شود گرفت و بنده انتظار داشتم جنابعالى بایستى که در وزارت دارایی داشته‌اید این را به آقایان اطمینان می‌دادید که بانک ملى تابع وزارت دارایی نیست بانک ملى شورایى دارد که چند نفر از نخست‌وزیران سابق درش عضو هستند هیئت نظارت اندوخته‌اى دارد که دو نفر نماینده آنجا هستند خوب است آقایان به بنده که وزیر دارایی هستم عنایت داشته باشند بنده بگویم اسکناس بدهید آنها که می‌دهند مدیر کل بانک ملى را گو اینکه دولت با تصویب نامه می‌تواند عوض کند ولى این طور هم نیست که اگر مدیر کل بانک ملى را دولت آنجا گذاشته هر دستورى دولت بدهد اجرا می‌کند اگر می‌فرمایید که دولت‌ها خبط و اخطا می‌کنند این حرف صحیحى است اگر می‌فرمایید که باید لایحه پشتوانه به نحوى باشد که دولت‌ها حق نداشته باشند مداخله کنند این یک حرف صحیحى است اما راجع به دستبرد به پشتوانه و از این حرف‌ها بنده برمی‌گردم به قرون وسطى که سلاطین می‌توانستند سکه ضرب بکنند یکى از کارهایى که می‌کردند براى اینکه استفاده بکنند و کسب خرج جنگ و این چیزها را بپردازند این بود که عیار پول را پایین می‌آوردند و به همان نسبت استفاده می‌کردند اما این تئورى گونه شده است آقاى دکتر پیرنیا و بى‌ارزش شده است و رفته است پى کارش اگر شما امروز یکى از مجلات اکونومى بلتیک را که براى بنده می‌رسد و متأسفانه وقت نمی‌کنم بخوانم ملاحظه بفرمایید تئوری‌هایى که راجع به پول و راجع به تورم و این چیزها هست به هیچ وجه شباهت به آنچه بنده و سرکار در 25 سال پیش خوانده‌ایم ندارد بنابراین اینکه مثل می‌زنند در قرون وسطى عیار را کم می‌کردند این دیگر کهنه و مردود شده است عرض کنم که آقاى دکتر پیرنیا تشریف آوردند در وزارت دارایی که آقاى مصطفى کاشانى هم در آنجا تشریف داشتند یک ساعت با بنده صحبت کردند و داد و فریاد کردند که جنابعالى تمام کارهاى تولیدى مملکت فلج می‌کنید چرا؟ براى اینکه اعتبار فلان دستگاه فلان شرکت را نمی‌دهى گفتم آقا این بدبختى و بیچارگى است براى اینکه اگر جنابعالى هم جاى من بودید و وضع تولید مملکت را می‌دیدید همین کار را می‌کردید جنابعالى که علاقمند به ازدیاد تولید هستید اگر یک مملکتى تولیدش اضافه نشود به هیچ‌وجه من‌الوجوه بودجه‌اش هم تعدیل نمی‌شود باید تولیدش زیاد بشود که بتواند فکرى بکند براى این کار هم وسیله می‌خواهد وسیله مبادله می‌خواهد وسیله فعالیت در هر مملکتى پول است اگر عرض کنم این مطالب را براى همیشه تفکیک بکنند که پول دولت براى کمک کردن به حقوق و پرداخت کردن هزینه و غیره، غیر از این حرف‌هاست ممکن است بعداً یک لایحه‌اى بیاورید که اگر وزیر دارایی فلان کار

+++

را کرد دارش بزنند آن یک چیز علی‌حده‌اى است و ربطى به این کار ندارد خوب است در ضمن توضیح آن مطلب آقا همان فرمایشاتى را که فرمودند تکرار بفرمایند و بنده را هم مجاب بکنند ولى بنده عرض می‌کنم که اگر جنابعالى هم به جاى بنده وزیر دارایی بودید یا یک بودجه‌اى می‌آوردید که ظاهرش متعادل بود یا اینکه خیلى شجاعت می‌کردید همین بودجه‌اى را می‌آوردید که بنده آوردم و غیر از این هم راهى ندارد شما هم بهتر از بنده می‌دانید که در امور مالى شعبده بازى نیست حقیقت یک روزى کشف خواهد شد می‌گویند آنها را تعقیب می‌فرمودند آن وقت در وضع مالى مملکت این کارها پیش نمی‌آمد به زبان خیلى سهل است که آقا بیایید این را اصلاح کنید خوب آقا هم راهنمایى بکنید و در این زحمتى که کشیدید و چند ساعت مطالعه فرمودید یک راه هم به بنده پیشنهاد بفرمایید چه کنم که مالیات زیادتر بشود و خرج کمتر بنده حالا عرض می‌کنم که اگر بنده آمدم بودجه بعضى چیزهاى همان حوزه جنابعالى نائین را کم کردم جنابعالى قبول نمی‌کنید اگر بنده خواستم این کار را بکنم که این دستگاه تعادلى پیدا بکند اگر بنده خواستم یک عده را بیرون بکنم چه طور بکنم که مستحق را بیرون نکنم و آن غیر مستحض را بیرون بکنم (دکتر پیرنیا- هیچ لازم نیست کسى را بیرون کنید) عرض کردم اگر جنابعالى یک پروژه مثبت براى اصلاح امور مالى مملکت دادید و بنده اجرا نکردم آن وقت بفرمایید این‏ را هم خواهش می‌کنم برخلاف آنچه در این مملکت رسم است. امساک نفرمایید و بگویید اگر من آمدم و وزیر دارایی شدم چنین می‌کنم نه، حالا خیال کنید خود شما هستید این را براى خودتان تهیه کنید و بگویید که این برنامه است اگر این برنامه است اگر این برنامه قابل اجرا بود و بنده نکردم بنده را تنبیه بکنید نه اینکه بگویید نقشه را توى جیبم گذاشته‌ام که اگر وزیر مالیه شدم چنین کارى بکنم بنده اطمینان دارم که اگر جنابعالى هم وزیر مالیه بشوید می‌آید داد می‌زنید که آقا مشکلات مملکت چنین است و چنان است و بنده هم گوش خواهم داد بنابراین پیشنهاد مثبت را بفرمایید اگر بنده نکردم بنده را مجازات بفرمایید، در آن ماده اول بنده خواستم استفاده بکنم یک اصلاح عبارتى می‌خواهم بکنم به این ترتیب: هیئت نظارت اندوخته اسکناس بانک ملى ایران مکلف است که در مقابل اسکناس‌هایى که تا تاریخ تصویب این قانون منتشر شده و یا بعداً انتشار خواهد داد. این کلمه (داد) تبدیل می‌شود به (یافت) انتشار خواهد یافت (دکتر پیرنیا- با تصویب مجلس شوراى ملى انتشار خواهد یافت.) بنده اگر این را می‌خواستم این لایحه را نمی‌آوردم بنده دارم عرض می‌کنم که بانک ملى باید کرش سوپلس و نرمش داشته باشد و خودش تعدیل بکند آقاى دکتر آن هم یک به ازارى است که باید نگاه کند به عرضه و تقاضا فرق نمی‌کند از این نظر اسکناس براى بانک ملى هم یک کالایى است اگر شما آمدید اسکناس خواستید براى چند نظر است یا خداى ناکرده براى احتکار است (دکتر پیرنیا- فقط براى بودجه) نه بنده هم یک مشترى بانک ملى مثل شما هستم شما که از بانک ملى ریال می‌خواهید یا براى احتکار است یا براى کارهاى تولیدى یا براى احتیاجات خودتان على‌ای‌حال باید پول داشته باشیم که براى رفع احتیاجات خودمان مصرف کنیم یعنى اگر پول می‌خواهیم براى احتیاجات خودمان اگر بنده آنجا ریال نداشتم متأسفانه به بنده نمی‌دهند در دولت سابق بنده می‌خواهم این مطلب را اصرار بکنم و تکرار بکنم که دولت ماهى 50 میلیون تومان کسر بودجه داشت که از بانک ملى می‌گرفت می‌فرمایید بنده چقدر گرفته‌ام؟ (میراشرافى- جنابعالى دلار گرفته‌اید و به همین جهت هم نرخ دلار را پایین نیاوردید) بنده دلار گرفتم البته دولت آمریکا کمک و مساعدت کرده است و بنده هم از او ممنونم که کمک کرده است اما بنده این دلار را داده‌ام که طلاست و در مقابل طلا اسکناس گرفتم پس بدون پشتوانه اسکناس نگرفتم و آن وقت هم که مضیقه مالیم از بین رفت دلارها را می‌گیریم ریال‌ها را پس می‌دهم بنابراین این عملى نیست که اسباب نگرانى و اضطراب باشد و اما اینکه راجع به هزینه زندگى فرمودید و مقایسه تیر پارسال با تیر امسال می‌خواستم جنابعالى این را آنالیز بفرمایید وقتى که اسکناس منتشر شد بدون پشتوانه فردا قیمت می‌رود بالا این را می‌دانید که قیمت‌ها به تدریج بالا می‌رود تا قیمت‌ها به همان حد برسد بنابراین به تصدیق متخصصین خارجى که گزارشش هم هست که می‌خواستم آقاى میراشرافى هم ببینند آنها هم اظهار نظر کردند که این اثرات تا ماه سپتامبر طول خواهد کشید ما یک کارى فقط می‌توانیم بکنیم که تشدید نشود این اثرات و این اثرات را در یک جایى متوقف بکنیم بنابراین بنده از جنابعالى می‌خواهم سؤال بکنم که آن عمل دولت که باعث تشدید این کار شد چقدر زیادتر شده است و چه طور زیادتر شده است بنابراین سزاوار نیست که بفرمایید که ما وضع مالى را بدتر کرده‌ایم (میراشرافى- گرانى دلار) ما با یک وضع مالى بسیار بد و وضع خطرناک و شدیدترى مواجه بودیم و اینجا بنده نمی‌خواهم یک عرایضى بکنم که باز برپانیک اضافه شود ما مراحل بسیار خطرناکى را گذرانده‌ایم و امیدمان هم همیشه این بود که مجلس باز بشود می‌توانیم این عواملى که موجب این بدبختی‌ها می‌شود از بین ببریم یکى از آنها همین هست که جنابعالى می‌فرمایید که اگر یک روزى خداى نکرده ریال بانک ملى ما کافى نبود ما چند تن طلا و چند میلیون ارز بدهیم و بخواهیم ریال بگیریم بگویند آقا متوقف است نمی‌توانیم بدهیم این مطلبى است براى اینکه طرز قانون پشتوانه مملکت یک طورى است که آن را طورى در مضیقه گذاشته که اگر یک وقتى بخواهد براى یک وضع استثنایى اسکناس منتشر شود ممکن نباشد و این سوپلس را سلب کند بنده که دارم عرض می‌کنم که این نشر اسکناس براى موقعى است که ارز در بانک نگذارند باز بفرمایید نشر اسکناس است می‌خواهم تقاضا کنم که در این قسمت توجه بفرمایید که اقلاً پانیک ایجاد نشود بنده هم تکرار می‌کنم که دو نفر نماینده از مجلس در آنجا تشریف دارند بانک ملى هر پانزده روز صورت منتشر می‌کند این براى تمام افراد قابل کنترل است (میراشرافى- این براى تئورى خوب است ولى از لحاظ عملى هیچ فایده‌اى ندارد) افرادى که بخواهند از هر موقعیتى سوءاستفاده بکنند اینها را باید با یک وسیله دیگرى متقاعدشان کرد این را خواستم تقاضا کنم از آقاى دکتر پیرنیا که با اطلاعات و معلوماتى که دارید اگر توجه بفرمایید و ملاحظه خواهید فرمود که به هیچ وجه من‌الوجوه این عملى که ما می‌خواهیم بکنیم نشر اسکناس نیست (میراشرافى- آقاى امینى جنابعالى تصور می‌فرمایید دکتر مصدق چه می‌گفت او هم همین حرف‌ها را می‌زد.)

رئیس- دو پیشنهاد کفایت مذاکرات در ماده اول رسیده یکى از طرف آقاى شوشترى و دیگرى از آقاى نقابت قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

راجع به مذاکرات در ماده اول اینجانب پیشنهاد کفایت مذاکرات را می‌نمایم. شوشترى‏

مقام شامخ ریاست مجلس شوراى ملى.

در ماده اول پیشنهاد کفایت مذاکرات را می‌نمایم. ضیاءالدین نقابت‏

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم، بنده با اینکه در امور اقتصادى وارد نیستم ولى چون چند روز است این موضوع مطرح بوده و در جلسه خصوصى هم صحبت شد و توضیحات پریروز و امروز آقاى وزیر دارایی هم مقدارى از آنچه را که ابهام در بعضى از نمایندگان تصور می‌رفت آن ابهام هم مرتفع شد به علاوه علاقه‌اى که به اعتبار و استقلال بانک ملى دارم و بانک ملى را تنها مؤسسه‌اى می‌دانیم که براى مملکت یک آبروى مخصوصى دارد و تنزل در اعتبار آن از هر ناحیه‌اى مضر به کشور می‌شود (صحیح است) به علاوه با تمام این نقایص و عیوبى که فعلاً می‌بینیم براى این بود که یک قانونى براى پشتوانه اسکناس به طور منجز در دست نبود امروز دولت این قانون را آورده که بعدها ما از این وضع بیرون بیاییم این پیشنهاد را کردم یکى دیگر اینکه می‌گویند هزینه زندگى گران شده هزینه زندگى اگر گران شده آیا ببینیم در دولت فعلى اسکناس نشر شده؟ خیر پس معلول عللى است که این علت 312 میلیون تومان نشر اسکناس دولت سابق بوده که اسکناس ماهى 50 میلیون نشر داد و مملکت را به این صورت درآورد ما اگر با یک نظرى مخالف هستیم نباید اعتبار بانک ما را در خطر بیندازیم بیان جهت من مذاکرات را کافى می‌دانم و خوب است وارد به کار و عمل اساسى بشویم. (احسنت).

رئیس- آقاى دکتر شاهکار مخالفید با این پیشنهاد (دکتر شاهکار- بله) بفرمایید.

دکتر شاهکار- سروران محترم چقدر به جاست که نمایندگان محترم راجع به قضایایى که در مجلس مطرح می‌شود پرونده‌هاى جداگانه‌اى را در نظر نگیرند موضوع مالى مملکت یکى از حساس‌ترین موضوعاتى است که مذاکرات نمایندگان تأثیرى خواهد کرد در وضعیت مادى و معنوى مردم کوچک‌ترین انحراف یا لغزشى سبب جبران آن نخواهد شد (صحیح است) در علم حقوق اگر تمام مسائل مربوط به حقوق را نگه کنیم این رشته اقتصادى از همه دقیق‌تر است اگر با علم طب مقایسه کنیم قسمت اقتصادى و پولى شبیه است به قسمت جراحى که یک مطلبى است بسیار دقیق و بسیار حساس که با کوچک‌ترین انحراف نوک بیستورى ممکن است مریض از بین برود (صحیح است) حال آنکه در قسمت طبى ممکن است دوایى عوض شود و سبب بالا رفتن تب بشود یک عده از آقایان نمایندگان محترم هستند که با کلیات عملیات دولت فعلى مخالفند من جمله بنده و این را صراحتاً من از پشت تریبون عرض می‌کنم یک عده زیادى هم موافقند ولکن اگر من نسبت به کلیات عل دولت راجع به امور مالى واقتصادى دولت مخالفم این امر سبب این نخواهد شد که براى طرح یک لایحه پشتوانه اسکناس مطالبى بگویم که بازار تهران صدى هشتاد گران بشود (صحیح است) خوب آقا ما چه طور در پشت این تریبون می‌گوییم که می‌خواهند 350 میلیون اسکناس انتشار بدهند آقاى دکتر امینى اگر هست بگویید هست اگر نیست بگویید نیست (چند نفر از نمایندگان- نیست) این را صریح بگویید اگر شما 350 میلیون اسکناس می‌خواهید منتشر بکنید به مملکت خیانت می‌کنید اگر نیست که بفرمایید نیست (عده‌اى از نمایندگان- نیست، نیست) بنابراین موضوع ......

رئیس- آقا شما در کفایت مذاکرات صحبت کنید.

+++

 دکتر شاهکار- بنابراین مطالب باید روشن بشود علت مخالفت من با کفایت مذاکرات همین مطلب است البته اگر بیانات جناب آقاى دکتر پیرنیا همان طور که ذکر شد انعکاسش برود بیرون مسلماً آن پیش‌بینى شومى که کرده‌اند عملى خواهد شد (صحیح است) اما اگر این طور نیست اجازه بفرمایید صحبت بشود و در اطراف مطلب بیشتر بحث شود و گفته بشود که تقویت پشتوانه اسکناس و تنظیم رابطه حجم اسکناس با فعالیت اقتصادى و کشاورزى مملکتى به هیچ وجه در هیچ علم اقتصادى سبب تورم اسکناس نخواهد شد (صحیح است) انفلاسیون یعنى عدم رابطه بین حجم اسکناس و مقدار فعالیت اقتصادى مملکت اگر این یازده میلیارد ریال اسکناس که حالا دارید اگر فعالیت اقتصادى را کم کنید این یازده میلیارد به 5 میلیارد هم که برسد باز هم تورم است (میراشرافى- آقاى دکتر شاهکار سه درصد که از پشتوانه کم می‌کنند اسکناس منتشر می‌کنند شما چیزى نمی‌گویید) اگر دولت پروژه‌هاى اقتصادى را عملى بکند یازده میلیارد هم کم می‌آید بنده عقیده دارم که موافقت بفرمایید در قبال نظریات مختلف نمایندگان محترم بحث بیشترى بشود و روشن بشود که مردم بینواى ایران که مسلماً وضع مادی‌شان خیلى بد است و زندگی‌شان طاقت‌فرسا است در نتیجه این مذاکرات تحمل سنگینى بیشترى را نکنند و بدانند که منظور نشر اسکناس نیست.

میراشرافى- چون از پشتوانه ک می‌کنند اسکناس منتشر می‌شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى دکتر پیرنیا.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده اول علاوه شود.

تبصره- حداکثر اسکناس که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد نباید از 14500 میلیون ریال تجاوز نماید و افزایش میزان اسکناس موکول به اجازه مجلس شوراى ملى است.

رئیس- آقاى دکتر پیرنیا.

دکتر پیرنیا- البته بنده با اصل لایحه موافقت ندارم ولى مع‌ذلک پیشنهاداتى دادم براى اصلاح یک قسمت‌هایى بنده راجع به توضیح این پیشنهاد عرض می‌کنم که اینجا محلى نیست که رد و بدل معلومات کتابى بشود بایستى که مسائل عملى مملکت آن چنان که هست مورد مطالعه قرار بگیرد و نتیجه گرفته بشود والا اگر ما بخواهیم تمام تئوری‌هاى متناقض اقتصادى را راجع به پول و پشتوانه اسکناس طرح بکنیم البته به جایى نمی‌رسیم و جز مشوب کردن اذهان نتیجه‌اى ندارد (میراشرافى- مشوب کردن روشن کردن اذهان است.) جناب آقاى وزیر دارایی فرمودند که به علت اینکه بانک ملى ایران از لحاظ ریال در مضیقه است الان فرمودند رفع این مضیقه جز با انتشار اسکناس میسر نیست پس معلوم می‌شود که این لایحه لایحه‌اى است براى افزایش مقدار اسکناس و بنده حسابى کردم و مقدارش به نظر من رسید که 350 میلیون تومان است به همین جهت است که این پیشنهاد را دادم که مسلم باشد بیشتر از این اسکناس چاپ نشود و اختیار نشر اسکناس از دست مجلس بیرون نرود بنده نظرم این است که این اختیار از مجلس شوراى ملى گرفته نشود بنده این را خطرناک می‌دانم (وزیر دارایی- گرفته نشده) فرق بفرمایید که فردا یک وزیر دانشمند کافى و لایقى مثل جناب آقاى وزیر دارایی در سر وزارت مالیه نداشتید آن وقت آقایان هم سیاست مالی‌شان نتیجه محسوسى ندهد آن وقت مواجه می‌شوند با یک وزیر مالیه‌اى که می‌آید و هى فشار می‌آورد به بانک ملى مثل اینکه بنده خودم شاهد بودم که کرده‌اند و مبالغ هنگفتى از بانک گرفته‌اند 17 میلیارد ریال از بانک ملى گرفته‌اند بعداً هم خواهند گرفت اجازه بفرمایید این موضوع باشد که وزارت مالیه و دولت‌هایى که می‌آیند همه‌اش نگویند اسکناس و مراجعه به بانک نباشد بداند که یک مجلسى هست و یک مخالفى ممکن است آنجا صحبت بکند و فریاد اعتراض بلند بکند بر علیه این انتشار اسکناس که می‌خواهند بکنند بنابراین اگر این لایحه براى سلب این حق نیست خواهش می‌کنم آقایان موافقت بفرمایید که این اجازه در دست مجلس شوراى ملى بماند و هر وقتی که دولت‌ها خواستند اسکناس انتشار بدهند لایحه بیاورند به مجلس شوراى ملى (یک نفر از نمایندگان- پیشنهادتان را بخوانید) پیشنهاد بنده را اجازه بفرمایید.

رئیس- آقاى دکتر شما 5 دقیقه بیشتر وقت ندارید.

دکتر پیرنیا- بنده پیشنهاد کرده‌ام به عنوان تبصره اول که حداکثر اسکناس این مقدار باشد و اختیار با مجلس باشد و ماده واحده 14 دى 1326 که می‌گوید در ظرف 3 ماه مقدار حداکثر اسکناس که بانک ملى مجاز است در گردش داشته باشد باید معین باشد لایحه باید براى میزان حداکثر باشد در این لایحه خودش نوشته «تبصره حداکثر اسکناسى که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد» آقایان یک حدى معین کنید یک جایى توقف کنید حداکثرش الان 11 میلیارد است من 350 میلیون (یکى از نمایندگان- آقاى دکتر کمش کنید) از حساب این ماده دولت هر وقت بخواهد می‌تواند صد میلیون انتشار می‌دهد (دکتر امینى- چطور بدهید؟) بانک ملى انتشار می‌دهد و بعد هم می‌تواند انتشار بدهد تا 350 میلیون تومان این حسابش خیلى آسان است. جناب آقاى رئیس اجازه بفرمایید بنده حسابش را عرض کنم. به هر صورت بنده پیشنهاد کردم افزایش میزان اسکناس از این مبلغ موکول به تصویب مجلس شوراى است (میراشرافى- از چه مبلغ؟) از هر مبلغى که به موجب این لایحه منتشر می‌شود بقیه‌اش موکول به تصویب مجلس شوراى ملى است منظور این است که این اختیار از مجلس شوراى ملى گرفته نشود اینکه فرمودند که بیان بنده قیمت‌ها را بالا می‌برد آن چیزى که حقیقتاً در قیمت‌ها مؤثر است آن وقتى است که پول‌هاى از جریان می‌افتد والا صحبت پول در قیمت‌ها مؤثر نیست.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- عرض کنم که اگر یک وزیر دارایی دیگرى بود که قصدش این کار بود قطعاً پیشنهاد آقاى دکتر پیرنیا را قبول می‌کرد ما که نگفتیم اسکناس چه میزان باشد گفتیم مطابق احتیاجات بگیرند و پس بدهند و براى اینکه از نقطه نظر دادن طلا هم یک حدى داشته باشد و محدود باشد گفتیم به 30 میلیون دلار حالا آقاى دکتر پیشنهاد کردند که این پلافن باشد، بنده جسارت کردم و گفتم که اگر وزیر دارایی این پیشنهاد را به قول کند بزرگ‌ترین خطر را ایجاد می‌کند بنابراین تقاضا می‌کنم که پیشنهاد خودتان را پس بگیرید براى اینکه ما نیامده‌ایم کلاه سر هم بگذاریم (دکتر پیرنیا- بنده اصلاح می‌کنم 1250 میلیون ریال.)

رئیس- آقاى مسعودى مخالفید؟ (مسعودى- بلى) بفرمایید.

مسعودى- آقاى دکتر پیرنیا توجه بفرمایند براى بنده مسلم شده که آقاى دکتر پیرنیا لایحه دولت را با کمال دقت مطالعه نکرده‌اند همچو چیزى دولت نخواسته و همچو چیزى اصلاً در لایحه نیست ما در چند جلسه که در کمیسیون خاصى بودیم جلوى این کار را گرفتیم و آن لایحه دولت را تعدیل کردیم ما حساب کردیم در کمیسیون که تفاوت 88 ر 3 چقدر می‌شود بعد این موضوع سى میلیون دلار هم موضوعى نیست که الان دولت بخواهد انتشار اسکناس بدهد (صحیح است) و نباید هم واقعاً این حرف را تکرار کرد دولت یک خرید و فروشى می‌کند بانک ملى دلارى بهش عرضه می‌کند حالا معلوم نیست تا سى میلیون دلار می‌رسد یا نمی‌رسد (دکتر پیرنیا- چه مبلغ می‌شود؟) اما علت عدم دقت جنابعالى، بنده با دقت حرف‌هاى جنابعالى را گوش کردم و ایمان داشتم شما که سالیان دراز تحصیلات اقتصادى کرده‌اید و در امور مالى وارد بودید این تصور را از این لایحه نفرمایید (پورسرتیپ- حالا هم این ایمان را داشته باشید) بنده به درستى و پاکى ایشان ایمان دارم ولى به رویه اقتصادی‌شان و مطالعات اقتصادى ایشان ایمانم سست شد دلیلش این است که این لایحه فارسى است آدم باید بخواند و خوب نکته به نکته درک کند آقاى دکتر گرفتارى داشته‌اند مجال نداشته‌اند که مطالعه کنند والا همچو پیشنهادى نمی‌دادند و چنین پیشنهادى که می‌دهند اگر دولت واقعاً در مضیقه ریالى بود فوراً قبول می‌کرد و به نظر بنده این پیشنهاد وارد نبود و مضرترین پیشنهادى است که ممکن است شده باشد یا بشود بنابراین بنده مخالفم و به صلاح مملکت اصلاً نمی‌دانم منظور از دادن این نوع پیشنهادات نشر اسکناس است نه لایحه دولت.

رئیس- آقاى عمیدى نورى.

عمیدى- آقا بنه با این پیشنهاد موافقم اجازه بفرمایید یک موافق صحبت بکند.

رئیس- موافق صحبت نمی‌کند بعد از صحبت پیشنهاد دهنده و یک نفر مخالف رأى گرفته می‌شود.

دکتر جزایرى- من مخالفم اجازه بفرمایید صحبت کنم.

رئیس- مخالف هم صحبت کرد.

دکتر پیرنیا- پیشنهاد را اصلاح کرده‌ام یعنى از 1450 به 1250 میلیون ریال.

رئیس- بسیار خوب یعنى به 1250 میلیون ریال رأى گرفته می‌شود آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

5- معرفى آقاى محسن حداد بمعاونت وزارت فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ (جعفرى)- بنده خواستم با اجازه آقایان آقاى محسن حداد معاون فنى وزارت فرهنگ را به سمت معاونت پارلمانى به مجلس شوراى ملى معرفى کنم (مبارک است) ایشان از خدمتگذاران با سابقه فرهنگ هستند و سالیان دراز هم در فرهنگ خدمت کرده‌اند (صحیح است) و من امیدوارم که در این سمت جدید بتوانند خدمتى انجام بدهند (ان‌شاءالله) بعد هم از فرصت استفاده می‌کنم و از مقام ریاست تقاضا می‌کنم که بعد از تصویب این لایحه‌اى که در دستور هست (قنات‌آبادى- و طرح مطبوعات) اجازه بفرمایید که لایحه فرهنگ در دستور قرار بگیرد که عموم فرهنگیان در انتظار تصویب این لایحه هستند.

 6- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

رئیس- در لایحه پشتوانه اسکناس پیشنهادى راجع به سکوت آقاى پیراسته کرده‌اند مطابق ماده 147 قرائت می‌شود.

+++

(به شرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

پیشنهاد می‌کنم لایحه پشتوانه اسکناس مسکوت بماند. پیراسته.

رئیس- آقاى پیراسته.

پیراسته- از آقایان استدعا می‌کنم توجه بفرمایند چون بنده وقت کافى ندارم و نمی‌توانم تمام عرایضم را به عرض آقایان برسانم خواهش می‌کنم توجه بفرمایید بنده خیال می‌کنم همه آقایان محترم با بنده هم عقیده هستند در مسائلى که مستقیماً مربوط به ملت ایران و مملکت ایران است باید هیچ‌گونه حب و بغض و احساسات در کار نباشد (صحیح است) اگر کسى مخالف دولتى است اگر لایحه‌اى آورد که برخلاف مصالح مملکت تشخیص می‌دهد باید با آن مخالفت بکند ما در دوره 16 هم با وجود اینکه شدیدترین مخالفت‌ها را با دولت داشتیم مع‌هذا اگر پیشنهادات مفیدى براى مملکت می‌آورد که خیلى هم نادر بود ما با آن موافقت می‌کردیم الا آنچه شده است که ما از نطق‌هاى قبل از دستور صرف نظر کردیم و مسائل بسیار اساسى را نگفتیم براى اینکه این لایحه مطرح بشود علتش هم این است که به نظر بنده بحث زیاد آن هم یک مطالبى بدون توجه در جلسه علنى که ممکن است سوء‌استفاده از آن در خارج بشود به صلاح مملکت نیست الان یک گرفتاری‌هایى مردم دارند که باید به عرض مجلس برسد مخصوصاً آقاى وزیر دارایی از جنابعالى خواستم استدعا بکنم توجه بفرمایید این زائرین بیت‌الله حرام آمده‌اند اینجا ....

رئیس- آقا اینها که مربوط به پیشنهاد سکوت نیست مثل اینکه ما براى حرف خلق شده‌ایم.

پیراسته- چرا به آنها گذرنامه نمی‌دهند؟ باید بدهند اگر نمی‌دهند چرا آوردیدشان اینجا؟ اگر آوردید چرا تکلیف‌شان را معلوم نمی‌کنید؟ این را خواهش می‌کنم توجه بفرمایید راجع به موضوع لایحه هم بنده عقیده دارم که کمال دقت باید بشود در جلسه علنى مطالبى گفته می‌شود اگر دلت منظورش این باشد که بخواهد اسکناس منتشر بکند من و تمام رفقایم با او مخالفت خواهیم کرد ولى دولت اطمینان می‌دهد و می‌گوید من نمی‌خواهم اسکناس منتشر بکنم بنابراین علتى که بنده پیشنهاد سکوت داده‌ام براى این است که این مسائلى که اینجا هر روز گفته می‌شود که دولت می‌خواهد اسکناس منتشر بکند والله به خدا این مضر به مملکت است این صحیح نیست یک دسته‌اى هستند که از هر چیزى می‌خواهد سوء‌استفاده کنند و این را بهانه می‌کنند براى سوءاستفاده و بازار را یک مرتبه تکان می‌دهد و قیمت‌ها البته ترقى خواهد کرد اینکه بنده پیشنهاد سکوت دادم غرض بنده این است که این مطالب که گفتند صلاح نبود و واقعاً مطالبى که موافق مصالح مملکت نیست گفته نشود.

رئیس- سکوت یعنى خروج از دستور، این حرف‌ها با سکوت مباینت دارد.

پیراسته- بنده می‌خواستم که در جلسه علنى این مطالب گفته نشود و در جلسه خصوصى گفته شود (چند نفر از نمایندگان- پیشنهادتان را پس بگیرید) چون آقایان می‌گویند بعضى از رفقا نوشته‌اند که پس بگیرم بنده هم حرفى ندارم و پس می‌گیریم به احترام جنابعالى آقاى فرود پس می‌گیریم.

نراقى- این پیشنهاد که تقدیم می‌کنم مربوط به تقاضاى جلسه فوق‌العاده این است که آقایان کرده‌اند.

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم ماده اول لایحه پس از عبارت «اسکناس‌هایی که تا تاریخ تصویب این قانون منتشر شده» عبارت «و یا بعداً انتشار خواهد داد» بین نحو تصحیح شود «و یا بعداً با تصویب مجلس شوراى ملى انتشار خواهد داد.» درخشش‏

رئیس- آقاى درخشش.

درخشش- پیشنهادم را یک بار می‌خوانم

(به شرح فوق خوانده شد.)

آقاى وزیر دارایی همین طور آقاى نخست وزیر بارها در جلسات خصوصى فرمودند که منظور از این لایحه نشر اسکناس نیست و به استناد فرمایشات ایشان اگر دولت احیاناً بخواهد انتشار اسکناس بدهد باید با تصویب مجلس شوراى ملى باشد چند نفر از آقایان تشریف آوردند اینجا و موضوعات خیلى صحیحى فرمودند مخالفت با دولت مخالفت با مردم نیست لایحه‌اى که یک وکیل مجلس رأى می‌دهد رأى موافق می‌دهد از این نظر رأى می‌دهد که می‌بیند آن لایحه به نفع مردم است اگر به نفع مردم است رأى خواهد داد آن لایحه هر دولتى که باشد بر فرض که آدم با آن دولت مخالف باشد رأى می‌دهد من باب مثال عرض می‌کنم لایحه فرهنگیان مطرح شد همه آقایانى که با دولت مخالف بودند رأى دادند همین آقاى وزیر دارایی تشریف بیاورند و لایحه مالیات بر ثروت بیاورند بنده فکر می‌کنم وکیلى که به آن لایحه رأى بدهد به مملکت خیانت کرده (دکتر مشیر فاطمى- براى چى آقا؟)

رئیس- آقا از موضوع خارج شدید.

درخشش- آقاى وزیر دارایی اشاره فرمودند به سایر بانک‌ها که در خارج هست که آن بانک‌ها نشر اسکناس می‌کنند ولى بقیه‌اش را نفرمودند که خواربار مردم قیمتش محدود است دست دولت است یعنى کنترلش دست دولت است کنترل شدید می‌شود روى آن دولت. در درجه اول باید کنترل شدید بکند خواربار و مواد اولیه مردم را قیمتش را ثابت کند.

رئیس- آقاى درخشش بگذارید من آن چیزى که پیشنهاد فرمودید بخوانم تا بدانند که توضحیش اینجا نیست اصلاح عبارتى کرده‌اید که این اصلاح بشود که اجازه نشر اسکناس با ملجس شوراى ملى باشد و با این صحبت‌ها از موضوع خارج شدید 5 دقیقه هم بیشتر وقت ندارید الان تمام می‌شود صحبت باید مطابق پیشنهادات بشود و خارج از موضوع نباشد.

درخشش- می‌خواهم توضیح بدهم.

رئیس- پیشنهاد شما قرائت می‌شود که توجه داشته باشید.

(به شرح سابق خوانده شد.)

رئیس- درباره پیشنهاد بفرمایید.

درخشش- پس به نظر بنده این است که اگر احیاناً دولت می‌گوید این لایحه نشر اسکناس نیست و به عقیده بنده این لایحه لایحه نشر اسکناس هست و دلایلش هم موجود است حساب دو دو تا چهارتاست حساب رقم و عدد است پس در لایحه می‌نویسند که نشر اسکناس اجازه‌اش با مجلس است فرمودند آقایان که مردم نبایستى اطلاع داشته باشند مگر شما لایحه را منتشر نکردید در روزنامه‌ها مردم هم می‌بینند مثل این است که بنده چون وکیل هستم فهمم هم بیشتر از مردم است همه مردم قبل از اینکه بنده بفهمم نظر دولت را از این لایحه فهمیده‌اند و اطلاع حاصل کرده‌اند و این دلیل نمی‌شود چون من وکیل شده‌ام فهمم هم از مردم بیشتر است نه این طور نیست مردم هم می‌فهمند بنابراین چون آقاى وزیر دارایی می‌فرمایند که این لایحه نشر اسکناس نیست و بنده در قسمت ب پیشنهاد کرده‌ام و ثابت خواهم کرد که لایحه نشر اسکناس است پیشنهاد من این است که هر مقدار بانک ملى بخواهد اسکناس منتشر کند با تصویب مجلس شوراى ملى باشد بنده پیشنهادم غیر از این نیست.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده در اجراى اوامر آقایان خیال می‌کردم که هر چه بیشتر توضیح داده شود مطلب بهتر روشن می‌شود ولى با نهایت تأسف باید عرض کنم که هر چه بیشتر توضیح داده می‌شود مطلب تاریک‌تر می‌شود حالا آقایان نمی‌خواهند توجه بکنند یا اینکه واقعاً مطلب تاریک است آقاى درخشش نشر اسکناس که فى نفسه جرم نیست نشر اسکناس اگر هیئت نظارت اندوخته اسکناس می‌خواست اسکناس منتشر کند لایحه می‌آورد از مجلس می‌گذراند هشت سال است که این قانون راکد مانده است و احتیاجات بانک ملى زیاد است به همین طریق احتیاجات مردم به بانک ملى عرض کنم اگر دولت بخواهد براى خودش اسکناس بگیرد باید قانون بیاورد از شما اجازه بگیرد آقایان فرض بکنید اگر بانک براى احتیاجات خودش که احتیاجات مردم هست این را گفته‌ایم می‌تواند به شرط اینکه پشتوانه طلا بدهد اسکناس بگیرد این را آقایان بحث بفرمایید ولى مطالب آقایان با هم مخلوط شده است و بنده خیلى متأسفم که میزان سوءظن مردم و مجلس به دولت‌ها طورى شده که اگر هر کارى ما بکنیم آقایان قبول نمی‌کنند (دکتر جزایرى- مردم حق دارند) بالاخره دولت کیست آقا دولت منتخب آقایان است دولت مأمور اجراى نظریات آقایان است دولت اگر برخلاف این قانون عملى کرد باید استیضاح شود بنده نگفتم که اسکناس نشر نخواهند داد (درخشش- پس چرا تکذیب می‌فرمایید وقتى که می‌گوید 250 میلیون تومان اسکناس منتشر می‌کنید) عرض می‌کنم اختیار دادن به بانک ملى که بتواند در یک کادر دوبلى اسکناس منتشر کند این را بنده از مجلس می‌خواهم نه اینکه دولت بخواهد اسکناس بگیرد بنده مدیر کل بانک ملى را آوردم بنده می‌خواهم ببینم که این پیشنهاد بنده است یا پیشنهاد بانک ملى است که بنده آوردم جنابعالى که فرمودید در ادبیات متخصصید آقاى درخشش در ادبیات بنده مقلد جنابعالى هستم در اقتصادیات جنابعالى مقلد بنده باشید (درخشش- بنده از جنابعالى بیشتر مطالعه کرده‌ام) بنابراین بنده عرض می‌کنم اگر جنابعالى معتقدید که اصلاً اسکناس در مملکت نباشد نروک باشد بنده عرضى ندارم بفرمایید آن سیستم را پیشنهاد کنید ولى بنده عرض کردم اسکناس در صورتى تورم ایجاد می‌کند که کالاى مصرفى به اندازه کافى نباشد در صورتى تورم ایجاد می‌کند که دولت براى احتیاجات خودش بخواهد.

درخشش- آقاى رئیس بفرمایید آقاى دکتر امینى مؤدب‌تر با وکلا صحبت کنند.

رئیس- اگر بفهمم که جلوگیرى می‌کنم ولى نمی‌گذارید من بفهمم ناطق چه می‌گوید مقصودم شما نیست همه را می‌گویم.

آقاى تیمورتاش مخالفید؟ بفرمایید.

تیمورتاش- عرض کنم حقیقت مطلب این است که یک موضوعى دارد مخلوط می‌شود با موضوعات دیگر دولت و بانک ملى ایران آمده‌اند و می‌خواهند که مقدار پشتوانه تفکیک بشود این مقدار پشتوانه در صورت سابق 40 ر 55 درصد بوده است و بعد به 88 ر 43 درصد رسیده است یعنى دوازده درصد میزان پشتوانه اسکناس کم شده است و هیچ کس صدایش درنیامده آنها می‌گویند بیایید و این را تثبیتش کنید براى اینکه دولت‌ها نتوانند هر وقتى هر اقدامى که می‌خواهند بکنند (دکتر جزایرى- لازمه تثبیت کم کردن پشتوانه نیست) چقدر از پشتوانه مگر کم شده قربان اما موضوع دوم که مربوط به بند (ب) است این مربوط به نشر اسکناس و نشر پشتوانه اسکناس نیست توجه بفرمایید بانک ملى می‌خواسته

+++

یک فلکسیبیلته و انعطاف بیشترى داشته باشد می‌گوید آقا من طلا دارم ارز تضمین شده به طلا دارم لیکن ریال ندارم اگر من این را بدهم به عنوان موقت و اسکناس رایج ایران بگیرم این را خطا کرده‌ام این را جرم کرده‌ام به کنه این مطلب آقایان توجه بفرمایید این سى میلیون دلار که اینجا ذکر شده است این مربوط به پشتوانه اسکناس نیست بانک ملى ایران می‌گوید من ارز دارم دلار دارم (میراشرافى- طلا را از دلار تفکیک کنید دلار غیر از طلا است) دلار تضمین شده به طلا است طلا دارم چیزى را که در همه جاى دنیا قبول دارند دارم ولى چیزی که می‌خواهم اینجا خرج کنم ندارم دلار تضمین شده است قربان دلارى است که دولت دارد می‌گوید می‌خواهم بگذارم اینجا اسکناس بگیرم.

رئیس- آقاى تیمورتاش جواب پیشنهاد ایشان را بدهید.

تیمورتاش- آقا به نظر بنده راجع به پیشنهاد آقاى درخشش محتایج به این تصریح نیست و این لایحه خودش معین کرده و خارج از این مجاز نیست و محتاج به اجازه ثانى مجلس خواهد بود بنابراین هیچ لازم نیست.

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى درخشش به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم که عبارت زیر به تبصره 1 لایحه اضافه شود. هیئت اندوخته نظارت اسکناس مکلف است کلیه طلاهاى پشتوانه را از این تاریخ در ظرف دو ماه در تهران متمرکز کند.

دکتر عمید- طلاهاى روسیه را هم بفرمایید.

تیمورتاش- 11 تن را هم بفرمایید.

رئیس- آقاى درخشش.

درخشش- غرض بنده از این پیشنهاد طلاهایى است که در روسیه است (احسنت، احسنت) دلیل بنده هم این است که مدت‌هاست دولت‌هاى وقت با دولت شوروى مذاکره می‌کنند براى گرفتن این طلاها یک دولتى که می‌گوید ما با شما روابط دوستى داریم و طلاهایى است از ما به امانت گرفته است این از لحاظ بشریت بسیار ظلم است (احسنت) که دولت‌هاى ایران کوشش می‌کنند این طلاها را پس بگیرند و دولت شوروى طلاهاى ما را پس نمی‌دهد بنده پیشنهادم این است که مجلس دولت را مکلف کند براى یک مدت معین به طور جدى با دولت شوروى وارد مذاکره شویم و بعد از یک ماه یا دو ماه تکلیف‌مان معین شود آن دولتى که اعتقاد دارد که به افکار عمومى ملت‌ها توجه دارد عملاً ثابت بکند که این طور هست یا نیست.

رئیس- آقاى وزیر امور خارجه.

وزیر امورخارجه (انتظام)- راجع به طلاهایی که در شوروى است به طوری که در کمیسیون مختلطى که از کمیسیون خارجه مجلس و سنا تشکیل شد مذاکرات مفصلى شده یک عده از آقایان نمایندگان هم اطلاع دارند در این قسمت دولت مشغول مذاکرات است و امیدواریم که به نتیجه هم برسد البته تعیین مدت در این مورد گمان می‌کنم مقتضى نباشد.

رضایی- مذاکره‌اش کدام است تکلیف مملکت روشن بشود یا می‌دهند یا نمی‌دهند.

رئیس- آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى- بنده استدعا می‌کنم جناب آقاى رضایی استدعا می‌کنم به عرض من توجه بفرمایید همگى از آقاى درخشش همکار محترم خودمان متشکریم که این موضوع را اینجا تذکر دادند (صحیح است) تا ملتى که مدعى با رفاقت با ملت ایران است بداند که ما ایرانى حق مسلم خودمان را خواهیم گرفت و اگر آنها مدعى رفاقت با ما هستند رفتار نارفاقتى با ما نکنند و حق مشروع ما را باید بدهند از ما استفاده کرده‌اند ما چیزى از آنها نمی‌خواهیم حق مشروع خودمان را می‌خواهیم (احسنت) ولى تصدیق بفرمایید که این موضوع مربوط به این لایحه و این کار نیست این تذکر آقا خیلى به مورد بود و عقیده تمام نمایندگان ایرانى یعنى عقیده بیست و چند میلیون ایرانى بود استدعا می‌کنم که این پیشنهاد را پس بگیرید و اجازه بدهید که این قانون جریان عادى خودش را طى کند.

رئیس- آقاى درخشش.

درخشش- بنده از حسن ظن آقاى نورالدین امامى و آقایان تشکر می‌کنم ولى معتقدم که یک ضرب الاجل دو ماه معین بشود.

تیمورتاش- پس بگیرید آقاى درخشش.

درخشش- بنا به پیشنهاد نمایندگان مجلس پیشنهادم را پس می‌گیریم ولى جداً از دولت می‌خواهم که هر چه زودتر این کار را بکند.

رئیس- پیشنهاد دیگرى از آقاى درخشش رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم قسمت ب از ماده اول حذف شود.

رئیس- حذف در حکم تجزیه است و رأى گرفته نمی‌شود فقط ایشان می‌توانند توضیح بدهند بعد از اینکه ایشان توضیح دادند رأى گرفته نمی‌شود. در موقع رأى قطعى به ماده این قسمت تجزیه می‌شود و علی‌حده رأى گرفته می‌شود، بفرمایید.

درخشش- باز علت اینکه بنده این پیشنهاد را دادم روى دلایل و توضیحات آقاى وزیر دارایی بود در این قسمت می‌گوید بانک ملى در صورتی که سى میلیون دلار به پشتوانه اضافه می‌کند به همان اندازه بتواند ریال منتشر کند بنده لیسانسیه ادبیاتم ولى مطالعاتى کرده‌ام اگر احیاناً دولت 40 میلیون دلار می‌گذاشت صد میلیون ریال می‌توانست پول منتشر کند حالا سى میلیون دلار می‌گذارد 75 میلیون دلار منتشر خواهد کرد 75 ضرب در 32 ریال می‌شود در حدود 250 میلیون تومان این کاملاً با عدد و رقم است و مشخص و معین است (یک نفر از نمایندگان- اشتباه کرده‌اید) مانعى ندارد بنده اشتباه کرده‌ام اجازه بفرمایید بنده عرض می‌کنم برابر 75 میلیون دلار دولت می‌تواند ریال منتشر کند روى این اصل است که بنده پیشنهاد کردم این قیمت حذف شود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى عمیدى نورى به شرح ذیل قرائت شد).

پیشنهاد می‌نمایم تبصره 4 به شرح ذیل اصلاح شود:

تبصره- مبلغى که از اسناد بدهى دولت جز پشتوانه قرار خواهد گرفت تأثیرى در بدهی‌هاى گذشته دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران ندارد.

رئیس- آقاى عمید نورى.

عمیدى نورى- توجه بفرمایید اینجا یک ابهامى به نظر بنده آمده است به عرض می‌رسانم اگر جناب آقاى وزیر دارایی رفع ابهام را بکنند ممکن است که اختلافى نباشد تبصره ماده 4 را ملاحظه بفرمایید این قانون در ماهیت پشتوانه است و معین کرده است که چهل درصد طلا و ارز شصت درصد اسناد بدهى دولت که جمعاً می‌شود صددرصد آن وقت اسناد بدهى دولت اسنادى است که دولت خواهد داد به پشتوانه اسکناس آن وقت در مقابلش جواهرات قرار شد وثیقه باشد آن اصل است حالا آمده در تبصره 4 این جور می‌گوید: «معادل مبلغى که از اسناد بدهى دولت جز پشتوانه قرار خواهد گرفت از بدهی‌هاى موعد گذشته‌اش که دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران دارد کسر خواهد شد.» این معنایش این است که از یک طرف دولت بدهیش را می‌دهد می‌رود براى پشتوانه و در مقابل اسکناس می‌گیرد و از یک طرف بدهى که موعدش گذشته است واریز می‌شود این عبارت این طور معلوم می‌کند یعنى درست نقض غرض است تمنى می‌کنم آقایان درست توجه کنند که یک اشتباه بینى است یک دفعه دیگر می‌خوانم «معادل مبلغى که از اسناد بدهى دولت جز پشتوانه قرار خواهد گرفت از بدهی‌هاى موعد گذشته‌اش که دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران دارد کسر خواهد شد.» چرا کسر می‌شود بنده پیشنهاد کردم مبلغى که از اسناد بدهى دولت جز پشتوانه قرار خواهد گرفت تأثیرى در بدهی‌هاى موعد گذشته دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران ندارد (مهندس جفرودى- نزولش چى؟) اجازه بفرمایید اینجا بحث نزول نیست این معناى این عبارت است اگر مقصودتان این است وافى به مطلب نیست معناى عبارت این است که قسمتى از بدهى دولت در ضمن اینکه اسناد بدهیش می‌رود ضمیمه پشتوانه می‌شود آن بدهى هم از بین می‌رود و کسر خواهد شد این بود که به نظر بنده اگر معناى این ماده این است که نقض غرض است ما نمی‌خواهیم درضمن اینکه اسناد بدهى دولت می‌رود به حساب پشتوانه آن قسمت بدهی‌هاى از موعد گذشته از بین برود و کسر بشود از بدهى دولت این بود که بنده گفتم که اینها به هم ارتباطى ندارد بدهى دولت برجاى خودش هست و آن قسمت هم که رفته جز پشتوانه به جاى خودش اگر مربوط به نزول است که این عبارت کافى نیست به هر حال یک طورى بفرمایید که ابهامى در ماده وجود نداشته باشد.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- توجه آقاى عمیدى نورى را جلب می‌کنم که این یک مطلب حسابدارى است قطعاً چون دو تا حساب نمی‌تواند باشد که هم دولت در حساب جاریش بدهکار باشد هم در پشتوانه بدهکار باشد و آن پشتوانه را هم که بدهکار می‌شود باید بپردازد و آن این طور است که این مبلغ محدود به صدى شصت است که اگر ما پرداختیم از این حساب برمی‌داریم می‌گذاریم روى آن حالا اگر این عبارت کافى نیست در کمیسیون هم رویش بحث شد رئیس بانک ملى هم توضیح داد این مطلب یک مطلب حسابدارى است و تأثیرى در اصل موضوع ندارد حالا روشن‌ترش بخواهید بفرمایید بنده عرضى ندارم.

رئیس- آقاى صفایی.

صفایی- در این قسمت در کمیسیون خاصى دقت لازم به عمل آمده آقاى عمیدى نورى توجه می‌فرمایید؟ در این موضوع در کمیسیون خاص دقت لازم به عمل آمده موضوع از این قرار است که دولت صدى شصت باید اسناد تعهدى بدهى بسپارد آن اسنادى که الان شصت درصد می‌سپارد بلامحل است توجه بفرمایید شصت درصد اسکناس را تضمین می‌کند دولت به موجب اسناد بدهى به اعتبار جواهرات سلطنتى در این ماده اگر این تبصره قید نشده بود این عبارت معنایش این می‌شود یک صدى شصت تعهد بدهى می‌کند در مقابل پشتوانه یک مقدار اسناد بدهى داشته باشد این اسناد بدهى را در مقابل پول گرفته است اسناد تعهدیش را که در مقابلش پشتوانه می‌گذارد که پول نگرفته در مقابلش و واقعاً بدهکار نیست پس یک اسنادى را بدون اینکه واقعاً بدهکار باشد به بانک ملى بسپرد

+++

در ازای آن صدى شصت، آن صدى شصت اسکناس که منشر شده است بانک ملى منشتر کرده است دولت تعهد پشتوانه‌اى می‌سپارد تعهد پشتوانه‌اى که بدهکارى واقعى نیست لذا در در این قضیه این طور شده از اسناد بدهیش که به موجب قوانین خاصى به بانک ملى ایران دولت بدهکار است و به موجب قوانین خاصى در هر موردى که پول گرفته الان در ترازنامه صورت وضعیت بانک که منتشر می‌شود مقدارش معین است از آن اسنادى که موعدش رسیده و قابل این نیست که پرداخت بشود و دو مرتبه این اسناد جز اسناد بدهى پشتوانه گذشته شود اولا این کار دو فایده دارد اولاً موجب خواهد شد که دولت نزول نخواهد داد چون الان در ازاى 700 میلیون تومان بدهیش نزول می‌دهد اولا نزول نخواهد داد و در ثانى یک حساب سازى به یربطى در وسط نشده است این اسنادى که جدیداً باید بدهد اسناد بدهى قدیمیش را در ازاى پشتوانه باید بگذارد (عمیدى نورى- تأثیرى در بدهى نداشته باشد) هیچ تأثیرى ندارد در هر حال دولت بدهکار است و باید بپردازد فرق این است که حالا موعد رسیده است و دولت باید بپردازد ولى آن وقت دولت را بدهکار نشان می‌دهد (عمیدى نورى- پس این جمله باید اضافه شود و تأثیرى در بدهى ولت ندارد) لازم نیست دولت بدهى خودش را باید بپردازد این تأثیرى ندارد جناب آقاى عمیدى نورى دولت بدهکار است باید بپردازد منتهى اگر جایش عوض شد موعدش از بین رفته است توجه بفرمایید اولاً بدهکارى دولت سررسید دارد و 6 ماه موعد دارد وقتى که اسکناس را جمع کرد باید این پول را بپردازد فقط در سررسید تفاوت می‌کند و نزول.

عمیدى نورى- بنده با این توضیح قانع شدم و پس می‌گیریم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى میراشرافى به شرح زیر قرائت شد.)

مقام مقدس ریاست مجلس شوراى ملى.

پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده اول علاوه شود: تبصره- دولت موظف ست نرخ تنزیل را به حداکثر صدى شش تثبیت نماید و بانک‌هاى دولتى هم حق ندارند بیش از صدى شش نزول دریافت نمایند و همچنین اشخاصى که در خارج معاملات نزولى می‌کنند نباید بیش از صدى هشت نزول دریافت نمایند و در صورت تخلف به دو سال حبس محکوم می‌شوند.

رئیس- آقاى میراشرافى.

عبدالصاحب صفایی- پیشنهاد کرده‌اند که صحبت کنند (شوشترى- تنزیل حرام است این چیزها را پیشنهاد نکنید.)

میراشرافى- بنده پیشنهاد براى صحبت نکردم جناب آقاى صفایی، بنده خواستم از آقایان تقاضا کنم یک قدری توجه به وضع مردم بکنند اگر بنده پیشنهاد کردم که نرخ نزول را صدى شش بکنند براى اینکه در ایران چند تا بانک وجود دارد یکى بانک ملى است یکى بانک رهنى یکى بانک کشاورزى است و چند تا بانک طفیلى هم اخیراً اضافه شده بانک ملى اگر آقایان تشریف ببرند می‌بینند که در آن اداره حقوقیش چند تا وکیل دادگسترى مشغول هستند آنجا و در عدلیه براى صدور اجراییه و توقیف اموال مردم و زندگى مردم (صحیح است) تمام تجارى که در این مملکت هستند و مال‌التجاره وارد می‌کنند گرفتار بانک ملى هستند هر کس در این مملکت یک خانه دارد این خانه در بانک رهنى گرو است (صحیح است) هر کس در این مملکت چهار تکه پارچه دارد، قالیچه دارد، نقره دارد، کوفت دارد، زهر مار دارد، تمام در این بانک کارگشایى رهن است و گرو است (افشار صادقى- بانک کشاورزى را هم بگویید)

بنده چند روز پیش رقم بانک کارگشایى یک کارى داشتم یک منظره‌اى دیدم که خدا شاهد است گریه‌ام گرفت یک زنى آمده بود دو تا بادیه مس و یک لحاف کهنه داشت می‌خواست پول بگیرد شما می‌خواهید از دو تا بادیه مس و یک لحاف کهنه صدى دوازده نزول بگیرید آن وقت می‌فرمایید که میراشرافى پیشنهاد کرده که حرف بزند خیر بنده پیشنهاد کردم و استدعا می‌کنم که به عرایض بنده توجه بفرمایید تمام اموال این مردم و تمام دارایی این مردم در این بانک‌ها گرفتار است آقایان اکثرتان کارهاى کشاورزى می‌کنید با بانک کشاورزى سروکار دارید خودتان می‌دانید نرخى که بانک کشاورزى می‌گیرد صدى دوازده است صدى دوازده نزولش است چقدر کارمزد می‌گیرد سه ماه به سه ماه هم پیش می‌گیرد یعنى الان اگر شما بروید بیست هزار تومان از بانک کشاورزى قرض کنید الان در حدود 2500 تومان از شما برداشت می‌کند و یک قدری هم که تأخیر شد صدى دوازده حق تأخیر می‌گیرد دو تا قسط که ندادید اجراییه صادر می‌کند یک عشریه باید بپردازید به علاوه یک حق‌الوکاله اگر درست حساب کنید این صدى دوزاده با آنهایی که عرض کردم براى مردم صدى سى درمی‌آید (صحیح است) بنابراین بنده می‌خواهم از آقایان استدعا کنم و از جناب آقاى دکتر امینى هم تمنى کنم که غرض شخصى را به حساب مملکت مخلوط نکنند که این پیشنهاد را بنده کردم ممکن است که یک کافرى بیاید یک حرف خیلى خوبى بزند کسى نباید بدش بیاید از این حرف حالا پیشنهادى که بنده کردم اجازه بفرمایید توضیحم را عرض کنم این قسمت‌هایى که عرض کردم مربوط به بانک‌هاى دولتى بود یک بانک‌هایى غیر از این بانک‌ها در مملکت پیدا شده به نام بانک طفیلى که آقاى دکتر مصدق براى اینها یک قانونى گذراند قانون بانکدارى که من با تمام کارهاى دکتر مصدق که مخالف بودم یک کارى که می‌کنند که خوب است که نمی‌شود گفت بد است یک قانونى گذراند که هر کس بانک تأسیس می‌کند باید ده میلیون تومان داشته باشد ده میلیون تومان به ثبت بدهد که اگر مردم بیایند پول‌هایشان را در آن بانک می‌گذارند این بانک اعتبار داشته باشد و یک ثلث از سرمایه را هم ببرد در بانک ملى بگذارد که اگر یک روزى ورشکسته شد اقلاً به بانک ملى جواب ورشکستگى را بدهد این قانون نسبت باین بانک‌ها اجرا نشده و این بانک‌هایى که به نام بانک طفیلى تأسیس شده‌اند با کمال شدت و به طرز ظالمانه‌اى سفته‌ها را با صدى دوازده نزول خرد می‌کنند بدون اینکه به حال مردم توجه داشته باشند و دولت هم آن قدر گرفتار بوده که نتوانسته است به وظایف توجه بکند (شوشترى- اینها هم شمس جلالى هستند) راجع به شمس جلالى هم عرض خواهم کرد اجازه بفرمایید اما یک اشخاصى هستند در خارج پول تنزیل می‌دهند صدى دوازده نمی‌گیرند صدى بیست و چهار می‌گیرند آقاى کى نژاد توجه بفرمایید و یک سال را هم پیش می‌گیرند و مالیاتى هم که باید دولت ازش بگیرد آن مالیات را هم آن بدبختى که می‌خواهد پول بگیرد باید آن را هم بر حسب یک قبضى به آن کسى که می‌خواهد پول بدهد بپردازد جناب آقاى دکتر امینى که وزیر دارایی هستند و ادعا می‌کنند که مرد فنى هستند و مقتصد هستند و اقتصادى هستند و می‌گویند دولت من را از لحاظ تکنیک آورده است در کابینه باید یک فکرى بکند که نزول پول را در این مملکت ثابت بکند بنده آمریکا نرفته‌ام ولى آنچه را که از اشخاص شنیدم و تحقیق کردم این است که در آمریکا صدى سه تنزیل می‌گیرند صدى سه بیشتر نزول نمی‌توانند بگیرند این تنزیل صدى بیست و چهار با تأخیر تأدیه عشریه دولت با فشارى که از طرف صاحبان پول می‌آید مردم را به تنگ آورده است و آقایان اگر به این روزنامه‌ها مراجعه بفرمایند هر روز بیشتر از صد تا اعلان در روزنامه‌ها منتشر می‌شود که خانه‌هاى دودانگى املاک مزروعى یک دانگى و دو دانگى دائماً در حراج است بنابراین آقایان وقتى که می‌خواهند یک فکرى بکنند که مردم لااقل بگویند وقتى که از پشتوانه اسکناس‌مان کم می‌شود اقلاً دولت متوجه هست و مجلس شوراى ملى هم متوجه هست که یک نرخ ثابتى در مملکت براى نزول معین بشود که بانک‌ها صدى شش موظف باشند ربح بگیرند و اشخاص هم که در خارج خانه‌هاى مردم را گرو می‌گیرند خانه‌هاى پانصد هزار تومانى دویست هزار تومانى را گرو می‌گیرند آن مدیون بیچاره نمی‌تواند آن پول را بپردازد مجبور است حراج بکند به یک ثلث قیمت آن خانه را به همان شخص واگذار بکند یک فکرى هم براى آنها بکنید که آنها هم از صدى شش بیشتر نگیرند و وقتى که از صدى شش بیشتر نتوانستند بگیرند مجبور می‌شوند که پول‌شان را ببرند به بانک بدهند بانک هم صدى پنج نزول به آنها بدهد هم کمبود مخارج بانک جبران می‌شود هم مردم در رفاه و آسایش زندگى می‌کنند بنده بیش از این توضیحى ندارم (احسنت، احسنت).

رئیس- آقاى وزیر دارایی‏

وزیر دارایی- بنده برخلاف اینکه آقاى میراشرافى فرمودند که خداى نکرده اعمال غرض می‌کنند می‌خواستم عرض کنم که بنده تسلیم منطق هستم و منطق جنابعالى در این قسمت بسیار صحیح بود (احسنت) یکى از وظایف بانک ناشر اسکناس تعدیل نرخ بهره است در مملکت و بانک ناشر اسکناس باید نرخ بهره را در تمام کشور تعدیل کند تمام بانک‌هاى ناشر اسکناس در همه جاى دنیا ولى یکى از دلایلى که نرخ تنزیل بالا است کمبود ریال و اسکناس است اگر آقایان توجه فرموده باشند یک عده از آقایان بازرگان اینجا هستند وقتى که بانک ملى اعتبارات را کم می‌کند اشخاص به بازار مراجعه می‌کنند یا به بانک‌هایى که آقا اسمش را بردند و من نمی‌خواهم تکرار کنم و نتیجه این می‌شود که چون على ای‌حال اشخاص احتیارج به پول دارند می‌روند در بازار صدى بیست و چهار، صدى بیست و پنج، صدى سى، بنا به اعتبار اشخاص این پول را می‌گیرند بنابراین قبل از اینکه این مطلب حل بشود باید به بانک ملى کمک کرد که بانک ملى بتواند بر حسب احتیاج پول بدهد و نرخ بهره را پایین بیاورد و این هم موضوع عرضه و تقاضا است و امیدوارم که بعد از تصویب این لایحه این عمل سرو صورتى بگیرد و بنده تعهد می‌کنم انجام بدهم و قول می‌دهم که در همان لایحه دولت در همان لایحه بانکدارى برخلاف اینکه آقا فرمودند دولت توجه ندارد خود بنده مطالعاتى کرده‌ام و باز هم مطالعه خواهم کرد و لایحه اش را برمی‌دارم می‌آورم اینجا بنده می‌خواهم عرض کنم که همان طورى که فرمودند باید در این مورد تصمیمات محکمى گرفت و اگر بنده عرض می‌کنم که پول نداریم در ضمن نباید کارى کرد که پول مردم از بین برود اگر بنده عرض می‌کنم براى این است که یک حسابى باید باشد که بانک ملى بتواند صدى شش بدهد و اگر ترتیبى باشد که صدى شش بدهد این پیشنهاد اسباب زحمت فراهم می‌کند نرخ بهره باید تعدیل بشود و بنده هم در محضر آقایان تعهد می‌کنم که این نرخ بهره را به آن میزانى که براى بانک مقدور است و براى مردم

+++

 هم مؤثر و مفید است تعدیل کنم والا خداى نکرده اگر یک چیزى را تصویب بفرمایید که غیر عملى باشد دولت و بانک و مردم را دچار زحمت می‌کنید ...

شوشترى- اگر تصویب شود صورت بدى دارد. برخلاف قانون اساسى است، همه‌اش حرام است.

رئیس- چه صورت بدى دارد، چرا برخلاف قانون اساسى است؟

وزیر دارایی- بنده با این مطلب موافقم و تصدیق می‌کنم که یک مطلب فوق‌العاده مهمى است ولى باید تصدیق کرد که بانک ملى را دچار زحمت و مشکل می‌کنیم اگر این کار را بکنیم نرخ بهره را نسبت به افراد از صدى بیست و چهار به صدى شش آوردن یک مرتبه کار سختى است.

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم، تمام فرمایشات جناب آقاى میراشرافى نسبت به مطالبى که از این راه به مردم از هر طبقه وارد می‌شود صددرصد صحیح است (احسنت) بدون تردید موضوع سود یا ربا با جایزه‌اى که در دوره 16 قائل شدند از نظر رفاه و آسایش مردم حرام است و گرفته نباید بشود ولى اگر جهات خارجى و بین‌المللى ایجاب بکند (شمس قنات آبادى- جایزه که حرام نیست) جایزه به این عنوان سال بسان همان ربا است احل الله البیع و حرام الربوا.

رئیس- آقا دارید راجع به ربا صحبت می‌کنید می‌گویند ظالمانه است باید ظالمانه نباشد شما می‌گویید حرام است پیشنهاد بفرمایید هیچ نگیرند.

شوشترى- اجازه بفرمایید آقاى وزیر دارایی ما پایبند قانون اساسى هستیم قانون اساسى مفهوم و مدلول موادش شرع اسلام است ما باید اینجا عملى بکنیم (همهمه نمایندگان) (چند نفر از نمایندگان- به این پیشنهاد رأى می‌دهیم) آقا اجازه بدهید دارم صحبت می‌کنم.

رئیس- خودتان هم این کار را بکنید این یک موضوعى است که خودتان می‌گویید ولى عمل نمی‌کنید موقعى که دیگران حرف می‌زنند.

شوشترى- مگر من نمی‌دانم که جواب موثقى و اینها تحمیل می‌کنند بر ضعفا و مالیات هم به دولت نمی‌دهند ولى خیلى از امور هست که دولت باید مطالعه کند اینکه عرض کردم آقاى وزیر دارایی قول بدهد در خارج تأمین کند (صفایی- اگر رأى داده شود مثل اینکه مجلس ربا را تصدیق کرده است) بارک الله احسنت جناب آقاى صفایی، آقاى وزیر دارایی شما آقا پاشو قبول کن صدى شش یا صدى هفت من نمی‌دانم قبول کن مجلس رأى می‌دهد چون مجلس با نظر میراشرافى موافق است همه موافقند که این کار نزول مملکت را به بدبختى انداخته و بیان شما هم صحیح است که اگر اسکناس منتشر بشود دست بانک باز بشود و اعبتار تجار کم نمی‌شد البته این نزول به این صورت درنمی‌آمد که تنزیل‌خورها تومانى اتوزشاهى از شیر مادر حلال تر بدانند و بگیرند آقا شما خودت می‌دانى که تقریرات در مجلس از نظر اجراى قانون حجیت دارد وزیر پا شود و صریحاً قول بدهد که من این را اجرا می‌کنم و تأمین می‌کنم و آقا پس بگیرید نگذارید مجلس رأى بدهد من از این جهت مخالفم والا فرمایشات آقاى میراشرافى و وزیر دارایی هر دویش یک مفهوم دارد و هر دو هم صحیح است و با هر دو هم موافقم.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده چون می‌دانم که میل آقایان نمایندگان که همه‌شان یعنى اغلب‌شان مقروض هستند این است که این موضوع عملى شود (میراشرافى- ما فکر مردمیم که یک بادیه‌شان را می‌آورند گرو می‌گذارند فکر خودمان نیستیم) بنابراین تقاضا می‌کنم که اجازه بدهید مکلف باشد دولت در ظرف یک ماه لایحه قانون بانکدارى را بیاورد و این مطلب را هم تکلیفش را معلوم کند.

حشمتى- از نزول پول که فقرا استفاده نمی‌کنند همه‌اش را اغنیا می‌گیردند.

رئیس- آقایان توجه بفرمایید می‌خواهیم رأى بگیریم آقاى میراشرافى توجه کنید. آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد پیشنهادى هم از آقاى دکتر مشیر فاطمى رسیده است که وارد نیست (دکتر مشیر فاطمى- الان دارند اجراییه صادر می‌کنند) شما توضیح بدهید من رأى نمی‌گیرم پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى نقابت به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم این جمله به ماده اضافه شود اخذ نزول پول مطلقاً در معاملات ممنوع است و بانک‌ها فقط هزینه و حق‌العملى متناسب با معامله دریافت می‌نمایند که نباید از صدى شش تجاوز نماید.

رئیس- آقاى نقابت.

نقابت- توجه بفرمایید مطابق صریح اصل دوم قانون اساسى مذهب رسمى کشور ایران اسلام است و به مقتضاى مذهب اسلام اخذ ربا حرام است با این دو مقدمه باید رعایت کرد در معاملات و در قوانین که عملى برخلاف ترتیب و برخلاف قوانین شرع آن هم در مجلس شوراى ملى اجرا نشود (سید احمد صفایی- صدى شش و صدى دوازده فرق نمی‌کند هر دو حرام است) (صحیح است) بدیهى است در معاملات اشخاص در معاملات بانک‌ها به طور صریح معمول شده است نزول می‌دهند و نزول می‌گیرند بیسیارى مردم هستند که شراب می‌فروشند شراب می‌خورند بسیارى هستند دزدى می‌کنند مال دزدى می‌خرند بسیارى مردمند قاچاق هم می‌کنند و حرام واقع شدن متداول شدن یک مطالبى بر خلاف اخلاق و بر خلاف قانون و بر خلاف دیانت آن عمل را مباح نمی‌کند (بهبهانى- پس تکلیف یهودی‌ها چه می‌شود؟) آن را باید وکیل یهودی‌ها بگوید نه آقاى بهبهانى مرجع تقلید اسلام با وکیلشان در این خصوص صحبت می‌کنم به هر صورت در عمل آنچه را که من دیدم محاکم ایران و مراجع قضایی نسبت به نزول حکم صادر نمی‌کنند (صحیح است.)

حمید بختیار- پس ثبت اسناد چه جورى صد دوازده را اجراییه صادر می‌کند و وصول می‌کند آن چیست آقا؟

نقابت- .... تمام این مسائل را من واردم در قانون اصول محاکمات سابقاً صدى پانزده و فعلاً صدى دوازده تعیین کرده اسمش را خسارت تأخیر تأدیه گذاشته‌اند در متن قانون این است، معاملاتی که بیع شرطى است اینها وسیله‌اى است که بدبختى اقتصادى براى این مملکت فراهم کرده که خانه من شما عمر و زید به ترتیبى که بیان گردید به گرو اشخاص داده می‌شود بعد منفعت آن مدت را هم رویش کشیده یک کاسه سفته می‌گیرند نمی‌گویند نزول نمی‌گویند تومانى یک عباسى می‌گویند خانه را اجاره می‌دهیم در مقابل اجاره ماهى سیصد تومان ماهى پانصد تومان یا ماهى هزارتومان مال الاجاره می‌گیریم اینها یک مسائلى است که در حدود عمل و عرف هست و من خیلى متأسف شدم که روى کلمه نزول ولى بر اثر استماع شرحى از بدبختى مردم ما رأى دادیم الان نسبت به پیشنهاد آقاى میراشرافى (عبدالصاحب صفایی- تأثیر در مردمان بدبخت ندارد مردمان بدبخت به بانک بدهکار نیستند فقط بازرگانان بدهکار هستند و این کار به بی‌ربط و بی‌جهت شده نسبت به فقرا، فقرا به بانک بدهکار نیستند، فقرا را بی‌جهت مدخلیت ندهید) (حشمتى- صحیح است) من خیلى خوشوقتم که هم آقاى صفایی با بنده موافقند و هم آقاى حشمتى با مقدمات مطالب بنده موافق هستند ولى هنوز از نتیجه عرایض بنده مطلع نیستید امیدوارم با آن هم موافق باشید قطع کلام دوستان و رفقا هم خیلى مقتضى نیست به هر صورت آنچه را که محاکم عمل می‌کنند بابت خسارت و آنچه را که در اسناد گرو می‌گیرند مال‌الاجاره است آمدیم سر معاملات که الان می‌خواهید به بانک ملى یک قوت قانونى بدهید که این بانک بتواند نسبت به اشخاصی که تولید ثروت می‌کنند کارهاى عمرانى می‌کنند اعتباراتى بدهد و کمک‌هایى بکند به هر حال تز این قانون همین کلمه است ما دیگر نباید وارد مبانى نزول بشویم که اسباب زحمت است این است که شرح دادم ولى یک رأى داده شد مقام ریاست هم توجه فرموده با شمارش آقایان فرمودند تصویب شد اما با کلمه نزول (صفایی- قانونیت ندارد آقا) وقتى آقاى شوشترى اینجا آمدند و این تذکر را دادند من قطع داشتم که با موافقت همه آقایان نسبت به بدبختى مردم روى کلمه نزول رأى نخواهیم داد حالا چون رأى داده شد بنده پیشنهادى کردم که این نقص اساسى تصویب آن پیشنهاد رفع شود اصل پیشنهادم این است که در معاملات خودش بانک با اشخاص و اعتبارات نزول نگیرد بلکه هزینه کار و حق‌العمل می‌بایست خرج تأسیسات گرفتن این ضررى ندارد این عملى است که شما فرمایشى به زیادى بکنید که براى شما پولى را وصول کند و بفرستد و یک حق‌العملى بگیرد بانک در مقابل اعمال خودش کارمزد می‌گیرد و عمل می‌کند بنده بر اى جبران این رأى که برخلاف اصل بود این پیشنهاد را دادم که نزول نگیرند این کلمه نزول را حق‌العمل و کارمزد متناسب بگیرند بنده خواهش می‌کنم به لحاظ جبران مطلب گو اینکه اینجا پیشنهاد ما دنیا را تغییر نمی‌دهد ولى به این پیشنهاد رأى بدهید که دستگاه مقننه این نکته را رعایت کرده باشد بسته به نظر مجلس است بنده عرضى ندارم.

شمس قنات آبادى- اگر گفتید به تناسب آن وقت بیست و چهار درصد می‌شود آن وقت چه کارش کنیم؟

رئیس- آقاى نراقى.

نراقى- در اینجا دو گفته است یکى آنچه که جناب آقاى شوشترى بیان فرمودند و جناب آقاى نقابت هم تأیید کردند به موجب قانون اساسى ما ربا حرام است احل الله البیع و حرام الربوا این را همه قبول دارند ولى متأسفانه این ربا گرفته می‌شود و اضعاف مضاعف هم گرفته می‌شود در بانک ملى و بانک‌هاى دولتى همیشه نرخ بهره وجود دارد در اوراق بانک ملى که برای‌تان می‌فرستند هم ذکر می‌شود نرخ بهره (صفایی- مجلس نباید رأى بدهد) ما اینجا جلوگیرى از یک بدبختى می‌کنیم که الان دارند عملاً از مردم مبالغ زیادى می‌گیرند آقاى صفایی استاد بنده فرمودند (محمود رضایی- بسیار صحیح فرمودند آقاى صفایی و آقاى میراشرافى هم بانک کارگشایى را بهانه کردند بسیار صحیح فرمودند) آنچه که گفتند که در بانک رهنى گفته شد که در بانک کشاورزى رهنى است املاک خرده مالکین است در این مملکت مالک جز بیش از کل است فقط در حوزه انتخابیه بنده 5400 خرده مالک و فقط 20 تا 25 مالک بزرگ داریم و تمام این مالکین جزء ملک‌شان گرو است آقا بیشتر صحبت بنده در این است که یک استفاده‌اى خواهد شد یک عده‌اى در همین بازار تهران هستند که میلیون‌ها تومان را تنزیل می‌دهند و صدى بیست و چهار تنزیل می‌گیرند و پول تمبرى را که

+++

باید به سفته بچسبانند نمی‌پردازند (عبدالصاحب صفایی - از فردا از بانک صدى شش می‌گیرند می‌روند بازار می‌دهند صدى 24 فقط یک دکان دزدى باز شده است) اجازه بفرمایید همه این را قبول دارند که بانک نباید اعتبار بدهد به کسانى که از بانک می‌گیرند و می‌روند صدى بیست و چهار نزول می‌دهند این هم یکى از نقص‌هاى قوانین بانکى است بنده اشخاصى را سراغ دارم که ماهى چهارده پانزده هزار تومان را از بانک می‌گیرند و می‌برند صدى بیست و چهار می‌دهند تنزیل و این استفاده را می‌کنند این نقص در قوانین بانکى هست که بایستى اصلاح شود عرض می‌کنم که یک نکته دیگرى که در اینجا هست یک استفاده دیگر خواهد شد و آن اینکه مردم را از مفت خوردن مجبور می‌کند بروند دنبال کارهاى تولیدى اگر یک کسى بداند که به این سادگى و به این بی‌رحمى صدى بیست و چهار استفاده می‌کنند دیگر دنبال کارهاى تولید نمی‌رود تازه به موجب قانون مالیاتى که جناب آقاى دکتر امینى به مجلس پیشنهاد فرموده و بنده مخالفت کردم براى این طور اشخاص فقط ده درصد مالیات قائل شده‌اند یعنى اگر آمدند اینها و یک میلیون تومان استفاده کردند باید یکصد هزار تومان مالیات بدهند و نهصد هزار تومان برای‌شان می‌ماند ولى اگر کشاورز این کار را بکند چهل و پنج درصد مالیات برایش قائل شده‌اند و اگر تاجر یا کارخانه‌دار این کار را بکند تا 50 درصد قائل شده‌اند اینها یک کسانى هستند که عادت به مفت‌خوارى می‌کنند و به نظر بنده اسمش هم همان طوری که آقاى نقابت فرمودند عوض بشود از نظر حفظ حق.

رئیس- آقاى نقابت این به نظر بنده مهم است خوب است یک توضیحى بدهید چون اینجا نوشته است بانک‌ها فقط بدهند و حق‌العملى متناسب با معامله دریافت بکنند اینجا بنویسید که مجموع آن نبایستى از صدى شش تجاوز بکند (نقابت- موافقم با این تصحیح که فرمودید) از صدى شش نباید تجاوز بکند این تقریباً جاى همان را می‌گیرد و خیال اشخاصى هم که از اسمش می‌ترسند راحت می‌شود آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- مجلس شوراى ملى یک رأیى داد و بنده می‌خواستم تقاضا کنم از آقایان که توجه بفرمایند در این مسائل فنى یک طورى نشود که دچار اشکال عملى بشود توضیحى که آقاى نقابت دادند بانک ملى و بانک‌هاى دیگر هر یک هزینه‌هایى دارند که بایستى از این بابت استفاده کنند و هزینه‌ها را بپردازند الان فرمودند شما حساب بفرمایید که اشخاصى که بدهکار باشند به بانک کشاورزى یا بانک ملى چه اشخاصى هستند الان تاجرى می‌آید از بانک صدى شش می‌گیرد و صدى 24 تنزیل می‌دهد (میراشرافى- مجازاتش کنید) کار مشکلى است کنترل کردن اشخاص بنده می‌گویم این اشخاصى که در بازار تنزیل می‌دهند و آقاى میراشرافى برای‌شان مجازات قائل شدند اگر به طور کلى بخواهیم جلوى معاملات را بگیریم که مبادا چنین موردى پیش بیاید این کار غیرعملى ست آقاى صفایی فرمودند این طور خواهد شد ما هم در بانک ملى جلوگیرى می‌کنیم و اعتبار نخواهیم داد (حشمتى- صحیح است چون بانک به هم می‌خورد.)

رئیس- پیشنهاد آقاى نقابت با اصلاحى که شده قرائت می‌شود آقایان توجه فرمایند.

(به شرح زیر خوانده شد.)

پیشنهاد می‌کنم این جمله به ماده اول اضافه شود: اخذ نزول پول مطلقاً در معاملات ممنوع است و بانک‌ها فقط هزینه و حق‌العمل متناسب با معامله دریافت می‌نمایند که نباید از صدى شش تجاوز نماید.

رئیس- به این پیشنهاد رأى گرفته می‌شود آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پس این تقریباً به جاى آن پیشنهاد آقاى میراشرافى است که چون مجلس قبلاً به آن رأى داد در موقع رأى با تجریه باید حذف شود.

 7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه

رئیس- آقاى وزیر راه لایحه‌اى دارید؟ (وزیر راه- بلى) بفرمایید.

وزیر راه- لایحه‌اى راجع به آقاى حسین على صولتى از کارمندان اداره پلیس راه‌آهن است در حین انجام وظیفه مبتلا به اختلال حواس شده از خدمتگزاران زحمتکش و صدیق بوده دچار اختلال حواس شده است (یک نفر از نمایندگان- کى؟) یک کارمندى در پلیس راه‌آهن دچار اختلال حواس شده است (نورالدین امامى- تیمسار این عمومیت دارد) آنچه مرخصى استحقاقى داشته استفاده کرده و از مرخصی‌هاى استعلاحى هم استفاده کرده است این موظف شده است با حقوق 780 ریال داراى یک عیال است که مسلول در بیمارستان است دو اولاد هم دارد این است که استدعا شده است که براى ترمیم حقوق او اقدامى بشود تقدیم مقام ریاست می‌کنم (احسنت).

رئیس- به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع می‌شود.

8- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى عمیدى نورى به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده اول لایحه اضافه شود:

تبصره- هر وزیر یا نماینده‌اى لایحه یا طرحى براى برداشتن قسمتى از پشتوانه به هر صورت و کیفیت به قوه مقننه تسلیم نمایند به مجازات حبس با اعمال شاقه از دو تا ده سال محکوم خواهد شد.

عمیدى نورى‏

رئیس- آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى- تجربه‌اى که در دولت گذشته براى ملت ایران حاصل شد بنده را وادار کرد که یک چنین تبصره‌اى براى ضمیمه شدن به این لایحه تقدیم کنم به دلیل اینکه قبل از آنکه آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر شود در مجلس شانزدهم بود گویا در مجلس شانزدهم لایحه‌اى می‌دهند که چهارده میلیون لیره را نتوانسته‌اند پس بدهند (تیمورتاش- و 8 میلیون دلار) و هشت میلیون دلار که فرمودید نتیجه‌اش این شد که امروز دولت حاضر مجبور شد براى تثبیت پشتوانه اسکناس این لایحه را به مجلس تقدیم کند و از آن طرف گستاخى به جایى رسید که 320 میلیون تومان یعنى سه میلیارد و دویست میلیون ریال بدون پشتوانه فقط با دو نامه محرمانه که به بانک ملى رئیس حکومت سابق نوشته 320 میلیون تومان هم اضافه گرفت بنابراین در این مملکت ثابت شد که حتى نسبت به پشتوانه اسکناس هم دستبرد زده می‌شود همین صورت دستبرد قسمتى به عنوان لایحه بوده و قسمتى هم به عنوان انتشار اسکناس بدون پشتوانه چون یک چنین سابقه بدى در این مملکت ما دیدیم به چشم خودمان این بود که بنده پیشنهاد کردم این تبصره ضمیمه بشود که حالا که این دولت واقعاً آمده زحمت کشیده و یک چنین لایحه‌اى به مجلس داده که پشتوانه را تثبیت بکند و حتى 320 میلیون اسکناس بدون پشتوانه را برایش پشتوانه تثبیت کرده دو مرتبه ما گرفتار یک چنین تجربه تلخى در آینده نشویم این است که بنده فکر می‌کنم که این پیشنهاد و این تبصره یک تبصره صحیحى است که تقویت می‌کند فکر نمایندگان محترم را در تثبیت پشتوانه اسکناس و به علاوه آن نگرانی‌هایى که در اینجا صحبت شد راجع به ملت ایران و تمام مردم هم خوشوقت می‌شوند وقتى می‌بینند که چنین مجازاتى براى دستبرد از پشتوانه اسکناس در قانون قید شده این است که همان طور که فرمودند دو مرتبه می‌خوانم هر اصلاحى هم که بفرمایند قبول می‌کنم از نظر مجازاتش ولى این تبصره را عرض می‌کنم که باید در اینجا باشد (پیشنهاد را دوباره به شرحى که گذشت قرائت کردند) این نظر بنده بود حالا اگر جناب آقاى وزیر موافقت بفرمایند.

یکى از نمایندگان- آقا نماینده که آزاد است.

صدرزاده- نماینده که مصونیت دارد.

عمیدى نورى- نماینده هم می‌خواهد طرح بدهد چون نماینده طرح می‌دهد وزیر هم لایحه می‌دهد.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- اولاً آقایان توجه بفرمایند که این قانونى که اینجا تصویب می‌شود ترجمه می‌شود در تمام نقاط و به تمام کشورها می‌رود به عنوان قانون پشتوانه اسکناس ملت ایران بنده از خود آقاى عمیدى نورى تقاضا می‌کنم که توجهى به این مجلسین مقدرات دولت را تعیین می‌کنند و بدون مصوبات آنها دولت کارى نمی‌تواند بکند مرقوم بفرمایید اینجا آن دولتى که این چنین لایحه آورد به فلان قدر مجازات محکوم شود چرا آن را قبول کنید اصلاً آن لایحه را تصویب نفرمایید و آن دولت را بیرونش کنید برود فلان قدر مجازات یعنى خداى نکرده این طور تصورخواهد شد که دولتى که منتخب مجلس است خودش را تحمیل می‌کند و آقایان روى یک رعب و ترسى این رأى را می‌دهند براى اینکه اگر دولتى یک چنین لایحه‌اى را آورد یا مجلس هست یا نیست اگر مجلس هست تصویب نفرمایید لایحه‌اش رد می‌شود یا می‌فرمایید که یک همچو لایحه‌اى را ما قبول نداریم در هیچ جاى دنیا یک چنین قانونى نیست که براى یک وزیرى که مسئول است در مقابل مجلس یک مجازاتى قائل شوند براى آوردن یک لایحه‌اى.

عمیدى نورى- در هیچ جاى دنیا دستبرد نمی‌زنند به پشتوانه.

رئیس- آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى- جناب آقاى عمیدى نورى قاضى خیلى خوبى است وکیل دعاوى خوبى است وکیل ملت خوبى هم هست ولى گاه‌گاهى احساسات جلویش را می‌گیرد آن وقت براى نماینده ملت هم مجازات تعیین می‌خواهد بکند آقا 136 نفر که بنده هم یکى از آنها بودم تبصره یا ماده‌اى تصویب کردیم براى خدمت به مملکت است و خلاصى از دست اجنبى است (عمیدى نورى- اشتباه کردید) اشتباه ممکن است ولى کورکورانه نکردیم فقط براى این کار تصویب کردیم آن وقت آقا می‌خواهید اول وزیر دارایی یا دولت و یا 136 نفر نماینده را اول اعدام بکنید بعد محکوم به اعمال شاقه یا حبس اینکه نمی‌شود به علاوه قوه مقننه خودش قانون بگذراند براى مجازات خودش این قبول است ولى براى مجازات چیز موهوم اجازه بفرمایید چهارده میلیون لیره را ما قانون گذراندیم و به صلاح مملکت هم آن وقت بود ناچار بودیم دست‌مان توى آتش بود براى خلاصى از آن آتش آن چهارده میلیون

+++

لیره را تصویب کردیم و بنده هم افتخار می‌کنم که یکى از آن آقایان محترم بودم و با حسن نیت آن رأى را دارم به علاوه ملاحظه بفرمایید این لایحه قانونى هشت نه ماده است چند ماده است جناب وزیر، (وزیر دارایی- 10 ماده است) ما هنوز در خم ماده یک گرفتاریم تصور می‌کنم با تصمیمى که مقام ریاست گرفته‌اند اگر آقایان توجه بفرمایند یک جلسه بیشتر ما وقت نخواهیم داشت اگر به دولت رحم نمی‌کنید به خودتان رحم کنید چون تا این قانون تصویب نشود که تعطیل نخواهد شد 136 پیشنهاد براى هر ماده آقایان تمام آنچه که در مخیله‌تان هست به شکل پیشنهادى می‌نویسید که در این ماده بگنجانید با این ترتیب این قانون تمام نخواهد شد.

چند نفر از نمایندگان- آقاى عمیدى پس بگیرند.

رئیس- رأى بگیریم.

عمیدى نورى- پس نمی‌گیریم رأى بگیرید رد کنید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى عمیدى نورى آقایان موافقین قیام بفرمایند (فقط خودشان برخاستند) رد شد، پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى مهندس جفرودى به شرح زیر قرائت شد).

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

اینجانب پیشنهاد می‌کنم، تبصره زیر به ماده اول لایحه اضافه بشود.

تبصره- نظر به اینکه از سرمایه بانک رهنى ایران که نصف آن به وزارت دارایی و نصف دیگر به بانک ملى تعلق دارد فقط یک ثلث پرداخت شده است به منظور گشایش در معاملات جارى بانک رهنى ایران بانک ملى ایران مکلف است 150 میلیون ریال دیگر از سهمیه خود را ظرف مدت سه ماه از تاریخ تصویب این لایحه به بانک رهنى ایران بپردازد بانک ملى ایران سهمیه خود را از محل تفاوت حاصله از تغییر مأخذ پشتوانه موضوع این لایحه پرداخت خواهد نمود وجوه حاصله از این قانون که در اختیار بانک رهنى ایران قرار می‌گیرد هفتاد و پنج درصد آن در استان‌ها و بیست و پنج درصد آن در تهران مصرف خواهد شد. مهندس کاظم جفرودى‏

(احسنت، احسنت).

رئیس- آقاى مهندس جفرودى مختصر بفرمایید.

نمایندگان- آقا توضیح نمی‌خواهد همه رأى می‌دهند.

مهندس جفرودى- اجازه بفرمایید این پیشنهاد را یک دفعه دیگر بخوانم (مجدداً خودشان قرائت کردند) بنده اجازه می‌خواهم یک حقیقتى را به عرض برسانم بنده خودخواه نیستم و یک افتخارى که نصیب یکى از آقایان می‌شود بنده به هیچ وجه به خودم تعلق نمی‌دهم این تبصره را قسمت مهمش را جناب آقاى خلعتبرى تنظیم فرموده‌اند مخصوصاً همان قسمت هفتاد و پنج درصد ولایات را بنده خواستم این را به عرض آقایان برسانم حال که همه آقایان با آن موافقت دارند بنده توضیح را خیلى خلاصه می‌کنم و آن این است که از این مابه‌التفاوتى که پیدا می‌شود (دکتر شاهکار- آقاى جفرودى موافقت بفرمایید که پنجاه پنجاه باشد) یک دفعه که براى ولایات می‌خواهد یک کارى بشود تعصب به خرج ندهید آقایان نمایندگان تهران اجازه بدهند یک دفعه براى ولایات ایران کمکى بشود.

رئیس- خود بنده تردید دارم که وارد هست یا نیست آقایان می‌توانند یک طرح مستقلى بدهند که بانک ملى ایران که صاحب سهم است سرمایه بانک رهنى ایران را بدهد و کمک کند اما راجع به لایحه اسکناس می‌شود این کار را کرد یا نه این را تردید دارم.

عمیدى نورى- در خود لایحه وام ذکر شده چون ذکر وام در پیشنهاد اشکالى ندارد.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- نظر صحیح و خوب در تمام فرمایشات آقایان به جاى خودش صحیح است اما هر چیزى یک جایى دارد اگر آقایان لایحه پشتوانه اسکناس را بخواهند به این روزش بیاندازند بنده ترجیح می‌دهم که لایحه را پس بگیرم تا هم آقایان خلاص بشوند و هم بنده اما راجع به بانک رهنى و سایر بانک‌ها اگر بانک پول نداشت که داعى نداشت بانک را به وجود آورده‌اند براى انجام یک مقصود یا یک هدف در بودجه هم بنده گذاشتم که در حدود ده میلیون (یکى از نمایندگان- 9 میلیون.) 9 میلیون بایستى عجالتاً بدهیم به بانک رهنى اینکه آقایان مکلف می‌فرمایند البته انجام تکلیف باید در حدود توانایى باشد ولى اگر این قانونى که اینجا تصویب می‌فرمایید امکان پرداخت نبود و نتوانستیم اجرا کنیم این یک عمل بى‌اثرى شده است اجازه بفرمایید بنده می‌خواهم عرض کنم این لایحه‌اى که آوردیم به مجلس براى تثبیت پشتوانه اسکناس است همان طور که جناب آقاى رئیس فرمودند آقایان یک طرحى تهیه بفرمایند بنده موافقت می‌کنم که وزارت دارایی و بانک ملى در حدود توانایى خودشان تعهدات را به بانک رهنى بدهند که بانک رهنى بتواند انجام وظیفه بکند والا بنده می‌بینم که فردا رئیس بانک کشاورزى خدمت آقایان خواهد آمد و باز یک پیشنهادى اینجا می‌آورید که فلان مقدار به بانک کشاورزى بدهید اینکه قانون نمی‌شود تصویب می‌کنند آقایان که دولت واقعاً نمی‌خواهد کار خوبى بکند بنده که وزیر دارایی هستم تعهد می‌کنم که هم به بانک رهنى و هم به بانک کشاورزى که تعهدات خودمان را در حدود مقررات بپردازم ولى آقایان این طور که می‌فرمایید اگر نتوانستیم اجرا کنیم چه می‌شود کرد؟ خوب است قانونى باشد که اجرا بشود بسته به نظر آقایان است.

رئیس- این پیشنهاد با ماده اول تطبیق نمی‌کند ولى با ماده 7 تطبیق می‌کند و کاملاً وارد است گذارده می‌شود در ماده 7 رأى می‌گیریم ماده 7 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

ماده هفتم- وام‌هایی که قسمت بانک ملى ایران ممکن است در آتیه طبق قوانین به دولت و سازمان برنامه و شهرداری‌ها و شرکت‌ها و بنگاه‌هاى تشکیل یافته با سرمایه دولت بدهد منحصراً باید به مصرف عمران و یا افزایش تولید کشور برسد. بانک‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل شده یا می‌شوند از این قاعده مستثنى هستند به شرط اینکه وام دریافتى آنها به مصرف اعطاى وام به دولت و شهرداری‌ها و وام‌هاى غیر تولیدى بنگاه‌ها و شرکت‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل یافته‌اند برسد. وزارت دارایی باید نظارت نماید که وام‌هاى مذکور فقط براى امور عمرانى و تولیدى گرفته شود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى خرازى به شرح زیر قرائت شد.)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

این بنده پیشنهاد می‌کنم: که قسمت ج ماده اول پیشنهادى به ترتیب زیر اصلاح شود.

ج) بقیه تا میزان صددرصد عبارت خواهد بود، از 40 درصد اسناد بدهى دولت موضوع جواهرات قانون 25 آبان 1316 به عنوان وثیقه اسناد بدهى مزبور تحت نظر هیئت اندوخته اسکناس باقى خواهد ماند. 20 درصد اسناد بازرگانى که داراى سه امضا و لااقل یکى از آنها امضا بانک مورد قبول قسمت نشر اسکناس بانک ملى ایران باشد و سررسید آنها نباید از 90 روز تجاوز کند.

محمدرضا خرازى‏

رئیس- آقاى خرازى (نمایندگان- نیستند) پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى موسوى به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌نماید: در قسمت ب در ماده اول بعد از کلمه عنداللزوم جمله (براى اخذ ریال) اضافه شود. موسوى‏

وزیر دارایی- بنده این را قبول دارم (شوشترى- پیشنهاد آقاى موسوى را آقاى وزیر دارایی قبول کردند).

رئیس- مع‌هذا باید رأى گرفته شود. فعلاً می‌گذاریم براى بعد تکلیف قطعى آن معلوم بشود. پیشنهاد آقاى خرازى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که جمله خواهد داد به خواهد یافت در ماده اول اصلاح شود.

محمدرضا خرازى‏

رئیس- این همان نظر آقاى وزیر دارایی است که ضمن مذاکرات‌شان فرمودند اصلاح شود.

وزیر دارایی- اشکالى ندارد بنده قبول می‌کنم این اصلاح را.

خرازى- گمان می‌کنم در کمیسیون جناب آقاى وزیر دارایی که راجع به این لایحه مذاکره فرمودند این را قبول کردند ولى چون این کلمه (یافت) و (داد) این کلمه داد اصلاً مخالف ماده دوم است براى اینکه در ماده دوم صراحتاً قید است که هر وقت بخواهند براى این پشتوانه دلار مصرف کنند باید بانک ملى ایران پیشنهاد کند و هیئت نظارت و شورای عالى بانک توأماً رأى بدهند به این ولى در این ماده طورى تنظیم شده که مثل اینکه همان هیئت اندوخته اسکناس حق دارد این کار را بکند بنابراین بنده پیشنهاد کردم که آن (داد) تبدیل به (یافت) بشود که مخالف با ماده دوم نباشد (صحیح است).

رئیس- بسیار خوب آقاى وزیر دارایی قبول کردند (خرازى- بنده یک پیشنهاد دیگرى هم داشتم اجازه می‌فرمایید توضیح بدهم) چون عده براى رأى کافى نیست آن را هم توضیح بدهید.

خرازى- عرض کنم که پیشنهاد دوم بنده مربوط به بند ج از ماده یک است پیشنهادى که دولت آورده بود ابتدا این از این شصت درصد ده درصدش سفته‌هاى سه امضایى که دو امضا از بازرگانان باشد و یک امضا هم از طرف بانک باشد ولى در کمیسیون این مورد توجه قرار نگرفت (تیمورتاش- حق هم همین بود) حالا اجازه بفرمایید قربان عرض کنم که بانک ملى ایران 25 سال است تأسیس شده در ظرف این 25 سال تمنى می‌کنم توجه بفرمایید به طور متوسط سالى ششصد میلیون تومان سفته‌هاى تجارتى و شرکت‌هاى تجارتى را بانک ملى ایران نزول کرده و در ظرف این مدت به طور متوسط یک درصدش از بین نرفته است و تمام وصول شده است این موضوع در بانک ملى ایران واضح و روشن است بنده پیشنهاد کردم که چون دولت هم خودش این پیشنهاد را قبول کرده بود براى اینکه پشتوانه مطمئن باشد براى اینکه این دو امضا علاوه بر اینکه اعتبار کامل دارد و همین طور که عرض کردم سالى 600 میلیون تومان از این سفته‌ها بانک ملى ایران خریدارى کرده و یک درصدش هم به طور متوسط سوخت نشده (دکتر جزایرى- بلندتر بفرمایید

+++

بشنویم) و هر وقت یک کسى نتوانسته است سفته‌اش را بدهد به امضاى بعدى مراجعه کرده است و اگر امضاهاى بعدى هم خداى ناکرده نتوانسته‌اند بدهند به امر ایشان خانه‌شان و اثاثیه‌شان مراجعه کرده بنده این پیشنهاد را دادم براى اینکه موضوع پشوانه معتبرتر باشد (تیمورتاش- این چه حرفى است می‌زنید آقاى خرازى؟) (تجدد­ - این صحیح است اشتباه می‌کنید آقاى تیمورتاش) جناب آقاى تیمورتاش شما می‌خواهید امضاهاى تجارى که بنده با دلیل عرض می‌کنم و ثابت می‌کنم که سالى 600 میلیون تومان وصول کرده‌اند و یک درصد آن از بین نرفته است قبول نکنید (تیمورتاش- امضاى تجار که پشتوانه اسکناس نمی‌شود)

رئیس- این یک پیشنهادى است آقایان توضیحات را گوش بدهید اگر نخواستید رأى ندهید.

خرازى- امضاى دولت را که یک شاهى در بساط ندارد قبول دارید ولى امضاى تجار را که سالى 600 میلیون تومان نزول می‌کنند قبول ندارید؟

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- به طوری که آقاى خرازى توضیح دادند در پیشنهادى که تقدیم شده بود سفته‌هاى بازرگانى را با سه امضا که حداقل مورد اعتبار بانک ملى باشد در نظر گرفته بودیم براى اینکه جناب آقاى خرازى سوء تفاهم نشود بنده می‌خواستم عرض کنم که مباحثات ایشان بیانات صحیحى بود راجع به این موضوع البته تاجر خوب و بد هست چون در هر صنف و طبقه‌اى خوب و بد دارد ولى تاجر که به حیثیت خودش علاقمند است حتى‌المقدور اگر شده مال و زندگیش را هم می‌فروشد و تعهدش را انجام می‌دهد (تیمورتاش- به نفع خودش است) اجازه بدهید الان بانک ملى اگر احتیاجى به ریال داشته باشد این سفته‌اى را که می‌آورند آنجا و معتبر است که در ظرف 90 روز باید وصول کند می‌دهد به هیئت نظارت اندوخته اسکناس و ریال می‌گیرد و بعد می‌گیرد و ریالش را پس می‌دهد و در تمام کشورهاى متمدن آمریکا و انگلستان این مرسوم است آخر آقایان توجه بفرمایید پشتوانه یک وقت هست که طلاست و یک وقت یک چیزى است که قابل تبدیل باشد آن سندى که می‌گذارند آنجا این تعهد دولت است البته هر وقت توانست می‌پردازد اما مال تاجر در مدت سه ماه 90 روز حداکثر باید پرداخته شود این را بنده کار ندارم که آقایان قبول بفرمایند یا نه ولى به طور کلى در بانک ملى و اغلب بانک‌ها سوخت و سوز مال تجار فوق‌العاده کم است البته ممکن است که یک عده‌اى ورشکست بشوند و این را کارى ندارم ولى همیشه در هر مملکت تاجر میل دارد که تعهدش را رأس موعد انجام دهد و کمتر اتفاق افتاده است که از بین رفته باشد این یک ریسک کلى است براى بانک ملى نسبت به همه ولى در مورد تجار و سفته بازرگانى که یکى از درآمدهاى بانک ملى است کمتر سوخت و سوز پیش آمده بنابراین اگر آقایان اشکالى می‌بینند بنده به سهم خودم اشکالى نمی‌بینم (تیمورتاش- بسیار اشکال هست).

تیمورتاش- بنده مخالفم.

رئیس- آقاى صارمى.

صارمى- بنده با احترامى که به نظریه آقاى خرازى در امور اقتصادى قائل هستم مع‌ذلک متأسفانه باید به عنوان مخالف نظریه ایشان عرایضى عرض کنم جناب آقاى دکتر امینى فرمودند که در ممالک خارجه و متمدن این عمل معمول است بنده یک وقتى در جلسه خصوصى گفتم که اوضاع خاصى در هر مملکتى وجود دارد ممکن است که قابل مقایسه با یک مملکت دیگرى نباشد بنابراین به صرف اینکه در مملکت دیگرى این عمل می‌شود ما نمی‌توانیم تقلید بکنیم و بایستى مقتضیات مملکت خودمان را در نظر بگیریم این موضوع موجب خواهد شد اگر در مجلس تصویب بشود خداى نکرده وسایلى براى سوءاستفاده فراهم شود (تیمورتاش- سوءاستفاده هم نشود معنى ندارد) می‌گوییم به اینکه بانک ملى ششصد میلیون دو سال قرضه داده است و یک درصد غیر قابل وصول بوده است این مال موقعى است که بانک ملى نسبت به این موضوع از لحاظ بیلانى هم که تنظیم می‌کند دقت کاملى خواهد کرد و سود و زیان زیادى خواهد داشت و توجه به این موضوع خواهد نمود من خیال می‌کنم که یک روزى این موضوع موجب آن بشود که یک مقدار سفته‌هایى به نام سفته‌هاى تاجر محترم تسلیم بانک شود و چون یک وسیله تشخیص ندارد که حتماً افراد و شخص و اینکه این تاجر معتبر بوده وسیله تشخیص کى باشد و چه مقامى باشد (یکى از نمایندگان- بانک اطلاع دارد) آخر قربان همیشه اقداماتى که می‌شود یک صورت زیبایى بهش می‌دهند (دکتر جزایرى- مثل همین لایحه) لباس خوبى بهش می‌پوشانند و بعد سوءاستفاده می‌کنند ما می‌خواهیم قانون وضع کنیم و این قانون هم سال‌هاى متوالى در این مملکت اجرا بشود و همه هم داد می‌زنیم قال می‌زنیم که دستگاه دولت کار نمی‌کند مع‌ذلک همه می‌آییم اینجا اختیار می‌دهیم که سفته‌اى گرفته شود و بعد به اعتبار این سفته برویم اسکناس منتشر بکنیم و اینها را جزء پشتوانه قرار بدهیم و ممکن است گاهى اعمال قدرت‌هاى دولت هم موجب بشود که از این امر سوءاستفاده‌هاى بزرگ بشود (صحیح است) حالا اینجا گفتید که دولت در یک حدودى براى خودش مسئول است ضامن است گفتیم اسناد بدهى دولت به اعتبار جواهرات سلطنتى با توجه به اینکه هزار مرتبه اینجا مذاکره شده است که دولت نمی‌تواند قرضه بگیرد مگر با تصویب مجلس شوراى ملى و آن وقت این اسناد بدهى دولت پشتوانه اسکناس بشود پشتوانه‌اش هم بالاخره وسیله تضمینش جواهرات سلطنتى است (تجدد- آقاى صارمى این را استفاده می‌کنیم چهل درصد دولت بیشتر نمی‌تواند قرضه داشته باشد بیست درصد سفته خواهد بود در تمام دنیا هم معمول است) آقا در تمام دنیا می‌آیند سیصد میلیون اسکناس محرمانه انتشار دهند در مملکت ایران این قضایا اتفاق می‌افتد یک مذاکراتى است که عرضش در مجلس شوراى ملى و در جلسه علنى مورد ندارد بنده نظایر زیادى راجع به معاملات در نظر دارم که اگر در اینجا بگویم متناسب نیست و به اعتبار یک مؤسسه‌اى که براى ما موجب افتخار است صدمه می‌زند زیرا که سوءاستفاده شده است صدمه می‌زند زیرا که سوءاستفاده شده است و بعداً هم خواهد شد (تیمورتاش- ما رأى نمی‌دهیم).

 9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- چون عده براى اخذ رأى کافى نیست رأى به این پیشنهاد هم می‌نماید براى جلسه دیگر و ضمناً می‌خواهم عرض کنم که سه نفر از آقایانی که نطق قبل از دستورشان به بعد از دستور مانده بود خیلى حالا وقت گذشته و جلسه را می‌خواهیم ختم کنیم حق نطق آقایان براى جلسه دیگر محفوظ می‌ماند جلسه آینده خواهش می‌کنم آقایان اول وقت تشریف بیاورند که ساعت ده بعد از نطق‌هاى قبل از دستور شروع به کار کنیم. فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه 15 تیر ساعت 9 صبح دستور هم بقیه این لایحه.

 (مجلس پنجاه دقیقه بعد از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294857!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)