کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19
[1396/05/31]

جلسه: 30 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 22 آبان‌ماه 1335  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌ مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان مهندس سلطانى‌ - عمیدى‌نورى - خلعتبرى - فخر طباطبایی.

3- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایی

4- طرح و تصویب فوریت لایحه ده میلیون ریالى جهت کمک به زلزله‌زدگان جنوب‏

5- بیانات آقایان نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه راجع به کنفرانس تهران و اثرات آن

6-اخذ رأى و تصویب مطرح‌شدگان گزارش آقاى وزیر امورخارجه و بیانات آقایان دکتر شاهکار - خلعتبرى - مشایخى - دکتر دادفر و مقام ریاست در این موضوع‏

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19

 

 

جلسه: 30

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 22 آبان‌ماه 1335

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌ مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان مهندس سلطانى‌ - عمیدى‌نورى - خلعتبرى - فخر طباطبایی.

3- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایی

4- طرح و تصویب فوریت لایحه ده میلیون ریالى جهت کمک به زلزله‌زدگان جنوب‏

5- بیانات آقایان نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه راجع به کنفرانس تهران و اثرات آن

6-اخذ رأى و تصویب مطرح‌شدگان گزارش آقاى وزیر امورخارجه و بیانات آقایان دکتر شاهکار - خلعتبرى - مشایخى - دکتر دادفر و مقام ریاست در این موضوع‏

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت و پانزده دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌ مجلس

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با اجازه - آقایان: دکتر بینا - دکتر سید‌ امامى - امیدسالار - دولت‌آبادى - پناهى - مرتضى حکمت - مشار - مهندس اردبیلى - بزرگ ابراهیمى - ذوالفقارى‌- امامى‌خویی - مهندس دهستانى - دکتر سعید حکمت - صادق بوشهرى - مهندس جفرودى – یار افشار - سالار بهزادى - خزیمه علم - جلیلوند - اورنگ - باقر بوشهرى - صارمى - مهران‏.

غایبین بی‌اجازه - آقایان: برومند - دکتر امیر اصلان افشار - دکتر طاهرى - معین‌زاده - تیمورتاش - مسعودى - دهقان - اریه - دشتى - دکتر عمید - دکتر هدایتى - مهندس فیروز - قراگزلو.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه - آقایان: ابتهاج - مهندس بهبودى - اردلان - علامه وحیدى - دکتر شاهکار – صفارى - بهبهانى – دولتشاهى - اقبال - دکتر راجى - اخوان - سراج حجازى.

رئیس - نسبت به صورت‌ مجلس نظرى نیست؟

دکتر شفیع امین - بنده عرضى دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر امین - در صورت‌جلسه قبل یک اشتباهى شده بنده ساختمان دانشگاه تبریز هشت سال ذکر کردم دو سال نوشته‌اند خواهش می‌کنم اصلاح شود.

رئیس - بسیار خوب تندنویسى اصلاح می‌کند، آقاى ارباب‏

مهدى ارباب - در بیانات بنده یک اشتباه چاپى هست که تصحیح می‌کنم و به تندنویسی می‌دهم.

رئیس - بسیار خوب دیگر نظرى نسبت به صورت‌جلسه نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس تصویب شد. آقاى‌ قنات‌آبادی بفرمایید .

قنات‌آبادی - بنده یک سؤالى داشتم راجع به خرید کنتور آب که در جلسه بعد قرار است مطرح شود نامه‌اى‌ است تقدیم می‌کنم که پرونده‌اش خواسته شود براى مطالعه بنده به مجلس بفرستند.

رئیس - بسیار خوب در صورت‌مجلس نظر دیگرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان مهندس سلطانى‌ - عمیدى‌نورى - خلعتبرى - فخر طباطبایی. ‏

رئیس - نطق قبل از دستور شروع می‌شود. آقاى سلطانى‏

مهندس سلطانى - با این‌که از لحاظ اداره اقتصادى و مالى کشور نسبت به دولت حاضر معتقد نیستم و با این‌که به جهات فقر مدهش مردم و خرابى استان و شهرستان حوزه انتخابیه‌ام و با بى‌توجهى کامل دولت در ده دوازده سال اخیر به بهبهان و کهکیلویه حق همه گونه عدم‌رضایت و شکایت از دولت دارم و با این‌که دولت لااقل توجهى به فرهنگ و بهداشت منطقه وسیع و حساس کهکیلویه نکرده است و با این‌که یکى دو باب مدرسه منحصر به فرد و متعلقه به دولت را لااقل تعمیر و تکمیل نکرده‌اند و با این‌که در سرتاسر منطقه چند هزار فرسخ مربع عشایرى حوزه انتخابیه بنده یک نفر دکتر وجود ندارد به حکم وجدان و وظیفه از اقدامات اخیر دولت که به فرمان و رهبرى مستقیم شاهنشاه معظم در قضیه مصر انجام داده‌اند از طرف ملت مسلمان ایران تشکر می‌کنم (احسنت).

ما براى همه ملت‌ها و پیروان همه آیین‌ها و مذهب‌هاى رسمى جهان احترام قائل هستیم. قرآن کریم براى همه خداشناسان و نیکوکاران احترام و آزادى قائل شده و می‌فرماید که اجرشان پیش من ضایع نمی‌شود و بیمى بر آنها نیست. در طول تاریخ 2600 ساله مکتوب ایران و کتب آسمانى عهده عتیق و جدید این حقیقت روشن و پدیدار است که ایران طرفدار اقلیت‌ها بوده و انبیاى بنى‌اسرائیل نجات‌دهنده قوم اسرائیل را شاهنشاه و ملت ایران معرفى می‌فرمایند بنابراین ما نسبت به ملت اسرائیل کینه‌ای نداریم و بهترى دلیل همانا وجود عده‌ای قلیل یهودى در ایران است که ما آنها را مانند دیگر برادران ایرانى شناخته و از تمام نعم و حقوق اساسى کشور بهره‌مند ساخته و عزیز می‌داریم (صحیح است) ولى از ذکر این حقیقت ناگزیریم از روزى که بعد از جنگ اول از طرف زورمندان جهانى سعى در تحقق اعلامیه مستر بالفور (Balfor) یعنى اسکان قوم اسرائیل در فلسطین شروع شده است و ساکنان اصلى آنجا را به خلاف تمام اصول و قوانین جهانى از لانه و آشیانه

+++

خود محروم بیرون کرده‌اند، امنیت منطقه خاورمیانه متزلزل گردیده است و در اثر این اشتباه بزرگ تاریخى می‌توان گفت که صلح عالم را براى همیشه و همه روزه دچار مخاطره کرده‌اند (صحیح است) قوم اسرائیل و عرب و به عبارت دیگر مسلمان و یهود با نهایت صفا و سلامت در ممالک اسلامی با هم زندگى می‌کردند و بلکه در بسیارى از ممالک اسلامی و بیشتر بهره‌هاى اقتصادى و سودهای تجارى متعلق به قوم یهود بود، متأسفانه در اثر‌ این خبط و خطاى غیر‌قابل بخشش سیاسى و تاریخى در میانه عرب و یهود که هر دو از لحاظ نژاد سامى و از نظر کیش از یک اصل می‌باشند اختلاف عجیبى به وجود آمده که به سود جهان و نفع بشریت تمام نخواهند شد بر دولت‌هاى بزرگ که خود پدیدآورنده این اوضاع‌اند فرض است که نظر به علاقه چهارصد میلیون مسلمان تعصب هشتاد بلکه صد میلیون عرب افکنده و نیز مدعیان اخلاقى و حامیان دموکراسى و آزادمردان دنیا به وضع تأسف‌بار فلسطین و آوارگان فلسطینى که شاید چند صد هزار نفر آنان از گرسنگى و بى‌مسکنى به هلاکت رسیده‌اند بنگرند و رسیدگى کنند تا ببینند که محصول و میوه تمدن عربى که با سرنیزه به ملت اسلام تحمیل شده است چیست؟ حکومت کوچک اسرائیل در شرق وسطى مانند سرطانى در پیکر خاورمیانه به وجود آمده و صلا ح دولت‌هاى بزرگ غربى و ملل اسلام و یهود نیست که به آن بى‌توجهى شود باید عقلاى عالم هر چه زودتر به معالجه این مرض مهلک کمر همت ببندند دول بزرگ استعمارى که از چند قرن به این طرف براى هر رشد علمى و فنى ادبى و عرفانى و سیاسى صد‌ها دانشمند و محقق به نام مستشرق به پیش قراولى استعمار داشته‌اند به خوبى می‌دانند که قضیه اسرائیل و استقلال سیاسى و آزادى اقتصادى آنها در چنین منطقه حساسى چه مصیبت عظمى و بزرگى براى شرق و ممالک اسلامی می‌باشد (خلعتبرى - صحیح است) با این احوال هیچ انتظار نداشتیم که به بهانه غیر‌معقول و به کلى به خلاف بینش و دانش سیاسى دولت‌هاى انگلستان و فرانسه به بهانه حمله اسرائیل به مصر به مملکت بى‌پناه مصر و مردم مسلمان و محروم آن کشور حمله کنند (صحیح است) و جزئی آثار آبادانى آن کشور را نابود کرده و با خاک یکسان کنند. ملت مسلمان ایران با این‌که به دیده انتقاد و ناراحتى به روابط سیاسى حکومت جدید مصر با شوروى می‌نگرد و به این که اهمیت ترعه سوئز را براى مملکت و زندگى ملت ایران درک کرده و واقف است که این رفتار خلاف عدالت و حمله به مصر شدیداً متأثر و دل‌خون است (صحیح است) و عقلاى سیاسى ایران عمل حاد و هجوم ظالمانه دولت انگلستان را شأن آن ملت و دولت متمدنى که به ادعاى نجات دنیا از بى‌دادگرى دیکتاتورى‌ها قیام کرد ندانسته و نمی‌‌دانند (صحیح است) دولتى که براى استقلال حبشه آن گونه به موسیلنى رفتار کرد حیف بوده رضایت دهد تاریخ تمدن انگلستان که در 50 ساله اخیر چنین آلودگى نداشته است تاریخ خود را آلوده و ننگین سازد.

 ما هنوز خاطره شوم شهریور بیست را فراموش نکرده‌ایم و دل رادمردان ایرانى مجروح است.

آن وقت گفتند که جنگ است و ضرورت جنگ حیاتى و مماتى دولت انگلستان براى نجات تمدن دنیا به این عمل مجبور شده است، با این‌که این بهانه مطلقاً قابل قبول نبود، ولى امروز که جنگى در میان نبود، نمی‌دانم چرا حکومت مال بین و متفکر انگلستان دست به چنین کار قبیح و خطرناکى زد، ملل شرقى اعم از مسلمان و غیر‌مسلمان از این فاجعه‌ای که براى ملت مصر پیش آمده متأثر و محزون‌اند.

اوامر حکیمانه و رهنمایی خردمندانه شاهنشاه معظم به دولت خود و اقدامات مؤثر و مفید رئیس محترم دولت و زحمات شبانه‌روزى آقاى وزیر خارجه بی‌نهایت در تسکین احساسات عمومى و جلوگیرى از ظهور خشم و نفرت ملت ایران مؤثر و مفید بوده (صحیح است) ملت ایران به خوبى ادراک کرد که شاهنشاه دانا و بیناى او که بزرگ‌ترین سلاطین و رؤساى مشرق زمین است آنچه ملت خود و ملل اسلامی آرزو دارند که آن عبارت از جلوگیرى از کشت و کشتار ملت هم‌کیش ما مصر است خود اقدام فرموده و آنى غفلت نخواهند فرمود (پرفسور اعلم - صحیح است) به طورى که می‌دانیم شاهنشاه معظم از ساعت وقوع این فاجعه، تا هنگام آتش‌بس مطلقاً قرار و آرام نداشته و از جنگ مصر و مصیبت یک کشور مسلمان در رنج بوده‌اند و پی‌ در‌ پی اوامر مؤکد و دستورات لازم به دولت در اقدامات فورى براى نجات مصر صادر می‌فرمودند تا خوشبختانه در اثر اقدامات چهار دولت مسلمان و کنفرانس رؤساى دولت‌ها در طهران و تعقیبات مؤثر و مفید حضرت رئیس‌جمهور امریکا و لو این‌که به طور موقت است آتش جنگ فعلاً خاموش و آرامش نسبى برقرار شده است. اوامر شاهنشاه معظم به دولت و اقدامات دولت ایران باعث تشکر چهارصد میلیون مسلمان جهان است و من در حالی که مفتخر و مباهى هستم که شاهنشاه معظم و دولت‌ من در نجات برادران مسلمان عامل بزرگ و مؤثر بوده‌اند از طرف موکلین خودم اقدامات شاهنشاه و دولت ایران را در نجات ملت هم‌کیش شرقى سپاس‌گذارى می‌کنم. امیدوارم که با تأیید خداوند متعال اعلیحضرت همایونى در جلب توجه دولت معظمى که به خاورمیانه علاقه‌مندند و ایجاد اصول ثابت و پایدارى در خاورمیانه که مطبق با عدل و انصاف باشد موفق گردند. من یقین دارم که چشم امید چهارصد میلیون مسلمان عالم به شاهنشاه بزرگوار ما دوخته شده و از شاهنشاه محبوب ما سپاسگذار و قدردان هستند و این تنها نماینده مصر نیست که تشکرات دولت مصر را به حضور اعلیحضرت همایونى فرض می‌کند بلکه حق واقع این است که چهارصد میلیون مسلمان جهان شکرگذار و دعاگوى وجود مقدس شاهنشاه هستند.

شاهنشاه و دولت ایران وظیفه تاریخى خود را در مقابل حقوق شرق و اسلام انجام داد و الحق باید گفت که شاه ایران دولت ایران مأمورین ایران در انجام وظیفه خود فداکارى کردند و در این قضیه تنها دین و هم‌کیشی براى ما باعث اقدام جنبش عمومى نبود بلکه عامل اصلى انجام تعهداتى بود و هست که ما در قبال شرق و دستگاه سازمان ملل متحد عهده داریم و مسئله دیگر حفظ حقوق عمومى گروه آسیا و آفریقاست که ما قدیم‌ترین واحد تاریخى و باستانى آسیایی هستیم.

ما به هر دولت و ملتى که در شرق و غرب به خلاف قانون عمومى حمله شود به چشم نفرت و انزجار می‌نگریم و براى ما حمله به هر یک از ملل آسیایی و آفریقایی حکم حمله به ایران را دارد اعم از آن که هم‌کیش باشد یا نباشد در این مورد به تصادف چون مصر با ما جهت جامعه دینى دارد و به حکم شریعت اسلامی و امر قرآن مجید با ما برادر است ذکرى از دین و مذهب به میان آوریم. والا براى‌ ما جامعه شرقى از مسلمان و غیر‌مسلمان یکسان بوده و جهت جامعه داشته و هر گونه تجاوزى را محکوم کرده و تقبیح می‌نماییم.

ما ایرانیان از کشتار هولناک مردم مجاور متأسفیم و بی‌نهایت نفرت داریم ما نمی‌توانیم از قتل گروه گروه مردم محروم مجارستان رنجور نباشیم ما از آن آزادمردان دنیا نجات بشریت را از یوغ و زنجیر استبداد و آدم‌کشى خواهانیم همان ملتى هستم که در 700 سال پیش گفته‌ایم و بر این عهد استواریم:‏

بنى آدم اعضاى یکدیگرند                              که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوى به درد آورد روزگار                          دگر عضوها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بى غمى                         نشاید که نامت نهند آدمى‏

من از پشت این تریبون مجلس به ممالک و برادران مسلمان پیام می‌فرستم و می‌گویم: برادران عرب شاهنشاه معظم ما و پیشوایان بزرگوار دینى ما ملت و دولت ایران در تمام سوانح و مصیبت‌هاى ملل عرض و اصلاً نه تنها شریک بوده بلکه پیشرو پیش‌تاز بوده است شاه ما ملت ما دولت ما در تمام رنج‌ها و درد‌های شما شرکت کرده و می‌نماییم: ما با این‌که روش خود را روش اسلامی ایرانى تعیین کرده‌ایم ولى بارها و در تمام حوادث و گرفتاری‌هاى شما شرکت کرده‌ایم و دورى و جدایى از شما برنگزیده‌ایم از تمام منافع اقتصادى و سیاسى که در ارتباط با دولت اسرائیل مسلم بود به خاطر شما و اسلام صرف نظر کردیم و زیان و ضرر آن عالماً و عامداً بر عهده گرفته و تحمل کردیم ما به پیشرفت ملت عرب و ترقى عرب و آسایش و منافع اقتصادى و سیاسى شما به چشم سوءظن و بدبینى و حسد و دوئیت ننگریسته و به حکم وحدت اسلامی شما را از خود جدا نشناخته‌ایم بارها امتحان خود را داده‌ایم حتى جنگ‌هاى صلیبى را به یاد آوردید که مجاهدین اسلامی ایرانى چگونه در جهاد علیه دشمن و تصرف خاک عرب و اراضى مقدسه عمل و جانبازى کرده‌اند ما هیچ گاه شما را ملتى جدا نشناخته و به حکم وطن المسلم الاسلام تا هر جا قرآن حکومت می‌کند و کلمه مقدسه لاالله‌الاالله شنیده می‌شود شاهنشاه و ملت ایران آنجا را وطن خود دانسته و ممالک اسلامی را وطن خود تلقى فرموده‌اند و می‌فرمایند.

ما ایران را خانه خود دانسته و ممالک اسلامی را وطن خویشتن می‌شناسیم ولى با نهایت تأسف از ذکر این حقیقت ناگزیریم که گروهی از نوکران استعمار کوشش دارند که همیشه میان ممالک اسلامی اختلافاتى موجود و موانعى تولید کنند هیچ وقت تبلیغات ضدعربى و به اصطلاح قدیم شعوبى‌گرى در ایران جدید راه نداشته ولى متأسفانه غالباً برادران عرب و بعضى مطبوعات آنها را آلوده کرده است مثلاً راجع به بحرین که جزء لاینفک و عضوى از پیکر ایران بوده و خواهد بود ولى به نام این‌که شیخى گمراه و نوکر استعمار از آشوب‌هاى داخلى سابق ایران سوءاستفاده کرده و در آنجا با استظهار به قدرت بیگانه تسلطى یافته است غالباً دیده می‌شود که مطبوعات عرب و یا بعضى افراد از اباطیل و حرف‌هاى یاوه شیخ گمراه بحرین به خلاف انتظار ملت مسلمان ایران حمایت می‌کنند و دوستى و برادرى ملت ایران را که جدایی از آنها ندارد به یاد نمی‌آورند دوستى و برادرى را که همه‌اش نباید انتظار داشت یک جانبه باشد ملت ایران انتظار دارند که ملت عرب بر احقاق حق حاکمیت ایران بر آن ناحیه همکارى کند و به بهانه این‌که چند نفر عرب در آن جزیره سکونت دارند به خلاف مصلحت اسلامی قدمى برنداشته و تبلیغى نکنند زیرا اگر چنین فایده‌ای قابل توجه قرار گیرد میلیون‌ها نفر ایرانی که هیچ گونعه عادات و آداب آنها تغییر نکرده است در آن بلاد سکونت دارند بلکه در بسیارى از شهرهاى عربى اکثریت نزدیک به اتفاق دارند و ما با سوابق تاریخى و مالکیت در آن نواحى هرگز به احدى اجازه نمی‌دهیم که به تبلیغات مضره بپردازد و برادرى ما را آلوده سازد ما فراموش نمی‌کنیم که در مطبوعات مصر و غیر‌ه در این باره نه تنها با حقوق طبیعى ما همگامى و همکارى نکردند بلکه به مخالفت حقوق غیر‌قابل انکار ما در بحرین پرداختند.

+++

امیدواریم عقلا و دانشمندان عرب حقوق عمومى و برادرى و مملکتى را چه در مورد بحرین و چه در مسائل کوچک مرزى گرامى داشته و شأن تاریخى ملت عرب که وفامندى‌ است از یاد نبرند و به جا آورند (قنات‌آبادی - حالا همکارى نمی‌کنند انگولک نکنند) در پایان عرایض خود این نکته را به دولت تذکر می‌دهم که انتظار ملت ایران از دولت این است که در جریانات حساس و مهم ملت ایران را فراموش نفرموده و آنها را به وسیله گزارش به مجلسین از حوادث روزمره آگاه سازند نه این‌که پس از کنفرانس نخست‌وزیران در طهران اعلام آتش‌بس تأثیر اقدامات کنفرانس و اجرای فزمایشات و اراده مقدسه همایونى به مردم اطلاع دهند دولت در تمام موارد باید ملت ایران را از حادثات جارى جهان آگاه سازد (احسنت).

رئیس - آقاى عمیدى‌نورى.

عمیدى‌نورى - هفته گذشته یک کار بسیار مهمى در کشور ما به نتیجه رسید و آن موضوع کنفرانس تهران بود خوشبختانه قدم بسیار بلندى براى اولین مرتبه در تاریخ ایران به امر اعلیحضرت همایون شاهنشاهى برداشته شد و به نتیجه رسید به این مناسبت بنده اجازه می‌‌خواهم در این باره مطالبى به عرض برسانم.

تیرگى افق سیاست جهان که رعد و برق آن در آسمان مصر و مجارستان صاعقه کشتار و قتل مردمى بی‌گناه و انهدام قسمتى از آثار تمدن را وارد ساخت نه تنها احساسات مردم صلح‌طلب ایران را که از حرارت شعله‌هاى جنگ همیشه رنج دیده جریحه‌دار نمود بلکه چنان هیجانى در افکار عمومى مردم جهان بخشید که خوشبختانه بر قدرت سازمان ملل متحد که ملجاء آزادی‌خواهان و نگاهبان حقوق ملل کوچک و ضعیف می‌باشد افزود که فعلاً خاکسترى توانست بر روی آتش پاشیده باشد.

 نقش ایران در این صحنه وحشتناک از چند نظر حائز کمال اهمیت بود:

اول این‌که یکى از کشور‌هاى متجاوز از متحدین ایران بود که بدون اطلاع و مشورت با هم‌پیمان‌های خود دست به اقدام تأسف‌آور مزبور زد.

دوم این‌که یکى از کشورهاى مورد تجاوز کشورى است شرقى و مسلمان که با وجود این‌که با ایران قرارداد اتحادى ندارد باید مورد حمایت ایران واقع گردد.

سوم این‌که دولت شوروى در عین حال که خود در صحنه مجارستان تجاوزى اسف‌انگیز به حقوق ملتى مظلوم نمود که طالب آزادى است از صحنه تجاوز بمصر در حمله به پیمان بغداد استفاده می‌نمود و ایران که یک عضو مؤثر این پیمان است باید موقعیت خود را در این باره روشن سازد.

چهارم این‌که در وضع خاص اوضاع فعلى جهان تنها ضامن آسایش و بقاى استقلال ایران در دوام صلح و امنیت بین‌المللی است و باید ایران منتهاى کوشش در حفظ آن نماید تا امنیت ایران از بین نرود.

پنجم این‌که اتحاد چهار کشور مسلمان خاورمیانه در برابر این صحنه باید حفظ گردیده و سعى شود نه تنها از تزلزل آن جلوگیرى گردد بلکه بر تحکیم مبانى آن به منظور نیرومندى این اتحاد و اثربخشى آن در سیاست جهانى افزوده شود.

جاى بسى خوش‌وقتى است که شاهنشاه هوشمند و مطلع به امور سیاست جهانى با توجه به منتهاى سیاست موقع با رهبرى کنفرانس تهران در هفته گذشته ابتکار مهم سیاستی به خرج دادند که براى اولین بار در تاریخ سیاسى ایران قدم بلند با اخذ بهترین نتیجه و منتهاى کامیابى برداشته شد (صحیح است) این کنفرانس که در ساعات بحرانى جهان با جلسات طولانی پنج شش ساعته به ریاست شخص شاهنشاه و شرکت رئیس‌جمهور پاکستان از نخست‌وزیران و وزراى امور خارجه چهار کشور ایران و ترکیه و پاکستان و عراق تشکیل می‌گردید با توجه به موقعیت مخصوص خاورمیانه و وضع خاص کشور‌هاى عضو پیمان بغداد و نگرانى از دامنه‌دار شدن آتش جنگ در خاورمیانه توانست یکى از حساس‌ترین نقش را در بهبود اوضاع جهانى و خاموش ساختن آتش جنگ بازى نمی‌آید (صحیح است).

نظرى به اعلامیه کنفرانس تهران و توضیحاتى که وزیر امور خارجه راجع به جزئیات آن داد مخصوصاً اشاره به فعالیت شاهنشاه در به کار بردن نفوذ معنوى خود براى صدور فرمان آتش‌بس در جبهه مصر نشان داد نقش ایران در کنفرانس تهران بیش از پیش درخشان بود. تشکرى که کاردار سفارت مصر بر حسب مأموریت مخصوص رئیس‌جمهور مصر ضمن شرفیابى چند روز قبل از شخص شاهنشاه نمود و در مصاحبه خود نیز با خبرنگاران چنین اعلم داشت: «به نمایندگى از طرف ریاست جمهورى مصر به عرض رساندم که اقدامات شخص اعلیحضرت همایونى در صدور فرمان آبش‌بس بسیار مؤثر بوده و مردم مصر از دعوتى که از نخست‌وزیران کشور‌هاى مسلمان عضو پیمان بغداد جهت رسیدگى به وضع بحرانى نمودید صمیمانه سپاسگزارى می‌نمایند نه» تنها باعث افتخار و سربلندى ملت ایران و در حکم یک سند تاریخى است بلکه ثابت می‌نماید کنفرانس تهران تأثیرى کاملى در صدور آتش‌بس داشت.

این تصدیق نه تنها از طرف رئیس‌جمهور مصر به عمل آمد بلکه طرف دیگر قضیه یعنى دولت انگلستان نیز درباره تأثیر کنفرانس تهران و فعالیت آن اعترافى نظیر آن نموده یکى از مهم‌ترین دلایل فرمان آتش‌بس قواى خود را مساعى مبذول از طرف کنفرانس تهران معرفى نمود.

علاوه بر اثر درخشان این اقدام سیاسى در اصل موضوع می‌توان گفتن چند نتیجه مهم دیگر نیز از آن گرفته شد.

اول این‌که ثابت شد پیمان بغداد چنان که کراراً از طرف اعضاى آن اعلام گردیده یک اتحاد دفاعى براى حفظ صلح جهان و امینت بین‌المللی است (صحیح است) که اولین تصمیم مهم آن جلوگیرى از جنگ و خونریزى بود.

دوم این‌که نشان داده شد اعضاى آن داراى استقلال فکرى در اتخاذ تصمیم براى سعادت و آسایش و حفظ امنیت ملل خود مى‌باشد.

سوم این‌که روشن گردید تجاوز بریتانیا به مصر یک اقدام شخصى و غیر‌مربوط به پیمان بغداد بود (صحیح است) که چهار عضو آن پیمان این عمل را تقبیح کرده و جدا از انگلستان خواستند دست از تجاوز بردارد در این صورت نسبتى را که بولگانین در یکى از مصاحبه‌هاى اخیر خود به پیمان بغداد داده بود که تجاوز انگلستان به مصر دلیل بر جنبه تجاوزکارى پیمان بغداد است با وجود کنفرانس تهران و نتیجه‌ای که از اعلامیه آن به دست آمد ثابت شد غیر‌منطقى است (صحیح است).

چهارم این‌که نه تنها از تزلزل در سازمان پیمان بغداد جلوگیرى شد بلکه بر اتحاد و یگانگى چهار کشور مسلمان خاورمیانه عضو پیمان بغداد بیش از پیش افزود (صحیح است).

پنجم این‌که مسلم گردید اثر سیاسى در جهان چندان بستگى به کوچکى و بزرگى کشورها ندارد بلکه چند کشور کوچک نیز که داراى موقعیت خاص جغرافیایی باشند وقتى با اتحاد و یگانگى خود تشکیل یک همکارى را دادند مورد احترام قرار گرفته و نظریات‌شان قابل قبول تلقى می‌گردد (صحیح است) (فضایلى - کاملاً صحیح است).

ششم این‌که بر حیثیت بین‌المللی کشور‌هاى چهارگانه مخصوصاً ایران در این ماجرا بیش از پیش افزوده شد در خاتمه ضمن تأیید سیاست خارجى دولت در این باره و اظهار خوش‌وقتى از رویه نمایندگان ایران در سازمان ملل متحد و شوراى امنیت و همچنین ابراز مسرت از هم‌دردى مطبوعات و محافل اجتماعى و روحانى ایران در این امر مهم نمی‌توانم از ذکر این نکته خوددارى نمایم که محافظه‌کارى دولت در امر انتشار خبرهاى مربوط به کنفرانس تهران در روزهایی که تشکیل بود و مخصوصاً درباره اخبار مربوط به مساعى شاهنشاه در به کار بردن نفوذ معنوى خود براى فرونشاندن آتش جنگ مورد انتقاد می‌باشد زیرا سبب گردید اهمیت تأثیر فعالیت کنفرانس تهران در صدور فرمان آتش‌بس به مناسبت همین تأخیر انتشار اخبار و اعلامیه کنفرانس تهران آن طور که باید منعکس نشود (صحیح است) در حالى که اثر این فعالیت و اعلامیه تهران کمتر از اولتیماتوم شوروى به انگلستان و فرانسه نبود زیرا انگلستان می‌دید چهار متحد خود را از دست می‌‌دهد و پیمان بغداد نیز از هم خواهد پاشید و به همین جهت یکى از مهم‌ترین عوامل تمکین انگلستان فشار کنفرانس تهران بود که نیمه شب 14 آبان یعنى قبل از این‌که انگلستان دستور آتش‌بس به قواى خود در مصر بدهد به عمل آمد (صحیح است - احسنت).

رئیس - آقاى خلعتبرى‏

خلعتبرى - بنده امروز به مناسبت این‌که تصور می‌کردم جناب نخست‌وزیر و اکثر آقایان وزرا در مجلس حضور بهم خواهند رسانید مطلبى را براى نطق قبل از دستور حاضر کرده‌ام و امیدوارم که به این مطالب جناب آقاى نخست‌وزیر و آقایان وزرا و هیئت دولت توجه بکنند و آن مسئله راه‌سازى در ایران است براى این‌که یکى از مسائلى که مورد درخواست و توجه تمام مردم ایران بدون استثناست داشتن راه‌هاى خوب است (صحیح است) جهت آن هم معلوم است قسمت عمده مناطق ایران کشاورزى‌ است و محل سکناى ایالت و عشایر است که اینها در درجه اول از نظر اقتصادى احتیاج به راه دارند و در درجه دوم از نظر بهداشت، آقایان می‌دانند که در همین اطراف تهران سالى شاید چند صد تن مردم به مناسبت نداشتن راه در نتیجه بیمارى‌هاى مختلف تلف می‌شوند و آقایانى که نمایندگان شهرستان‌ها هستند می‌دانند که در بعضى از قسمت‌هاى مملکت شاید ثلث مملکت در فصل زمستان مردم محصورند یعنى از دهات و بلوک خودشان به واسطه نداشتن راه بیرون نمی‌توانند بیایند و در واقع حبسند (صحیح است) بنابراین باید به مسئله راه توجه کنیم بنده خیلى خوش‌وقت هستم که واقعاً با نهایت صمیمیت می‌گویم بنده در عین این که آن کارهایی که منتج به عمل نباشد از طرف دولت می‌بینم خوشبختانه در مورد راه‌سازى هیچ تردیدى نمی‌شود کرد که دولت کار مهمى انجام داده است یعنى در ظرف یک سال و نیم در حدود ششصد کیلومتر راه‌آهن ساخته شده است و به دست مهندسین ایرانى ساخته شده است که حقیقتاً دولت باید مهندسین ایرانى را براى این کار تشویق و تقدیر بکند و همین طور راه‌هاى اساسى هم ساخته شده است با اسلوب جدید و الآن هم مشغول راه‌سازى هستند که نمونه‌اش راه تهران و مازندران و آب‌على است و همین‌طور بعضى از راه‌ها دیگر (ارباب - و راه بندرعباس) وزارت راه بنده معتقد هستم در حدود اعتبارى که به او داده شده و با همین عده مهندسین کارگرانی که در اختیار دارد

+++

بینى بین‌الله با نهایت انصاف می‌گویم که در این یک سال و نیم خوب کار کرده است و به مردم و دولت خدمت کرده است (صحیح است) و باید تشویق بشود اما مسئله‌ای که بنده که می‌‌خواهم امروز اینجا عرض بکنم این است که احتیاجات مملکت ما با اعتباراتى که دولت در نظر گرفته است هیچ است و آن چیزى که درجه اول و مورد تقاضاى مردم است راه‌سازى است دولت امریکا یک برنامه راه‌سازى به مبلغ پنجاه هزار میلیون دلار اعتبار در نظر گرفته است با این‌که مملکت امریکا داراى مهم‌ترین راه‌ها است مع‌ذلک ببینید در آن مملکت چقدر به راه اهمیت می‌دهند که با وجود داشتن بهترین راه‌ها این‌ طور اقلامی در بودجه‌شان می‌گذارند و متأسفانه در مملکت ما اگر به همین میزان پیش برویم تا صد سال دیگر هم احتیاجات راه‌سازى مردم را تأمین نمی‌کند (صحیح است) اینجا هزارها عریضه و شکایت به مجلس شوراى ملى تقدیم شده است براى نداشتن راه تمام فاصله بین استان‌ها بین شهرستان‌ها و بلوکات و دهات به واسطه نداشتن راه قطع است مردم محصولا ت کشاورزی‌شان را نمی‌توانند به واسطه نداشتن راه به شهرها بیاورند بنابراین بنده نمی‌‌خواهم بیش از این بگویم که مردم ایران به راه احتیاج دارند و اگر هم گفته می‌شود دولت اعتبار ندارد این به نظر بنده قانع‌کننده نخواهد بود براى این‌که دولت باید براى راه‌سازى اعتبار کافى منظور بکند یا از طریق سازمان برنامه یا از طریق بودجه خود دولت براى این‌که این مسئله جزء احتیاجاتى است که قابل اهمیت است ما هر سال که به شهرستان‌ها می‌رویم مقدارى بر خجلت ما نزد مردم افزوده می‌شد در همین استان مازندران که بنده وکیل آنجا هستم به قدرى راه‌ها خراب است که حد ندارد باید هم خراب باشد براى این‌که وقتى راه اساسى ساخته نشد طبیعى است که خراب است...

صدرزاده - قسمت‌هاى جنوب را ملاحظه نفرموده این اینجا که یک راه‌آهن هست آنجا هیچ چیزى نیست.

خلعتبرى - قسمت‌هاى جنوبى هم صد‌ها فرسخ احتیاج به راه دارد (صارمى - هیچ نداریم) هیچ نداریم در همه جاى ایران راه نداریم به امید بنگاه عمران اجتماعى نشستن به امید این چیز‌ها نشستن براى مملکت راه نمی‌شود مملکت اگر راه نداشته باشد آباد نمی‌شود یکى از بزرگ‌ترین دلیل تعدى مأمورین دولت به مردم در این مملکت بر خلاف میل دولت این است که مردم وسیله ارتباط ندارند که بیایند و شکایات بکنند بنابراین باید این مسئله را توجه کنید و راه‌سازى را به تأخیر نمی‌شود ‌انداخت به عنوان این‌که اعتبار بکند. در دوره گذشته مجلس قانونى گذارند که برنامه راه‌هاى اساسى و برنامه اساسى راه‌هاى استان‌ها و راه‌هاى فرعى جزء برنامه 7 ساله گذاشته شود این قانون را مجلس پارسال تصویب کرد. و ما فعلاً یک همچو قانونى داریم از آن طرف در برنامه 7 ساله براى راه‌سازى اعتبار منظور شده است بنده می‌خواهم نظر دولت را به این مسئله جلب کنم که مملکت راه می‌خواهد بنده به فکر این نیستم که راه را کى مى‌سازد شرکت آلمانى می‌سازد یا انگلیسى براى این‌که ما فعلاً خودمان کادر فنى‌مان براى این راه‌سازى کافى به نظر نمی‌رسد حالا اگر خود دولت احساس می‌کند که وزارت راه نمی‌تواند تصدى کند و راه بسازد نباید تأخیر بکند ما یک قراردادى داریم بنده متن قراردادش را ندیده‌ام اما شنیده‌ام که یک قراردادى داریم با یک شرکتى به نام شرکت جان مولم براى شش هزار کیلومتر راه‌سازى و شنیده‌ام که دو هزار کیلومتر از این شرکت گرفته‌اند و داده‌اند به شرکت کامپساکس بنده راه می‌خواهم آقایان راه می‌خواهند هر که می‌خواهد برود بسازد بسازد اینجا تعصبى از این لحاظ نداریم براى این‌که این لوله‌کشى نفت از اهواز به تهران را شنیده‌ام شرکتى به نام شرکت جان براون کاسل متصدى است این یک شرکت انگلیسى است شنیده‌ام که خیال خوب کار کرده است اشخاص مطلع می‌‌گویند که از لحاظ سرعت و دقت کارش بى‌نظیر بوده است (سلطانى - براى این بوده است که شرکت نفت مسؤلیتش را قبول کرده است دست سازمان برنامه نبوده است) می‌‌خواهم بگویم ما راه می‌خواهیم چه جان مولم بسازد و چه کامپساکس بسازد در سازمان برنامه یک مبلغى هنگفتى براى این کار مهیاست و الآن 2 سال است که با شرکت جان مولم قرارداد بسته شده است ما از متن قرارداد اطلاعى نداریم اما دولت نباید تأخیر بکند امروز آقایان در دنیا راه را با ماشین‌هاى جدید در مدت‌های خیلى کم می‌سازند در بعضى از شهر‌ها غروب که مردم می‌روند به خانه‌شان صبح می‌آیند می‌بینند که یک جاده ساخته شده براى این‌ است که ماشین‌آلات امروز زیاد است و ما هم نمی‌توانیم منتظر بنشینیم به علت این‌که یک شرکتى وسایل ندارد برنامه راه‌سازى مملکت به تأخیر بیفتد و راهى که براى مملکت می‌سازند به نظر من همان راه اساسى که وزارت راه می‌سازد آن را براى احتیاجات مملکت کافى است (اردلان - کافى نیست) کافى نیست به هر حال اگر راهى براى ما شرکت‌هاى خارجى باید بسازند باید اقدام کرد که زودتر بسازند و حدود و مقدار راه‌سازى را به اطلاع مجلسین و به اطلاع مردم باید رساند که تصوراتى نشود من می‌دانم که هر شرکت که براى ما راه می‌سازد اگر در حدود متعارف هزینه‌هایی که راه‌سازى در بردارد بگیرد نباید مورد اعتراض قرار بگیرد و اگر مطابق متعارف نمی‌سازد و چندین برابر تمام می‌شود این را باید به دولت تذکر داد که دولت دقت و مراقبت کند که خرج بیهوده نشود و باید سعى شود این شرکت‌ها خارجى در اسرع اوقات براى ما راه بسازند اگر وسیله ندارند کار را بگذارند و به دیگرى واگذار کنند و راهى را که می‌سازند نباید براى ما آن‌قدر گران تمام بشود که ما از احتیاجاتی که در استان‌های مملکت داریم محروم بشویم براى این‌که ما دویست کیلومتر یا هزار کیلومتر در مملکت راه اساسى بسازیم مگر قسمت‌هاى دیگر مملکت راه اساسى ندارد مگر فارس کرمان و خوزستان و خراسان و قسمت‌هاى مختلف مملکت راه لازم ندارد مگر چندین سال خوزستان را می‌شود بدون راه بگذاریم براى این‌که اعتبار نداریم یا این‌که اعتبارمان کم است یا کارمان را به یک شرکت ندهیم یا به سه شرکت بدهیم این است که بنده می‌‌خواهم در این موقع قضاوت بدون تعصب بکنم آقاى وزیر راه تشریف بیاورند و حرفشان را بگویند و حقیقتاً ما هم کمک می‌کنیم برا این‌که براى ایشان اعتبار لازم بگیریم و دولت هم همین‌طور که در یک سال و نیم گذشته با کمال جدیت در قسمت راه‌سازى اقدام کرد و این خدمت را ما انتظار داریم که دولت تعقیب بکند ولى اگر اعتبار نداشته باشد دولت نمی‌تواند کارى بکند بنده از طرف همه آقایان از دولت خواهش می‌کنم که براى راه‌سازى مملکت یک برنامه‌ای که احتیاجات تمام استان‌ها را و تمام شهرستان‌ها و دهات را تأمین بکند هر چه زودتر تهیه کند و اعتبارش را هم مجلس حاضر است از هر طریق تأمین بکند که ما به مردم کار نشان بدهیم همان‌طور که جناب آقاى علا این راه‌آهن شما کارى‏ است عملى است که می‌‌توانیم به مردم نشان بدهیم و این مهندسین که این کار را کرده‌اند لازم است تقدیر و تشویق بشوند و به اینها پاداش بدهید حتماً پاداش نقدى هم بدهید.

رئیس - آقاى فخر طباطبایی ‏

مهدى ارباب - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

مهدى ارباب - سؤالى است از وزارت بازرگانى که تقدیم می‌کنم.

رئیس - وارد دستور شدیم بدهید آقاى فخر طباطبایی بفرمایید.

فخر طباطبایی - عرض کنم یک قسمت از عرایض بنده راجع به همین حوادث وحشت‌انگیزى بوده در مصر و مجارستان واقع شده که در عین حال که دنیا را مضطرب و متأثر کرد این واقعیت را نیز نشان داد و مدلل ساخت که دنیا دیگر آماده براى جنگ و خونریزى و تجاوز نیست (صحیح است) قطعنامه دولت امریکا که در مجمع عمومى سازمان ملل متحد و با آن اکثریت قاطع گذشت بهترین سند مؤید این واقعیت است مساعى دولت ایران به رهبرى خردمندانه شخص شاهنشاه در فراهم ساختن کنفرانس تهران و صدور اعلامیه چهار دولت متفق و مسلمان که بر اساس منشور سازمان ملل متحد بوده تأثیر بسزایی داشت و متضمن نتایج امیدبخش براى ملت ایران خواهد بود ما از گذشته درس عبرت گرفته‌ایم و به حمدالله در این مورد که پیش آمده دیپلماسى ایران از روى کمال بصیرت و منتهاى دقت عمل کرده است این یک حقیقت بارزى است که کلیه ملل عالم میل دارند که از تمدنی که سال‌ها کوشش افکار بشرى به وجود آورده است در صلح و امنیت استفاده بکنند و از هر جا و در هر وقت که نغمه نامساعدى برخیزد در فرونشاندن آن نهایت اهتمام و کوشش را به جا می‌آورند موضوع دیگرى که مى‌خواستم عرض بکنم و فکر می‌کنم مورد ابتلا همه آقایان محترم در حوزه‌های انتخابیه خودشان باشد موضوع برنامه‌هایی است که سازمان برنامه با قراردادهایی که با هیئت‌هاى مهندسین بسته است و طرح‌هاى معینه‌ای ظرف این چند سال به منظور بهبود امور عمومى به فراخور هر منطقه و هر محلى فراهم کرده است ولى یک اشکالى در عمل پیش آمده که سازمان برنامه اجرای این طرح‌ها را وقتى عمل می‌کند که پنجاه درصد از طرف شهردارى هر محل تأدیه بشود به استثناى چند نقطه بزرگ کلیه شهرستان‌ها درآمد محدودى دارند (صحیح است) و مقدورشان نیست که پنجاه درصد مخارج طرح‌هاى بزرگ را بپردازند (صحیح است) و به این کیفیت موضوع طرح‌ها که با این همه زحمت سازمان برنامه به وسیله مهندسین عالى‌قدرى فراهم کرده گمان نمی‌کنم به نتیجه عملى برسد حتى من راجع به بروجرد یکى دو طرح دیده‌ام که در این طرح‌ها که سى سال آینده شهر را هم از لحاظ توسعه و تکثیر جمعیت پیش‌بینى کرده بودند حیف است که این طرح‌ها همین‌طور بماند و منتظر درآمد شهردارى باشد که هیچ‌وقت هم شهرداری‌های ما چنین عوایدى نخواهند داشت (صحیح است) من خیلى خوش‌وقتم که امروز که جناب آقاى نخست‌وزیر تشریف دارند در اینجا این موضوع را در حضور ایشان مطرح می‌کنم که یک فکرى در این خصوص بشود که این طرح‌ها چند سال است زحمت کشیده شده و مهندسین ما نشسته‌اند و وضع مملکت را در نظر گرفته‌اند اجرا بشود و چه عیب داشت که اگر سازمان برنامه به جاى این‌که چهار طرح در یک شهرستان اجرا بکند و 50 درصدش را شهردارى بدهد دو طرحش را اجرا بکند و در حدود مقدورات مالیش انجام بدهد.  مقصودم از این عرایض این بود که وضعى پیش نیاید که این امور عمرانى دچار وقفه و تعطیلى شد (صحیح است) در پایان عرایضم تلگرافاتى هم بود راجع به کشت چغندر و تحویل و تحول این دچار اشکال شده تقدیم

+++

 مقام ریاست می‌کنم و ضمناً این معنى را هم توضیح می‌دهم که یکى از اقدامات اساسى داخلى دولت جناب آقاى علا برانداختن بساط شیره و تریاک و کشت خشخاش بوده است (صحیح است) و این نسل آینده ما را به نیستى تهدید می‌کرد من در نیشابور مأموریت داشتم دادستان آنجا بودم رفته بودم در یک دهى تحقیقات محلى دیدم که مردم به چه فلاکتى دچار هستند و واقعاً این موضوع که عمل شد آینده بسیار بزرگى براى ما در پیش دارد و هنوز هم نمی‌توانیم ارزش این را بفهمیم پنج سال و ده سال دیگر می‌فهمیم در مقابل این البته زارعین یک محرومیت‌هایی داشته‌اند به جاى این در جاهایی که تریاک کشت می‌شده در بروجرد چغندرقند کشت کرده‌اند و الآن دچار محظور شده‌اند که چغندرقند زیاد آورده‌اند و اداره چغندرقند از آنها تحویل نمی‌گیرد در زمستان محصول‌شان در دست‌شان مانده منظور عرضم این بود که در این موضوع هم‌فکرى بشود و شکایتى هم که شده بود تقدیم مقام ریاست می‌کنم (صحیح است - احسنت).

حشمتى - آن وقت شیره اینها را می‌کشت حالا هم گرسنگى‏

3- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایی

رئیس –وارد دستور می‌شویم آقاى‌ وزیر دارایى‌ بفرمایید.

وزیر دارایى‌ (فروهر)- با اجازه آقایان نمایندگان محترم سه لایحه است که تقدیم می‌شود لایحه اول: در نتیجه بررسی‌هایی که در بودجه وزارت پست و تلگراف شد پس از رسیدگى‌هاى بسیار دقیق مشخص شد که براى پرداخت و تأمین مدد معاش اولاً که قانونش قبلاً تصویب شده است و از طرف دیگر براى اصلاحات بسیار ضرورى وزارتخانه از قبیل پست و تلگراف و تلفن و دستگاه‌هاى تلفن بی‌سیم که مانده بود و در درجه اهمیت است اعتباراتى وجود نداشت این بود که لایحه‌اى راجع به این موضوع تقدیم می‌شود. لایحه دوم: به طورى‌که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است متأسفانه وضع کارمندان دولت روى‌ هم رفته خوب نیست (دکتر پیرنیا - بسیار بد است) راجع به این موضع مکرر در مکرر هم در اینجا و هم در مجلس سنا و هم در کمیسیون استخدام مجلس شوراى ملى که هفته گذشته بنده را دعوت کرده بودند و آنجا افتخار حضور داشتم مذاکرات مفصلى شد و دولت هم خودش متوجه این مطلب می‌باشد ولى البته وضع خزانه و چگونگى بودجه هم بر آقایان محترم پوشیده نیست لذا دولت در یکى دو ماه قبل لایحه‌اى تقدیم کرد براى تأمین اضافات مأمورین دون پایه و مدد معاش آنها و حالا هم پس از رسیدگى‌هاى بسیار دقیق لایحه دیگرى تقدیم می‌کنم البته نمی‌توانم بگویم که این صددرصد کمک و مساعدت است ولى بالاخره یک کمک و مساعدتى است و این هم نسبت به مأمورین پایین‌تر لایحه ایست که تقدیم می‌شود به دولت اجازه داده شود که از اول آذر‌ماه مأمورین رتبه 1 و 2 و 3 و 4 را و آنهایی که در عرض اینها هستند حقوق‌شان را تا 2500 ریال در ماه ترقى بدهد (نمایندگان - بسیار کار صحیحى است - احسنت) دولت امیدوار است که بتواند راجع به سایر کارمندان هم یک فکرى بکند و در حدود توانایی که خواهد داشت باز لوایحى به مجلس محترم شوراى ملى تقدیم بکند.

لایحه سوم: آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند متأسفانه دست قهار طبیعت اخیراً به هموطنان ما در قسمت‌هاى فارس و لار صدمات زیادى وارد کرده است و این زلزله خانمان براندازى که پیش آمده تلفات مالى زیادى وارد آورده و حتى تلفات جانى هم در بر داشته است (صحیح است) این موضوع مورد توجه آقایان نمایندگان محترم بوده است در این مورد هم تذکراتى داده شده است و مورد توجه دولت هم واقع شده این بود که مراتب از شرف عرض پیشگاه مبارک اعلیحضرت همایونى شاهنشاهی گذشت و اعلیحضرت همایونى در منتهاى درجه تأسف و تأثر راجع به این موضوع امر و مقرر فرمودند که تا آن حدى که ممکن است کمک لازم به این مصیبت‌زدگان بشود لذا براى امتثال و اجراى اوامر همایونى لایحه‌اى تقدیم می‌شود که به دولت اجازه داده شود (البته وضع خزانه را باید در نظر گرفت) که یک میلیون تومان یعنى ده میلیون ریال بلاعوض براى کمک اینها اختصاص داده شود و چون این امر فوریست اگر چه در لایحه نوشته نشده است تقاضاى فوریت می‌شود و تمنى دارم که آقایان محترم رأى بدهند که زودتر این وجه در اختیارشان گذاشته شود (صحیح است)

4- طرح و تصویب فوریت لایحه ده میلیون ریالى جهت کمک به زلزله‌زدگان جنوب‏

رئیس - لوایحى که عادى داده شده به کمیسیون‌ها فرستاده می‌شود فوریت این لایحه اعتبار مطرح است آقاى صدرزاده (صدرزاده - بنده موافقم) (صارمى - مخالفى ندارد) لایحه قرائت می‌شود که رأى به فوریت گفته شود.

 به شرح زیر خوانده شد:

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى مستحضر است بر اثر وقوع زلزله در جنوب قسمتى از دهات و مزارع منهدم و ساکنین آن نیز بى‌خانمان و علاوه بر خسارت مالى متحمل خسارت‌هاى جانى هم شده‌اند. دولت تا آنجا که میسر بوده نهایت اهتمام را در انجام کمک‌هاى اولیه معمول داشته ولى چون کمک به آنان مستلزم داشتن اعتبار کافى می‌باشد در نظر گرفته شده در سال جارى ده میلیون ریال از محل درآمد عمومى کشور براى انجام منظور فوق در اختیار هیئت کمک به آسیب‌دیدگان گذارده شود لذا ماده واحده زیر تقدیم و استدعا تصویب آن را دارد:

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود براى کمک به آسیب‌دیدگان زلزله جنوب و جبران خسارت وارده به آنان مبلغ ده میلیون ریال از محل عواید عمومى سال جارى کشور در اختیار هیئت کمک به آسیب‌دیدگان گذارده و رسیدى را که از طرف هیئت مزبور به وزارت دارایی تسلیم می‌شود به منزله سند هزینه به خرج قطعى منظور دارد.

نخست‌وزیر - حسین اعلا

وزیر دارایی - فروهر

رئیس - مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) آقایانى که به فوریت این لایحه موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد چاپ و توزیع می‌شد و در جلسه آینده مطرح می‌شود.

 5- بیانات آقایان نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه راجع به کنفرانس تهران و اثرات آن‏

رئیس - آقاى نخست‌وزیر بفرمایید .

نخست‌وزیر (آقاى علا) - آقایان محترم اعلامیه چهار نخست‌وزیران ایران و پاکستان و عراق و ترکیه را که در پایان کنفرانس اخیر تهران صادر شد ملاحظه فرموده‌اند براى این‌که بیشتر و بهتر از جریان مذاکرات آگاه شوند جزئیات امر را جناب آقاى وزیر امور خارجه به اطلاع نمایندگان محترم خواهند رسانید همین قدر عرض می‌کنم که این ابتکار اعلیحضرت همایون شاهنشاه و حضرت رئیس‌جمهورى پاکستان در جلسه اجلاسیه از نخست‌وزیران چهار دولت هم‌جوار و هم‌کیش و متحد در طهران براى مطالعه اوضاع بحرانى خاورمیانه در اعلام آتش‌بس ( و امیدواریم در تخلیه خاک مصر از قواى بیگانگان) مؤثر و مفید بوده است موقعیت ایران در خاورمیانه ایجاب می‌کند که دائماً بیدار و هوشیار و مراقب باشیم (صحیح است) و براى حفظ صلح و آرامش در این قسمت حساس دنیا با هم‌پیمانان خودمان تشریک مساعى بنماییم آقایان ملاحظه فرموده‌اند که دولت ایران همیشه و به خصوص از آغاز مذاکرات مربوط به ترعه سوئز رویه روشن‌بینى داشته است و پاى‌بند به اصول و مراجعه دعاوى بین‌المللی به سازمان ملل متحد و خوددارى از توسل به زور بوده است (صحیح است) بنابراین مقام ایران در میان ممالک آزاد بالا رفته و امید است که در آتیه نقش مهمى در امور جهان بازى بکنیم (ان‌شاءالله) و در تحت لواى اعلیحضرت محبوب خردمندمان و با پشتیبانى مجلسین ان‌شاءالله به مدارج بالاتر ترقى و رفاه قائل خواهیم آمد (ان‌شاءالله - احسنت).

رئیس - آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید.

وزیر امور خارجه (دکتر اردلان) - آقایان محترم پس از ملاحظه اعلامیه‌ای که جناب آقاى نخست‌وزیر اشاره فرمودند و بیاناتى که بنده افتخار داشتم در مجلس سنا بکنم از علت غایی اجتماع چهار کشور همجوار و هم‌کیش و تصمیمات متخذه و بالاخره نتایج مفید حاصله استحضار حاصل فرموده‌اند (صحیح است) و سوءاستفاده از حوصله آقایان محترم است که مطالب گذشته و بیانات اعلام شده مجدداً تکرار شود ولى از دو لحاظ تصور می‌کنم که این امر ضرورت داشته باشد یکى وظیفه دولت که این قبیل مسائل را رسماً به عرض برساند دیگر این‌که مسائل و اصولى در دنیا هست که هر قدر هم تکرار شود مخل و ممل نیست به همین جهت است که مزاحم آقایان نمایندگان محترم شده‌ام که به طور ایجاز و اختصار از تصمیمات متخذه دو مرتبه آقایان را مستحضر و مطلب را تکرار بکنم. البته دو امر مهم اتفاق افتاد یکى تجاوز بى‌جا و بى‌جهت اسرائیل به مصر که مورد تنفر و انزجار ما است (صحیح است) که به هیچ عنوان نمی‌تواند مورد قبول واقع بشود مخصوصاً همان‌طورى که در مجلس سنا عرض کردم دولت اسرائیل وجود خودش مرهون سازمان ملل متحد است و بنابراین بیش از هر دولتى باید رعایت مقررات منشور ملل متحد را بکند و تا به حال چندین بار تصمیمات سازمان و قطعنامه‌هایی که چه مجمع عمومى و چه شوراى امنیت به اسرائیل و رابطه‌اش با اعراب گذرانده‌اند هیچ‌‌کدام مورد رعایت واقع نشده و این عمل تجاوز دیگر واقعاً هیچ نوع قابل قبول نیست و همان‌طورى که عرض کردم مورد تنفر و انزجار است مسئله دیگرى که اتفاق افتاد مداخله نظامى انگلستان و فرانسه در مصر بود بنابراین اجتماع نخست‌وزیران ایران و پاکستان و عراق و ترکیه می‌بایستى متوجه این دو موضوع بشود و تصمیماتى که اتخاذ می‌کند راجع به این دو امر باشد به طوری که در اعلامیه ملاحظه فرمودید نسبت به هر دو منجزاً اظهار نظر شده است یعنى ما محکوم دانستیم عمل اسرائیل را و واجب دانستیم که قواى اسرائیل به خط اریستیس مراجعه بکند و باید هم بکند و همین‌طور عمل و مداخله نظامى انگلستان و فرانسه، با تمام جهاتى که ممکن است براى خودشان تصور بکنند مورد قبول نیست و مورد تقبیح ما است (صحیح است) به همین جهت است که خواهش کردیم و مصر هم هستیم که قواى انگلستان و فرانسه باید خاک مصر را تخلیه بکنند و خواهند کرد

+++

ان‌شاءالله، این دو امر که اتفاق افتاد و علت دارد که این وقایع پیش آمده است بنابراین می‌بایستى ریشه کار مورد توجه آقایان نخست‌وزیران باشد یکى موضوع اسرائیل یکى در نتیجه واقعه مصر از جهت اقدام به انگلستان و فرانسه، ما معتقدیم و همیشه در سازمان این مطلب بحث شده است و حتى در گزارشاتى که از طرف مقامات رسمى سازمان که در اسرائیل هستند دیده می‌شود که اغلب ذکر شده است تا این مسئله فلسطین بین اعراب و اسرائیل حل نشود و صلح و آرامش در این منطقه حکمفرما نخواهد شد (نمایندگان - بسیار صحیح است) بنابراین باید یک اقدامى اساسى بشود که یک صلح دائمى بین اسرائیل و اعراب مطابق تصمیماتى که سازمان ملل متحد اتخاذ کرده است و رعایت آن براى همه واجب است منعقد بشود (صحیح است) به همین جهت به طوری که در اعلامیه ملاحظه فرمودند یکى از تصمیمات ما این بود که سعى شده هر چه زودتر بین اسرائیل و اعراب صلح دائم برقرار بشود و براى این‌که زمینه‌ای در این کار باشد قطعنامه‌هاى سازمان مربوط به سال 1947 را مفید براى این مذاکرات تشخیص دادیم و باید به هر حال با توجه به وضع امروز و با واقعیت امر به طوری که حقانیت و حقوق مسلم اعراب رعایت شود این مسئله حل بشود و تا این مسئله حل نشود همیشه امکان این پیش‌آمدها و فتنه‌ها موجود است. موضوع دیگرى که باز جنبه بین‌المللی داشت موضوع کانال بود در جلسه خصوصى که افتخار داشتیم که حضور آقایان صحبت بکنم به طور جامع این مطلب را عرض کردم با این‌که مطلب به سازمان به طوری که ما مایل بودیم رجوع شد و به طوری که استحضار دارید در سازمان تمام دول متحداً یا در شوراى امنیت متفقاً 6 اصل را مورد قبول قرار دادند و تصور می‌شد که با قبول این شش اصل زمینه مذاکره بین دولت مصر از یک طرف و فرانسه و انگلستان از طرف دیگر فراهم بشود و یک راه مرضى‌الطرفین پیدا بکنند و رفع مشکل خاورمیانه بشود و راه‏ صلح و صفایی پیش بیاید متأسفانه در این قسمت تأخیر شد یعنى آن طوری که تصور می‌شد که پس از حصول این توافق اجتماعى که بین نمایندگان فرانسه و انگلیس و مصر در ژنو که باید تشکیل بشود تشکیل نشد که البته پیدا نشدن قبلى راه‌حل بر مشکل افزود بنابراین این قسمت را هم در اعلامیه ذکر کردیم که حالیه که مطلب به دست سازمان ملل افتاده است این قسمت هم باید تحت نظارت سازمان ملل عملى بشود به طوری که مورد قبول همه واقع شود و حل گردد مخصوصاً که دولت ایران در این قسمت یک نظر خاصى دارد و امر حیاتى براى خودش می‌داند براى این‌که کلیه صادرات و وارداتش از این راه عبور می‌‌دهد (صحیح است) وقتى این چهار اصل را قبول کردیم که این دو اصل باید حل بشود براى این‌که آن پیش‌آمد ناگوار تکرار نشود اصول دیگرى هم در این اعلامیه ذکر کردیم و از دولت امریکا خیلى متشکریم همان‌طور که یک ملت بزرگى باید عمل بکند عمل کرد و خوش‌وقتیم دولت انگلستان هم تصمیمات ما را قبول کرد و مخصوصاً اعتراف کرد که این قسمت از تصمیمات ما موجب شد که هر چه زودتر فرمان آتش‌بس صادر شود. یک مطلب دیگرى که باید اینجا عرض کنم البته جناب آقاى عمیدى‌نورى خیلى کار مرا سهل کردند و جزئیات را ایشان شرح دادند که شاید چیزى که بنده فکر می‌کردم اینجا بگویم جزیی از آن باشد آن راجع به پیمان بغداد و انتسابات ناروایی است که به پیمان بغداد می‌دهند ما همیشه معتقد بوده و هستیم که پیماه بغداد یک پیمان دفاعى است و اگر وسیله‌اى داشته باشیم که نشان بدهیم که این پیمان پیمان دفاعى است همین عملى است که ما در تهران کردیم (صحیح است) و تعجب است که این عمل ما موجب تبلیغاتى شده باشد آنهایی که تصور می‌کردند این پیمان پیمان تعرض و تجاوزى است قبول بکنند که دفاعى است بر عکس نتیجه اشتباهى گرفته‌اند و موجب نهایت تأسف ما است و باید بدانند که این پیمان دفاعى است و اثر فوق‌العاده‌ای از این حیث دارد و اقدامات ما در تهران مبین این موضوع است البته همان‌طورى که در مجلس سنا عرض کردم اینجا هم باز تکرار می‌کنم مسئله‌ای که در دستور مذاکرات ما در تهران واقع شد موضوع پیش‌آمدهایی بود که در این منطقه بود است و به همین جهت در اعلامیه تهران نسبت به مسائل دیگر تذکرى ندادیم و این مسئله به‌ هیچ‌ وجه دلیل این نبود که اعمال خلافى که در سایر نقاط دنیا پیش می‌آید و بر خلاف تعهدات منشور است موجب تنفر و تقبیح ما نباشد (صحیح است) و امیدواریم که در سایر جاها هم صلح و صفا برقرار بشود و دست از خونریزى بردارند براى این‌که این ملل بزرگى که سازمان ملل متحد براى آنها یک رجحانى قائل شده است و براى آنها یک حقى قائل شده است که براى سایرین قائل نشده است براى این است که در شوراى امنیت که به آنها حق وتو می‌دهیم و براى دیگران قائل نیستیم براى این است که مسئولیت حفظ صلح و امینت و عدالت دنیا را دست اینها می‌دهیم و اگر بنا باشد اینها رعایت نکنند صلح و امینت و عدالت از دنیا برطرف می‌شد (احسنت) اثر دیگرى که این اقدامات ما در دنیا داشت فوق‌العاده بود نه تنها کشورهاى عرب از ما تشکر کرده‌اند نه تنها هم‌پیمان ما انگلیس از این اقدام ممنون شد که ما وسیله شدیم که این عمل به زودى خاتمه پیدا کند الآن من موقعى که می‌آمدم نمی‌خواستم شرفیاب شود یک تلگرافى توى راهرو به من دادند بنده با این‌که این تلگراف را هنوز هیچکس ندیده و حتى به عرض اعلیحضرت همایونى نرسانیده‌ام قسمت اولش را به عرض آقایان می‌‌رسانم تلگراف از قاهره است یکشنبه ساعت 6 وزیر امور خارجه تقاضاى ملاقات از اینجانب را نمود قبلاً اظهار داشت خواهشمند است تشکرات صمیمانه حکومت مصر مخصوصاً شخص رئیس‌جمهور را از اقدامات که اعلیحضرت همایونى شاهنشاهى در حفظ صلح فرموده‌اند و کمکى که براى جلوگیرى از وقایعى که پیش آمده مبذول داشته‌اند تقدیم دارم و عرض می‌کنم که اقدامات معظم‌اله همیشه مورد تشکرات ما بوده و در این قضیه از این روشن‌تر دیگر نمی‌توانم عرض بکنم و دیشب مخصوصاً تلگرافى هم از شیخ‌الازهر بد که از اعلیحضرت همایونى تشکر کرده بودند بنابراین دولت ایران که وجودش متکى براى آقایان محترم است و متکى به توجهات شاهنشاه است توانسته است در این مدت کوتاه یک اقداماتى در صحنه سیاست بین‌المللی بکند که مورد قبول همه واقع شده است (یک نفر از نمایندگان - مورد تأیید همه است) و البته لازم است عرض کنم که اعلیحضرت همایونى در تمام اقدامات ما را هدایت و راهنمایی و می‌فرمایند و ما امیدواریم که در این قبیل اقدامات توفیق بیشترى حاصل کنیم و صلح و صفا در جهان برقرار باشد بیش از این تصدیع نمی‌دهم (احسنت) (مشایخى - زحمات شما قابل تقدیر است آقاى وزیر امور خارجه).

6- اخذ رأى و تصویب مطرح شدگان گزارش آقاى وزیر امور خارجه و بیانات آقایان دکتر شاهکار - خلعتبرى - مشایخى - دکتر دادفر و مقام ریاست در این موضوع‏

رئیس - چند نفر از آقایان اجازه خواسته‌اند در این قسمت بیاناتى بفرمایند و چون این یک گزارشى است از طرف دولت باید مجلس هم موافقت کند که مورد بحث قرار بگیرد بنابراین آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار - آقایان در تاریخ 5 تیر ماه 1324 یعنى در 6 ژوئن 1935 که هنوز دنیا از جنگ دوم فارغ نشده بود در شهر سانفرانسیسکو عده‌ای از رؤساى دول نشستند و منشورى امضا کردند که مقدمه آن این بود که ما مردم ملل متحد با تصمیم راسخ با هر گونه زور و جنگى مخالفیم 68 روز بعد در شهریور 1324 مجلس 14 این منشور را تصویب کرد و این را یکى از امضاکنندگان این منشور ملل است که در رأس برنامه‌اش نگاهدارى امنیت و جلوگیرى از جنگ است ملل کوچک با یک ایمان و عقیدتى راسخ و با صفا این پیمان را امضا کردند متأسفانه باید عرض کرد بمب‌هایی که در این چند روز اخیر در اطراف کانال سوئز ریخته شد (یکى از نمایندگان - و مجارستان) اجازه بدهید عرض کنم و گلوله‌هایی که در دهان ملت آزادی‌خواه مجار فرو رفت و حمله‌ای که بى‌جا و ناروا دولت اسرائیل به ملت کهن‌سال مصر کرد اینها فقط یک جرایمى نسبت به افراد و نفوس نبود بلکه لگدمال کردن ایمان و عقیدت مردم به امضا دول بزرگ ممکن است به شمار برود (صحیح است) و تأسف ما ملل که با کمال صفا و راستى و شرافتمندانه این منشور را امضا کردیم این است که اگر قرار شود اصول قلدرى و زورگویی حکمفرمایی بکند باز نتیجه‌اش این خواهد شد که طومار چند هزار ساله تمدن جهانى را در هم بپیچند و برگردیم به عصر حجر هر کس قوی‌تر است ضعیف را خواهد خورد ولى قطعاً ملل آزاد جهان و مطمئناً فرزندان ایران زیر این بار نخواهند رفت که اصل زورگویی و قلدرى بر اصل حقیقت و استقلال و آزادى‌طلبى ملل جهان حکمفرما باشد این صدایی را که از حلقوم رئیس محبوب کشور اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در شب 14 آبان بیرون آمد واقعاً صداى قاطبه ملت ایران بود (صحیح است) یعنى آن تقاضاى آتش‌بس و فرمان آتش‌بس این بهترین ملاک است براى این‌که دولت ایران که تا این چند سال متأسفانه باید اعتراف کرد که در بازی‌هاى دنیایی نقش تماشاچى را بازى می‌کرد و بالضروره تأسى به تصمیمات دیگران می‌کرد امروز در شطرنج جهانى نقش مهره اصلى را بازى می‌کند و باید همین‌طور هم باشد (صحیح است) و از همین جهت ما صمیمانه همان‌طورى که در جلسه دیگر گفتم دولت را از حیث سیاست خارجى وزیر این سیاست خارجى من خط می‌کشم دولت را از حیث سیاست خارجى صددرصد ما تأیید می‌کنیم و تقویت می‌کنیم و امیدواریم که در این قسمت موفق و منصور باشد (صحیح است) مردم ایران از هر طبقه و هر کلاس که باشند پشت سر رئیس محبوب کشور خود ایستاده‌اند براى حفظ سیادت و استقلال ملل آزاد جهان که به نفع ملت ایران است ما خود گرفته‌ایم تا این ‌طور به دنیا آمده‌ایم و امیدواریم که تا انقراض جهان هم این ‌طور باشد پشت سر رئیس کشور ایستاده‌اند و این آزادى را براى خود و براى سایر ملل که در این راه قدم برمی‌دادند می‌خواهند (صحیح است) مطلبى را بنده واقعاً خواستم بحث کنم و همان‌طورى که جناب آقاى وزیر خارجه تذکر دادند مطلب بسیار مهمى بود که دوست و همکار محترم من جناب آقاى عمیدى‌نورى هم تذکر دادند این مطلب فوق‌العاده مهم است نظر

+++

آقایان هست موقعى که پیمان بغداد مطرح شد بنده در پشت تریبون از مدافعین خیلى با ایمان این پیمان بودم و حالا هم هستم چه خوب تذکر داد آقاى دکتر اردلان که واقعاً منتهاى انصاف ایجاب می‌کرد که ما بگوییم که ما عملاً ثابت کردیم که پیمان بغداد یک پیمان هماهنگی و هم‌پیوستگى چند تا همسایه است که فقط جنبه تدافعى دارد نه جنبه تهاجمى و جنبه اعتراضى (صحیح است) یعنى ما در حسن‌نیت خودمان افراط کرده‌ایم که به یکی از هم‌پیمان‌هاى خودمان به صراحت تعرض کردیم و اعتراض کردیم و حالا هم در این اعتراض باقى هستیم که شما در این حمله‌ای که به مصر کردید دولت فرانسه را هم یدک کشیدید و با دولت اسرائیل به مصر تجاوز کردید اصلاً با هم‌پیمان‌‌تان مشورت نکردید چرا؟ براى این‌که اصلاً پیمان بغداد پیمان تهاجمى نیست و یک پیمان تدافعى است و در نتیجه حسن تدبیر و درایت شخص اول مملکت کنفرانس طهران که مرکب از رؤساى ممالک هم‌جوار بود این مطلب را هم ثابت کرد حالا یک اشخاصى پنبه در گوششان هست که نمی‌خواهند بشنوند یا نمی‌خواهند بفهمند آن مطلبى‏ است که به ما مربوط نیست ولیکن این قسمت را ما عملاً ثابت کردیم قسمت دیگرى هم که واقعاً بسیار جاى امیدوارى است این قضیه سازمان ملل است مردم ایران با ضعف بودجه‌شان و با کوچکى دستگاه‌شان از حیث عدد در حد خودشان بسیار بى‌نیاز و داراى عزت نفس هستند و همیشه ثابت کرده‌اند که هر گونه اقدام مثبتى براى تقویت و تأیید سازمان کرده‌اند و امروز هم ملل جهان انتظار دارند که سازمان ملل وظایف خودش را انجام بدهد و خوشبختانه انجام هم داد و به استناد ماده 51 قانون منشور ملل پلیس بین‌المللی ظاهراً وارد این منطقه خیلى شلوغ شد و امیدوارم که این پلیس صلح سبب بشود که جنگ از این ناحیه برداشته شود ناحیه به خصوصى نیست هر جا دولتى زورگو و قلدر خواست فقط به اتکا زور تجاوز کند به یک مملکت دیگرى و به یک ملت دیگرى، عنوان هر چه باشد، باید به دنبال حقیقت رفت و منشور ملل کاملاً اجرا شود ملت ایران و دولت ایران برایش از هر چیز عزیزتر استقلا ل و امنیت مملکتش است (صحیح است) و از همین جهت است که به استقلال و امنیت سایر ملل آزادی‌خواه صد درصد احترام می‌گذارد مطمئن باشند که ملت ایران سه هزار سال چهار هزار سال است نشان داده است و بعد هم نشان خواهد داد و ان‌شاءالله در دوران ما فرزندان و بچه‌هاى ما هم نخواهد بود که ایرانى که چندین هزار سال خودش را نگاه داشته است از بین برود ما محکم و استوار بدون تذبذب و بی‌طرفى و کناره‌گیرى پشت سر رئیس مملکت‌مان از طبقات روحانى که منتهاى افتخار ما است که حضرت آیت‌الله بروجردى آیت‌الله بهبهانى در این قضیه توجه فرمودند و مخصوصاً به دولت تبریک می‌گویم که خدمت حضرت آیت‌الله بروجردى رسیدند و خاطر مبارکشان را همه نسبتاً راحت کردند که هر طبقه روحانى کارگر، کارمند، انتلکتول و غیر‌ انتولکتول یک صدا داریم یک حرف داریم، یک مطلب می‌خواهیم و آن این است که پشت سر شاه مملکت خودمان استقلال خودمان و استقلال تمام ملل جهان را از صمیم قلب خواهانیم (احسنت - احسنت).

رئیس - آقاى ارسلان خلعتبرى‏

خلعتبرى - استدعا می‌کنم هر یک از آقایان که می‌خواهند بیرون تشریف ببرند تشریف ببرند چون این مطلب مربوط به سیاست مملکت است و بعضى اوقات این قبیل مسائل پیش می‌آید و مجلس شوراى ملى هم جاى صحبت‌هاى سیاسى مملکت است مخصوصاً در مجلس سنا این مسائل را بیشتر تذکر می‌دهند و من انتظار دارم که همه آقایان شرکت بفرمایند در تذکر مسائل سیاسى یا ما را تأیید بفرمایند در موضوعى که مطرح است توجه بفرمایید که وضع دنیا در چه حالى است ما از لحاظ سیاست صریح و عاقلانه‌ای ک در مورد مملکت و سیاست خارجى خودمان در پیش گرفته‌ایم امروز در وضعیتى قرار داریم که فارغ از دغدغه و نگرانى و اضطراب خاطر هستیم و میلیون‌ها خانواده‌هاى ایرانى الآن در وضعى بسر می‌برند که اکثر خانواده‌ها و مردم خاورمیانه حسرت این وضع را دارند هیچکس نمی‌تواند منکر بشود براى این‌که روابط ما با همسایه شمالى خود دولت معظم شوروى بر اساس حسن رابطه است و امروز ما در وضعى هستیم که با سابق فرق داریم اختلافات ما در مورد مرزها برطرف شده است در مورد مطالبات طلا و دلار و سایر امور برطرف شده است و این نتیجه صراحت و ثبات سیاست است که امروز آنهایی که در خاورمیانه ممالک را دچار اغتشاش می‌کنند ولى قبل از این‌که این واقعه پیش آمده باشد امروز در مملکت ما به حمدالله وجود ندارد که مملکت را دچار آشوب و اخلا ل بکنند یعنى صراحت سیاست ما عمال کمونیست را در مملکت ایران منکوب کرد و از بین برد و این ثمره آن عملى است که ما از ده سال پیش می‌بایستى کرده باشیم بنابراین وضع سیاسى امور ما طورى است که مورد احترام هر دو طرف هستیم به حمدالله با غرب هم داراى روابط خوب هستیم و در نتیجه‌ای سیاست امروز مملکت ما از لحاظ امنیت سیاسى در واقع براى سایر ممالک خاورمیانه محل حسرت است، نمی‌دانم آقایان تصدیق می‌فرمایند که ما امروز در یک وضع خوبى از نظر سیاسى قرار گرفته‌ایم؟ (صحیح است) اما همان‌طور که همکار محترم ما این شعر را خواندند که بنى‌آدم اعضاى یکدیگرند و دنباله‌اش، ما از نظر این‌که عضو جامعه بشریم و عضو جامعه عالم هستیم از وقایعى که در نقاط مختلف دنیا پیش آمده است همه ما متأثریم « در حقیقت هجوم نظامى انگلستان و فرانسه به مصر همان‌طور که آقاى وزیر خارجه آقایان ناطقین دیگر گفتند منتهى بنده از لحاظ خودم ناچارم با کمال صمیمیت عرض کنم که این عمل حقیقتاً مورد نفرت تمام مردم ایران است (صحیح است) چرا؟ یک جهت بسیار عمده‌ای این عمل دارد صرف نظر از هم‌کیشى صرف‌نظر از روابط فرهنگى که ما داریم، ما ملل کوچک بقاى‌مان به طوری که در این ده سال ثابت شده بستگى به منشور سازمان ملل متحد دارد و امروز هم هر کس هر دولتى که اساس منشور سازمان ملل متحد را به هم بزند امنیت ما را به هم زده است و امنیت دنیا را به هم می‌زند و ممالک کوچک به قاعده عقل و شعور باید پشتیبان سازمان ملل و مخالف هر کسى باشد که اساس سازمان ملل را بر هم می‌زند (صحیح است) بنابران بنده قبل از این‌که وارد در یک بحث دیگرى بشوم آقایان را می‌‌خواهم برگردانم به وضع چهار سال پیش نظر آقایان این هست که چند سال قبل وقتى که در کره جنگى شد که منتهى شد به شرکت دول و ممالک مختلف، ژنرال ماک ارتور رسید به انتهاى خاک کره و به سرحد منچورى و می‌خواست منچورى را بمباران کند اما ترومن یک مرد عاقلى بود یک سیاستمدار عاقلى بود، گفت این موفقیت نظامى چون موجب اخلال صلح می‌شود ما نباید این را تجویز کنیم و تعجب است که در همان موقع انگلستان عزل ماک ارتور را از فرماندهى قواى کره خواست و ماک ارتور یکى به علت اختلاف با رئیس‌جمهور و یکى به علت تقاضاى انگلستان و فرانسه از مقام فرماندهى خلع شد و امروز با کمال تأسف همان پایه‌گذاران منشور ملل متحد یعنى انگلستان و فرانسه نسبت به اساس منشور ملل متحد تجاوز کردند و یک فرصتى امروز از دنیا گرفته شده است که آن را باید تذکر داد در قضیه کره آقایان به یاد بیاورید خواهش می‌کنم توجه بفرمایید که اگر در کره جنگ می‌شد و جنگ عمومى صورت می‌گرفت صلح دنیا مختل می‌شد به ما هم شراره‌اش می‌رسید ولى سیاستمداران عاقل اشخاصى هستند که در مواقع سخت به نفع عالم بشریت تصمیم می‌گیرند نه تنها به نفع موقتى کار خودشان در نتیجه سیاست عاقلانه رئیس‌جمهور امریکا و انگلستان در همان روز نسبت به موضوع کره یک فرصتى در دنیا پیش آمد که نتیجه این شد که بدون خونریزى و بدون اختلاف وضع دنیا تغییر پیدا کرد. می‌‌خواهم عرض کنم بسیاری از اختلافات و مسائل فیمابین ممالک هست که به امور ایام و بدون توسل به جنگ حل می‌شود (صحیح است) کما این‌که هیچکس انتظار نداشت که سیاست استالین را اشخاصى بعد از او ترک کنند ولى یک سال و نیم قبل در نتیجه صلحى که در دنیا پیدا شد خود رهبران دولت شوروى پیشوا و رهبر فکر هم‌زیستى شدند و گفتند که در دنیاى امروز ممالک مختلف با اصل هم‌زیستى می‌‌توانند اختلافات خودشان را کنار بگذارند و صلح را در عالم تأمین کنند و خوشبختانه در یک سال اخیر دنیا داشت رو به امیدوارى می‌رفت و دیده شد که در قسمت‌هاى مختلفى در دنیا بسیارى از ملت‌ها از فشارهایی که به آنها وارد می‌آمد راحت شده بودند و بسیارى از ملت‌ها نزدیک بود آزادى خودشان را به دست بیاورند و با کمال تأسف این واقعه آخر که پیش آمد یعنى هجوم نظامى به کشور مصر موجب شد که فعلاً آن اصل متوقف بماند چنانچه دولت شوروى در امر مجارستان دخالت مسلح کرد (صحیح است) بنابراین به نظر بنده سیاستمداران عاقل آنهایی هستند که دنیا را از جنگ و ناامنى بر کنار کنند نه این‌که نقشه خودشان و یا موفقیت خودشان را در نظر بگیرند (صحیح است) بنابراین، این اصل مسلم فعلاً پایمال شد ولى انتظار داریم که دنیا باز فرصت داشته باشد که بر اساس هم‌زیستى پیش برود و به مرور ایام آن اختلافات را برطرف کند اما در مورد اسرائیل اگر آقایان یادشان باشد ممالک عرب همیشه نسبت به اسرائیل اظهار نگرانى می‌کردند و این مرتبه اسرائیل نشان داد و ثابت کرد که ممالک عرب از نگرانى که راجع به اسرائیل داشته‌اند ذی‌حق بودند (صحیح است) اسرائیل قصد تجاوز داشت اسرائیل در کمین ممالک عرب مسلمان بود که همین که فرصت پیدا کرد از پشت خنجر زد و من می‌‌خواهم بگویم که عمل اسرائیل هجوم نظامى اسرائیل اسرائیلى که مولود سازمان ملل متحد بود با این عملی که کرده پدرکشى کرده در حکم پدرکشى است یعنى این قدر پایین است و سخیف است این عملش که من اسمش را هجوم نظامى نمی‌گذارم یعنى به روى سازمان ملل خنجر کشید به همین جهت است که بنده (فضایلى - ناخلف بود) حقیقتاً ناخلف بود اصلاً نمی‌توان جزء اولاد دانست اما همان‌طور که جناب آقاى وزیر امور خارجه به عرض آقایان رساندند عرض می‌کنم کانال سوئز یک مسئله با اهمیتى است آقایان محترم توجه بفرمایید که در اینجا همان‌طور که عمل زشتى را که نسبت به یک ملت مسلمان صورت گرفته است تقبیح می‌کنیم باید این را هم در نظر بگیریم که ما مردم ایران در موقعى که در مسئله ملى شدن صنعت نفت در مبارزه بودیم ممالک عرب مسلمان هم کیش ما به ما کمک نکردند (فضایلى - اشتباه کردند) (صحیح است) از روزى که اختلاف بین اسرائیل و ممالک عرب شروع شد نمایندگان دولت ایران همیشه از ممالک عربى حمایت و کمک کردند غیر‌ از این است آقایان؟ (صحیح است) (علامه وحیدى - آقایی ما است) در این موقع ما که نسبت به کانال سوئز ذی‌نفع هستیم

+++

معذلک ملت ایران در درجه اول حق حامیت مصر را و حق استفاده مصر را در حدود منشور سازمان ملل متحد تأیید کرده است و می‌کند ولى مسئله کانال سوئز یک مسئله با اهمیتى است هم از نظر سیاسى و هم از نظر اقتصادى آقایان 76 درصد از نفت خاورمیانه از کانال سوئز رد می‌شوند تفاوت مسافت بین یکى از بنادر امریکا تا یکى از بنادر در اقیانوس هند 6600 میل است و براى یک کشتى در این مسافت اگر از کانال سوئز سیر نکند چهل هزار دلار تفاوت خرج دارد بنابراین توجه بفرمایید بسته شدن کانال از لحاظ اقتصادى براى ممالکى که داراى نفت هستند و داراى تجارت با ممالک دیگر هستند چقدر تفاوت دارد خوشبختانه تاکنون دولت ایران دولت مصر را در تمام موارد تأیید کرده است که دیگر بنده اینجا بى‌نیاز هستم از تذکر بیشترى که آقایان دادند ولى باز بنده می‌‌خواهم تکرار کنم که حقیقتاً این کار عملیاتى که در تهران شد و مجاهدات شخص اول مملکت اعلیحضرت همایونى به نظر بنده هم قابل تحسین است و هم قابل تقدیر (صحیح است) براى این‌که بیش از این نمی‌‌خواهم عرض کنم ولى از لحاظ اهمیت بنده هم بایستى به سهم خود تذکر داده باشم که تمام مردم به اهمیت آن توجه کنند در مورد حل اختلافات مسئله سوئز تذکراتى دارم که این تذکرات باید اینجا داده شود آقایان از وقتى که سازمان ملل متحد به وجود آمد سازمان ملل متحد ثابت کرد که حامى و طرفدار ممالک کوچک است سازمان ملل متحد در قضیه آذربایجان و نجات ایران از تجربه بزرگ‌ترى خدمت را به ما کرده (صحیح است) در مورد اختلاف با شرکت نفت و انگلستان آقایان محترم با شرکت نفت و انگلستان آقایان محترم به یاد می‌آورید که وقتى انگلستان به شوراى امنیت مراجعه کرد سازمان ملل یک ملت ضعیفى را در مقابل یک ملت قوى غالب کرد گفت که باید اول دیوان بین‌المللی دادگسترى قضاوت کند بعد شوراى امنیت به دیوان بین‌المللی دادگسترى رفتیم که شاید بر خلاف انتظار مردم دنیا بود قضات بین‌المللی نهایت شرافت و پاکدامنى و بى‌نظرى را به خرج دادند و به نفع ما رأى صادر کردند بنابراین بنده می‌‌خواهم در این مورد همین‌طور که ما از برادران مصرى خودمان دفاع و حمایت می‌کنیم به یاد برادران عزیز مصرى خود و همین‌طور به یاد اولیاى دولت مصر یعنى بنده که یک نفر ناطق در اینجا هستم بیاوریم که برادرهاى عزیز، ملت هم‌کیش دوست توجه داشته باشید ما و شما و ممالک کوچک از لحاظ صلح و امنیت مشترک‌المنافع هستیم (صحیح است) اگر خداى نکرده دنیا مبدل به جنگ عمومی ‌شود آن اشخاصى که ضرر مى‌برند در درجه اول ممالک کوچک‌اند که بعد از جنگ هم به حساب نخواهند آمد همان‌طور که لهستان و ما و بعضى از کشورها به حساب نیامدیم و آن وعده‌ها از خاطرها فراموش شد بنابراین مصلحت ممالک کوچک این است که در دنیا امنیت متزلزل نشود اگر انگلستان و فرانسه عملى کرده‌اند که امینت را متزلزل کرده‌اند و ما آنها را تقبیح می‌کنیم ما ممالک کوچک باید عاقل باشیم که ناامنى را خودمان در دنیا سبب نشویم و البته خودمان صدمه می‌خوریم اعمال ما باید طورى باشد که ایجاد عکس‌العمل نکند آقایان باید با صراحت گفت دول بزرگ با هم در عین این‌که اختلافات و تناقضاتى دارند در بعضى از قسمت‌ها هم با هم پیوستگى دارند الآن شاید صد یا هزار‌ها بمب‌افکن‌هاى امریکایی در جزیره انگلستان نشسته است، روابط دول بزرگ اگر آناً مختل بشود ما ممالک کوچک باید بدانیم و در نظر داشته باشیم که آن انتظارى که ما از همه دول بزرگ داریم و مخصوصاً دولت آزادمنش امریکا که در این امر آزاد‌منشى خود را اثبات کرد به نظر بنده باید قدرى هم جنبه واقع‌بینى را رعایت کنیم و خودمان مرتکب اعمالى نشویم که ایجاد عکس‌العمل کند و بهانه بدهد به دست اشخاصى که می‌خواهند مناطق ما تجاوز کنند چون در قضیه نفت توجه فرمودید که اشتباهى که از لحاظ حزب توده و فعالیت اینها در مسئله نفت شد کار را به جایی رساند که محتاج تذکر نیست، بنابراین اگر چین کمونیست وعده می‌کند به کشور مصر وعده نظامى چین کمونیست همان چین کمونیستى است که سه سال پیش لشگر کشیده به کره جنوبى میلیون‌ها نفر در آنجا به کشتن داد و میلیون‌ها مسلمان به دست کمونیست‌ها کشته شدند ما در عین این‌که روابط حسنه و دوستانه فعلاً با دولت شوروى داریم و بنده تأیید می‌کنم که باید داشته باشیم مع‌ذلک بنده معتقدم که ممالک کوچک باید طورى عمل کنند که ایجاد عکس‌العمل نکند (صحیح است) و عاقلانه عمل بکنند، به نظر بنده ما بهتر می‌‌توانیم صلح را حفظ بکنیم ما ملت ایران و سایر ممالک باید منشور سازمان ملل متحد را در نظر بگیریم به نظر بنده حفظ منافع کشور مصر، کشور ایران، کشور‌هایی که در شرایط فعلى با ما هستند این از طریق همکارى با سازمان ملل متحد باید صورت گیرد (صحیح است) و ما از کشور دوست خود می‌خواهیم که این اختلافى که امروز یک قسمت از دنیا را ناراحت کرده است این را با مشورت با نصیحت و همکارى سازمان ملل متحد به پایان برساند (صحیح است).

دکتر جهانشاهى - خواستن آزادى عبور و مرور از کانال سوئز

رئیس - آقاى مشایخى‏

مشایخى - بنده به نوبه خودم اقدام دولت را در مورد تشکیل کنفرانس تهران و صدور اعلامیه مشترک تحسین و تمجید می‌کنم و یقین دارم عموم نمایندگان مجلس شوراى ملى با این عمل موافقت داشته و عموم ملت ایران از این اقدام راضى و خشنود می‌باشند (صحیح است).

سیاست روشن و صریحى که براى این کشور اتخاذ شده در موقعی که دنیا در آستانه جنگ قرار می‌گرفت کمک بسیار مؤثرى به حفظ صلح نمود و اثر وجودى این کشور در حفظ صلح در خاورمیانه محرز گردید.

این اقدام حیثیت و موقعیت بین‌المللی ایران را تثبیت نمود و معلوم شد این مملکت می‌تواند در حفظ تعادل خاورمیانه وزنه سنگینى باشد. تأثیرى که اعلامیه کنفرانس تهران در حفظ صلح نمود با توجه و ابتکار و تدابیر صائبه اعلیحضرت همایونى مورد خشنودى و تشکر دولت هم‌کیش و برادر ما مصر قرار گرفت و به طوری که آقایان اطلاع دارند به وسیله کاردار سفارت کبراى مصر از سعى و کوششى که شاهنشاه ایران براى آتش‌بس در مصر فرمودند سپاس‌گزارى شد همچنین اعلامیه کنفرانس تهران از طرف دولت انگلیس تأیید گردید.

باید افتخار کنیم که در اثر مساعى خستگى‌ناپذیر ملوکانه قدم بزرگى در راه صلح خاورمیانه برداشته شد و اقدامات مؤثرى به عمل آمد که مورد تأیید ملل واقع شد ملت ایران به شهادت تاریخ و سوابق خود ثابت کرده است که صلح دوست و بشر دوست است.

ملت ایران همیشه با نظر دقیق مراقب پیش‌آمدهاى بین‌المللی است و از جریاناتى که به نفع صلح و به نفع بشر انجام می‌شود حسن استقبال می‌نماید.

ملت ایران در برابر تجاوز به ملت هم‌کیش و برادر مصر نمی‌توانست بى‌اعتنا باشد ما عضو جامعه اسلامی هستیم چه عضوی به درد آورد روزگار، دگر عضوها را نماند قرار.

ملل اسلامی همه از این پیش‌آمد ناگوار متأثرند و بالاخص ملل اسلامی هم‌پیمان بنابراین اقدامى که از طرف ملل هم‌پیمان به عمل آمد و ابتکار آن با شخص شخیص اعلیحضرت همایونى بود مورد ستایش و تحسین عموم ملت ایران است.

ملت این تجاوز و تعدى را از طرف هر ملت و نسبت به هر ملتى باشد تقبیح و محکوم می‌کند.

بنده که یکى از نمایندگان ملت هستم از این‌که دولت ایران و دولت هم‌پیمان مسلمان ما‌ این تجاوز را محکوم کرده و تصمیم مؤثرى در خاتمه دادن تجاوز اتخاذ کرده‌اند سپاس‌گزارى می‌کنم.

امیدوارم با اقدامات و تصمیمات جدى و قطعى سازمان ملل متحد به زودى خاک دولت برادر ما از قشون خارجى تخلیه و صلح خاورمیانه تأمین گردد ضمناً امیدوارم که راجع به خونریزى و قتل عامى که در خاک مجارستان می‌شود از طرف سازمان ملل متحد اقدامى به عمل آید که عملیاتى که بر خلاف انسانیت می‌شود موقوف گردد.

ملل ضعیف متکى به سازمان ملل متحد می‌باشند و این سازمان ملل است که باید وسایل محافظت آنها را از تجاوز فراهم کند مخصوصاً از خدمت آقاى وزیر امور خارجه و حسن تدبیر ایشان و شایستگى که از بدو تصدى وزارت خارجه تاکنون ابراز کرده‌اند به نوبه خود کمال خوش‌وقتى را دارم و سپاس‌گزارى می‌کنم (احسنت - احسنت).

رئیس - آقاى دکتر دادفر

دکتر دادفر - بنده عرایض مفصلى تهیه کرده بودم ولى در دو دقیقه خلاصه می‌کنم چون همه آقایان خسته هستند (صحیح است) مضافاً به این‌که رأیی که آقایان در موقعى که گزارش دولت مطرح بود دادند مؤید این موضوع بود و چون مجلس ما مجلس حزبى نیست که وقتى اقلیت و اکثریت نظر دادند نظر کلیه مجلس معلوم بشود در این مواردی که خیلى مهم است بنده معتقدیم که در دسته‌جات و افراد مختلف‌الشکل و مختلف‌السلیقه باشد صحبت بکنند چون این حتماً مؤید نظریات ملت و دولت ایران در دنیا است گزارش جناب آقاى وزیر امور خارجه به استحضار آقایان رسید بنده فقط دو نکته را می‌‌خواهم تذکر بدهم که اولاً اقدامات دولت که با رهبرى مدبرانه شخص اول مملکت اعلیحضرت همایونى در تشکیل کنفرانس تهران از دول چهارگانه و صدور اعلامیه‌ای مبنى بر تقبیح تجاوز دول انگلستان و فرانسه و اسرائیل بود بسیار مورد ستایش و تأیید و تحسین و تقدیر کلیه نمایندگان محترم و ملت ایران است، ملت ما ملتى است صلح‌طلب و طالب امنیت به دلیل این‌که به خوبى می‌داند که اگر صلح و امنیت باشد می‌تواند برنامه‌هاى عظیم عمرانى و آبادانى خودش را به موقع اجرا بگذارد و بر اثر دو جنگ بین‌المللی گذشته و حوادث ناشیه از آثار این دو جنگ بود که کشور ما این ‌اندازه از قافله تمدن دنیا عقب مانده و الآن که شروع به عمران و آبادانى کرده است احتیاج به صلح و آرامش دارد و براى همین صلح و آرامش و دفاع از همین امینت عمومى دنیا بوده است که پیمان بغداد بر خلاف آنچه که گفته شده به وجود آمده است و این کنفرانس تهران همان‌طور که آقایان فرمودند بهترین مؤید صحیح بودند پیمان بغداد است، مطلب دیگر این‌که کشور ایران و ملت ایران طرفدار جدى و پر و پا قرص سازمان ملل متحد است و پیروى از منشور ملل متحد را بر خودش وظیفه و فرض می‌دادند براى این‌که سازمان ملل متحد شأن ایجادش

+++

حفظ حقوق و آزادى‌هاى عمومى مخصوصاً حفظ حقوق دولت‌های کوچک بوده است تنها دولت‌هایی تصمیمات سازمان ملل متحد را بى‌ارزش می‌دانند که به منطق عدالت و آزادى و مساوات بى‌اعتنا باشد لذا ملت ایران و مخصوصاً جوانان این کشور که وظیفه خطیر دفاع از سرحدات مملکت را در روزهاى بحرانى به عهده دارند از صمیم قلب از اقدامات خردمندانه و مجاهدات مدیرانه شخص اول مملکت و همین‌طور سیاست عاقلانه جناب آقاى علا و دولت آقاى علا و همین‌ طور شایستگى و کاردانى جناب آقا وزیر خارجه تشکر می‌کنند و امیدواریم که فعالیت و مجاهدت کلیه مردان عاقل و سیاستمداران ورزیده جهان بتواند این شراره‌هاى آتشى که در خاورمیانه و در بالکان هر آن بشریت و مدنیت را تهدید می‌کند برطرف سازد (احسنت).

رئیس - تشکیل کنفرانس تهران و صدور اعلامیه 14 آبان راجع به وقایع ناگوار مصر یکى از عوامل مهم‌ ترک مخاصمه بود (صحیح است) اقدام دولت ایران در ممالک دنیا به خصوص در کشورهاى اسلامی حسن اثر کامل بخشید (صحیح است) بدیهى است این ابتکار و اقدام اعلیحضرت همایون شاهنشاه در کمک به اجراى مقاصد سازمان ملل متحد براى استقرار آرامش و صلح در یکى از نقاط حساس جهان بى‌اندازه مؤثر و سودبخش و نافع بود و مورد تأیید مجلس شوراى ملى می‌باشد (صحیح است – صحیح است) انتظار داریم با عملیاتى که انجام شده و با مداخله و اقدام سازمان ملل متحد اختلافات موجود به زودى حل و تصفیه گردد (ان‌شاءالله) و خاک کشور مصر از نیروى بیگانه تخلیه شده و برادران هم‌کیش ما از این مصائب رهایی یابند (ان‌شاءالله) آرزوى قلبى ما همواره این است که تمام ملل جهان از نعمت آزادى و استقلال کامل و حق حاکمیت خود کاملاً بهره‌مند باشند.

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - امروز جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود. دستور همان دستورى است که قبلاً بوده‏

(مجلس پنجاه دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295092!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)