کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 29 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 27 مهرماه 1331  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس 25 شهریور 1331

2- بیانات قبل از دستور -آقایان: قنات‌آبادی -کریمی -دکتر فقیهی‌شیرازی

3- معرفی آقای دکتر حسین فاطمی به سمت وزارت امور خارجه به وسیله آقای کاظمی نائب نخست‌وزیر

4- تقدیم لایحه اجازه الحاق دولت ایران به قرارداد بین‌المللی پستی به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف

5- بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به اتحاد داخلی و تأثیر آن در سیاست خارجی

6- معرفی آقای دکتر نصیری به معاونت وزارت فرهنگ و تقدیم لایحه اعتبارات فرهنگی به وسیله آقای وزیر فرهنگ

7- تقدیم لایحه کشاورزان و سازمان عمرانی به وسیله آقای وزیر کشور

8- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به صلاحیت محاکمه جنایی جهت رسیدگی به جرایم متهمین وقایع 30 تیر

9- بقیه مذاکرات و تصویب نمایندگی آقای شهیدی از نجف‌آباد

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد -ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 29

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 27 مهرماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس 25 شهریور 1331

2- بیانات قبل از دستور -آقایان: قنات‌آبادی -کریمی -دکتر فقیهی‌شیرازی

3- معرفی آقای دکتر حسین فاطمی به سمت وزارت امور خارجه به وسیله آقای کاظمی نائب نخست‌وزیر

4- تقدیم لایحه اجازه الحاق دولت ایران به قرارداد بین‌المللی پستی به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف

5- بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به اتحاد داخلی و تأثیر آن در سیاست خارجی

6- معرفی آقای دکتر نصیری به معاونت وزارت فرهنگ و تقدیم لایحه اعتبارات فرهنگی به وسیله آقای وزیر فرهنگ

7- تقدیم لایحه کشاورزان و سازمان عمرانی به وسیله آقای وزیر کشور

8- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به صلاحیت محاکمه جنایی جهت رسیدگی به جرایم متهمین وقایع 30 تیر

9- بقیه مذاکرات و تصویب نمایندگی آقای شهیدی از نجف‌آباد

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد -ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده و بیست و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى مهندس رضوى (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس 25 شهریور 1331

نائب رئیس - جلسه رسمى است نسبت به صورت جلسه سه شنبه 25 شهریور ماه 1331 اگر نظرى هست آقایان اظهار بفرمایند. قبل از این که نسبت به صورت جلسه اظهار‌نظر بشود صورت غائبین با اجازه و بى‌اجازه قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با ‌اجازه آقایان: دکتر بقایى -دکتر فاطمى -اورنگ -راشد -پارسا - مکى‏.

غائبین بى‌اجازه آقایان: تولیت -دکتر سنجابى -مشار -دکتر امامى -شبسترى -دکتر فاخر - هدى‏.

نائب رئیس - نسبت به صورت جلسه نظرى هست؟ آقاى کهبد بفرمایید.

کهبد -در جلسه گذشته در عرایضى که بنده کردم یک نامه‌اى هم از طرف اهالى نهاوند تقدیم شده بود در اینجا دماوند نوشته شده‏.

نائب رئیس - اصلاح مى‌شود آقاى قنات‌آبادى راجع به صورت جلسه فرمایشى دارید بفرمایید.

شمس قنات‌آبادى - بنده موقعى که خواستم رأى بدهم با صداى بلند عرض کردم که این رأى به آقاى دکتر مصدق مى‌دهم در صورت مجلس نوشته نشده است.‏

نائب رئیس - آقاى دکتر سنجابى راجع به صورت جلسه نظرى دارید؟ (دکتر سنجابى - بلى) بفرمایید.

دکتر سنجابى - عرض کنم اسم بنده را جزو غایبین قرائت فرمودید البته خاطر ریاست محترم مسبوق هست که بنده مریض بودم و به علت کسالت نتوانستم در جلسه شرکت بکنم.

نائب رئیس -بسیار خوب آقاى مجدزاده.‏

مجدزاده - بنده براى جلسه قبل احضار شده بودم آمدم و بعد از ظهر در تهران بودم و از رادیو شنیدم که در مقدمه نطق جناب آقاى نخست‌وزیر بنده را غایب قلمداد کرده‌اند می‌خواستم عرض کنم مطابق ماده 72 آیین‌نامه مجلس نمایندگان باید در روزى که جلسه تشکیل می‌شود و وقت هم قبلاً تعیین شده در جلسه حاضر شوند منظور از تعیین وقت قبلى به منظور اطلاع نمایندگان است و اطلاع نمایندگان هم مستلزم وقت کافى براى شرکت در جلسه است بنده هم در روز 23 که تلگراف جناب آقاى نائب رئیس رسید در اولین فرصت که روز 24 باشد حرکت کردم و روز 24 تهران بودم و بنابراین بنده غایب نبودم و به علاوه این نکته را می‌خواستم عرض کنم نمایندگان تابع آیین‌نامه داخلى مجلس هستند و اگر غایب شمرده شوند یا نشوند و چه عذر موجه داشته باشند یا نداشته باشند اساساً با مجلس است (صحیح است) این مربوط به دولت نیست که در بلندگو یا جاى دیگر بدون توجه به عذر نمایندگان یا جهات دیگر غیبت خبرى را ندانسته اعلام کنند (صحیح است)

نائب رئیس - آقاى حائرى‌زاده فرمایشى دارید بفرمایید.

حائری‌زاده -در جلسه فوق‌العاده‌اى که مذاکره شد بنده اینجا مطالبى عرض کرده بودم نمى‌دانم بیان من قاصر بوده یا تندنویسان توجهى نکرده بودند بعضى جمله‌هایى که دارد مفهوم نمى‌شد و خود من خواندم نفهمیدم این است که خواستم به عرض آقایان برسانم و اینها را تصحیح مى‌کنم و می‌دهم به تندنویسى که صورت جلسه سابق که موضوع مهم تاریخى بود یک چیز مغلوطى و بی‌ربطى جزء صورت مجلس‌ها چاپ نشده باشد از این جهت خواستم تذکر بدهم و یک مطالب دیگرى داشتم که بعداً صحبت خواهم کرد.

نائب رئیس - آقاى هدى‏.

هدى - بنده غایب نبودم بلکه تلگراف کردم و اجازه خواستم‏.

نائب رئیس - بنده لازم می‌دانم توضیح مختصرى راجع به نوع غیبت نمایندگان بدهم اساساً مادامی که در کمیسیون محاسبات اجازه مرخصى غیبتى که نماینده تحصیل‌کرده است تصویب نشده باشد به روال کار مجلس به عنوان غیر مجاز تلقى مى‌شود اما این فقط از همان نظر کمیسیون محاسبات است در جلسه گذشته اینجانب توضیح دادم که پاره‌اى از نمایندگان محترم در خارج کشور و

+++

پاره‌اى هم در ایران هستند ضمن قرائت اسامى ملاحظه فرمودیدکه چندین نفر از آقایانی که اسم برده شد از غایبین با اجازه بودند یعنى علاوه بر این که مجلس از غیبت آنها مستحضر بوده است حتى در کمیسیون محاسبات هم غیبت و مرخصى آنها تصویب شده است معذلک براى اطلاع همکاران محترم اسامى همه قرائت شد و ضمناً توضیح داده شد از آن جمله آقایانى که در مرکز بایستى حاضر بشوند پاره‌اى در شهرستان‌ها کسالت پیدا کرده‌اند و پاره‌اى هم عازم بودند نرسیده‌اند و آن توضیحاتى که در مجلس داده شد از نظر کار داخلى مجلس است (صحیح است) آنچه مسلم است مداخله و تذکر سخنگوى دولت نسبت به غیبت نمایندگان مجلس بدون کسبت نظر و تحقیق از مراجع صلاحیت‌دار مجلس هیچ موردى ندارد (صحیح است) در این موضوع خواستم هیچ مطلبى از این جهت مبهم براى مردم و مملکت باقى نماند نسبت به صورت جلسه چون دیگر نظرى نیست وعده هم کافى است با اصلاحاتى که تذکر داده شد اگر اجازه بفرمایید تصویب شده تلقى بشود.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: قنات‌آبادى -کریمى -دکتر فقیهى‌شیرازى

نائب رئیس -در جلسه امروز چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند. آقاى قنات‌آبادى بفرمایید.

وکیل‌پور - بنده یک تذکرى دارم اجازه می‌فرمایید؟

نائب رئیس -تذکر جنابعالى راجع به چیست؟

وکیل‌پور - دوسؤال دارم که تقدیم می‌کنم.

شمس قنات‌آبادى - سؤال حرام است‏.

نائب رئیس - آقاى شمس قنات‌آبادى بفرمایید.

شمس قنات‌آبادى - موقعیت خاص و شرایط فوق‌العاده‌اى که براى مملکت ما و زندگى ما به وجود آمده ایجاب مى‌کند که مطالبى چند از نظر مملکت به عرض آقایان محترم برسد اکنون ما در یک مرحله‌اى سیر مى‌کنیم و به یک نقطه‌اى رسیده‌ایم که از نظر آن دسته‌اى که مفهوم زندگى را آزادگى به معناى واقعى درک کرده‌اند به آستانه این زندگى رسیده‌ایم یعنى با تصمیم دولت جناب آقاى دکتر مصدق با قطع رابطه با انگلستان ملت ما وارد یک مرحله نوى از زندگى شده که مى‌توان گفت جلب توجه دنیا را هم کرده است من اولین مرتبه‌ای که این مطلب عنوان شد و در چند روز گذشته هم در فراکسیون نهضت ملى این مطلب طرح شد عرض کردم اساساً من معتقدم ارتباط داشتن با انگلستان و رابطه با این دولت غارتگر استعمارگر از روز اول براى مردم ایران جز بدبختى، جز نکبت، جز تباهى چیز دیگرى همراه نداشته و هر چه زودتر و سریع‌تر این عمل انجام مى‌شد یعنى دولت ایران با دولت انگلستان قطع رابطه سیاسى و دیپلماسى می‌کرد بهتر بود این را باید دانست قطع رابطه سیاسى و دیپلماسى دولت با دولت است ملت‌هایى که معتقد به فضائل هستند این اعمال ظاهرى هیچ وقت روابط معنوى آنها را قطع نمى‌کند هر آزادى‌خواهى در هر گوشه دنیا با آزادی‌خواه دیگر در هر نقطه دنیا رابطه دارد، وجه مشترک دارد هر ملتى که طرفدار فضیلت و عدالت و حفظ حقوق جوامع بشریت باشد خواه انگلستان باشد خواه غیر انگلستان یا ملل دیگرى که طرفدار این فضائل‌اند اینها رابطه معنوى دارند ولى این چیزی که براى ما بسیار زیان‌بخش و صدمه‌آور بود ارتباطى بود که ما با دولت انگلستان داشتیم و تحت عنوان این ارتباط انواع و اقسام بلاها و مصائب را به ملت ما در طول مدت ارتباط وارد کردند اساساً دولت انگلستان با ملل دنیا ارتباطى نگرفته است مگر براى خاطر تجاوز به آن ملت شما بردارید تاریخ زندگانى سیاسى مردم انگلستان را از آن وقتى که با دنیا ارتباط گرفته مطالعه کنید با هر جا که ارتباط گرفته با هر دولتى که ارتباط گرفته ولو این که مقتدرترین دولت‌ها بوده براى آن ملت براى آن دولت جز نکبت، جز بدبختى چیز دیگرى همراه با ارتباط خودشان سوقات نبرده‌اند. انگستان تنها با ملل ضعیف و مردم آسیا و مردم آفریقا معامله بد نکرده بلکه با هر ملتى ولو این که مقتدرترین دولت اروپا هم بوده ارتباطش باعث نکبت و بدبختى آن ملت بوده و آن ملت را بدبخت کرده با فرانسه ارتباط گرفته براى این که او را استثمار بکند به نفع خودش و بر علیه دسته دیگر به جنگ وارد بکند با روسیه ارتباط گرفت همین طور چون اساساً انگلستان یک کشورگشاى با قوه و با زور و با لشگر و ارتش نبوده و همیشه به وسیله ارتباط سیاسى ملت‌ها و مردم‌ها را با حیله و تزویر استثمار کرده حالا اگر یک ملتى ضعیف بود بسیار و بى‌نهایت موفق مى‌شد و اگر یک ملتى مقتدرتر بود به نسبت اقتدار آن ملت کم‌تر موفق مى‌شد. من گمان مى‌کنم هر کس که به اوضاع اسفناک گذشته ارتباط انگلستان با ملت‌ها مخصوصاً ایران آشنا باشد متأسف نباشد از این که ایران با انگلستان قطع رابطه کرده مگر خداى نکرده یک کسى باشد که قطع رابطه دولت ایران با دولت انگلستان به ضرر شخص خود او تمام بشود اما چیزى که لازم است و چیزى که مرادف با این قطع رابطه براى ملتى که چندین سال است شب و روز مبارزه کرده است، شب و روز فداکارى کرده، قربانى داده، کشته داده، وضع اقتصادی‌اش فلج شده، خراب شده به حداقل یعنى بی‌نهایت اقل صبر کرده است و بعد از این قطح ارتباط سیاسى لازم است قطع خیانت عمال ایرانى انگلستان در ایران است (صحیح است) امروز این مطالب را من از دهان یک فرد بسیار بسیار عادى ایرانى هموطن‌مان شنیدم این شخص به من می‌گفت هیچ موقع سفیر انگلستان در ایران در یک موقع رسمى در پشت تریبون، در پشت میز وزارت یا سایر پست‌هاى رسمى مملکت نیامده است به نفع مملکت خود و علیه ملت ایران سخن بگوید و تظاهرى بکند براى مملکت ما خطرناک آن کسانى هستند که علناً با وجود این که خودشان عنوان ایرانیت داشته‌اند با وجود این که خودشان را تابع این مملکت و پرورده در دامن ایران می‌دانستند آنها مى‌آمدند از پشت تریبون مجلس و سایر مقامات رسمى صریحاً به نفع انگلستان و به ضرر ملت ایران فریاد می‌کردند صحبت می‌کردند اظهار عقیده می‌کردند بلکه ایستادگى می‌کردند براى حفظ حقوق انگلستان هنوز ملت ایران فراموش نکرده است در پشت همین تریبون با کمال صراحت آن روزى که مردم و آن کسانى که می‌خواهند دنبال مردم بروند علیه شرکت سابق مى‌جنگیدند و مبارزه می‌کردند از پشت همین تریبون منافع شرکت سابق و منافع ارباب او انگلستان حمایت می‌شد و به ملت ما تحقیر و توهین می‌شد. پس چیزی که امروز ملت ملتى که این وضع را به وجود آورده است، ملتى که به من ضعیف این قدرت را داده است که من بیایم در مقابل شما بگویم بایستى با انگلستان امپراطورى دنیا مبارزه کرد و قطع رابطه کرد و در مقابلش ایستادگى کرد ملتى که نیرویش لایزال و فوق همه قدرت‌ها است چیزی‌ که این ملت امروز مرادف با قطع رابطه سیاسى با انگلستان می‌خواهد قطع حیاتى سیاسى و غیر سیاسى دست‌نشاندگان و عمال انگلستان در تمام شئون مملکت است (صحیح است) رسم است می‌گویند که اگر دزدى به خانه‌اى برود بعد از این که صاحبان خانه بیدار شدند و دزد را تعقیب کردند اگر جنجالى به وجود بیاید این آقاى دزد حساب می‌کند مى‌بیند بهترین راه فرار از دست صاحبان خانه این است که بگوید آى دزد، آى دزد این مطلب را همه مى‌دانند و غالباً هم اتفاق افتاده و مفهومش را هم همه درک می‌کنند حالا توى این مملکت ملت قیام کرده یعنى صاحبان خانه بیدار شده‌اند و تعقیب دزدها را می‌کنند و خوشمزه این است که این آقایان دزدها این کسانی که سال‌ها به این ملت‏ شبیخون زده‌اند و هستى و موجودیت این ملت را غارت کرده و چپاول کرده‌اند به نام هیئت حاکمه اینها صداى آى دزدشان بلند شده من وقتى می‌شنوم در مجلس سنا داد اصلاحات می‌زنند، داد تقلیل بودجه می‌زنند،‌داد گرانى معیشت می‌زنند،‌ فریاد عدم امنیت می‌زنند جنجال عدم عدالت به پا می‌کنند،‌ یاد همین قضیه بیدار شدن صاحبان خانه به دنبال دزد و دزد گفتن دزد مى‌افتم بنده از آقایان نمایندگان محترم خیلى معذرت می‌خواهم که این گونه با صراحت سخن می‌گویم وضع مملکت ما و حفظ موجودیت وطن ما امروز ایجاب می‌کند صریح‌تر از این و روشن‌تر از این و قرص‌تر از این صحبت شود (صحیح است) ما که در آستانه یک جنگ حیاتى و مماتى قرار گرفته‌ایم دیگر تعارف کردن و مجامله کردن و مماطله کردن، جز این که به ضرر موجودیت ما و نابودى ما و استفاده آن دزدهایى که آى دزد می‌گویند تمام شود نتیجه دیگرى ندارد (صحیح است) لذا من عقیده‌ام این است عقاید و افکار در این روزها با کمال صراحت و آزادى باید بروز کند روز تعارف نیست روز مجامله نیست ملت ایران دست به کار بزرگترین و حادترین عمل تاریخى شده است ملت ایران با عمل خودش یعنى با قطع رابطه با استعمار و امپراطورى بریتانیا مى‌خواهد این دولت را این استعمار را در دنیا مفتضحش کند این استعمار را در دنیا آبرویش را به حداکثر اعلى بریزد و به دنیا بگوید چون اینها در خانه ما دزدى می‌کرده و غارت می‌کرده و به همه چیز ما تجاوز می‌کرده ما اینها را از خانه خودمان می‌رانیم بنابراین اگر بنا شود امروز هم به ملاحظات شخصى مجامله بکنیم به عقیده بنده خیانت کردن به مملکت و به نهضت مقدس ملى ما است که در مقابل چشم خود بنده و شما خون‌هاى پاکى براى ادامه این نهضت ریخته شده است این آقایان سناتورها - البته من همه را با یک چوب نمی‌زنم -آقا من عقیده‌ام این است که معرف هر شخصى عمل آن شخص است یک کسى تصادف کرده یا جهاتى پیدا کرده عضو مجلس سنا شده اینها خیلى کم هستند و انگشت‌شمارند و همه مردم اینها را مى‌شناسند اما خیلى از اینها هستند آقایان سالهاى سال است بر این مملکت حکومت می‌کنند هر چه بدبختى است هر چه زیادى و کمى بودجه است هر چه اسراف است هر چه تبذیر است اصلاً معلول وجود حکومت همین عناصر است این آقایانى که سال‌هاى سال در این مملکت به عنوان نخست‌وزیر و وزیر و فرمانده مطلق در تمام شئون زندگى ما بوده‌اند و ما را از نظر اقتصادى و تسلیم به اجنبى به این روز سیاه نشانده‌اند اینها دیگر حق ندارند آى دزد،‌ آى دزد بکنند دیدید ملت هم دید که چه جور از قوام‌السلطنه حمایت می‌کردند (صحیح است) واقعاً براى یک ملتى که می‌خواهد زنده بماند شرم‌آور است که حداقل به اصطلاح به آن بى‌نهایت کم از نظر قصاص و انتقام قناعت می‌کند یعنى به آن حد اعلاى از تنزل، از نظر انتقام و قصاص خون افراد ملتش قناعت مى‌کند و مى‌گوید آقایان آدم آدمکش و جانى را فقط بیایید مالش را بگیرید بعد هم ملاحظه اولاًد و اعقابش را هم بکنید فقط یک مقدارى از مالش را بگیرید آن وقت یک همچو تصمیمى نمایندگان ملت بگیرند و برود پیش نمایندگان دولتى که ما می‌خواهیم امروز قطع رابطه با

+++

او بکنیم حمایتش کنند نگاهش دارند (صحیح است) بنده اگر نظر آقایان نمایندگان محترم باشد یک روزى از پشت همین تریبون عرض کردم که اگر این آقایان اینهایى که هیئت حاکمه آن روز بوده و امروز هم در معنى هیئت حاکمه هستند این آقایان محترم امروز نخواهند این حقایق را درک کنند و امروز نخواهند متوجه شوند که در مقابل‌شان یک ملت مصصم ایستاده است فردا مجبور مى‌شوند این حقیقت را درک بکنند اساساً من از آقایان نمایندگان محترم آنهایى که شوخى دل‌شان نمی‌خواهد بکنند آنهایى که روى ملت می‌خواهند جدى حرف بزنند به آن کسانی‌ که می‌خواهند مماطله نکنند آنهایى که می‌خواهند به ‌روى ملت و روی سرنوشت مردم و روى موجودیت مملکت صحبت بکنند سؤال می‌کنم آقایان مجلس سنا به چه درد می‌خورد (دکتر سنجابى - مخالف قانون اساسى است) بلندتر بفرمایید (دکتر سنجابى - بودن مجلس سنا مخالف روح قانون اساسى است) (صحیح است) (کریمى - ولى براى کارشکنى ملت هم خوب است) آقا ملتى و مملکتى که قدرت ندارد اگر در مقابل چشمش فرزندان آن طبقاتى که همه چیز مملکت روى شانه آنها تحمیل شده هم باید مالیات بدهند هم باید جان بدهند هم باید قربانى بدهند هم باید کشته شوند هم باید بجنگند هم باید مبارزه کنند اگر یکى از این بچه‌هاى طبقات عظیم و محروم مبتلا به عادى‌ترین مرض‌ها شد این را مداوایش نکنند این ملت از کجا پول دارد این همه بدهد این آقایان بخورند و در راه نهضت ملى ما کارشکنى بکنند و براى ما آى دزد، آى دزد بگویند اگر نظر مبارک آقایان محترم باشد یک چیزى روزى عرض کردم با دزد که نمی‌شود دزد گرفت با آنهایى که یک عمر در کارشکنى با ملت سابقه دارند با این مردم که نمی‌شود کارهاى مملکت را اصلاح کرد و من به شما مى‌گویم آقایان خواه این مطلب را امروز قبول داشته باشید و خواه قبول نداشته باشید این ملت هست که این موانع را از بین مى‌برد (صحیح است) من نظرم می‌آید قبل از این که بازى حکومت قلابى چهار روزه قوام درست شود در همین سالن در اینجا با بعضى از آقایان نمایندگان و بعضى از آقایان که مدعى نمایندگى مجلس سنا هستند صحبت می‌کردم گفتم اگر قوام‌السلطنه به مجلس بیاید من از این دم درب نمی‌گذارم تو بیاید گفتند آقا چطور می‌شود گفتم می‌روم جلویش را می‌گیرم می‌گویم من مأمور هستم اجازه نمى‌دهم تو بیایى و بر کرسى تکیه بزنى، ملت تو را نسبت به این کرسى غاصب می‌داند از دو حال خارج نیست یا آن نمایندگانى که طرفدار قوام‌السلطنه هستند و اصرار دارند قوام‌السلطنه بیاید اینها مى‌آیند و با من گلاویز مى‌شوند آن وقت یک راه بیشتر باقى نمی‌ماند که یا قوام‌السلطنه از روى جنازه من توى مجلس بیاید یا من موفق می‌شوم برش گردانم بعضى‌ها گفتند آقا این که‏ نمی‌شود گفتم که ما قبل از شروع به مبارزه براى ملى کردن صنعت نفت در سراسر کشور این حرف را که عنوان کردیم یک عده از آقایان گفتند که این کار نمی‌شود ما این کار را کردیم و شد و یعنى ملت همین کار را کرد و شد و البته تصدیق می‌فرمایید که قوام‌السلطنه را هم آن کارى که باید بهش بکنیم کردیم و شد (کریمى - ولى ناتمام مانده است) گو این که خون بهترین جوانان ما در راه سرنگون کردن یکى از بزرگ‌ترین نوکران انگلستان در خیابان‌هاى تهران و شهرستان‌ها به زمین ریخت و گو این که با کمال شرمسارى و خجالت باید در مقابل ملت اذعان بکنم که آن‌ طورى که باید و شاید یعنى آن طوری که اصلاً باید انجام بدهیم و عمل بکنیم انتقام خون شهداى 30 تیر را نگرفتیم (صحیح است) آقایان محترم اگر نظر مبارک نمایندگان بالخصوص دوستان گرامى باشد بنده عرض کردم آن چیزى که بیشتر از همه ملت می‌خواهد انتقام و قصاص هست به خدا قسم اگر بعد از واقعه سى تیر با آن کسانى که ملت را به خون کشیده بودند مطابق قانون و دستور قانون رفتار می‌کردیم امروز دیگر این مدعیان نمایندگى براى ملت و نهضت بازى در نمى‌آوردند و براى قطع رابطه عزا نمی‌گرفتند (صحیح است) شما خیال می‌کنید که عزا گرفتن اوقات تلخى کردن براى قطع رابطه معنیش این است که آدم بیاید اینجا و بگوید که من مخالفم با این قطع رابطه، نه معنایش این است که شروع مى‌کنند گربه مى‌رقصانند آنهایى که یک عمر در این مملکت فساد کرده‌اند اصلاح‌طلب می‌شوند. آنهایى که یک عمر توى این مملکت آزادانه غارتگرى کرده‌اند و ثروت مردم را به یغما برده‌اند دل‌شان براى مردم دلسوزى می‌کنند (صحیح است) این است عزادارى در راه قطع ارتباط با انگلستان بنابراین من به نام خودم که یک نماینده ملت هستم عرض می‌کنم این مجلس سنا اولاً این را به شما عرض کنم این عرایض را که من می‌کنم هیچ ارتباطى با جریان اخیر مملکت ندارد.

نائب رئیس - آقاى قنات‌آبادى مدت صحبت سرکار تمام شده نمی‌دانم از رفقایى که باید صحبت کنند اجازه گرفته‌اید؟

فرامرزى - آقاى رئیس رأى می‌خواهد.

قنات‌آبادى - بنده یک ربع دیگر می‌خواهم صحبت بکنم از آن نظر صحبت می‌کنم من وقتى می‌گویم ملت مجلس سنا را محکوم کرده است نه از این نظر است که دولت یک گزارشى داده حالا حقیقتش چیست من نمى‌دانم من مى‌بینم ملت مى‌بیند که یک عده‌ایى که مسبب تمام بدبختى‌ها بوده‌اند حال هم که پاى قطع رابطه توى کار آمده است آنها دلشان براى اصلاحات لک پیدا کرده و شروع به جار و جنجال می‌کنند من مى‌بینم ملت مى‌بیند که این آقایان سال‌هاى سال در این مملکت ....

امامى‌اهرى - بنده مى‌خواهم یک اخطار نظامنامه‌اى بکنم عرض کنم باید مطابق نظامنامه رأى گرفته شود. جناب آقاى مهندس همه موافقند با صحبت کردن آقاى قنات‌آبادى رأى مى‌دهند این رأى هم تأیید بیانات جناب آقاى قنات‌آبادى است ولى موافق نظامنامه باید رأى بگیرید.

شمس قنات‌آبادى - وقتى که جناب آقاى رئیس موافقت کردند عیبى ندارد.

نائب رئیس -خیر نظامنامه بد تعبیر شده نظامنامه به من اجازه داده که با سه ربع ساعت صحبت قبل از دستور موافقت کنم ایشان تا سه ربع ساعت صحبت مى‌کنند اگر سایر آقایان بخواهند صحبت کنند رأى می‌گیریم اگر رأى آوردند که صحبت مى‌کنند و اگر آقایان رأى ندادند نطق قبل از دستور به همین صورت خاتمه پیدا مى‌کند.

قنات‌آبادى - بنده خیلى متشکرم از این تفسیرى که از نظامنامه فرمودید.

فرامرزى - پس وقت سه نفر را مى‌دهید به یک نفر.

نائب رئیس - صریح نظامنامه است‏.

دکتر بقایى - براى آقاى قنات‌آبادى باید رأى بگیرید آن کسى که زیادتر صحبت می‌کند رأى لازم دارد این سنت مجلس است که براى کسى که مى‌خواهد زیادتر صحبت بکند رأى گرفته شود.

قنات‌آبادى - خوب شما این سنت را تغییر بدهید.

دکتر بقایى - این خوب نیست چون بعداً ممکن است وضعى پیدا شود که حق ما تضییع شود.

فرامرزى - مطابق معمول باید رأى بگیرید.

امامى‌اهرى - این سه نفرى که اسم نوشته‌اند این حق مال آنها است نمى‌شود حق آنها به دیگرى داده شود.

نائب رئیس -حالا که نظر مجلس این است بنده اطاعت می‌کنم آقایانى که موافقت دارند آقاى قنات‌آبادى نیم ساعت اضافه از وقت‌شان صحبت کنند ....

دکتر بقایى - خودشان یک ربع تقاضا کردند.

نائب رئیس - یک ربع قبلاً اضافه صحبت کردند یک ربع دیگر هم صحبت می‌کنند می‌شود نیم ساعت آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بفرمایید. آقاى قنات‌آبادى‏

شمس قنات‌آبادى -تشکر مى‌کنم از آقایان نمایندگانى که موافقت فرمودند یک همکار ناقابل آنها آنچه در دل دارد و تشخیص داده است که به مصلحت ملت و مملکت است بگوید به عرایضم ادامه می‌دهم اساساً همان طورى که عرض کردم از نظر مردم یعنى کسانى که این نهضت را به پا کردند ارتباط با دولت انگلستان بسیار بسیار ادامه‌اش مضر بوده و قطع رابطه بسیار مورد قبول عمومى ملت ایران است و آن چیزى را که مردم ایران بیش از همه چیز تقاضا دارند این است که ایادى انگلستان که در ایران در طول این مدت براى استعمار کارگزارى مى‌کرده‌اند آنها هم در زندگى اجتماعى حیات‌شان قطع بشود (اخگر - صحیح است) بنده شنیدم بعد از این که دولت کنسولگرى‌ها را بسته و در کنسولگرى‌ها را لجن زدند در بعضى از کنسولگری‌ها که امروز صورتش را خواستم و شکایت‌هایى هم رسیده و شاید هم براى جناب آقاى وزیر محترم دارایى این شکایات همین امروز برسد در بعضى از کنسولگرى‌ها هنوز بعضى‌ها به عناوینى که نمی‌دانم اسمش چه بوده سکونت داشته‌اند و در این مناطقى که شنیدید خرمن‌ها را آتش زدند شنیدید تحریکات و تشنج و جنجالى به وجود آوردند این تحریکات و تشنجات از این ناحیه بوده است حالا اگر بعد از این که درب کنسولگری‌ها بسته می‌شد آقایانى که سمت ارادت و خدمتگزارى به کنسولگرى داشته و در هر شهرى هم مردم آنها را مى‌شناسند آنها را هم از مملکت مطابق قانون اخراج مى‌کردند و مى‌گفتند که ارباب تشریف برد ما دیگر به وجود شما احتیاجى نداریم دیگر این سوانح به وجود نمى‌آمد و اگر بعد از حادثه 30 تیر براى حفظ موجودیت نهضت شدیدتر عمل کرده بودیم این حرکت و این تشنجاتى که امروز در مملکت ما به وجود آمده است به وجود نمى‌آمد من لازم می‌دانم با کمال صراحت به آقایان محترم وزرا عرض کنم این تشنجاتى که شما در این چند روز اخیر از نقاط مختلف ممکلت بالخصوص در کارگاه‌ها و حوزه‌هاى کارگرى ملاحظه فرموده‌اید غالباً اینها به تحریک همان عناصرى است که هنوز تحت عناوین بزرگ در وزارت‌خانه‌ها هستند و آنها را تحریک مى‌کنند (صحیح است) و آنها را تحریک به این تشنجات مى‌کنند جناب آقاى کاظمى شما موقعى مقتدر خواهید بود که براى جلوگیرى از دزدى اول، دزدهاى وزارت دارایى را بیرون بریزید (صحیح است) نه تنها در وزارت دارایى بلکه در تمام وزارتخانه‌ها هم از هر چه بگذرى سخن دوست خوش‌تر است چون بنده عقیده‌ام این است که بعد از واقعه 30 تیر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى اعم از هر دسته‌اى آن مقدارى که می‌توانستند انجام وظیفه کردند (صحیح است) این عقیده بنده است اظهار هم می‌کنم. احترام هم می‌گذارم به همه آقایان اما این

+++

مجلسى که در مقابل شما به وجود آمده است و به عقیده من براى فلج کردن تصمیمات شما ساخته شده است این پایگاه ضد نهضت ملى شده است در یک مملکتى موقعى که یک جنبش به وجود مى‌آید مردم براى رسیدن به حقوق خودشان قیامى می‌کنند، لازمه این قیام و جنبش یک اعمالى است. در فرانسه مردم قیام کردند لازمه انقلاب مردم آنجا آن طوری که آنها فکر می‌کردند کشتار یک عده‌اى بود که بر جان و مال مردم مسلط شده بودند و روى بدن‌ها و جان مردم مستانه می‌رقصیدند. در ایران مسلم این است که یک تحول و یک جنبش شدیدى به وجود آمده و نمایندگان ملت هم به پیروى از خواست و اراده مردم یک اشخاصى را محکوم می‌کنند یک اشخاصى را مورد لطف قرار می‌دهند. نمایندگان مجلس خلیل طهماسبى را براى این که یک خار راه نهضت ملى ایران و یک شخصى را که در پشت همین تریبون به هر ایرانى دشنام داده بود از بین برد خودش را از صحنه زندگى به دور افکند و ایران را از لوث وجودش پاک کرد نمایندگان ملت ایران در عین حال که با اصل ترور مخالفند براى این که این شخص جانبازى کرده و سربازى کرده و این مانع بزرگ را برداشته است این را مورد عفو قرار می‌دهند اما آنهایى که می‌خواهند نهضت نباشد آنهایى که می‌خواهند باز به عقب برگردیم آنهایى که می‌خواهند باز حکومت فراماسون‌ها به این مملکت تحمیل شود آنهایى که می‌خواهند که باز در این مملکت عامل على‌الاطلاق شرکت سابق نفت باشد اینها روى این موضوع به طور عمومى و به طور دسته‌جمعى بازى درآورده‌اند عقبش بردند جلویش آوردند ولى من اطلاع دارم که یکى دو نفر افراد شرافتمند براى نجات خلیل طهماسبى و تعیین تکلیف او و گذراندن این لایحه خیلى فعالیت کردند (صحیح است) اما آقایان، ملت خلیل طهماسبى را تقدیر مى‌کند (صحیح است) چه ما و چه دیگران او را تقدیر یکنیم یا نکنیم ملت او را تقدیر می‌کند و ملت قوام‌السلطنه را محکوم کرده (صحیح است) چه من و شما و دیگران رأى محکومیت او را بدهیم و چه ندهیم این مطلبى که عرض می‌کنم فوق این حرف‌هاست این مطلبى که من توجه آقایان را به آن جلب می‌کنم و از آقایان به نام حفظ موجودیت ایران و حفظ نهضت ملى می‌خواهم فکر عاجلى براى آن بکنند این است که اجازه ندهیم که مجلس سنا پایگاهى بر ضد نهضت ملى ما باشد (صحیح است) بنابراین اگر ما هم درصدد اقدام برنیاییم کار ملت ما به جایى رسیده است که خود ملت اقدام می‌کند. این آقایانى که در جلسه دیروز گذشته از اوضاع و احوال خیلى ناله می‌کردند من یادم مى‌آید روزهاى اول که جلسات معارفه‌اى تشکیل می‌شد شاید معارفه یکى از آقایان نمایندگان که چون الان اینجا نیستند بنده اسمشان را ذکر نمی‌کنم مطالبى فرمودند و در خلال آن مطالب فرمودند این اوضاع قابل هضم نیست وضع خراب است اقتصادیات بد است مردم در شک و تردید به سر مى‌برند این آقا اگر کسى بود که در روزهاى خطر انتقاد می‌کرد من‏ آن روز چیزى نمی‌گفتم اما این شخص که انتقاد می‌کرد کسى بود که در روزهاى خطر ساکت بود شما خیال می‌کنید که اگر خطرى براى موجودیت مملکت ما پیش بیاید و یک عده‌اى ساکت بنشینند اینها به بهانه این که ساکت نشسته‌اند مصونند؟ اینها کسانى هستند که با سکوت خودشان به دشمنان کمک می‌کنند (صحیح است) وقتى موسى برگشت از کوه طور دید یک عده از ملتش گوساله می‌پرستند یک عده‌اى هم نپرستیده بودند فرمان رسید که آنها را بریزند همدیگر را بکشند آنهایى که نپرستیده بودند گفتند یا موسى ما چرا دیگر. موسى پیغمبر را عرض می‌کنم، موسى گفت براى این که شما نشستید و یک عده گوساله پرستیدند

اگر بینى که نابینا و چاه است‏ / اگر خاموش بنشینى گناه است‏

اگر آقایان ببیند که بر علیه موجودیت ما توطئه شده است و می‌خواهند همه چیز ما را از بین ببرند و تحت عنوان محافظه‌کارى و بیطرفى کسى سکوت اختیار کند مجرم است حفظ استقلال مملکت و موجودیت ملت بیطرفى لازم ندارد بیطرفى‌ بردار نیست اگر آدمى ایرانى است باید طرفدار اکثریت قطعى ملت باشد بنابراین چون آن روزهایى که جنگ ملت با استعمار بود و نان نبود، وضع بد بود، چاقو مى‌کشیدند، همه چیز بود جار و جنجال هم بود،‌ این آقا خاموش بود و فقط تماشا می‌کرد بنابراین چون این سابقه را داشت من آن روز در مقابل ایشان ایستادم و عرض کردم که آقاى محترم من از لا به لاى مبارزات اجتماعى در مقابل شما ایستاده‌ام، تصادف مرا نیاورده در مقابل شما قرار بدهد من به شما می‌گویم این خرابى وضع که مى‌بینید این تقلیل بودجه که مى‌بینید، این گرسنگى مردم را که مى‌بینید، این عدم امنیت و هر مرضى که در این مملکت مى‌بینید ناشى از عملیات دولت‌هاى دست‌نشانده گذشته است که شما در مقابل همه آن دولت‌ها سکوت اختیار کرده‌اید یک مقدارى هم ناشى از جنگ ماست ملت ما با ملت انگلستان جنگ کردند مگر جنگ حتماً باید درش توپ و تانک و بمب مصرف بشود؟ ما جنگیدیم براى حفظ موجودیت خودمان و بحمدالله فتح هم کردیم ولى چون در جنگ قواى بیشترى مصرف می‌شود قطعاً بعد از جنگ و یا در آستانه ختم جنگ و ختم مبارزه بحران اقتصادى به وجود مى‌آید تمام دولت‌هایى که جنگ کرده و فتح هم کردند بعد از جنگ گرفتار بحران اقتصادى شدند ملت ما با ملت انگلستان جنگ کرد (نمایندگان - با دولت انگلستان بفرمایید) خیلى معذرت می‌خواهم اشتباه لپى بود معذرت می‌خواهم ملت ما با دولت استعمارى انگلستان به خصوص با همین دولت چرچیل جنگ کرد وقتى اینجا در مقابل دنیا اقرار می‌کنند که ملى شدن نفت یک امرى است انجام شده یعنى در این مبارزه تمام شما فتح کردید منتهى بعد از این فتح ما به یک بحرانى برخوردیم اگر بنا باشد که یک عده‌اى بخواهند لاى چرخ اصلاحات سنگ بگذارند یا اصلاً یک عده‌اى مصممند نگذارند اصلاحات بشود من به شهادت خود آقایان بارها وقتى که صحبت از اصلاحات شده با کمال صراحت عرض کرده‌ام که دولت بایستى این کارها را بکند، نکرده باید زودتر شروع بکند. اما یک عده‌اى براى این که نگذارند اصلاً شروع بکند حسن نیت در عمل و سخن و رفتار ندارند مى‌خواهند مردم را تحریک کنند گو این که مردم هم دست این عالیجناب‌ها را مطالعه کرده‌اند و گوش به دلسوزى این دایه‌هاى مهربان‌تر از مادر نمى‌دهند ممکن است اگر بخواهند کار‌شکنى و اخلال کنند یک اشکالات بیشترى براى ما به وجود بیاید.

نائب رئیس - آقاى قنات‌آبادى دو دقیقه مانده.

قنات‌آبادى -یک ‌دقیقه دیگر مطالبم تمام می‌شود آقایان محترم مى‌خواهند صحنه 30 تیر دو مرتبه تجدید شود؟ آیا شما دلتان آرزو مى‌کند آیا اصلاً دوست دارید این منظره را ببینید که توى خیابان‌ها بروید و ببینید که خون برادارن شما کف خیابان‌ها را رنگین کرده؟ آنهایى که امروز شروع به این نمایش‌ها و بازی‌ها کرده‌اند می‌خواهند آن صحنه تجدید شود مى‌خواهند ما به عقب برگردیم می‌خواهند باز هم خون برادران ما را بریزند بنابراین سکوت در مقابل آنها جرم مسلم است و ما با خداى خود عهد کردیم با کسانى که در راه موجودیت ما در هر مقامى که هستند اخلال مى‌کنند و سنگ‌اندازى می‌کنند از امروز انشاء‌الله صریح‌تر و روشن‌تر و جبرى‌تر مبارزه کنیم (صحیح است) و قطع داریم خدا به ما توفیق فتح و پیروزى خواهد بخشید (صحیح است. احسنت)

نائب رئیس - آقاى کریمى‏

کریمى - شرکت سابق نفت و حامیان او از بدو امر حاضر نبودند و اکنون هم کاملاً ثابت شد که حاضر نیستند با ما از در صلح و صفا کنار آمده و به دعاوى حقه‌مان گوش داده و اختلافات را رفع و اشکالات را حل نمایند و چه در اوایل ملى شدن نفت و چه در خلال این مدت همیشه دست مسالمت و موافقت به طرف آنها دراز کردیم و آنها در نهایت خدعه و تزویر و عملیاتى عوام‌فریبانه کار را به تأخیر انداختند و عمداً براى هر پاسخى دو سه ماه وقت را تلف کردند و به طور وضوح ثابت بود که نقشه آنها موافق با حل قضیه نیست و منظورشان بلا‌تکلیف و سرگردانى ملت ایران می‌باشد. ارجاع قضیه به سازمان ملل و تشبث به دیوان دادگسترى بین‌المللى هم روى همین نقشه شوم بود و اکنون بعد از پنجاه روز پیام‌بازى و رفت و آمد در مقابل آن همه گذشت و حسن نیت ایران که در پیشنهاد خود ابراز داشت باز جواب منفى شنید این اصل مسلم شده که آنها میل ندارند حقوق ما را محترم بشمارند و می‌خواهند با مماطله و مسامحه و «باز گذاردن در مذاکره» مملکت را روز به روز به طرف فشار و سقوط ببرند تا بالاخره ما را مجبور کنند که در مقابل شهوات ظالمانه و استعمار‌طلبانه آنها به زانو در‌آییم و به خواسته‌هاى آنها تسلیم شویم ما بیش از این طاقت بردبارى و تحمل فشار عمدى آنها را نداریم و مثلى معروف است که مى‌گویند شتر‌سوارى دو لا دو لا بر نمى‌دارد ما هم تصمیم خود را گرفته و تکلیف را روشن کردیم من به نام یک نماینده از دولت خود قدردانى می‌کنم که این روابط سیاسى مسخره که جز ظلم و خدعه و تزویر چیزى براى ما عاید نداشت قطع نمود تا دنیا بداند که انگلستان چه رفتار ظالمانه‌اى با ما نموده و می‌نماید سیاست غلط و فشار و تضییقات عمدى آنها مملکت را به صورت انبار باروتى که هر آن احتماًل خطر احتراق و انفجار آن می‌رود در‌آورده و خوشبختانه خود آنها اقرار به این تضییقات عمدى نموده‌اند و ضمناً پیشنهاد می‌کنم یک تصویب‌نامه بگذارنند که ما دیگر به هیچ وجه نفت به انگلستان نخواهیم فروخت و على رغم آنها نفتمان را به هر دولت از هر بلوک که خریدار شود مى‌فروشیم (نمایندگان - صحیح است) و طبق قانون ملى شدن نفت 25 درصد آن را به بانک مى‌سپاریم و همچنین پیشنهاد می‌کنم که دولت دادخواستى راجع به وصول مطالبات و حقوقش به دادگاه ایران که تنها مرجع ذى صلاحیت است بدهد و در آن تمام حقوق خود را طبق قرارداد دارسى چه راجع به حقى که در تمام مؤسسات شرکت سابق در دنیا دارد و چه حقوقى که در کشتی‌هاى نفت‌کش شرکت‌هاى خارجى دارد و همچنین مطالباتى که از بابت اصل قیمت نفت و تعیین مقدار حقیقى نفت مستخرجه و تفاوت قیمت‌هایى که شرکت روى نظرهاى استعمارى و منافع سیاسى مملکت انگلستان به نام مالیات بر درآمد از سهم ایران دریافت داشته و هزاران ادعاى حقه دیگر که داریم مطالبه نماید تا دنیا بداند شرکت سابق چه غارتى در ایران نموده و باز به نام غرامت خود را طلب‌کار معرفى می‌کند و نیز از شخص آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر انتظار دارم بیش از این به انتظار حل قضیه نفت ننشینند و بر‌خلاف گذشته از اختیارات قانونى و قدرت ملى خود

+++

 که تاکنون از فرد فرد ملت پشتیبانى شده و می‌شود نهایت استفاده را نموده شروع به اصلاحات داخلى بفرمایند (صحیح است) و با کمال قدرت جلوى اخلال‌گران و توطئه‌چینان را بگیرند و مخصوصاً درباره انتشارات کودتا و توطئه‌ها چون اخیراً نامى از نمایندگان برده می‌شود من از دولت خواهش می‌کنم هر چه زودتر مدارک قضیه و اسامى شرکت‌کنندگان در این توطئه‌ها را علناً به ملت ایران اعلام نمایند تا مردم خائنین به مملکت را بشناسند و بدانند چه کسانى می‌خواهند دراین دقایق حساس و تاریخى از پشت بر پیکر مملکت خنجر بزنند و چه کسانى می‌خواهند نقشه‌هاى خائنانه بیگانه را که در سایر ممالک آسیا انجام شد اجرا نمایند.

و ضمناً دولت باید مأمورین انتظامى و ارتشى را تقویت کند متأسفانه آقاى معاون وزارت دفاع ملى تشریف ندارند و براى این منظور درجه افسران جوان و تحصیلکرده که دست‌هاى مغرضى را براى ایجاد یأس و تشنج در ارتش از دادن آن خوددارى نموده هر چه زودتر بدهند و مأمورین مشکوک و خرابکار را که فعلاً بر سر کار هستند بدون ملاحظه از کار برکنار سازد تا از این سابوتاژ و کارشکنى‌هاى عمدى آنها مصون گردد با دستگاه خراب و مأمور بى‌ایمان و ناپاک به هیچ وجه نمی‌شود اصلاحات را شروع کرد اول باید خود دستگاه دولت تصفیه و منزه شود سپس دست به نقشه‌هاى اصلاحى زد جناب آقاى وزیر دارایى این نکته قابل توجه جنابعالى است براى جلوگیرى از فقر اقتصادى فوراً از ورود اشیای لوکس و تجملى و کالاهاى غیر ضرورى و اجناسى که تهیه نظیر آن در مملکت فراهم است جداً جلوگیرى شود و براى جلوگیرى از قاچاق بایستى مأمورین گارد را از صورت استقلال بیرون آورده و در اختیار کامل گمرک گذارد تا مسئولیت لوث نشود و فقط گمرک را مسئول دانست در مقابل در ازدیاد صادرات کشور و تهیه بازار آن جدیت شود مثلاً دولت مدتى است چندین هزار تن جو موجود دارد و خرید امسال هم به آن اضافه می‌شود مصرف داخلى هم ندارد و هنوز درصدد فروش آن به خارج بر‌نیامده و ممکن است که در انبارها فاسد شود در هر صورت باید در بالا بردن سطح صادرات حتماً اقدام نماید و تسهیلات قائل و از مخارج غیر ضرورى و حاتم‌بخشى‌ها جداً جلوگیرى کند مخصوصاً راجع به ارز محصلین به طوری که شنیده شده صدى شصت از کسانى که به نام محصل از ارز دولتى استفاده می‌کنند متمولین و متمکنین کشور هستند و همچنین شاید بیش از صدى پنجاه از آنها هم ابداً تحصیل نمى‌کنند آن را نیز پیشنهاد مى‌کنم دولت هر چه زودتر لیستى تهیه کند اولاً به متمکنین به هیچ وجه ارز داده نشود ثانیاً به کسانى که به تحصیل مشغول نیستند هم ارز ندهند ولى به محصلینى که از طبقات متوسط کشور بوده و جداً به منظور سعادت وطن خود در ممالک بیگانه رنج غربت و زحمت تحصیل را به خود هموار می‌نمایند و قدرت تهیه ارز آزاد را هم ندارند به طور مرتب ارز بدهند انتظار دارم هر چه زودتر تکلیف ارز این دسته از محصلین را دولت روشن نماید و از بلاتکلیفى بیرون بیاورد.

باید براى تنظیم بودجه از مخارج بیجا جلوگیرى کرد و به عواید افزود و راه افزایش عواید تصویب قوانین مالیات‌هاى تصاعدى نقدى بازرگانى و جنسى در املاک مزروعى است تا فشار حاضر از طبقه سوم برداشته شود و از کسانى که حقاً مى‌بایستى مالیات بپردازند اخذ گردد. چیزى که از همه بیشتر موجب ناراحتى و تشنج شده و می‌شود فشار بی‌کارى مردم است (صحیح است) دولت باید هر چه زودتر در این باب تصمیماتى اتخاذ نماید و بیکاران را به کشاورزى و سایر کارهاى تولیدى مشغول نماید. وضع فرهنگ ما از تمام وزارتخانه‌ها خراب‌تر است (یکى از نمایندگان - بودجه وزارت فرهنگ کم است آقا) هر وزیر که تازه مى‌آید رؤساى شعب و کسانى را که مسئولیت کارهاى حساس دارند عوض مى‌کند و یک عده دوستان خود را سر کار مى‌آورد این عمل در تمام وزارتخانه‌ها به ضرر تمام می‌شود مخصوصاً در فرهنگ باید اولاً شوراى عالى فرهنگ به طور ثابت و دائم باشد و ثانیاً اختیار این تغییر و تبدیل‌ها هم با شوراى عالى فرهنگ باشد و مخصوصاً باید در برنامه فرهنگى آموزشى ما تجدید‌نظر به عمل آید و کلاس‌هاى حرفه‌اى تشکیل شود هزاران نفر محصل براى ادامه تحصیل خود جلوی وزارت فرهنگ و دانشگاه قدم می‌زنند و دولت جواب مثبتى به آنها نمى‌دهد. باید وسائل تحصیل یا کار براى آنها فراهم شود نباید راضى شویم عمر جوانان ما بیهوده تلف گردد.

موضوع دیگرى که می‌خواستم به عرض نمایندگان محترم برسانم طرز رفتار مجلس سنا است. من در اینجا از لزوم یا عدم لزوم خود مجلس سنا و همچنین مفید یا مضر بودن آن بحث نمى‌کنم و درباره انتخاب نمایندگان آن و طرز اجراى انتخابات نیز صحبتى نمى‌نمایم و مخصوصاً این که در موقع انتخاب آنها چه سیاستى در مملکت حکمفرما بود در این موارد ابداً وارد نمی‌شوم زیرا ملت ایران به خوبى به این مطالب واقف است فقط چیزى که مورد گله است آن رویه آنها است که سنا از بدو تشکیل تاکنون در پیش گرفته به طور خلاصه مجلس سنا تا آنجا که توانسته و قدرت داشته بر‌خلاف امیال و افکار مردم قدم برداشته مگر آنجاکه با یک عصبانیت ملت رو به رو شده‏‌ منجمله همین دفع لوایح اخیر مجلس شورا مخصوصاً قانون تعقیب مسببین واقعه سى‌ام تیر و مصادره اموال قوام و عفو طهماسبى و غیره می‌باشد.

من به نام یک نماینده مجلس شورا با اداى احترام نسبت به شیخوخیت آنها تقاضا مى‌کنم قدرى از منازل خود بیرون توجه فرمایند و به افکار عمومى ملت ایران احترام بگذارند و لوایح مجلس شورا را همان طور که قانون از آنها انتظار دارد اگر نقیصه دارد رفع کنند نه این که لوایح را با کمال بى‌اعتنایى بلاتکلیف بگذارند.

در قانون اسلام قصاص از اصول مسلمه است و همچنین دیه و خون‌بها نیز از موارد تصدیق شده مى‌باشد یک مردى که در مملکت اسلام با دو روز حکومت شوم خود این فساد بزرگ را برپا ساخت آیا مفسد فى‌الارض نیست و آیا نباید طبق حکم خدا گردنش را بزنند (نائب رئیس - آقاى کریمى فقط 3 دقیقه وقت دارید) و آیا این جوانان بی‌گناهى که در اثر خودسرى بعضى مأمورین هم‌دستان قوام به خون غلطیدند و صدها نفر زن و فرزندان‌شان بدون سرپرست و نان‌آور ماندند نباید خون‌بهاى آنها را پرداخت. آنها که مرتکب قتل آن هم به این صورت فجیع شده‌اند نباید به دار مکافات آویخته شوند؟ پس در این صورت چرا باید مجلس سنا با شورا همکارى ننماید؟

بعضى از اشخاص به قول خودشان رجال سیاسى این روزها براى ملت دلسوزى کرده و از دولت انتقاد مى‌نمایند که چرا به نام ملت و مملکت ریسک به این خطرناکى را قبول کرده) معلوم نیست این آقایان چه می‌خواهند بگویند اگر می‌خواهند بگویند اوضاع رقت‌بار امروز ایران را دکتر مصدق ایجاد کرده منطق بسیار غلط و ناصحیحى است زیرا این اوضاع زائیده شده جنایات پنجاه ساله شرکت سابق مخصوصاً چند سال اخیر (که رجال سیاسى) ناظر امور مملکت و حافظ حقوق ملت بوده و هر یک شاغل پست‌هاى جالبى بودند به وجود آمد. مگر بخواهند بگویند چرا مانند ترکیه تسلیم مطامع انگلستان نمى‌شوند و براى آزمایش بمب‌هاى اتمى سرباز به کره نمى‌فرستید یا واضح‌تر عرض کنم می‌گویند چرا نفت خود را ملى کردید و به لایحه الحاقى گس - گلشاییان تسلیم نشدید ولى این هم یک اشتباهى است که دارند بعد از واقعه سى تیر مرتکب مى‌شوند این آقایان خیال می‌کند ملت ایران راهى را که رفته ممکن است یا از فشارهاى انگلستان به جان آمده و براى تسلیم شدن حاضر است زهى تصور باطل، زهى خیال محال پیش از سى تیر هم آنها فکر می‌کردند و رسماً به طور مسخره مى‌گفتند که (با زنده باد - مرده باد) نمی‌شود حکومت کرد ولى بعد معلوم شد که نهضت ملت ایران عمیق است و با خون مردم سرشته شده و فقط زنده باد ومرده باد نیست امروز هم اگر بعضى گله‌ها را از دولت شنیده‌اند بدانند که آن نه از لحاظ آن است که با مشى سیاسى دولت مخالفند بلکه براى آن است که چرا هنوز دولت مخالفین نهضت را سرکار گذارده را در مکافات مجرمین مماشات نموده است (صحیح است) ضمناً چون قوانین موجوده در خصوص تعقیب مجرمین سى تیر برخورد به اشکال نموده و آن اشکال این است که مقامات نظامى مدعی‌اند رسیدگى به پرونده واقعه سى تیر درشان دادگاه‌هاى نظامى است و دادگاه‌هاى عادى خود را محق نمی‌شناسند لذا ماده واحده‌اى براى تشکیل دادگاه مخصوص که داراى اختیارات قانونى باشد تهیه شده و به امضاء رسیده که تقدیم مقام ریاست می‌کنم (احسنت)

نائب رئیس - آقاى دکتر فقیهى‏

دکتر فقیهى - عرایضى که امروز به عرض مبارک‌تان می‌رسانم حاوى دو قسمت بود یک قسمت که جنبه کلى نداشت یک ساعت قبل که خدمت آقاى نخست‌وزیر بودم به عرض ایشان رسانده شده یک قسمت که بیشتر جنبه کلى دارد مختصراً به عرض آقایان مى‌رسانم.

همکاران محترم سخن امروز اینجانب مربوط است به یک اصل کلى که به طور قطعه و یقین تا زمانى که آن اصل در کلیه اقطار جهان و در بین هر دولت و ملتى رعایت نشود نظام اجتماع مختل و امنیت و آسایش در قسمتى از جهان و بالاخره در کلیه گیتى الفاظى بى‌جان و بی‌روح خواهد بود و به این ترتیب هر روز و هر ساعت جامعه بشریت را با قیافه مهیب وحشتناک جنگ بین‌المللى نگران و نزدیکتر می‌سازد.

از روزی که جنگ بین‌المللى دویم ظاهراً پایان یافت و به اصطلاح صلح عمومى برقرارشد با وصف همه کوشش تا امروز متأسفانه به جایى نرسیده است براى آن که رعایت آن اصل تعدیل نگردید. آن اصل روش آزادگى و آزاد‌منشى و رعایت حق و عدالت و جلوگیرى از حق‌کشى و مبارزه در مقابل روح خودخواه و سرکش اتوهایى است که تاکنون حاضر نشده‌اند به راستى مردم جهان را آلوده و آزاد بگذارند اصل آزادگى و عدالت نه تنها منطبق با احکام دین مبین اسلام و بلکه هسته مرکزى این شریعت مطهره می‌باشد. بلکه مورد توجه مردمى از دور افتاده‌ترین نقطه کره زمین بوده و از طرف مردم بى‌غرض و عدالت‌دوست جانب‌دارى و هواخواهى می‌شود منطقى است که هیچ کس را یاراى مخالفت با آن نیست معذلک چون هیئت حاکمه دول بزرگ متأسفانه تا به حال نخواسته‌اند به افکار عدالت‌خواهانه و حق‌طلبى خداپسندانه مردم ستمدیده جهان احترام گذارند به همین جهت در این چند سال نیز هر روز به اسمى و هر زمان تحت عنوانى زندگى را براى مردم بی‌گناه دشوار ساخته‌اند

+++

به قسمى که امروز دیگر جوامع بشرى استشمام رایحه صلح نمى‌کنند و بدیهى است که چنین مردمى دیگر فریب الفاظ و جملات به ظاهر زیبا را نخورده و اغفال این قبیل شعارهاى گول‌زننده نمی‌شوند مثلاً کشور عزیز ما ایران به حکم اجبار و اضطرار مدتى رنج کشید تا مراحلى از تاریخ استعمار را پشت سر گذاشت به حقوق از دست رفته خود پى برد تا متفق‌الکلمه خواستار احقاق حق و دوستدار حقیقى صلح و آرامش گردید بعید به نظر مى‌رسد که باز هم بتوان به دفع‌الوقت و مجامله و تعارف مردم را معطل کرد یقیناً چنین وضعى دوام پیدا نخواهد کرد مگر آن که دول مقتدر از مطامع خود بکاهند و با دیده بی‌غرض به حقیقتى که اکنون در دنیا وجود دارد نظر کنند و در عاقبت موحش این سیاست مرموز لختى بیاندیشند این اصلى است که تادول بزرگ ازروى ایمان وعقیده بدان توجه نکنندصلح حقیقى تأمین نخواهد شداما باید دانست که این مطالبه حق و عدالت خاص یک ملت مخصوص و افراد یک جمعیت محدود نیست هر فرد عاقل و ذى علاقه به آب و خاک میهن آرزوى قلبیش آن است که روزى یغماگران و استعمارچیان را نادم و پشیمان بیند ولى چه وقت منتج به نتیجه خواهدشد به عقیده ما آن زمان که بدبینى‌ها و تحریک اعصاب نمودن‌ها در بین یک ملت بیدار و زنده اشاعه پیدا کند همه افراد جامعه و دولت به چشم برادرى و مودت و دوستى به یکدیگر نگاه کنند و الّا اگر قرار باشد هر دسته‌اى را به نامى و هر فردى را تحت عنوان آزرده‌خاطر سازیم این همان اصلى است که بیگانه در پى آن مى‌گردد و وسائل انتشارش را فراهم مى‌سازد مردم رنجور و بیمار به علت مضیقه مالى و فقر اقتصادى اعصاب‌شان خسته و ناتوان شده و یقیناً در چنین حالتى اگر روح بدبینى و سوء‌تفاهم در بین آنان اشاعه پیدا کند آخرین ضربتى است که بیگانه بر پیکر اجتماع وارد آورده است و اگر قرار باشد نتوانیم در داخل کشور اصل امنیت را حفظ کرده و حیثیت اشخاص را مورد حمله قرار نداده و اصلاح امور داخلى را با نهایت حسن نیت انجام دهیم خداى ناخواسته یأس بر مردم چیره مى‌شود 3 روز قبل که در نخستین کنگره پزشکى ایران شرکت داشتم با همکاران پزشک و آقایان اطبای شهرستان‌ها موفق به مذاکره و مشاوره شدم به هر یک از دوستان که می‌رسیدم اولین پرسش این بود که اوضاع بهداشتى شهرستان‌ها چیست بالاتفاق پاسخ می‌دادند که وضع مردم از نظر تغذیه، بهداشت،  فقر مالى، نبودن دوا و درمان باعث تأثر است و مخصوصاً در همین طبقه سوم این فقر عمومى از قیافه و چهره مردم بی‌گناه هویدا است لذا پس از آن که کاخ خوش ییلاق را اعلیحضرت ملکه از طرف اعلیحضرت همایونى اهدا فرمودند در بین آقایان اطبا به وسیله قطعنامه‌اى تصمیم گرفته شد که با تشکیل کمیته‌هاى تعاون بهداشتى تا حدى از مرگ و میر بیماران تهى‌دست جلوگیرى نمایند و به همین مناسبت به حکم وظیفه اینجانب از پشت کرسى خطابه مجلس به جهانیان اعلام می‌کنم و به دوستداران صلح گوشزد می‌نمایم که ملت ایران یک قرن مظلوم واقع شده و دارایی‌اش به تاراج رفته و دیگر حاضر نیست بیش از این وجه المصامحه مطامع دیگران بشود. به عبارت ساده‌تر امروز دیگر همه افراد ملت مظلوم و صبور ایران که ده‌ها سال است مصیبت استعمار و محرومیت‌هاى ناشى از آن را تحمل نموده و فریاد می‌زنند دیگر حاضر نیستیم ثروت ما را به یغما ببرند و ما گرسنه و برهنه و محروم از حداقل معیشت با مرگ دست به گریبان باشیم.

3- معرفى آقاى دکتر حسین فاطمى به سمت وزارت امور خارجه به وسیله آقاى کاظمى نائب نخست‌وزیر

نائب رئیس -حالا وارد دستور مى‌شویم. آقاى کاظمى فرمایشى داشتید؟

نائب نخست‌وزیر (آقاى کاظمى) - بنده از طرف جناب آقاى نخست‌وزیر جناب آقاى دکتر حسین فاطمى را به وزارت امور خارجه معرفى می‌کنم (نمایندگان - مبارک است)

4- تقدیم لایحه اجازه الحاق دولت ایران به قرارداد بین‌المللى پستى‏

نائب رئیس - آقاى وزیر پست و تلگراف

‏وزیر پست و تلگراف (آقاى مهندس معظمى) -خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است از بدو تأسیس روابط تلگرافى و تلفنى بین‌المللى انجمن‌هایى با شرکت نمایندگان دول تشکیل و قراردادهایى براى تعیین مقررات فنى و نرخ‌ها منعقد مى‌شود دولت شاهنشاهى که از دیر زمانى با کشورهاى دیگر ارتباط تلگرافى داشته و اخیراً رابطه تلفنى نیز پیدا کرده و در هر مورد در انجمن‌هاى بین‌المللى مزبور شرکت داشته و قراردادها را امضا مى‌نموده است و از آنجایى که فن ارتباط دائما در ترقى است لذا براى تطبیق مقررات با اوضاع و احوال روز لازم مى‌آید هر چند بار در مقررات بین‌المللى ارتباط تجدید نظرى به عمل آید آخرین انجمن مذکور قبل از جنگ جهانى دوم در سال 1932 در مادرید تشکیل و قرارداد مربوطه در سال 1312 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است این قرارداد در سال 1947 مقارن 1326 در انجمن تجدید گردید و به امضاى نماینده دولت شاهنشاهى نیز رسیده فهرست تغییراتى که در کنفرانس آتلانتیک‌سیتى نسبت به قرارداد مادرید داده شده است به ضمیمه ترجمه قرارداد پیوست تقدیم و استدعاى تصویب ماده واحده ذیل را دارد.

5- بیانات آقاى وزیر امور خارجه راجع به اتحاد داخلى و تأثیر آن در سیاست خارجى‏

نائب رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

دکتر فاطمى (وزیر امور خارجه) - براى بنده خیلى جاى تأسف است که از صف همکاران محترم براى دعوتى که جناب آقاى دکتر مصدق کردند خارج می‌شوم تصدیق می‌فرمایید اگر اضطرار نبود با وضع مزاجى و با نقاهت وضعى که دارم ترجیح می‌دادم که در خدمت آقایان باقى بمانم و وظیفه‌اى را که مردم رشید تهران به من سپرده بودند ادا کنم اینجا بیشتر لازم می‌دانم از موکلین محترم تهران که صمیمانه و شرافتمندانه یک خدمتگزار کوچک و بی‌مقدارى را که به انتخابش سبب شدند که خدمتگزاران دیگر تشویق شوند صمیمانه ازشان تشکر کنم و امروز هم با اجازه موکلین محترم اگر این دعوت را قبول کردم از نظر این بود که خودم تشخیص دادم که ممکن است با همکارى نزدیک جناب آقاى دکتر مصدق بتوانم خدمتى انجام بدهم و همان طور که روز اول عرض کردم وقتى سربازى خودش را در اختیار فرمانده گذاشت سنگر به اختیار فرمانده است بنده همان کسى هستم که با قلم ناتوانم در این جهاد ملى پشت میز روزنامه بودم بعد هم که جناب آقاى دکتر مصدق خودشان مرا به معاونت نخست‌وزیرى دعوت کردند همان رویه را تعقیب کردم و اگر در مجلس هم باقى می‌ماندم رویه‌ام همان بود امروز هم رویه بنده همان است یقین دارم آن کسانى که سالیان دراز است به روش بنده آشنا بودند می‌دانند در مقابل اجنبى و در مقابل تجاوز اجنبى کوچک‌ترین عفو و اغماض را جایز نمی‌دانم بنده معتقد هستم تمام بدبختى‌هایى که این مملکت تا امروز تحمل کرده از اغماض‌هایى بوده است که در گذشته درباره اجنبى صورت گرفته است ولى در آینده مسلماً با همکارى و معاضدتى که مجلسین مى‌فرمایند این طور خواهد بود که دولت در همه جا احترام و حق حاکمیت خودش را حفظ بکند اما یک کلمه هم در باب اساس سیاست خارجى باید حضور آقایان عرض کنم و آن جمله معروف بیژان به نظرم مى‌آید که می‌گفت یک سیاست داخلى خوب به من بدهید و یک سیاست خارجى خوب از من تحویل بگیرید یعنى مملکتى می‌تواند یک سیاست خارجى خوب داشته باشد که اتحاد و توافق در داخلش حکومت کند (صحیح است) در حالی که یک حکومتى مشغول مبارزه با سیاست‌هاى خارجى هست تضعیف کردنش، بهش حمله کردن از پشت، بهش خنجر زدن، من این را دور از وطن‌پرستى می‌دانم. بنده از همکاران محترم چه آنها که در صف مطبوعات هستند و چه در مجلس تشریف دارند و چه از آقایان سناتورها خواهش می‌کنم که به حساسیت موقع توجه بفرمایند اگر تمام ایران پشت سر هم قرار بگیرند و تمام مملکت متحد باشند آن وقت ممکن است ما مبارزه را با فتح پیروزى تمام کنیم و خدا نکند کوچک‌ترین شکافى دشمن بتواند در صف ما ایجاد کند بنده دیروز یک خبرى خواندم که حتماً به نظر آقایان محترم هم رسیده است و منبعش آسوشیتدپرس بوده است نوشته بود که علتى که آقاى ایدن این جواب سست را به آقاى دکتر مصدق داده است خبرى بوده است که از تهران رسیده که حکومت دکتر مصدق ضعیف است و حکومت دکتر مصدق را مخالفین و رقبایش ضعیف کرده‌اند این را اگر آسوشیتدپرس هم نگفته بود آنها که وارد سیاست هستند مى‌فهمند زیرا کوچک‌ترین ضعف و کوچک‌ترین فتورى که در سنگر داخلى این مملکت ایجاد شود در سیاست خارجى مملکت تأثیر دارد بنده اینجا به تمام کسانى که از روى انتقام یا هر چه حساب مى‌کنند به بنده بد می‌گویند عرض می‌کنم این کار صحیحى است ولى مجال بدهید از سنگرى که مرا مأمور آن کرده‌اند برگردم آن وقت حسین فاطمى را قطعه قطعه کردن هیچ مانعى ندارد باید هزارها مثل او را فداى مملکت کرد اما نباید کارى کرد که مملکت قطعه قطعه بشود بایستى تمام آن کسانى که در سیاست خارجى با ما کار دارند این را بدانند که وقتى پاى مملکت در میان است تمام ملت ایران پشت سر هم ایستاده‌اند (صحیح است) و بنده یقین دارم که با این روح همکارى و صمیمیتى که مجلسین به خرج داده‌اند ما باید امروز آن کسانى که آن مطبوعات و آن عناصرى که مى‌خواهند اختلاف سلیقه داخلى چون اختلاف عقیده در سیاست خارجى ما وجود ندارد گاهى ممکن است که اختلاف سلیقه‌اى پیدا شود باید به آنها گفت که در مبارزات ملى ما اختلاف عقیده اصلاً وجود ندارد (صحیح است) و اگر کسانى می‌خواهند بعضى اختلاف سلیقه‌ها را به صورت اختلاف عقیده نشان بدهند و مى‌خواهند سدهاى شخصى براى سیاست خارجى مملکت ما ایجاد بکنند اشتباه محض است و ملت ایران هر وقت پاى مصلحت مملکتش در میان بوده است در هر جا مثل یک تن واحد مبارزه کرده است (صحیح است)

6- معرفى آقاى دکتر نصیرى به معاونت وزارت فرهنگ و تقدیم لایحه اعتبارات فرهنگى به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

نائب رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ (آقاى دکتر آذر) - بنده آقاى دکتر نصیرى را به معاونت وزارت فرهنگ حضور آقایان معرفى می‌کنم (نمایندگان -  مبارک است) یک لایحه‌اى است مربوط به بودجه و اعتبارات وزارت

+++

فرهنگ تقدیم می‌کنم انشاء‌الله با علاقه و توجه کاملى که آقایان مجموعاً به فرهنگ دارند زودتر تصویب شود که اشکالات وزارت فرهنگ برطرف شود (دکتر فلسفى - آقاى وزیر فرهنگ نواقص فرهنگ تنها بودجه نیست)

7- تقدیم لایحه سهم کشاورزان و سازمان عمرانى به وسیله آقاى وزیر کشور

نائب رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (آقاى دکتر صدیقى) - بنده اجازه می‌خواهم که لایحه ازدیاد سهم کشاورزان و سازمان عمرانى کشاورزى را به مجلس مقدس ملى تقدیم کنم‏.

8- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادى راجع به صلاحیت محکمه جنایى جهت رسیدگى به جرایم متهمین وقایع 30 تیر

نائب رئیس - طرحى با قید دو فوریت رسیده که قرائت مى‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

با قید دو فوریت‏

ماده واحده - رسیدگى به کلیه جرایمى که به منظور ایجاد وقایع از روز پنجشنبه 26 تیر تا روز سه‌شنبه 31 تیرماه 31 بر اثر ایجاد این وقایع ارتکاب یافته در صلاحیت دیوان جنایى (پنج نفرى) محل واقعه تشخیص و جرایم مسببین و مسئولین و مباشرین اعم از این که نظامى یا غیر نظامى باشند در دادگاه مزبور با حضور هیئت منصفه رسیدگى خواهد شد وزارت دادگسترى مکلف است پس از تصویب این قانون دادستان و بازپرسان مخصوصى تعیین کند که در اسرع اوقات به وظایف خود در حدود قوانین کیفرى موضوعه اقدام نمایند.

تبصره 1- دادستان و بازپرسان فوق‌الذکر داراى کلیه اختیارات دادستان و بازپرس دادگاه‌هاى عمومى و نظامى بوده و دستورات آنان از طرف ضابطین دادگسترى و نظامى باید فوراً اجرا گردد وظایف دادستان استان نیز تا پایان محاکمه به عهده دادستان ویژه مزبور می‌باشد.

تبصره 2- کلیه مراجع کشورى و لشگرى موظفند فوراً کلیه سوابق و اطلاعات مربوط به وقایع فوق‌الذکر را به دادستان و بازپرسان فوق‌الذکر تسلیم و هر نوع اطلاع و مدرکى که مورد مطالبه واقع گردد بلافاصله در اختیار آنان گذاشته و در صورت تسامح یا تعلل به دستور دادستان مخصوص متهم بلافاصله تا تسلیم اسناد و اطلاعات مورد نظر توقیف و عمل مرتکب مشمول ماده 124 قانون مجازات عمومى تشخیص و به علاوه به انفصال دائم از خدمات کشورى و لشگرى محکوم خواهند گردید.

تبصره 3- هیئت منصفه در جریان دادرسى ناظر محاکمه بوده و در صورت عدم حضور به دستور دادستان ویژه جلب و پس از پایان دادرسى و مشاوره هر یک از افراد هیئت منصفه نظر خود را در مورد هر یک از متهمین مبنى بر محکومیت یا برائت و لزوم یا عدم لزوم تخفیف کتباً به رئیس دادگاه تسلیم سپس دادگاه بدون حضور هیئت منصفه مبادرت به افشاى صدور رأى می‌نمایند رأى اکثریت نسبى قضات و هیئت منصفه رأی دادگاه تلقى و قطعى‌الاجرا است و دادگاه دستور اجراى حکم را صادر خواهد نمود.

تبصره 4- رعایت قواعد احضار و ابلاغ و مقرراتى که موجب بطوء جریان دادرسى مى‌باشد بنابر تشخیص دادستان در مرحله تحقیق در محاکمه الزامى نیست‏.

نائب رئیس - چون 15 نفر از آقایان تقاضاى دو فوریت کرده‌اند بنابراین فوریت اول لایحه مطرح است آقاى اخگر مخالفید (اخگر -موافقم) آقاى حائرى‌زاده مخالف هستید.

حائرى‌زاده - بله تقریباً دو ماه و نیم بیشتر از آن حوادث و زد و خوردهایى که بین اشرار و مردم شرافتمند تهران شد مى‌گذرد این لایحه‌اى که حالا آمده است چون بنده افتخار خدمتگزارى را در عدلیه داشتم و اخیراً بر حسب قرعه عضو هیئت منصفه شده بودم یک اشکالاتى در موقع محاکم جنایى که هیئت منصفه باید حاضر بشود بود و اختیاراتى هم هیئت منصفه نداشت فقط یک تماشاچى بى‌اثرى به نظر من بود و در این قانون دیدم که یک چیزى براى او منظور نشده است که چه اندازه دخالت در کار آن بکند من معتقدم که به یک فوریتش اگر مجلس رأى بدهد ضررى ندارد ولى اگر بنا بشود خواسته باشید فى‌المجلس تصویب کنیم بنده مخالفم.

نائب رئیس - آقاى دکتر بقایى موافقید؟

دکتر بقایى - بلى‏

نائب رئیس - بفرمایید

دکتر بقایى - بنده از آقایان نمایندگان محترم خواهش می‌کنم براى چند دقیقه در خاطره خودشان به دو ماه و چند روز به عقب برگردند و عصر روز دوشنبه سى‌ام تیر‌ماه را به خاطر بیاورند بعد از آن کشتار و آن جنایات فجیعى که در تهران و شهرستان‌ها اتفاق افتاد و با آن حالت هیجان و عصیانى که مردم پیدا کرده بودند و با در نظر گرفتن این که قواى انتظامى از بعد از ظهر آن روز از کوچه و خیابان به کنار رفته بود و هیچ نوع قواى انتظامى در شهر وجود نداشت و با در نظر گرفتن این که حزب توده آن افرادى که دستور از مسکو مى‌گیرند و آن کسانی که نادانسته فریب این افراد را خورده‌اند تصمیم داشتند که در این شهر یک تشنج فوق‌العاده‌اى برپا کنند که معلوم نبود یک جا بکشد در آن حال و در آن اول شب بنده خودم به عنوان نماینده ملت براى چندین هزار نفر از افرادى که با کمال حرارت و بى‌صبرى منتظر اتخاذ تصمیم بودند که چکار باید بکنند در همین محل حزب زحمتکشان ملت ایران اول خیابان اکباتان براى مردم سخنرانى کردم و آنها را دعوت به آرامش کردم و بهشان گفتم که حالا هیچ اقدامى صلاح نیست باید مسئولین شناخته شوند و تنبیه شوند و از طرف مجلس شوراى ملى فضولتاً به آنها وعده دادم که به این کار رسیدگى خواهد شد و مسببین هم تعقیب خواهند شد و ضمناً در برابر مردم یک قولى دادم قول دادم این کار براى این که رسیدگى بشود و براى این که به نتیجه برسد و براى آن که یک مظلومى بی‌گناه تنبیه نشود و یا یک ظالمى نتواند از چنگال قانون فرار کند وقت لازم است و این وقت را خود بنده با کمال سعه صدر چهار ماه تعیین کردم و به مردم گفتم شما که به من اعتماد داشته‌اید و به بنده رأى داده‌ایداین اعتماد خودتان را مدت چهار ماه ادامه بدهید اگر در عرض چهار ماه رسیدگى نشد و انتقام این خون‌هاى مقدسى که ریخته شده گرفته نشد آن وقت خود من هم با شما همراه خواهم بود که این انتقام را به هر وسیله که بتوانیم بگیریم و از این چهار ماه سه ماهش گذشته و بنده باید با کمال خجلت و معذرت عرض کنم خدمت آقایان و خدمت ملت ایران که با وجود تمام تلاش و کوششى که ما کردیم هنوز موفق به اخذ یک نتیجه صحیحى نشده‌ایم علتش هم این است که دستگاه دولتى دستگاه دولتى وقتى که می‌گویم آقایان توجه دارند که این دستگاه همان دستگاه ساعد و رزم‌آرا است دستگاه عوض نشده کار نداشته باشند که چند نفر شخص شریف در رأس دولت قرار دارند این هیچ تأثیرى در کار ندارد دستگاه دولتى دارد این قضیه را سمبل مى‌کند ما به عنوان کمیته تحقیق که از طرف فراکسیون طرفداران ادامه نهضت ملى انتخاب شدند و بعداً همان کمیته از طرف آقایان نمایندگان محترم تأیید شد و بعداً هم دوستان به بنده لطف فرمودند و بنده را به ریاست این کمیته انتخاب کردند از طرف کمیته مکاتبات زیادى کردیم پرونده‌ها را خواستیم و سوابق را خواستیم ولى آنچه براى ما فرستادند یا ناقص بوده یا مجعول این را خواهش می‌کنم آقایان درست توجه بفرمایند پرونده‌هایى که براى ما فرستادند مجعول است براى این که این خون‌ها را پایمال کنند بنده اینجا به سه قسمت این عرایض را می‌کنم یکى به عنوان نماینده ملت که با همه آقایان نمایندگان محترم شریک هستم و همه وظیفه داریم که این کار را به آخر ببریم یکى به عنوان رئیس کمیته تحقیق مجلس شوراى ملى که این وظیفه از طرف مجلس به عهده ما گذاشته شده و یکى هم به عنوان یک فردى که در مقابل چند هزار نفر قول دادم که اگر تا چهار ماه این موضوع حل نشد و مسئولین تنبیه نشدند خود من جلو مى‌افتم و با مردم این کار را تمام می‌کنم امروز بنده کم‌کم دارم معتقد می‌شوم که این قوانین موجود ما (چون صحبت از قوانین موجود خیلى مى‌شود) براى تعقیب مسئولین امور نیست این قوانین موجود براى حفظ آنهاست و بنده از آقایان محترم تقاضا می‌کنم به فوریت این لایحه رأى بدهند و فکر هیچ نکنند که با همین فوریت کار تمام می‌شود باید عمل هم با همان فوریت دنبال آن باشد و الّا بنده با همان قولى که داده‌ام از هر راهى که امکان‌پذیر باشد آن را در اینجا اعلام می‌کنم ولو ماجراجو، متجاسر، هر چه اسمش را می‌خواهید بگذارید معرفى شوم بنده جلوى چند هزار نفر مردم به همان خون‌هایى که ریخته شده و به ارواح شهدا قسم خوردم که بعد از چهار ماه اقدام می‌کنم آقایانی که به اخلاق من آشنایى دارند می‌دانند که وقتى قول بدهم از قول خودم سرپیچى ندارم و اگر اقدام نکنم خودم را بزرگ‌ترین خائنین به مملکت می‌دانم براى این که اگر آن صحبت‌هاى آن شب بنده نبود و اگر آن تقاضاى آرامشى که از مردم کردم نبود اگر افراد فداکار حزب زحمتکشان ملت ایران نبودند که به جاى پاسبان و سرباز رفتند و تا سه روز انجام وظیفه کردند آقایانى که اتومبیل دارند یا آقایانى هم که پیاده می‌رفتند می‌دانند که در سر چهار‌راه‌ها کار می‌کردند و انتظامات را مى‌رسیدند اگر آن شب بنده این قول را نداده بودم مسلم بدانید تهران وضع دیگرى پیدا می‌کرد ولى چون این قول من و صحبت‌هاى بنده باعث شد که مردم از عصبانیت خودشان پایین بیایند بنده این را چرا اینجا اعلام می‌کنم براى این که شرافت خودم را حفظ کرده باشم بعد از خاتمه چهار ماه بنده مردم را به همان حالتى که در شب سى‌ام تیر‌ماه بودند در‌خواهم آورد و آن وقت مسئولین تنبیه خواهند شد و کسانى هم که در دستگاه دولتى از آنها حمایت می‌کنند مثل آنها تنبیه خواهند شد.

(در این موقع عده‌اى تماشاچیان با کف زدن تظاهراتى کردند و نائب رئیس زنگ را به شدت به صدا در‌آورد)

دکتر بقایى - خواهش می‌کنم آقایان تظاهر نکنند این بر‌خلاف نظم مجلس است بنده بى‌اندازه از این تظاهرات تماشاچى‌ها مکدر هستم براى این که نماینده باید بتواند آزادانه در مجلس صحبت کند و هیچ انتظار تظاهرى هم نباید داشته باشد. عرض کنم قوام‌السلطنه مسبب اصلى این جنایت فجیع در تهران است و دستگاه دولتى می‌تواند محلش را کشف کند (یک نفر از نمایندگان -شاید هم می‌داند) احتمال هم دارد که بدانند

+++

ولى ما یک روزى اینها را به ملت خواهیم گفت و آن روز دیگر طرح و لایحه و نطق و اینها فایده نخواهد داشت و آن روز بنده بهتان قول می‌دهم که خشک و تر با هم می‌سوزد بنابراین تقاضا می‌کنم آقایان توجه به اهمیت موضوع بکنند وقت خودشان را صرف واو پیش و پس قانون نکنند موقع از این حرف‌ها گذشته که بنشینیم و ببینیم که آیا این قانون چطور است آیا با تمام موازین بین‌المللى موافق است یا نیست ملت ایران این مصیبتى که بهش وارد شده هیچ وقت فراموش نخواهد کرد تا وقتى که خون این شهدا انتقامش گرفته نشود ملت ایران آن را فراموش نخواهد کرد یک جنایاتى شد در این چند روز که من نمی‌خواهم اینجا تکرار کنم ولى هر وقت آن صحنه‌هاى تهران و اهواز در جلوی چشم من مجسم می‌شود متأثر می‌شوم و توصیه می‌کنم به آقایان نمایندگان محترم که براى حفظ این ملت براى این که ما بتوانیم آزاد و سربلند باشیم براى این که بتوانیم با آرامش اصلاحاتى به عمل بیاوریم تمام آقایان محترم حداکثر سعى و کوشش خودشان را بکنند که این طرح هر چه زودتر تصویب شود و هر چه زودتر هم به مورد اجرا در بیاید براى این که بنده به شما قول می‌دهم که اگر این طرح اینجا تصویب شد و بعد در جاى دیگر بخواهند روى یک جریاناتى 6 ماه طول بدهند و بگویند که امروز جلسه است و فردا پرونده فلان، ملت ایران منتظر نخواهد ماند (صحیح است)

نائب رئیس - بنابراین به فوریت اول این طرح رأى گرفته می‌شود آقایانى که با فوریت اول آن موافقند قیام بفرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است و بنده لازم می‌دانم که یک توضیحى بدهم که در صورت تصویب فوریت دوم این طرح طبع خواهد شد و خدمت آقایان فرستاده خواهد شد و به فاصله 24 ساعت پس از توزیع در اولین جلسه مطرح خواهد شد آقایان باید در نظر داشته باشند که در لایحه فى‌المجلس قید نشده است و بنابراین توزیع می‌شود در جلسه آینده طرح می‌شود بنابراین فوریت دوم مطرح است. آقایان نظرى ندارند؟

مشار - بنده مخالفم‏.

کریمى - بنده موافقم‏.

نائب رئیس - آقاى مشار.

مشار -مهمترین کارهاى اساسى ما امروز در این مملکت یکى مسأله دادگسترى است به خصوص جناب آقاى نخست‌وزیر هم به این کار توجه کرده‌اند و توجه ایشان در این موضوع از نظر توجه عامه مردم بوده است و فعلاً هم مشغول هستند و اقداماتى می‌کنند که یک وزارتخانه خیلى مهمى یک وزارتخانه خیلى مقتدرى که با پاکى نظر و منتهاى دقت در امور قضایى تشکیل بشود و عامه مردم از نعمت عدل و داد بهره‌مند شوند مسئله واقعه سى‌ام تیر البته یک حادثه خطرناکى بود در این مملکت بر علیه منافع ملت و مملکت داشت جریان پیدا می‌کرد و ملت با استعداد ایران یعنى مردم رشید و شجاع تهران از این واقعه با منتهاى فداکارى جلوگیرى کردند و کردند آنچه را که دیدید که مورد تحسین و تمجید نه تنها مردم ایران بلکه ممالک دیگر هم واقع گردید البته آنهایی که فداکارى کردند فداکاری‌شان براى مملکت و نجات ایران بود آنها نظرشان بالاتر از این بود که بخواهند در این امر براى منافع خصوصى و شخصى خودشان اقدام کرده باشند کسی که جان خودش را تسلیم کرده البته معلوم است که یک نظر بلندى دارد مردم در آن زمان این اقدام را کردند و موفق هم شدند و آن نقشه‌ها و تدابیرى هم که در پس پرده‌ها ریخته شده بود تمام درنوردیده شد و از بین رفت بعد از آن هم مجلس شوراى ملى که جمعى از نمایندگان آنها نمایندگانى که در نهضت ملى بودند آنها هم در موقع خودش اقدامات خیلى جدى کردند از جمله خود بنده که در آن روز نمایندگان شاهدند که منتهاى تلاش را کردم و خوشبختانه به نتیجه هم رسید ولى تمام این کار را براى این کردیم که مملکت نجات پیدا کند و ما به کارهاى بزرگترى موفق شدیم آقاى وزیر امور خارجه جناب اقاى دکتر حسین فاطمى الان در این مجلس بیاناتى کردند و تمام ملت و مملکت را به اتحاد دعوت کردند و گفتند تنها با اتحاد و اتفاق بین ملت ایران است که می‌توان در این مبارزه‌هاى بزرگ توفیق حاصل نمود (بعضى از نمایندگان -آقا قدرى بلندتر بفرمایید) عرض کردم جناب آقاى دکتر فاطمى الان در مجلس شوراى ملى شرط موفقیت را در این مبارزه‌هاى مهمى که با خارج داریم اتفاق و اتحاد معنوى ملت ایران قرار دادند اگر این مطلب اساسى است ما بایستى بیشتر براى این کار کوشش کنیم و نباید کارى کنیم که بعضى از خاطرها رنجیده بشود بدون جهت و سبب (شمس قنات‌آبادى - جناب آقاى مشار اینها اگر وجودشان از بین نرود اتفاق و اتحاد ملت ایران میسر نیست اینها اخلال و کارشکنى می‌کنند) وزارت دادگسترى ما یک وزارتخانه‌اى است که می‌تواند کارهاى خودش را با کمال خوبى انجام بدهد (یک نفر از نمایندگان - تکذیب می‌کنم) اگر محاکم حاضر ما تصمیماتى بگیرند و اشخاص را محکوم بکنند و مجازات بدهند براى خیانت و جنایتى که کرده‌اند هیچ کس آزردگى پیدا نمی‌کند براى این که یک محکمه‌اى است که همیشه بود و همیشه با کمال بی‌غرضى کار می‌کند و به موقع کار خودش را می‌کند و وظیفه خودش را انجام مى‌دهد اما به عکس یک محکمه جدید به این ترتیبى که آقایان پیشنهاد کرده‌اند مثل این است که مجلس شوراى ملى خدا نخواسته بخواهد درباره اشخاص نظرى غیر از آنچه که معمول و مرسوم دادگسترى است اعمال کنند و این مطلب طبیعتاً اسباب کدورت خاطر بعضى‌ها مى‌شود اقدام به امور باید یک ضرورت و مقتضیاتى داشته باشد بدون جهت و سبب آدم دنبال یک کار غیر عادى برود چه معنایى دارد دادگسترى هست آقایان هستند.

نائب رئیس - جناب آقاى مشار فوریت مطرح است در فوریت صحبت بفرمایید.

مشار - راجع به فوریت است اگر نمایندگان پیشنهاد بکنندکه مثلاً بعضى از ادارات دولتى که به طورى که بیان می‌فرمودند کوتاهى کرده‌اند از اظهار اطلاع و اطلاعات خودشان را اعلام نکرده‌اند به طرف کمیته تحقیق یا دادگاه‌هاى دیگر و یا اگر جاى دیگرى باشد پیشنهاداتى باشد که آنها را ملزم بکند که اخبار و اطلاعات را در دسترس دادگسترى بگذارند بایستى با یک همچو پیشنهادى موافقت کرد اما اگر صحبت باشد که یک محکمه‌اى تشکیل بشود و قضات تازه‌اى باشند که چه باید بکنند و بخواهیم به ذوق و سلیقه مجلس شوراى ملى عمل بکنیم ممکن است که از آن راه حقیقى عدالت منحرف بشود.

دکتر بقایى -آقا مردم خودشان محکمه تشکیل خواهند داد.

مشار - ولى اگر آقاى دکتر بقایى در پشت تریبون فرمودند که بنده چنین و چنان خواهم کرد خوب آن یک بحث دیگرى است که ممکن است ایشان اقدام بفرمایند و یک عده‌اى را هم ببرند و کارها را انجام بدهند ولى این ربط به دادگسترى و بسط عدالت ندارد ما در مملکت خودمان دادگسترى می‌خواهیم عدالت باید شامل حال همه کس باشد وقتى پاى عدالت آمد همه باید ساکت و صامت باشند ببینند آن کسى که قاضى است چه جور می‌خواهد حکومت بکند (قنات‌آبادى - جناب آقاى مشار پس این قضایاى سى‌ام تیر دروغ بود این کشته‌ها دروغ بود؟ این دادگسترى که شما دارید تعریف می‌کنید چه می‌کند؟) من خودم از توى گلوله‌ها آمدم به مجلس شوراى ملى توى خانه من گلوله افتاد کسانى هستند از اصناف و تجار که همه شاهد هستند اینها حتى موافق نبودند که من با آن حالت بیایم اینجا بنده با پوشش بیرون آمدم اینجا با اعلیحضرت حرف زدم با استاد حرف زدم هر چه از من بر‌مى‌آمد اینجا منتهاى کوشش را کردم حتى وقتى که آمدم در حوضخانه آقایان نشسته بودند و توجه نداشتند که باید رفت دنبال این کار نشسته بودند نوحه و زارى مى‌کردند و متوجه نبودند که باید این کار را کرد (کریمى - این مطالب راجع به فوریت نیست) حالا فوریتش را عرض می‌کنم عرض کنم حالا یک همچو پیشنهادى رسیده است که هم از حیث قانون درست نیست و هم توى آن دستورالعمل‌هایى داده شده که این طور بکنند و این طور نکنند و یک سلسله مطالبى توى این پیشنهاد نوشته شده که از نظر قضایى صحیح نیست باید یک همچو قانونى را اجازه بدهید که برود به کمیسیون دادگسترى رویش مطالعه بشود به یک نحوى که مناسب با عدالت باشد بیاورند بهش رأى بدهیم والا با این عجله که تمام بیرون می‌روند یک کارهایى را نیم‌بند درست کنند و بیاورند مجلس شوراى ملى رأى بگیرند در یک مجلس نیم‌بندى که نصف آن مرعوب شده‌اند و نصف آن مجذوب و نمی‌دانند چکار می‌کنند گیج گیج گیج آمده است اینجا این چه کارى است آقا؟

نائب رئیس - آقاى اخگر (کریمى -آقا بنده مقدمم زودتر اسم نوشته‌ام)

نائب رئیس -ببخشید آقاى اخگر نوبت آقاى کریمى است‏.

کریمى - بنده خیلى متأسفم که نماینده تهران از مسببین واقعه تیر دفاع مى‌کنند.

حائرى‌زاده -کجا دفاع می‌کند؟ می‌گوید باید دقت کنید چرا بیان ایشان را تحریف می‌کنید.

کریمى - آقایان از اصول قضایى کم و بیش اطلاع دارند یک اصل مسلمى است که براى جلوگیرى از محو آثار جرم باید هر چه زودتر به عمل مجرمین رسیدگى بشود و جاى تأمل و تحمل نیست چون آثار جرم را دارند محو مى‌کنند و بعد این حساب دو دو تا چهار تا است. آقایان می‌دانند که در قوانین مملکت ما یک مواردى است که جرائم مربوط به اعمال اسلحه را مربوط به دادگاه‌هاى نظامى دانسته (پور‌سرتیپ - استعمال اسلحه) اعمال و استعمال هر دو یک معنى دارد به لفظ نپردازید به معنى بپردازید جناب آقاى پور‌سرتیپ دادگاه‌هاى نظامی در مواردی که مأمورین مسلح استعمال اسلحه بکند خود را محق دانسته است که رسیدگى بکند و اتفاقاً این واقعه جانگداز سى‌ام تیر به دست مأمورین مسلح انجام شده و این مطابق با عقل نیست که یک کسى هم خودش متهم باشد و هم خودش قاضى باشد از این جهت لازم شد که به یک دادگاهى اختیار داده شود تا مأمورین سیویل یعنى غیر نظامى و نظامى را در یک محکمه محاکمه کنند این امر کاملاً مطابق با قوانین بین‌المللى دنیا دارد که براى یک موضوع فوق‌العاده مخصوصى یک محکمه فوق‌العاده مخصوصى تشکیل می‌دهند بى‌سابقه هم نیست همه جا هم سابقه دارد حالا اگر آقاى مشار فکر کرده‌اند که دستورى از طرف ملت رسیده است که این کار تعقیب بشود بسیار فکر صحیحى کرده‌اند بلى ملت به ما دستور داده است تعقیب کنیم و اگر کس دیگرى به آقایان دستور داده است که تعقیب نکنند آن امر جداگانه‌اى است آن را خود آقایان بهتر می‌دانند که چه کسى دستور موافق

+++

 می‌دهد و چه کسى دستور مخالف می‌دهد دستور تعقیب مجرمین ملت را خود ملت خواهد داد دستور جلوگیرى از تعقیب مجرمین را ببینید چه کسانى خواهند داد نگذارید ایجاد سوء‌ظن بشود جناب آقاى مشار فرمودند که در کمیسیون دادگسترى رویش بحث بشود جناب آقاى معاون ریاست، نائب رئیس هم فرمودند که ما طبع و توزیع می‌کنیم بین آقایان قسمت می‌کنیم رویش صحبت می‌کنید فکر می‌کنید در جلسه دیگر مطرح می‌شود و به اصل پیشنهاد رأى می‌گیرند فعلاً موضوع فوریت است و یکى دیگر هم موضوع دادگسترى است منطق صحیح آقاى مشار را همه آقایان مى‌بینند بینى و بین‌الله همه آقایان وضع دادگسترى را مى‌بینیم آیا آقایان از اوضاع دادگسترى راضى هستند؟ آیا در دادگسترى هزاران پرونده گرد غریبى رویش ننشسته و به عقب نیانداخته‌اند جواب آن ملتى را که آن طور با خون خودش فداکارى کرد ملتى که شما وکیل جبهه ملى او هستید این طور مى‌دهید؟ جناب آقاى مشار مى‌فرمایند بدهیم به عدلیه وقتی که بعد از سال‌ها نوبت این پرونده‌ها رسید رسیدگى کند (مشار - اشکال ندارد طرح درست می‌کنیم که زودتر رسیدگى کنند) این طرح را طبع می‌کنند مى‌آورند اینجا در اصلش اگر حرفى دارید آن وقت بفرمایید والا آثار جرم محو می‌شود باید هر چه زودتر محکمه تشکیل بشود مردم را بیش از این در انتظار این کار نگذارید و بیش از این آنها را مأیوس نکنید بنده دیروز به مریضخانه سینا رفته بودم سه ماه است که چندین جوان که استخوان‌هاى ران آنها خرد شده همین طور روى تختخواب خوابیده‌اند و نتوانسته‌اند حرکت بکنند بروید یک نگاهى به حال اینها بکنید بلکه دلتان رحم بیاورد.

خلخالى - بنده عرضى دارم‏.

نائب رئیس - یک موافق و یک مخالف صحبت کرده است مطابق نظامنامه در فوریت بیشتر نمى‌شود صحبت کرد.

خلخالى - بنده وقت خواسته بودم آقایان منشى‌ها به این طرف توجه ندارند.

معتمد‌دماوندى - (منشى) اسم شما هم ثبت شده در درجه سوم هستید.

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت دوم این طرح آقایانى که با فوریت دوم آن موافقند قیام بفرمایند (اکثریت برخاستند) تصویب شد بنابراین طبع و توزیع مى‌شود در جلسه آینده مطرح خواهد شد.

9- بقیه مذاکره و تصویب نمایندگى آقاى شهیدى از نجف‌آباد

نائب رئیس -فعلاً اعتبارنامه آقاى شهیدى مطرح است آقاى دکتر بقایى بفرمایید.

دکتر بقایى -در جلسه آینده مطرح شود چون وقت گذشته‏.

نائب رئیس -جزو دستور است‏

کریمى - جناب آقاى رئیس بنده از آقاى دکتر بقایى خواهش می‌کنم که از مخالفت خودشان صرف‌نظر بفرمایند.

حاجى سید‌‌جوادى - بنده هم عقیده‌ام چنین است بگذرید آقا.

نائب رئیس - آقاى وزیر کشور هم براى جواب بعضى سؤالات تشریف آورده‌اند ساعت هم نیم بعد از ظهر است ممکن است طبق تقاضاى آقاى دکتر بقایى اگر آقایان موافقت بفرمایند پرونده نجف‌آباد در ابتداى جلسه آینده مطرح شود.

حاج سید‌جوادى - بنده از آقاى دکتر بقایى تقاضا می‌کنم مخالفت خودشان را پس بگیرند و گمان مى‌کنم که بپذیرند.

شهیدى - جزء دستور است تمنا می‌کنم مطرح بفرمایید.

دکتر بقایى - یکى از علل بدبختی‌هاى مملکت ما همین ملاحظات و مراعات‌ها و رو‌دربایستى‌ها است‏.

حاجى سید‌‌جوادى - این کار از اول اگر نشده بود بهتر بود براى این که خیلى‌ها اینجا نشسته‌اند که پرونده انتخابات‌شان خیلى خراب بود.

دکتر‌ بقایى - داستانى هست که امیر‌تیمور از خواجه حافظ پرسید که من چقدر زحمت کشیدم و سمرقند و بخارا را فتح کردم و تو به یک خال هندوى یارت بخشیدى حافظ هم شولایش را عقب زد و گفت براى این است که حالا این طورم حالا هم علت اساسى که در مملکت ما هیچ چیز به نتیجه نمی‌رسد براى همین ملاحظه‌ها است در صورتى که وقتى یک نفر سمت نمایندگى ملت را پذیرفت و آمد پشت این تریبون به کلام‌الله مجید سوگند یاد کرد باید اگر آدم با وجدانى هست در امور اجتماعى خصوصیات و ملاحظات شخصى را کنار بگذارد اگر این خصوصیات و ملاحظات شخصى را کنار گذاشتیم می‌توانیم یک نماینده با وجدان و شرافتمند باشیم و اگر کنار نگذاشتیم با آن کسی که پول از سفارت بیگانه می‌گیرد به مملکت خودش خیانت می‌کند در نتیجه هیچ تفاوت نداریم با این تفاوت که او یک آدم بى‌وجدانى است که آتیه خودش را تأمین می‌کند به قیمت خیانت به وطنش و این دومى‌ها که توى رو‌در‌بایستى و ملاحظات گیر می‌کنند یک اشخاص بی‌وجدان ابلهى هستند که اقلاً آتیه خودشان را هم تأمین نمی‌کنند ما تا وقتى که بخواهیم پا‌بند ملاحظات و مراعات‌هایى شخصى باشیم وضع مملکت ما نه تنها تغییر نمی‌کند بلکه دو اسبه رو به انقلاب خواهد رفت و ای کاش که ممکن بود در یک محیط بی‌طرفى از لحاظ بین‌المللى این انقلاب در مملکت ما به وجود بیاید (صحیح است) متأسفانه ما در وضعى قرار داریم که اگر این انقلاب به وجود بیاید به نفع ایران تمام نمی‌شود (صحیح است) و به این جهت ما باید توجه کنیم که این انقلاب به وجود نیاید و اولین راه توجه این است که ملاحظات شخصى را کنار بگذاریم این که در این مملکت صحبت از هزار فامیل شد خاطر آقایان محترم هم هست. این یک حرف عبثى نبود ولى هزار فامیل نیست (یک نفر از نمایندگان - بیشترند) خیلى کم‌ترند چون تمام‌شان با هم قوم و خویش‌اند. اگر ما بخواهیم مراعات دوستی‌ها و قوم خویشى‌ها و ملاحظات را بکنیم وضع مملکت ما رو به نابودى خواهد رفت همین آقاى قوام‌السلطنه را بیشتر سنا این طرح را براى چه نگه داشته است؟ براى این که اکثریت سناتورها هر کدام از یک مجرا قوم و خویش قوام‌السلطنه هستند و هر کدام از یک مجراى دیگرى در سوء استفاده‌هایش شریک بوده‌اند والا یک نفرى را که افکار عمومى محکوم کرده و شما که اینجا نشسته‌اید خوب مى‌فهمید که افکار عمومى چیست براى این که رأی‌هایى را که می‌دهید احساس مى‌کنید که ملت با شما همراه است وقتى که یک رأیى از مجلس داده شد یعنى ملت ایران این رأى را داده و هیچ قوه دیگرى نمی‌تواند و نباید اهمال بکند البته سنا ممکن است در بعضى موارد گذشته وجودش لازم بوده است کسى حرفى ندارد ولى اگر سنا بخواهد این رویه را ادامه بدهد به طور مسلم ملت ایران یک خط نه روى سنا خواهد کشید (حاج سید‌جوادى - خط نه‌اش را خودمان هم مى‌توانیم بکشیم) خود شما هم جزو ملت هستید به شرط این که مراعات پسر‌عمو‌گیرى را نکنید (حاج سید‌جوادى - من موافق تبعیض نیستم اگر اجازه بفرمایید به عنوان 90 جواب عرض می‌کنم) عرض کنم که یک مطالب بسیار صحیحى را جناب آقاى حاج سید جوادى فرمودند و آن تبعیض است من هم مخالف تبعیض هستم کاملاً هم مخالف تبعیض هستم و اگر هم جریان سى‌ام تیر به وجود نیامده بود مسلماً مصدع اوقات آقایان محترم نمی‌شدم و دلایلش را هم در عرایضى که در آخرین جلسه مجلس که قبل از تعطیل تشکیل شد به عرض آقایان رسانیدم بنده هم می‌دانم که انتخابات خیلى از جاهاى دیگر هم مخدوش بوده و اگر روى آن حساب برویم البته آقاى شهیدى هم در اینجا باید در خدمت سایر همکاران باید تشریف داشته باشند ولى در فاصله این جریانات یک انقلاب ملى شد یک نهضتى به وجود آمد و یک خون‌هایى ریخته شد و اصرار بنده از این که از آقایان محترم تقاضا می‌کنم که انتخابات نجف‌آباد را باطل کنند براى خاطر شخص آقاى شهیدى نیست خود آقاى شهیدى احتیاج به معرفى ندارند و در این مدتى که به مجلس آمده‌اند آقایان ایشان را شناخته‌اند یک آدم محجوب و مظلومى است و آدم دلش هم می‌خواهد که اعتبارنامه‌اش قبول بشود ولى باید دید با چه قیمتى این عمل انجام خواهد گرفت چندین ده هزار نفر که به ایشان رأى نداده‌اند (شهیدى - همه داده‌اند) آنها بلى ولى این ده هزار نفر رأى نداده‌اند البته ایشان یک آدمى هستند که شانس‌شان در زندگى خوب است و این را من به تجربه در همین مدت دیده‌ام (فرامرزى - این صحیح نیست بدشانسى آورده) نخیر شانس آورده‌اند اگر ایشان شانس‌شان خوب نبود در آخرین جلسه‌اى که بنده اینجا عرایضم را کردم نبایستى این فاصله بین صحبت‌هاى گذشته و صحبت‌هاى امروز بشود و آقایان فراموش بفرمایند (خلخالى - جناب عالى که یک ملتى را تهییج می‌فرمایید و این قدرت را دارید آقایان را هم می‌توانید تهییج کنید بنده چون مخالفم این عرض را مى‌کنم) جناب آقاى خلخالى در جواب این بیانات شما عرض مى‌کنم در استیضاح سابق بنده یکى از دوستانم قبل از استیضاح فالى گرفته شعرى آمده بود که الان می‌خوانم:

میان گریه می‌خندم که چون شمع اندرین مجلس زبان آتشینم هست اما در نمی‌گیرد (فرامرزى -آن وقت که گرفت آن وفت که نگرفت حالا نمی‌دانم بگیرد یا نه عرض کنم به عنوان نمونه بنده هم به سهم خودم و مثل همه آقایان محترم گرفتار مراجعات بسیارى بودم که آقا این سید است اولاد پیغمبر است چطور است البته این حرف‌ها در بنده کم‌تر مؤثر است ولى خیلى خستگى به من آورد که انسان در برابر تقاضاهاى دوستانش بتواند ایستادگى بکند اینجا در یکى از این نامه‌ها که یکى از دوستان بنده به خاطر ایشان نوشته البته امضایش را نمى‌خوانم ولى مطلبش را به عنوان نمونه می‌خوانم که آقایان ملاحظه بفرمایند خطاب به بنده است: استدعا مى‌کنم و با ملاحظه جد این سید اصیل و اولاد پیغمبر دورش را خط بکشید و براى شکرانه بهبودى از عارضه کسالت روى مبارک او را ببوسید (شهیدى - من حاضرم) (نبوى - دوست دانایى بوده) (حاج سید‌جوادى - اجازه بدهید من از طرف شما ببوسم) (خنده نمایندگان) بفرمایید از این قبیل خیلى هست از اشخاص خیلى هست و منحصر به این نیست ولى این مراعات‌ها و این التماس و درخواست‌ها و این رفیق‌بازی‌ها سبب خواهد شد که مملکت ما رو به نابودى برود این طورى که بنده در تکمیل این پرونده و در تقاضاى خودم از نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى دارم فقط و فقط براى این است که یک جریان سى‌ام تیر بین طرح این پرونده و پرونده‌هاى دیگر فاصله شده و اگر این فاصله

+++

نبود بنده این اصرار را نمی‌کردم ولى این فاصله و ما به دنیا نشان دادیم که ملت ایران داراى چه قدرتى هست این قدرت ملت ایران در اثر یک چیز به وجود آمد و آن در اثر امیدوارى بود آقایان به خاطر بیاورید که در پنج شش سال پیش تمام مردم مأیوس و نا‌امید بودند و به خاطر بیاورید که چطور در اثر اقداماتى که شد اینها امیدوار شدند و یأس‌شان زایل شد و ما این نتایج بزرگ را گرفتیم که براى همیشه به افتخار ایران در تاریخ دنیا ثبت خواهد شد ما نباید بگذاریم این امیدوارى که وجود دارد مبدل به یأس و نا‌امیدى بشود و براى این است که بنده با کمال اصرار از حضور آقایان محترم تقاضا می‌کنم به عرایضى که می‌کنم توجه بفرمایند و براى این یک دفعه چشم‌شان را بر روى تمام ملاحظات و رو‌در‌بایستى‌ها و دوستی‌ها بگذارند و یک رأیى بدهند که یک عده از اهالى این مملکت امیدوار بشوند براى این که خطرناکترین و کشنده‌ترین چیزها براى مملکت ما نا‌امیدى مردم است اما راجع به پرونده انتخابات نجف‌آباد بنده در جلسه گذشته عرایضى حضور آقایان محترم کردم و خلاصه کردم جریان انتخابات نجف‌آباد را در سه کلمه حقه‌بازى در حقه‌بازى در حقه‌بازى و توضیحاتش را هم حضور آقایان عرض کردم جریان آن تلگراف‌هاى توصیه آقاى دکتر مصدق و حضرت آیت‌الله کاشانى و جبهه ملى بود که جعل کرده بودند (شهیدى - رقباى من جعل کرده بودند در تهران) والله خیلى رقباى خوبى داشتید جناب آقاى شهیدى کاش من همچو رقبایى داشتم رقیبى که بیاید براى آدم اعلان انتخاباتى بکند دستخط آیت‌الله کاشانى را جعل بکند و گراور بکند روى کاغذهاى اعلا چاپ بکند و ببرد در محل پخش بکند اینها خیلى رقباى خوبى بودند (شهیدى - رقباى من بی‌شرف بودند این کار را کردند یک کسى که قاضى بوده این جنایت‌ها را نمى‌کند) از قضات آن قدر جنایت من دیده‌ام که چه بگویم جنایت قتل نفس جنایت نابود کردن خانواده‌ها (شهیدى - من مستثنى هستم) این قضات دوره پهلوى که این همه قتل و جنایت کردند آنها چه بودند (شهیدى - مال من مال آن دوره نبود) و شما چطور استدلال می‌کنید که یک نفر که قاضى بوده جعل نمى‌کند یک کسى که قاضى بوده بی‌شرفى هم کرده قتل نفس هم کرده خانواده‌ها را نابود کرده آن وقت شما استناد مى‌کنید که یک کسى که قاضى بوده جعل نمی‌کند (یک نفر از نمایندگان - مقصودشان قاضى خوب است) خوب این را باید بعد اثبات بفرمایید من گفتم راجع به صلاحیت شما نمى‌خواهم عرض بکنم ولى اگر این صحبت بشود صحبت دیپلم هم هست چون من گفتم راجع به صلاحیت شما صحبت نمی‌کنم ولى اگر میل داشته باشید از جعل دیپلم دوره متوسطه هم بنده بلدم صحبت بکنم (شهیدى -آن را هم بفرمایید)

نائب رئیس - آقاى شهیدى شما وقت داریدکه از خود دفاع بکنید.

دکتر بقایى - عرض کنم بنده فقط دو سه موضوع کوچک را خدمت آقایان عرض می‌کنم و به عرایض خود خاتمه می‌دهم بعد از آن که جریان تعطیل اخذ رأى و این که 5 نفر از اعضاى انجمن نظار رفتند به اصفهان براى این که جلوی اثر همین اعلامیه‌هاى مجعولى که آقاى شهیدى داده بودند بگیرند براى این که جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر هیچ تلگرافى به نام ایشان مخابره نکرده بودند ولى انجمن نظار براى آن که جلوی تأثیر آنها را بگیرد و مردم فرصت آن را داشته باشند که بفهمند که این تبلیغات دروغ بوده کما این که تلگرافاتى را که مردم کرده بودند در جلسه قبل حضور آقایان محترم عرض کردم به همه تلگراف کرده بودند که آیا این اعلامیه‌ها را شما دادید آنها هم جواب داده بودند نخیر و در اثر تشنجات فوق‌العاده‌ایى که در آنجا پیدا شده بود اهالى نجف‌آباد از ما تقاضا کردند که یک نفر یا خود بنده یا دیگرى براى رسیدگى به اوضاع آن جا برویم و این را هم باید حضور آقایان محترم عرض کنم که حزب زحمتکشان ملت ایران در نجف‌آباد حوزه و شعبه‌اى نداشت و ما در آنجا کاندیدى نداشتیم ولى صرفاً روى تقاضاى مردم و روى این که گزارش‌هایى که می‌رسید وضعیت را خیلى وخیم جلوه مى‌داد خواهش کردم که دوست عزیز بنده آقاى زهرى به نجف‌آباد بروند و رسیدگى کنند ایشان هم تشریف بردند آنجا دو روز یا سه روز (زهرى - سه روز) در آنجا بودند و مراجعت کردند حال براى این که ببینید که آقاى استاندار اصفهان که دلش می‌خواست آقاى شهیدى انتخاب بشوند چه جور گزارش‌هایى به تهران می‌داده بنده یکى از این گزارش‌ها را می‌خوانم (یک نفر از نمایندگان -استاندار کى بود؟) جناب آقاى امیر‌نصرت اسکندرى. گویا شکایت خیلى شده بود و از طرف وزارت کشور مکاتباتى شده که ایشان در تاریخ 16 اردیبهشت مى‌نویسد عطف به نامه شماره فلان و تلگراف فلان اشعار مى‌دارد که اولاً آقاى شهیدى خود را کاندید نجف‌آباد و فریدن مى‌دانند و اینجانب نمی‌توانم او را از کاندید بودن منع کنم ولى مفاد تلگراف و نامه وزارتى را حضوراً به او ابلاغ کردم در ثانى انتخابات نجف‌آباد و فریدن در حال عادى در جریان بود که این را هم خدمت آقایان عرض کردم که چطور در حال عادى نبود و این قسمت کذب محض است و مردم از چهاردهم اردیبهشت با نهایت آرامش شروع به اخذ رأى نموده‌اند در صورتی که چهاردهم اردیبهشت همان روزى بود که اکثریت انجمن رفته بودندبه اصفهان همان طورى که عرض کردم یک پرونده قلابى استنکاف براى آنها ساختند در صورتى که هر جورش را که حساب کنید دو روز طول دارد که یک عده‌اى به جاى مستنکفین معین بشوند. ساعت 8 صبح استنکاف اینها را محرز مى‌دانند و ساعت 8 و نیم صبح به جاى آنها از اعضاى على‌البدل انتخاب می‌کنند آن وقت با این وضعیت که بود و مردم معترض بودند. ایشان در گزارش‌شان مى‌نویسند با نهایت آرامش در جریان است آقاى شیخ غلامرضا فیروزیان با داشتن نامه‌اى از آیت‌الله کاشانى که تاریخ مربوط به ماه شوال سال قبل و ارتباط با تبلیغات دینى دارد در انتخابات وارد و به محل رفته و به نفع آقاى مدرسى مردم را وادار به بستن بازار و تجمع در تلگرافخانه می‌نماید به هر صورت وضع نجف‌آباد و فریدن از این قرار است و بازرس قضایى را هم فوراً به محل فرستادم حال مقصود از خواندن این جمله این است که آقایان توجه بفرمایند از طرف آقاى فیروزیان که خود را نماینده آیت‌الله کاشانى مى‌دانند و آقاى زهرى نماینده تهران که دیشت نجف‌آباد رفته و مردم را تحریک به اغتشاش می‌کند ایجاد شده است بنده از آقایان محترم تقاضا می‌کنم توجه بکنید در این چند ماهى که در مجلس با آقاى زهرى آشنایى داشتید و یا عده‌اى از آقایان سابقاً مى‌شناختند اصلاً قیافه آقاى زهرى و رویه ایشان می‌نمایاند که ایشان بتواند تحریک به اغتشاش بکند (دکتر کیان -شما را دیدیدم که تحریک بکنید ولى ایشان را ندیدیم) این را من اعتراف می‌کنم ولى آقاى اسکندرى استاندار اصفهان مى‌نویسد که آقاى زهرى نماینده تهران دیشب آمده به نجف‌آباد که مردم را تحریک به اغتشاش بکند ولى البته اینجانب (این منشآت آقاى اسکندرى است) «ولى البته اینجانب آنچه که در قوه دارم سعى خواهم کرد انتخابات بدون تهدید و تطمیع در یک محیط کاملاً آرام و ساکت انجام شود و به هر کس مایل باشند رأى بدهند» البته اینجا در این ضمیر فعلى مایل باشند رأى بدهند یک مرجعى دارد که بنده باید اضافه بکنم که به هر کس که قنسولگرى واقعى انگلستان که هنوز هم در اصفهان بسته نشده است مایل باشند رأى بدهند چون این موضوع را باید خدمت آقایان توضیح بدهم که ما با بستن قنسولگرى‌ها و بستن سفارتخانه‌ها با هیچ کس قطع رابطه نکردیم روابط همچنان برقرار است ولى نه آن طورى که دوست ما آقاى کریمى گفتند که در عمارت قنسولگرى اشخاصى هستند. در بسیارى از شهرهاى ایران قنسولگرى‌هاى انگلستان دایر است. دایر به این معنى که در انتخابات دخالت مى‌کند و این جمله «به هر کس مایل باشند رأى بدهند» که آقاى اسکندرى اینجا نوشته‌اند ضمیرش که البته توى این کاغذ نیست ولى بنده عرض می‌کنم که ضمیرش آن باقیمانده قنسولگرى واقعى اصفهان است که آقایانى که در اصفهان هستند بهتر از بنده مى‌دانند که در یک باغى در اصفهان وجود دارد، باغ چیست آقایان؟ (یک نفر از نمایندگان - باغ صارم‌الدوله) آقایان اصفهانى‌ها بهتر از من می‌دانند که یک باغى در اصفهان وجود دارد و اگر می‌گویند نمى‌دانیم کتمان می‌کنند بعد در گزارش می‌نویسند: «و به هیچ وجه براى اینجانب مقدور نیست که حمایت و طرفدارى از یک دسته بخصوصى بکنم و باعث نارضایتى دسته‌هاى دیگر را فراهم بکنم» (شمس قنات‌آبادى - این را دستور داده‌اند که از یک دسته به خصوصى طرفدارى بکند) ظاهرش که این است حالا عمل‌شان را ببینیم نظرشان را راجع به آقاى زهرى که آقایان دیدند اما اینجا ذکرى از یک شخص دیگرى شده بود که بنده از موقعیت استفاده می‌کنم و معرفی‌اش می‌کنم این آقاى فیروزیان است که شاید بعضى از آقایان نمایندگان محترم این آقاى فیروزیان را بشناسند این یک جوانى است به تمام معنى مؤمن، به تمام معنى وطن‌پرست، که کارش عبارت از این است که در شهرهاى مختلف با کمک مردم و به دست خود مردم و به وسیله خود مردم مدرسه باز می‌کند و از طرف انجمن تعلیمات اسلامى و حقیقتاً یکى از پاک‌ترین و بی‌غرض‌ترین اشخاصى که من در عمرم دیده‌ام این شخص است. این مرد متجاوز از سى و چند مدرسه در شهرهای مختلف ایران شخصاً رفته مردم را تشویق کرده و درست کرده در کرمان هست در اصفهان هست چندین مدرسه در طرف‌هاى خاک خراسان هست حالا من لیست آن را ندارم و یک آدمى است که از ابتداى امر از طرفداران جدى نهضت ملى بود و در روشن شدن افکار مردم در بسیارى از شهرها نهایت تأثیر را داشت ولى این بیچاره در اثر این که دستگاه همان دستگاه رزم‌آرایى هست همیشه تحت تعقیب است ساعد سر کار است این را می‌گیرند حبس می‌کنند،‌ رزم‌آرا هست تبعیدش مى‌کنند و حبسش می‌کنند در حکومت علا تبعیدش می‌کنند در حکومت آقاى دکتر مصدق هم حبسش می‌کنند و هم این گزارش را این آقاى استاندار بی‌طرف می‌دهد در چندین نامه که در این پرونده هست جناب آقاى اسکندرى نوشته‌اند که فیروزیان اخلال می‌کند همچو می‌کند همچو می‌کند این اگر در اصفهان باشد اصلاً منطقه را به هم مى‌ریزد در صورتى که شریک جرمش آقاى زهرى بودند چون دو تایی با هم رفتند نجف‌آباد. این هم رونوشت گزارش است که به ضمیمه نامه جناب آقاى اسکندرى به وزارت کشور فرستاده شده و

+++

جرم آقاى فیروزیان از اینجا معلوم است چون در تمام گزارش‌ها نوشته شده که این شخص تحریک می‌کند و جرم او در اینجا توضیح داده شده گزارش محلى است رونوشت گزارش مأمور ویژه دربار متحصنین نجف‌آباد به عرض می‌رساند ساعت 5 بعد از ظهر روز فلان انجمن دینى شروع شد ابتدا یکى از طلاب شعر خواند و بعد از ایشان آقاى شیخ غلامرضا فیروزیان درباره متحصنین نجف‌آباد صحبت کردند. این اشخاصى که در اثر این حقه‌بازى در انتخابات آمده بودند تلگرافخانه و متحصن شده بودند و از دولت و ملت دادخواهى می‌کردند براى این انتخابات حرف‌هایى است که فیروزیان گفته است. و اینها براداران دینى شما هستند و باید به آنها کمک کنید و گفتند دیروز با آقاى اللهیار صالح و آقاى استاندار بودم آقاى استاندار گفتند که تو ماجراجو هستى گفتم من همان کسى هستم که وقتى که آقاى دکتر مصدق در مجلس متحصن بودند شب با این لباس پاسدارى ایشان را دادم باز فرمودند یعنى آقاى استاندار تقصیر از من نیست شما باید به درد دل مردم برسید شما فرماندار آذربایجان بودید و می‌خواستید وکیل بشوید ولى وکیل نشدید و اگر کسى همان موقع توجه به صورت شما می‌کرد مى‌دید که گرفته هستید ولى شما صاحب ملک و املاک هستید و خرجى هم ندارید ولى فکرى به حال این مردم بیچاره بکنید که نان ندارند و می‌خواهند وکیل صالح به مجلس بفرستند و شما می‌خواهید با سر نیزه وکیل به آنها تحمیل بکنید» این شخص مطابق این گزارش رسمى این جرمش است. این صحبت‌ها  که کرده جرمش است و از این گزارش‌هایى که آقاى اسکندرى از آنجا داده‌اند زیاد هست و آقایان می‌دانند و کسانى که او را مى‌شناسند مى‌دانند که سطح فکرش غیر از این نیست. در مورد انتخابات نجف‌آباد گفتنى بسیار هست و خلاصه‌اش بنده به عرض آقایان محترم رسانیدم البته بنده همانبطور که عرض کردم ادعا نمى‌کنم که بدتر از نجف‌آباد هیچ جا نشده، انتخابات دیگرى هم در ادوار سابق شده بود که شاید بدتر از نجف‌آباد بوده ولى در هیچ جا آن نبوغ ذاتى اهالى اصفهان مثل نجف‌آباد بروز نکرده بود به اندازه‌ایى تردستى در این انتخابات کردند که وقتى آدم این پرونده را به دقت می‌خواند و خواهش می‌کنم آقایانى که فرصت داشته باشند نه حالا براى رأى - چون من انتظار ندارم که کسى بیاید پرونده بخواند براى رأى - ولى آقایانى که فرصت دارند این پرونده را بخوانند گرچه پرونده کثیفى است ولى خواندن دارد براى این که بفهمند چطور چیزها را پیچانیده‌اند. یک انجمن نظارى در آنجا بوده و در آنجا سه تا کاندید داشته و این سه تا نماینده هر سه این انجمن را قبول داشتند و این انجمن مورد قبول هر سه کاندید بوده اینها ایمان داشتند که بی‌طرف است و خوب ظاهراً مرهم این بود که این کاندیدها یک مبارزه شرافتمندانه‌اى با هم بکنند هر کس اکثریت را آورد آن وکیل بشود یک روز قبل از انتخابات به قول آقاى شهیدى رقیب ایشان آمده یک اوراقى چاپ کرده به امضاى آقاى دکتر مصدق و حضرت آیت‌الله کاشانى و بنده و آقاى دکتر معظمى و آقاى دکتر شایگان و آقاى مهندس زیرک‌زاده و سایرین که این آقاى شهیدى همچو قاضى خوبى است انتخابش بکنید بفرستید به مجلس البته در این که این اوراق جعل بوده خود آقاى شهیدى هم اعتراف دارند ولى می‌گویند که رقیب ایشان براى این که ایشان را زمین بزند آمده است یک پولى خرج کرده اول امضا جعل کرده گراور‌سازى کرده کلیشه کرده بعد برداشته برده آنجا و منتشر کرده براى این که ایشان را به زمین بزنده برده آنجا پخش کرده (شهیدى - نه آقاى دکتر بقایى این اوراق آنجا پخش نشده بود) شده بود (شهیدى -به خدا نشده بود) (قنات‌آبادى - قسم نخورید قولتان را قبول داریم) بعد از این که انجمن رأ‌ى می‌دهد به این که شروع انتخابات از 14 اردیبهشت به بعد موکول بشود مردم می‌آیند به اصفهان براى این که همین تلگرافاتى که خوانده شد آنها را ببینید حقیقتاً از طرف آقاى کاشانى و سایرین همچو تلگرافاتى توصیه شده البته اگر توصیه کرده بودند اهالى آنجا هم احترام می‌گذاشتند به توصیه‌ها که در آنجا از طرف رقباى ایشان ابراز شده بود بعد عرض کنم این پنج نفر در اصفهان بودند آقاى بخشدار هم آقایان‏ خاطرشان هست اسمش گزرسس هست که تلفظ یونانى خشایار‌شاه است و این را هم ببینید که آدم برود یک اسم یونانى روى خودش بگذارد و آن هم این قدر ثقیل (یکى از نمایندگان - وزارت کشور از کجا پیدایش کرد این آقا را) البته این قبل از آقاى دکتر صدیقى بوده است (قنات‌آبادى -حالا شاید اسمش را تغییر بدهد آقاى دکتر صدیقى) آن وقت ایشان که نبودند حالا وکلاى نجف‌آباد باید برایش یک فکرى بکند (سید‌جوادى -بعداً یک طرحى تهیه می‌کنند) عرض کنم که این آقاى بخشدار مى‌آید در ظرف نیم ساعت پرونده استنکاف درست می‌کند براى انجمن و این ماده 19 قانون انتخابات را اگر چه به این وضع مجلس امیدى ندارم به نتیجه برسد با وجود این مى‌خوانم:

ماده 19- در صورتی‌ که اکثریت هیئت نظار از حضور در انجمن استنکاف نمایند یا پس از ختم انتخابات از دادن اعتبارنامه خوددارى کنند حکومت علل و موجبات استنکاف آنان را تحقیق نموده اگر محظور قابل رفعى دارند مرتفع می‌سازد هرگاه با این‌ حال در استنکاف خود باقى باشند حکومت مراتب را فوراً به وزارت داخله اطلاع داده با حضور باقى اعضاء کسرى عده را از اعضاى على‌البدل دعوت می‌نماید که انجمن را تشکیل و انتخابات را ختم نمایند.

عرض کنم پس اگر اکثریت اعضاى انجمن در انجمن حاضر نشدند و استنکاف کرده بودند از اول باید ببینند که آنها چرا نیامده‌اند آیا دلیلى داشته و این دلیل را اگر قابل رفع باشد رفع کنند و بعد هم آنها را به وزارت کشور اطلاع بدهند تمام این جریانات در نیم ساعت عملى شده کى می‌گوید ما عقب‌افتاده هستیم ساعت هشت جلسه را معین مى‌کنند آنها نیامدند ساعت هشت و نیم پرونده استنکاف آنها تشکیل می‌شود البته آقاى اسکندرى هم از اصفهان کمک‌هاى لازم را فرستاده بودند ساعت هشت و نیم آن اعضاى على‌البدل انتخاب مى‌شوند بعد جلسه مى‌کنند و هیئت رئیسه خود را انتخاب می‌کنند و بعد شروع مى‌کنند به اخذ رأى براى انجمن جدید که در اثر استنکاف انجمن قدیم درست شده بود کاش کار به همین جا تمام شده بود این انجمن جدید که به این ترتیب درست شده به تمام معنى قلابى مأموریت داشته‌اند که آقاى شهیدى را انتخاب بکنند آقاى شهیدى هم مطمئن بود دوستان‌شان هم مطمئن بودند که خوب کار تمام می‌شود انجمن اخذ آرا می‌کند با تمام آن سر و صداها، با تمام آن جار و جنجالى که حضور آقایان عرض کردم بعد یک جلسه‌ایى می‌کنند مى‌نشینند یک چند تا صندوق رأى باطل می‌کنند یک چند تا صندوق را اضافه می‌کنند و یک اعتبارنامه‌اى می‌نویسند می‌دهند به آقاى دکتر نیرومند همین دکتر بهدارى خودمان که مرد بسیار شریفى هم هستند و اعتبارنامه را مى‌نویسند می‌دهند به ایشان و خودشان هم در می‌روند عرض کنم این جریان را خواهش می‌کنم از آقایانى که التماس می‌کنند براى اعتبارنامه آقاى شهیدى خوب توجه کنند تکرار مى‌کنم چون مخصوصاً آقاى کریمى درست گوش ندادند (کریمى - گوش دادم) انجمنى که براى آقاى شهیدى درست شده بود آن آخر کار این حقه‌بازى دوم است آن آخر کار مى‌آیند کم و زیاد مى‌کنند آرا را یک اعتبارنامه مى‌نویسند به اسم آقاى نیرومند با هفت امضاء آقاى امیر‌نصرت که گفته بودند من لج‌بازى می‌کنم مى‌بینند اینجا رو دست خوردند ایشان هم یک اعتبارنامه دیگر مى‌نویسند با امضاى بخشدار و دو تا امضاى دیگر مى‌دهند دست آقاى شهیدى آقایان توى این پرونده دو تا اعتبارنامه هست یکى با امضاى هفت نفر از نظار یکى هم به امضاى آن دو نفر باقیمانده به اضافه بخشدار و این جریان سبب می‌شد که وزارت کشور که نخواسته است به اصطلاح یک کار غلطى انجام داده باشد این پرونده را بدون اظهار‌نظر می‌فرستد به مجلس حالا باید آقایان محترم تصمیم بگیرند براى این موضوع که وکیل وکیل نظار باید باشند یا وکیل بخشدار خوب گزرسس باید یک کسى باشد بتواند اعتبارنامه هم بدهد این قدر از خشایار‌شاه پایین آمده که یک اعتبارنامه هم نتواند بدهد یک دانه اعتبار نامه دیگر باید بتواند بدهد اگر آقایان معتقدند که اعتبارنامه با امضاى بخشدار کافى است که خوب آقاى شهیدى نماینده نجف‌آباد خواهند بود و در خدمت آقایان خواهند ماند ولى اگر آقایان معتقدند که اعتبار‌نامه ناقصى که امضاى بخشدار و اینها را نداشته باشد ولى به امضاى اکثریت نظار باشد دومى است آقاى نیرومند اینجا تشریف خواهند آورد یعنى از بهدارى مجلس مى‌آیند به داخل مجلس ولى به عقیده بنده این انتخابات نجف‌آباد را ما باید باطل بشناسیم بعد از سر نو انتخابات بکنید بنده یک نکته دیگر را باید اینجا عرض کنم حضور آقایان محترم و آن این است که در مذاکراتى که در جلسه گذشته راجع به انتخابات نجف‌آباد کردم اسائه ادبى نسبت به اهالى فریدن شد براى این که گفتم اهالى فریدن مردم عقب‌افتاده‌اى هستند و اهالى نجف‌آباد از آنها روشن‌ترند به این جهت آرای فریدن باعث شد که آرای نجف‌آباد خراب بشود چون البته در مرکز حوزه انتخابیه جناب آقاى شهیدى رأى زیادى ندارند ولى این عرضى که بنده اینجا کردم سبب شد که تلگرافات و نامه‌هاى بیشمارى در حدود چهار صد و خورده‌اى تلگراف تنها از نجف‌آباد و فریدن و اصفهان براى بنده رسید که یک قسمت از اینها اعتراض به آن عرض بنده بود راجع به اهالى فریدن که افتخارات تاریخى خودشان را شمردند شعر ایشان را شمردند نویسندگانشان را شمردند و بعد می‌گویند که این دستگاه دولتى نمی‌گذارد که ما بتوانیم آزادانه عمل کنیم والا ما به هیچ وجه میل نداشتیم که آقاى شهیدى به اسم ما صندلى نمایندگى را اشغال کند البته در بین چهارصد و پنجاه تلگرافى که عرض کردم در حدود سى تلگراف هم به حمایت آقاى شهیدى نوشته بودند که از ایشان طرفدارى کرده‌اند و ایشان را وکیل خودشان دانسته‌اند بنده در مواقعى که فرصت داشته باشم همیشه یکى از چیزهایى که علاقه دارم امضاهاى تلگرافات را مطالعه می‌کنم امضاهاى این قسمت از تلگرافات از صد تا تجاوز

+++

نمى‌کند و در مقابل این تلگرافات دیگر که رسیده جمعاً چندین هزار امضا می‌شود این را هم ضمن عذرخواهى از اهالى فریدن و اظهار تأسف از این حقى که از ایشان فوت شده بنده لازم دانستم که حضور آقایان محترم تذکر بدهم حالا آقایان خودشان مى‌دانند و وجدان‌شان یا این که رو‌در‌بایستى‌ها و رفاقت‌بازی‌ها و ملاحظات ولى براى آخرین دفعه هم عرض می‌کنم که این رو‌در‌بایستى‌ها و ملاحظات مملکت ما را رو به نابودى می‌برد براى این که راه نابودیش هم این است که وقتى مردم مأیوس شدند انقلاب مى‌کنند اگر این انقلاب در یک وضع آرام بین‌المللى امکان داشت براى مملکت ما بسیار خوب بود ولى متأسفانه سیاست‌هاى بیگانه نخواهند گذاشت که ما یک انقلاب راحتى بکنیم و انقلاب را به نفع یکى از سیاست‌هاى بیگانه حالا هر کدام که باشد فرق نمی‌کند به ضرر کشور ایران منحرف خواهند کرد براى این که چنین روزى نرسد بنده تقاضا می‌کنم آقایان وجدان خودشان را حکم قرار بدهند و یک رأیى بدهند براى یک دفعه که باعث یأس‏ و نا امیدى مردم نشود.

نائب رئیس - آقاى شهیدى صحبت شما مفصل است؟

شهیدى - نه خیر مفصل نیست.‏

نائب رئیس -اگر مفصل است بگذارید براى اول جلسه بعد (شهیدى - نه خیر مفصل نیست) بفرمایید.

شهیدى -صرف‌نظر از ارادت دیرینه‌اى که به جناب آقاى دکتر بقایى دارم مقام علمى و اجتماعى ایشان در بنده حس احترامى ایجاد کرده که ناچارم عرایض خودم را با کمال احتیاط عرض کنم که خداى ناکرده از جاده ادب و احترام خارج نشوم (احسنت) و امیدوار هستم که پس از توجه به عرایض بنده سوء تفاهم‌هایى که نسبت به بنده براى ایشان ایجاد شده مرتفع شود و اگر در این مجلس ماندم مانند یک سرباز فداکارى از منویات وطن‌پرستانه ایشان استفاده بکنم و خدمت بکنم موضوع انتخابات و کاندید بودن من در نجف‌آباد یک امر تازه‌اى نیست بنده را در دوره پانزده چون زادگاه پدر و مادر بنده آنجا است و خود بنده سال‌هاى متمادى خدمت کرده‌ام و جلب اعتماد مردم را کرده‌ام بنده را در آنجا کاندید کردند دولت فاسد وقت 16 هزار رأى بنده را به وسیله یک سرهنگ و یک گردان ژاندارم به نام یک نفر ناشناس صورت مجلس کرد و آن آقا آمد اینجا آقاى خسرو قشقایى هم تشریف دارند همان وکیل آمده بود و فیروزآباد را با نجف‌آباد اشتباه کرده بود و از آقاى قشقایى تشکر کرده بود که اهالى فیروزآباد به بنده رأى دادند ایشان هم فرموده بودند که ما اردتى داریم و رأى دادیم (خسرو قشقایى - بنده که همچو اظهارى نکرده‌ام) در آن دوره آقاى ناظر‌زاده شاهد عادل هستند در دوره 16 هم مرحوم رزم‌آرا یکى از همکارهاى خودشان را می‌خواستند از آنجا انتخاب بکنند که فقط مبارزات رشیدانه مردم آنجا و پشتکار بنده مانع از این امر شد که انتخابات آنجا انجام بشود و مردم ترجیح دادند که وکیل نداشته باشند تا یک وکیل تحمیلى. بنده از آن وقت مصمم شدم که تا یک زمامدار دموکرات حکومت نکند بنده اطراف انتخابات نروم تا این که انتخابات دوره هفده مصادف شد با زمامدارى جناب آقاى دکتر مصدق‌السلطنه ایمان بنده به وطن‌پرستى ایشان و نظرى که ایشان به آزادبودن انتخابات داشتند موجب شد که براى دفعه دیگر بنده وارد میدان انتخاباتى شدم اعضاى انجمن به قید قرعه انتخاب شدند و بنده هیچ دخالتى نداشتم و اتفاقاً بایستى عرض کنم که همین قضات و بازرس‌ها و همین بخشدار خدا شاهد است از شریف‌ترین و پاک‌ترین مأمورین بودند که آمدند انتخابات را عمل کردند انجمن تشکیل شد بدون این که یک نفر موافق از طرف بنده در این انجمن باشد این انجمن آمد هر جا بنده آرا داشتم تعرفه کم داد صندوق به بنده نداد کسان خودش را انتخاب کرد مع‌الوصف بنده براى اطمینان به آزادى انتخابات و اطمینان به شخص آقاى دکتر مصدق‌السلطنه امیدوار بودم که انتخابات آزاد بماند و امیدوار بودم که با مراقبت مردم آرا محفوظ می‌ماند بعد از مدتى بعد از آن که دو ماه آقایان کارهاى خودشان را کردند دیدند به هیچ وجه نمى‌توانند کاندید خودشان را در مقابل احساسات عمومى و تمایلات مردم از صندوق در بیاورند دیدند که با وجود دولت مصدق نمی‌توانند صندوق عوض بکنند آمدند فکر کردند که خوب است انتخابات را عقب بیاندازند تا یک دولت مساعدى شاید روى کار بیاید و با یک فرصت مناسبى تا نظر خودشان را تأمین بکنند یک روز در جلسه خصوصى خودشان مى‌نشینند و پنج نفرشان انجمن تشکیل می‌دهند که آقا انتخابات به تعویق بیفتد اشکال‌شان ماده 19 قانون انتخابات بود آقایان ناچار می‌شوند به این که یک صورت جلسه جهتش تنظیم بکنند و چون یک عده‌اى استنکاف می‌کنند طبق ماده 19 قانون که در مورد استنکاف پیش‌بینى کرده است بخشدار طبق همان ماده آمده و انجمن دیگرى تشکیل داده انجمن اول که تمام تضییقات را براى بنده قائل شد و انجمن دوم هم که تمام آرای مرا باطل کرد اینجا به قول آقاى مهندس حسیبى یادشان به خیر جانا سخن از زبان ما فرمودى بنده کى گفتم جناب آقاى دکتر بقایى انجمن اولى صالح بود و دومى هم ظالم هم اولى به بنده ظلم کرد و هم دومى آرای من را باطل کرد (دکتر بقایى -ما هم تعجب‌مان از این است که شما از کجا سر در آوردید) بنده عرض کردم از آرای مردم، پرونده این آمد به مجلس شوراى ملى رفت به شعبه‌اى که جناب آقاى میلانى رئیس آن شعبه بود آقایان 25 روز نشستند یک ماه نشستند پرونده‌ها را خواندند صلاحیت بنده را رسیدگى کردند از اشخاص خارج تحقیق کردند و بعد تشخیص دادند آرایى که باطل شده و صحیح بوده و متعلق به بنده بود تشخیص دادند آرایى که ابطال شده خلاف قانون است و نماینده مردم کسى است که آرای مردم را داشته باشد (دکتر بقایى - تحت تأثیر قسم قرآن قرار گرفتند) البته جنابعالى به نام استادى می‌توانید هر چه بفرمایید البته صحیح است به هر حال یکى از افتخارات بنده این است که یکى از شعبه‌هاى مجلس شوراى ملى که به ریاست یکى از دانشمندترین شخصیت‌ها مثل جناب آقاى میلانى و یک عده از مبرزترین و مقدس‌ترین نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى نشستند و رأى دادند به نمایندگى بنده اگر بنا بشود رأى این آقایان به اندازه 9 نفر از افراد عادى نجف‌آباد نباشد نمی‌دانم باید چه ارزشى برایش قائل باشیم بعد هم آمده در مجلس حالا جناب آقاى دکتر بقایى نسبت به بنده بى‌لطفى می‌فرمایند بنده همان طور که عرض کردم بى‌لطفی‌شان را عین لطف می‌دانم بنابراین باید عرض کنم که همین رأى شعبه پنج درباره بنده و شعبه 6 در مورد آقاى مجدزاده نماینده رفسنجان بزرگ‌ترین خدمتى بود که به مشروطیت ایران شد (دکتر مصباح‌زاده - کافى است آقا) اجازه بفرمایید موضوع اعلامیه براى بنده خیلى اهمیت دارد و نتیجه همین عمل نجف‌آباد بود که حق ابطال آرا را از انجمن‌ها سلب کردند براى همین هم بود این تصمیم آقایان در شعبه 5 به این نتیجه رسید که از این به بعد رقابت‌هاى خطرناکى که براى تحصیل عضویت انجمن‌هاى مرکزى می‌کردند از بین رفت از این به بعد هر کس رأى مردم را داشته باشد باید وکیل شناخته بشود اما راجع به اعلامیه عرض کردم جناب آقاى دکتر بقایى بنده پشت این تریبون قسم‏ خوردم که جعل است چون کلمه جعل بستگى به حیثیت من دارد و کلمه جعل براى بنده گران تمام می‌شود باز پشت این تریبون قسم یاد می‌کنم به همان کلام‌الله قسم مى‌خورم که از این اعلامیه‌ها نه در آنجا بنده دیدم و نه روح بنده اطلاع دارد (نمایندگان - کافى است آقا) دو دقیقه بنده عرض دارم اینها از این اعلامیه‌ها در اینجا درست کردند و سه نتیجه خواستند بگیرند اول این که خواستند نمایندگان جبهه ملى را بر علیه من تحریک بکنند که امضاى شما را جعل کرده‌ام دوم این که اگر در مجلس خداى نخواسته مخالفین دولتى هستند آنها را به این عنوان که نمایندگان جبهه ملى با بنده موافق هستند آنها را بر ضد بنده تحریک بکنند والا خداى نخواسته کدام بی‌شرفى است که در مدت 12 سال خدمت قضایى مستند احکامش مستند تعلیمات و دستورات آقاى دکتر شایگان بوده جعل بکند کدام آقاى بی‌شرفى است که امضاى آقاى نریمان و زیرک‌زاده را جعل بکند و فردا هم بیاید و در کنارش بنشیند و بگوید که آقا من همان وکیلى هستم که با جعل امضاى شما آمدم به مجلس حالا می‌خواهم دو سند زنده براى شما عرض کنم انجمن کذایى دومى که آرای بنده را باطل کرده و از زمین و آسمان براى بنده دلیل مى‌آورده در تمام صورت مجلس انتخاباتش یک کلمه از نشر این اعلامیه‌ها منتشر نشده بود کافى بود براى ابطال آرای بنده همین سند است و بنده در اینجا به یک نامه‌ایى که اینجا باید به جناب آقاى شمس قنات‌آبادى هم تبریک عرض بکنم که واقعاً در بین مجمع مسلمانان مجاهد ایشان هم افراد با ایمانى هستند نتوانستند تحمل بکنند که در نجف‌آباد این طور به من نسبت‌هایى داده بشود یک شرحى نوشته که بنده اینجا می‌خوانم و بعد تقدیم ایشان می‌کنم (فضل‌الله المجاهدین على القاعدین اجراً عظیماً شماره 21 ریاست محترم مجلس شوراى ملى نظر به این که شنیده شد جناب آقاى دکتر بقایى ضمن اظهارات درباره انتخابات نجف‌آباد و فریدن اظهار فرموده‌اند که در جریان انتخابات اعلامیه‌هایى به امضای حضرت آیت‌الله کاشانى و احزاب وابسته به جبهه ملى به نفع آقاى سید حسن شهیدى در این حوزه انتشار یافته از آنجایی که مجمع مسلمانان مجاهد تحت رهبرى پیشواى معظم حضرت آیت‌الله کاشانى مى‌باشد و هرگاه چنین اعلامیه‌هایى منتشر شود فوراً مورد دقت و توجه قرار خواهد گرفت مجمع مسلمانان مجاهد شعبه نجف‌آباد به این وسیله به استحضار مجلس شوراى ملى می‌رساند که از بدو شروع انتخابات تا خاتمه آن هیچ گونه اعلامیه به امضاى حضرت آیت‌الله کاشانى و احزاب وابسته به جبهه ملى بر له یا علیه احدى منتشر نشده و مطلب خلاف حقیقت است‏ - مجمع مسلمانان مجاهد)

قنات‌آبادى -آقا این صلاحیت نداشته یک همچو چیزى بنویسد.

دکتر بقایى - این هم جعل است.

شمس قنات‌آبادى - اجازه بدهید حالا که شما این را خواندید من یقین کردم که اعلامیه‌ها را شما جعل کرده‌اید حق نداشته چنین چیزى بنویسد او را بیرونش مى‌کنم آدم حقه‌بازى است.

شهیدى - بلى او را بیرون بکنید باید توبیخ‌اش بکنید.

قنات‌آبادى - یک عضو با انضباط حزب نبوده است تقلب کرده.

شهیدى -تنبیه‌اش بفرمایید بیرونش بکنید آقاى دکتر بقایى توجه بفرمایید

+++

آقاى قنات‌آبادى‏

ناصر ذوالفقارى - آقاى شهیدى با آقایان چه کار دارید شما نامه‌تان را بخوانید.

نائب رئیس - آقاى شهیدى شما مدافعات خودتان را رو به مجلس بفرمایید.

شهیدى -در همان جلسه که آقاى دکتر بقایى تکذیب فرمودند و آقاى مهندس زیرک‌زاده هم خواستند توضیحى بدهند فراموش فرمودند بنده در همان موقعى که این اعلامیه را در تهران طبع کردند و منتشر کردند این تلگراف را به جناب آقاى دکتر بقایى مخابره کردم که براى اطلاع آقایان مى‌خوانم‏:

«جناب آقاى دکتر بقایى نماینده محترم مجلس رونوشت جناب آقاى مهندس زیرک‌زاده نماینده محترم مجلس طبق اطلاع ابوالقاسم پاینده مدیر مجله صبا که به امید وکالت نجف‌آباد مشغول تخریب است اوراقى دایر بر این که اینجانب خود را کاندید احزاب وابسته به جبهه ملى معرفى کرده‌ام جعل نموده است در صورتی که به شهادت عموم مردم و مأمورین از بدو انتخابات تا خاتمه آن هیچ گونه اوراقى در این باب از طرف بنده انتشار نیافته و این اعمال متقلبانه منحصر به شخص پاینده و قلومش مى‌باشد و قابل تعقیب کیفرى است‏.

باتقدیم احترام، حسن شهیدى‏.

دکتر بقایى - تاریخش چیست آقا؟

شهیدى - 26 اردیبهشت خدمت‌تان داده‌ام وقتى است که مطلع شده‌ام چنین اعلامیه‌هایى جعل شده‏.

دکتر بقایى - بعدکه آب هاازآسیاب ریخته است بیست وششم تلگراف کرده است که چنین بوده است‏

نمایندگان - آقا کافى است رأى، رأى‏.

نائب رئیس - آقایان حمیدیه و معتمد‌دماوندى نظارت بفرمایند که رأى می‌گیریم با ورقه طبق نظامنامه راجع به صحت یا عدم صحت انتخابات نجف‌آباد آقایان موافقین رأى سفید با نام و مخالفین ورقه کبود خواهند داد.

(اسامى آقایان نمایندگان به ترتیب ذیل به وسیله آقاى معتمد‌دماوندى (منشى) اعلام و در محل نطق اخذ رأى به عمل آمد)

آقایان: مهندس زیرک‌زاده -نریمان -دکتر سنجابى -رفیع -دکتر ملکى -انگجى -میلانى -نبوى - ناصر ذوالفقارى -  خسرو قشقایى -دکتر معظمى -اورنگ -منصف -دکتر مصباح‌زاده -دکتر کیان -عامرى -امامى‌اهرى -گنجه - فتحعلى افشار -پور‌سرتیپ -مجتهدى -موسوى -دادور -میر‌اشرافى -کهبد -کریمى -قنات‌آبادى -مشار -جلالى‌صفایى - حاج سید‌جوادى -حائرى‌زاده -دکتر فلسفى -اخگر -احمد فرامرزى -افشار‌صادقى - عبدالرحمن فرامرزى -ریگى -وکیل‌پور -فرزانه -اقبال -مصدقى -ملک‌مدنى -ذکایى - محمد ذوالفقارى -دکتر بقایى -امیر‌افشارى -زهرى -مجد‌زاده -  شاپورى -هدى -شادلو -شوکتى -نجفى - مهندس غروى -شبسترى -دکتر فقیهى‌شیرازى -جلیلى - شهاب خسروانى -صراف‌زاده -دکتر طاهرى -ناظر‌زاده -دکتر فاخر -حمیدیه -معتمد‌دماوندى.‏

(شماره آراء به عمل آمده نتیجه به قرار ذیل بود)

ورقه سفید موافق 56 - ورقه کبود مخالف 2 - ورقه سفید بى‌اسم علامت امتناع 6

نائب رئیس - اعتبارنامه آقاى شهیدى نماینده نجف‌آباد با 56 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین آقایان: محمد ذوالفقارى - شهاب خسروانى -ملک‌مدنى -صفایى -میر‌اشرافى -معتمد‌دماوندى -  دکتر فاخر -نجفى -فردوسى -انگجى -دکتر کیان -اخگر -صراف‌زاده -شادلو -احمد فرامرزى -هدى -فرزانه -حمیدیه -  مجد‌زاده - حاج سید‌جوادى -ذکایى -شبسترى -شوکتى - عبدالرحمن فرامرزى -کریمى -افشار‌صادقى -دکتر فلسفى -  وکیل پور امیرافشارى مصدقى منصف موسوى فتحعلى افشار پورسرتیپ مجتهدى کهبد امامى اهرى مهندس غروى ناصر ذوالفقارى -خسرو قشقایى -اورنگ -مشار -دادور -دکتر ملکى -دکتر فقیهى‌شیرازى -دکتر معظمى -نریمان - رفیع -میلانى -گنجه -جلالى - دکتر مصباح‌زاده -ریگى - مهندس زیرک‌زاده - عامرى‏.

مخالف آقایان: دکتر بقایى - زهرى‏.

ورقه سفیدبى اسم علامت امتناع 6 ورقه‏

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

نائب رئیس - چون وقت دیر است هر چند آقاى وزیر کشور از اول جلسه براى جواب سؤالات تشریف آورده بودند ولى همان طور که با خودشان مذاکره شد این کار را به جلسه آینده موکول می‌کنیم فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم جلس آینده روز سه‌شنبه ساعت 9 خواهد بود دستور هم سؤالات و طرحى که فوریتش تصویب شد.

(مجلس یک ساعت و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نائب رئیس مجلس شوراى ملى - مهندس رضوى

+++

اخبار مجلس

مجلس شورای ملی

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است وزارت فرهنگ به موجب قانون تعلیمات اجباری مصوب مرداد ماه 1322 مکلف است تدریجا تعلیمات عمومی را در تمام کشور عملی نماید و برای انجام این منظور همه ساله مبلغی به بودجه وزارت فرهنگ افزوده شده -در سال گذشته به علت مضیقه مالی کشور قسمت عمده اعتبار مورد احتیاج با جرح و تعدیل اعتبارات بودجه به وسیله اصلاح بودجه تأمین و فقط بیست میلیون ریال برای این منظور به بودجه آن وزارتخانه علاوه گردیده که ده میلیون ریال آن در شش‌ ماهه آخر سال مورد استفاده واقع شد. در سال جاری عده داوطلبان تحصیل مطابق آمار موجوده بیش از سال‌های قبل می‌باشد و در بودجه وزارت فرهنگ با اصلاحاتی که در سال گذشته شده به هیچ وجه اعتبار اضافی موجود نیست که به مصرف احتیاجات مدارس جدید التأسیس برسد لهذا به منظور تأمین اعتبار لازم جهت حقوق و مزایای معلمین و هزینه‌های سه هزار کلاس جدید که در سال جاری افتتاح می‌شود و همچنین مبلغ 9204000 ریال اعتبار اضافه حقوق سال 1330 مستخدمین جز و دون پایه که در سال 1331 مورد پرداخت پیدا می‌کند و 2640000 ریال اضافه اعتبار مخارج امتحانات و 18552000 ریال تفاوت ارقام اعتباری که در سال گذشته به مأخذ شش ماهه در بودجه وزارت فرهنگ منظور بوده ولی در سال جاری دوازده ماهه پرداخت می‌شود ماده واحده ذیل پیشنهاد و استدعای تصویب آن را دارد.

ماده واحده -به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود برای اجرای قانون تعلیمات اجباری و سایر احتیاجات سال 31 وزارت فرهنگ مبلغ یک صد و بیست و هفت میلیون و سیصد و نود و شش هزار و دویست و چهل ریال (127396240) به اعتبار بودجه وزارت فرهنگ در سال 1331 علاوه نموده از محل درآمد عمومی کشور بپردازد.

کمیسیون بودجه مجاز است بودجه سال 1331 وزارت نامبرده را که در حدود اعتبار مصوب با موافقت وزارت دارایی تنظیم نموده باشند تصویب و ابلاغ نماید که به موقع اجرا بگذارند.

نخست‌وزیر -دکتر محمد مصدق

وزیر دارایی -باقر کاظمی

وزیر فرهنگ -دکتر مهدی آذر

سؤالات نمایندگان

‏مقام منیع ریاست محترم مجلس شوارى ملى خواهشمند است به جناب آقاى وزیر کشور اطلاع دهید هر چه زودتر براى پاسخ به سؤالات زیر در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانند.

1- احمد قوام مسبب اصلى کشتار سى‌ام تیر 1331 کجاست و آیا دولت در نظر دارد او را دستگیر و محاکمه نماید یا خیر و اگر در نظر دارد چه اقدامى براى دستگیرى نامبرده نموده است و اگر قصد دستگیرى و محاکمه احمد قوام را ندارد دلیلش را براى روشن شدن افکار عمومى بیان دارد.

2- سایر مسببین و عاملین کشتار سى‌ام تیر چه کسانى هستند آیا کسى دستگیر شده و پرونده مربوطه در چه مرجعى است و چه مراحلى را طى می‌کند. سید شمس‌الدین قنات‌آبادى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

متوقع است مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر کشور براى جواب پرسش ذیل در مجلس حاضر شوند. در جراید دیده شده که روز چهارشنبه 22 مرداد‌ماه جارى ساعت 8 بعد از ظهر سفارت مجاور خانه و کس مورد حمله جمعى واقع شده است نظر به این که حکومت نظامى لغو شده و این عمل را اگر شده می‌توان عمل تحریک‌آمیز ضد مصالح مملکت براى ایجاد حکومت نظامى و تیره ساختن روابط خارجى دانست آیا این عمل واقع شده است یا نه؟ و در صورت دستگیرى مباشرین چه اقدامى شده است؟ حائرى‌زاده‏

سؤال از آقاى وزیر کشور

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى خواهشمند است به آقاى وزیر کشور ابلاغ فرمایید در مجلس شوراى ملى حاضر شده و پاسخ سؤالات ذیل را بدهند 1- به چه علت در وزارت کشور نقل و انتقالاتى بر‌خلاف قانون تقسیمات کشور به عمل مى آید؟ با تقدیم احترامات بهاءالدین کهبد

سؤال از آقاى وزیر کشور و آقاى وزیر اقتصاد ملى

ریاست محترم مجلس شوراى ملى خواهشمند است به آقاى وزیر کشور و آقاى وزیر اقتصاد ملى ابلاغ فرمایید در مجلس شوراى ملى حاضر شده و پاسخ سؤال ذیل را بدهند:

1- در جراید ملاحظه شد که در کارخانه نخ‌ریسى سمنان زد و خوردى به وقوع پیوسته که منجر به قتل و زخمى شدن عده‌اى شده است علت و سبب زد و خورد چه بوده و وزارت کشور که مسئول حفظ امنیت عمومى است در این خصوص چه اقدامى به عمل آورده است.

2- در جراید ملاحظه می‌شود اغلب کارخانجات یکى پس از دیگرى تعطیل می‌شوند این عمل علاوه بر این که عده زیادى از کارگران را بی‌کار می‌نماید اصولاً سرمایه و صنایع کشور که با هزاران خون جگر تهیه شده از بین خواهد رفت و بر بدبختى کشور خواهد افزود. آیا آقاى وزیر اقتصاد ملى و آقاى وزیر کشور از این جریانات اطلاعى دارند و اگر اطلاع دارند براى جلوگیرى از آن چه اقدامى نموده و یا در آینده خواهند نمود. با تقدیم احترامات بهاء‌الدین کهبد.

سؤال از آقاى وزیر کشور

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

خواهشمند است به آقاى وزیر کشور ابلاغ فرمایید در مجلس شوراى ملى حاضر شده و پاسخ سؤال ذیل را بدهند.

از دو سال قبل به موجب تصویب‌نامه از گذرنامه یک هزار ریال و از هر اتومبیل دویست ریال براى جمع‌آورى و نگاهدارى فقرا دریافت می‌گردد. با آن که وصول مبلغ فوق ادامه داشته و مبالغ معتنابهى دریافت شده و می‌شود متأسفانه با وضع زننده و رقت‌بارى گدایان مزاحم خودى و بیگانه هستند و به هیچ وجه جمع‌آورى و نگهدارى نمى‌شوند خواهشمند است آقاى وزیر کشور توضیح دهند اولاً تاکنون چه مبلغ وصول و به چه مصرف رسیده است. ثانیاً علت آن که گدایان را مرخص تا موجب ناراحتى‌هاى اهالى و اسباب آبروریزى در نزد بیگانگان شوند چیست؟

با تقدیم احترامات بهاء الدین کهبد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

متمنى است مقرر فرمایند سؤال ذیل را به وزارت کشور و وزارت دفاع ملى ابلاغ نمایند که در موعد مقرر براى جواب در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

سؤال:

1- به طوری که اطلاع حاصل شده از چند ماه قبل (از اواخر اردیبهشت ماه سال جارى) دستگاه‌هاى مجهزى که به وسیله چتر نجات پایین انداخته شده در مناطق عشایرى کرمانشاه و کردستان کشف شده است معین فرمایند دستگاه‌هاى مزبور چه بوده و از کجا و به چه منظور فرستاده شده و در قبال آن دولت چه اقدامى به عمل آورده است.

2- بنا بر اطلاعاتى که از اشخاص موثق می‌دهند در بعضى از عشایر مرزى کرمانشاه و کردستان تحریکاتى می‌شود و بعضى از عمال خارجى در عشایر مزبور آمد و شد کرده و اسلحه نیز مرتباً تقسیم می‌شود دولت براى جلوگیرى از این تحریکات و حفظ امنیت و دفاع از عشایر غیر مسلح و وطنخواه چه اقدامى به عمل آورده است.

دکتر کریم سنجابى 27/7/31

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

چون شایع است که در کار لغو جیره‌بندى قند و شکر سوء جریانى وجود داشته و حتى گفته می‌شود که مقادیر معتنابهى از موجودى قند و شکر را صرفاً به منظور سود رساندن و انتفاع شخصى به عده قلیلى فروخته‌اند و نظر به این که بر هم زدن وضع جیره‌بندى در زمان حاضر با وجود مضیقه شدید ارزى مخالف سیاست و مصلحت عمومى کشور بوده و از آنجایی که تبدیل وضع منظم جیره‌بندى به وضع نامنظم و نامطلوب فعلى مؤید این شایعات است لذا سؤالاتى به شرح زیر از آقاى وزیر دارایى شده که تقاضا دارم مقرر فرمایند براى اداى توضیح در مجلس حضور به هم رسانند.

1- علت لغو جیره‌بندى قند و شکر که صورت منظم و صحیحى به خود گرفته بود چه بوده است؟

2- علت وضع نا‌مطلوب و نا‌منظمى که بعد از الغای جیره‌بندى پیش آمده و باعث عدم رضایت عمومى است چیست؟

3- موجودى قند و شکر در موقع لغو جیره‌بندى چه میزان بوده و از آن تاریخ تاکنون چه مقدار به مصرف رسیده است؟

4- موجودى قند و شکر در اول سال جارى و مقادیرى که تا تاریخ لغو جیره‌بندى به آن افزوده شده به چه مقدار بالغ می‌شده و به علاوه چگونه مصرف شده است؟

5- به اشخاصی که قند و شکر فروخته شده و عامل توزیع نبوده و یا نیستند چه کسانى می‌باشند؟

6- علت صدور دستور محرمانه وزارت دارایى به استان‌ها و شهرستان‌ها دایر بر این که توزیع قند و شکر را بعد از القای جیره‌بندى از مقدار سهمیه زمان جیره‌بندى زیادتر نکنند چه بوده است؟ وکیل‌پور

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که در تاریخ 24/6/31 لایحه‌اى راجع به لغو تصویب‌نامه‌هاى استخدامى به استناد قانون اعطای اختیارات مورد تصویب جناب آقاى دکتر مصدق قرار گرفت که پس از ابلاغ جمع‌آورى شد و لایحه دیگرى به جاى آن ابلاغ گردید و نظر به این که لایحه قانونى اولیه از لحاظ تأیید و تثبیت احکام ترفیع و اضافه کارمندان و همچنین مقررى بازنشستگى آنان و وظایفى که طبق قانون استخدام به وراث بازنشستگان تعلق می‌گیرد و مقررات صریح و روشنى داشت که لایحه دوم از این جهات ساکت و مبهم است لذا خواهشمند است مقرر فرمایند آقاى وزیر دارایى براى اداى توضیح در این خصوص و دادن جواب به سؤالات زیر در مجلس حضور به هم رسانند.

1- علت جمع‌آورى لایحه قانونى اولیه راجع به لغو تصویب‌نامه‌هاى استخدامى چه بود؟

2- از این به بعد ترفیع و اضافه و همچنین مقررى بازنشستگى کارمندان و وظایفى که به وراث آنان تعلق می‌گیرد (مقصود کارمندانى است که طبق تصویب‌نامه‌اى منسوخه مرفع شده‌اند) چگونه اعطا و برقرار مى‌شود. وکیل‌پور

+++

                       

 

یادداشت ها
Parameter:294767!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)