کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه: 28 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 19 اردىبهشت ماه 1323  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- سؤال آقایان: قبادیان و دکتر اعتبار و فرمانفرماییان و فرود از آقاى وزیر دارایى و پاسخ ایشان‏

3- تقدیم و قرائت ورقه استیضاحیه آقاى مهندس فریور

4- قرائت پنج فقره گزارش شعبه دوم راجع به انتخابات شیراز و موکول شدن به جلسه آتیه‏

5 - قرائت و تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به کمیسیون نظارت امور خواربار و ارجاع آن به کمیسیون دارایى‏

6- تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به انضمام کلیه مؤسسات آموزشى به وزارت فرهنگ و ارجاع آن به کمسیون­هاى بودجه و فرهنگ‏

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه: 28

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 19 اردىبهشت ماه 1323

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- سؤال آقایان: قبادیان و دکتر اعتبار و فرمانفرماییان و فرود از آقاى وزیر دارایى و پاسخ ایشان‏

3- تقدیم و قرائت ورقه استیضاحیه آقاى مهندس فریور

4- قرائت پنج فقره گزارش شعبه دوم راجع به انتخابات شیراز و موکول شدن به جلسه آتیه‏

5 - قرائت و تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به کمیسیون نظارت امور خواربار و ارجاع آن به کمیسیون دارایى‏

6- تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به انضمام کلیه مؤسسات آموزشى به وزارت فرهنگ و ارجاع آن به کمسیون­هاى بودجه و فرهنگ‏

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى آقا سید محمدصادق طباطبایى تشکیل گردید

صورت مجلس روز 14 اردىبهشت ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین بی­اجازه- آقای عباس مسعودی

غایبین بی­اجازه - آقایان : تهرانچی - جواد مسعودی - سید ضیاءالدین -تولیت – صفوی- آصف- فداکار- فاطمی – کفایی- خلیل دشتی - ملک­مدنی

دیر آمدگان بی­اجازه - آقایان : اکبر -شریعت­زاده)

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس- آقاى کاظمى در صورت مجلس فرمایشى دارید؟

کاظمى- بلى خواستم عرض کنم راجع به نطق آقاى نخست وزیر در حدود مسئولیت دولت مطلب خیلى مهمى را اینجا بیان کردند و اینجا خیلى مختصر و برخلاف مدلول آنچه که اینجا اظهار کردند نوشته شده و عین نطقشان باید نوشته شود.

رئیس- عین نطق هست. آقاى یمین اسفندیارى‏

یمین اسفندیارى- بنده قبل از دستور عرض داشتم .

رئیس- آقاى مهندس فریور .

مهندس فریور- بنده طرحى در جلسه گذشته با قید یک فوریت تقدیم کردم و وقتى طرحى به قید فوریت تقدیم شد مطابق نظام­نامه باید در مجلس نسبت به فوریت آن رأى گرفته شده و بعد ارجاع به کمیسیون مربوطه­اش بشود و نسبت به این طرح اساساً رأى گرفته نشد و همین طور بلاتکلیف ماند خواهش می­کنم این عمل را امروز بفرمایید.

+++

رئیس- آن روز اگر خاطرتان باشد در مجلس اکثریت نبود که به آن رأى بگیریم امروز رأى می­گیریم. آقاى دکتر رادمنش.

دکتر رادمنش- عرض بنده قبل از دستور است .

رئیس- آقاى دکتر زنگنه .

دکتر زنگنه- بنده هم تذکرى داشتم نظیر همان تذکر آقاى مهندس فریور ایشان فرمودند لایحه به قید یک فوریت پیشنهاد نموده بودند و تکلیفش معین نشد بنده لایحه تقدیم کردم که بیست نفر از آقایان هم آن را امضاء کرده­اند با قید دو فوریت و اساساً مطرح نشد نه به فوریتش رأى گرفته شده و نه چاپ شده است این طرز خوبى نیست این کار و بالاخره باید تکلیف لایحه معین شود لایحه راجع به کمیسیون خواربار بود که تقدیم کردم و بیست نفر هم امضا کرده­اند چاپ هم نشده است .

نبوى- چرا آقا چاپ شده است .

دکترزنگنه- نخیر نشده است .

نبوى- چرا آقا ما همه دیدیم چاپ شده است (صحیح است) پیش ما هم هست .

رئیس- امروز جز دستور خواهد بود آنروز اکثریت نبود. آقاى دکتر آقایان .‏

دکتر آقایان- قبل از دستور است .

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد .

رئیس- جمعى از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته­اند ده دوازده نفرند و عده از آقایان وزرا هم براى جواب سؤالاتى که از طرف بعضى از آقایان نمایندگان شده است آمده­اند و حاضرند و اگر اجازه می­فرمایید سؤالات شروع بشود و نطق­هاى قبل از دستور بماند براى بعد (صحیح است)

طباطبایى- اجازه می­فرمایید .

جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید آقا .

طباطبایى- بنده مخالفم اجازه بدهید یک توضیحى عرض کنم آن وقت .

مهندس فریور- اجازه می­فرمایید؟

جمعى از نمایندگان- دستور. دستور .

رئیس- آقاى رفیع .

رفیع- پاره از مذاکرات است که باید قبل از دستور به عرض مجلس برسد و الا وقت فوت می­شود در پنج شش جلسه پیش بنده سؤالی کرده­ام از وزارت دارایی راجع به یک مسئله خیلى مهمى و الان قریب پانزده روز است که مى­گذرد و به هیچ وجه حاضر نشده­اند براى جواب به این جهت مقتضى است اجازه بفرمایید قبل از دستور بنده عرایضم را عرض کنم براى این که راجع به قماش است و خواربار و آن مقدار سهمیه که باید وارد کنند و وارد نکرده­اند علاوه بر آن به مردم هم اجازه نمی­دهند و تمام اجازه­هاى مردم مانده است در وزارت دارایی و ابداً صادر نمی­شود جواز به عوض این نشان­هایى که به سینه­هاى اشخاص بى­ربط می­زنند اگر یک اشخاصى را اجازه بدهند و تشویق کنند و قماش وارد ممکت بکنند و به آنها نشان بدهند بهتر است در این موقعى که قند نیست شکر نیست قماش نیست در کشور عوض این که تشویق کنند تجار را اجازه آنها را هم توقیف مى­­کنند و نمی­دهند الان هیچ چیز نیست وقت هم دارد می­گذرد حالا می­فرمایند وارد دستور شویم باید اجازه داده شود که مطالب و دردهاى مردم گفته شود آقا .

طباطبایى- خوب باق مطالب­تان را هم بفرمایید دیگر (خنده نمایندگان)

رئیس- براى این که وقت نگذرد اگر اجاره می­فرمایید رأى بگیریم (صحیح است) آقایانى که موافقند وارد دستور بشویم قیام بفرمایند .

(سى و هفت نفر قیام کردند)

رئیس- عده 73 نفر بود براى رأى کافى نبود حالا کافى شد دوباره رأى می­گیریم آقایانى که با ورود در دستور موافقند برخیزند (اکثر نمایندگان برخاستند) اکثریت است تصویب شد .

2- سؤالات آقایان: قبادیان و دکتر اعتبار و فرمانفرماییان و فرود از آقاى وزیر دارایی و پاسخ ایشان

رئیس- شروع می­کنیم به سؤالات آقایان وزرا براى

+++

چهار فقره سؤال که شده است حاضرند آقاى قبادیان سؤال فرموده بودید از وزارت دارایی بفرمایید براى جواب حاضرند

قبادیان- بنده سؤال داشتم از آقاى وزیر دارایی راجع به ابتهاج سمیعى رئیس خواربار کرمانشاه ایشان مرتکب یک خلافکاری­هاى زیادى شده­اند و اختلاس زیادى هم کرده­اند در چندى قبل هم خدمت آقاى وزیر دارایی رسیدم و گزارش دادم به ایشان متأسفانه دیدم ایشان را احضار کردند به تهران و برگرداندند به کرمانشاه و ناچار شدم که سؤال در این خصوص از ایشان بکنم این آقاى ابتهاج سمیعى قریب یک سال است رئیس خواربار کرمانشاه شده­اند در صورتی که متجاوز از یک میلیون مطابق اطلاعى که دارم اختلاس کرده­اند . . .

امینى- تا ثابت نشده است نفرمایید .

قبادیان- به ثبوت هم رسیده است (امینى- در محکمه که ثابت نشده است هنوز) چون که عملیاتى که شده است ثابت و روشن است و محتاج هیچ نوع توضیحى هم نیست و بهتر این است راجع به این قسمت یک مفتشى از طرف وزارت دادگسترى و یک نفر هم از طرف وزارت دارایی معین کنند که بروند و نسبت به عملیات این شخص رسیدگى کنند یک نامه هم راجع به این موضوع از طرف اهالى کرمانشاه رسیده است که تقدیم مقام ریاست می­کنم که روى این قسمت یک تحقیقاتى بشود و این شخص را محاکمه کنند و این اختلاسى که شده است برگردانند به صاحبانش تا این قضایا دوباره در مملکت مشروطه و در دوره چهاردهم تکرار نشود. عرض دیگر و سؤال دیگرم از آقاى وزیر دارایی راجع به استرداد املاک مردم است. در مجلس سیزدهم قانونى براى استرداد املاک مردم گذراندند و این قانون ظاهراً عملى شده است ولى اصولاً و اساساً اجرا نشده است هیئت­هایى به طرف شمال و جنوب و شرق و غرب ایران فرستاده شدند و این هیئت­ها پس از دو سال معطلى مردم و پس از بیست سال ساقط شدن مردم از هستى و زندگیشان در حکومت گذشته بالاخره دولت که در نظر گرفت به موجب قانون املاک را به صاحبانش استرداد کند و قانونش هم گذشت عوض این که ارفاقى به حال مردم بشود و ملکشان را مسترد کنند دوباره یک بدبختى دیگرى براى تمام اهالى و مردم این کشور فراهم شده و این هیئت­هایى را که فرستاده­اند به ولایات اغلب هیئت­ها نسبت به املاک مردم رأى دادند و حکم دادند و با این که حکم داده­اند نسبت به بعضى از املاک مردم معهذا هنوز املاک مردم در دست دولت است و اداره املاک با یک عرض و طول وسیعى تشکیل شده است و به هیچ وجه هم مایل نیست املاک مردم را به صاحبانش برگرداند اگر حقیقتاً دولت همان حکومت دیکتاتورى و بردن مال مردم است پس این قانون استرداد املاک براى چه بود و روى این قانون که حکم داده شده است چرا این احکام اجرا نمی­شود اگر هم فى­الحقیقه دوره دوره دیکتاتورى نیست و حکومت مشروطه و دموکراسى است و قضاوت است و ارفاق است و رحم است خوب پس از بیست سال باید واقعاً یک توجهى به حال مردم بشود، به حقوق حقه آنها بشود، و ملک­شان را مسترد کنند این است که بنده به نام اهالى ستمدیده ایران عموماً از شرق و غرب و شمال و جنوب استدعا می­کنم که دولت نسبت به احقاق حق مردم در مورد احکامى که صادر شده است نسبت به استرداد املاک آنها یک اقدام عاجلى بکند و تجدید نظرهایى هم که مى­خواهند بدهند اینها هم باز باعث معطلى است دو سال سه سال طول می­کشد در صورتی که در بعضى از قسمت­ها محتاج به هیچ تجدیدنظر هم نیست حق مردم بوده است و پهلوى در دوره گذشته به ظلم به زور سر نیزه به جبر و به عنف این املاک را از مردم گرفته است ارثش که نبود خوب حالا که او سقوط کرده است باید این املاک مردم را به صاحبانش داد این که مال او نبوده است باید حق مردم را داد معطلشان نکرد اگر هم بنا است برنگردانند خوب صریحاً بگویند ما املاک مردم را به مردم نمی­دهیم یا مجلس اقدامى می­کند یا سکوت می­کند این مطلب دوم بنده بود عرض دیگرم این است که بنده سؤال از آقاى وزیر جنگ کرده­ام چون حالا تشریف ندارند متأسفانه که جواب مرا بدهند راجع به موضوع افسرانى که . . .

+++

رئیس- آن قسمت مى­ماند تا وقتى که خودشان بیایند. چون حالا حاضر نیستند ولى خواهند آمد .

قبادیان- از وزارت کشور هم سؤال دارم .‏

رئیس- ایشان هم تشریف ندارند بعد سؤال بفرمایید.

قبادیان- در صورتی که بنده تقدیم کرده بودم سؤالم را .

رئیس- بلى فرستاده شده است سؤال جنابعالى تشریف که آوردند جوب خواهند داد.

قبادیان- خوب بنده عجالتاً از این قسمت صرف­نظر مى­کنم چون حاضر نیستند ولى اصول را آقاى وزیر جنگ مراعات نمی­کنند. یک کلمه هم چند روز پیش آقاى روحى اینجا به بنده اشاره کردند راجع به شهربانى بود که بنده حالا از موقع استفاده می­کنم‏. . .

رئیس- آقا از موضوع سؤالتان خارج نشوید .

قبادیان- بلى. عرض می­کنم البته در تمام کشور ایران مردمان خوب پیدا می­شوند مردم بد هم وجود دارد ولى آقاى روحى متوجه باشند که مثل بنده چهارده سال در زندان تشریف نداشتند .

فاطمى- متأسفانه . . . (خنده نمایندگان)

قبادیان- که ببینید وضع سلوک مأمورین شهربانى با مردم چطور و چه جوراست اگر تشریف مى­داشتند آن وقت این فرمایش را نمى­فرمودند .

رئیس- عرض کردم از موضوع سؤالتان خارج نشوید .

وزیر دارایی- (آقاى فروهر) آقایان محترم اجازه می­فرمایند قبل از این که وارد در جواب آقاى قبادیان بشوم به عرض آقایان برسانم که به موجب مقررات و نظامات سؤال که از وزرا می­شود آنها حق دارند در ظرف مدت یک ماه جواب بدهند و سؤالى که شده است اگر به سوابقش مراجعه بفرمایید اعم از این که از وزارت دارایی شده باشد یا از وزارت جنگ یا سایر وزارتخانه­ها هنوز مدت مقررش مقتضى نشده است که موجب تعرض یا دلیل تسامح وزرا باشد نسبت به سؤالی که آقاى قبادیان فرمودند دو موضوع بود یکى موضوع رئیس خواربار کرمانشاهان است یکى هم راجع به املاک واگذارى و شکایت اشخاص. نسبت به رئیس خواربار کرمانشاهان از چندى قبل در نتیجه تحقیقاتى که شده است در پاره­ای از جراید محلى و غیر محلى و همچنین به وسیله پاره از کاغذهایى که بدون امضا است به وازرت مالیه می­نویسند که این شخص در آنجا مقدارى اختلاس کرده است. اولاً من خیلى متأسف هستم که مردمی که می­خواهند مملکتشان منظم باشد و روى یک اصولى مملکت اداره شود چرا؟ وقتى نسبت به یک مأمورى می­آیند و اعلام جرم مى­کنند جرأت و جسارت این را ندارند که امضا کنند اگر می­ترسند نگویند، اگر هم نمی­ترسند باید با امضاء اعلام جرم کنند (صحیح است) تنها موردى را که ما مواجه شدیم به این قضیه که رسماً اعلام جرم شده است آن موردى است که آقایان قبادیان فرمودند البته ترتیب اثر هم به فرمایشات ایشان داده شد و به مجرد این که ایشان به بنده این صحبت را اول خصوصى فرمودند و بعد سؤال کردند و به محض این که یکى دو نفر از نمایندگان کرمانشاه تذکر دادند وزارت دارایی فوراً یک هیئتى به سرپرستى آقاى نعمت­الله ورتا به کرمانشاه فرستاده شد البته خود آقاى قبادیان هم مسبوقند که این هیئت چند روز است در کرمانشاهان وارد شده و مشغول رسیدگى شده­اند و راجع به خود آقاى سمیعى هم که رئیس خواربار آنجا بودند ایشان در اثر این که اداره خواربار منضم به وزارت مالیه شد و در اثر این شکایات اگر چه بى امضاء هم بود فعلاً از شغل خودشان منفصل شدند و چون مریض بودند و کارهاى شخصى هم داشتند بدون اجازه وزارت والیه رفته­اند به رشت اخیراً هم دستور داده شده است ایشان را چون متفقین ما احضار کرده­اند به ایشان اخطار شود که در کرمانشاه حاضر شوند و در موقع رسیدگى حضور به هم رسانند البته اگر این دستور ادارى را اطاعت نکرد تحقیقات ما هم به حدى رسید که موجبات جلب فراهم شد به وسیله مقامات صلاحیت‌دار قضایى جلب و به محل اعزام می­شوند .

نسبت به قسمت دوم و استرداد املاک البته خاطر آقایان مسبوق است که استرداد این املاک مطابق یک قانون باید

+++

به عمل بیاید قانون خوب وضع شده یا بد وضع شده موضوع بحث ما نیست (صحیح است) یک قانونى است که از مجلس گذشته و در دست ما است و بایستى آن را اجرا کنیم (صحیح است.) به موجب قانون گفته می­شود اشخاصى که خودشان را محقق می­دانند و املاکى را متعلق به خودشان می­دانند که باید به آنها مسترد شود باید اول عرض­حال بدهد بعد همان قانون می­گوید که دو درجه براى رسیدگى معین شده محکمه بدوى و تجدید نظر بعد همان قانون می­گوید املاکى که به ثبت رسیده است در صورتى ثبت باطل می­شود که حکم قطعى محکمه به ادارات ثبت ارائه شود دال بر این که مدعوى مدعى به حق است (صحیح است) و با این ترتیب تا به حال هم اقدام شده است و براى این که توجه بیشتر آقایان را جلب کرده باشم و تا اندازه از جریان محاکم و طرز رسیدگى آنها مطلع شوند یک آمارى را اینجا قرائت می­کنم که خاطر آقایان مسبوق شود. دادخواست­هایى که پس از وضع قانون تا به حال به محاکم داده شده است نه هزار و ششصد و هشتاد و هفت دادخواست است و بر طبق این دادخواست­ها احکامى که از محکمه بدوى صادر شده است 236 حکم برله وزارت دارایی و 1957 حکم برعلیه وزارت دارایی جمعاً 2193 حکم صادر شده است از محاکم بدوى نسبت به اکثر از این احکام تجدید نظر تقاضا شده است اگر نسبت به قسمتى تجدید نظر تقاضا نشده است براى این بوده است که دعوى کمتر از هزار تومان بوده است و یا خود وزارت دارایی هم دیده است که اشخاص محقق هستند از طرف وزارت دارایی هم یک عده تقاضاى تجدید نظر شده 1451 حکم است از طرف افراد هم 115 جمعاً 1566 است احکامى که در محکمه تجدید نظر برله وزارت دارایی صادر شده است بیست و برله متقاضیان 309 به طور کلى 967 حکم قطعى صادر شده و اینها تماماً به موقع اجرا گذاشته شده است و تصور نمی­کنم یکى از آقایان مدعى این باشند که بتوانند بفرمایند حکمى برله آنها قطعاً صادر شده باشد و در اسرع اوقات ممکنه اجرا نشده باشد البته یک عده از دعاوى هست که ما مجبور هستیم تجدید نظر بدهیم چون در حدود چندین میلیون است و اگر ما در محکمه بدوى حکمى به طور کلى بر علیه‌مان صادر شود البته خود آقایان تصدیق خواهند فرمود که اگر تجدید نظر ندهیم برخلاف قانون رفتار کرده­ایم و این عدم تجدید نظر را آقایان حمل بر چه خواهند فرمود چندین میلیون قیمت مدعى به است و اگر دولت یعنى وزارت دارایی تجدید نظر ندهد آن وقت مجلس شوراى ملى از ما نخواهند پرسید که چرا بر خلاف قانون رفتار کرده و تجدید نظر نداده­اید (صحیح است) حتى اگر ما تجدید نظر ندهیم باید مجلس شوراى ملى از ما مؤاخذه و بازخواست بفرمایند که چرا تجدید نظر نداده­اید (صحیح است) حالا اگر قانون بد است و می­گویید تجدید نظر داده نشود و همان حکم محکمه بدوى کفایت می­کند، خوب یک ماده وضع بفرمایید و به ما دستور بدهید که همان حکم محکمه بدوی را بدون تجدید نظر اجرا کنیم اما راجع به هیئت­ها که فرمودید هیئت­هاى بدوى 8 قسمت بوده است که یک قسمت به کرمانشاهان رفته و تمام عرضحال­هایى که به محکمه بدوى آنجا داده شده است تمام را محکمه بدوى رسیدگى کرده و حکم داده است و نسبت به یک عده که از آن جمله احکامى است که تحویلاً آقاى قبادیان تذکر دادند تجدیدنظر داده شده است .

رئیس- آقاى قبادیان طبق نظامنامه می­توانید مختصراً جواب بدهید .

قبادیان- نسبت به امر تجدید نظر که آقا فرمودند صحیح است مطابق قانون هم هست کسى هم به تجدید نظر ایرادى ندارد بنده املاکى داشتم تعویضى که مال تمام خانواده بنده و عموها و پسرعموهایم بود که گرفتند و تعویض کردند و در خراسان و شیراز املاک تعویض به نام عوض به ما دادند ولى در جریانات اخیر صاحبان آن املاک رفتند و آنجاها را گرفتند و متصرف شدند ولى من شخصاً چون یک فرد ایرانى هستم که نخواستم برخلاف قوانین موضوعه مملکتى خودم بروم سر املاکم و آنها را تصرف کنم بلکه آنچه هم توانستم و در قدرتم بود براى امنیت مملکت در این مدت خدمت کردم، راجع به این املاک پارسال انتقال نامه رسمى از طرف دولت به نام من

+++

صادر شد و به امضاى دکتر میلسپو و وزارت دارایی هم رسید و این قضیه را تمام کردند بعد هیئت رسیدگى هم نسبت به این املاک تعویضى حکم رسمى صادر کرد مع هذا در این قسمت هم دوباره تجدید نظر را تقاضا کرده­اند حکمى که رسمیت پیدا کرده است من نمی­دانم که تقاضاى تجدید نظر نسبت به این موضوع دیگر چه صورتى دارد و نسبت به املاکى که احکامى در خصوص آنها صادر شده است در غرب و جنوب و شمال و هیئت­هاى رسیدگى حکم صادر کرده­اند اینها که دیگر تجدید نظر لازم نداشت وقتى که بنده آمدم به تهران دولت به من گفت چون املاک قسمت غرب متعلق به اهالى و شما است کاملاً رسیدگى شده و محتاج به تجدید نظر هم نیست کمیسیونى معین کردند تحت ریاست آقاى ظلى و آقاى استوان و حسن ناصر و این قضیه را فرستادند به آنجا رسماً هم به بنده گفتند تجدید نظر داده نشده است پس از سه ماه معطلى که باید این هیئت اظهارنظر صریح بکند به بنده پس از پنج ماه تازه می­گویند آقا تجدیدنظر داده شده است. ملاحظه بفرمایید که این قسمت باعث معطلى و زحمت مردم است این موضوع مبتلا به عموم است 20 سال مردم را از هستى ساقط کردند و اگر واقعاً نظر دولت به استرداد املاک است که این وضعیتش نیست اگر هم بنا است پس ندهند خوب صریحاً بگویند ما پس نمی­دهیم مردم هم خلاص بشوند .

وزیر دارایی- عرض کنم سؤال که آقاى قبادیان کرده بودند جنبه کلى داشت بنده هم جواب کلى عرض کردم حالا این قسمت جنبه خصوصى پیدا کرد نسبت به دعاوى خودشان البته راجع به دعاوى ایشان دو قسم بود یک قسم راجع به املاکى بود که متعلق به ایشان بود و در زمان سابق تعویض کرده بودند و بعد املاکى به ایشان متناوباً چه در خراسان و چه در شیراز داده بودند البته پس از قضایاى شهریور ماه که قرار شد املاک­شان داده شود املاک جنوب هم ممکن نبود در تصرف ایشان باقى بماند وزارت دارایی اجازه داده است املاک تعویضى را به موجب قانون در صورتى که نتوانسته بود به تصرف بدهد یا متصرف را ابقا در تصرفات خودش بکند آن املاکى که قبلاً از ایشان گرفتند هم عایداتش را هم خود املاک را به تصرف ایشان بدهند و دادند الان هم در تصرف ایشان است و ایشان هم تصرفات مالکانه در آن می­کنند اما نسبت به یک قسمت دیگرش یعنى آن املاکى که صحبت تعویض در آن نبود و صحبت املاکى بود که معامله شده بود با ایشان و مشمول همین قانون بود که براى رسیدگى وضع شده است البته طبق قانون باید تجدید نظر داده شود و بنده در قانون هیچ جایى را نمى­بینم که یک موضوع معینى را معاف از تجدید نظر کرده باشند تمام عرضحال­هایى که داده شده بود نسبت به املاک مغصوبه حکم محکمه بدوى که صادر شد هر یک از طرفین می­تواند تجدیدنظر بخواهند اگر آقا بتوانند به ما نشان بدهند در قانون جایى پیش بینى شده است که دولت یا طرفى که محکوم واقع شده است نتواند تجدید نظر بخواهد بنده به فرمایش ایشان تسلیم می­شوم ولى بنده همچو چیزى را سراغ ندارم (صحیح است.) ایشان دو حکم برله­شان صادر شده و موضوع همان طور که عرض کردم چندین میلیون قسمت دارد و در قانون هم تصریح دارد نسبت به هزار تومان به بالا باید تجدیدنظر خواست و ما هم تجدید نظر خواستیم و منتظر صدور حکم محکمه هستیم تا بعد نگویند برخلاف قانون رفتار شده و روى خصوصیات یا روى تمایلات دیگرى آمدند و چندین میلیون ملک را از دست دادند و اگر در محکمه تجدید نظر تقاضاى تجدید نظر شده بود دولت محکوم له واقع می­شد آمدند و این را دادند به اشخاص ما این مسئولیت را قبول نمی­کنیم اگر قانون بد است عوضش کنید .

قبادیان- کمیسیون را نفرمودید .

وزیر دارایی- کمیسیون را هم ایشان یک شکایتى کردند به آقاى نخست وزیر که چون این کار در محکمه تجدید نظر طول می‌کشد به کمیسیونى برود و تجدید نظر بکند کمیسیون تشکیل شد و رسیدگى کرد و رأى داد و گفت که این احکام قابل تجدیدنظر است و تجدیدنظر هم داده شده است و منتظر صدور حکم قطعى محکمه است (صحیح است).

+++

رئیس- آقاى دکتر اعتبار سؤال از آقاى وزیر دارایی دارند. بفرمایید .

دکتر اعتبار- سؤال بنده از آقاى وزیر دارایی و مربوط به نفت است البته آقایان معطلند که امروز در ردیف مواد مهم دنیا شاید نفت درجه اول اهمیت را داشته باشد و مملکت ما هم خوشبختانه یا بدبختانه یک ذخیره زیادى از این ماده دارد . . .

دکتر طاهرى- خوشبختانه (صحیح است). چرا بدبختانه؟

دکتر اعتبار- خیلى خوب هر جورى می­خواهید فرض کنید بکنید بنده دو سؤال راجع به این موضوع از وزارت دارایی کرده­ام که عرض می­کنم و انتظار دارم جواب کافى بفرمایند یکى این که این موضوع که در جراید خوانده می­شود که کنفرانس براى توزیع منابع نفت ایران و عراق در واشنگتن تشکیل گردیده است آیا دولت ایران نماینده در این کنفرانس دارد یا نه و آیا خواسته شده است یا نه سؤال دومم این است که باز مربوط به موضوع نفت است و شنیده می­شود مذاکرات دولت براى عقد قرارداد و امتیاز جدیدى در خصوص منابع نفت با یک دولت خارجى در جریان است متمنى است موضوع را براى استحضار مجلس توضیح بفرمایند.

وزیر دارایی- نسبت به قسمت اول از سؤال نماینده محترم خواستم به عرض­شان برسانم دولت ایران اطلاعات خاصى راجع به کنفرانس واشنگتن ندارد و اطلاعات ما همان اطلاعاتى است که به وسیله جراید و رادیوها منتشر شده است و همان است که آقاى دکتر اعتبار اگر مراقبت کرده باشند و رادیوها را استماع کرده باشند و جراید را مطالعه کرده باشند دولت هم همان اطلاعات را دارد و ما هم تقاضا نکرده­ایم که نماینده در آنجا داشته باشیم کسى هم به ما این تکلیف را نکرده قسمت دوم راجع به مذاکرات مربوط به امتیاز نفت که فرمودند در جریان است به طور کلى دو سه فقره پیشنهاد به دولت ایران داده شده است که این پیشنهادات هنوز داخل یک مراحلى که قابل این باشد که نسبت به آنها یک توضیحات بیشترى به عرض آقایان برسانم نشده است یک مذاکرات مقدماتى بین دولت ایران و پیشنهاد دهندگان در جریان است که البته اگر به موقع رسید که لازم باشد به وسیله مطبوعات یا جراید به اطلاع عامه برسد یا در مجلس خصوصى یا علنى به عرض برسد البته به عرض خواهد رسید چون دولت طرفدار سیاست استتار نیست. ولى چون هنوز موضوع قابل بحث نیست اجازه بفرمایید که به همین مختصر جواب قناعت شود.

دکتر اعتبار- بنده از توضیحات آقاى وزیر دارایی خیلى متشکرم فقط خواستم تذکراً عرض کنم همان طور که فرمودید که به قدر اطلاعات معمولى که ما داریم دارند البته تصدیق خواهند فرمود وقتى راجع به موضوع مربوط به یک مملکتى مذاکره می­شود یا بحث می­شود یا هر چیزى که تعلق به یک مملکت دارد صحبت می­شود آن مملکت هم اگر بخواهند به او اطلاع بدهند خودش باید اقدام کند خواستم خواهش کنم که در این موضوع اقدامى بفرمایند. (صحیح است)

رئیس- آقایان فرمانفرماییان سؤال از آقاى وزیر دارایی داشتند .

فرمانفرماییان- بنده مدتى است سؤال کرده­ام هر چند تاریخ سؤال که کرده­ام مال اوایل رسمیت پیدا کردن مجلس است و البته به نظر آقاى وزیر دارایی هم رسیده است حالا توضیح می­دهم یکى راجع به یک اختلاس عمده ایست که در تبریز در سال 1321 شده.

فرخ- 1322

فرمانفرماییان- درسال 1321 در موضوع شکر و قماش براى تبدیل به گندم جهت خبازخانه البته چنانچه آقایان مسبوق هستند در سال 1321 وضعیت سخت بوه است و مخصوصاً راه­ها مسدود بوده و موسم زمستان بود و از تبریز بعضى از اشخاصى که مقامات عالیه را داشتند فرار می­کردند و حالا بنده نمی­خواهم نسبت بدى به آنها داده باشم البته پس از رسیدگى معلوم خواهد شد ولى همین قدر می­توانم عرض کنم برخلاف امانت رفتار کردند و در آنجا شکر به قیمت آزاد تنى 16 یا

+++

17 هزار تومان قیمت داشته است و گندم هر تنى 800 یا 900 تومان منتهى قیمتش بوده است اینها آمده­اند یک معاملاتى کرده‌اند که البته از نقطه­نظر منافع خصوصى بوده است که 125 کیلو شکر بدهند براى یک تن گندم و این تفاوتش به طوری که در محل شایع است در حدود 5 میلیون تومان بالغ می­شود و یک اشخاصى که آنجا همه نمایندگان محترم آذربایجان آشنایى دارند اشخاص خصوصى بودند در حدود 400- 500 هزار تومان استفاده کرده­اند حتى به یک نفر شخصى که مأموریت در تلگرافخانه داشته است به او نود هزار تومان به عنوان حق­السکوت مشهور است که داده­اند در صورتی که مداخله در هیچ امرى نداشته است این است که بنده در همان تاریخ تقاضا نمودم که به این مسأله رسیدگى شود بعد هم خوشبختانه شنیدم که از طرف وزارت دارایی وقت البته مسامحه زیادى نشده است و اشخاصى را هم فرستاده­اند من جمله آقاى کاتوزیان نامى را فرستاده­اند و او پرونده تشکیل داده و تحقیقات کاملى هم کرده است ولى بنده به طوری که اطلاع داشتم به بعضى جهات یعنى قبل از تشکیل دولت آقاى ساعد این پرونده را در هیئت وزرا معطل کرده بودند یعنى به دیوان کیفر و به مقامات صلاحیت­دار این پرونده را رد نکرده بودند براى رعایت حال کسانی که اسم­شان در آن پرونده ذکر شده بود این سؤال اول بنده بود خواستم ببینم نتیجه این امر به کجا منتهى شده است مسأله دیگر راجع به انبارهاى کالاهاى انحصارى است که به طوری که شایع است و همه آقایان اینجا قبل از دستور مکرر صحبت کرده­اند مقادیر بسیار زیادى در انبارها جنس موجود است و دارد می­پوسد و مردم دچار این سختى و زحمت هستند من جمله مثلاً بنده شنیده­ام که نخ کارخانه شاهى نخى که عمل آورده است محصول دو ساله این کارخانه در انبارها مانده است و اشخاصی که اطلاع دارند می­گویند مقدار کثیرى از این نخ­ها پوسیده و از بین رفته است .

یمین اسفندیارى- صحیح است

فرمانفرماییان- در صورتى که ما همه امیدوار آرزومند بودیم که یک کالاهایى که در داخله مملکتمان و به دست خودمان از این کارخانه­هاى ملى بیرون می­آید به درد ما بخورد و در مقابل از خارجه یک کالاهایى نباید ولى حالا مى­بینیم کالاهایى که در داخله عمل می­آید به این ترتیب و در واقع از روى بى­مبالاتى و روى عدم توجه نمى­خواهم سوء ظن داشته باشم و بگویم از روى عمد این عمل شده از روى عدم توجه این کالاها دارد می­پوسد و از بین می­رود آن وقت اکثر کارخانه­هاى کشبافى و جوراب­بافى که در تبریز وجود دارد مکرر در مکرر تلگراف کرده­اند شکایت کرده­اند و بنده خودم شکایت آنها را به وزارت پیشه و هنر رساندم ولى کوچکترین نتیجه هم حاصل نشد البته این غیر از کالاهاى داخلى کالاهاى خارجى از قبیل چایى که امروز این طور ما بالابتلا عامه شده است قیمت آن این اندازه امروز ترقى کرده است و یک شخص موثقى با من از روى ارقام اطلاع داد که در حدود 32 هزار صندوق چایى در سرحد موجود است و این 32 هزار صندوق همین طور کنسرو شده است و آنجا مانده است این را براى چه اجازه نمی­دهند که به زودى از گمرک خارج شود و اگر یک اشخاص دیگرى کالا دارند. . . . حالا خواهند فرمود که یک قانونى گذشته است موسوم به قانون 13 اردیبهشت راجع به اختیارات رئیس کل دارایی واقعاً در آن موقع بنده نمی­دانم در موقع گذشتن قانون مجلس در تحت چه تأثیرى واقع شده بود البته بنده چون خودم عضویت دوره سیزدهم را داشتم در نظر داشتم که آن وقت یک پیش آمد خیلى سختى شده بود که مجلس و مجلسیان تصور می­کردند از دادن این اختیارات اوضاع بهبودى حاصل می­کند و چون نیتى داشتند نمایندگان آن دوره البته مثل این دوره این بود که این قانون را گذراندند ولى با وجود این مانع از این نیست که آقاى وزیر دارایی که مسئول مجلس شوراى ملى هستند اگر تصور می­فرمایند در این قانون نواقصى وجود دارد و مانع است که شما بتوانید کارهاى خوبى بکنید خودتان تشریف بیاورید در مجلس شوراى ملى و تقاضا کنید بنده یقین دارم اکثریت مجلس هم حاضرند آن قانون را لغو کنند یا اصلاح کنند و مرتب کنند (صحیح

+++

است) آن قانون که قانون آسمانى نیست آقا. قانونى است که آقایان نمایندگان در مجلس شوراى ملى تصویب کرده­اند امروز هم آن قانون را به هم می­زنند آن وقت در تحت یک تأثیرى بود آمدند و براى بهبودى اوضاع این قانون را وضع کردند و بنده خودم از اشخاصى بودم که قانون 13 اردیبهشت رأى دادم ولى امروز مى­بینیم که برخلاف مصالح عامه شده است (صحیح است) البته این را باید به هم زد (صحیح است) ولى اگر دولت اقدام نکند البته آن وقت قصور متوجه دولت می­شود شما اگر دولت اقدام نکند البته آن وقت قصور متوجه دولت می­شود شما اگر تشخیصتان مطابق تشخیص بنده و مطابق تشخیص عمومى است باید یک قانونى بیاورید و آن قانون قبل را القا کنید یا به جاى آن قانونى یک قانون دیگرى بیاورید آقا اصلاً این دستگاه مجلس شوراى ملى براى قانون وضع کردن و لغو کردن است موضوع دیگر عرض بنده راجع به مسأله قماش بود سابقاً هم عرض کردم پارچه­ها میلیون‌ها مترش می­پوسد در انبارها و نمی­دهند به مردم. این وضعى است که ما مى­بینیم در تهران براى سرگرمى مردم گفته شده است که بیایید روزى سه متر بگیرید گویا این حساب را نکرده­اند که هشتصد هزار نفوس مردم اگر هر روز پانصد نفر بیایند و سه متر بگیرند این حساب به این آسانى را نکرده­اند که ببینند چند سال طول می­کشد؟ (یکى از نمایندگان- 5 سال) و حالا آیا واقعاً این موضوع حقیقت دارد این مطالب هست این طور یا اینهایى که ما می­شنویم و می­دانیم ناقص است و ترتیب و تنظیمى به این کار داده شده است؟ همه آقایان نمایندگان می­دانند این طور بنا شده است که براى خرید قماش احصائیه مثلاً برداشته شده است و اظهارنامه­هایى هم گرفته شده است بعد مى­آیند ورقه کوپن می­برند درب خانه­هاى مردم می­دهند و این کوپن­ها الان مورد داد و ستد مردم واقع شده است سه تومان چهار تومان این کوپنى که اجازه می­دهد بروند تو و این قماش را بگیرند خرید و فروش می­شود بنده نمی­دانم مگر این کارت را تطبیق نمی­کنند با شناسنامه و با آن اوراقى که مهر زده شده است این ‏چه صورتى دارد ما که در این کارها اطلاعات زیادى نداریم و به امید این که اوضاع و احوال بهتر شود ما این قوانین را وضع کردیم امروز به مراتب مى­بینیم بدتر شده است باز هم در سال 1320 یک احصائیه کردند یک کارهایى کردند آن وقت کار جیره­بندى جریانش بهتر و مرتب­تر از جریان فعلى بود (صحیح است)

رئیس- آقاى وزیر دارایی بفرمایید .

وزیر دارایی- آقاى فرمانفرماییان دو فقره سؤال از بنده کردند یکى راجع به آن معاملاتى است که در استان سوم واقع شده است یکى هم نسبت به موضوع کالاهاى انحصارى بود که نسبت به این موضوع هم آقاى رفیع و دو سه نفر آقایان نمایندگان دیگر سؤال فرموده بودند قسمت دوم را عرض می­کنم توضیحاتى که بنده خواسته بودم از ادارات مربوطه به حد کافى که قانع کند نبود براى بنده که جواب آقایان را به عرض برسانم توضیحاتى داده شده است که بنده را قانع نمی­کند بنابراین اگر بنده خودم قانع نشوم نمی­توانم مجلس شوراى ملى و سؤال کنندگان محترم را قانع کنم به این مناسبت اجازه می­خواهم مهلت بدهید چند روز دیگر راجع به این سؤال­ها حاضر شوم در مجلس و جواب عرض کنم اما قسمت دیگر راجع به معامله خواربارى که در 1322 در تبریز شده است به طور خلاصه عرض می­کنم که هزاران تن گندم و پانصد تن جو قرار می­دهند با ابراهیمى نامى که در تبریز بوده است و قرار می­گذارند که در مقابل هر تن گندم صد و بیست کیلو شکر و در مقابل هر تن جو نود کیلو قند و شکر داده شود و در حین انعقاد قرار داد هم یک میلیون و پانصد هزار (1500000) ریال وجه داده می­شود به آن طرفى که تعهد تسلیم جنس کرده بوده است با این قید که هر موقعى که یک تن را تحویل کرد هزار ریال از آن وجهى که به عنوان مساعده گرفته است به دولت پس بدهد زیرا این پولى بوده است که به عنوان مساعده به آن شخص پرداخته شده بوده است ضمناً موضوعى را هم باید عرض کنم که این قرارداد تنها راجع به هزار و پانصد تن نبوده است بلکه قرار این طور بوده است که اگر بیش از این مقدار هم بشود باز به همین ترتیب رفتار شود (طباطبایى- تا هر وقت که قند و شکر هست این معامله بشود؟) نه به این اندازه هم وسیع

+++

نبوده است. بعد از بستن این قرارداد شکایات زیادى از طرف اهالى شمال شده بود به وزارت دارایی وزارت دارایی هم یک هیئت بازرسى به ریاست آقاى کاتوزیان که آقا هم اشاره فرمودند به تبریز اعزام می­دارد پس از ورود این هیئت شروع به بازرسى­هایى می­کند و در نتیجه قضیه مورد توجه هیئت قرار می­گیرد پرونده مفصلى تنظیم و به اداره بازرسى تهران فرستاده می­شود اداره بازرسى هم بالاخره قضیه را قابل توجه دانسته و معتقد می­شود که بایستى مقامات قضایى به این امر رسیدگى کنند و این موضوع در همان اوقاتى بود که کابینه معرفى شد و تقریباً در همان روزى بود که کابینه به مجلس شوراى ملى معرفى گردید پرونده امر در سى­ام فروردین 1323 از وزارت دارایی به وزارت دادگسترى فرستاده شد و همکار محترم بنده آقاى وزیر دادگسترى هم که در هیئت وزیران در موقع صحبت در این امر حضور داشتند و از قضیه کاملاً مسبوق بودند بدون این که نسبت به این قضیه تسامحى کرده باشند در ظرف دو روز پرونده را به مجلس شوراى ملى فرستادند و الان هم پرونده در مجلس شوراى ملى است و هر یک از آقایان نمایندگان محترم اعم از آقاى فرمانفرماییان یا دیگرى بخواهند آن پرونده را ملاحظه کنند می­توانند به کمیسیون قوانین دادگسترى که در آنجا است مراجعه و ملاحظه نمایند و البته بهتر از توضیحاتى که بنده عرض کردم می­توانند از پرونده استفاده نمایند .

رئیس- آقاى فرود هم سؤال داشتید بفرمایید .

فرود- به موجب ماده 25 قانون متمم بودجه می­بایستى تا حدود 103 میلیون ریال به شهردارى تهران پرداخته می­شد و شهردارى تهران بایستى این پول را به قروضى که داشت بپردازد زیرا از این بابت شهردارى تهران ماهى هفتاد هزار تومان به بانک ملى ربح می­داد چون بایستى این قانون اجرا شود و نشده بود از این جهت بنده از آقاى وزیر دارایی سؤال کردم که توضیح بفرمایند علت اجرا نشدن آن قانون چه بوده است ولى چون در نتیجه این سؤال آقاى وزیر دارایی التفاتى کردند و آن وجه را پرداختند به شهردارى و فعلاً دیگر شهردارى تهران ماهیانه هفتاد هزار تومان ربح را به بانک نمی­دهد دیگر جاى توضیح نیست و بنده از این محبتى که آقاى وزیر دارایی نسبت به شهردارى تهران کردند تشکر می­کنم .

رئیس- عجالتاً چند فقره سؤال تمام شد .

3-تقدیم و قرائت ورقه استیضاحیه آقاى مهندس فریور

رئیس- شروع می­کنیم به دستور آقاى فریور استیضاحى فرستادند که قرائت می­شود و بعد براى جلب نظر دولت فرستاده می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست مجلس شوراى ملى- اینجانب غلامعلى فریور از جناب آقاى ساعد نخست وزیر و جناب آقاى هژیر وزیر کشور تقاضاى استیضاح می­نمایم.

موضوع استیضاح: انجام عمل خلاف قانون در مورد انتصاب آقاى افشار به استاندارى اصفهان است .

4 -قرائت پنج فقره گزارش شعبه دوم راجع به انتخابات شیراز و موکول شدن به جلسه آتیه

رئیس- پنج فقره راپورت انتخابات شیراز است که رسیده است آقاى امینى مخبر شعبه بفرمایید قرائت کنید.

دکتر زنگنه- بنده اخطار نظامنامه دارم خواستم عرض کنم در دستور دو فقره کار فورى است چطور ما رفتیم سر اعتبارنامه­ها (صحیح است)

یکى از نمایندگان- اعتبارنامه­ها مقدم است آقا (صحیح است)

رئیس- چند دقیقه بیشتر طول نخواهد کشید نوبت آنها هم می­رسد (صحیح است) آقاى امینى بفرمایید.

(آقاى امینى مخبر شعبه دوم گزارش انتخابات شیراز و نمایندگى آقاى رضا حکمت را به شرح زیر خواندند)

گزارش از شعبه دوم به مجلس شوراى ملى‏

انتخابات شیراز

گزارش مربوط به انتخاب آقاى رضا حکمت‏

انجمن مرکزى انتخابات فارس در تاریخ دهم دی ماه 1322 تشکیل و از سوم تا 19 بهمن در شهر شیراز و در حوزه­هاى

+++

فرعى به تفاوت از 21 بهمن تا 15 اسفندماه 1322 توزیع تعرفه و اخذ رأى به عمل آمد. در نتیجه آقاى رضا حکمت با اکثریت 23681 از 37497 رأى به نمایندگى دوره چهاردهم تقنینیه انتخاب شدند .

شکایاتى که در مدت مقرره قانونى به انجمن انتخابات و مجلس شوراى ملى رسیده است مختصراً به شرح زیر است:

1- تشکیل انجمن­هاى فرعى به تناوب و فواصل برخلاف ماده 16 قانون انتخابات .

2 - تشکیل حوزه­هاى فرعى در نقاطی سواى آنچه در جدول منضمه به قانون انتخابات ذکر است .

3 - اعتراض به صلاحیت افراد انجمن­هاى فرعى .

4 - مخلوط کردن آراء حوزه­هاى فرعى یا آرا شیراز و قرائت آنها به طور دسته دسته .

اگر چه هیچ یک از شاکیان به انتخاب آقاى حکمت ایرادى ندارند و ایشان را وکیل طبیعى فارس می­دانند ولى ذکر اعتراضاتی که به جریان انتخابات فارس شده است از لحاظ استحضار نمایندگان محترم ضرورى بود .

انجمن انتخابات اعتراضات وارده را با ذکر دلایلى مردود دانسته و شعبه دوم هم با اکثریت جریان انتخابات فارس را صحیح دانسته و به این سبب صحت انتخاب آقاى حکمت را تصدیق می­نماید .

رئیس- مخالفى نیست .

هاشمى چرا. طباطبایى اجازه می­فرمایید؟ رئیس بفرمایید

طباطبایى- بنده با شخص آقاى حکمت کاملاً موافقم و ایشان را نماینده قطعى آنجا می­دانم اما به طور کلى عرایضى دارم در انتخابات فارس (اقبال- عرایضى دارم یعنى چه؟ مخالفید یا موافق؟) بلى چون در خود راپورت شعبه دوم تصریح شده است که صحت انتخاب آقاى حکمت را از شیراز تصدیق کرده­اند و صلاحیت ایشان هم مورد تصدیق خود بنده است و چون بنده نمی­خواهم به ماند براى جلسه آتیه این است که اعتراضى نمی­کنم ولى به طور کلى عرایضى راجع به انتخابات آنجا دارم‏. . .

مهندس فریور- بنده یک تذکرى دارم این موافقت با آقاى حکمت که وکیل طبیعى آنجا هستند مانع از این نخواهد بود که راجع به انتخابات شیراز و نمایندگان دیگر آن جا اظهار مخالفت بشود (صحیح است )

طباطبایی- اگر مانعى ندارد رأى بگیرید .

هاشمى- بنده هم نسبت به کلیه انتخابات فارس عرایضى دارم .

رئیس- رأى می­گیریم به اعتبارنامه آقاى رضاى حکمت .

هاشمى- بنده مخالفم آقا .

رئیس- می­ماند براى جلسه آتیه (اقبال- یکى یکى بخوانید) گزارش مربوط به انتخاب آقاى مهدى نمازى از شیراز و قرائت می‌شود آقاى امینى بفرمایید (به شرح زیر خواندند)

گزارش از شعبه دوم به مجلس شوراى ملى‏

انتخابات شیراز

گزارش مربوط به انتخاب آقاى مهدى نمازى:

پیرو گزارش شماره 15 مربوط به انتخاب آقاى رضا حکمت از فارس آقاى مهدى نمازى با اکثریت 21358 از 47497 رأى به نمایندگى دوره چهاردهم قانونگذارى انتخاب شدند جریان انتخابات به نحوی است که در گزارش مربوط به آقاى حکمت به عرض رسید .

شعبه دوم با اکثریت آراء صحت انتخاب آقاى مهدى نمازى را تصدیق می­نماید .

هاشمى- بنده مخالفم .

طباطبایی- بنده هم مخالفم .

فریور- بنده هم مخالفم .

رئیس- می­ماند براى جلسه بعد گزارش شعبه مربوط به انتخاب آقاى معدل از شیراز قرائت می­شود آقاى امینى بفرمایید (به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از شعبه دوم به مجلس شوراى ملى‏

انتخابات شیراز

گزارش مربوط به انتخاب آقاى لطفعلى معدل:

پیرو گزارش شماره 16 مربوط به انتخاب آقاى نمازى از

+++

فارس آقاى لطفعلى معدل با اکثریت 19239 از 37497 رأى به نمایندگى دوره چهاردهم تقنینیه انتخاب شدند. جریان انتخابات به نحوی است که در گزارش مربوط به آقاى حکمت به عرض رسید .

شعبه دوم با کثریت آرا صحت انتخاب آقاى معدل را تصدیق می­نماید .

طباطبایی- مخالفم .‏

مهندس فریور- بنده هم مخالفم .‏

رئیس- می­ماند براى جلسه آتیه گزارش شعبه راجع به اعتبارنامه آقاى على‌محمد دهقان قرائت می­شود .

آقاى امینى بفرمایید.

(گزارش شعبه را آقاى امینى به شرح زیر قرائت کردند)

گزارش مربوط به انتخاب آقاى على‌محمد دهقان

پیرو گزارش شماره 17 مربوط به انتخاب آقاى معدل از فارس آقاى على‌محمد دهقان با اکثریت 17512 از 37497 رأى به نمایندگى دوره چهاردهم قانونگذارى انتخاب شدند. جریان انتخابات به نحوی است که در گزارش آقاى حکمت به عرض رسید .

شعبه دوم با اکثریت آرا صحت انتخاب مشارالیه را تصدیق می­نماید .

طباطبایی- بنده مخالفم‏

هاشمى- بنده هم مخالفم‏

مهندس فریور- بنده هم مخالفم‏

رئیس- می­ماند براى جلسه بعد .

گزارش راجع به آقاى امام جمعه قرائت می­شود .

آقاى امینى بفرمایید .

(آقاى امینى گزارش شعبه دوم را راجع به نمایندگی آقاى محمدعلى امام جمعه به شرح زیر خواندند)

گزارش از شعبه دوم به مجلس شوراى ملى

انتخابات شیراز

گزارش مربوط به انتخاب آقاى محمد‌على امام جمعه:

پیرو گزارش شماره 18 مربوط به انتخاب آقاى دهقان از فارس آقاى محمدعلى امام جمعه با اکثریت 14788 از 37497 رأى به نمایندگی دوره چهاردهم قانونگذاری انتخاب شدند. جریان انتخابات به نحوی است که در گزارش آقاى حکمت به عرض رسید

شعبه دوم با اکثریت آرا صحت انتخاب آقاى امام جمعه را تصدیق می­نماید .

طباطبایی- بنده مخالفم .‏

هاشمى- بنده هم مخالفم .

رئیس- می­ماند براى جلسه آتیه .

5- قرائت و تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به کمیسیون نظارت امور خواربار و ارجاع آن به کمیسیون دارایی

رئیس- شروع می­شود به لایحه که در دستور است راجع به کمیسیون براى خواربار اول قرائت می­شود بعد در فوریتش صحبت خواهد شد .

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که اهمیت موضوع تأمین خواربار از هر جهت مورد توجه مجلس شوراى ملى است و نظر به این که باید این موضوع از روى کمال دقت مورد رسیدگى واقع شده و اقداماتى که باید به عمل آید با توجه به وضع نقاط مختلف کشور و رعایت نظم و فوریت انجام یابد از این روى پیشنهاد می­نماییم کمیسیون مخصوصى به نام کمیسیون نظارت امور خواربار کشور مرکب از ده نفر از نمایندگان (که هر یک از یک استان باشند) تشکیل گردد- این کمیسیون مأمور است راجع به وسایل تنظیم امور خواربار کشور اطلاعات لازم را تهیه و با در نظر گرفتن اقداماتی که تاکنون دولت نموده و یا در نظر دارد بنماید دقت و مطالعه به عمل آورده و راجع به سرعت و صحت جریان اقدامات دولت مراقبت و نظارت نماید تذکرات لازم به دولت و پیشنهادات به مجلس شوراى ملى بکند و در هر پانزده روز گزارش کارهاى خود را به مجلس شوراى ملى تقدیم کند.

+++

رئیس- آقاى دکتر اعتبار بفرمایید. صحبت سر فوریت است چون پیشنهاد فوریت شده آقاى دکتر اعتبار مخالفند؟ بفرمایید .

دکتر اعتبار- آقایانى که این طرح را امضاء فرموده­اند البته حسن نیت داشتند و نگران هستند از وضعیت جمع­آورى غله و این نکته باید در نظر گرفته شود که امروز موضوع غله وخواربار حساس­ترین موضوع این مملکت است و نمی­شود تصمیم­هایى را در این موضوع اتخاذ کرد بدون مطالعه. اصولاً قانون اساسى به عموم آقایان نمایندگان اجازه می­دهد که نظارت کنند در امور کلیه دوایر دولتى و به عقیده بنده این طرح تازه­اى لازم ندارد آقایان جنبه عملى کار را اگر در نظر بگیرند بهتر است و الّا یک کمیسیونى انتخاب بشود براى این کار این کمیسیون معمولاً تشکیل نمی­شود (مهندس فریور- قصاص قبل از جنایت می­فرمایید آقا؟) بعد خداى نکرده اگر فردا در کار خواربار اختلالى پیدا شد مسئول کیست و کى خواهد بود (صحیح است) تشریک مسئولیت بالاخره منجر به لوث مسئولیت می­شود یک موضوعى که لازم است عرض کنم این است که آقاى وزیر دارایی می­توانند در این کار دخالت کنند که نمی­تواند قانون 13 اردیبهشت تمام اختیارات راجع به این موضوع را به شخص دکتر میلسپو داده و آقاى وزیر دارایی که لازم است در این کار نظارت و دخالت داشته باشند ندارند و به عقیده بنده همان طورى که آقاى فرمانفرماییان فرمودند این قانون باید لغو بشود و شخص وزیر دارایی مسئول مجلس باشند نه مجلس .

رئیس- آقاى دکتر زنگنه.

دکتر زنگنه- عرض کنم منظور از این لایحه که آقایان تقدیم کرده­اند این بوده هر روز از مجلس فرد فرد آقایان اظهاراتى مى­فرمایند. امروز چهار نفر سؤال کردند و در برنامه دولت هم آقایان شکایت­هاشان بیشتر راجع به امر خواربار بود از طرف دیگر هم به نظر بنده و آقایانى که امضاء کرده­اند مذاکرات خواربار بسى جهت و بدون سبب در خارج یک سوء اثر می­کند یعنى سوء استفاده­چى­ها به محض این که صحبت می­شود از همان صحبت موافق یا مخالف استفاده مى­کنند، شاید واقعاً این قدرها هم موضوع خواربار اسباب نگرانى نباشد ولى به هر حال مطلب روشن نیست وقتى که مطلب روشن نیست. بایستى رسیدگى بشود و راجع به فوریت هم عرض کنم اساساً چیزى که قابل بحث در کمیسیون باشد نیست مطلبى است که تمام افراد نمایندگان مجلس شوراى ملى نظارت را می­توانند بکنند حق مجلس شوراى ملى هم نظارت است حالا فقط ما می­گوییم عوض این که نظارت افراد در این باشد و قبل از دستور نطق­هاى بدون اثر بکنند یا فرض بفرمایید سؤال هم بکنند جواب هم داده شود و اثرى نداشته باشد به این کمیسیون محول شود و چون موضوع اساساً قابل بحث در کمیسیون نیست یعنى چیزى نیست که در کمیسیون صحبت بشود این است که فوریت تقاضا شده است و از طرف دیگر موضوع اساساً قابل رسیدگى و تحقیق فورى است به این جهت به نظر بنده لزوم ندارد که به کمیسیون بورد و مدتى بگذرد و وقتى که ممکن است آن کمیسیون خواربار صرف وقت در این موضوع بکند در کمیسیون­هاى دیگر از بین برود و آن نظر آقاى دکتر اعتبار هم از بین نخواهد رفت این کمیسیون البته تحقیق می­کند همین اظهارات آقایان را که آیا باید قانون 13 اردیبهشت مثلاً لغو بشود یا نشود (یک نفر از نمایندگان- دولت باید بکند) دولت یا دیگرى، و فرد فرد آقایان که نمی­توانند این کار را بکنند و با دکتر میلسپو صحبت بکنند همه اینها در آنجا رسیدگى می­شود .

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- به عقیده بنده این لایحه اضافه بر معایبى که دارد مخالف صریح قانون اساسى است. در قانون اساسى ما اصل تفکیک قوا را قائل شده است این لایحه معنایش این است که مجلس در کارهاى دولت دخالت بکند و چون این موضوع موضوع مهمى است بنده حالا در اصلش حرف نمی­زنم ولى در فوریتش از هر حیث مخالفم و اساساً مسئولیت را لوث خواهد کرد با این خرابى­هاى مفصلى که در امر خواربار هست اگر

+++

مجلس برخلاف قانون اساسى وارد این کار بشود مسئولیت آن خرابى­ها لوث خواهد شد به این جهت بنده مخالفم با فوریتش.‏

رئیس- آقاى فریور.

مهندس فریور- تعجب بنده از این است که چرا مجلس امروز از کلمه مسئولیت می­ترسد چهارماه دیگر اگر خداى ناکرده البته همان طورى که آقاى دکتر زنگنه فرمودند شاید در واقع و نفس­الامر آن قدرها هم امر خواربار مشکل و معضل نباشد ولى اگر اتفاقاً چهار ماه دیگر ما واقع شدیم در مقابل امر انجام شده­اى یعنى خواربار نبود آن وقت آقا مردم مسئولیت را به گردن ما مى­اندازند حالا ما بترسیم یا نترسیم آن وقت هر یک نفر از ما می­رود یک اطلاعات کج و کوله ناقصى پیدا می­کند و به فرمایش آقاى دکتر زنگنه قبل از دستور نوحه می­خواند در صورتیکه به قول آقاى مظفرزاده مجلس جاى نوحه نیست جاى قطع کردن است شما لجام دست­تان است دیگر نوحه ندارد آقاى دکتر اعتبار می­گویند مسئولیت تشریک می­شود و لوث می­شود خواهش می­کنم متن لایحه را یک مرتبه دیگر بخوانند هیچ مسئولیت این کمیسیون ندارد این کمیسیون فقط کارش این است که برود ببیند طرز عمل چیست بدون هیچ گونه دخالتى بدون هیچ گونه اظهارنظرى (یک نفر از نمایندگان- فایده­اش چیست؟) اجازه بفرمایید هر هفت روز یک مرتبه گزارش می­کنند به مجلس آن هم باز براى این که مورد استفاده سوء استفاده‌ چى­ها نشود ممکن است این گزارش را در مجلس خصوصى بخوانند و مجلس واقعاً یک فکرى بکند امر خواربار مطابق قانون 13 اردیبهشت جزء مسئولیت­هاى رئیس کل دارایی است آقاى وزیر دارایی مسئولیتى ندارند چون دخالتى ندارند چه می­شود این کار چهارماه دیگر ما مسئولیت را از کى باید بخواهیم؟ حالا این کمیسیون می­ر­ود مى­بیند طرز عمل را قابل علاج هست یا نیست علاج می­کند بدون این که کمتر دخالتى هم در اجراى آن بکند .

رئیس- آقاى دکتر عبده .

دکتر عبده- بنده با اساس نظارت مجلس در کارهاى دولت موافقم این حقى است که براى مجلس شوراى ملى هست ولى متأسفانه این طرح قانونى که از طرف عده از آقایان نمایندگان تهیه شده به نظر بنده بر خلاف اصول است براى این که راه اعمال نظارت از طرف مجلس نسبت به دولت منحصر به دو قسمت است یکى استیضاح یکى سؤال (مهندس فریور- از کى؟) از دولت و در بعضى از کشورها کمیسیون­هایى براى بازرسى نسبت به امور گذشته تشکیل می­شود ولى این طرحى که نوشته شده این طور است که به این کمیسیون اختیار داده شده نسبت به امورى که فعلاً مطرح است نظارت و دخالت بکند به نظر بنده این حقى که براى این کمیسیون ما قائل می­شویم خارج از حدود اختیاری است که به طور کلى مجلس حق دارد به عنوان نظارت در امور مربوط به دولت انجام بدهد در هر حال این مطلب قابل بحث است قابل مطالعه است قابل بررسى است و امرى نیست که به قید دو فوریت امروز مطرح شود در مورد تصویب واقع شود .

رئیس- پیشنهادى رسیده است از آقاى دکتر طاهرى قرائت می­شود:

پیشنهاد می­شود لایحه با یک فوریت باشد (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى- از نقطه­نظر این که موضوعى که پیشنهاد کرده­اند نفیاً و اثباتاً مهم است از این جهت اگر همین طور رد کنیم شایسته نیست و اگر عادى هم باشد و دو شور بشود طول می­کشد دو فوریتش هم همان طور که توضیح دادند چون مهم است ممکن است اشکالاتى در عمل ایجاد کند بنابراین آقایان موافقت کنند که یک شورى باشد و به یک فوریتش رأى بدهیم برود به کمیسیون بعد بیاید به مجلس (صحیح است)

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- با توضیحاتى که آقاى دکتر دادند این لایحه چون مهم است حتماً باید بروید به کمیسیون و بحث و دقت بشود وقتى که به یک فوریت رأى دادیم فقط به کمیسیون مبتکرات خواهد رفت (بعضى از نمایندگان- به کمیسیون مبتکرات نخواهد رفت) و لایحه به طور عادى درش شود نخواهد شد

+++

و براى این که لایحه سرسرى تلقى نشود بنده با یک فوریتش هم مخالفم .

رئیس- به هر کمیسیونى که مجلس می­خواهد مراجعه کند می­تواند. رأى می­گیریم به یک فوریت این لایحه آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد به کمیسیون قوانین دارایی فرستاده می­شود. در دستور دیگر چیزى نیست .

6- تصویب یک فوریت طرح قانونى راجع به انضمام کلیه مؤسسات آموزشى به وزارت فرهنگ و ارجاع آن به کمیسیون­هاى فرهنگ و بودجه

مهندس فریور- لایحه بنده به قید یک فوریت بود باید رأى گرفته شود (بعضى از نمایندگان- چاپ نشده) به محض این که لایحه­اى به مجلس داده شود طبق نظامنامه باید به فوریتش رأى گرفته شود چاپ هم شده توزیع شده حاضر است.

رئیس- قرائت می­شود:

مجلس شوراى ملى‏

امضاءکنندگان زیر ماده واحده ذیل را پیشنهاد و با قید یک فوریت تقاضاى تصویب آن را می­نمایند:

ماده واحده- دولت مکلف است در ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این قانون کلیه مؤسسات فرهنگى و تعلیم و تربیتى (اعم از هنرسرا- هنرستان- آموزشگاه دبیرستان یا مؤسسات مختلفه به نام دانشکده از قبیل دانشکده کشاورزى کرج یا دامپزشکى و غیره) غیر از مدارس نظام و ژاندارمرى و شهربانى که فعلاً تحت تصدى وزارتخانه­هاى دیگرى غیر از وزارت فرهنگ یا دانشگاه هستند از این وزارتخانه­ها منتزع و با بودجه و تشکیلات مربوطه به وزارت فرهنگ یا دانشگاه منتقل نماید. فرمانفرماییان- منوچهر تیمورتاش- فرخ- سلطانى- محمد‌تقى اسعد- عباس قبادیان- شجاع- مهندس فریور- جواد عامرى- تولیت- ابوالقاسم نراقى- دکتر شفق- دکتر محمد مصدق- محمد ذوالفقارى- هاشمى- ایرج اسکندرى- دکتر آقایان- دکتر معاون- دکتر اعتبار- افشار صادقى- دکتر عبدالحمید اعظم زنگنه- دکتر معظمى- دو امضا لایقرا .

رئیس- آقاى طباطبایی مخالفید؟

طباطبایی- عرض کنم خواستم به آقایانى که البته آشنا به اصول و مقررات هستند ولى تازه به مجلس تشریف آورده­اند این را تذکراً عرض کنم که این خلاف اصل را غالباً دولت­ها مرتکب می­شوند که لوایح را می­گذارند موقعش که گذشت با یک عجله بیاورند با قید یک فوریت و دو فوریت به مجلس و اگر سوابق و مذاکرات مجلس مراجعه بفرمایند خواهند دید که این رویه همیشه مورد اعتراض هم بوده آن وقت خود مجلس بیاید به دو فوریت رأى بدهد این خلاف اصل است اصل عدم فوریت است اشتباه همین جا است شما یک مطالبى را که در واقع جنبه ابتکارى دارد با عجله و شتابزدگى دادن به مجلس به قید دو فوریت لایحه یک دفعه خوانده می­شود و آدم نمی­فهمد که چه بود اصل لایحه سابق را که بنده خواستم و دیدم واقعاً لایحه بسیار مهمى است با یک مرتبه در مجلس خواندن نمی­شود فهمید و رأى داد آقا این یک موضوع مهمى است همین مؤسساتى که فرمودید سواى وزارت فرهنگ اینها مبتنى بر یک سوابق و یک قوانینى است بی­خود که جدا نکرده­اند از وزارت فرهنگ حالا اینها را دوباره آوردن با یک فوریت ملحق کردن به وزارت فرهنگ بدون جلب نظر دولت و وزارتخانه و مؤسسات مسئول و بدون دقت لازم در این کار به نظر بنده شایسته نیست بنابراین خوب است آقا موافقت بفرمایند فوریت را بردارند تا جریان عادى و طبیعى خودش را سیر بکند ما هم همه موافقیم .

رئیس- آقاى نراقى .‏

نراقى- آقاى طباطبایی درست توجه نفرمودند آقا خیال می­کردند با دو فوریت تقاضا شده است تقاضاى یک فوریت شده است اجازه بفرمایند به کمیسیون فرهنگ و سایر کمیسیون­هاى مربوط برود و نتیجه­اش به عرض مجلس برسد و این موضوع تازه­اى هم نیست سال­ها است که متداول همه وزارتخانه­ها شده و خود وزارتخانه­ها هم خیال نمی­کنم زیاد مخالف این موضوع باشند سابقاً روى مقتضیان و تعینات هر وزارتخانه براى خودش یک آموزشگاهى درست کرده بود که الحق و الانصاف با کمال بدى و کثافت کارى اداره می­شد اسمش بود مؤسسه آموزش ولى در معنى مرکب بود از آلت اجراى

+++

اغراض اولیاى آن وزارتخانه کوچک­ترین عیبش این بود که آنها مدرسه­دار و آشنا به اصول تعلیم و تربیت ابداً نبودند چندین مرتبه درباره دانشکده دامپزشکى و دانشکده کشاورزى اینجا صحبت شده است و اخیراً یک جریانات نامطلوب و زشتى در هنرسراى عالى پیدا شده است و می­رساند که اولیاى وزارتخانه­هاى دیگر با اصول مدرسه‌دارى آشنا نیستند و باید اینها را مجزى کرد و به آن وزارتخانه که تمام همش صرف تعلیم و تربیت است و براى این کار بنا شده است واگذار کرد قید دو فوریت هم درش نیست یک فوریت است و به علاوه این نکته هم درش رعایت شده است که دولت دو ماه مجال دارد موجبات اجراى این کار را فراهم بکند یعنى تمام موادش رعایت شده بدون مشورت و مداخله دولت هم انجام نخواهد شد .

رئیس- آقاى امینى‏

امینى- بنده اصولاً به الحاق مدرسه کشاورزى کرج به وزارت فرهنگ مخالف هستم بنده خودم وقتى در فرانسه مشغول تحصیل فلاحت بودم موقعى که خواستم کنکور بگذرانم به وزارت کشاورزى نوشتم اجازه به من داده شد که در فلان جا حاضر شوم براى کنکور بعد از آن که مدرسه را خواندم و تمام کردم تمام جریان آنجا در تحت نظر وزارت کشاورزى بود از این جهت باید وزارت کشاورزى این را اداره بکند چون اشخاصى را که می­خواهد براى خودش متخصص تربیت بکند مطابق برنامه عملش و مطابق احتیاجات خودش تربیت بکند چه دلیل دارد که ما این را واگذار کنیم به وزارت فرهنگ با آن گرفتاری­هایى که الان وزارت فرهنگ دارد و نمی­تواند خودش را اداره کند یک دانشکده کشاورزى هست خدا بیامرزد مرحوم صمصام‌الملک را یادگارى از خودش گذاشت که حقیقتاً بى­نظیر است این دانشکده را اگر خود وزارت کشاورزى تازه نتواند اداره کند می­فرمایید به دست وزارت فرهنگ بدهیم که نمی­تواند خودش را اداره کند آن وقت مال دیگران را می­تواند اداره کند؟!

مهندس فریور- برخلاف قانون اساسى است .

امینى- برخلاف هیچ چیز نیست آقا .

رئیس- آقاى دکتر زنگنه .

دکتر زنگنه- حقیقتاً این طرح شاید لازم نبود به مجلس بیاید به جهت این که به نظر بنده مجلس هم باید عرض کنم متأسفانه نمی­تواند برخلاف این رأى بدهد براى این که مطابق قانون اساسى تمام مدارس و مکاتب باید در تحت ریاست عالیه و مراقبت وزارت علوم و معارف باشد بنابراین موضوعى نیست که قابل بحث باشد فوریتش هم از این نظر است که الان بودجه در حال تهیه شدن است شما رأى دادید که تا آخر خرداد حتماً باید بودجه به مجلس شوراى ملى بیاید و این هم اجراى یک اصل قانون اساسى است که خواسته شده است دولت در نظر بگیرد و در بودجه این را اجرا کند البته راجع به محاسنش و جواب آقاى امینى که وارد اصل مطلب بود مطلب خیلى زیاد است حالا در ممالک دیگر این طور باشد ولى قانون اساسى ما مخالف است و مقتضى است که باید در بودجه هم رعایت بشود.

رئیس- رأى می­گیریم به فوریت آقایانى که با یک فوریت این لایحه موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فرستاده می­شود به کمیسیون فرهنگ و بودجه .

‏7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- آقایان اجازه می­فرمایید جلسه را ختم کنیم .‏

جلسه آینده روز یکشنبه 24 دستور هم لوایحى که حاضر می­شود .

مجلس یک ربع ساعت بعدازظهر ختم شد

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمد‌صادق طباطبایی‏

‏+++

یادداشت ها
Parameter:294125!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)