کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/15]

جلسه: 27 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه سوم اسفند ماه 1320  

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- شور لایحه جلوگیرى از احتکار

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 27

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه سوم اسفند ماه 1320

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- شور لایحه جلوگیرى از احتکار

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای اسفند‌یاری تشکیل گردید.

صورت مجلس پنجشنبه 30 بهمن ماه را آقای طوسی (منشی) خواندند. (اسامی ‌غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، صفوی، مؤید احمدی، صدر، یمین اسفند‌یاری، خواجه نوری، مهذب، جلایی، مؤید قوامی، دکتر ادهم، آصف، صادق وزیری، مسعودی، معدل

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: افخمی، مسعودی خراسانی، موقر، اکبر، شیرازی، خسرو‌شاهی، پارسا، نصرتیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟

روحى- بنده عرضى دارم.

رئیس- بفرمایید.

روحى- در اظهاراتى که بنده نسبت به تعدیل مال‌الاجاره در جلسه پیش کردم معلوم شد سوء‌تعبیر شده است. بنده عرض کردم با لایحه پیشنهادى دولت مخالف نبوده و موافقم و لازم هم هست ولى دو فوریت آن را با وضعیت امروزه مناسب نمى‌بینم زیرا بهتر است اگر دولت کارى دارد باید قبلاً نمایندگان را سابقه بدهد و ابتدا به ساکن یک لایحه را نیاورد به مجلس و اگر مخالفتى کرده‌ام در اطراف فوریت لایحه بوده است و خواستم از این سوء‌تعبیر جلوگیرى شود.

رئیس- اصلاح می‌شود. صورت مجلس تصویب شد

2- شور لایحه جلوگیرى از احتکار

رئیس- شور لایحه جلوگیرى از احتکار مطرح است.

(مقدمه لایحه به شرح آتى خوانده شد)

گزارش از کمیسیون قوانین دادگسترى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون قوانین دادگسترى به اشتراک کمیسیون بازرگانى لایحه شماره 8605 ح 43669 دولت راجع

+++

به جلوگیرى از احتکار را با حضور آقایان وزیران دادگسترى و دارایى و بازرگانى و پیشه و هنر و بهدارى در جلسات عدیده تحت شور و مداقه قرار داده بس از توضیحات مفصلى که در اطراف هر یک از مواد آن داده شد بالنتیجه با مواد زیر موافقت حاصل شده اینک گزارش آن براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود.

رئیس- لایحه طبع شده و به اطلاع آقایان رسیده است. مذاکره در کلیات است. آقاى هاشمى

هاشمى- بنده با هر نوع قانونى در این موقع نسبت به جلوگیرى از احتکار موافقم نهایت تا تشخیص اجرا‌کنندگان این قانون را در خارج از مرکز ندهم نمی‌توانم اظهار موافقت کنم براى این که عیب اکثر قوانین ما این است که بیشتر مناسبت آن با محیط مرکز ملاحطه می‌شود. قانون در محیط مرکز یک مفهومى دارد به ولایت که می‌رود یک مفهوم دیگر پیدا مى‌کند به قصبات و دهات که می‌رسد به کلى قضیه معکوس می‌شود. مجریان قانون مردمان بى‌تجربه‌ای هستند یعنى همان اشخاص و همان مأمورینى می‌باشند که در سنوات قبل سهم بزرگى نسبت به انقطاع و جدا کردن ملت از دولت داشته‌اند مالیات بر درآمد در محیط مرکز نظر به خوبى مجریان (این که عرض می‌کنم واقعاً عقیده دارم چون ولایات و دهات و قصبات را دیده‌ام مقایسه می‌کنم مى‌بینم مأمورین مرکز خیلى خوبند) اگر هم کسى شکایت داشته باشد رسیدگى می‌شود ولى در قرا و قصبات و در اقصى نقاط مملکت که می‌رود مأمورین مزاحمت براى مردم فراهم می‌کنند و در آنجا معامله خصمانه با مردم می‌شود و یک معاملاتى می‌کردند و یک کارهایى می‌کردند که شایسته نیست در یک مقام رسمى گفته شود که آن کارها موجب انقطاع دولت از ملت و ملت از دولت شده است اگر قانون جلوگیرى از احتکار به یک صورت سریع‌تر و سرى‌ترى آمده بود و فورى گذشته بود و فورى اجرا شده بود البته معتقدم که نتیجه اش بهتر از این بود که حالا چندین روز است مطرح است و همه مطلع شدند و بالطبع یک نقل و انتقالى و یک تفریط‌‌ هایى خواهد شد از طرفى متحیرم از سرزمین ایران که مثل اعلاى نوع پرورى و نوع دوستى بوده و همه می‌دانند در متون تواریخ که فلان پادشاه ما قبل تاریخ ایران در قرون سالفه هنگامى که قحطعى سرتاسر مملکت را فرا گرفت دستور داد یک روز اغنیا تغذیه کنند و یک روز روزه بگیرند و غذاى خود را به فقرا و ضعفا بدهند و این امر اجرا شد و به این ترتیب مردم مملکت از سختى رهایى یافتند این بود شیوه زمامداران گذشته ایران از طرفى چون قوانینى که وضع می‌شود معرف روح یک قوم و توده است امروز هم مجبور می‌شویم در همان جامعه قانون سختى براى جلوگیرى از احتکار از مجلس بگذرانیم علاجى هم نیست امیدواریم که این محتکرین ایرانى‌الاصل نباشند و الا بسیار ناگوار است که ایرانى باشند و داروى امراض را مثلاً سرم ضد دیفترى را احتکار کنند و در جایی که مى‌بینند بچه‌هاى نوع ایشان از مرض و بیمارى از بین می‌روند اینها هیچ ترحمى نکنند بنده زیاد نمی‌خواهم تصدیع بدهم منظورم این بود که وضع مجریان این قانون را از امروز پیش‌بینى کنند به عقیده من چون جزو اشخاصى نیستم که می‌گویند باید همچو شود یا همچو شود من آنچه به نظر قاصر خودم می‌رسد عرض می‌کنم و بیشتر امیدواریمان از این قانون به جوانمردانى است که محض احتیاط علاوه بر مازاد خودشان آذوقه تهیه کرده‌اند از دست اینها مقدارى خارج شود و به دست دولت بیفتد و الّا در موضوع جلوگیرى از احتکار اول بایستى جلوى سرحدات را گرفت که آن هم کار مشکلى است و در عین حال که تصدیق داریم این کار مشکلى است که نگذارند آذوقه از سرحدات خارج بشود باید این اقدام را سریعاً بنمایند.

ثانیاً در موضوع اجراى این قانون باید نتیجه را در موقع ضبط حاصل بگیریم که مثل پارسال اکثر غله و جنس مورد احتیاج عموم را انبار نکنند براى پانزدهم فروردین در بعضى نقاط گرمسیر ایران موقع درو جو و بعضى مواد خوراکى است از حالا باید در نظر گرفت به عقیده بنده پنجاه نفر از مهم‌ترین مأمورین که در طول سنوات یعنى بیست سى سال مراتب نوع پرورى آنها محرز شده اینها را مأمور اجراى این

+++

قانون قرار بدهند امروز در ظرف بیست روز بیست و پنج روز سى روز می‌شود تمام ایران را سیر کرد اینها بروند با مهربانى و از راه تبلیغ مساعدت اشخاص را جلب کنند اینها بروند و این کار را انجام دهند تا موقع ضبط حاصل بشود و الّا اگر بنا باشد همان اشخاص سابق در دهات و قصبات بروند و همان اشخاص مجرى این قانون باشند هیچ نتیجه گرفته نمی‌شود شاید مورد تصدیق هم باشد. یکى دیگر وضع زراعت ایران است در اکثر جاها یک نوع نیست یعنى زراعت ما در طول این سنوات متحد‌الشکل نشده و به معناى حقیقتش هم نمی‌شود براى این که مملکت ما داراى مناطق مختلفه است و شاید دو ثلث مملکت ایران آب زراعتى آنها از قنوات باشد و اینها همیشه اصلاح لازم دارد در اول خرمن معمول همه جا این است که براى پاک کردن قنوات که رکن اعظم کار فلاحت‌شان است جنس مجزى و منها می‌کنند و در انبارها می‌گذارند بنده اطلاع دارم در بعضى جاها آن جنس را هم به اسم انبار کردن امسال برده‌اند مقنى که به اصطلاع آنها را چاخو یا که کین می‌گویند و اگر سر قنات لیره هم عوض جنس به او بدهند کار نمی‌کند مثل عمله‌جاتى که در راه‌ها کار می‌کنند بالاخره پول را در بیابان نمی‌توانند بخورند آرد و جنس لازم دارند که رفع احتیاج کند اینها را به طور کلى در نظر بگیرند تا طرز عمل و اجرا درست باشد بنده با اصل قانون مخالف نیستم به شرط این که بدانم مجریان قا نون کیانند و الا در دوره‌هاى استبداد هم آنها که تخطى می‌کردند به مواد غذایى مردم امرا و حکام و سلاطین آنها را با نهایت سختى مجازات می‌کردند و دنیاى متمدن امروز هم عذر اینها را مى‌پذیرد و نمی‌گوید کار بدى کرده‌اند این بود عرض بنده.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- بنده اول بگویم که یک عده زیادى از آقایان که با این لایحه مخالفند اسامى خودشان را در این لایحه نوشته‌اند و بنده هم مطالبى داشتم که خواستم به عرض مجلس برسانم این لایحه حقیقتاً تماس با زندگى عمومى دارد و در این سنوات اخیر کم‌تر لایحه من دیدم که در اطراف آن به اندازه این لایحه در خارج بحث شده باشد و اظهار علاقه‌مندى شده باشد این است که به عقیده بنده ارزش دارد که در مجلس حقیقتاً وضعیت روشن شود. مطالبى آقاى هاشمى در طرز اجراى قانون فرمودند من یک فلسفه به نظرم آمد و آن فلسفه این بود که دولت این قانون را آورده است در مجلس براى جلوگیرى از تعدى و تجاوز و مخالفین هم مخالفتشان با این قانون از نظر تعدى‏ و تجاوز است و بنده صاف و ساده آنچه استنباط کرده‌ام فلسفه‌اش در این دو تا بوده مونتسکیو که یکى از علمداران آزادى بشر است در کتابى می‌نویسد هر حکومتى یک فنر یا یک موتورى یا یک محرکى دارد که آن حکومت را می‌گرداند حکومت استبدادى را می‌نویسد محرکش وحشت و خوف است- ترس است. حکومت ملى و آزادی را می‌نویسد محرک و موتورش تقوى است و هر کدام از این دو نوع مظاهرى دارند که مخصوص به خودشان است یکى از مظاهر استبدادى تعدى و تجاوز است بخوانید تاریخ دنیا را تا حقیقت براى ما روشن شود تعدى و تجاوز یکى از مظاهر حکومت استبدادى است منتهى صورتش بنا بر روحیات اشخاص فرق می‌کند به مال، به جان، به چیزهاى دیگر. مظاهر حکومت ملى تقوى است و عدالت است و عدم تجاوز به حقوق یکدیگر که فلسفه و معناى حقیقى آزادى است بعد می‌نویسد که هرگاه این مظاهر دست‌خوش سستى و تغییر شود کم‌کم فلسفه آن حکومت از میان می‌رود و عکس‌العمل در میان می‌آید یعنى اگر تجاوز جاى عدالت، قیودات جاى آزادى را گرفت حکومت ملى متزلزل می‌شود کم‌کم آن موتور که تقوى باشد از بین می‌رود در حکومت ملى که تقوى نباشد آن حکومت ملى نیست این فلسفه بود که بیانات آقا این موضوع را در بنده پدید آورد که طرفین راجع به این لایحه پیشنهاد و مخالفت می‌کنند موضوع جلوگیرى از احتکار یک چیز تازه‌اى نیست که ما امروز شروع کرده باشیم می‌شود گفت که تمام دنیا نظر به وضعیت فوق‌العاده که پیش آمده است موضوع احتکار را جلو کشیده‌اند و قوانینى که از حیث اجرا و مجازات سخت‌تر از این لایحه است وضع کرده‌اند و به موقع

+++

اجرا گذاشته‌اند حتى ممالکى که مردمان راست، درست با تقوى خیلى بیش از ما دارند مثل ممالک امریکا و ممالک دیگر این قانون جلوگیرى از احتکار را وضع کرده و یک مجازات فوق‌العاده سخت و سنگینى وضع کرده‌اند و حقیقتاً با این وضعیتى که در جلو است که متأسفانه من نمی‌خواهم حقیقت را مخفى کنم بنده شخصاً راجع به آتیه خوش‌بین نیستم آتیه خیلى تاریک است وضعیت خواروبار و زندگى عمومى خیلى بالا رفته و طورى شده که نه براى فقرا قابل تحمل است و از براى اغنیا هم مشکل است و بالاخره نمى‌شود قبول کرد که حیات یک ملتى را یک دسته بى‌انصاف و ظالم در معرض تهدید قرار دهند (صحیح است) اینجا صریح و پوست کنده می‌گویم که باید از آنها جلوگیرى کرد ولى یک نکته عرض کنم و یک موقعى هم که یک لایحه در مجلس پیشنهاد شده بود تذکر دادم که به عقیده من هشتاد درصد نفع و ضرر قانون مربوط به خود قانون نیست و مربوط به سوء‌اجرا قانون است این عقیده شخصى بنده است. قانون نظام وظیفه که یکى از مقدس‌ترین قوانین یک ملتى است که بخواهد زنده در دنیا بماند. نظام وظیفه یک مدرسه است براى شهامت براى درستى و وطن‌پرستى و حریت و بالاخره این قانون براى مملکت ما و تربیت افراد ما خوب بود پس از تصویب آن اسباب دزدى و تعدى و جیب‌برى یک دسته شد که‏ بالاخره در این مملکت دیدید که چه به سر مردم آورد که مجبور شدند همگى از این قانون اظهار تنفر کنند (صحیح است) بنابراین انصاف بدهید که اجرا و سوء‌اجراى یک قانون به عقیده بنده هشتاد درصد....

کلالى- صددرصد

دکتر ملک‌زاده- و به عقیده آقا صددرصد تأثیر دارد. نگرانى هم که بنده دارم صاف و پوست کنده عرض می‌کنم که اگر این قانون به دست یک مردمان با تقوى و با ایمان و یک مردمانى که دل‌شان براى این جامعه بسوزد اجرا شود بسیار قانون نافعى است و یک نتایج فوق‌العاده سودمندى دارد براى کشور به علاوه یک قسمت‌هایى هم هست که جاى نگرانى نیست. مثلاً راجع بدواً چون معدود و محدود است نگرانى در بین نیست ولى نگرانى از این است که مأمورین بى‌انصاف در قرا و قصبات این قانون را وسیله دزدى و چاپیدن مردم قرار بدهند و بیفتند توى دهات و قصبات آنها که محتکرند با وسایلى که دارند با رشوه و روابطى که با مراکز مهم دارند معاف شوند و رعیت بیچاره که چهار من گندم و یقولات براى زندگى خودش جمع کرده یقه‌اش را بگیرند که حکم دولت است و باید این را بدهى این هم مى‌بیند که نمی‌تواند براى دادن ده من گندم زن و بچه‌اش را ول کند پا شود عقب این مأمور بیفتد و برود فلان نقطه پیش فلان مأمور که آیا به حرفش گوش دهد تا ندهد آن وقت مجبور می‌شود الاغش را بفروشد دیگش را بفروشد چهار تومان پنج تومان ده تومان تهیه کند و بدهد به این مأمور که راحت باشد آن وقت به اصطلاح که خواستیم بینى‌اش را اصلاح کنیم چشمش را هم کور کنیم خواستیم جلوگیرى از تعدى یک عده کنم اسباب تعدى و تجاوز نسبت به طبقه رنجبر مخصوصاً رعایا را فراهم کرده‌ایم این بود نظر بنده و دیگر عرضى ندارم (جمعى از نمایندگان- صحیح است)

رئیس- آقاى دبستانى

دبستانى- موضوع احتکار یک مسأله‌ای است که در شرع اسلام حرام شده بى‌شک و شبهه حتى موضوع استعمال ظروف نقره و طلا چون به موضوع احتکار منتهى می‌شود و فلزاتى که باید سکه شود و در دست مردم گردش کند مثل خون در شریان شخص این وسیله مبادله را بردارند بروند ظرف بسازند و جمع کنند و وسایل تجمل فراهم کنند این حرام است این یک مسأله‌ای است بدیهى ولى موضوع جاى دیگر است پیغمبر ما فرموده انما الاعمال بالنیات ممکن است ظاهر یک عملى خوب باشد ولى نیت چیز دیگرى باشد نیت سو باشد علاوه بر این انسان در طى تجربه وقتى که دیده است هر عملى به هر عنوانى که شده روحش اصلاً جریان نداشته آن چیزى که عنوان کرده و مقصود بالذات از آن بوده از بین رفته و یک اغراض دیگرى جاى گزینش شده علاوه بر این صریحاً هم مخالفت با آن قوانین اصلى عمل شده است و بعد هم با کمال قدرت و جسارت

+++

می‌گویند تصویب‌نامه صادر شده است در این خصوص‏... برخلاف قانون رفتار شده بعد هم می‌گویند تصویب‌نامه صادر شده و به تصویب‌نامه استناد و استدلال مى‌کنند. این ماده قانون انحصار تجارت است توجه بفرمایید. تجارت خارجى ایران در انحصار دولت است ملاحظه بفرمایید. (یکى از نمایندگان- چه ربطى دارد؟) چرا. توجه بکنید تجارت خارجى ایران در انحصار است و دولت حق وارد کردن و صادر کردن کلیه محصولات طبیعى و صنعتى و تعیین موقتى یا دایمى میزان واردات و صادرات مزبوره را دارد. این صحیح است؟ آن وقت بعد آقا در جواب سؤال بنده می‌فرمایند تصویب‌نامه صادر شده یا چون تجار عدل‌بندى بلد نیستند بکنند ما مى‌خواهیم عدل‌بندى کنیم‏.... این هم حرف شد؟ پس خانه شما را هم چون شما نمی‌توانستید تنظیم بدهید و اثاثیه برایش درست کنید و ترتیب بدهید او بیاید و درست کند و تصرف کند....

وزیر دارایى- این که از موضوع خارج است آقا

دبستانى- نه خیر آقا خارج از موضوع نیست. عرض می‌کنم خدمت شما که موضوع تثبیت غله ظاهرش این بود که نرخش زیاد پایین نرود و زیاد بالا هم نیاید و معادل باشد حالا چطور این قانون را در کرمان عملى کردند عرض می‌کنم: آمده‌اند یک فرمولى را اتخاذ کرده‌اند که مالک نصف آنچه را که بازدید کرده‌اند تعهد کند این را دیگر فکر نکرده‌اند که این املاک هر کدام قنواتى دارد و یک مقدارى از حاصل این ملک باید خرج آن قنات بشود در هر سال باید بروند گل کشى کنند آن را که مستثنى کنید صدى بیست هم براى مالک باقى نمى‌ماند. علاوه بر این نسبت به خرده مالکین ملک تعهدات خیلى زیادى گرفته‌اند والله بسیارى از آنها بذرشان را هم داده‌اند و الآن براى نان‌شان هم محتاج هستند آن وقت نسبت به آنهایى که مقتدر و متنفذ هستند رسید انبار مى‌فروشند از آن مقدارى که زیادى گرفته‌اند یعنى مثلاً صد من جنس که مى‌آورند تحویل بدهند آنها آن صد من را تحویل می‌گیرند ولى بیست من کم می‌کنند و هشتاد من رسید می‌دهند و آن وقت در هر خروارى این بیست من‌ها روى هم می‌رود و جمع می‌شود در انبار و از این اضافه‌ها به آنها که نافذ هستند رسید می‌دهند و پول می‌گیرند و آن مأمورینى که فرمودید به کرمان رفته‌اند از طرف وزارت دارایى چهل روز قبل گزارش مفصلى داده‌اند و ماحصل آن گزارش این است که با این مأمورین کرمان رو به فنا و اضمحلال می‌رود و تمام نکات و جزئیات اعمال آنها را نوشته است از وزارت دارایى هم دعوتى کرده‌اند از نمایندگان کرمان و نوشتند به تمام متصدیان و عمالی که در بیست سال قبل متصدى این پست بوده‌اند بیایند و بنشینند رسیدگى کنند بالاخره آمدند و نشستند این طور رأى دادند که این مأمورین منفصل بشوند و آقاى وزیر مالیه هم قول دادند که آنها را همه را بردارند الآن چهل روز است که از آن گذشته و اینها با کمال اقتدار دارند کار مى‌کنند و زخمى هم شده‌اند و بیشتر زحمت دارند براى مردم و بنده خالف هستم با این ترتیب دلیلش را هم عرض کردم وقتى که این لشگر اقتصادى که شما تشکیل دادید که از ملخ از قشون خارجى از هر چیزى براى این ملت مضر‌ترند اینها مجرى این کار باشند واى به حال این مملکت و ملت دیگر هم توضیحى ندارم. (صحیح است)

وزیر دادگسترى- بنده پس از اظهار امتنان از آقایان اعضا کمیسیون دادگسترى و بازرگانى که در این باب جهد فوق‌العاده مبذول فرموده‌اند و اسباب پیشرفت این لایحه را فراهم فرموده‌اند و گزارش آن را زود به مجلس دادند عرض می‌کنم حالا باید اغتنام فرصت کرد و طورى کرد که این لایحه زودتر انشاء‌الله از مجلس شوراى ملى بگذرد و تصویب شود تا این که واقعاً به موقع اجرا گذاشته شود براى این که ما واقعاً به مقصود برسیم. البته هزار چیز در زندگانى هست و نواقص بسیارى هم در کار هست و اگر ما تمام این نواقص را بخواهیم در مورد این لایحه منظور نظر قرار بدهیم و به خاطر بیاوریم امروز که سهل است بلکه دو ماه دیگر هم این لایحه تمام نمی‌شود. بنده تصدیق می‌کنم که البته در کار اجرائیات

+++

یک نواقصى هست در همه جاى زندگانى این نواقص هست و البته باید آن نواقص برطرف شود و البته طرز عمل و اجرا هم دخالت در انجام و اجراى صحیح قانون دارد ما هم باید نهایت کوشش را به عمل بیاوریم که طرز اجرا خوب شود این منظور هم در کمیسیون مطرح بود و مورد دقت و مذاکره آقایان واقع گردید براى این که این منظور به بهترین وجهى تأمین شود در خود این لایحه هم پیش‌بینى لازم شد که آئین‌نامه اجرا طرز اجرا و عمل هم در کمیسیون مختلط مجلس شوراى ملى شور و تصویب گردد و هر گونه دقتى که باید در این کار بشود و هر گونه سازمانى که براى حسن اجراى این قانون لازم است داده شود و در واقع در تحت نظر خود مجلس شوراى ملى سازمان این کار داده شود که به بهترین وجهى تأمین کند منظور را پس در اطراف طرز اجراى این قانون بنده تصور می‌کنم اگر زیاد صحبت شود اتلاف وقت شده است زیرا این منظور در این قانون کاملاً تأمین شده است و در آئین‌نامه آن پیش‌بینى خواهد شد و وسایلى که باید براى حسن اجراى این کار در نظر گرفته شود خواهد شد و بنده تقاضا می‌کنم زودتر وارد در شور مواد بشویم که زودتر نتیجه گرفته شود. یک موضوعى هم که باید عرض کنم این است که این قانون را بعضى‌ها (البته عناصر صالح متوجه مزایاى این قانون هستند و حسن تأثیر این قانون را در زندگانى تصدیق دارند) افرادی که از این قانون مسلماً ناراضى هستند چون این قانون دست و بال آنها را شاید بگیرد. این باعث شده است که اینها انواع القا شبهات را به مردم مى‌کنند مثلاً می‌گویند که مأمورین براى تفتیش می‌روند درب خانه‌هاى مردم و اسباب زحمت مردم را فراهم مى‌کنند و سوء‌استفاده مى‌کنند و چه می‌کنند بنده می‌خواهم عرض کنم که در تمام مواد این قانون وقتى که وارد شویم و صحبت کنیم به ثبوت می‌رسد و بعد از آن هم منتشر بشود مردم هم ملاحظه خواهند فرمود و خواهند دید که این طور نیست و هیچ همچو چیزها نیست و دولت اجازه نداده است که مأمورین وارد خانه‌هاى مردم بشوند و مزاحم مردم و عایله‌ها و خانه‌هاى مردم بشوند این طور نیست (صحیح است) فقط دولت یک اقداماتى براى جلوگیرى از احتکار به عمل می‌آورد و طرز اجراى آن هم در کمیسیون‌هاى مجلس تعیین خواهد شد و معین خواهد شد و سازمانى که براى این کار لازم است با اهتمام کامل به نظر کمیسیون خواهد رسید و داده خواهد شد چه در مرکز چه در شهرستان‌ها و چه در قرا و قصبات البته سازمان صحیحى که مطابق با این منظور باشد و نگرانى براى مردم نباشد و اشکالى براى کار پیش نیاید و از این جهت بنده تمنى می‌کنم چون وقت هم تنگ است زودتر آقایان اجازه بفرمایند که وارد در شور مواد لایحه بشویم که زودتر کار بگذرد. (صحیح است)

رئیس- عده زیادى از آقایان هم به عنوان موافق و هم به عنوان مخالف اجازه خواسته‌اند اگر به همه این آقایان اجازه داده شود گمان نمی|‌کنم وقت برسد و کفایت بکند بنابراین اگرتصویب مى‌فرمایید وارد در شور مواد بشویم (صحیح است) رأى می‌گیریم به ورود در شور مواد آقایان موافقین برخیزند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد ماده اول.

ماده اول- هر کس کالاهاى مورد احتیاج ضرورى عامه را که زیاد از مصرف خود داشته باشد و براى جلوگیرى از فروش به دولت یا مردم پنهان نماید محتکر محسوب شده و براى دفعه اول علاوه بر ضبط عین کالا به حبس تأدیبى از سه ماه تا شش ماه و کیفر نقدى معادل یک برابر قیمت کالاى مزبور محکوم می‌شود و در صورت تکرار برای دفعه دوم مرتکب علاوه بر ضبط عین کالا به حبس تأدیبی از سه ماه تا یک سال و تأدیه کیفر نقدی معادل دو برابر قیمت کالاهای مزبور محکوم می‌گردد.

نقابت- اجازه مى‌فرمایید؟

رئیس- آقاى نقابت شما جز موافقین اسم نوشته‌اید.

نقابت- بنده در کلیات هم عرضى داشتم ولى اجازه نفرمودید اگر اجازه مى‌فرمایید حالا در ماده اول عرض کنم‏.

رئیس- حالا وارد در شور مواد شدیم. آقاى طباطبایى‏ مخالف هستند؟

طباطبایى- بنده قبلاً اجازه خواسته‌ام.

+++

رئیس- عرض کردم بفرمایید.

نقابت- پس بعد از ایشان نوبت بنده است.

طباطبایى- عرض کنم که بنده با همه این لایحه و با اقدام دولت مخالف هستم در ستون مخالف وقتى خواستم اسم بنویسم تقریباً دیدم پر شده است این بود که در ستون موافق نوشتم در کلیات هم که فرصت نشد به جاى این که نمایندگان محترم و مجلس توجه بکنند به کفایت مذاکرات در کلیات آقاى وزیر دادگسترى این پیشنهاد را کردند که مذاکره کافى است و حال آن که دولت براى صحبت باید مهیا باشد مى‌فرمایند وقت تنگ است بنده تصدیق می‌کنم ولى چرا دولت از شش ماه پیش به فکر این پیشنهاد و این اقدام نیفتاد؟ مگر آن وقت وضعیت خوب بود و حالا بد است؟ شما اگر شش ماه قبل این کار را کرده بودید شش ماه کار ممکلت جلو بود و شش ماه البته براى تأمین کالا و آذوقه یک مملکت وقت خیلى زیادى است وقت ذى‌قیمتى است. خوب کارها را به موقع نمى‌کنید آقا و مى‌گذارید براى آخر وقت مثل لایحه تعدیل مال‌الاجاره که گذاشتید براى ظهر روز 30 بهمن یعنى به فاصله چهار ساعت پنج ساعت که مدت آن قانون داشت منقضى مى‌شد یک چیزى را با کمال عجله و شتاب برمی‌دارند می‌آورند به مجلس و مى‌گویید تصویب کنید زود باشید دیر می‌شود حالا هم همین لایحه را آن طور برداشته‌اند و آورده‌اند و می‌گویند زود باشید وقت مى‌گذرد نیم ساعت به ظهر جلسه می‌شود الآن هم نیم ساعت بعد از ظهر است عجله هم مى‌کنند که زود باشید صحبت هم نکنید بگذارید بگذرد این که نمی‌شود آقا. این یک لایحه‌ای است که با همه چیز مردم با همه مأمورین دولت و افراد تماس دارد شما سه چهار روز بیشتر نیست این را آورده‌اید باید درش بحث کرد و صحبت کرد.

اینجا فرمودید که از حیث اجرا و از حیث تمام مأمورین دولت با خانه‌ها و مردم و افراد نگرانى نیست چطور مى‌فرمایید نگرانى نیست؟ در این ماده اول نوشته شده است هر کس زیادى از مصرف خودش داشته باشد و پنهان کرده باشد محتکر محسوب می‌شود. کسى که جنس دارد و احتکار مى‌کند البته نمى‌آورد در حاشیه خیابان و توى کوچه‌ها بریزد و لابد در محلى ضبط می‌کند و به محض این که پنهان کرد یا نکرد عنوان احتکار را رویش می‌گذارند. اینجا نوشته شده است زیاده از مصرف خوب این کار تشخیصش با کى است؟ البته با مأمور دولت است. تشخیص این که کى جنس دارد کى پنهان کرده و محتکر محسوب است این تشخیص با مأمور دولت است. بنده جنس زیادى دارم یا ندارم این را کى تشخیص می‌دهد؟ مأمور دولت. پس تماس این لایحه یعنى تماس مردم در مورد این لایحه با مأمور دولت است و خوب پنهان کردن و نکردن را چطور تفسیر و تعبیر می‌کنید؟ این یعنى چه؟ فلان تاجر که عرض کردم این مرد نمى تواند جنسش را بیاورد توى خیابان و کوچه بگذارد البته جنس و کالا یا توى مغازه‌اش است یا توى انبارش است یا توى پستوى خانه‌اش است یا توى خانه‌اش است معامله مأمور کشف احتکار در این مورد از چه قرار خواهد بود اینجا عرض کردم و باز هم تکرار می‌کنم تماس زیادى مأمورین دولت با مردم و با همه طبقات خواهند داشت و او می‌گوید باید تشخیص بدهم که احتکار است یا نیست حالا چطور مى‌فرمایید که نگرانى نیست؟ این قانون که تصویب شد یک عده زیادى مأمور دولت‏... اینها گویا به موجب آن قوانین سابقه‏.... قانون قاچاق سهیم هم هستند و یکى از خبط‌هاى بزرگ هم همین است که اینها مأمورین دولت که به قول آقاى دکتر ملک‌زاده تقوى ندارند شما آنها را شریک مال مردمش هم مى‌کنید که برو اگر مالى را پیدا کردى و گشتى و قاچاق گرفتى ما یک سهمى هم به تو می‌دهیم خوب این چه کار می‌کند؟ این می‌رود و تمام زندگانى مردم را براى ده تومان جایزه‌اى که باید بگیرد یا عنوان دیگرى فدا می‌کند. حالا اینجا هم لابد همین عنوان است مجانى که نمى‌آید در انبار و خانه و کاروانسرا گردش کند و قاچاق پیدا کند بلکه خودش هم سهیم است حسن خدمت به خرج می‌دهد چه می‌کند؟ می‌آید براى یک دستمال قیصریه را آن مأمور آتش می‌زند (صحیح است) عرض کنم البته

+++

آقا دنیای امروز گرفتار مضیقه اقتصادی است معاش برای دنیا تنگ است و اگر ما به وضعیت حاضره این مملکت نگاه کنیم که انشاءالله بلکه به همین حال باقی بمانیم با اکثر نقاط دنیا مقایسه کنیم اینجا بهشت است (صحیح است) البته دولت باید به ارزاق و به اجناس عمومی توجه بکند ولی عرض کردم باید از شش ماه پیش شروع شده باشد خوب حالا نشده است و شش ماه به تأخیر افتاده است حالا می‌خواهید عملی کنند کی عمل می‌کند؟ مأمور دولت. مأمور دولت خودش و عملش به هیچ وجه طرف اعتماد نیست. اصل عیب و بدبختی مردم ملت و خرابی مملکت در این است که دولت و مأمور دولت دستگاهی است علیحده و زندگی مردم یک دستگاهی است علیحده و این مأمورین خودشان را کلاً نه داوطلب این می‌دانند که به مردم زحمت بدهند و تعدی کنند....

رئیس- ولی همه مأمورین دولت هم این طور نیستند آقا.

طباطبایی- شما آقا باید نظم جلسه را رعایت کنید نه دفاع. اگر دفاع می‌خواهید بکنید بعد.

عرض کنم وقتی که لایحه آمد بنده دیدم دولت میل دارد لایحه منتشر نشود و حتی شنیدم که گفتند اگر لایحه منتشر شود بعضی‌ها جنس خود را می‌فروشند. خوب بفروشند چه عیبی دارد؟ آقا اصلاً در دنیا قانون احتکار می‌نویسند خیلی هم سخت می‌نویسند ممکن است اجرا هم نشود یعنی قانون را سخت می‌نویسند و دانسته آن را طبع می‌کنند و انتشار می‌دهند توی مردم چرا؟ برای این که محتکر بترسد و جنسش را نگاه ندارد آن وقت شما که از خود این لایحه که برای منع احتکار نوشته است از انتشارش احتراز دارید و می‌خواهید منتشر نشود چطور آن را اجرا می‌کنید؟ عرض کنم که کالاها دو جور است چون به طور کلی نوشته‌اید کالا یکی خواروبار و آذوقه است یکی هم سایر اجناس و کالاها. در مسأله آذوقه و خواروبار اگر از مملکت خارج نشود و نگذارند که ببرند به جاهای دیگر اشکالی ندارد و به عقیده من این قدر هم که اظهار نگرانی می‌شود این طور نیست که بنده تلگرافات شهرستان‌ها را که رسیده است به دقت مطالعه کرده‌ام همه جا وضع محصول از لحاظ بارندگی و کشت و کار خوب است لازم نیست که دولت یک نگرانی برای مردم تولید بکنند که دولت برای خودش یک حسن خدمتی قائل شود. بنده تلگرافات را که می‌دیدم و نگاه می‌کردم در اکثر نقاط در غالب جاهای مملکت بارندگی بیشتر از سال‌های گذشته شده است در اکثر نقاط مملکت کشت و کار بیشتر از سال‌های گذشته است محصول سال 1320 یعنی امسال هم به طور کلی بد نبوده است و بنده امیدوار هستم و این طور هم هست که غالب خانه‌ها آذوقه دارند الحمدالله آذوقه هم فراوان است لازم هم نیست که ما مردم را این قدر دست پاچه و نگران بکنیم شما همین قدر بتوانید مواد آذوقه و خواروبار را نگذارید از مملکت خارج بکنند به عقیده بنده هیچ نگرانی و اشکالی نیست حالا چه کار کنیم که خارج نکنند این با دولت است. یکیش مسأله اسعار است مسأله ارز است شما کاری بکنید که برای صادر کننده صرف نکند و الّا یک مملکتی است وسیع فاصله سر حدات هم زیاد تاجر هم خوب چه می‌کند؟ تاجر این حرف‌ها را نمی‌داند او نفع خودش را می‌خواهد به هر راه و به هر طریق هست جنس را خارج می‌کند روغن می‌برد آذوقه می‌برد هر چه را می‌بیند برایش صرف می‌کند می‌برد حتی اجناس خارجی را که در این مملکت هست می‌برد و برایش صرف می‌کند چون لیره نرخش بالا است استفاده دارد برایش و می‌برد شما چرا از راهش وارد نمی‌شوید تا کار درست بشود چرا یک جریانی را طی می‌کنید که هم کار برای ما مشکل می‌شود و هم برای مردم و هم بالنتیجه قطع دارم برای خودتان و خودتان هم بعد پشیمان می‌شوید. اما راجع به اجناس خارجی عرض کردم دولت یا طرز عملش را باید اصلاح کند اجناس خارجی یک وقتی بود که نمی‌گذاشتند وارد شود یک وقتی بود که برای صادرکننده شما‌ها بزه قائل می‌شدید آن روز را حالا بنده نمی‌خواهم وارد شوم و قضاوت بکنم که صحیح بود یا غیر صحیح خیال می‌کنم که صحیح بود اما امروز هم همین طور است؟ اوضاع دنیا اوضاع مملکت به ما باز هم اجازه می‌دهد که شما به صادر کننده امروز هم جایزه بدهید؟ خوب چرا این قانون را از بین نمی‌برید

+++

آقا؟ چرا امروز نباید به وارد‌کننده جایزه بدهیم؟ (صحیح است) بنده یکى دو ماه قبل به خاطر دارم تلگرافى را اینجا از کرمانشاه خواندم یک نفر قند و شکر وارد کرده بود در گمرک آن جنس را از او گرفته بودند و ضبط کرده بودند خودش را هم توقیف کرده و مورد تعقیب قرار داده بودند این تلگراف را اینجا خواندم و عرض کردم براى دو سیر قند و شکر در این تهران در همین مرکز چه ازدحامى بود و یکى دو نفر هم کشته شدند تا بالاخره متوسل شدید به جیره‌بندى و به کوپن قند و شکر. خوب پس معلوم می‌شود که ما قند و شکر کم داریم و احتیاج هم داریم یک روزى بنا بود که اگر قند و شکر وارد این مملکت بشود هر کس وارد می‌کرد قاچاقچى بود اما امروز هم آیا قاچاقچى است؟ امروز شما باید وارد‌کننده را تشویق کنید و راه را براى او باز کنید سهل است جایزه هم بدهید به اشخاصى که با پول خود، در واقع ریسک می‌کنند امروز ابداً تحارت نیست تاجر هستى خودش را سرمایه خودش را به خطر مى‌اندازد مثلاً از جاوه می‌رود براى شما شکر می‌آورد امروز شما می‌خواهید همان معامله چهار سال پیش را با فلان تاجر بکنید آیا این صحیح و معقول است و آیا این قانون احتکار علاجش را خواهد کرد؟ این که عرض کردم شش ماه پیش می‌بایستى اقدام شود دولت متأسفانه همیشه در این مملکت دیر از خواب پا می‌شود خیلى دیر. آقایان ساختمان سیلو را ملاحظه فرموده‌اند افتتاح این ساختمان عظیم و جسیم سه سال چهار سال پیش بود بنده روزى که افتتاح شد آنجا حاضر بودم واقعاً وقتى ساختمان را بنده با آن دستگاه و عظمت و اسباب و افزار و کارخانه‌جاتش دیدم آن روز خیلى امیدوار شدم از این جهت که خیلى دیر و مشکل است اگر حوادث و سوانحى براى مملکت پیش بیاید مردم دچار قحط و غلا و تنگى شوند وقتى که قضایاى شهریور و پیدا نشدن نان پیدا شد بنده هنوز باور نمی‌کردم ساختمان سیلو خالى است تا یک ماه پیش که وزارت دارایى یک دعوتى کرد و مقدارى هم چیزهایى پیدا کرده بودند و آنجا گذاشته بودند بنده رفتم آنجا تماشا کردم دیدم که البته ساختمان بزرگ است خیلى هم خرج شده چندین میلیون تومان خرجش شده است ولى متأسفانه خالى است ملاحظه فرمایید اگر سه سال پیش چهار سال پیش که اینجا را ساختند با قدرتى که حکومت آن وقت داشت و مسلط بود به همه چیز مردم اگر از همان وقت شروع کرده بودند نمی‌گذاشتند گندم ممکلت را به خارج ببرند بفروشنده و همانجا ذخیره می‌کردند امروز ملاحظه کنید آیا این اندازه بدبخت بودیم که براى چهار سیر گندم دست به هندوستان دراز کنیم به موقع کار نمی‌کنید آقا. حکومت حاضر نیست خودش کارش را بکند یا اگر بهش بگویید گوش کند یا اگر گفتیم آقاى رئیس اول جلوگیرى می‌کنند که نگویید (یکى از نمایندگان- این دولت آن وقت نبوده) این دولت هم مثل همان دولت الآن شش ماه است آمده است و مردم را معطل کرده است در این شش ماه کجا بوده است شش روز هم شش روز است و باید حساب کرد....

رئیس- شما خودتان را هم در موافق نوشته‌اید هم در مخالف.

طباطبایى- بنده الآن که مخالف نوشته‌ام آن وقت که موافق نوشتم براى این بود که در ستون مخالف جا نبود.

رئیس- حرف را باید موافق وقت زد....

طباطبایى- الآن موقعش است.

رئیس- آخر طول دادن این کار ضرر دارد. ضررش براى مملکت است.

طباطبائى- بنده خیال می‌کنم دولت مدافعى لازم ندارد چون آقاى رئیس مدافع کل هستند. هم مدافع مجلس‌اند هم دولت.

رئیس- بنده همیشه مدافع حقم.

طباطبائى- پس بنده دیگر عرضى ندارم صرف‌نظر می‌کنم.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- عرض می‌کنم موقعی که این لایحه در کمیسیون مطرح شد حاصل مخالفت‌هایى که با این لایحه می‌شد در سه

+++

مطلب بود و هر دو سه مطلب مهم‌تر از این تذکراتى بود که حالا داده می‌شود اول جهت مخالفتى که با این لایحه می‌شد این بود که موضوع لیره اگر مورد توجه واقع شود و تنزل بکند اجناس تنزل می‌کند این را دولت در نظر دارند و با یک جدیتى در این کمیسیون‌هایى که تأسیس شده مشغول مذاکره هستند و ممکن است به زودى نتیجه بگیرند تنزل لیره نمی‌شود گفت هیچ تأثیر در نرخ ارزاق ندارد ولیکن جز علت است و یکى از جهات است جهات دیگرى هم هست که لیره خیلى مهم نیست و بازرگانان به تمام آن جهات توجه خواهند فرمود. موضوع دیگرى که مذاکره می‌شد این بود که مطابق مواد قانون مجازات عمومى مخصوصاً ماده 242 هرگاه بین مالکین اتفاقى شود و مواضعه شود براى ترقى دادن قیمت آن مواضعه کننده مجرم است و مجازات می‌شود و حتى در ذیل آن ماده قید شده است که اگر مواضعه در مورد ارزاق و کالاهاى مورد احتیاج عمومى واقع شود مجازات دو برابر خواهد بود با قانون انحصار تجارت و اختیارى که دولت دارد که اجناس را ممنوع‌الصدور یا ممنوع‌الورود بکند دیگر چه احتیاجى به این قانون است از این گونه تذکرات داده می‌شد ولیکن رسیدگی‌هایى که در کمیسیون شد و بالاخره بحثى که در اطراف این قانون شد این طور معلوم کرد که این قانون داراى نتایج دیگرى است و به علاوه اضافاتى دارد در قانون سابق دو ماه و یک سال بود اینجا کار مجازات را به اعدام هم کشانده است نکته دوم ضبط کالا بود و در قانون سابق این را نداشت در آنجا ضبط کالا نمی‌شد در اینجا ضبط کالا هم صورت می‌گیرد سوم این بود که کالاى مورد احتیاج ضرورى از کالاى غیر ضرورى تشخیص شود و این تشخیص به وسیله آئین‌نامه‌هایى که خواهند آورد تشخیص می‌شود و از این جهت یکى از جواب‌هاى آقاى طباطبایى داده می‌شود که می‌فرمایید چطور تشخیص می‌دهید که در فلان خانه جنس هست و چطور تشخیص می‌دهید که مورد حاجت است و چطور تشخیص می‌دهید که پنهان کرده است این جهات در ماده 2 و مواد اخر پیش‌بینى شده است و مخصوصاً در کیفیت تشخیص وقتى این اندازه موافقت شد که صاحب‌خانه و صاحب عایله خودش صورت بدهد مایحتاجش را بگوید داراى چند نفر عایله هستم و هر جنسى هم نوعش فرق می‌کند مثلاً گندم تا سر خرمن فرق می‌کند برنج در شهریور دست می‌آید و حال آن که گندم در خرداد و مرداد دست می‌آید برحسب نقاط مختلفه. بنابراین نسبت به هر جنس با پیدایش جنس جدید قرار شد که تفاوت گذارده شود دیگر ممانعت غیر تاجر بود در این قانون از خرید کالا چون توجه دارید یک عده اشخاصى هستند که پروانه تجارت ندارند و مالیاتى هم بابت تجارت به دولت نمی‌دهند ولى بیشتر از تجار هم استفاده می‌کنند آنها سرپا می‌روند توى بازارها و یک اجناسى را می‌خرند و انبار می‌کنند بعد هم راه می‌افتند و می‌فروشند این اشخاص بنا شد جلوگیرى شود یکى هم در قسمت تسریع در تعقیب و رسیدگى است که از اصول محاکمه سابق برکنار شود و سرعتى در کار این قانون پیش‌بینى شود تا نتیجه مطلوبه به دست آید یکى تخصیص صد پنجاه از جرایم این قانون است به بهدارى و توزیع‌ دارو بین فقرا و البته قانون سابق نداشت همین طور که تذکر دادند آقاى طباطبایى قانون سابق یک عیبى هم داشت که صدى سى از جرایمى که به نام قاچاق به دست می‌آید به مأمورین می‌دادند و این خودش یک تشویقى بود بالاخره دولت وقتى نظایر این اعمال را دید یک قوانینى گذراندند که هر گاه مأمورینى برخلاف واقع گزارش بدهند یا تریاک به خانه کسى بیندازند و او را قاچاقچى معرفى کنند یا چه و چه از این اعمال مرتکب شوند به انفصال ابد از خدمات دولتى و حبس و چه و چه محکوم می‌شود البته پیدایش این امور به واسطه وجود این قبیل اعمال است که در این قانون نیست و در اینجا حقى براى مأمورین قائل نشده‌اند فقط گذاشته است که صدى پنجاه از این جرایم دارو خریده می‌شود و در تحت اختیار وزارت بهدارى به فقرا تقسیم می‌شود یکى هم تعیین نرخ از طرف دولت است البته دولت حق نداشت تعیین نرخ کند زیرا تعیین نرخ تابع یک اصولى بود ولى در کالاى مورد ضرورت عامه دولت

+++

باید تعیین نرخ کند براى این که مصادمه پیدا نکند با حقوق مالکیت اشخاص این بود که در آنجا گفتند پیش‌بینى کنند که یک بنگاهى تأسیس کنند که در آن بنگاه یک اعتباراتى هم از وزارت دارایى بگیرند که آنها یک اجناسى را بخرند و حتى در موقع حاجت به ضرر بفروشند تا این که بشود مردم را از گرسنگى و فقر نجات داد یکى منع صدور قسمتى از اجناس بود مانند دارو و خواروبار که تا سه مرتبه در این موارد باعث صدور حکم اعدام می‌شود خلاصه این مزایایى که بنده به نحو اختصار شمردم نسبت به قوانین سابقه موجود بود و توضیحاتى که داده شد تا حدى اعضا کمیسیون دادگسترى که بنده هم آنجا عضویت دارم قانع شدند و جزء موافقین شدیم و البته اگر آقاى طباطبایى هم تشریف می‌داشتند موافقت ایشان هم حاصل می‌شد ولى چند چیز هم هست که بنده می‌خواستم تذکر بدهم و آن کیفیت اجرا است که آن هم همیشه مورد شکایت و نگرانى بوده که چطور اجرا می‌شود بالاخره هیچ مستشار از ممالک خارجه براى این کارهاى جزئیمان که نمی‌توانیم بیاوریم ماییم و این دستگاه و این قضات و این مأمورین وزارت دارایى و غیر ذلک منتهى به جاى این که حملاتى بکنیم که حقیقتاً مأمورین را البته همه مأمورین بد نیستند توی‌شان اشخاص خوب هم هست ما براى این که آن اشخاص خوب را بى‌پا نکنیم و آنها را دچار یک یأسى نکنیم به عقیده بنده به آن بدها هم باید گفت شما خیلى خوب هستید براى این که خوبى ملکه او شود فکر کند خوب است و ما تشویق کنیم که این مأمورین واقعاً به وظیفه‌شان عمل بکنند اگر بنا باشد در یک حال فقر تجارت امروزه و با حالت فقر و فاقه و بیچارگى همه تجمع کنند مجلس و دولت متحداً فکر کنند که یک چیزى را به نفع جامعه تأمین کنند آن وقت بعضى مأمورین بیایند و جریمه صد پنجاه این را که باید به مصرف بهدارى و داروى مجانى فقرا می‌رسد به جیب بزنند و باز هم خیانت کنند معلوم می‌شود ما اصلاً لیاقت اداره کردن خودمان را به هیچ وجه نخواهیم داشت و دیگر نبایستى به یک عده معدودى حمله کنیم به جاى این مذاکرات باید یک قسمت صحبت‌ها و نظرها مربوط به تبلیغ و تشویق مأمورین به خوب شدن باشد و این مرحله است که باید همه کمک کنند یک قسمت مخالفت‌هایى که می‌شود ما ناچاریم اینجا اعتراف بکنیم و بگذریم آن مسأله سوء‌نظر است و این سوء نظر یک سابقه تاریخى پیدا کرده راست است که مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد ولى این سوء‌نظر را هم باز جا ندارد خیلى اعمال کنیم زیرا واقعاً اگر ما از هر چیزى مشکوک باشیم نسبت به هر چیزى سوء‌ظن داشته باشیم هیچ وقت هیچ کارمان پیشرفت نمی‌کند و باید که حسن نظر داشته باشیم خاصه نسبت به دولتى که امروز زمامدار امور ما است البته دولتى که امروز زمامدار امور کشور است دولتى است که به اتکا رأى اعتماد مجلس مشغول کار است یک دولتى نیست که تحمیل شده باشد و با فشار بر مجلس تحمیل شده باشد رأى اعتماد داده شده است و دولت هم مشغول کار است و یک اکثریتى هم در مجلس هست و آن اکثریت حمایت از حرف حسابى می‌کند و هیچ وقت قوم و خویشى و غرض‌رانى با اشخاص ابراز نمی‌کند تا هر زمانی که اشخاص داراى یک حس وطن‌پرستى باشند و کار خودشان را اداره کنند اکثریت مجلس هم حمایت می‌کنند و هر وقت هم نکردند آن موضوع به خصوص را با رعایت اصول و قوانین تذکر می‌دهند و هیچ نظر خصوصى نیست و بنده تصور می‌کنم این شایعاتى که در جراید داه شده مخصوصاً ذکرى که در این چند روزه هست راجع به تغییر کابینه و عزل وزرا اصلاً وزارتخانه‌ها را فلج کرده بنده خودم مراجعه کردم به جایى دیدم می‌گویند آقا خبر ندارى هیچ کس کار نمی‌کند آنجا می‌گوییم چرا می‌گویند نمی‌دانیم تکلیفمان با این وزیر چیست و به این دستوراتى که داده است عمل کنیم یا نه چیز عجیبى است‏.... (افشار- خارج از موضوع است) اگر آقایان واقعاً چند نفرى مخالف هستند با یک دستگاهى روى آن قواعد باید عمل کرد و صحبت کرد ما هم امیدواریم همه‌مان نسبت به این مملکت علاقه‌مند باشیم زیرا با نان این ممکلت زندگى کرده‌ایم و بالاخره بایستى حمایت از منافع آتیه این کشور بکنیم بنابراین این قانون بنده صبح هم به یکى از آقایان عرض کردم نه تنها این

+++

قانون بلکه صد قانون دیگر هم دولت بخواهد ما موافقت می‌کنیم ولى منتظر نتیجه هستیم که چه جور عمل می‌کنند وقتى در عمل خوب بود ما اطاعت می‌کنیم و سکوت می‌کنیم و حرفى نداریم اگر هم خوب نبود عیب کار خودش ظاهر خواهد شد.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور کلالى- بنده در کلیات اجازه خواسته بودم البته وقت نشد و مذاکرات کافى شد و حالا هم در ماده اول عرایضى که در کلیات داشتم به عرض می‌رسانم عرض بنده راجع به همان قسمتى بود که آقاى مخبر فرهمند در جلسه گذشته از آقاى وزیر دارایى فرمودند و بیاناتى که آقاى وزیر دارایى در جواب ایشان فرمودند بنده با نهایت دقت گوش دادم مخصوصاً راجع به کوى ناز آباد نظر بنده هم با نظر آقاى فرهمند موافق بود....

افشار- اینها خارج از موضوع است.

امیر تیمور- آقاى افشار تأمل بفرمایید. چرا نمی‌گذارید بنده حرفم را بزنم. شما همیشه تک می‌زنید بگذارید بنده حرفم را بزنم بعد شما بلند شوید حرف بزنید.

رئیس- در ماده اول اجازه خواستید راجع به ماده اول حرف بزنید.

امیرتیمور- در ماده اول می‌شود در کلیات صحبت کرد. آقاى وزیر دارایى در این قسمت فقط دلیلى که در جواب سؤال آقاى فرهمند داشتند این بود که این کوى ناز آباد ساخته می‌شود....

رئیس- این چه ربطى به ماده اول دارد؟

امیرتیمور- بنده قربان عرضى ندارم.

رئیس- شما دیگر چرا؟ مرقوم فرموده‌اید در ماده اول.

امیرتیمور- بنده در کلیات خواستم صحبت کنم گفتید کافى است در ماده اول هم که نمی‌گذارید پس چه باید کرد؟

رئیس- وقتى اکثریت می‌گوید مذاکرات کافى است گله نباید بفرمایید. در ماده اول نوشته‌اید باید در ماده اول بفرمایید.

امیر تیمور- آخر در ماده اول هم می‌شود در کلیات حرف زد.

رئیس- دیگر کسى اجازه نخواسته است پیشنهاد خوانده می‌شود.

تبصره زیر را به ماده یک پیشنهاد می‌کنم:

تبصره- چنانچه در حین عمل معلوم گردد که مأمورین اجرایى از نظر حسن خدمت یا جهات خصوصى دیگر بى‌جهت موجب زحمت اشخاص و مردم را فراهم داشته‌اند مأمور مزبور از خدمت دولت براى همیشه منفصل و محکوم به جبران خسارت شخص متشکى خواهد شد. اعتبار

وزیر دادگسترى- بنده یک مطلب را می‌خواهم به عنوان تذکر عرض کنم که در موضوع اجرائیات و طرز عمل که آقاى اعتبار نگرانى دارند این در نتیجه غفلت از مواد کیفرى است که ما در قانون کیفر خودمان نسبت به کلیه مستخدمینى که خارج از حدود و وظایف خودشان اقدام کنند تعدى تجاوز هر گونه عملى که برخلاف مقررات قانون به عمل بیاورند آنجا کیفر برایش معین شده و تعقیب می‌شوند این در کمیسیون هم مذاکره شد و مورد تصویب واقع شد که با بودن یک فصل کافى در قانون کیفر راجع به مجازات مستخدمین دولت نسبت به امورى که وظایف آنها در قانون کیفر راجع به مجازات مستخدمین دولت و تخطى آنها از حدود وظایف خودشان دیگر ذکر ماده مجازات خاصى به عنوان تبصره به نظر بنده در این قانون زائد است.

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- عرض می‌کنم که البته این قانون مفیدى است و محل شبهه نیست و بایستى هم موافقت کرد که تصویب شود لیکن نگرانى‌هایى هم هست که آن نگرانی‌ها به جاى خودش به نظر بنده مورد توجه است که متأسفانه در ضمن عمل در گذشته و سوابق عمل مأمورین پیدا شده است و همین طور که آقاى وزیر فرمودند در کمیسیون هم صحبت شده ایشان فرمودند در قانون مجازات براى این کار و تخلف مأمورین و براى اعمال نظر مأمورین موادى هست لیکن بنده نظرم این بود که چون قانون فوق‌العاده مهم است و مخصوصاً اهمیت آن از نظر اجرا است اگر این قانون خوب اجرا شود البته مملکت

+++

استفاده می‌کند و اگر بد اجرا شود بایستى تصدیق کرد که به ضرر کشور است از این جهت بنده معتقدم این بود که این ماده را که دست مأمورین می‌دهند که اجرا کنند در ذیل همان ماده که وظیفه آنها معلوم شده و دست‌شان را به همه چیز مردم باز کرده‌ایم ذیلش را هم بخوانند که اگر چنانچه اعمال نظر خصوصى کردند یا نسبت به زندگانى مردم خواستند مداخله بى‌جهتى بکنند بدانند که دنبالش انفصال از خدمت است از این جهت بنده گمان می‌کنم که آقاى وزیر عدلیه هم موافقت کنند با این تبصره زیرا مجازاتى را که ما در این ماده پیش‌بینى کردیم شدیدتر از آن نیست که در قانون مجازات هست بنابراین در ذیل همین ماده اول بنده پیشنهاد کردم که فلان مأمور منذکر باشد این است نظر بنده.

وزیر دادگسترى- بنده عرضى ندارم راجع به این که مجازاتى معین شود براى مأمورین ولى یک مطلب اصولى را بنده باید تذکر بدهم که آقایان توجه بفرمایند و آن این است که غالب قوانین البته قسمت کیفری هم دارد و اجرا هم باید بشود اجرا هم باید به توسط خدمت‌گذاران دولت بشود تخطى هم همیشه می‌شود فرض کرد که از طرف مستخدمین به عمل بیاید و هیچ وقت هم سابقه نداریم در قوانین که وظیفه براى مستخدمین معین شود و براى انجام آن وظیفه و تخطى از انجام آن وظیفه مجازاتى هم براى آنها قائل شود چرا؟ براى این که در قانون کیفر ما یک فصل مشبعى در این باب ذکر کرده‌ایم از این جهت احتیاجى به این تبصره نیست و حالا هم اگر مورد توجه قرار بگیرد فقط یک امرى است که برخلاف اصول است و بنده هم عرضى ندارم و بسته است به نظر مجلس.

(تبصره پیشنهاد آقاى اعتبار مجدداً به شرح سابق خوانده شد)

رئیس- رأى گرفته می‌شود....

دکتر طاهرى- اگر دولت این پیشنهاد را قبول نکند و مجلس رأى بدهد آن وقت لایحه می‌رود به کمیسیون پس خوب است دولت موافقت کند.

وزیر دادگسترى- در این صورت بنده موافقت می‌کنم با این تبصره.

هاشمى- بنده در تبصره عرض دارم.

رئیس- بفرمایید.

هاشمى- بنده عقیده‌ام این است که باید این مطلب هم ضمن این تبصره قید شود یعنى اگر در عین حال یک مأمورى تبعیضى کرد نسبت به مردم یعنى در یک جا چشم را هم گذاشت و ندید و در یک جاى دیگر زیادتر از آنچه دید راپورت داد. و حال این که زیادتر نداشت و جاهایى را هم همین طور تبعیض کرد این را هم بنده عقیده دارم که ضمن تبصره به کنجانند.

جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید..

رئیس- آقاى دکتر جوان

دکتر جوان- راجع به تبصره بنده عقیده‌ام این است که این را در نظر بگیرید چون دولت هم موافقت کرده است البته باید با قوانین گذشته موافقت بکند و اشکالى پیش نیاید در قانون مجازات راجع به تخلف مأمور که اگر تخطى کرد و برخلاف واقع راپورت داد و مردم را به زحمت انداخت مجازات شدیدترى از این بر ایشان معین شده چون نظر آقایان این است که براى متخلف از این ماده مجازاتى معین شده باشد ولى بنده می‌ترسم که این تبصره آن مجازاتى که در قانون مجازات هست تخفیف بدهد و کم بکند این است که راه حلى که به نظر بنده رسیده این است که در تبصره پیشنهادى علاوه شود: علاوه بر کیفرى که در قانون کیفر عمومى معین شده این انفصال ابد هم باشد این به نظر بنده بهتر است (نمایندگان- صحیح است)

اعتبار- صحیح است آقا بنده هم موافقت می‌کنم که این قسمت علاوه شود یعنى علاوه بر کیفرى که در قانون مجازات عمومى هست.

(تبصره با اصلاح فوق به شرح زیر خوانده شد)

تبصره- چنانچه در ضمن عمل معلوم گردد که مأمور اجرایى از نظر حسن خدمت یا جهات خصوصى بى‌جهت موجب زحمت اشخاص را فراهم داشته‌اند مأمور مزبور علاوه از کیفر مقرر در قانون کیفر عمومى از خدمت دولت براى همیشه منفصل و محکوم به جبران خسارت شخص شاکى خواهد بود.

+++

وزیر دادگسترى- بنده تصور می‌کنم عبارت (از نظر حسن خدمت) لزومى ندارد همین قدر نوشته شود که مزاحم مردم نشوند.

(این طور خوانده شد)

چنانچه در حین عمل مسلم گردد که مأمورین اجرایى موجبات زحمت اشخاص و مردم را بى‌جهت فراهم داشته‌اند مأمور مزبور علاوه بر کیفر مقرر در قانون کیفر عمومى‏....

وزیر فرهنگ- این (چنانچه) از نظر ادبى معنى ندارد (هرگاه) بشود بهتر است.

جمعى از نمایندگان- صحیح است.

پیشنهاد آقاى بیات

قسمت اول ماده یک را به شرح زیر پیشنهاد می‌نماید.

ماده 1- هر کس کالاهاى مورد احتیاج ضرورى عامه را که زیاده از مصرف خود و احتیاجات ضرورى از قبیل بذر و غیره داشته باشد الى آخر.

بیات- عرض می‌کنم در این ماده اول این طورى که نوشته شده که هر کس کالاهاى مورد احتیاج ضرورى عامه را که زیاده از مصرف خود داشته باشد و براى جلوگیرى از فروش به دولت یا مردم پنهان نماید محتکر محسوب شده محکوم به فلان جریمه است. اینجا البته از نقطه نظر زراعت اشخاصى که در یک دهاتى مالک هستند و مقدارى ملک دارند براى بذرشان براى بهاره کاری‌شان فرض کنید یک بذرى نگاه داشته‌اند یا براى احتیاجات ملکیشان یا براى حیواناتى که دارند اینها یک چیزهاى ضرورى است که باید در نظر گرفته شود و یک احتیاجاتى را در نظر بگیرند که آن مالک بتواند احتیاجات رعیتى و زراعتى خودش را تأمین نماید اینجا عبارت مصرف خود نوشته شده و این کافى نیست این است که شاید این قسمت‌هاى اضافى مورد همین ماده قرار گیرد بنابراین بنده این عبارت را اینجا اضافه کردم که زیاده از مصرف خود و احتیاج ضرورى از قبیل بذر و مخارج ملکى و لازم است این قسمت در این ماده قید شود که اسباب زحمت فراهم نشود.

وزیر دادگسترى- خوب است براى این پیشنهاد‌ها یک قرارى بدهیم براى این که متأسفانه بنده مى‌بینم آقایانى که در کمیسیون نبوده‌اند توجه نفرموده‌اند و به این جهت این پیشنهاد‌ها هنوز روى وهم و نگرانى است که حالا دیگر موضوع ندارد این موضوعى که حالا تذکر دادند علاوه از این که از خود این ماده استنباط می‌شود وقتی که گفته می‌شود زیاده از مصرف خود این اعم است از این که شخصاً به خورد یا عایله‌اش به خورد یا براى ملکش لازم باشد و این ماده همین حکم را می‌کند و همه را شامل می‌شود از طرف دیگر در ماده ما قبل آخر در ماده 17 پیش‌بینى کرده‌ایم که تمام این جزئیات را در آئین‌نامه پیش‌بینى کرده‌ایم که در آنجا معین شود و این آئین‌نامه می‌آید در کمیسیون مورد نظر و دقت آقایان قرار می‌گیرد و تمام این مطالب درش خواهد بود و بنده تمنى می‌کنم از این پیشنهاداتی که ناشى از عدم دقت است آقایان صرف‌نظر بفرمایند که موجب اتلاف وقت نشود.

رئیس- آقاى بیات‏

بیات- این مطلب مربوط به آئین‌نامه نیست و این که فرمودید احتیاجات خود بنده هم همین طور استنباط می‌کنم که براى خود و خانواده‌اش است ولى بذر رعیت و سایر احتیاجات زراعتى را نمی‌شود جز احتیاجات شخصى بنده که مالک هستم حساب کرد (صحیح است) زیرا اینها یک چیزهایى است که احتیاجات ملکى است. ماده اول صریح می‌گوید اگر نگاه داشت محتکر است جنس باید بشود چطور باید بشود البته وقتى که احتیاجات خودش را قید می‌فرمایید این احتیاجات هم باید قید شود لهذا بنده این پیشنهاد را کرده‌ام که این عبارت اضافه شود که این احیاجات ضرورى هم قید شود.

وزیر فرهنگ- بنده تصور می‌کنم که مورد پیشنهاد آقاى بیات در ماده هفده باشد نه اینجا براى این که ماده هفده یگانه ماده‌ای است که حافظ این قانون است به طرز صحت می‌گوید آئین‌نامه راجع به تعیین انواع کالاهاى مورد احتیاج. ممکن است در آنجا پیشنهاد بفرمایند بذر و غیر ذلک.

رئیس- آقاى اوحدى‏

اوحدى- با توضیحى که آقاى وزیر فرهنگ راجع به ماده هفده و تأمین نظریه آقاى بیات فرمودند بنده دیگر عرضى ندارم.

+++

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- ببخشید این ماده با پیشنهاداتی که شده است بنده خیال می‌کنم زیاد کش‌دار خواهد بود اگر اجازه بفرمایید بهتر این است این ماده برگردد به کمیسیون و در سایر موارد رأى بگیرید.

جمعى از نمایندگان- آقا نمی‌شود.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- ما موافق با این قانون هستیم و می‌خواهیم این قانون سریعاً از مجلس بگذرد قیافه مجلس کاملاً مساعد با این قانون است این تصور نشود که اگر پیشنهاداتى می‌شود یا اظهاراتى می‌شود براى تعویق و تأخیر این قانون است بلکه براى اصلاح مواد و اعمال نظریات مفیدى است که دولت در حین اجرا مبتلا بهش واقع می‌شود بنده خیال می‌کنم هر کدام که مفید و لازم است دولت قبول کند و ضمیمه قانون شود و هر کدام لازم نیست پیشنهاد دهنده خودش مسترد می‌کند بنابراین رفتن به کمیسیون دیگر مناسبت ندارد.

طوسى- استدعا می‌کنم عرایض بنده را سوء‌تعبیر بفرمایند بنده نگفتم که همه مخالفند التبه همه موافقند ولى چون بنده مى‌بینم وضعیت را که این قانون امروز نخواهد گذشت البته می‌توانند این ماده را بگذراند و در سایر مواد وارد شوند.

رئیس- آقاى بیات‏

بیات- اظهارى که آقاى وزیر فرهنگ راجع به پیشنهاد بنده فرمودند چون مقصود بنده عمل به این پیشنهاد است حالا می‌فرمایند جایش در ماده هفده است از این جهت بنده هم موافقم بماند براى موقع طرح ماده هفدهم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند خوانده می‌شود.

این بنده پیشنهاد می‌کنم در سطر آخر ماده به جاى عبارت (از سه ماه تا یک سال) نوشته شود (از سه ماه تا پانزده ماه)

رئیس- آقاى مخبر فرهمند

مخبر فرهمند- بنده چون در خارج اجازه خواسته بودم و نوبت به بنده نرسید حالا توسل به پیشنهاد جسته و ناچار پیشنهادى تقدیم کردم یک مسائلى است که باید گفته شود و جواب‌هایى باید داده شود موقعش هم که گذشت دیگر آن اهمیت از بین می‌رود اینجا در موضوع اجراى قانون نگرانى از مأمورین بود این را باید تصدیق کنیم که اگر ما همه مأمورین را در یک عرض بیاوریم و همه را دزد معرفى بکنیم کارهاى مملکت از پیش نمی‌رود یک اشخاص صالحى هم هستند که چرخ‌هاى مملکت را مى‌چرخانند. یک عده هم هستند که ممکن است عملیات خلافى مرتکب شوند البته آنها را به وسیله قانون باید جریمه و تنبیه کرد و اگر ما بی‌خود هم همه را در عرض هم بیاوریم حق یک عده پایمال می‌شود و این مصلحت نیست. یک موضوع دیگر این است که اصل آوردن این قانون به مجلس شوراى ملى دلیل اهمیت آن است چون اگر موقع غیر عادى نبود یک همچو قانونى به مجلس نمى‌آمد و بنده عقیده‌ام این است که آن نگرانی‌هایى که هست و در خارج اسباب زحمت مردم فراهم می‌شود آن اندازه‌ها نیست چرا؟ براى این که ملت ایران مسلمان هستند و ایمان به خدا دارند و در موقع عادى از فقیر و بینوا و گرسنه دستگیرى می‌کنند و البته در مواقع سختى همه نوع حاضر به فداکارى و کمک هستند و این عادت امتحان هم شده است ولى نگرانى ما براى عده معدودى است آن عده هم معلوم هستند هر قانون سختى را هم که دولت بخواهد براى آنها بگذراند مجلس موافق است و دست و پایش بسته نیست و مأمور صحیح هم به اندازه کفایت خواهد داشت که خوب را از بد تمیز بدهند. موضوع قحطى و سختى که در گذشته یعنى چند سال قبل اتفاق افتاد به واسطه حسن تدبیر طورى عمل را انجام دادند که هیچ اتفاقى نیفتاد و طورى هم نشد و اگر خسارت و تحمیلاتى هم بر دولت وارد شد به تدریج آن را هم ترمیم کردند البته این هم یک قسمتش مرهون کارهایى است که مستشاران خارجى کردند و بعد هم قدرت دولت‏

یکى از نمایندگان- این مطلب مربوط به اینجا نیست‏.

طباطبایى- آقاى رئیس این فرمایشات مخبر در خصوص مستشار مربوط به پیشنهاد است؟ از شما می‌پرسم.

مخبر فرهمند- چون ماده اول است در کلیات هم می‌توان صحبت کرد.

+++

امیر تیمور- بنده هم همین را می‌خواستم بپرسم.‏

مخبر فرهمند- البته نگرانى‌هایى که هست ما هم می‌دانیم ولى امیدواریم با حسن تدبیر دولت از این کار نتیجه خوبى بگیریم. و مردم هم کمک کنند به این فکر و نگرانى هم اگر باشد ترمیم شود.

رئیس- رأى می‌گیریم به ماده اول با تبصره پیشنهادى آقاى اعتبار آقایان موافقین قیام نمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه‏

هاشمى- بنده پیشنهاد می‌کنم جلسه به عنوان تنفس تعطیل شود و عصر تشکیل شود.

جمعى از نمایندگان- ختم حلسه

هاشمی- بنده پیشنهاد می‌کنم جلسه به عنوان تنفس تعطیل شود و عصر تشکیل شود.

جمعی از نمایندگان- (با همهمه)- سه‌شنبه‏

ملک مدنى- به عقیده بنده این لایحه یکى از لوایح مهمى است که به همان اندازه که لازم است زودتر بگذرد به همان اندازه هم باید موادش با کمال دقت مورد دقت و مطالعه آقایان نمایندگان واقع شود نتیجه‌اش هم براى دولت و هم براى مردم بهتر است این است که به عقیده بنده جلسه را روز سه‌شنبه تشکیل می‌دهیم که بیشتر موفق به مطالعه و دقت شویم. (صحیح است)

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- در چند جلسه قبل شرحى از طرف آقاى وزیر دارایى خوانده شد اشخاصى که سؤال کرده‌اند ایشان براى جواب حاضرند یکى از آن اشخاص بنده هستم که مدتى است از ایشان سؤال کرده‌ام اگر براى جواب حاضرند سؤال خود را عرض کنم (نمایندگان- سه‌شنبه)

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه پنجم اسفند سه ساعت پیش از ظهر دستور هم بقیه این لایحه‏

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفند‌یارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293893!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)