کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه: 27 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 14 اردىبهشت ماه1323  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2 - مذاکرات راجع به دستور

3- تقدیم یک فقره طرح قانونى از طرف آقاى مهندس فریور

4 –سؤال آقایان: ساسان- فرمند و دکتر کشاورز و جواب آقاى هژیر وزیر کشور

5 - تقدیم یک فقره طرح لایحه از آقاى وزیر کشور

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه: 27

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 14 اردىبهشت ماه1323

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2 - مذاکرات راجع به دستور

3- تقدیم یک فقره طرح قانونى از طرف آقاى مهندس فریور

4 –سؤال آقایان: ساسان- فرمند و دکتر کشاورز و جواب آقاى هژیر وزیر کشور

5 - تقدیم یک فقره طرح لایحه از آقاى وزیر کشور

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت و بیست دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى آقا سید محمد‌صادق طباطبایى تشکیل گردید

صورت مجلس روز سه­شنبه 12 اردیبهشت ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین با اجازه - آقایان : عباس مسعودی - فاطمی

غایبین بی­اجازه - آقایان : تهرانچی - جواد مسعودی - سید ضیاءالدین طباطبایی - آصف - فداکار - کفایی - فیروز آبادی -

دیر آمدگان بی­اجازه - آقایان : سیف­پور فاطمی - نقابت)

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس- اعتراضى در صورت جلسه هست؟

صدرقاضى- عرض کنم در آن طرحى که آقاى ساسان و عده­ای از آقایان به مجلس تقدیم کرده­اند چون اصل آن را بنده امضاء نکرده بودم ولى در اوراق چاپى اسم بنده هم نوشته شده بود خواستم عرض کنم که اسم بنده را حذف بفرمایید .

رئیس- اصلاح و حذف می­شود آقاى ساسان راجع به صورت جلسه نظرى دارید؟

ساسان- خیر خواستم عرض کنم چند فقره سؤال از آقایان وزرا من جمله سؤالى از آقاى وزیر جنگ بنده تقدیم کرده­ام تذکر بفرمایید براى جواب حاضر شوند .

رئیس- سؤالات به آقایان وزرا ابلاغ می­شود وقتی که حاضر شدند جواب خواهند داد صورت مجلس تصویب شد و عده­ای از آقایان اجازه خواسته­اند راجع به این موضوع هم آقاى روحى پیشنهادى داده است که وارد دستور شویم .

مهندس فریور- بنده مخالفم 2

+++

2- مذاکرات راجع به دستور

رئیس- آقاى روحى‏

روحى- جامعه در اثر عدم آسایش از حیث امنیت و گرانى خواربار همه در ستوه هستند و همه شکایت دارند متأسفانه مى­بینیم که این روح هم در مجلس که مرجع اجرا و برانداختن رنج از جامعه است سرایت کرده است وکیل هم بناى آه و ناله را گذارده است ولى این طرز خوب نیست آقایان وکلا باید سؤال کنند و وزرا را براى جواب بخواهند اگر دولت ترتیب اثر داد فبها اگر نداد رأى عدم اعتماد بدهید و الّا هر ساعت آمدن اینجا و شکایت کردن از زندگى گران است امنیت نیست فایده­اى ندارد بنده هم عرض می­کنم که بهدارى نداریم امنیت نداریم زندگى به حدى گران است که غیر قابل تحمل است و آنچه که در این چند جلسه بنده دیده­ام این است که آقایان با یک عقیده مثبت یک راه حلى براى یکى از قسمت­ها نشان نداده­اند که چه بکنند و الّا درد را گفتن و دوا را نگفتن فایده­اى ندارد از یک طرف گفته می­شود اینجا که انقلاب در حال تکوین است آقا وکیل باید طرفدار آسایش باشد و طرفدار آرامش باشد این حرف­ها در مردم سوء اثر دارد یا این که بگوییم تمام شهربانى دزدى می­کنند اما این طور نیست بنده نمى­گویم در شهربانى اشخاص ناشایسته نیستند ولى البته یک عده پایوران صحیح و سالم هم دارند که اینها علاقه دارند به مملکت .

مهندس فریور- اینها خودش نطق قبل از دستور است .‏

روحى- اجازه بفرمایید می­خواهم عرض کنم که به چه دلیل باید وارد دستور شویم اینها توضیحات بنده است بنده می­گویم وکیل تا وقتى که می­تواند سؤال کند تا وقتى که می­تواند استیضاح کند آه و ناله فایده ندارد و الّا این مطالبى که گفته می­شود به مجلس تعزیه­خوانى و روضه­خوانى بیشتر شبیه است یک دسته مظالم اشقیا را می­گوید و یک دسته هم ناقب معصومین را فقط چهار تا اشک ریخته نمی­شود و گرنه عیناً همان بساط روضه خوانى قدیم است و این متناسب با مجلس شوراى ملى نیست این جا جایگاه عمل و کردار است اینجا بایستى دولت را مکلف کرد که راحتى جامعه را تأمین نماید و رنج­ها را از جامعه براندازد توقعات هم باید متناسب با روز باشد ما نباید توقع داشته باشیم همان رفاهیتى که سابق داشتیم حالا هم داشته باشیم فقط باید یک کارهایى کرد که مجلس و دولت جداً برعلیه رشوه خوارى و بر ضد این اعمال نامطلوبى که در ادارات دولتى می­شود اقدام نمایند والا هى نطق قبل از دستور کردن و شکایت کردن از عظمت مجلس می­کاهد و انعکاسش هم در خارج خوب نیست به زیان مردم تمام می­شود .

رئیس- آقاى مهندس فریور .

مهندس فریور- اولاً فرمایشات ایشان خودش یک نطق قبل از دستور بود ثانیاً ایشان فرمودند مجلس جاى کار است و جاى برانداختن رنج است و کسانى هم که قبل از دستور صحبت می­کنند براى تأمین همین منظور است ثالثاً فرمودند چه لزومى دارد که یک دسته بیایند اینجا صحبت بکنند درد را بگویند و دوا را نگویند شاید دوا را هم بگویند بنده هم معتقدم که اگر واقعاً مطالب آنى و فورى و جدى در دستور باشد باید وارد در دستور شویم ولى می­دانم که در دستور همچو چیزى نیست ولى یک مطالبى هست که اگر گفته نشود وقتش می­گذرد و الان متجاوز از چندین شکایت تلگرافى به تمام آقایان رسیده است راجع به انتخابات جهرم و راجع به انتخابات آباده یک سال هم شده است که انتخابات طول بکشد؟ بنابراین اجازه بفرمایید که این چیزها گفته شود البته نطق­هاى قبل از دستور را آقایان جدیت خواهند فرمود که مختصر باشد دو سه دقیقه بیشتر حرف نزنند مسائل فورى هست از قبیل انتخابات جهرم انتخابات آباده و امثال اینها هست که باید تذکر داده شود .

رئیس- برخى از آقایان اجازه خواسته­اند گمان می­کنم

+++

مطلب روشن است و رأى می­گیریم .

محمد‌ولى میرزا- دستور چیست .‏

رئیس- دستور طرحى است که پیشنهاد شده است راجع به این که کمیسیونى از مجلس انتخاب بشود براى رسیدگى به امر خواربار آقایانى که موافقند وارد دستور شویم قیام نمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد .

3- تقدیم یک فقره طرح قانونى به قید یک فوریت از طرف آقاى مهندس فریور

مهندس فریور- مطلب دیگرى که خواستم به عرض برسانم پیشنهادى تهیه شده است و به امضاى عده زیادى از آقایان اعضاى فراکسیون دموکرات و بعضى از آقایان دیگر رسیده است راجع به الحاق مؤسسات فرهنگى است به وازرت فرهنگ می­خوانم و بعد تقدیم می­کنم .

امضاءکنندگان زیر ماده واحده زیر را پیشنهاد و با قید یک فوریت تقاضاى تصویب آن را می­نمایند:

ماده واحده- دولت مکلف است در ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این قانون کلیه مؤسسات فرهنگى و تعلیم و تربیتى (اعم از هنرسرا- هنرستان- آموزشگاه دبیرستان یا مؤسسات مختلفه به نام دانشکده از قبیل دانشکده کشاورزى کرج یا دامپزشکى) غیر از مدارس نظام و ژاندارمرى و شهربانى که فعلاً تحت تصدى وزارتخانه­هاى دیگرى غیر از وزارت فرهنگ یا دانشگاه هستند از این وزارتخانه منتزع و با بودجه و تشکیلات مربوطه به وزارت فرهنگ یا دانشگاه منتقل نماید .

اولاً قید یک فوریت گذاشته شده است براى این که بحث شود ثانیاً خواستم عرض کنم که یک قدرى هم تسریع شود در این مورد براى این که الان شاگردهاى دانشکده دامپزشکى بعد از چهار سال تکلیفشان معلوم نیست تکلیف­شان معلوم شود .

4- سؤال آقایان: ساسان- فرمند و دکتر کشاورز و جواب آقاى وزیر کشور

هژیر (وزیر کشور)- اجازه می­فرمایید؟

رئیس- بفرمایید .

وزیر کشور- سؤالاتى از طرف آقایان فرمند و ساسان و دکتر کشاورز رسیده بود خواستم استدعا کنم اگر مجلس شوراى ملى صلاح بداند تقریر بفرمایند که جواب عرض کنم .

رئیس- بلى سؤال شده است .

طباطبایى- هر کس سؤال دارد سؤالش را می­آید طرح می­کند و بعد وزیر مسئول جواب می­گوید .

رئیس- سؤال جزء دستور نیست

فرمانفرماییان- من قبل از دستور اجازه خواستم و سؤال جزء دستور است .

جمعى از نمایندگان- سؤال را بخوانید .

رئیس- سؤال فرستاده شده است به وزارتخانه .‏

ساسان- سؤال من خیلى ساده و روشن بود راجع به وقایع اخیر اصفهان سؤالى از آقاى وزیر کشور کرده بودم چون در اذهان عمومى تشویش ایجاد کرده است موجب شد که بنده این سؤال را بکنم که جریان را در مجلس توضیح بدهند تا عامه مستحضر شوند که جریان از چه قرار بوده است و متن سؤال را اگر اجازه می­فرمایید بنده بخوانم .

جمعى از نمایندگان- خیر لازم نیست .

وزیر کشور- چون سؤالات همه مربوط به هم بود خواهش می­کنم که یک جا بشود تا یک جا هم جواب داده شود .

رئیس- آقاى فرمند .

فرمند- سؤال بنده از آقاى وزیر کشور در خصوص قضیه انتخابات است که در بعضى از نقاط از قبیل جهرم و لار و خلخال در حال توقیف است و در بعضى از نقاط مثل آذربایجان و شیراز از طرف دولت هیچ گونه اقدامى به عمل نیامده است که حتى صندوق آراء را بخوانند و در حالت توقیف و وقفه نگاه ­داشته شده است بنده مقصودم از سؤال این بود که آقاى وزیر داخله این انتخابات را زودتر به جریان بیندازند و اقدام جدى بفرمایند که انتخابات هر چه زودتر انجام شود و همکاران ما بیایند و با ما همکارى کنند.

+++

رئیس- آقاى دکتر کشاورز.

دکتر کشاورز- بنده در جلسات قبل راجع به چند موضوع سؤال از دولت کرده بودم. یکى یکى مختصراً عرض کنم که آقاى وزیر کشور جوابش را لطف کنند. یکى موضوع ریختن یک عده از مردم دامغان و طلبه دامغان به یکى از مدارس بود که جزء موقوفات بوده است و ده سال پیش واگذار شده بود به یک مدرسه ملى و ده سال است که در آنجا آن مدرسه ملى دایر بوده است این اشخاص به جاى این که از راه قانونى مراجعه کنند و مدرسه وقف را بگیرند و به طلاب اختصاص بدهند ریخته­اند به مدرسه و اطفال مردم را بیرون کرده و هنوز هم این اغتشاش ادامه دارد و طلاب دامغان آن مدرسه را متصرف هستند. خواستم ببینم دولت راجع به این قضیه چه اطلاعى دارد و براى رفع این غائله چه تصمیمى گرفته است؟ یکى دیگر موضوع کاشان بود مطابق خبرهایى که مرتباً می­رسد یک عده نسبت به زنانى که چادر سیاه به سرشان نیست توهین می­کنند و کتک­شان مى­زنند و چادر سفیدشان را پاره می­کنند و اسباب زحمت و اغتشاش در آنجا شده­اند خواستم بدانم دولت در این قسمت هم چه اقدامى کرده است و چه اطلاعى دارد و مسبب این قضیه کى را می­شناسد مطلب دیگرى که می­خواستم عرض کنم موضوع اغتشاشى است که اخیراً در عراق اتفاق افتاده و منجر به مداخله متفقین گردیده و موضوع این بوده است که بین مسلمان­ها و یهودی­ها اختلاف رخ داه و بنده برعکس آقاى صفوى که اینجا حضور ندارند و آن روز این تذکرات و این حقایق را گفتند سم‌پاشى است معتقدم گفتن این مطالب لازم است در آنجا شهرت داده بودند که چون یک دعایى نوشته شده است از طرف کلیمى­ها به روى سر یک الاغى امسال در اراک باران نیامده و در نتیجه این عمل یکى از کلیمیان معروف عراق نیمه تنه بالاش تبدیل به سگ شده و ریخته بودند براى این که آن کلیمى را بکشند به قدرى اراک شلوغ شده بود که قواى متفقین براى حفظ نظم دخالت کردند اینها را خواهش می­کنم که بگویند قضایا چه بوده است و محرک این قضایا که بوده است من مکرر گفته­ام که ایران فعلاً احتیاج به نظم و آرامش دارد و هر کس از هر مقامى باعث اغتشاش در این مملکت بشود باید به اشد مجازات برسد حتى اگر خود بنده باشم (صحیح است- احسنت) بالاخره اصفهان و اغتشاش آنجا را دولت بایستى مفصل­تر جواب بدهد شنیده­ام که آقاى قیامى نامى را فرستاده­اند براى بازرسى و آقاى فرمند که بنده به صداقت و درستکارى ایشان همیشه ایمان دارم فرمودند که ایشان مردى خوبى هستند این مرد خوب راپورتى که تهیه کرده و به دولت داده چرا آن راپورت را انتشار نمی­دهند که مردم بفهمند مسبب این قضایا کیست اطلاعاتى را آقاى اسکندرى فرمودند که اینجا گفته شد رسمیت ندارد زیرا باید از دهن آقاى وزیر کشور گفته شود. بالاخره موضوع دیگر راجع به رضاى افشار محکوم به انفصال ابد از خدمت دولت بود لو فرض که آقاى ساعد و یا آقاى دکتر آقایان بفرمایند آدم خوبى است این شخص محکوم و مورد ایراد یک عده از آقایان نمایندگان مجلس است آیا بهتر نبود که یک شخص دیگرى را که کسى نتواند لکه به او بچسباند به اصفهان بفرستند (یکى از نمایندگان- چنین کسى را از کجا پیدا کنند) و باید آقاى رضاى افشار را بفرستند و بنده خواستم یک اظهار تأسفى هم بکنم که خوب است آقاى ساعد نخست وزیر گوش بدهند و صحبت نکنند ایشان فرمودند «بیش از این توضیحى نمی­دهم و توضیحى هم ندارد» بنده خیلى عذر مى­خواهم این عبارت ایشان خیلى دیکتاتور مآبى بود (همهمه نمایندگان) رئیس- از موضوع سوال خارج نشوید) چشم اطاعت. یک نکته هم ایشان فرمودند که آقاى رضا افشار را به مناسبت آشنایى به محل فرستادم یک سؤالى می­خواهم بکنم و آن این است که رضا شاه ،شاه سابق هم به اوضاع ایران خیلى آشنا هست آیا مقتضى است که در مجلس بگوییم که او را به این مناسبت باید به ایران برگردانیم؟

وزیر کشور- بنده اول اجازه می­خواهم که آقایان اگر توجهى بفرمایند بنده خواستم از موقع استفاده کنم و

+++

استمدادى از مساعدت معنوى و واقعى آقایان در این کار سنگین پرمسئولیتى که به عهده بنده واگذار شده است بفرمایند بنابراین استدعا می­کنم عرایض بنده را از این لحاظ تلقى بفرمایند نه این که بنده صرفاً خواسته باشم در قبال فرمایشات آقایان عرضى بکنم. دستگاه دولت ما مدتى است به طور عادى نمی­گردد و براى این که این دستگاه به راه بیفتد قبل از هر جا کمک و مساعدت قطعى مجلس شوراى ملى که همیشه کرده بودند لازم است (صحیح است) .

فرمند- آقا فعالیت وزرا هم لازم است (صحیح است) مجلس شوراى ملى به منزله نبض مملکت است اگر ضربان این نبض به طور عادى و متعارف مطابق تشخیص اطبا بود معنیش این است که وضع مملکت عادى است اگر نبود معنیش این است که یک جاى این دستگاه خلل دارد و باید سعى کرد آن را رفع کرد (دکتر رادمنش- خلل در دولت است) اگر این دستگاه را صبح و شام ما امتحان کردیم و دیدیم که رو به بهبودى است باید آن راهى را که می­رفتیم دنبال کنیم ولى اگر دیدیم که رو به بهبودى نیست معلوم می­شود که آن راهى که براى معالجه این مریض در دست گرفته­اند راه صحیح نبوده و باید راه دیگرى را در نظر گرفت بنده تصدیق دارم که تمام عملیاتى که باید در این مملکت انجام بگیرد مجرى و مسئولش دولت فعلى و دولت­هاى گذشته و دولت­هاى آینده هستند این نکته هم معلوم است که بدون اجازه و اراده مجلس شوراى ملى هیچ دولتى نمی­تواند کارى بکند و نباید هم بکند یک مطلب اساسى که تصور می­کنم بایستى مبناى تمام تصمیمات قوه مجریه و انتظار قوه مجریه از کمک­هاى قوه مقننه باشد این است که باید در اولین قدم منظور همه حفظ وحدت ملى از لحاظ توحید ارضى و تمامیت مملکت باشد (صحیح است) یعنى اگر امر دایر شد بین دو مطلب یکى واجب و یکى اوجب البته اوجب مقدم است حالا ممکن است اختلاف نظر باشد در این که واجب کدام است و اوجب کدام است الزم کدام است لازم کدام است ولى وقتى که اکثریت مجلس شوراى ملى یک تصمیمى گرفت براى دولت مطاع و متبع است و دولت بایستى اجرا بکند و اگر دولت در عمل دید که اشکالى دارد این را به عرض آقایان می­رساند و آن وقت آقایان هم اگر مقتضى دانستند تجدید نظرى در تصمیمات­شان که باید بفرمایند می­فرمایند اگر لازم شد و الّا به قرار سابق دوام پیدا می­کند براى این که وحدت ما حفظ شود لازم است مسائل واجب که در درجه اول اهمیت است تشخیص شود و به نظر بنده قسمت اعظم این اشکال هم به عهده وزارت داخله است و بایستى طورى کنیم که سایر مطالبى را که در مرحله ثانى و در درجه دوم است اگر لازم بود فداى آن قسمت اول بکنیم تا وقتى که آن نهال کاملاً برومند شد آن وقت برسیم به کارهاى دیگر در نتیجه این امر عرض کردم اشخاصى ممکن است تصور کرده باشند که یک اصولى که همه به جاى خودش و در موقع خودش لازم است و صواب این را می­توانند جا به جا استعمال نمایند مثلاً کلمه آزادى (البته همه آزادند) متجاوز از دو سال است که این آزادى در همه جا برقرار شده است به قوه معنوى و به تصمیمات و آرا مجلس شوراى ملى هم مسجل و مسلم شده است براى عموم افراد که آزاد هستند (فرمند- معناً آزادى نبوده است) یعنى این اجازه آزادى داده شده است ولى ما در تفسیرش به اشکال برخورده­ایم و یک طورى باید عمل شود که به اشکال برنخوریم. مثلاً آقاى دکتر کشاورز راجع به چادر زنان می­فرمایند که در دامغان چند نفر متعرض دیگران شده­اند آقاى فرمند راجع به آزادى انتخابات می­فرمایند بنده عرض کردم که اگر از ریشه اصلاح نکنیم همه اینها از یک جا آب مى­خورد و این نقص از اشتباه مردم است که نمی­دانند آزادى چیست؟ این را ما باید بهشان حالى کنیم و این نقص از اشتباه مردم است در این موضوع که آزادى چیست و در تعبیر آزادى اشتباه شده این را باید بهشان حالى کنیم و اگر از این حدود تخطى کردند آقایان هم از هر جهت به دولت قدرت بدهند که اگر تخطى کردند بتوانند جلوگیرى کنند و این اصل اشکال است حالا اگر گرفته شد که مثلاً چادر سر کردن باید چه شکل

+++

باشد اگر بنا شده که تمام مسائل دانه دانه و خرده خرده بیاید به مجلس شوراى ملى و بعد از این که تصمیم گرفتم اجرا شود آن وقت تصدیق بفرمایید که کار قوه مجریه مشکل خواهد بود اصل ایراداتى که تا به حال بوده است به قوا تأمینیه مملکت و ما هم باید ایرادات وارده را قبول کنیم همان طور که اول هم عرض کردم بسیارى از مجارى و مبانى دستگاه­هاى ادارى ما لنگ است و بایستى با قوه مجلس شوراى ملى درست شود حالا یک عده هم همین طور مانده­اند و نمی­دانند چه کنند فرضاً اگر یک کسى می­گوید چرا با چادر آمدى ‏و اگر کسى متعرض شود خیال می­کنند که متعرض آزادى شده است این وظیفه ما است وظیفه دولت است که براى مأمورین خودش درست مطلب را حلاجى بکند و بشناساند که اگر از این حدود تخطى شد شما دیگر منتظر امر مجددى نباشید هى بیایید به دادستان بگویید که او رسیدگى کند که اصلاً تا به این جاها برسد موضوع از بین رفته باشد و یک عده دیگرى هم تجرى پیدا کنند حالا یک چیز دیگرى که مورد استدعاى بنده از لحاظ زحمتى که براى دستگاه وزارت داخله است این است (البته نظر آقایان مطاع خواهد بود براى هر دولتى که سرکار باشد) یکى این که ملاحظه بفرمایید به هر بچه که می‌خواهد درس بخواند و زبان مادریش را یاد بگیرد خواندن و نوشتن را ابتدا که شروع می­کند اشکال زیاد دارد و این تردیدى نیست مثل بچه که تازه به راه مى­افتد باید دست او را بگیرند و کم کم او را تشویق بکنند و اگر غیر از این باشد و هى به او تشدد و تغیر کنند که این چه قسم راه رفتن است یا این چه قسم چیز خواندن است پرت می­شود ولى همان بچه که می­خواهد شروع به درس خواندن بکند اگر یک مدتى به او گفتند ماشاءالله بارک الله این قهراً ترغیب می­شود و خیلى زود راه رفتن و درس خواندن را یاد می­گیرد حالا آقایان هم طورى بفرمایند که آن کسانى هم که خدمت می­کنند استدعاى من این است که یک روزى را هم در هفته مجلس شوراى ملى اختصاص بدهند به این که اگر یک کسى هم که یک خدمتى کرد او را هم تشویق کنند و بگویند که بدانند هر دو گفته می­شود و متأسفانه وضع مجلس طورى شده که معایب که البته باید گفته شود گفته می­شود و اعتراض می‌شود ولى خوب است که آنها را هم که انجام وظیفه می­کنند قدردانى کنند این استدعاى بنده است و بنده خیال می­کنم یکى از راه­هایى که ما به مقصود می­رسیم این خواهد بود و یک مرحله دیگرش هم این است که دولت عبارت است از مجرى اوامر مجلس شوراى ملى آن اندازه که قوت داشته باشد در انظار که آنچه که می­گوید فوراً بشنوند حالا بنده نمی­خواهم از وزارت جنگ دفاعى بکنم این کار بنده نیست ولى تصدیق بفرمایید اگر کار یک وزارت جنگ و قوا تأمینیه به جایى برسد که اگر یک سال به یک افسرش درجه نداد بیاید متحصن شود این قشون نمی­شود بنده خاطر دارم در شرح حال مرحوم قایم مقام چیزى نوشته بود که در یک موردى به یکى از مأمورین زیردست او ایرادى شده بود او گفت این عمل درست نیست و استناد او هم این بود که چوب داخل را من می­خورم و چوب خارج را من می­زنم این است که ممکن است از یک مأمورى انتظار داشت که کار خوبى را در مقابل امر آقایان انجام دهد ولى اگر بنا باشد که فرد فرد مأمورین تصور بکنند که با گرفتن وقت آقایان و تصدیق خاطر آقایان بتوانند یک تغییرى در تصمیمات ادارى بدهند تصدیق بفرمایید که کارهاى ادارى به کلى فلج می­شود (صحیح است) (دکتر کشاورز- بگویید کی­ها هستند) اما راجع به این دو مطبى که فرمودند البته مطلب مهمش وقایع اصفهان بود که یکى دو نفر از آقایان سؤال کرده بودند حالا جواب عرض می­دانم و الا ایشان را مأمور نمی­کردم اما این شخص یک گزارشى داده است الان هم اینجا است تمام اسناد دولت اصلاً محرمانه که نیست و اگر هم باشد براى مجلس شوراى ملى که محرمانه نیست هر وقت بفرمایند براى ملاحظه آقایان مانعى ندارد اما این درست نیست که قبل از سؤال بخواهند که راپورت را به عرض آقایان برسانم اما در موضوع آن راپورت که

+++

آقاى اسکندرى در جلسه قبل اینجا خواندند این امر از دو حال خارج نیست یا او به آقاى اسکندرى داده است این راپورت را یا نداده است (اسکندرى- ایشان به بنده راپورتى نداده­اند) اگر نداده است که ایشان چطور اطلاع داشتند (اسکندرى- راپورت را خودتان به من نشان بدهید) اما براى این که بنده از این مأمور هم دفاع کنم بنده آن جلسه متأسفانه در مجلس شوراى ملى نبودم ولى شرحى را که در روزنامه­ها خواندم و در گیمه گذاشته بودند بنده گزارش را هر چه خواندم در آن راپورت همچو چیزى ندیدم همچو چیزى در راپورت نیست بالاخره عرض بنده این بود که قبل از این که در آن جلسه خدمت آقایان برسم اینجا یک جریاناتى گفته شد که شاید مؤثر در اذهان عمومى باشد و بنده تصور می­کنم که مقتضى بود در این باب مطلبى نفرمایند تا وقتى که بنده شرفیاب شوم و توضیحات لازمه را عرض کنم راجع به کار اصفهان. به شهادت آقایانی که در دوره گذشته هم اینجا تشریف داشتند آنچه ممکن بوده است بنده نسبت به بهبودى وضع کارگران اقدام کرده­ام اوقاتى هم که بنده در وزارت پیشه و هنر به خدمتگذارى مشغول بودم سعى کردم که وضع زندگى کارگران بهبودى پیدا کند امروز هم در برنامه دولت این مطلب قید شده است و نظر بنده و همکاران بنده و نظر دولت بر این است که تا آنجا که ممکن است این نظر انجام شود و به هیچ وجه حق کارگران پایمال نشود آن وقتى که هیچ گونه تصمیمى براى اجرت و مزد کارگران در نظر نبود بنده در وزارت پیشه و هنر این اقدام را کردم که آقایان صاحبان کارخانه­ها به تهران آمدند و به هرشکلى بود تصویب‌نامه از هیئت دولت صادر کردم که کارگران دولتى و غیر دولتى حداقل معیشتشان تأمین شود (صحیح است) لایحه بیمه کارگران را بنده در هیئت دولت مطرح کردم و آقایان همکاران بنده در هیئت دولت موافقت کردند و به عرض مجلس شوراى ملى رسید و تصویب شد. همین آقاى قیامى را که آقایان به راپورتش استناد می­فرمایند بنده به اطمینان به این که با نظر بى­طرفى و تمایل به تأمین زندگى کارگران رسیدگى خواهد کرد به اصفهان فرستادم ولى چیزى که بنده را فوق­العاده متأسف کرد این بود که آقایان نمایندگان توده (که دو مرتبه شرف ملاقتشان را در وزارت داخله دسته جمعى داشتم) خواهش­هایى که از آقایان کردم آن خواهش­ها را ترتیب اثر ندادند بنده در هر دو دفعه خواهش کرد و عقیده خودم را عرض کردم که با تمام قوا اقدام می­کنم و کمک می­کنم که حد لازم تأمین زندگى این دسته از کارگران و کلیه کارگران بشود ولى به یک شرط که کارگران هر روز به یک عنوانى اغتشاش واجتماع نکنند (دکتر کشاورز- ما هم مخالف اغتشاش هستیم) این عرض را کردم و این تقاضا را کردم ولى متأسفانه عملى نشد با این که بنده به آقایان عقیده خودم را عرض کردم که حقوق کارگران کاملاً تأمین خواهد شد (دکتر کشاورز- قضایاى اصفهان مربوط به حقوق نیست) مقصود از حقوق نه تنها مزد است هر حق مشروعى که کارگران داشته باشند. چرا عرض کردم که باید از اغتشاش و اجتماع جلوگیرى شود براى این که وقتى جمعیت زیاد شد با کمال حسن نیتى که آن جمعیت دارند مقصودشان لوث می­شود و از بین می­رود. بنده این را شنیدم (البته سنم اقتضا نداشت) گفتند قبل از دستور مشروطیت وقتى که مردم تقاضاى صدور دستخط مشروطیت را داشتند آقا سیدجمال الدین واعظ در مسجد شاه به منبر رفته بودند تمام صحن مسجد و ایوان مسجد و بازار تا شمس­العماره پر از جمعیت بود همه این جمعیت که صداى او را نمى­شنیدند صحبت پاى منبرش این بود که ما عدالتخانه می­خواهیم جمعیتى که عقب بودند می­پرسیدند چه می­گوید دیگران می­گفتند می­گوید ما عدالت­خانه می­خواهیم و این حرف مثل جریان نوسانى آمد پاى شمس­العماره پاى شمس‌العماره پرسیدند آقا چه می­گوید یکنفر گفت بله می­گویند ما عدالت السلطنه را نمی­خواهیم مقصود عرض بنده این است وقتى جمعیت شد و اغتشاش شد منظور از صورت اولیه خودش خارج می­شود ملاحظه بفرمایید اول حرف چه بود و بعد به چه صورت کج و معوجى در آمد که معلوم نیست هیچ مقصودشان چیست بنده عرض کردم که بایستى مصالح

+++

کارگرها را در نظر گرفت دولت هم این مسئولیت را قبول کرده است که حقوق آقایان را تأمین کند ولى چه شد؟ اولاً برسیم به این مطلب که حرف کارگرها روى حقوق­شان نبوده است گزارشى که آقاى قیامى داده است و مطالبى که خود آقایان می­فرمودند این بود که یک دسته از کارگرها که قرار شده بود در کارخانه نباشند و از کارخانه خارج شده بودند یک روزى آمده بودند توى کارخانه­ها که ما کار می­خواهیم کارگرانى که در کارخانه­ها بودند و این دسته به هم ریختند و یک عده اى هم مجروح شدند خوب آقا یا می­فرمایید که در مملکت حکومت نیست یا این که می­فرمایید حکومت به وظایف خودش نمی­تواند رفتار کند ولى بنده عرض می­کنم که این کارگرها چه حق داشتند در کارخانه به یک چنین کارى اقدام کنند؟ بنده عرض می­کنم به فرض این که یک دسته کارگر به یک علتى نباید کار داشته باشند و از کارخانه باید خارج شوند این به جا حالا یک کسى خواست این اصل مسلم لایتغیر را به هم ‏بزند و آمد توى کارخانه و گفت که من کار می­خواهم اینجا وظیفه کارگر آرام صلح جو بود که آنها را بزنند خودشان به این کار اقدام کنند که بالاخره براى ایجاد نظم ناچار شوند که یک دسته را از خارج خبر کنند که نظم برقرار شود؟ (دکتر کشاورز- این طور نبوده است اجازه بفرمایید راجع به این موضوع توضیحى عرض کنم .

رئیس- خیر بعد بفرمایید .

وزیر کشور- اگر آقایان براى خودشان حقى قائل بودند و آن حق مورد تعرض واقع شده بود خوب بود دولت مراجعه می­کردند اگر دولت هم رسیدگى نمی­کرد مرجع قانونى رسیدگى می­کرد (داخل مطلب دیگرى شدیم) این درست و مثل این که آن حق را عجالتاً براى آنها محرز فرض کنیم اگر بنده در منزلم نشسته باشم و یک کسى می­آید در خانه من و مزاحم می­شود یا یک کسى ادعایى به شخص دیگرى دارد مطابق اصول و قواعد باید برویم در یک محکمه و مقام صالحى با این که خودم شخصاً دخالت کنم .‏

دکتر کشاورز- اگر شما را کتک زد دفاع هم نکنید این یک مطلب تازه­ای است این مرحله اصلى بود که عرض کردم بعد چه شد؟ آمدن و به خیال تعرض کردن گفتند ما کار نمی­کنیم در صورتی که هر واقعه­اى پیش آمده بود لازم بود که مشغول کارشان می‌شدند و بعد می­رفتند رسیدگى مى­کردند این هم مرحله دوم و باید ببینیم که حق دارند که خودشان هم مدعى باشند و هم قاضى و هم مجرى؟ خوب آقایان که می­خواهند در مرکز مملکت یک حکمت قادرى برقرار بماند آیا تصدیق می­فرمایند که یک کسى هم مدعى باشد و هم قاضى و هم مجرى و آن وقت آیا امنیت برقرار مى­ماند .

جمعى از نمایندگان- خیر باید مرکزیت و حکومت دست دولت باشد) بعد از آن چند روز گذشت و گفتند حالا ما می­خواهیم کار کنیم پس معلوم می­شود که باز هم یک تصمیم دیگرى درباره خودشان گرفته­اند (دکتر رادمنش- محرکینش را بفرمایید) بعد از این مطلب گفتن چون ما می­خواهیم کار کنیم و به قدر کافى هم پول نداریم آقاى فداکار این طور تلگراف کرده­اند که از محصول کارخانه می­خواهیم برداریم این عملى بود که در ظرف چند روز در اصفهان اتفاق افتاد آقاى اسکندرى گویا فرموده بودند که بنده گفتم در آن جلسه که آقاى فداکار بروند. صحیح است بنده تصدیق می­کنم مقصودى که داشتیم این بود که آن مقصودى که متفق علیه ما و شماست عملى شود و هیجان تولید نشود چون اول منظور این بود و بعد هم نظر این بود که آقایان مشغول شوند ولى بنا نبود که آقاى فداکار بروند و اعلامیه بدهند و تلگرافى کنند که من دستور دادم فلان شخص بیاید فلان شخص نیاید فلان مأمور دولت باشد فلان مأمور دولت نباشد . . .

دکتر کشاورز- اعلامیه فداکار را بخوانید .

محمد طباطبایى- عوض این که بخوانید بروید از این چیزها جلوگیرى کنید .

رئیس- اجازه بفرمایید صحبت کنند .

وزیر کشور- خلاصه عرض بنده این است که در اصفهان به عنوان این که فلان حق از کارگر سلب شده و در دامغان به عنوان این که فلان شرط وقف عمل نشده و فلان مدرسه ایجاد شده در همدان یا اراک به شایعه این که گفته­اند یک چیزى ممکن است به یک نفرى نسبت داده شده باشد نباید موجب

+++

اغتشاش و ناامنى شود موهوم در همه عالم هست ممکن است بیایید بروید و در همه عالم به بینید که موهوم هنوز هم در همه جا هست و ممکن است افرادى هم باشند که به موهومات و اباطیل معتقد باشند اگر به یک موهومى یک نفر دو نفر سه نفر عقیده داشته باشند عیب یک ملتى نیست ولى چیزى که عیب است این است که یک زمینه فراهم شود که این طور اباطیل و اوهام منجر به این طور چیزها بشود (دکتر کشاورز- منجر به مداخله قواى متفقین بشود) این طور هم نبوده است گویا فقط براى تأمین آرامش یک عده­اى را آن کنار گذاشته بودند ولى مداخله­اى نکرده بودند. اصل عرایض بنده اینجا است که همه این مطالب یا انتخاباتى که آقاى فرمند فرمودند این هم براى این نیست که ما می­گوییم مبارزه در انتخابات نباشد ولى نباید آن قدر جلو برویم که مبارزه انتخاباتى منجر به قتل بشود البته این عملى که اشخاص و نامزدهاى انتخابات و طرفدارانشان می­کنند ایستادگى می­کنند هیجان می­کنند این هیجان­هاى عادى البته به جاى خودش صحیح است و بایستى باشد که انتخابات به آزادى انجام بگیرد ولى این هم حدى دارد اگر بنا باشد که آن قدر در این کارها جلو بروند که موجب قتل نفس بشود باید براى رعایت نظم جلوگیرى کرد و اطراف و جوانب را پایید و بعد شروع کرد و فعلاً هم راجع به این چند جایى که انتخابات آن ملت همین جنجال­ها مدتى توقیف شده بود به جریان افتاده است انتخابات لار کلیه کارهایش انجام شده فقط چند صندوق هست‏. . .

جمال امامى- یک ماه و نیم گذشته است و آرا را نمی­خوانند استاندار چه حق دارد مداخله کند؟!

وزیر کشور- استاندار مداخله نکرده است فقط براى جلوگیرى از اغتشاش­هاى احتمالى یک عده قواى امدادى اضافى خواسته‌اند که فرستاده شد و به زودى اقدام خواهد شد( یک نفر از نمایندگان- راجع به جهرم چه کرده­اید؟) جهرم دستور انتخاباتش صادر شده است‏. . .

دکتر رادمنش- راجع به رضاى افشار بفرمایید .

رئیس- بین صحبت صحبت نکنید .

وزیر کشور- خلاصه عرایض بنده این است که براى آن که دولت بتواند وظایف خودش را انجام بدهد هر مقدار که آقایان بیشتر تقویت بفرمایند به طوری که در انظار قدر و قرب و منزلت دولت بیشتر باشد به همان درجه قدرت دولت در استقرار امنیت بیشتر خواهد بود. (صحیح است) و چون قطع دارم بنده که آقایان نمایندگان از این جهت کمال مساعدت را خواهند فرمود اجازه می‌خواهم که یک نکته دیگرى را به عرض برسانم و آن این است که امروز در مملکت علاوه بر این که اقتضا دارد که دولت تقویت شود چون ما در حال جنگ هستیم یک مقتضیات خاصى هم هست که آنها را بیشتر باید مراعات کرد صاحب کارخانه حق ندارد به عنوان این که الناس مسلطون على اموالهم و انفسهم در کارخانه­اش را ببندد همچنین حق ندارد به جهتى بگوید که من می‌خواهم اعتصاب کنم (اسکندرى- قانون کار را بگذرانید) قانون کار را هم مشغول هستید خود آقایان هم که در یک طرحى داده بودند یا این که مطابق آنچه که آقایان پیشنهاد کرده­اند اول تصویب شود بعد اجرا شود و بعداً اگر در عمل نواقصى بود مجدداً به مجلس پیشنهاد شود یا این که اول اجرا شود و بعد تصویب شود در هر حال همین چند روزه لایحه آن تقدیم خواهد شد و هر طور آقایان تصویب فرمودند عمل خواهد شد و البته وقتى که این قانون اجرا شد هر قول و قرار و مذاکرات دیگرى که بین اشخاص بوده است منسوخ خواهد شد و این قانون جانشین همه آنها می­شود؟

5- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- فعلاً خواستم عرض کنم که یک ماده واحده براى تأمین نظریه اساسى دولت و براى حفظ نظم و آرامش و داشتن آن حد قوه­اى که جهت برقرارى امنیت و نظم و رفع هرگونه اجحاف و تعدى و بى­نظمى لازم است دولت داشته باشد تقدیم می­کنم که البته هر طور آقایان مقتضى می­دانند عمل شود .

دکتر کشاورز- راجع به رضاى افشار هیچ نفرمودید.

+++

بعضى از نمایندگان- ماده واحده را بخوانند .

وزیر کشور- تقاضاى فوریت نشده است .

روحى- شاید بنده بخواهم تقاضاى فوریت بکنم. بفرمایید بخوانید .

رئیس- قرائت می­شود .

نظر به این که دولت ایران داخل در جنگ بوده و نه فقط باید از هر قسم اقدامى که ممکن است به مصالح جنگى خود یا متحدین او اندک لطمه­اى وارد آورد جلوگیرى کند بلکه لازم است با تمام وسایل ممکنه در فراهم آوردن موجبات پیروزى نهایى نیز شرکت بسزایى بنماید اگر چه تاکنون دولت و ملت ایران همین مقصود را قویاً تعقیب کرده و براى حصول آن فداکاری­هایى نیز به عمل آورده است ولى نظر به این که در بعضى موارد ممکن است موجود نبودن مبانى قانونى دولت را در تأمین این منظور دچار مشکلات بنماید لذا ماده واحده ذیل پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن می­شود .

ماده واحده- هیئت وزیران مجاز است مادام که دولت ایران در حال جنگ است هر نقطه از نقاط کشور صلاح بداند اقدامات زیر را به عمل آورد:

1 - مشمول نمودن کارمندان دولت در تمام یا قسمتى از وزارتخانه­ها به مقررات نظامى به نحوى که مأمورین و مستخدمین مزبور در حکم افسران و نظامیان زیر پرچم باشند .

2 - مشمول نمودن کلیه کارخانه­جات و کارگران اعم از کارخانه­جات دولتى و غیر دولتى به مقررات نظامى به نحو مذکور در بنده اول.

3 - الزام به سکونت در محل معین یا ممنوع داشتن از سکونت در محل معین براى مدت محدود در مورد کسانى که به نحوى از انحا برخلاف مصالح جنگى ایران و یا متفقین او اقدام و یا به نحوى از انحا مردم را به اقداماتى که مخالف نظم عمومى باشد تحریک یا تحریص نمایند و یا اقدامات آنها در نقطه­اى موجب اختلال نظم عمومى گردد .

دکتر کشاورز- چشم ما روشن!

رئیس- آقاى طباطبایى پیشنهاد ختم جلسه کرده­اند پانزده نفر از آقایان هم اجازه نطق قبل از دستور خواسته­اند آقاى ساسان فقط می­توانند در جواب سؤال­شان توضیحاتى بدهند .

ساسان خواجه نصیرى- فرمایشات آقاى هژیر در جواب سؤال بنده مقنع نبود ایشان بالاخره تشریح نکردند که وضعیت قضایاى اصفهان چه بوده است و بیشتر در حواشى بحث فرمودند و خواهش می­کنم که راپورت آقاى قیامى را قرائت بفرمایند و توضیح دهند که محرک کى بوده و اشخاص شناخته شوند و جامعه بشناسند که چه دست­هایى در کار بوده است و محرکین کى­ها بوده­اند ولى آقاى هژیر متأسفانه در این قسمت­ها توضیحاتى ندادند و هیچ نفرمودند که محرکین چه اشخاصى بوده­اند و آیا محرکین تعقیب شده­اند و مجازات خواهند شد یا خیر به نظر بنده آنچه می­رسد مطلب آن طور که فرمودند ساده نیست و هیچ وقت کارگر با آن سوابقى که بوده است به کارفرمایان تجاوز و تخطى ندارد و چون این موضوع به نظر ساده نمى­آید تمنا می­کنم بیشتر و صریحاً توضیح بدهند. . .

رئیس- عده براى مذاکره کافى نیست و پیشنهاد ختم جلسه هم شده است‏ . . .

دکتر کشاورز- آقایان طاقت شنیدن حرف حسابى را ندارند و الّا چرا نمى­آیند توى مجلس .

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- موافقت می­فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آتیه روز سه­شنبه 19 اردیبهشت سه ساعت پیش از ظهر

(مجلس یک ربع ساعت بعدازظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- سید محمد صادق طباطبایى

+++

یادداشت ها
Parameter:294124!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)