کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 26 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و یکم امرداد‌ ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای جلالی

3- اعلام تصویب صورت مجلس

4- بیانات قبل از دستور - آقایان:‌ اقبال - مدرس (ضمناً یک فقره طرح تقدیم نمودند) و مهندس غروی

5- قرائت‌نامه مجلس سنا راجع به اختیارات آقای دکتر مصدق

6- استرداد لایحه حکومت نظامی تهران طبق نامه آقای نخست‌وزیر به وسیله آقای معاون وزارت دفاع ملی

7- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به صدی پانزده کشاورزان

8- قرائت تقاضای آقای شهیدی مبنی بر طرح اعتبارنامه خود و موکول شدن به جلسه بعد

9- گزارش آقای کهبد عضو هیئت نظارت اندوخته اسکناس راجع به پشتوانه اسکناس

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 26

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و یکم امرداد‌ ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای جلالی

3- اعلام تصویب صورت مجلس

4- بیانات قبل از دستور - آقایان:‌ اقبال - مدرس (ضمناً یک فقره طرح تقدیم نمودند) و مهندس غروی

5- قرائت‌نامه مجلس سنا راجع به اختیارات آقای دکتر مصدق

6- استرداد لایحه حکومت نظامی تهران طبق نامه آقای نخست‌وزیر به وسیله آقای معاون وزارت دفاع ملی

7- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به صدی پانزده کشاورزان

8- قرائت تقاضای آقای شهیدی مبنی بر طرح اعتبارنامه خود و موکول شدن به جلسه بعد

9- گزارش آقای کهبد عضو هیئت نظارت اندوخته اسکناس راجع به پشتوانه اسکناس

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقاى محمد ذوالفقارى (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- طرح صورت مجلس‏

نائب رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح زیر آقاى ناظرزاده قرائت کردند)

غایبین با ‌اجازه آقایان: راشد - دکتر حسین فاطمى - حسین مکى - اورنگ - عبدالرحمن فرامرزى - على زهرى - امیر‌افشارى.‏

غایبین بى‌اجازه آقایان: دکتر امامى - دکتر طاهرى - تولیت میر‌اشرافى - اصغر پارسا - فتحعلى افشار - دکتر مصباح‌زاده - محمود جلیلى - محمد‌حسین قشقایى‏.

نائب رئیس - اعتراضى نسبت به صورت جلسه هست؟ (خسرو قشقایى - جلسه پیش که به عنوان تنفس تعطیل شده بود) صورت مجلس حاضر است و توزیع هم شده است آقاى دکتر سنجابى نظرى دارید بفرمایید.

دکتر سنجابى - عرض کنم چون در جلسه گذشته بعضى اشتباهات هست و توضیحش قدرى مفصل است بنده تهیه می‌کنم مى‌دهم به اداره تندنویسى که رعایت بشود.

نائب رئیس - تصحیح می‌شود آقاى وکیل‌پور.

وکیل‌پور - آقاى ذکایى تلفن کردند و شرحى هم به مقام ریاست عرض کرده‌اند که امروز به واسطه گرفتارى که دارند نمى‌توانند در مجلس شرکت کنند خواستم که استحضار داشته باشید و البته این اطلاع براى این است که در جلسه امروز بدون اجازه محسوب نشوند.

نائب رئیس - شرحى مرقوم بفرمایید اجازه داده می‌شود.

وکیل‌پور - خودشان نوشته‌اند و فرستاده‌اند خواهش می‌کنم بى‌اجازه محسوب نشود.

نائب رئیس - آقاى شمس قنات‌آبادى‏

شمس قنات‌آبادى - خواستم به این وسیله استفاده کنم نامه‌هایى رسیده است که تقاضاى تعقیب مسببین 30 تیر را کرده‌اند تقدیم می‌کنم یک تلگرافى هم از اهالى قم رسیده که از نماینده‌شان شکایت کرده‌اند که تقدیم مقام ریاست می‌شود.

نائب رئیس - اعتراض دیگرى نیست؟ (اظهارى نشد) چون عده براى رأى کافى نیست بعداً تصویب صورت جلسه اعلام مى‌شود. چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند آقاى سید باقر جلالى موسوى‏.

2- بیانات قبل از دستور: آقاى جلالى موسوى

جلالى موسوى - با استعانت از تأییدات خداوند اولین نطق پارلمانى خود را در میان مسائل مهم مملکتى به فرهنگ کشور اختصاص می‌دهم و توجه مسئولین مربوطه را جلب مى‌نمایم.

چون در کسوت روحانیت هستم باید با ایمان کامل عرض کنم که بر‌خلاف تبلیغات و القائات مسموم مغرضین دیانت اسلام اساسش بر روى تجلیل و تعظیم مقام دانش قرار گرفته است و ترویج معارف از ارکان آن است و تعالیم آن هیچ گاه مانع ترقى‌خواهى نبوده و نیست دیانت مقدس اسلام در عین حالى که با انحرافات اخلاقى به شدت مبارزه مى‌نماید با تمدن صحیح مباینت ندارد ولى اگر دستگاه فرهنگ نتواند آن طور که لازم و شایسته است وظایف خود را در تعلیم و تربیت ابناء ملت انجام دهد و اگر متأسفانه اوضاع معارف ما شباهت به دنیاى مترقى ندارد باید هر کس و در هر مقام به خاطر سعادت و نجات نسل آینده مملکت عیوب را بگوید و نقاط ضعف را نشان دهد زیرا اگر بنا باشد مؤسسه‌اى که مسئول و وظیفه‌دار تربیت و آموزش افراد ملت است علاوه بر قصور در دنباله وظایف عناصرى که موجب و مایه فساد هستند در خود راه دهد بدون تردید عواقب آن بسیار وحشتناک است و چنین وضعى همه چیز ما را تهدید به ورشکستگى می‌کند اخلاق جامعه را در معرض خطر قرار می‌دهد و براى حفظ و تشویق فرهنگیان با‌شرف و شخصیت و با‌ایمان و خدمتگزاران صدیق ادارى باید فساد کار را انتقاد نمود و باید کارى کرد که درستکاران مأیوس و دلسرد نشوند.

خوشبختانه وزارت فرهنگ در کابینه جناب آقاى دکتر مصدق به یکى از اساتید دانشگاه که آموزش حرفه ایشان معروف معارف‌پرورى و ایمان هستند واگذار شده است و تمام علاقه‌مندان به اصلاحات با امیدوارى فوق‌العاده منتظر اقدامات اساسى ایشان هستند به هر حال آقاى دکتر آذر در رأس وزارتخانه قرار گرفتند که

+++

به عقیده اینجانب سعادت و نکبت هر کشور موقوف به بدى یا خوبى جریان آن است و وزیر محترم فرهنگ باید اصلاحات را از در هم شکستن دسته‌بندی‌هاى فاسد شروع کند زیرا متأسفانه وضع ادارى فرهنگ طورى شده است که یک عده نادرست دور هم جمع مى‌شوند و با تشبث به تمام وسایل ناپاکان مانع هر گونه اصلاحات می‌گردند و هر اقدام اصلاحى با کارشکنى و اخلال آنها مواجه خواهد شد و شاید بعضى از آنها رفقاى خود را نشناسند و آن وجه اشتراک آنها در حمایت از فساد ادارى است و سوء جریانات فرهنگى نتیجه مستقیم اقدامات مضر همین دسته است. مثلاً وضع امتحانات امسال براى فرهنگ مملکت بدون تردید از ضایعات به شمار می‌رود این عناصر نادرست فرهنگ اقلیت نا‌چیزى هستند ولى به علت ضعف قدرت عامله دستگاه اثرات عمل‌شان زیاد است از امور استخدامى گرفته تا کارهاى تعلیماتى در نتیجه اقدامات آنها به وضع اسفناکى افتاده است گذشته از این تخریب مستقیم، کارمندان درستکار فرهنگ وقتى ببینند اینها با فرصت خاطر و بدون مزاحمت از طرف مراجع مسئول اخلال می‌کنند مأیوس و دلسرد مى‌شوند و به کنجى مى‌نشینند این وضع نگران‌کننده فرهنگ که مردم را مأیوس و جوانان مملکت را در بن‌بست قرار می‌دهد باید فکرى کرد و به این اوضاع خاتمه داد منتهى کمى شهامت می‌خواهد که انشاء‌الله وزیر محترم فرهنگ آن را دارند اگر یک مأمور نادرست به مجازات برسد و یک عنصر متخلف کیفر ببیند و یک فرهنگى بدون صلاحیت از معارف رانده شود مأمورین صدیق وزارت فرهنگ که خوشبختانه عده آنها کم نیست قدرت عمل پیدا خواهند کرد و امیدوار خواهند شد و همین امیدوارى موجب تسریع در اصلاحات خواهد شد جناب آقاى وزیر فرهنگ باید همکاران خود را از کسانى انتخاب کند که از جنجال مغرضین از میدان در نروند و یا تسلیم جریان فاسد نگردند الان همه امور ادارى مملکت ما احتیاج به قاطعیت و سرعت تقسیم دارد و انشاء‌الله در مورد فرهنگ همین طور رفتار خواهد شد و با چند اقدام تهور‌‌آمیز و منطقى با استفاده از اختیارات یک سازمان صحیح ادارى به وجود خواهد آمد.

بنده راجع به این برنامه نارسا و ناقص تعلیمات فعلى با این که احتیاج به بحث زیادى دارد فعلاً با کمى وقت صرف‌نظر نموده و مختصراً به آن اشاره می‌نمایم با تمام وعده‌هایى که تاکنون داده شده هنوز اقدامى مثبتى در زمینه اصلاح این برنامه به عمل نیامده است و یقیناً آقاى وزیر فرهنگ در نظر دارند که با تدوین یک برنامه صحیح و کار خوبى از خود بگذارند وضع تحصیلات در مملکت ما طورى است که جز در بعضى از نوشته‌ها استعداد و لیاقت جوانان مورد استفاده قرار نمى‌گیرد باید کارى کرد که مردان کار و زندگى تحویل جامعه داده شود.

با این که جوانان ایرانى‌نژاد با استعدادند معهذا تعلیمات غیر اصولى که در هیچ جاى دنیا نظیرش پیدا نمى‌شود عمر و جوانى آنها را به هدر می‌دهد.

موضوع دیگرى که بنده بدان علاقه‌مندم و توضیح آن را لازم می‌دانم این است که باید به تبلیغات و معارف اسلامى توسعه و اهمیت بیشترى داد و کارى کرد که تقوى و ایمان اجتماعى پیدا شود زیرا یقیناً این نحوه تربیت می‌تواند جلوى خیلى از مفاسد و معایب را بگیرد.

امیدوارم جناب آقاى وزیر فرهنگ در اصلاحات ادارى و تصفیه وزارت فرهنگ از ناپاکان و تدوین یک برنامه‌اى که باعث ترقى سطح معلومات عامه گردد موفق شوند چند نکته هم می‌خواستم راجع به فرهنگ خراب حوزه انتخابیه خود توضیح بدهم که به فرصت بهترى موکول مى‌نمایم اوراقى هم به وسیله بنده رسیده است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم یک ورقه از آقایان دماوندى‌هاى مقیم تهران است که پشتیبانى خود را از دولت آقاى دکتر مصدق اعلام و مجازات مسببین و مباشرین کشتار روز سى‌ام تیر مخصوصاً قوام و آسایش بازماندگان شهدا را خواسته‌اند دوم ورقه‌اى است از ساکنان خیابان شهباز رو به روى اداره برق رسیده است که این طور می‌نویسد که از جمله اقدامات خائنانه و قابل تعقیب قوام آن است که در همان فرصت دو سه روزه دستور داده است جمله مقدس شرکت ملى نفت ایران که روى بدنه تانک‌هاى نفتکش نوشته شده بود با رنگ مخصوص محو نموده تقاضاى تعقیب دارند ضمناً تلگرافى است از محترمین دماوند دایر به پشتیبانى از دولت جناى آقاى دکتر مصدق و حضرت آیت‌الله کاشانى و ضمناً هم مبلغ دو هزار ریال وجه براى بازماندگان شهدا تقدیم کرده‌اند تقدیم مقام ریاست می‌کنم چون چند دقیقه از وقت من باقی است به آقاى مهندس غروى می‌دهم.

نائب رئیس - آقاى غروى الان می‌خواهید استفاده کنید؟

مهندس غروى - چون از آقایان دیگر هم وقت گرفته‌ام بعد استفاده می‌کنم.

3- اعلام تصویب صورت مجلس‏

نائب رئیس - چون عده کافى است تصویب صورت مجلس جلسه قبل اعلام می‌شود.

4- بیانات قبل از دستور آقایان: اقبال مدرس (ضمناً یک فقره طرح تقدیم نمودند) و مهندس غروى‏

نائب رئیس - آقاى اقبال.‏

اقبال - عرایض بنده مربوط به اوضاع عمومى کشور به خصوص وضعیت نا‌مطلوب شهرستانى است که افتخار نمایندگى آن را دارم.

روزنامه‌ها، اعلامیه‌ها، خطابه‌ها همه و همه به نفع مردم ایران نوشته می‌شود و در هر محفل و مجلس جز طرفدارى از مردم رنجدیده و ستم‌کشیده حرفى گفته نمی‌شود و متأسفانه با صراحت لهجه باید گفت که اغلب و اکثر ما پاى از مرحله حرف فراتر نمی‌گذاریم و به گفته‌ها و نوشته‌هایمان ایمان نداریم. بالاترین بدبختی‌ها براى هر قوم و ملتى آن است هر چه را بگویند بر‌خلاف آن عمل کنند - در مجلس شورا و سنا و بین مردم صحبت از تعدیل ثروت می‌شود و نکته قابل توجه این جاست اشخاصى که در این موضوع حرف می‌زنند با اتومبیل شخصى حرکت می‌کنند و بهترین زندگی‌ها را دارند من نمی‌گویم اتومبیل داشتن و خوب زندگى کردن گناه است ولى می‌گویم که سایر هموطنان لااقل از حداقل زندگى باید برخوردار شوند آقایانى که دم از تعدیل ثروت می‌زنند اطلاعى از وضع اسف‌بار مردم ندارند و نبایستى هم داشته باشند آنها زیر اتوبوس سوار نمى‌شوند پیاده از کوچه‌هاى پر گرد و خاک عبور نمى‌نمایند و با فقرا تماس ندارند بنابراین باید گفت حال مردم مستمند را جز مستمندان نمی‌دانند آقایان محترم مردم از شنیدن حرف خسته شده‌اند آن قدر حرف زده‌ایم و به آن توجه نکرده‌ایم و دروغ بیرون آمده که اگر کسى هم راست بگوید مدتى وقت لازم است تا راستش را باور کنند بیایید براى رضاى خدا کمى از گفته‌ها بکاهیم و قدرى به اعمال بیافزاییم براى اصلاح کار مردم تا وقت و فرصت باقى است قدمى برداریم (فرزانه - اختیارات دادیم) اختیار تنها به درد نمی‌خورد باید دنبال کرد و باید پشتیبانى کرد شما برگزیدگان ملت هستید و تمام خوشبختى‌ها و بدبختى‌هاى کشور مولود طرز فکر و عمل شماست شما می‌توانید بدون کمترین سر و صدا به نفع مردم و کشور قدم بردارید ولى مردم براى پیش بردن حرف حسابى خود بایستى هزاران نفر تلفات بدهند کما این که براى بر انداختن حکومت غیر قانونى قوام و روى کار آمدن جناب آقاى دکتر مصدق همین عمل شد.

دولت‌ها و تمام شئون اجتماعى کشور مخلوق مجلس است چه بهتر که مخلوق مجلس مورد پسند عامه و شایسته باشد حیف است در مملکت مشروطه و بودن مجلس شوراى ملى وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتى به جاى خدمت به مردم به جان مردم افتند باور کنید اگر به جاى این دستگاه‌هاى عریض و طویل که تاکنون وجود داشته و مدعى اصلاحات بوده‌اند جماعاتى قصد اخلال و تخریب داشتند بیش از این قادر به ایجاد فساد و تباهى نبودند.

تبعیض و بی‌عدالتى و حق‌کشى در این مملکت به قسمى حکمفرما بوده که به کلى شیرازه امور را از هم گسیخته و وضع مردم را آشفته و پریشان کرده است بر اثر همین بى‌عدالتى‌ها عده‌اى متمکن برای استفاده‌های بیشتر به تهران روى آورده‌اند و در نتیجه شهرستان‌ها خراب و دهات ویران گردیده است.

تبعیض و حق‌کشى مرکزى‌ها مملکت را سراسر خراب نموده تا تهرانى را آباد نماید که متأسفانه آباد هم نشده و جز شلوغى و ازدحام نتیجه‌اى به دست نیامده (صحیح است) زیرا در همین شهر بزرگ و ظاهراً آباد اختلاف سطح طبقاتى به قدرى است که به وصف نمى‌آید در حالی که اقلیتى از تمام مزایاى زندگى برخوردارند اکثریتى مشاهده می‌شود که در غایت محرومیت و بیچارگى به سر مى‌برند براى نمونه که تبعیض تاکنون چقدر بوده مطلبى را ذکر می‌کنم نمایندگان محترم قضاوت فرمایند بین مردم شهرستان‌ها و افراد کشور چه نتایجى به بار آورده است در سال 30 که به تهران آمده بودم براى امرى به اداره ساختمان فرهنگ مراجعه کردم البته با یادداشتى که جناب آقاى دکتر سنجابى به بنده دادند و الّا ممکن بود اداره ساختمان وزارت فرهنگ اصلاً بنده را راه ندهد در ضمن عرض مطلب به رئیس وقت معلوم شد که در سال 329 اعتبار ساختمانى فرهنگ کرمانشاه دویست هزار تومان و فرهنگ یزد صد هزار تومان منظور گردیده اما پس از آن که از کمیسیون بودجه مجلس بیرون آمده اعتبار ساختمانى فرهنگ یزد از صد هزار به هشتصد هزار تومان افزایش یافته و در مقابل سهم فرهنگ کرمانشاه از دویست هزار به صد هزار تومان تقلیل داده شده است چند روز پیش هم که براى امرى به سازمان برنامه رفته بودم یکى از وکلاى محترم که در اطاق آقاى مهندس زنگنه مدیر عامل سازمان تشریف داشتند به بنده فرمودند شما با بودن آقاى مهندس زنگنه دیگر حق نیست به اینجا بیایید به ایشان عرض کردم که بر‌خلاف تصور جنابعالى وکلاى کرمانشاه از جناب آقاى مهندس زنگنه تقاضا کرده‌اند که کرمانشاه را نیز مانند سایر شهرستان‌ها مورد توجه قرار داده با وکلاى کرمانشاه مانند سایر نمایندگان محترم رفتار فرمایند و از این جهت انتظار داریم بر‌خلاف گذشته حق حسابى استان پنجم را ادا فرمایند تا آنجا که اطلاع دارم براى شهر کرمانشاه در سال‌هاى 29 و 30 دینارى خرج نشده و فقط براى استان پنجم شاید در حدود 1 هشتم بعضى از استان‌ها البته نسبت به جمعیت مخارجى شده باشد بدیهى است در موقع مقتضى صورت قطعى را که مشغول تهیه آن هستم به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رسانید در اینجا لازم است از جناب آقاى مهندس زنگنه تقاضا نمایم موضوع لوله‌کشى شهرستان کرمانشاه را که خود ایشان اطلاع کامل از آب‌هاى کثیف و

+++

 آلوده آنجا دارند هر چه زودتر به مرحله عمل در آورند و صد هزار نفر اهالى کرمانشاه را از امراض گوناگونى که همیشه دامن‌گیر آنها بوده نجات بخشیده و شکرگزارشان نمایند.

آقایان استان پنجم مخصوصاً شهرستان کرمانشاه نه تنها از فرهنگ و سازمان برنامه نصیبى که باید ببرد نبرده است بلکه از تمام مزایاى اجتماعى عمرانى و بهداشتى محروم مانده و حتى در چند سال پیش مبلغ متنابهى از عواید شهردارى آنها را گرفته و به اصفهان فرستاده‌اند شهرستان کرمانشاه مستقیماً تحت نفوذ شرکت سابق نفت و عمال بیگانه بوده و با این که مردم شرافتمند آن در مبارزات اخیر مانند گذشته در صف اول قرار داشته نسبت به بعضى از شهرستان‌ها خیلى عقب مانده است البته تصدیق می‌فرمایید که نه تنها کرمانشاه بلکه همه جاى مملکت احتیاج به اصلاحات اساسى و فورى دارد و مردم حقوقى دارند که بایستى به دست آنها داده شود و بالاخره این مردم ستم‌دیده اما بیدار و فداکار عاقبت حق خود را به دست می‌آورند اما چه بهتر که ما به وظایف خود درست عمل نماییم و در این راه پیشقدم شویم.

مردم امروز ایران با اسلاف خودشان خیلى فرق دارند چنان که در همین چند روزه نهضت براى صدمین بار رشد ملى و آقایى و بزرگوارى خود را به ثبوت رسانیدند جمعى از نوکران بیگانه خیال می‌کردند که اگر از تجمع و جنبش آنها جلوگیرى نشود حتماً غارت می‌کنند آدم می‌کشند و از دیوارها بالا می‌روند ولى علناً مشاهده کردیم که این امور صورت نگرفت بلکه در همان روزها و شب‌ها دزدى‌ها و جیب‌برى‌ها و تجاوزات میان اهالى به طور محسوس تقلیل یافت (اخگر - هیچ نشد) هیچ نشده بهتر حتى شنیدم چند اتومبیل شرکت نفت را مردم بدون اطلاع قبلى براى حمل مجروحین در اختیار گرفتند و پس از انجام کار بدون عیب و نقص آورده و تحویل دادند این طور مردمى قابل احترام‌اند و باید هر چه زودتر به وضع پریشان آنها سر و صورتى داده شود.

بعضى از آقایان معتقدند که دولت‌ها نتوانسته‌اند و نخواهند توانست کارى کنند ولى بنده معتقدم که نخواسته‌اند والا معقول نیست که کسى بخواهد کارى انجام دهد موفق نشود چنان که آقاى دکتر مصدق در قسمت‌هایى خواستند و موفق به انجام آنها نیز شدند.

اینجانب براى بهبود وضع عمومى مملکت و جبران عقب‌ماندگی‌هاى استان پنجم و سایر استان‌هاى مشابه نظریات اصلاحى دارم که بر هیچ یک از آقایان پوشیده نیست و در اینجا فقط به جهت یادآورى عرض می‌کنم که فعلاً دو قسمت باید مورد نظر دولت قرار گیرد یکى طرد و به کیفر رسانیدن مأمورین نالایق و خائن و سپردن امور حساس به مأمورین لایق و خدمتگزار است من باب مثال عرض می‌کنم پیش آگهى مالیاتى که می‌فرستند براى کسى که دو هزار تومان باید مالیات بدهد صد هزار تومان مى‌نویسند بعد توافق می‌کنند راضى می‌شوند دوازده هزار تومان می‌گیرند دو هزار تومان به نفع صندوق و ده هزار تومان به نفع جیب این که وضع نمی‌شود.

شمس قنات‌آبادى - جناب آقاى اقبال یک نکته‌ایى را تذکر بدهید که همه کسانى را که در نهضت ملى شرکت داشته‌اند و پیشقدم بودند همین دارایى دویست هزار تومان براى او مالیات معین کرده در صورتى که پنجاه هزار تومان دارایى ندارد چون در نهضت ملى شرکت داشته‌اند مخصوصاً این کار را کرده‌اند (زنگ رئیس)

نائب رئیس - آقاى شمس قنات‌آبادى در بین صحبت صحبت نفرمایید.

اقبال - و دیگر از عرایضم تقسیم عادلانه اعتبارات وزارتخانه‌ها به نسبت جمعیت هر استان است و از مجلس شوراى ملى تقاضا می‌کنم در صورتی که عرایض بنده را درست می‌دانند از جناب آقاى دکتر مصدق که مورد اعتماد عمومى بوده و حسن نیت ایشان هم محرز است جداً بخواهند توجه دقیق مبذول فرمایند در خاتمه عرایضم باز تکرار می‌کنم که مجلس دوره هفدهم بایستى سعى نماید که به حق‌کشى‌ها، بی‌عدالتى‌ها و تبعیضات ناروا خاتمه داده شود و نمایندگان محترم بیش از آنچه که می‌گویند به عمل بپردازند یک طومارى است از طرف انجمن مسلمین شرق شهباز که توسط آقاى دکتر شایگان و آقاى مهندس حسیبى تقدیم مجلس شوراى ملى باید بشود چون آقایان خودشان وقت ندارند به بنده امر فرمودند تقدیم مقام ریاست می‌کنم. بقیه وقتم را به آقاى مهندس زیرک‌زاده می‌دهم.

نائب رئیس - وقتى باقى نمانده‏.

مهندس زیرک‌زاده - خیلى متشکرم.

اقبال - خیلى خجلم که وقتى باقى نمانده است‏.

نائب رئیس - آقاى مدرس‏.

مدرس - بنده در موضوع محاکم نظامى طرحى تهیه کرده‌ام که به امضاى 31 نفر از آقایان نمایندگان محترم رسیده است و الان تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نمایم و اجازه می‌خواهم قبلاً مطالبى را به عنوان مقدمه به عرض نمایندگان محترم برسانم.

احتیاج به شرح و تفصیل ندارد که طرز حکومت مملکت ما مشروط بوده و اقتدارات عالیه ملت در دست خود ملت است و یکى از مشخصات حکومت مشروطه وجود 3 قوه مقننه و قضاییه و اجراییه و انفکاک این 3 قوه از همدیگر و عدم دخالت و تجاوز آنها در وظایف و حریم یک دیگر مى‌باشد و همچنان که نبودن یکى از ارکان مزبور در حکومت مشروطه مفهومى ندارد دخالت یکى از آن قوا در مختصات قواى دیگر نیز موجب اختلال عظمى در اداره امور مملکت مى‌گردد و همین مسئله است که در اصل 28 متمم قانون اساسى مصرح و ما نمایندگان متعهد هستیم و حافظ و مدافع آن اصل باشیم زیرا همین مسأله عدم مداخلات  است که مردم را در زندگانى اطمینان و آرامش بخشیده و آنان را نسبت به صیانت حقوق و منافع‌شان مستظهر و امیدوار می‌سازد.

وجود محاکم اختصاصى که به مرور زمان در اثر اغماض و گذشت ملت ایران کماً وکیفاً وضع قابل ملاحظه‌اى به خود گرفته است یکى از مظاهر بارز اصل انفکاک قوا و دخالت قوه اجراییه در حریم قوه قضاییه است بنده نمى‌خواهم فعلاً از مضار و مفاسد محاکم اختصاصى صحبت کنم زیرا این خود بحث مفصلى است و بنده نظریاتى در این موضوعات دارم که بعداً به عرض خواهم رسانید فقط مطلبى که در این مورد احتیاج به تذکر دارد این است تشخیص حق و باطل که به عهده قوه قضاییه واگذار شده است براى این است که متصدیان و موکلین این قسمت یعنى قضاتى که شاهین ترازوى عدالت را در دست دارند و با یک تصمیم و اراده و جریان کوتاه قلم جریان سرنوشت یک بی‌گناه یا گناهکارى را تعیین می‌کند باید مردانى عالم و آزاده و وارسته بوده و در مکتب بحث و استدلال و دامن حق و عدالت تربیت شوند داراى استقلال رأى و قدرت نفس و آزادى فکر و بیان و قوه استنباط و قدرت اجتهاد و اطلاعات حقوقى و شم قضایى باشند. جز نداى حق و عدالت از کسى و مقامى دستور الهامى نپذیرند تا بتوانند رد فرع به اصل کنند و استنباط اصل از فرع نمایند. ناسخ و منسوخ قوانین و عموم و خصوصى و امر و نهى و اطلاق و تعبد و تعارض ادله را بدانند عالم بر اوضاع و احوال زمان و واقف بر سوابق و کیفیات بوده و از هواهاى نفسانى و اطاعت امر مافوق و تأثیرات خارجى بر کنار باشند بر‌خلاف میزان عدل و داد رأیى ندهند و خارج از حدود اجتهاد و استنباط خود نظرى اتخاذ ننمایند حق و عدالت در نظرشان مفهومى مقدس و قابل ستایش باشد.

با مقدماتى که به عرض رسید کسانى که در محیط انضباط بزرگ شده و با اطاعت امر مافوق و تعبد بدون چون و چرا نسبت به رؤسا خو گرفته‌اند و تخصص‌شان در فنون جنگ و استعمال اسلحه و امثال اینها است چنان که لازم است نمى‌توانند با بصیرت کامل در یک محیط آزاد احکام قانون را با موضوعات تطبیق کنند و رأى عادلانه بدهند و به اقتضاى روح سپاهى‌گرى و شغل سربازى نمى‌توانند فکر و قلم و تصمیم خود را آزادانه به خدمت حقیقى و عدالت بگمارند ولى قضات دادگسترى در هر حال اطلاعات قضایى و آزادى عمل‌شان بیشتر از مأمورین نظامى است.

براى دفع بعضى توهمات بى‌جا مجبورم عرض کنم که اینجانب احترام مخصوصى به مقام شامخ ارتش ایران دارم و ارتش را روح ملت ایران می‌دانم در برابر فداکاری‌ها و از خود‌گذشتگی‌ها و خدمات صادقانه بعضى از افسران و سربازان رشید و شرافتمند که از عزیزترین فرزندان این مملکت هستند سر تعظیم فرود مى‌آورم تصفیه و تقویت ارتش را در هر حال واجب و لازم می‌شمرم و تضعیف آن را به هر عنوانی که باشد حرام و ذنب لایغفر می‌دانم و به کسى اجازه نمی‌دهم به جرم خلاف‌کاری‌ها و جنایات چند نفر خائن که باید هر چه زودتر به مجازات برسند و کیفر اعمال‌شان را ببینند به مقام ارتش که محتاج البته به ملت ایران است توهین یا تخفیفى روا دارد (صحیح است) عرایض بنده براى سلب حقى از قوه اجراییه نیست بلکه به منظور حفظ حق و دفاع از احترام و حیثیت قوه قضاییه مملکت و بالنتیجه محافظت قانون اساسى ملت ایران است. ما نمایندگان نباید اجازه دهیم قانون اساسى ما که به خون شریف‌ترین اولاد این ملت به دست آمده تضعیف گردد (صحیح است) قانون اساسى سند زنده استقلال و آزادى ملت ایران است ودیعه‌اى است که اسلاف ما به ما سپرده‌اند و هستى ملت ایران ضامن بقاى آن است.

البته جرایم از هر قبیل که باشد باید دقیقاً رسیدگى شود مجرمین به کیفر اعمالشان برسند و اگر مقتضى شد قانون باید مجازات شدیدترى را تعیین و مقرر دارد ولى به هر حال اصول قضاوت و موازین حق و عدالت باید مرعى گردد و احکام قانون با موضوعات بهتر تطبیق شود تشخیص مجرم و تعیین مجازات و اتخاذ تصمیم و بالاخره تعیین سرنوشت مردم نباید سرسرى باشد مردم باید متکى به قانون و مطمئن از تشکیلات قضایى باشند بعد از این مقدمه طرح قانونى ذیل را که به امضاى 31 نفر از نمایندگان محترم مجلس یعنى آقایان: جواد گنجه - سید باقر جلالى - دکتر ملکى - سید ابراهیم میلانى - حائرى‌زاده -  احمد رضوى - سید محمد‌على انگجى - شهیدى - دکتر فاخر - ذکایى - خلخالى - مدرس - اقبال - غروى - کهبد -  نریمان - فرزانه‌پور - سرتیپ حاج سید‌جوادى - مجتهدى - مجدزاده - نجفى - دکتر کیان - دکتر شایگان - خسرو قشقایى -  وکیل‌پور - قنات‌آبادى - کریمى - ناظر‌زاده - کرمانى - شاپورى - موسوى رسیده است تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماییم.

ماده واحده - به موجب این قانون رسیدگى به کلیه جرایم افراد غیر نظامى که فعلاً در صلاحیت دادگاه‌هاى نظامى است به دادگاه‌هاى عمومى دادگسترى واگذار مى‌شود و کلیه قوانین و مقررات و تصمیماتى که بر‌خلاف مفاد این ماده واحده باشد از تاریخ تصویب این قانون ملغى است.

تبصره 1- پرونده‌هاى غیر مختومه

+++

 مربوط به دعاوى فوق به دادگاه‌هاى عمومى احاله و رسیدگى خواهد شد.

تبصره 2- آن قسمت از دعاوى مذکوره که در محاکم نظامى به نتیجه قطعى رسیده ولى تمیزاً رسیدگى نشده است در صورت تقاضاى محکوم علیه مورد رسیدگى فرجامى واقع خواهد گردید اگر رأى دیوان کشور مبنى بر نقض باشد براى رسیدگى مجدد به محاکم عمومى ارجاع خواهد گردید. (احسنت)

خلخالى - فوریت‌اش یادتان نرود.

وکیل‌پور - فوریت ندارد.

دکتر ملکى - بایک فوریت‏

دکتر شایگان - یک فوریت تقاضا نمایید.

مدرس - بسیار خوب با یک فوریت تقدیم می‌کنم.

دکتر سنجابى - بنویسید بالاى آن با یک فوریت‏.

نائب رئیس - آقاى مهندس غروى بفرمایید یک ربع بیشتر وقت ندارید.

غروى - یک قدرى اغماض هم بفرمایید بنده اصولاً میل ندارم که از تریبون مجلس شوراى ملى براى بعضى از مسائل که ممکن است آن را مستقیماً با اولیاى امور مربوطه در میان گذارده استفاده کنم. مخصوصاً در مواردى که آن امر فنى و تخصصى هم باشد.

اما نظر به این که در این روزها غوغا و جنجالى در مورد چاى برپا شده و موجب نگرانى عموم بازرگانان چاى اعم از داخلى یا خارجى گردیده مجبور شدم چند دقیقه از وقت آقایان نمایندگان محترم را در این موضوع که مورد علاقه عموم است بگیرم (کریمى - مخصوصاً خودش علاقه دارد) آقایان نمایندگان تبریز و جنوب و تهران چون بنده وارد چاى هستم به بنده مراجعه کردند و چون همه علاقه‌مندند به شما هم مراجعه خواهند کرد (دکتر ملکى - ما مراجعه نکردیم) موضوع چاى یک امر کاملاً فنى است ولى بعضى‌ها به طور سطحى به آن نگاه کرده و بیاناتى هم می‌کنند که کاملاً از حقیقت دور است و اگر بنده بخواهم مفصلاً این موضوع را تشریح کنم لااقل دو ساعت وقت لازم دارد. اجازه می‌فرمایید بنابراین با مدت کوتاهى که اجازه صحبت دارم فقط به ذکر رؤس مطالب می‌پردازم (خسرو قشقایى - پس چرا از چاى‌هایى که تهیه می‌کنید نمی‌دهید؟) به هر نفر صد گرم چاى می‌دهم به شرطى که آقایان به عرایضم توجه فرمایند کشاورزى چاى یکى از اساسى‌ترین موضوعات کشاورزى و اقتصادى این کشور است (صحیح است) زیرا صرف‌نظر از اهمیتى که به ذخائر ارزى کشور دارد مورد علاقه و توجه عموم خصوصاً دو طبقه محروم و زحمتکش می‌باشد.

1- طبقه مصرف‌کننده که 90 درصد از آنان فقیر بوده و چاى را به عنوان گواراترین مشروب و لذیذترین قاتق مصرف می‌کنند.

2- طبقه تولید‌کننده که از سی‌ صد هزار نفر کشاورز و عائله آنها تشکیل می‌شود براى این طبقه چاى یک امر تفننى نیست بلکه یکى از مهم‌ترین مسائل حیاتى است که کمترین غفلت زیان‌هاى اقتصادى و حتى سیاسى بزرگى به بار خواهد آورد.

گیلان که هندوستان ایران است بیش از چهل درصد از عوائد کشور را با کمال افتخار و سربلندى تقدیم هموطنان عزیز می‌کند. در حالی که حتى ده درصد از آن صرف ابتدایى‌ترین مایحتاج گیلانى نمی‌شود. گیلانى هر چه دارد از خود دارد و اگر او را به حال خود گذارند در مدت کوتاه می‌تواند سطح زندگانى خود را به پایه مترقى‌ترین ممالک دنیا بالا ببرد. سر‌تا‌سر گیلان را جستجو کنید یک یا دو بیمارستان یا مدرسه اثرى دیگر از اثرات وجود مرکز را در آن نمى‌بینید. بى‌مهرى و عدم توجه مرکز به گیلان تازگى ندارد. گیلانى که می‌تواند قریب ده میلیون نفر را روزى و زندگانى سعادت‌بارى بدهد اکنون به حال ناهنجارى افتاده است ولى با همه این احوال گیلانى پیوسته پیشقراول و در اولین سنگر مبارزات میهنى بوده و در کلیه افتخاراتى که نصیب ملت ایران گردیده سهم به سزایى داشته است.

در همین دو سال اخیر نیز براى این که دست دولتى را که علمدار نهضت ملى ایران بود باز‌گذارد با این که دچار سوخت و گرانى بود تمام هستى و قوت لایموت خود را در طبق اخلاص نهاد و تقدیم کرد و خود با فقر و گرسنگى ساخت و دم بر‌نیاورد. به طورى که هم اکنون نیز بهاى محصولات سال گذشته خود را از قبیل چاى، توتون، نوغان دریافت نداشته است. در حالی که دولت با فروش آن قسمت مهمى از مضیقه مالى خود را مرتفع ساخته و توانسته است که در مقابل دشمن حیله‌گر و زورگوى خود استقامت و بردبارى نماید. بنابراین می‌توان پى برد که مردم شرافتمند گیلان سهم بزرگى در این نهضت عظیم ملى داشته‌اند و در این صورت جا دارد که نمایندگان محترم عموماً و نمایندگان محترم تهران و تبریز خصوصاً به عرایضم توجه فرموده و هیئت دولت نیز در انجام تقاضایم که کمترین درخواست گیلانى است تسریع و مساعدت فرمایند.

بارى تاریخ تولد و تولید چاى در ایران در حدود چهل سال قبل است و تا سال‌هاى 17 و 18 محصول آن چندان مهم نبوده و به همین علت می‌توان گفت که تا پانزده سال پیش ایران یکى از بازارهاى مهم چاى خارجى بود. این بازار صرفاً به دست عده تجار وارد‌کننده بود که از این راه سالیانه میلیون‌ها استفاده می‌بردند. اما با تولید چاى در گیلان و تکثیر آن کم‌کم رقیبى براى چاى خارجى و بالاخره مانعى براى استفاده سرشار آنان به وجود آمد. در این موقع بود که همگى یعنى آن عده که منافع فراوان خود را در خطر مى‌دیدند متحد شده و با خرج یک صدم از بهره که از این راه مى‌بردند تمام قسمت‌هاى حساس دولتى را در دست گرفتند به طوری که اغلب مأمورین مربوطه از دانى و عالى و در وزارتخانه‌هاى دارایى و اقتصاد ملى و ادارات گمرک و غیره و خلاصه مقامات مؤثر دولت‌ها فقط تصمیماتى اتخاذ کردند که آنها مایل باشند و در این راه کم‌ترین توجهى به این که دولت از لحاظ ذخیره ارزى در مضیقه افتد و یا کشاورزان چاى محو گردند نداشتند در این میانه قطعاً حق و حساب خود را نیز دریافت می‌داشتند نقشه‌هایى که این دسته براى پیشرفت منظور خود می‌کشیدند به قدرى مرموز و ماهرانه بود که گویى از انتلیجنت سرویس الهام می‌گرفتند.

مثلاً براى این که موجبات بد‌نامی چاى داخله را فراهم آورند به وسایل مختلف و حتى با صرف هزینه معتنابه سبب خرابى چاى داخله مى‌گردیدند و در انجام این منظور از بى‌ایمانى و انحطاط اخلاقى عده مأمور دزد و بى‌اطلاعى بعضى از مسئولین امر استفاده مى‌بردند چنانچه کمدى چای‌هاى وزارت دارایى یکى از عملیات بارز آنها است. به طور کلى به تمام اقدامات و عملیات خود رنگ وطن‌خواهى زده و به نام جلوگیرى از بالا رفتن قیمت چاى و دلسوزى براى مصرف‌کننده و یا حمایت و مرغوبیت جنس چاى داخلى و بالاخره به عنوان طرفدارى از کشاورز بیچاره و ملت بدبخت خون آنان را مى‌مکیدند. در اینجا باید تذکر دهم که در بیشتر این خرابکاری‌ها بازرگانان خارجى طراح و محرک و عامل اصلى بوده و ناگفته نگذارم که عده‌ای تاجر صحیح‌العمل و وطن‌پرست هم در میان این طبقه وجود داشته و دارند که مورد احترام همه می‌باشند.

علاوه بر خرابکاری‌هاى این دسته از جهات دیگرى هم بر پیکر نحیف کشاورزى چاى داخلى لطمات بزرگ وارد می‌گردد که به طور اختصار عرض می‌کنم 1- در گمرک عملیات خلاف رویه مأمورین گمرک و خارج نمودن چاى بدون پروانه از گمرک و همراهى سایر مأمورین انتظامى با قاچاقچیانى که در لباس بازرگان و با در دست داشتن پروانه که بیش از ده بار از آن استفاده کرده و باطل نشده بود سبب ورود چاى بدون پرداخت سود بازرگانى و عوارض گمرکى مى‌گردیدند و از این راه در هر کیلو قریب شصت ریال و براى هر کامیون 600 الى 750 هزار ریال جناب آقاى میلانى خسارت وارد می‌شد این آن مطلبى است که جنابعالى اظهار نگرانى می‌فرمودید.

2- قاچاق از طریق بنادر جنوب عده‌ای از قاچاقچیان از تشکیلات قاچاق جنوب که می‌توان آن را دولت قاچاق جنوب نام نهاد استفاده کرده و با همکارى عده‌اى از مأمورین که معروف به داشتن پشتیبان‌هاى قوى و متنفذ در مرکز بودند سیل چاى قاچاق را به داخل کشور هدایت می‌کردند.

3- سوء استفاده از قانون تهاتر مرزى قانون تهاتر مرزى صرفاً جهت تأمین رفاه اهالى مرزنشین و به منظور رواج کسب در همان نقاط مرزى تصویب شده و منحصراً باید جهت مبادله اجناس که در دو شهر مرزى یافت مى‌گردند مورد استفاده قرار گیرد. در حالی که براى فرار از پرداخت عوارض مربوطه از این قانون استفاده نموده و چاى را وارد کشور مى‌کردند.

همه اینها خود موجبات بدبختى کشاورز چاى را فراهم مى‌آورند و همه اینها خود علاوه بر آن که از حس نفع‌طلبى عده‌ای استفاده‌جو سرچشمه می‌گرفت یک منشاء اساسى دیگرى هم داشت که آن ریشه استعمار خارجى بود. زیرا انگلستان که هندوستان را در زیر لواى خود داشت اولاً حاضر نبود که به این زودی‌ها بازار چاى ایران را از دست بدهد ثانیاً او همیشه طالب فقر و بی‌چیزى ایرانى بود تا بتواند بر او تحکم و آقایى کند و به همین علت بود که در کلیه خرابکارى‌هایى که در مسأله چاى می‌شد اثر سیاست استعمارى انگلیس کاملاً مشهود بود و اگر جنگ جهانى اخیر و قطع ورود چاى از خارج نبود و بازارى براى ایران پیدا نمی‌شد به طور یقین باغات چاى که بیش از یک میلیارد سرمایه مملکت را تشکیل می‌دهند تبدیل به جنگل‌هاى غیر قابل استفاده شده و امروز دیگر موردى براى عرض این مطلب موجود نبود.

با توجه به مراتب بالا گرفتارى‌هاى کشاورزان چاى را می‌توان ناشى از موارد زیر دانست:

1- سیاست استعمارى انگلیس در ایران و هماهنگ بودن آن با تأمین استفاده‌هاى کلان عده‌ای از تجار وارد‌کننده‏

2- بى‌اطلاعى و تحت نفوذ بودن رجال مسئول‏

3- خرابکارى در وزارت دارایى و اقتصاد ملى و گمرک و رشوه‌خوارى غالب مأمورین که بر سر کار چاى می‌گمارند

4- قاچاق از طریق گمرک‏

5- قاچاق از طریق بنادر جنوب‏

6- سوء استفاده از قانون تهاتر مرزى‏

7- عدم حمایت دولت از کشاورزان چاى.

اما اکنون که به حمدالله اولاً با نهضت عظیمى که ملت رشید ایران نموده و منجر

+++

به در هم شکستن زنجیرهاى استعمارى و قطع ایادى بیگانه گردیده مهمترین مشکل اساسى که به نظر اینجانب منشاء کلیه مفاسد و انحطاط اخلاقى و بى‌ایمانى و بالاخره فقر و بدبختى ایران بود برطرف گردیده و مى‌توان امیدوار بود که ملت ایران در شاهراه سعادت با سرعت بیشترى گام بردارد.

ثانیاً براى این که اشکالات و گرفتاری‌هاى مذکور رفع شود به طرح‌هاى قانونى و مقررات جدیدى نیازمندیم و مى‌توان امیدوار بود که در دولت جناب آقاى دکتر مصدق که متکى به ملت و قویترین دولت تاریخ مشروطیت ایران است کارشکنى‌هاى آن ایادى مرموز مؤثر نیافتد و مخصوصاً با تصویب لایحه اختیارات کوچکترین مانع و رادعى براى این که در مدت یک‌ روز کلیه تصمیمات لازم اخذ و به مرحله اجرا در‌آید موجود نمى‌باشد.

علیهذا به نام مردم فداکار و رنجدیده گیلان خصوصاً کشاورزان چاى از دولت جناب آقاى دکتر مصدق تقاضا دارم که در این باره و سایر مواردى که بارها به عرض اولیاى امور رسانده‌ام توجه خاص به مسئله چاى مبذول و از اختیارات مأخوذه به نفع این عده بدبخت استفاده نمایند اشکالات موجود در مسأله چاى بسیار است ولى فعلاً به عرض آنچه فوراً قابل اجرا و کم‌ترین هزینه یا اضافه اعتبارى را لازم ندارد می‌پردازد.

1- نظر به این که مشهور است که در جریانات اخیر وزارت اقتصاد ملى بعضى تصویب‌نامه‌هاى بی‌مورد و پروانه‌هاى بی‌موردترى صادر شده و حتى براى سوء‌استفاده از مفاد آن تصویب‌نامه بعضى اوراق و تصدیقات جعلى ارائه می‌شود و همچنین شنیده می‌شود که دست عده از تجار سیک هندى در کار و هزینه‌هایى نیز به عمل آمده است مقتضى است که کمیسیونى از اشخاص بینظر و بی‌غرض به این موضوع رسیدگى نموده موجبات رفع نگرانى تجارت چاى را فراهم فرمایند.

2- هیئت نظارتى که بر طبق تصویب‌نامه شماره 33814 وزارت اقتصاد ملى باید تشکیل شود هر چه زودتر تشکیل و علاوه بر انجام وظایف خاصى که به عهده او محول شده در رسیدگى به امر فوق با آن کمیسیون اشتراک مساعى نماید بدین ترتیب بدیهى است که آن دسته از تجارى که از راه وطن‌پرستى سرمایه خود را صرف اجازه کارخانه‌هاى چاى‌سازى و خرید برگ سبز و تولید و مرغوبیت چاى داخلى نموده‌اند از مزایاى تصویب‌نامه نامبرده بهره‌مند و موجبات تشویق آنان و ترغیب دیگران فراهم شود.

3- در قسمت قاچاق:

الف - حق الکشف را به میزان صدى نود از کل جنس مکشوفه بالا برند.

ب - بسته‌بندى چاى در گمرک که مقررات آن وضع و به تصویب وزارت دارایى و اقتصاد و همچنین گمرک رسیده هر چه زودتر عملى گردد.

ج - نسبت به مأمورینى که در عمل قاچاق شرکت و یا در انجام وظایف غفلت مى‌کنند جرایم تنبیهات شدیدى قائل شوند.

د - تغییرات اساسى در گارد مسلح گمرک چه از حیث تکمیل تجهیزات و چه از لحاظ تغییر کلى اغلب مأمورینى که نادرست و همدست با قاچاقچیان می‌باشند به عمل آید.

4- چون شنیده می‌شود که محتمل است بندر آزادى در جنوب دایر شود (اخگر - ماده 90) ضرر چنین بندرى را از لحاظ چاى که مستقیماً متوجه گیلان می‌شود از مد نظر دور ندارند.

5- در قانون تهاتر مرزى تجدید‌نظر شده و مخصوصاً چاى را جزو اجناس ممنوع الورود بشناسند.

6- چون همه می‌دانند که واردات چاى هندوستان به کویت که ده‌ها برابر مصرف کویت و سایر شیخ‌نشین است صرفاً به منظور قاچاق به ایران و با اطلاع اولیاى امور کویت مى‌باشد و همچنین دیده شده که غالب تصدیقات مبدایى که از کویت می‌رسد جعلى است لازم است که به هیچ یک از تصدیقات مبدأ که از کویت و سایر شیخ‌نشین‌ها چه براى چاى و چه براى سایر اجناس ارائه می‌شود ترتیب اثر داده نشود.

7- چون بر اولیاى امور پوشیده نیست که سیک‌هاى هندى چه به نام منشى‌هاى ایرانى خود و چه از طریق معاملات ارزى در خارج از حدود مقررات دولتى دست به اقدامات غیر قانونى در تجارت چاى و بعضى امور دیگر می‌زنند علیهذا باید مقررات خاصى براى جلوگیرى از ضررى که از جانب اینان متوجه کشور و تجار ایرانى می‌شود وضع و اجرا گردد و در صورت امکان وسایلى فراهم گردد که کمبود چاى مصرف کشور فقط از پاکستان که دولت دوست و همجوار است وارد گردد.

8- نظر به این که در هر مورد باید موجودى چاى کشور معلوم باشد تا بتوان تصمیمات صحیح و لازمى اتخاذ نمود باید دستگاه واحد و مشخص بر امور چاى کشور اعم از داخلى یا خارجى نظارت داشته باشد در صورتى که در حال حاضر دستگاه‌هاى مختلفى در امر چاى وارد و کم‌ترین هم‌آهنگى را با یکدیگر ندارند. پیشنهاد می‌کنم که هیئت نظارتى که بر طبق تصویب‌نامه سى بهمن وزارت اقتصاد ملى در شرف تشکیل است بر کلیه امور مربوط به چاى کشور نظارت داشته و نظریات آن از طرف سازمان برنامه و وزارت دارایى در مورد چاى‌هاى موجود لازم‌الاجرا باشد تا هئیت نامبرده که عموماً از مطلعین و متخصصین امر مى‌باشند وسایل تثبیت بازار چاى داخله و خارجه را فراهم و از بالا رفتن قیمت چاى و همچنین ضرر تولید‌کننده جلوگیرى نماید.

9- نظر به این که سود بازرگانى چاى که طبق تصویب‌نامه مربوطه باید منحصراً صرف حمایت چاى داخلى گردد فعلاً جزو بودجه سازمان برنامه گردیده و سازمان برنامه کم‌ترین خرجى از آن بابت نمى‌کند لازم است که سود بازرگانى نامبرده به وزارت اقتصاد ملى منتقل و بر اساس مقررات مالى آن وزارت زیر دستور و نظر هئیت نظارت صرف توسعه و اصلاح کشت و به طور کلى جمیع نواقص کشاورزى چاى گردد در آن صورت باید اصلاح ماده 7 تصویب‌نامه سى‌ام بهمن آن را به صورت قانون در آورده و برنامه اقتصادى چاى کشور را براى مدت نسبتاً طولانى تثبیت نمایند (نائب رئیس - آقاى مهندس غروى وقت شما تمام شد) دو کلمه باقى است تا تولید‌کنندگان و تجار واردکننده که سرمایه‌هاى خود را در تولید و تکثیر و مرغوبیت چاى داخلى صرف مى‌کنند به برگشت سرمایه خود با ‌استفاده مناسبى مطمئن گشته موجبات تشویق دیگران نیز فراهم شود.

در پایان عرایضم موقع را مغتنم شمرده از هئیت محترم دولت و سازمان برنامه خواهشمندم که در پرداخت مطالبات حقه عده کشاورز زحمتکش و بى‌چیز بیش از این تعویق و تأخیر را جایز نشمارند.

وکیل‌پور - فرمایشات‌تان را راجع به بنادر جنوب پس بگیرید والا از ماده 90 استفاده می‌شود.

مهندس غروى - راجع به بندر آزاد جنوب با هم مذاکره می‌کنیم از ماده 90 هم استفاده بفرمایید مخلص آقایان هم هستم از آقایان نمایندگان تبریز هم تشکر می‌کنم.

نائب رئیس - وارد دستور مى‌شویم‏.

اخگر - ماده 90

نائب رئیس - ماده 90 قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد)

ماده 90- اگر در ضمن مذاکرات صریحاً یا تلویحاً نسبت سویى به یکى از نمایندگان داده شود یا عقیده و اظهار او را بر‌خلاف واقع جلوه دهند و نماینده مذکور براى رد آن نسبت یا رفع اشتباه اجازه نطق بخواهد بدون رعایت نوبت به او اجازه داده می‌شود و نطق او نباید از مدتى که در فقره 4 بند الف ماده قبل معین شده تجاوز نماید.

اخگر - عرض بنده طبق همین ماده است اجازه بفرمایید.

نائب رئیس - این ماده که اجازه نمى‌دهد.

اخگر - فرمودندکه نمایندگان جنوب چنین پیشنهادى دادند ما اصلاً چنین چیزى ندادیم‏.

مهندس غروى - آقابنده هم طبق ماده 90 اجازه می‌خواهم آقاى اخگر اجازه بفرمایید بنده خودم توضیح بدهم که احتیاج به ماده 90 نباشد.

اخگر - فرمودند که نمایندگان جنوب این طور نمى‌خواهند بنده که از نمایندگان فارس هر چه تحقیق کردم چنین چیزى نبود بنده هم ندادم اصلاً فروش نرفتن چاى لاهیجان چه ربطى به بوشهر دارد آزاد بودن بوشهر هم دلیل بر این ندارد که چاى لاهیجان فروش نرود چاى لاهیچان فروش نرفتنش دلیل بر دخالت بوشهری‌ها نیست البته تجارت چاى را موقوف کردند براى این که چاى لاهیجان به فروش برود در صورتى که اصلاً معلوم نیست چاى لاهیجان چقدر است و احتیاج مملکت چقدر است و براى خاطر مصرف یک مقدار کمى تجارت کشور موقوف شده ما کى چنین حرفى زدیم.

کریمى - حتى‌المقدور باید از ورود اجناس خارجى جلوگیرى کرد.

مهندس غروى - بنده هم اجازه می‌خواهم طبق ماده 90.

نائب رئیس - بفرمایید.

مهندس غروى - عرض کنم حضورتان که بنده از روى یک نوشته‌اى خوانده‌ام که این نوشته به نظر آقا رسید و آن عرض را بنده نکردم، بنده نگفتم آقایان نمایندگان جنوب گفتم مورد توجه نمایندگان جنوب و تبریز و تهران می‌باشد (دکتر ملکى - تبریز نیست) یکى دیگر در قسمت بندر آزاد بوشهر بنده که مخالفتى نکردم بنده عرض کردم توجهى بشود که به ضرر آنجا تمام نشود.

دکتر ملکى - هیچ وقت مورد توجه نمایندگان تبریز نبوده‏.

مهندس غروى - مورد توجه‌تان نیست؟ از آقاى میلانى بپرسید.

5- قرائت نامه مجلس سنا راجع به تصویب اختیارات آقاى دکتر مصدق‏

نائب رئیس - نامه‌ای است از مجلس سنا رسیده براى استحضار آقایان قرائت مى‌شود (به شرح زیر به وسیله آقاى ناظر‌زاده خوانده شد)

جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر قانون مربوط به اعطاى اختیارات براى مدت شش ماه به آن جناب که در جلسه روز یکشنبه 12 مرداد ‌ماه 1331 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده و براى تصویب به مجلس سنا ارسال شده است چون قانون مزبور در جلسه روز دوشنبه بیستم امرداد ‌ماه 1331 به تصویب مجلس سنا هم رسیده علیهذا قانون نامبرده به ضمیمه ارسال مى‌گردد. رئیس مجلس سنا

+++

 2447- 31/5/31 سواد در جواب مراسله‌هاى شماره 4407- 13/5/331 و شماره 4683- 16/5/31 به مجلس ملى ارسال و ضمناً به استحضار می‌رساند که با موافقت هیئت دولت در ماده واحده در سطر سوم پس از مجلس شوراى ملى عبارت و در جلسه یازدهم مرداد‌ماه 1331 مجلس سنا اضافه گردید.

نائب رئیس مجلس سنا - دکتر سعید مالک‏

نائب رئیس - این اصلاح مورد قبول مجلس است (صحیح است)

6- استرداد لایحه حکومت نظامى تهران طبق نامه آقاى نخست‌وزیر به وسیله آقاى معاون وزارت دفاع ملى

نائب رئیس - آقاى معاون وزارت دفاع ملى‏

معاون وزیر دفاع ملى (سرلشگر وثوق) - نامه‌ای است از طرف مقام نخست‌وزیرى براى استرداد لایحه حکومت نظامى تهران عیناً تقدیم مقام ریاست مى‌شود (احسنت)

نائب رئیس - نامه قرائت می‌شود (به وسیله آقاى ناظر‌زاده به شرح زیر خوانده شد)

مجلس شوراى ملى

چنان که خاطر نمایندگان محترم استحضار دارند اینجانب همیشه با ایجاد حکومت نظامى مخالف بوده و در طى زندگانى سیاسى خود جداً با آن مبارزه کرده‌ام و اگر بر‌خلاف این عقیده قطعى و اصل مسلم دولت اینجانب مجبور به اعلام حکومت نظامى شده است به علل و جهاتى بوده که شاید بر هیچ کس پوشیده نیست و در اینجا فقط به ذکر یکى از آنها اکتفا می‌نماید و آن تظاهرات و نمایش‌هاى بى‌موقعى بود که در مواقع مختلف از طرف بعضى از دسته‌ها به عمل آمده و سبب ایجاد نا‌امنى و پریشانى خاطر عامه گشته است لیکن اینک با توجه به تمایلات مجلس شوراى ملى از فرصت استفاده نموده لایحه حکومت نظامى را مسترد می‌دارد چنانچه لغو آن در آتیه مورد سوء استفاده قرار گرفته و سبب نا‌امنى و آشفتگى گردد دولت بنا به وظیفه‌اى که در عهده دارد حکومت نظامى را موقتاً اعلان نموده هر گاه از تاریخ اعلان تا یک هفته موجبات برقرارى آن مرتفع نشود لایحه تصویب آن را به مجلسین تقدیم خواهد نمود.

نخست‌وزیر دکتر محمد مصدق‏

جمعى از نمایندگان - احسنت احسنت‏

7- طرح و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادى راجع به صدى پانزده جهت زارعین‏

نائب رئیس - طرحى به امضاى عده زیادى از آقایان با دو فوریت رسیده مطرح می‌شود (به وسیله آقاى ناظر‌زاده به شرح ذیل قرائت شد)

مجلس شوراى ملى چون اصلاح کشاورزان از اهم اصلاحات کشور است و نظر به این که سهم زارعین به هیچ وجه مناسب رفع جوایج آنها نیست و سابقاً هم از طرف دولت تصویب شده بود که صدى پانزده از سهم مالکین به زارعین داده شود ولى تصویب‌نامه مزبور مدت‌ها است مسکوت مانده است امضا‌کنندگان ذیل ماده زیر را به قید دو فوریت پیشنهاد و درخواست تصویب آن را داریم.

ماده واحده - اضافه بر آنچه از محصول هر محل به زارعین تعلق می‌گیرد مالکین مکلف‌اند صدى پانزده از سهم خود را به زارعین بدهند و دولت مأمور اجراى این قانون است.

به امضاى 52 نفر.

نائب رئیس - فوریت اول مطرح است آقاى مهندس رضوى مخالفید بفرمایید

مهندس رضوى - بنده یکى از امضا‌کنندگان این طرح هستم و اگر به فوریت اول مخالفت کردم براى تذکر این نکته مهم است که رعایا و ساکنین دهات ایران از هیچ گونه حمایت قانونى برخوردار نیستند و تصویب این طرح به تنهایى کافى براى رفع ابتلائات آنها نیست ما البته باید این طرح را با فوریت اول و دوم تصویب کنیم ولى در عین حال باید از دولت بخواهیم که وسیله صحیح و عملى براى رفاه حقیقى رعایاى مملکت که از هر گونه حمایت قانونى بهره‌مند نیستند به اسرع اوقات فراهم کند (صحیح است)

و البته لازم به عرض نیست که رعایاى کشور از این لفظ رعیت هم دلسرد و ناخشنودند (دکتر سنجابى - رعیت معنى ندارد این کار شغل شریفى است) و امیدوارم که در آتیه کلمه دیگرى از قبیل کشاورز و امثال آن به جاى کلمه رعیت گذاشته شود و اساساً در مملکت ایران این کلمه توهین‌آمیز باید از قاموس ملى ما حذف شود (صحیح است) (سید‌جوادى- باید عنوان کشاورز به آنها داده شود و کشاورز هم عنوان بسیار شریفى است)

نائب رئیس - آقاى کریمى بفرمایید.

کریمى - همان طور که جناب آقاى دکتر بقایى در چند جلسه قبل به عرض آقایان نمایندگان محترم رسانیدند زارعین ایران از این مجلس هفدهم انتظار دارند که در حدود رفاهیت حال آنها بیش از آنچه که ما تصور می‌کنیم و اقدام کرده‌ایم بر‌آید در حکومت گذشته قوام‌السلطنه منفور و مفقود این 15 در‌صد را به زارعین دادند و اگر آقایان نمایندگان بخواهند به همین 15 درصد اکتفا کنند موجب رضایت کشاورزان نمی‌شود و رفع این خطر که دوباره این مملکت همه آقایان حس کرده‌اید نمى‌کند بلکه دولت باید یک قوانین فورى از اختیارات استفاده کند هم از لحاظ لغو عوارض که از زارعین به اسم‌هاى مختلف مى‌گیرند از قبیل روغن، هیزم، مرغ و تخم‌مرغ و سایر چیزهایى که به عنوان عوارض از آنها مى‌گیرند به عنوان سهم مالکانه اینها را باید هر چه زودتر رفع بکند (خسرو قشقایى - رأى در انتخابات را هم یادتان نرود) به قول آقا مخصوصاً رأى در موقع انتخابات باید اینها را از سر مردم رفع کند و ضمناً این پانزده درصد را هم هر چه زودتر تقاضا می‌کنیم موافقت کند که فورى به ثمر برسد چون الان مشغول برداشت محصول هستند و بعضى جاها تشنجاتى ایجاد شده است نگذارید دامن این آتش سراسر این مملکت را بسوزاند زیرا هشتاد درصد ملت ایران را طبقه زارع و زحمتکش تشکیل می‌دهد (نریمان - صدى پانزده کم است بیست درصد بشود) از این جهت بنده استدعا مى‌کنم هر چه زودتر تا اختلافى ایجاد نشده است کارى بکنید که زارعین در این مملکت بهره‌مند شوند و از دولت استدعا می‌کنم در قوانینى که در نظر دارند تهیه کنند و به طوری که بنده امروز مطلع شدم 20 درصد می‌خواهند کسر کنند از سهم مالک که 10 درصد آن براى مخارج فرهنگى و بهداشتى مصرف شود و 10 درصد دیگر به خود زارع بدهند تسریع بفرمایند در هر صورت استدعاى بنده این است که هر چه زودتر باید این کار عملى شود که در وضع دهقانان در این موقع خرمن مؤثر باشد.

اخگر - مخالفى ندارد.

حاج سید‌جوادى - اجازه می‌فرمایید؟

در فوریت فقط یک نفر مخالف و یک نفر موافق می‌تواند صحبت کند

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر - برخاستند) تصویب شد.

فوریت دوم مطرح است آقاى ملک مدنى مخالفید بفرمایید.

ملک‌مدنى - بنده هم مثل آقاى مهندس رضوى می‌خواستم یک تذکرى بدهم (خسرو قشقایى - آقاى ملک‌مدنى توى دل‌شان که مخالف نیستند؟) بنده خودم این طرح را امضاء کرده‌ام و جزء مخالفین نیستم ولى یک مطلبى اینجا بحث شد که لازم است یک قدرى توضیح داده شود، عرض کنم به نظر بنده اصلاح کار زارعین و کشاورزان و دهقانان ایران به این نیست که 15 درصد یا بیست درصد اضافه به آنها داد شود اصلاح کار زارعین و دهاقین و کشاورزان ایران به این است که مالکیت محدود بشود تا این مالکین سى دهى پنجاه دهى و صد دهى در ایران وجود دارند هیچ وقت زارع ایرانى روى خوش به خودش نمى‌بیند (صحیح است) این یک حقیقتى است که نباید از این حقیقت دور شد حقیقت مطلب این است که حالا که براى اصلاحات قدم مى‌خواهید بر‌دارید بنده عرض می‌کنم خطابم به جناب نخست‌وزیر است که مجلس شوراى ملى همه گونه اختیارات به ایشان داده است (کریمى - اجازه بفرمایید که پله پله جلو برویم) اجازه بفرمایید بنده با فوریت دوم هم موافقم و رأى می‌دهم (احسنت) ولى آنچه که گفته می‌شود فئودال و فئودالیته ما می‌خواهیم این مطلب را در مجلس روشن کنیم که فئودال‌ها و فئودالیته کی‌ها هستند که املاکشان به اندازه‌ای توسعه دارد که از صبح الى عصر از خاک آنها نمى‌شود عبور کرد به عقیده بنده براى این که یک رفورم اساسى کرده باشیم همین کارى که در ممالک دموکراسى هم کرده‌اند و هم در ممالک غیر دموکراسى این نظریه اجرا شده تا مالکین جزء نباشند شخصاً به کار زارعت رسیدگى نمی‌کند مالکین بزرگ از عمران و آبادى مملکت دور هستند بنده خواستم این مطلب را از نقطه‌نظر عقیده شخصى اینجا بگویم و البته با این طرح موافق هستم و امیدوارم که طلیعه یک سعادت و آسایش براى زارعین و کشاورزان ایران باشد.

نائب رئیس - آقاى حاج سید‌جوادى بفرمایید.

حاج سید‌‌جوادى - خواهش دارم توجه بفرماییدچون مخلص وجود شما دارد صحبت مى‌کند نظرم به این دو آقایان است ولى چیزى که هست آن طرح را بنده امضا کردم و شایق هم بودم و تا اندازه‌اى رفاهیتى است براى رعایا، رعایا که نباید گفت خیر، کشاورزان و این عنوان شریفى است که باید به آنها داد کشاورز و زارع ولى یک چیزى که هست امروز من حس کردم یک لایحه‌اى دولت آقاى دکتر مصدق می‌خواهد به مجلس بیاورد براى صدى بیست که نصف آن براى عمران و آبادى و امور بهداشتى کشاورزان باشد و صدى ده آن هم به خود رعایا داده شود البته به نظر من شاید این اصلح باشد یا اگر خواستیم این طرح که خود من هم امضا کرده‌ام به تصویب برسد برایش یک عنوان دیگر یک تبصره‌اى یک توضیحى بگذاریم به نظر بنده اطلاقش اشکال دارد، اطلاق‌اش، یعنى همین طورى به طور کلى بگوییم صدى پانزده

+++

 گرفته شود از مالکین و داده شود به رعایا از سهم مالکانه آن وقت این اشکالش این است که تقسیم‌بندى و نسق‌بندى املاک متفاوت است بعضى جاها ده دو است به اصطلاح پنج یک است و اگر بخواهید این صد پانزده را به طور اطلاق بگیریم به عده‌اى فشار مى‌آورد (کهبد - از سهم مالک است چه اشکالى دارد) این فرمایش آقاى ملک‌مدنى هم که آنهایى که خیلى ملک دارند یک قدرى محدود شود یا محدودشان کنیم که در مخارج اجتماعى افراد و بهدارى و فرهنگ مصرف شود به نظر من خیلى لازم است با وجود این من مضایقه ندارم طرح را هم امضاء کرده‌ام و حاضرم ولى چون لایحه می‌خواهد بیاید (مهندس زیرک‌زاده - لایحه دولت صد بیست و پنج است) باشد 20 یا 25 حرفى ندارم (فرزانه - دولت لایحه نمى‌دهد از اختیارات استفاده می‌کند) صدى 20 یا 25 کارى ندارم این نصف آن براى عمران و آبادى است مالک وظیفه‌اش هست وظیفه‌مند است که عمران و آبادى بکند وظیفه‌مند است که رعیت را در موقع ندارى بهش کمک بکند ولى این که براى عمران و آبادى ذکر شده بسیار خوب است صرف امور اجتماعى بشود در امورى که زارع از آن بهره‌مند می‌شود و نصف دیگرش هم به زراع داده می‌شود و این را اگر این طور عمل بکنیم به نظر بنده بهتر مى‌آید (معتمد‌دماوندى - پس شما با تقسیم اراضى موافق هستید) تقسیم اراضى هم به آن نحو که آقا می‌گویند مشروع نیست‏.

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد طبع و توزیع می‌شود و در جلسه آینده مطرح خواهد شد.

8- قرائت تقاضاى آقاى شهیدى مبنى بر طرح اعتبارنامه خود و موکول شدن به جلسه بعد

نائب رئیس - فعلاً چون کار دیگرى در دستور نداریم غیر از اعتبارنامه آقاى شهیدى و آن هم طبق ماده 33 چون چهل و هشت ساعت از توزیع گزارش نگذشته نمی‌توانیم مطرح کنیم یک شرحى هم خود ایشان مرقوم فرموده‌اند که قرائت می‌شود و بسته به نظر آقایان است‏.

(به شرح زیر توسط آقاى ناظر‌زاده (منشى) قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی

نظر به این که تعطیلات تابستانى در پیش است متمنى است گزارش کمیسیون تحقیق را امروز مطرح و رسیدگى فرمایند زیرا مدتى است که اینجانب بلا تکلیف هستم. شهیدى 21/5/31

جمعى از نمایندگان - صحیح است مانعى ندارد.

نائب رئیس - آقاى دکتر بقایى بفرمایید.

دکتر بقایى - به طوری که آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند بنده و آقاى زهرى با اعتبارنامه آقاى شهیدى مخالفت کردیم و باید دلایل مخالفت خودمان را به عرض آقایان برسانیم و چون طبق نظامنامه حق استفاده از 48 ساعت را داریم و امروز هم بنده کسالت دارم می‌خواهم استدعا کنم که در جلسه آینده پس از تصویب طرح کشاورزى مطرح شود یک موضوع دیگرى را هم که می‌خواستم استفاده کرده و عرض کنم آن راجع به دانش‌آموزان کلاس سوم و پنجم و ششم متوسطه است که یک عده‌اى از آنها چندین روز است در وزارت فرهنگ متحصن هستند و یک خواسته‌هایى (یکى از نمایندگان - تبعیض‌هایى هم شده) بله یک خواسته‌هایى هم دارند که باید هر چه زودتر به خواسته‌هاى آنها رسیدگى شود و تکلیف‌شان معلوم شود و حق‌شان داده شود به این جهت تقاضا دارم زودتر رسیدگى شود و نتیجه رسیدگى معلوم شود.

نائب رئیس - چون آقاى دکتر بقایى مخالف بودند می‌نماید براى جلسه بعد

9- گزارش آقاى کهبد عضو هیئت نظارت اندوخته اسکناس راجع به پشتوانه اسکناس‏

نائب رئیس - اگر آقایان اجازه بفرمایند آقاى کهبد هم یک گزارشى دارند که به عرض آقایان برسانند آقاى کهبد بفرمایید.

کهبد - چون در جلسه مورخه 17 تیر‌ماه 1331 اینجانب و جناب آقاى مجید موسوى را نمایندگان محترم به نمایندگى از طرف مجلس شوراى ملى در هیئت نظارت اندوخته اسکناس انتخاب فرمودند با تشکر از حسن ظن همکاران محترم در جلسات هیئت مزبور که مرکب از جناب آقاى کاظمى وزیر دارایى (نماینده دولت) جناب آقاى دکتر نصیرى مدیر کل بانک ملى ایران جناب آقاى ناصر‌قلى اردلان بازرس دولت جناب آقاى مبشر معاون وزارت دارایى و خزانه‌دار کل می‌باشد مرتباً با همکار محترم خود حضور یافته و به انجام مأموریت قانونى پرداخته است به حکم حرفه و تخصص در امور مالى و آشنایى به حساب و ارقام در این حدود اطلاعات بسیار محدودى که در این مدت قلیل به دست آوردم گزارش مختصرى بنا به وظیفه تهیه نموده و براى نخستین بار به عرض و استحضار ملت عزیز ایران و مجلس شوراى ملى می‌رسانم.

قبل از ذکر و بیان مطلب لازم مى‌دانم این نکته را عرض کنم که پول ایران بدون تظاهر یکى از محکم‌ترین پول‌هاى جهان از لحاظ پشتوانه به شمار آمده و بنا به دلایلى که معروض می‌دارد به هیچ وجه پشتوانه پول ایران با پول‌هاى بعضى از دول بزرگ و کلیه دول کوچک عالم قابل مقایسه نیست. میزان اسکناس منتشره تا تاریخ 15 مرداد 1331- 800/ 7 ریال یا 780 میلیون تومان است و داراى صد در صد پشتوانه قانونى به نحوى که به عرض می‌رسد می‌باشد.

الف - طلاى خالص موجود در تهران زیر کلید هیئت نظارت اندوخته اسکناس 235/757/40 گرم که از قرار هر گرمى به نرخ بین‌المللى 36 ریال و کسرى مساوى است با 518/085/479/1 ریال که 96/ 18 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

ب - طلاى خالص موجود در فدرال رزور بانک نیویورک که در مقابل امضای رئیس هیئت (دادستان کل کشور) و مدیر کل بانک و یک نفر از نمایندگان مجلس (اینجانب) قابل تصرف و نقل و انتقال است به مقدار 357/ 098/ 64 گرم از قرار هر گرم به نرخ بین‌المللی 36 ریال و کسرى معادل 928/ 137/ 326/ 2 ریال است که 28/ 29 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

ج - طلاى موجود در مسکو بالغ بر 070/ 197/ 11 گرم از قرار هر گرم 36 ریال و کسرى بالغ بر 884/ 306/ 406 ریال که 5/ 21 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

د - طلاى تحویلى به صندوق بین‌المللى پول بابت سهمیه ایران 873/ 775/ 7 گرم خالص از قرار هر گرم 36 ریال و کسرى معادل 498/ 187/ 282 ریال که 62/ 3 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد پس مجموع طلاهاى پشتوانه اسکناس موجودى در تهران و خارجه بالغ بر:

536/ 821/ 123 گرم یعنى 123 تن و کسرى یا 371 خروار از قرار هر گرم 36 ریال کسرى معادل 830/ 717/ 493/ 4 ریال و جمعاً 61/ 57 درصد پشتوانه اسکناس می‌باشد ارزش قانونى طلاى پشتوانه به نرخ بین‌المللى از قرار هر گرم 36 ریال و کسری و یا هر پهلوی طلا 265 ریال می‌باشد در صورتی که نرخ فعلى طلا در بازار هر گرم بیش از صد ریال و هر پهلوى بیش از 750 ریال می‌باشد و به طورى که ملاحظه می‌فرمایید نرخ بازار آزاد سه برابر نرخ قانونى است.

ه - سهام ایران در بانک بین‌المللى ترمیم و توسعه طبق قوانین دی‌ماه 1324 و فروردین ماه 1327 بالغ بر:

480/ 622/ 23 ریال که سه هزارم پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

و - ارز موجود در خارجه به نرخ صندوق بین‌المللى پول هر لیره 90/ 30 ریال و هر دلار 25/ 32 ریال معادل 108/ 258/ 274 ریال می‌باشد که 52/ 3 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

ز - تعهد ارزى دولت طبق قانون 21 مرداد 1330 چهارده میلیون لیره به ارزش 000/ 200/ 264/ 1 ریال که 21/ 16 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

ح - جواهرات به مبلغ 2/ 581/ 201/ 344 ریال که 41/ 4 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

ط - تعهد دولت به وثیقه مازاد جواهرات 000/ 000/ 400/ 1 ریال که 95/ 17 درصد پشتوانه را تشکیل می‌دهد.

به طوری که ملاحظه مى‌فرمایند پشتوانه 780 میلیون تومان اسکناس منتشره صد در صد تأمین شده و اگر امروز بخواهیم فقط طلاهاى موجود در تهران را بفروشیم شاید همان 40 تن که در تهران موجود است جواب نصف اسکناس‌هاى منتشره را خواهد داد و از طرفى باید به عرض برسانم که جواهرات گرانبها و ذیقیمتى که زیر کلید خزانه موجود است بى‌اندازه پرارزش بوده و بهاى آنها به مراتب بیش از مبلغى است که در پشتوانه منظور شده است.

ضمناً براى مزید استحضار نمایندگان محترم و ملت عزیز ایران پشتوانه 20 کشور اروپایى و آسیایى و آمریکایى را به استناد صورت رسمى صندوق بین‌المللى به عرض می‌رساند تا نسبت به پشتوانه سایر ممالک دنیا با میزان پشتوانه اسکناس مقایسه شود.

بلژیک: 40 درصد طلا و ارز

دانمارک: 25 درصد طلا و ارز

فرانسه: (فعلاً موقوف الاجرا است)

مصر: (فعلاً موقوف الاجرا است)

هندوستان: 40 درصد طلا و ارز

پاکستان: 40 درصد طلا و ارز

ایتالیا: (فعلاً موقوف الاجرا است)

هلند: (فعلاً موقوف الاجرا است)

سویس: 40 درصد طلا

عراق: 30 درصد اسناد خزانه مانده طلا و نقره و ارز

سوئد: تا 150 میلیون کورون صد در صد طلا و اضافه بر آن بدون پشتوانه و فعلاً میزان پشتوانه سوئد روى هم‌رفته 70/ 4

آمریکا: 25 درصد طلا

انگلستان: تا میزان 1400 میلیون لیره (بدون پشتوانه‏)

استرالیا: پشتوانه قانونى ندارد

اطریش: پشتوانه قانونى ندارد

کانادا: پشتوانه قانونى ندارد

+++

ژاپن: پشتوانه قانونى ندارد

اسپانیا: پشتوانه قانونى ندارد

ترکیه: پشتوانه قانونى ندارد.

ضمناً این نکته را به عرض می‌رساند که 64 تن و کسرى طلا که قبلاً در کانادا و آفریقاى جنوبى در اختیار بانک انگلستان بود اخیراً طبق دستور جناب آقاى مصدق نخست‌وزیر و موافقت هیئت نظارت و مجاهدت و حسن تدبیر اولیای بانک ملى ایران تماماً به نیویورک حمل و در تحت اختیار هیئت نظارت اندوخته اسکناس قرار داده شده و این عمل بسیار بجا و مناسب بوده که از لحاظ مقتضیات سیاسى و اقتصادى دولت بیدار جناب آقاى دکتر مصدق به موقع اجرا گذاشت.

موقع را مغتنم شمرده از پشت این تریبون به نام ملت ایران و نمایندگان محترم از دولت بزرگ و دوست و همسایه خود اتحاد جماهیر شوروى تقاضا می‌کنم که 11 تن و کسرى طلا و 5/ 7 میلیون دلار متعلق پشتوانه اسکناس و ملت ایران را که امانتاً در مسکو مى‌باشد به ایران مسترد داشته و بگذارد ملت ایران از این بابت آزرده‌خاطر نشود و همچنین از شخص جناب آقاى دکتر مصدق و دولت ایشان جدا و مصراً خواهش دارم براى دریافت آن و خاتمه دادن به این امر به هر نحوى که صلاح و مقتضى می‌دانند اقدامات سریع و عاجل مبذول فرموده و از نتیجه مجلس شوراى ملى را مستحضر فرمایند.

در خاتمه لازم می‌دانم از حسن موافقت و توجهى که با نهایت دلسوزى اولیاى محترم بانک مخصوصاً کارکنان این مؤسسه مفید اقتصادى در انجام وظایف محوله مبذول مى‌دارند تقدیر نموده از دولت تقاضا کنم به نحو مقتضى وسایل تشویق آنها را فراهم نمایند و امیدوارم در گزارش آتیه خود اطلاعات مفیدتر و جامع‌ترى به عرض آقایان برسانم و از نظریات خود که طبعاً با فرصت کافى و تعمق بیشترى تهیه خواهد شد آقایان را مستحضر سازم.

یکى از آقایان مرقوم فرموده‌اند که بنده توضیح بدهم که میزان طلایى که داریم که الان داریم قیمتش چقدر است قیمت طلایى که الان داریم سه برابر است یعنى اگر بخواهیم امروز بفروشیم سه برابر 780 میلیون تومان اسکناس به دست خواهد آمد بنابراین همان طور که عرض کردم مقایسه پشتوانه اسکناس‌هاى 20 کشور را که عرض کردم شاید روی هم‌رفته مال ما بیش از چندین برابر آنها باشد دیگر بیش از این وقت آقایان را نمی‌گیرم آقاى موسوى هم نامه‌اى به امضاى آقاى قربان‌زاده داده‌اند که شکایتى است تقدیم مقام ریاست می‌کنم همین طور طومارى را که آقاى قنات‌آبادى داده‌اند تقدیم می‌کنم.

نائب رئیس - چون مطلب دیگرى در دستور نداریم جلسه را ختم مى‌کنیم.

جلسه آینده روز پنجشنبه 23 مرداد ساعت دو و نیم قبل از ظهر دستور اعتبارنامه آقاى شهیدى و بعد هم طرحى که امروز دو فوریتش که تصویب شد.

(مجلس بیست دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

نائب رئیس مجلس شوراى ملى - محمد ذوالفقارى‏

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

شماره  10726 - 25/ 5/31

قوانین‏

فرمان همایونى راجع به قانون اعطاى اختیارات براى مدت شش ماه به اینجانب و قانون مزبور که در جلسه یکشنبه دوازدهم مرداد‌ماه 31 به تصویب مجلس شوراى ملى و در جلسه روز دوشنبه بیستم مرداد‌ماه 31 به تصویب مجلس سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارکه ملوکانه‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول - قانون مربوط به اعطاى اختیارات به مدت شش ماه به شخص جناب آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر که در جلسه بیستم مرداد‌ماه 1331 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ بیست و یکم امرداد‌‌ماه 1331.

قانون مربوط به اعطاى اختیارات براى مدت شش‌ ماه به شخص آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر.

ماده واحده - به شخص آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر اختیار داده می‌شود از تاریخ تصویب این قانون تا مدت شش ماه لوایحى که براى اجراى مواد نه‌گانه برنامه دولت ضرورى است و در جلسه هفتم مرداد‌ ماه 1331 مجلس شوراى ملى و در جلسه یازدهم مرداد‌ماه 1331 مجلس سنا به شرح ذیل:

1- اصلاح قانون انتخابات مجلس شوراى ملى و شهرداری‌ها.

2- اصلاح امور مالى و تعدیل به وسیله تقلیل در مخارج و برقرارى مالیات‌هاى مستقیم و در صورت لزوم مالیات‌هاى غیر مستقیم.

3- اصلاح امور اقتصادى به وسیله افزایش تولید و ایجاد کار و اصلاح قوانین پولى و بانکى.

4- بهره‌بردارى از معادن نفت کشور با رعایت قانون نه ماده‌اى اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت و تهیه و تدوین اساسنامه شرکت ملى نفت‏.

5- اصلاح سازمان‌هاى ادارى و قوانین استخدام کشورى و قضایى و لشکرى.

6- ایجاد شوراى محلى در دهات به منظور اصلاحات اجتماعى و مخارج این اصلاحات به وسیله وضع عوارض.

7- اصلاح قوانین دادگسترى‏.

8- اصلاح قانون مطبوعات‏.

9- اصلاحات امور فرهنگى و بهداشتى و وسایل ارتباطى.

تصویب شده است تهیه نموده و پس از آزمایش آنها را منتهى در ظرف شش ماه که مدت این اختیارات است تقدیم مجلسین نمایند و تا موقعی که تکلیف آنها در مجلسین معین نشده لازم‌الاجرا مى‌باشند. این قانون که مشتمل بر ماده واحده‌ای است در جلسه روز دوشنبه بیستم مرداد‌ماه یک هزار و سیصد و سى و یک به تصویب مجلس سنا رسید.

نائب رئیس مجلس سنا - دکتر سعید مالک‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است‏. نخست‌وزیر

شماره 10724 - 25/ 5/ 31

فرمان همایونى راجع به قانون شناسایى روز سى‌ام تیر 31 به نام قیام مقدس ملى و قانون مزبور که در جلسه پنجشنبه شانزدهم مرداد‌ماه 31 به تصویب مجلس شوراى ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارکه همایونى

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم:

ماده اول - قانون مربوط به شناسایى قیام روز سى‌ام تیرماه 1331 به نام قیام مقدس ملى که در جلسه شانزدهم امرداد‌ماه 1331 به تصویب مجلس سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ بیست و یک مرداد‌ماه 1331.

قانون مربوط به شناسایى قیام روز 30 تیر‌ماه 1331 به نام قیام مقدس ملى.

ماده واحده - مجلسین سنا و شوراى ملى قیام روز دوشنبه 30 تیر‌ماه 1331 را که در سراسر کشور براى پشتیبانى از نهضت ملى ایران انجام پذیرفت قیام مقدس ملى شناخته و شهداى آن روز را به عنوان شهداى ملى می‌نامد.

این قانون که مشتمل بر ماده واحده است در جلسه پنجشنبه شانزدهم امرداد‌ ماه یک هزار و سیصد و سى و یک به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

نائب رئیس مجلس شوراى ملى - محمد ذوالفقارى‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است. نخست وزیر

شماره 9952 - 19/ 5/31

فرمان اجراى قانون اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت تیر‌ماه 1331 که پس از اظهار‌نظر مجلس سنا در جلسه صبح روز یکشنبه 12/5/31 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد:

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک همایونى‏

نظر به اصل بیست و هفتم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول - قانون اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت تیر‌ماه 1331 که در جلسه دوازدهم مرداد‌ماه یک هزار و سیصد و سى و یک به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ 13 مرداد‌ماه 1331.

قانون اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت تیر‌ماه 1331.

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف کشور را از بابت تیر‌ماه 1331 بر طبق قانون یک دوازدهم فروردین ماه 1330 از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید.

این قانون که مشتمل بر ماده واحده است در جلسه یکشنبه دوازدهم امرداد‌ماه یک هزار و سیصد و سى و یک به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

نائب رئیس مجلس شوراى ملى - احمد رضوى‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است‏. نخست‌وزیر

+++

یادداشت ها
Parameter:294764!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)