کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى دوره ‏19
[1396/05/31]

جلسه: 25 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سوم آبان‌ماه 1335  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت‌مجلس

2 - بیانات آقاى‌ نایب‌رئیس به مناسبت روز سازمان ملل متحد و ولادت اعلیحضرت همایونى

3 - تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى بور‌بور

4 - سؤال آقاى ارباب راجع به اجازه ورود لیموى‌ عمانى و جواب آقاى وزیر بازرگانى

5 - سؤال آقاى خلعتبرى راجع به کتب درسى و جواب آقاى وزیر فرهنگ‏

6 - بیانات آقاى وزیر فرهنگ در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی ‏

7 - بیانات آقاى قنات‌آبادی طبق ماده 82 آیین‌نامه ‏

8 - بیانات آقاى وزیر دارایی در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى دوره ‏19

 

 

جلسه: 25

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سوم آبان‌ماه 1335

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت‌مجلس

2 - بیانات آقاى‌ نایب‌رئیس به مناسبت روز سازمان ملل متحد و ولادت اعلیحضرت همایونى

3 - تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى بور‌بور

4 - سؤال آقاى ارباب راجع به اجازه ورود لیموى‌ عمانى و جواب آقاى وزیر بازرگانى

5 - سؤال آقاى خلعتبرى راجع به کتب درسى و جواب آقاى وزیر فرهنگ‏

6 - بیانات آقاى وزیر فرهنگ در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی ‏

7 - بیانات آقاى قنات‌آبادی طبق ماده 82 آیین‌نامه ‏

8 - بیانات آقاى وزیر دارایی در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت و پنجاه دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقای عماد تربتى (نایب‌رئیس) تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت‌مجلس

نایب‌رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود

به شرح زیر خوانده شد

غایبین با اجازه - آقایان: خرازی - هدى - دکتر سید‌امامى - ‌برومند - دولت‌آبادى - امیدسالار - سعیدى - پناهى - کدیور - مرتضى حکمت - سلطان‌مراد بختیار - مشار - دکتر عمید - ثقة‌الاسلامى - دیهیم - امامى خویی - اورنگ.‏

غایبین بی‌اجازه - آقایان: دکتر بینا - عامرى - مهندس هدایت - دکتر امیراصلان افشار - دکتر طاهرى - معین‌زاده - قرشى - تیمورتاش - تجدد - دکتر دادفر - مسعودى - دهقان - اریه - قبادیان.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه - آقایان: یارافشار - دکتر عدل - دکتر سعید حکمت - ساگینیان - مهندس اردبیلى - مهدوى - دکتر شاهکار - عبدالحمید بختیار.

نایب‌رئیس - نسبت به صورت‌جلسه اعتراضى نیست؟ آقاى سلطانى.

سلطانى - بنده می‌خواستم عرض کنم در ضمن این‌ که آقاى مهندس جفرودى راجع به ریاست محترم شهربانی بیاناتى کردند بنده اعتراضاتى کردم که در صورت‌جلسه نیست.

نایب‌رئیس - اصلاح می‌شود آقاى صدرزاده.‏

صدرزاده - در بیانات جلسه گذشته بنده یک اشتباهات چاپى هست که اصلاح می‌کنم می‌دهم به تندنویسى.

نایب‌رئیس - بدهید که اصلاح بشود دیگر نظرى به صورت‌مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب می‌شود.

2 - بیانات آقاى‌ نایب‌رئیس به مناسبت روز سازمان ملل متحد و ولادت اعلیحضرت همایونى‏

نایب‌رئیس - به طور‌ی که خاطر آقایان محترم استحضار دارد جلسه امروز در آغاز یازدهمین سال تأسیس سازمان ملل متحد قرار گرفته است روز سازمان ملل متحد براى ملت ایران که پیوسته طرفدار صلح دائمى و آرامش کامل و بسط آزادى و عدالت در سرتاسر جهان است روزى بسیار فرخنده و مبارک است (صحیح است) آرزوى ملت ایران این است که در تمام نقاط عالم صلح و صفا جایگزین کدورت و نقار گردد و همیشه دنیا قرین آسایش و آرامش بوده و از جنگ‌هاى عالم‌سوز و خانمان‌برانداز برکنار باشد و سازمان ملل متحد که براساس تساوى حقوق بین تمام ملل جهانى استوار شده به هدف نهایی خود که صلح دائمى و جلوگیرى از جنگ و جدال و اختلاف و نفاق است برسد (ان‌شاءالله) موجب کمال خوشوقتى است که ارزش واقعى و اهمیت حقیقى این سازمان جهانى روزبه‌روز روشن‌تر می‌شود به طور‌ی که سال گذشته تعداد زیادى از کشورها به سازمان ملل ملحق شدند تا از ثمرات نیکوى آن شخصاً بهره‌مند و سایر ملل را نیز برخوردار نمایند مجلس شوراى ملى ایران از خداوند می‌خواهد و امیدوار است که تمام ملل جهان با پیروى از منشور ملل دنیایی آزاد و آباد پر از عدل و داد به وجود‌ آید و این سازمان عظیم‌الشأن بین‌المللی نسبت به هدف‌هاى مقدسه خود از قبیل برداشتن زورگویی و اسیرکردن نیروى اتم در کار صنایع و امور عمرانى به جاى عملیات تخریبى توفیق یابد (ان‌شاءالله) و بر مشکلات فائق آید و بتواند دامن بشریت را از لکه‌هاى ننگ ظلم و تجاوز پاک نماید تا درنتیجه ملل ضعیف و قوى با رعایت اصل تساوى حقوق و احترام متقابل بتوانند دوش‌به‌دوش یکدیگر در مهد آسایش زندگى نمایند. روز تاریخى سازمان ملل را به عموم جهانیان و ملت صلح‌طلب ایران تبریک می‌‌گوییم و از خداوند متعال مسئلت داریم که این سازمان عظیم جهانى به اوج رفعت و عظمتى که حقاً شایسته درخور مقام واقعى او است برسد (ان‌شاءالله) و البته خدمات جمعیت ایرانى طرفدار سازمان ملل که مبنى بر افکار عموم قاطبه ایرانیان است قابل‌ تقدیر می‌باشد تبریک دیگر امروز به ملت عزیز ایران است زیرا فردا مصادف با روز ولادت باسعادت اعلیحضرت همایونى است که بزرگ‌ترین عید ملت ایران به شمار می‌‌رود از روزى که این مولود مسعود قدم به عالم وجود گذاشت و در چهارم آبان‌ماه 1298 این خورشید اقبال براى ملت ایران طالع شد (صحیح است) اصلاحات اساسى براى کشور ایران از خاندان جلیل پهلوى آغاز شد و قدوم میمنت لزوم این مشعل درخشان چون چراغ راه شد و در سال 1299 کودتاى تاریخى به عمل آمد و سپس اعلیحضرت فقید پدر تاجدارش با آن همه اصلاحات از قبیل امنیت داخلى

+++

و سرکوبى سرکشان و خودسران و اصلاح ادارات و تشکیل ارتش نوین و تأسیس دانشگاه و ساختمان راه‌های آهن و غیره موفق گردید با این‌ که ابتداى جلوس اعلیحضرت بر اورنگ شاهى هنگام جنگ دوم جهانى بوده و قشون‌هاى کشورهاى خارجى سرتاسر کشور عزیز ما را اشغال داشتند و حوادث گوناگون داخلى و احزاب غیرقانونى و خیانت‌پیشه که از تحریک بیگانگان سرچشمه می‌گرفت هر لحظه استقلال این کشور کهنسال را تهدید می‌کرد مع‌ذالک اقبال لایزال و بردبارى و درایت این شاهنشاه خردمند چون دریاى عمیقى امواج خروشان حوادث را در خود فرو برد (صحیح است) و شکر خدا را که اینک نیات خیرخواهانه و اصلاح‌طلبانه است یکى بعد از دیگرى به مرحله عمل وارد می‌شود از خداوند بزرگ دوام عمر و سلطنت اعلیحضرت همایونى را خواستارم و توفیق کامل این رهبر خردمند را که موجب موفقیت کشور کهنسال و ملت شریف ایران است مسئلت دارم و به پیشگاه شاهنشاه محبوب و خاندان جلیل پهلوى و ملت عزیز ایران این عید فرخنده را تبریک می‌گویم (صحیح است - احسنت)

3 - تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى بور‌بور

نایب‌رئیس - آقاى بوربور.

بوربور - سؤالى است از وزارت دارایی تقدیم می‌کنم.

4 - سؤال آقاى ارباب راجع به اجازه ورود لیموى‌ عمانى و جواب آقاى وزیر بازرگانى

نایب‌رئیس - امروز سؤالا ت مطرح است آقاى مهدى ارباب بفرمایید.

ارباب - بنده امروز فکر می‌کردم که بعضى موضوعات ارتباط به سلیقه و شاید توجه شاعرانه دارد جناب آقاى وزیر محترم بازرگانى مردى هستند باسلیقه و معلوم شد که از نواحى سرسبز و خرم و خوش‌قیافه خیلى خوششان می‌آید و برعکس از نواحى مخروبه و عقب‌افتاده و مردم مفلوک خاصه این‌ که قیافه وکیل‌شان همین است که ملاحظه می‌فرمایید (اشاره به خودش) توجهى ندارند این است که تشویق‌هایی هم که می‌فرمایند تقریباً ناحیه‌ای و موسمى است (یک نفر از نمایندگان - جوادیه هم که سرسبز است) متأسفانه تشریف نیاوردند عرض کنم سال‌هاى متمادى لیموى میناب و بندرعباس و جنوب و مرکبات آنجا به طورى که مکرر در مجلس به عرض آقایان محترم رسیده دستخوش یک آفتى بود که دفع آن یا مشکل بود یا در عمل آن اهمال می‌شد چندى پیش مرض این درخت‌ها شناخته شدند و دارویی براى دفع آن در نظر گرفته شد و خود مردم تهیه سموم کردند و کمک کردند و تقریباً هشتاد درصد این آفات دفع شد و محصول لیمو به خصوص رو به ازدیاد گذاشت و حالا به طوری زیادى شده که احتیاجات کشور را به‌‌ خوبى تأمین می‌کند چه لیموی تر و چه لیموى خشک و آنچه که به تهران فرستاده شده لیموى خشک میناب و جنوب به مراتب بر لیموى عمان رجحان دارد احتیاجات‌مان هم تأمین می‌شود مکرر نوشته شده استدعا شده به این وضعیت توجه کنند و در صورتی که احتیاجات کشور از محصول داخلى تأمین می‌شود مثل سایر کالاهایی که وقتى در خود کشور تهیه می‌شود از ورودش مانع می‌شوند این را هم اجازه ندهند وارد شود اقلاً اگر تشویق دیگرى نکنند رقیب براى این محصول نتراشند خوب به همان دلیلى که عرض کردم که قیافه مردمش محیطش و وکیلش جذاب نیست ایشان توجهى نفرمودند ناچار شدم بنده این سؤال را کردم حالا اگر می‌فرمایید که ما کسر احتیاج داریم پس موجودى لیمو‌هایی که نمی‌خرند سببش چیست؟ و اگر کسر احتیاج نداریم چرا اجازه می‌دهید که وارد بشود (سلطان‌مراد بختیار - از لیموى موجود به آقایان نمایندگان هم بدهید) هم آبش حاضر است و هم خودش حاضر است بنابراین تمنا دارم بدون تعصب به این که ایشان یک دفعه فرمودند که ما چون قبلاً اجازه می‌دادیم که لیموى عمانى وارد بشود و حالا هم اجازه می‌دهیم بدون این تعصب توجه کنند و این رقیب را از بازار لیموى داخلى و مرکبات داخلى از بین ببرند (مشایخى - بسیار پیشنهاد خوب و صحیحى است)

نایب‌رئیس - آقاى وزیر بازرگانى.

وزیر بازرگانی (کاشانى) - قبل از این‌ که نماینده محترم این سؤال را بفرمایند چند دفعه خودشان به وزارت بازرگانى مراجعه کردند که لیموى میناب و بندرعباس به ‌اندازه کافى تولید می‌شود و جلوگیرى بشود از ورود لیموى خشک عمان خدمت‌شان عرض کردم الان هم تکرار می‌کنم به عرض مجلس محترم هم می‌‌رسانم که طبق قانون اگر در سهمیه جنسى ورودش آزاد شد در وسط سال مجاز نیستیم که ورود آن جنس را ممنوع کنیم به عکسش مجاز هستیم ولى اگر سهمیه جنسى آزاد شد نمی‌توانیم در وسط سال ورود آن را محدود کنیم این قانون است بنابراین اگر ما الان ورود لیموى عمانى را ممنوع کنیم خلاف قانون است نمی‌توانیم این ‌‌کار را بکنیم ممکن است سؤال بفرمایید چرا توى سهمیه ما آزاد گذاشته‌ایم اولین تقاضایی که راجع به ممنوعیت ورود لیموی عمان به وزارت بازرگانى رسید در تاریخ 17 مرداد سال 1335 بوده است به وسیله خود نماینده محترم جناب آقاى ارباب بنابراین در آن موقع سهمیه منتشر شده بود و جلوگیرى نمی‌توانستیم بکنیم این اصل مطلب است از طرف دیگر این‌ که فرمودند چندین مرتبه مراجعه شده و چرا وزارت بازرگانى به این کار ترتیب اثر نداده عرض کردم وقتى سهمیه را منتشر کرده‌ایم قانوناً نمی‌توانیم ممنوع کنیم و به علاوه هیچ وقت نه شکایتى کتباً نه شفاهى از این‌ که لیموى عمانى به فروش لیموى میناب و یا بندرعباس زیانى برساند به ما نرسیده است امّا در اولین نامه‌ای که خود جناب آقاى ارباب فرستاده‌اند اولین نامه‌ای که تاریخش 17 مرداد است بنده اینجا دارم و به عرض آقایان می‌‌رسانم ملاحظه بفرمایید یک قدرى باید وزارت بازرگانی مطالعه می‌کرد جلوگیرى از ورود لیمو را براى این‌ که در خود تلگرافى که به جناب آقاى ارباب مخابره شده است نوشته شده که مدت یک ماه است با بارندگى متوالى و ایجاد سیل محصول باغات اعم از خرما و لیمو فاسد و خسارت هنگفتى به مالکین وارد شده است خوب تصدیق می‌فرمایید که گفته شده است لیمو از خارج نباید در تلگراف هم که به آن استناد کرده‌اند نوشته شده است که سیل لیمو و خرماى میناب را فاسد کرده و خسارت وارد کرده است این را که سیل فاسد و ضرر زده است از خارج هم ممنوع بکنیم که نباید خوب مردم می‌مانند بى‌لیمو این تلگرافى است که خود آقاى ارباب در نامه‌شان براى ما فرستاده‌اند بنابراین لازم بوده است که این مطلب مطالعه بشود دیده بشود که لیموى میناب و بندرعباس به‌اندازه کافى هست یا نه؟ و الا با نظر یک نفر که از بندرعباس یا میناب تلگراف کرده است نمی‌شود جلوى احتیاجات مردم را گرفت اما می‌فرمایید که سبب این‌ که موجودى زیاد هست و نمی‌خرند چیست؟ بنده نمی‌دانم جناب آقاى ارباب اگر موجودى زیادى هست و ما نظیر آن لیمو را ازش گمرک می‌گیریم که از خارج می‌آید چطور شده که مال داخله‌مان را که گمرک نمی‌دهند نمی‌خرد و مال خارج را که گمرک می‌دهند می‌خرند لابد جنسش بهتر است لابد مردم آن را طالبند و الا چطور می‌شود که ما جلوى لیمو را بگیریم و مردم را مجبور کنیم که لیموى پست‌تر بخرند اگر همان جنس است مسلّماً آن را هم خواهند خرید زیرا آن حمایت شده است به ‌اندازه گمرکى که لیموى خارجى می‌‌دهد این مطالبى که عرض کردم دلایلی که عرض کردم دلایلى نیست که مایل نباشیم به این کار رسیدگى بکنیم با نهایت دقت رسیدگى خواهیم کرد و در سهمیه سال آتیه اگر لازم باشد ورود لیمو را ممنوع کنیم یا محدود کنیم خواهیم کرد ولى امسال چون سهمیه منتشر شده است و بعد از انتشار سهمیه یعنى در مرداد این تقاضا به ما رسیده قانوناً نمی‌توانیم ممنوع کنیم‏.

نایب‌رئیس - آقاى ارباب توضیحى دارید بفرمایید.

ارباب - در کشوری که کراراً دیده شده قوانین را متناسب وضع روز حتى اجرا می‌کنند و حتى دیده شده که خلاف منظور قانونگذار بعضى قوانین به صورت دیگرى اجرا می‌شود من نمى‌فهمم که سهمیه لیمو و سهمیه‌بندى وزارت بازرگانى وحى منزل شده و قانونى شده که دست به ترکیبش نمی‌شود بزنند واقعاً اگر دست به ترکیب این سهمیه‌بندى وزارت جلیله بازرگانى بزنند کشور ایران زیر و رو می‌شود آقا مصالح مردم مافوق این حرف‌ها است شما مصالح مردم و حقوق مردم را می‌خواهید زیر پا بگذارید که سهمیه وزارت بازرگانى یک مو از سرش کم نشود این‌ که معنى ندارد و اما این‌ که فرمودید که وسط سال مجاز نیستیم سوابق زیادى دارد که وسط سال خیلى کالاها را جلوگیرى کرده‌اند خیلى کالا‌ها را ممنوع کرده‌اند خیلى کالا‌ها را که آمده است در گمرک و از ترخیصش شش ماه، یک سال جلوگیرى کرده‌اند این آنجایی بوده است که میل داشته‌اید آنجایی بوده است که مصلحت مردم خیلى رعایت نمی‌شده است این را قضاوت و تشخیص را بنده به آقایان واگذار می‌کنم که آیا این قدر سهمیه‌بندى والورو ارزش دارد و قانون محکم لایتغیرى است که وسط سال اگر گفتند حالا دیگر لیمو کافى است نیاورید اینجا دیگر نمی‌دانم زمین و آسمان به‌‌ هم می‌خورد بسیار خوب حالا که این قدر قرص است امیدواریم که همه مقررات‌مان همین‌ طور باشد اگر همه همین‌ طور باشد ما خیلى خوشوقت می‌شویم بگذارید چند تا مینابى از بین برود اما تبعیض جایز نیست هر روز و هر ساعت مقرراتى را اجرا کردن که خودشان وضع می‌کنند سهمیه که نمی‌آید در مجلس شوراى ملى به تصویب برسد به سنا هم نرفته و تصویب هم نشده به صحه ملوکانه هم نرسیده خوب مناسب وضع روز مطابق احتیاجات مملکت و مصالح مردم یک تصمیماتى می‌گیرند فردا هم که یک وضع دیگرى صلاح هست جلوش را می‌گیرند.

اما این که می‌فرمایید تلگرافى شکایتى نشده اگر ارادت بنده آن‌قدر به حضرتعالى زیاد نبود حضورتان عرض می‌کردم که خبر از واردات تلگرافات وزارتخانه خودتان ندارید همه‌اش یک کپیه من دارم همه‌اش اولش نوشته‌اند وزارت بازرگانى از شش ماه پیش من دارم که شکایت می‌کنند (وزیر بازرگانى - شش ماه پیش را قبول دارم) از هشت ماه پیش هم شکایت کرده‌اند آقا مردم با این تنگدستى تلگراف کلمه‌ای یک ریال مخابره می‌کنند و جناب آقاى وزیر بازرگانى بعد از شش ماه می‌فرمایند به ما چیزى نرسیده بایستى که یک دفتر ثبت اسناد هم همراه این تلگرافات باشد و رسید ثبتى بگیرند از این جناب آقاى وزیر بازرگانى تا این‌ که بفرمایند که خیر  نرسیده است حالا عرضى که بنده می‌کنم به نام مردم می‌گویم بنده باغ لیمو ندارم یک درخت لیمو هم ندارم براى مصالح مردم است تجارت لیمو هم نمی‌کنم عرض می‌کنم که مردم فقیر بدبخت

+++

بیچاره که هیچ کمک بهشان نمی‌کنید خرمای‌شان در انبارهای‌شان دارد می‌پوسد هیچ تشویقى نمی‌کنید بى‌آبى گرفتار می‌شوند دستگاه‌هاى عمرانى مملکت کمک نمی‌کنند آن وقت رقیب هم براى کالای آنها می‌تراشید.

اما این‌ که می‌فرمایید نمی‌دانم احتیاجات چقدر است این را هم جسارت می‌کنم هر چه هست قامت ناساز بى‌اندام شما است شما مأمور بفرستید آمار را رسیدگى کنند باید مأمور داشته باشید آنچه بنده عرض می‌کنم صحیح است یا صحیح نیست شکایات مردم وارد است یا وارد نیست شما باید مأمور داشته باشید همه این آمار را داشته باشید از اکناف و اطراف کشور باید اطلاع داشته باشید امروز تولید چه هست چه نیست صنعت چه هست ببینید چه داریم چه نداریم تعدیل کنید که مردم به این روز نیفتند باید مأمور بفرستید بپرسید اگر که تولید به ‌‌حد کافى نیست البته بنده عرضى ندارم بگویید به این دلیل محصول به قدر کافى وجود ندارد باید از خارج بیاید ولى وقتی که هست معنى ندارد و معقول نیست که دیگر از خارج بیاید وقتى که به تمام محصول کشور می‌خواهید کمک کنید این یکى را مورد بى‌لطفى قرار ندهید اما این‌ که فرمودید اینجا تلگراف رسیده بارندگى زیادى شده خرما و لیموى ما محصولش صدمه دیده یا پوسیده و از بین رفته آقا این مربوط به این موضوع نیست یک بلای آسمانى نازل شده سیل آمده خرما‌هاى آنها از بین رفته ضمناً یک صدمه موقتى به محصول زده ولى این دلیل این نیست که مردم موجودى نداشته باشند مردم اگر شکایت کردند که بارندگى به ما خسارت زده نباید هر حرف دیگرى بزنند بهش بگویند که تو این شکایت را کرده‌ای آقا این شکایت را پس می‌گیریم می‌گویید لیمو هست یا نیست اگر هست اجازه ندهید و اگر نیست اجازه ورود بدهید خلاصه این‌ که اگر وزارت بازرگانى از روى تعصب توجهى به نواحى جنوب ندارد بنده تعصب ندارم بفرستید رسیدگى بکنند اگر کسر محصول دارید اجازه ورود بدهید و اگر کسر محصول ندارید رقیب براى تولید‌کننده نتراشید زیرا اگر رقیب نداشته باشند براى سال‌هاى بعد تولید این محصول صد برابر خواهد شد و کم‌کم به جایی می‌رسد که ما می‌‌توانیم از کشور صادر کنیم و تمنى می‌کنم همه جا را به همان یک چشم مبارک نگاه کنید و تبعیضى قائل نشوید خوب اگر به خرما توجه نمی‌کنید که شیرینى است و به مزاج‌تان نمی‌سازد لیمو که ماده حیاتى دارد این را توجه بفرمایید معذرت می‌‌خواهم یک کلمه دیگر عرض می‌کنم یا اقلاً قول بدهید که در سال‌ها آتیه اجازه ندهید که لیمو از خارج وارد شود و جلو ورود آن را بگیرید و زودتر تحقیق کنید و دستور بدهید آمار آن را تهیه کنند و بیاورند و در مجلس ذکر بکنید.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر بازرگانى

وزیر بازرگانى - جناب آقاى ارباب دو سه دفعه فرمودند که تعصب به خرج ندهید بنده نمی‌دانم که چه تعصبى ممکن است بنده به خرج بدهم نسبت به جنوب یک جور و نسبت به شمال یک جور نه اطمینان می‌دهم که هیچ گونه تعصبى وجود ندارد که بنده نسبت به مردم شمال خوب باشم و نسبت به مردم جنوب بد باشم دلیلى ندارد اما راجع به سهمیه‌بندى دولت فرمودند که این آیه قرآن نیست و تغییرش بدهید منظور بنده سهمیه نبود منظور بنده قانون انحصار بازرگانى بود در قانون انحصار بازرگانى می‌گوید اگر سهمیه کالایی براى واردات منتشر شد دیگر نمی‌شود جلوى آن کالا را در ظرف آن سال گرفت بنابراین اگر بنده یک روز بگویم لیمو عمانى وارد نشود خلاف قانون کرده‌ام خلاف قانون نه سهمیه چون سوء‌تفاهمى مثل این‌ که براى جناب آقاى ارباب شد فرمودند این سهمیه وحی منزل نیست قانون می‌‌گوید اگر سهمیه واردات را منتشر کردید ولو به غلط دیگر نمی‌شود جلوى واردات آن کالا را بگیریم (حشمتى - ان‌شاءالله براى سال آینده) براى سال آینده هم بنده قول داده‌ام که این را مطالعه بکنم با خود جنابعالى هم مشورت می‌کنیم اگر حقیقتاً دیدیم به ‌اندازه کافى هست جلویش را می‌گیریم ولى قول نمی‌دهم که حتماً جلو ورودش را می‌گیریم قول می‌دهم مطالعه می‌کنیم اما این‌ که فرمودید که شکایت زیادى رسیده خود جنابعالى هم فرمودید که شش ماه قبل و این کافى نیست سهمیه که منتشر شد بعد شکایت به ما رسید بنده هم تأیید کردم اینجا که شکایت رسید ولى اولین شکایت وقتى رسیده که سهمیه منتشر شده بود بنده نگفتم که شکایت نرسیده عرض کردم شکایت رسیده بعد از این‌ که سهمیه منتشر شده بود راجع به خرما هم جناب آقاى ارباب خود جنابعالى اطلاع دارید که وزارت بازرگانى نهایت کوشش را کرده حتى به سازمان برنامه نوشتیم که به آقایان متخصصین خودتان مراجعه کنید ببینید از این خرما آیا الکل می‌‌توانند بگیرند یا نمی‌توانند بگیرند جواب دادند که متخصصین مطالعه کردند گفتند که از این نوع خرما نمی‌توانند الکل بگیرند بنده که متخصص نیستم اما تا این ‌اندازه اقدام شد اما چرا پاکستان این را نمی‌خرد این را اقدام کردیم معلوم شد چون سطح زندگی‌شان بالا رفته نمی‌شود که مجبورشان کرد که خرماى پست را از ما بخرند (بوشهرى - چرا گذاشتید جزو درجه یک)

5 - سؤال آقاى خلعتبرى راجع به کتب درسى و جواب آقاى وزیر فرهنگ‏

نایب‌رئیس - آقاى خلعتبرى‏.

خلعتبرى - نامه‌ای به وسیله پست براى بنده رسیده راجع به تعویض کتب تحصیلى مدارس بنده هم عین نامه را ضمیمه سؤال کردم که به اطلاع جناب آقاى وزیر فرهنگ برسد که ملاحظه بفرمایند و توضیح بدهند که علت این تعویض کتب چیست؟ این مسئله را در روزنامه‌ها هم می‌نویسند لازم است که ما هم مسبوق بشویم موضوع سؤال بنده همین است.

نایب‌رئیس - آقای وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ - ا ین کتب درسی دو قسمت است یک قسمت کتب ابتدایی است و یک قسمت کتب دبیرستانى کتب ابتدایی به هیچ‌وجه من‌الوجوه تغییرى نکرده و چندین سال است که به همان صورت باقى است ولى به عقیده بنده باید تغییر بکند براى این‌ که به اقتضای وضع زمان بایستى ما تعلیم و تربیت‌مان را با یک روش بهترى و با یک ترتیب پسندیده‌ترى انجام بدهیم و الان هم کمیسیون‌هایی مشغول مطالعه در این قسمت هستند و امیدوارم که براى سال آینده تحصیلى این کتب را تغییر بدهیم ولى البته تغییر اگر دادیم براى چند سال به طور ثابت خواهد بود و احدى هم حق تغییر در این کتاب و یا تقلید این کتاب یا اقتباس از آن کتاب را نخواهد داشت اما تغییرى که حاصل شده در کتاب‌هاى دبیرستانی است و آنها هم به علت تغییر برنامه است تغییر برنامه هم یک مسئله‌اى است که کاملاً ضرورى تشخیص داده شده است زیرا خود آقایان به طوری که کراراً متذکر شده‌اند این مدارس و دبیرستان‌هاى ما بیشتر به تربیت یک اشخاصى پرداخته‌اند که یک محفوظات و معلوماتى بیاموزند که با آن معلومات و محفوظات اهل کار و عمل نیستند و به همین دلیل هم بوده است که اغلب فارغ‌التحصیل‌هاى دبیرستان‌ها که نمی‌توانستند تحصیلات خودشان را در مدارس علیه ادامه بدهند اینها اکثراً متوسل به دستگاه‌هاى دولتى می‌شدند که در این دستگاه‌هاى دولتى به آنها کار داده شود به این جهت در سال گذشته با تصویب شوراى ‌عالى فرهنگ برنامه دبیرستان‌ها تغییر کرد و بیشتر جنبه عملى پیدا کرد و بسیارى از موارد مثل تعلیمات مدنى و تعلیمات اجتماعى و کارهاى دستى و کارهاى فنى در برنامه وارد شد به علاوه تجدیدنظرى در روش تعلیم شد که این ملازمه داشت با تغییر روش کتاب‌ها البته وزارت فرهنگ راجع به کتاب‌هاى دبیرستانى تألیفاتى ندارد از سال 1317 به بعد یک دوره کتبى تألیف کرده بود که در دبیرستان‌ها رایج بود ولى بعدها خود دبیران و استادان ادعا داشتند که این کتاب‌ها را نباید به طور انحصار وزارت فرهنگ تدارک کند بلکه باید آزادى عمل بدهند که در حدود برنامه‌هاى مصوب شورای‌ عالی فرهنگ مؤلفین و استادان و دبیرانى که داراى تجربیات کافى هستند و ذوق تألیف کتاب در آنها هست با ابتکار خودشان و با اقتباس از کتاب‌هاى خارجى کتاب‌هایی تألیف بکنند به این جهت است که این کتاب‌ها به صورت جدید به وجود آمده به کلیه دبستان‌ها هم دستور داده شده است برای این‌ که هیچ گونه اعمال نفوذى براى ترویج کتاب خاصى در مدارس نشود معلمین هر رشته در اول سال یک کمیسیونى تشکیل بدهند و بین کتاب‌های موجود که مطابق برنامه‌هاى شورای‌ عالی فرهنگ تنظیم و تألیف شده کتاب‌هایی که در آن دبیرستان باید تدریس شود تعیین کنند و بعد از این‌ که تعیین کردند به ‌هیچ‌‌وجه من‌الوجوه در طى آن سال حق ندارند دبیران که کتاب درسى را تغییر بدهند حتى اگر معلمى هم به مناسبتى تغییر بکند معلم جدید حق تغییر کتاب را ندارد و البته یک مطلبى به عقیده بنده قابل ‌توجه است و آن موضوع قیمت کتاب است.

کتاب‌هاى دبستانى قیمتش ‌تعیین شده وزارت فرهنگ با توجه به صفحات کتاب خرج چاپ و مخارج دیگر یک قیمتى را معین کرده که کتاب‌فروش‌ها از آن قیمت نمی‌توانند بیشتر بفروشند ولى براى کتاب‌های دبیرستانى که مؤلفین آنها خود استادها و دبیر‌ها هستند یک فرمى صحیحى براى تعیین قیمت کتاب وجود نداشت و چون بعضى از ناشرین و کتاب‌فروش‌ها ممکن بود که در تعیین قیمت‌ها یک‌‌قدرى نتوانند حساب دقیقى بکنند اخیراً بر حسب تصویب شوراى عالى فرهنگ یک آیین‌نامه خاصى براى این کار تنظیم شده و به زودى به تصویب شورای‌ عالی فرهنگ خواهد رسیده و به موقع اجرا گذارده می‌شود که هم از حیث تعداد کتاب و هم از حیث قیمت کتاب اگر محظورى قبلاً براى مردم بوده برطرف شود.

6 - بیانات آقاى وزیر فرهنگ در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی ‏

وزیر فرهنگ - جناب آقاى رئیس در غیاب بنده که برحسب امر اعلیحضرت همایونى براى سرکشى به فرهنگ آذربایجان رفته بودم یک مذاکراتى براى چند مسئله فرهنگى که خیلى اساسى و اصولى است در مجلس شوراى ملى شده بود بنده می‌گویم خواستم به آنها هم جواب عرض کنم اگر موقعش حالا است که اجازه می‌فرمایند و اگر حالا نیست وقت تعیین بفرمایید (عده‌ای از نمایندگان - بفرمایید)

نایب‌رئیس - جواب سؤال یک ربع وقت برایش منظور شده است و اگر مطلب دیگرى داشته باشید علاوه بر یک ربع می‌توانید صحبت کنید.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران) - البته آقایان محترم مستحضر هستند که بنده به انتقادات و نظریات مفید آقایان نمایندگان محترم همیشه توجه داشته‌ام (احسنت) و

+++

سعى کرده‌ام از مطالبى که می‌فرمایند و نظریاتى که ابراز می‌فرمایند حداکثر استفاده را بکنم (صحیح است) ولى گاهى اوقات مسائلى پیش می‌آید که اینها خیلى مسائل اصولى است یعنى در اطراف اینها باید مطالعه و بحث کرد. موضوع مدارس ملى موضوع ساعات خدمت دبیران و این قبیل مسائل یک مسائل اصولى است به نظر بنده به صرف این که بنده عقیده‌ام این باشد که مدرسه ملى دست شود یا نشود یا از مردم براى کمک به فرهنگ پول و شهریه گرفته بشود یا این‌ که معلمین وضع خدمت‌شان چه‌‌جور باشد این یک مسئله‌ای نیست که به سلیقه افراد و اشخاص باشد البته این مسائل کلى و عمومى است  در بسیارى از کشورها علماى علم  تعلیم و تربیت در باب این مسائل مطالعاتى کرده‌اند کارهایی کرده‌اند و بالاخره به یک نتایجى رسیده‌اند که ما هم باید از آن مسائل استفاده بکنیم بنده می‌دانم این ساعات خدمتى که براى معلمین تعیین شده شاید براى بعضى یک عده قلیلى اشخاصی‌ که عادت به کار کردن ندارند کار مشکلى باشد ولى به آقایان عرض می‌کنم قاطبه معلمین در سراسر کشور با کمال فداکارى و ایمان خودشان را آماده این خدمت کرده‌اند بنده در منطقه آذربایجان کوچک‌ترین گله و شکایتى از هیچ معلمى نشنیدم البته باید کار بکنند و حقوق بگیرند به این مملکت باید خدمت بکنند فرهنگ ما روز‌به‌روز توسعه پیدا می‌کند (صحیح است) بر تعداد دانش‌آموزان در هر سال افزوده می‌شود در سال گذشته که آمارش را خدمت آقایان تقدیم کردم هشتاد و پنج هزار نفر بر عده دانش‌آموزان کشور اضافه شده بود اگر بنا بود معلمین هم درست کار نکنند که این درست درنمی‌آمد باید کار کنند. در همه جاهاى دنیا معلمین تمام وقت‌شان در اختیار مدرسه است حتى یک ساعت قبل از وقت و یک ساعت  بعد از وقت در مدرسه صرف می‌کنند مدرسه خانه ثانوى آنها است ما البته باید سعى بکنیم علاقه و ایمان معلمین را به مدرسه و خدمت‌شان زیاد بکنیم در موقعی که اضافه‌اعتبارى براى ترمیم حقوق معلمین در مجلس شوراى ملى در کمیسیون بودجه مطرح بود که سیصد و بیست میلیون ریال براى این کار تقاضا شد و صحبتى راجع به چگونگی کار معلمین پیش آمد. ما پیشنهاد کردیم و کمیسیون بودجه هم تأیید کرد که دبیران در هفته بیست و دو ساعت یعنى روزى به طور متوسط سه ساعت و نیم و آموزگاران در هفته بیست و هشت ساعت یعنی به‌‌طور متوسط روزی چهار ساعت و نیم کار کنند به نظر بنده این ساعات کار نه تنها زیاد نیست بلکه مطابق آمارى که بنده از تمام کشورهاى دنیا دارم از حد متوسط کارى که در سایر کشورها معلمین انجام می‌دهند کمتر است و به اعتقاد بنده با این کمبود معلم به هیچ‌وجه من‌الوجوه صحیح نیست که ما به یک معلمى یک حقوق گزافى بدهیم و از او توقع انجام خدمت نداشته باشیم (صحیح است) قدر مسلّم این است که این یک تزى است که بنده از آن دفاع می‌کنم و ممکن است که بعضى از آقایان با این نظر توافق نداشته باشند ولى تصمیمى است که در کمیسیون بودجه گرفته شده و شورای‌ عالی فرهنگ هم تأیید کرد بنده هم دارم اجرا می‌کنم و جز امتثال امر کار دیگرى نکرده‌ام معلمین هم به استثناى یک عده کمى که معمولاً می‌خواهند کمتر کار کنند (قنات‌آبادی  - کسی اینجا راجع به ساعات کار معلمین صحبت نکرده است اعتراضاتى راجع به کار وزارت فرهنگ شده است بنده خودم هم موافق با ساعت کار معلمین هستم) (زنگ رئیس)

نایب‌رئیس - استدعا می‌کنم رعایت نظامات را بفرمایید و مباحثه بین‌الاثنین نفرمایید.

وزیر فرهنگ - مباحثه که نبود بحث بود بنده که عرضى نکردم در موضوع ساعات کار معلمین نظرى که اتخاذ شده به عقیده بنده بسیار منطقى و صحیح است و امیدوارم که بنده تا باشم اجرا کنم و اگر هم بنده نبودم به هر ترتیبى بخواهند عمل شود.

اما یک مطلب دیگر راجع به مدارس ملى و همکارى مردم است با فرهنگ این موضوع هم یک موضوع اصولى است و بنده هم در این باب مدافع یک اصلى هستم و به آن اصل هم معتقدم و به آن هم عمل کرده‌ام و در این مدت یک سال و نیم نتایج بسیار خوبى هم گرفته‌ام حالا هم حضور آقایان عرض می‌کنم معمول این شده بود در این اواخر وقتى که هر سال عده زیادى چندین هزار نفر بر تعداد محصلین افزوده می‌شد به مناسبت کمبود معلم کمبود جا و ساختمان وزارت فرهنگ یک راه‌حلى پیدا کرده بود خیلى ساده این بود که مدرسه را نصفه‌روزه می‌کرد (قنات‌آبادی - حالا هم همین‌ طور است) می‌گفت نصف روز این بچه‌ها بیایند و نصف روز اینها بروند و یک دسته دیگر بیایند در موقعى که بنده متصدى وزارت فرهنگ شدم در همین تهران هفتصد کلاس بود که آنجا بچه‌ها نصف روز درس می‌خواندند و اگر به همین منوال می‌‌گذشت امروز باید تمام دبستان‌های تهران نصف روز باشد در سال گذشته هفده هزار نفر در تهران بر عده دانش‌آموزان دبستان اضافه شده در تهران فقط بدون حومه و امسال هم بیست و یک ‌هزار نفر بر این عده علاوه شده اگر بنا می‌شد که می‌گفتیم خوب محصلین یک عده صبح درس بخوانند و یک عده بعدازظهر کار خیلى سهلى بود همان ترتیبى بود که چندین سال وزارت فرهنگ از آن تبعیت و پیروى می‌کرد البته خیال نمی‌کنم این را آقایان تأیید بفرمایند (صحیح است) بنده یکى از اقداماتى که کردم جلب همکارى مردم بود براى ایجاد مدارس در این دو سال تحصیلى هشتاد و چند باب دبستان ملى در تهران تأسیس شده (یکى از نمایندگان - بسیار کار خوبى است) و در تمام مدت دوران گذشته 95 دبستان ملى در تهران بوده بنابراین دبستان‌هایی که در این دو سال به دست مردم و با کمک مردم تأسیس شده درست مساوى کلیه دبستان‌هایی است که از بدو تاریخ فرهنگ ایران تا حالا در تهران درست شده به نظر بنده این یک اقدام مفید و اساسى بوده است (صحیح است) این دبستان‌ها به قدرى خوب هستند که بنده به جرئت عرض می‌کنم از عده‌ای از دبستان‌هاى دولتى هم بهترند بعضى از اینها به قدرى مردم به آنها رغبت می‌کنند و شهریه می‌دهند و پول می‌دهند براى این‌ که اطفال‌شان را در آن مدارس بگذارند براى این‌ که این مدارس توانسته‌اند اعتماد و اطمینان مردم را جلب کنند حالا می‌فرمایید اگر این کار نمی‌شد چه می‌شد ؟ با آن ترتیبى که عرض کردم یعنى مدارس نصفه‌روزه می‌شد با این‌ که آنهایی که متنفذ بودند و زور داشتند می‌توانستند در مدارس دولتى براى خودشان جا پیدا می‌کرد و وارد مدارس دولتى می‌شدند و یک مشت اطفال معصومى و بیچاره مردمی‌ که آنها پارتى نداشتند و وسیله نداشتند نمی‌توانستند درس بخوانند اینها توى کوچه‌ها بایستى بگردند (قنات‌آبادی  - حالا هم همین‌ طور است) ما ناچار شدیم که با ایجاد این دبستان‌هاى ملى این تراکم جمعیت را در مدارس دولتى کم کنیم.

اما راجع به دبیرستان‌ها در سال گذشته یک لایحه‌اى تقدیم مجلس شورای ملى شد آن لایحه این بود که چون وزارت فرهنگ با توسعه فوق‌‌‌العاده دبستان‌ها و با لزوم اجرای قانون تعلیمات اجباری توجهش طبعاً معطوف  به ایجاد و توسعه دبستانها در درجه اول است و دبیرستان‌ها همین‌ طور نواقصش باقى می‌ماند و شاید روز‌به‌روز هم زیادتر شود باید در این باب فکرى کرد نظر وزارت فرهنگ ضمن لایحه‌اى به مجلس شوراى ملى پیشنهاد شد و آن این بود که در دبیرستان‌ها آنهایی را که وزارت فرهنگ مقتضى می‌داند مبلغى به عنوان شهریه از محصلین با بضاعت گرفته بشود و این شهریه‌ها به مصرف تکمیل آزمایشگاه تکمیل کتابخانه تهیه لوازم ورزش تهیه لوازم تربیتى و کارهاى دستى برسد این قانون در مجلس تصویب شد آیین‌نامه‌ای هم براى اجرای این قانون قرار بود به تصویب شورای‌ عالی فرهنگ برسد ما امسال موفق شدیم این قانون را اجرا کنیم خیلى هم احتیاط کردیم این قانون به طور صحیح اجرا شود تأکیدات زیاد به مدیران مدارس کردیم که دانش‌آموزان بى‌بضاعت همان‌ طورى که در قانون پیش‌بینى شده نه تنها از پرداخت شهریه معاف خواهند بود بلکه از همان پولى که از اغنیا گرفته می‌شود به آنها باید کمک مالى هم بشود و لوازم‌التحریر و سایر لوازم هم به آنها داده شود (احسنت) در 9 دبیرستان در تهران که همه در شمال شهر واقعند این عمل اجرا شد همه اولیای این اطفال به طیب خاطر حاضر شده‌اند یک مبلغى که آن هم در سال صد تومان بیشتر نیست و ماهى هشت تومان می‌شود به عنوان شهریه بپردازند.

این وجوه هم جمع‌آورى شده خود آنها هم حرفى نداشتند نه تنها حرفى نداشته‌اند مدت‌هاست که می‌گفتند بچه‌هاى ما در این دبیرستان‌ها آزمایشگاه ندارند شما اگر نمی‌توانید درست کنید ما حاضریم کمک کنیم درست کنیم به مدیران مدارس دستور داده شده از این وجوهى که جمع‌آورى شده براى تکمیل آزمایشگاه و لوازم مدرسه صرف کنند مطابق آیین‌نامه مصوب شورای‌ عالی فرهنگ یک هیئتى مرکب از پنج نفر رئیس دبیرستان و دو نفر منتخب دبیران و دو نفر منتخب اولیای دانش‌آموزان که از طرف انجمن همکارى خانه و مدرسه معین می‌شود در مصرف این وجوه نظارت دارند بنده به مدیران مدارس گفتم که این وسایل را با این پول آماده کنند و یک روز اولیاى محصلین را دعوت کنند و به آنها بگویند که دختران شما خیاطى را تاکنون از روی کتاب مى‌خواندند حالا در این کارگاه عمل می‌کنند و یاد می‌گیرند همین‌ طور نسبت پسرها می‌‌گویند پسران شما تاکنون در آزمایشگاه کار نمی‌کردند و کتاب فیزیک و شیمى را حفظ مى‌کردند ولى حالا عمل می‌کنند و یاد می‌گیرند.

قنات‌آبادی - تمام اینها را بنده تکذیب می‌کنم صد درصد دروغ است کذب محض است بنده ثابت می‌کنم تمام این مطالب کذب محض است در خانه ملت دروغ می‌‌گویند کذب محض است (سراج حجازى - اجازه بدهید حرف‌شان را بزنند) مثلاً بنده حق ندارم حرفم را بزنم (زنگ رئیس)

وزیر فرهنگ - عرض کردم اینها یک مطالب خیلى اصولى است و این قبیل صحبت‌ها به عقیده بنده خیلى براى حل موضوع لازم است آقاى شمس قنات‌آبادی که بنده کمال احترام و ارادت را به ایشان دارم و توضیح هم دادم که بنده نبودم ایشان اینجا مطالبى فرمودند حالا هم یک قدرى سکوت بفرمایند که بنده هم عرایضم را به استحضار خاطر محترم آقایان نمایندگان برسانم این کار را هم ما خواهیم کرد ان‌شاءالله امیدوارم آقاى قنات‌آبادی هم دعوت ما را قبول کنند و آن روزى که در این مدارس دعوت کردیم و آن وسایل را آماده کردیم و امیدوارم که یک ماه تجاوز نکند تشریف بیاورند ببینند وضع محصلین را از نزدیک آگاه شوند بنده یقین دارم که در این باب خودشان هم با ما همکارى خواهند

+++

کرد و نظر ما را تأیید خواهند کرد این جلب همکارى مردم با فرهنگ یک موضوع بسیار بسیار حساسى است (صحیح است) و به عقیده بنده بزرگ‌ترین قصورى که در گذشته نسبت به توسعه امر فرهنگ شده است این است که در این قسمت کوتاهى شده و باید این کار را کرد و بنده خشنود هستم که در این مسافرت آذربایجان هم در کمال خوبى نتایج این همکارى را مشاهده کردم رئیس فرهنگ آذربایجان در تبریز در شبى جشنى برقرار کرده بود و در آن جشن افتتاح پنجاهمین مدرسه‌ای که ساخته شده در آنجا با کمک دولت شهردارى و مردم خیر اعلام شد در شهر تبریز که بیش از صد دبستان ندارد این قابل تمجید و تحسین است غیر ‌از جلب اعتماد و همکارى مردم غیرممکن است که فرهنگ ما رو به ترقی و توسعه برود این اشتباه محض است این یک تزى است که بنده از آن دفاع می‌کنم و البته باز هم عمل می‌کنم مادامی که مسئول فرهنگ هستم آن روزى هم که نبودم البته هر کس که بیاید مورد تأیید مجلس خواهد بود و به هر طریقى ممکن است عمل بکند ولى این عقیده من است ایمان من است و به این هم عمل خواهم کرد بدون تردید ما به این مدارس ملى کمک‌هایی می‌کنیم معلمین در اختیارشان می‌گذاریم وسایل برایشان فراهم می‌کنیم تقریباً روى حسابى که بنده کردم ما یک‌سوم بودجه این مدارس ملى را بهشان کمک می‌کنیم نتیجه این می‌شود که ما با اعتبارى که براى تأسیس یک دبستان ممکن است صرف کنیم براى سه دبستان صرف می‌کنیم مطالب دیگرى هم البته جناب آقاى شمس قنات‌آبادی بى‌لطفى فرمودند و اینجا اظهار کردند و بنده خیال نمی‌‌کنم که محتاج جواب باشد که وزیر فرهنگ اتومبیل خریده البته بنده یک اتومبیل آخرین سیستم نخریده‌ام یک اتومبیلى داشت وزارت فرهنگ فرسوده بود بنده خیال می‌کنم (قنات‌آبادی  - ممکن است بفرمایید آن اتومبیل‌‌ها را با چه شرایطى فروختید؟) همه اینها را عرض می‌کنم بنده نمی‌خواستم در این باب چیزى عرض بکنم ولى به ‌‌اصرار جنابعالى خدمت‌تان عرض می‌کنم قبل از این‌ که وزارت دارایی تصمیم بگیرد به فروش اتومبیل‌‌هاى سرویس وزارتخانه‌ها اتومبیل وزیر فرهنگ خیلى فرسوده بود و اعتبارش در بودجه تصویب شده بود کمیسیون بودجه هم اجازه داده بود یک اتومبیل براى وزیر فرهنگ خریدیم.

اما اتومبیل معاون وزارت فرهنگ در سال 28 یعنى هفت سال قبل آن وقتى که خود بنده معاون بودم خریده شده بود آن وقت هم این گناه را مرتکب شده بودم آن وقت این اتومبیل را خریدند الان هفت سال بود که کار می‌کرد و دیگر از کار افتاده بود خیال می‌کنم یک اتومبیلى که هفت سال کار کرده بود دیگر در شأن معاون وزارت فرهنگ هم نیست که در یک همچو اتومبیلى سوار شود که همیشه در راه معطل شود این اتومبیل را هم تعویض کردیم اما فروش چند اتومبیل در وزارت فرهنگ مربوط به وزارت فرهنگ نیست.

وزیر دارایی وقت تصمیم گرفت اتومبیل‌هاى سرویس را به همان کسانی که در سرویس آنهاست بفروشد کمیسیونى معین کردند از خود اداره فنى وزارت دارایی آمدند آنها را تقویم کردند و به آن مدیرکل‌‌ها و رؤسایی که از آن استفاده می‌کردند به طور اقساط فروختند این بیچاره‌ها هم حالا همه‌اش یکى توى سر خودشان می‌زنند و یک توى سر اتومبیل براى این‌ که اتومبیل‌ها به قدرى فرسوده بوده اینها مبلغى قرض کردند و صرف آنها کردند و حالا هم خوب از آنها استفاده نمی‌کنند بنابراین فروش اتومبیل یک مسئله‌ای نیست که نه پولش به جیب وزارت فرهنگ رفته باشد و نه این‌ که ارتباطى به وزارت فرهنگ داشته باشد اصولاً این تصمیم یا صحیح و یا غلط یک تصمیم جداگانه‌ای است که وزارت دارایی در موقع خودش گرفت و به آن عمل کرده و به هیچ‌وجه‌‌ من‌الوجوه وزارت فرهنگ در این کار دخالت نداشته است. مطالبی راجع به تبدیل رتبه فرموده بودند که یک اشخاصی رتبه ‌‌را تبدیل کرده بودند. آقا این قانون دارد بالاخره این کار یک قانونى دارد یک قانونى در 1333 به تصویب مجلس رسیده موقعى که بنده هم نبودم که یک ‌اشخاصى می‌‌توانند رتبه‌شان را از ادارى به دبیرى یا از آموزگارى به دبیرى تبدیل کنند با یک شرایطى این شرایط هم تا به حال مراعات شده در مورد آقاى معاون وزارت فرهنگ هم بنده خیال می‌کنم شاید آقایان هم یادشان باشد که ایشان هم معلمى کرده‌اند و اشخاص زیادى را بشناسند که تحت تعلیم و تربیت ایشان بوده‌اند سال‌های سال زحمت کشیده معلمى کرده و اگر امروز به پست معاونت وزارت فرهنگ رسیده است روى طى مدارج و خدماتى است که صادقانه به این مملکت کرده است بیش از این هم عرضى نمی‌کنم و امیدوارم اگر احتیاج بیشترى به توضیحات بنده داشته باشند جواب بدهم.

نایب‌رئیس - آقاى خلعتبرى بفرمایید.

خلعتبرى - بنده چقدر خوشحالم که بعضى اوقات بعضى سؤال‌ها و بعضى بحث‌ها موجب می‌شود که بعضى از مسائل روشن بشود مثلاً این موضوع کتاب که موجب صحبت‌ها و بحث‌هایی شده بود و بنده در این باره سؤالى کردم و جوابى که آقاى وزیر فرهنگ دادند بنده را قانع کرد بسیار هم طرز فکر خوبى دارند بنده به شما تبریک می‌گویم بسیار فکر خوبى دارید راجع به کتب دبستان البته همان‌ طور که خودتان در نظر داشتید سعى بفرمایید براى کتب دبستانى هم کتاب‌هاى خوبى تهیه بشود و حالا که می‌خواهید کتب دبستانى تازه تهیه کنید طورى تهیه کنید که به زودى قابل تغییر نباشد موضوع کتاب دبیرستان هم بنده این رویه را تقدیر می‌کنم که این کار را می‌دهند به مؤلفین و مصنفین که مردم تشویق بشوند و کتاب‌های خوب تهیه کنند مثل سایر ممالک همه‌جا کتاب‌هاى خوب هست ولى همان‌ طور که گفتم راجع به قیمت چون متوجه شدند قیمت کتب دبیرستان گران است اغلب مردم از عهده خرید آن بر نمی‌آیند همان‌ طور سعى بفرمایید کتبى تهیه بفرمایید که جنبه تجارت پیدا نکند و مصنفین و مؤلفین حق احتکار و حق استفاده از این را نداشته باشند فایده ببرند اما جنبه تجارت پیدا نکند جلوى این کار را با کمال شدت بگیرید عرض کنم همان‌ طور که وعده فرمودید در قسمت قیمت خواهش می‌کنم تمام سعى خودتان را به کار ببرید که در شرایط موجود کتاب ارزان‌تر به دست مردم برسد بنابراین بنده به سهم خودم از جواب این سؤال قانع شدم و رویه شما را تأیید و تقدیر می‌کنم و همان‌ طور که فرمودید برنامه من توجه به اطفال مردم توجه به اظهارات و همکارى با مردم است شروع کند هزار درجه موفق است بنده می‌دانم که نواقص زیاد است دبیر ندارند وسایل ندارند ولى مع‌ذالک از لحاظ عملیات اساسى که براى فرهنگ می‌کنند من به سهم خودم از شما تقدیر می‌کنم و امیدوارم که آقایان هم شما را تأیید کنند.

7 - بیانات آقاى قنات‌آبادی طبق ماده 82 آیین‌نامه ‏

قنات‌آبادی - طبق ماده 82

نایب‌رئیس - ماده 82 این است در صورتى که نسبت سوئی به یکى از نمایندگان داده شود و با اظهارات نماینده‌ای برخلاف واقع جلوه داده شود به شما نسبت سوئی داده نشده است (قنات‌آبادی - قطع دارم) تصور می‌کنم مقصودتان این است که مطالب‌تان خلاف واقع جلوه داده شده است (قنات‌آبادی  - بلى) استدعا می‌کنم با رعایت نظامنامه بفرمایید.

قنات‌آبادی - همان‌ قدر که آقاى وزیر صحبت کردند.

نایب‌رئیس - در آیین‌نامه صراحت دارد 5 دقیقه می‌توانید صحبت کنید.

قنات‌آبادی - بنده هر مقدارى که آقایان وزرا می‌‌توانند صحبت کنند صحبت می‌کنم نه اضافه‌تر متأسفانه با این‌ که در آیین‌نامه صراحت دارد ولى مراعات نمی‌شود آقایان وکلا باید 5 دقیقه صحبت کنند و آقاى وزیر هر چه دلش می‌خواهد صحبت کند.

سلطانى - شما هم در جلسه هر چه دل‌تان خواست صحبت کردید.

قنات‌آبادی - از حق دیگران بود مجلس به من رأى نداد از حق همکاران استفاده کردم برخلاف آیین‌نامه هم نبود (صحیح است) بنده نمی‌‌خواهم مطلب به مشاجره و مشاعره پرداخته بشود یک مطالبى است حسى و وجدانى ارتباطى با مخالف و موافقت با دولت‌ها ندارد بنده آن روز در پشت این تریبون عرض کردم الساعه هم تکرار می‌کنم و باز هم می‌گویم هر یک از آقایان نمایندگان محترم که قبول ندارند عرض بنده را همین الساعه که از پشت این تریبون آمدم پایین دست آن آقاى محترم را می‌گیرم و به آن مدارس می‌برم که به رأی‌العین ببیند مطلب از چه قرار است بنده عرض کردم تا الان که بنده در مقابل شما ایستاده‌امباز هم تکرار می‌کنم هنوز برنامه تحصیلى مدارس تنظیم نشده است وزارت فرهنگ که نتواند این عمل را انجام بدهد بعد از دو ماه از شروع تدریس اولیاى این وزارتخانه به درد کار نمی‌خورند این یک عرض بنده.

عرض دوم بنده در موضوع کتاب و ترقى نرخ کتاب بوده و من خوشحالم که جناب آقاى وزیر محترم فرهنگ از این مطلب نتوانستند بگذرند عرض کردم در دبیرستان‌ها با فروش کتاب‌ها مردم را دارند غارت می‌کنند حالا هم دو‌مرتبه تکرار می‌کنم و گناه این کار گردن اولیاى امور وزارت فرهنگ است.

مطلب دیگرى که بنده عرض کردم این بود بنده نگفتم که مردم با مدرسه همکارى نکنند هیچ کس همچو حرفى نمی‌زند بنده هم اعتقاد دارم که بایستى مردم با فرهنگ و مدارس همکارى کنند من هم مروج این تز هستم اما به عنوان همکارى مردم با فرهنگ نباید مردم را غارت کرد این را بنده عرض کردم و فرمایش جناب آقاى وزیر فرهنگ را درباره گرفتن شهریه از مردم با بضاعت قبول ندارم چیزى است که حاضرم ثابت کنم یعنى این مدارس که از مردم شهریه می‌گیرند آقایان نمایندگان محترم در خدمت‌شان می‌رویم و من نشان می‌دهم که همچو چیزى نیست باز هم اگر پول می‌گیرند از مردمان بی‌بضاعت و طبقه دوم و سوم است نه از متنفذین و متمولین اما جناب آقاى وزیر فرهنگ اشاره به یک شق‌القمر فرمودند، فرمودند که در گذشته مدارس نصف‌روزه بوده اطفال نصف‌شان صبح به مدرسه می‌رفتند و نصف دیگر عصر دو‌وقته بودند من به آقا عریض می‌کنم که آقا این شق‌القمر شما خواب و خیالى بیش نیست همین الساعه در تهران مقدار زیادى مدارس هست که دو‌وقته است صبح و عصر، یک چیزى بهشان عرض کنم که تعجب خواهند کرد بعضى هم که سه‌وقته است (دکتر شاهکار - بعضى مدارس شاگردان نصف‌شان

+++

روى زمین می‌نشینند) من به شما شاگردهایی را نشان می‌دهم که توى طاقچه نشسته‌اند و من حاضر هستم که به آقایان نمایندگان نشان بدهم مثل ماهى همین‌ طور بغل هم چسبیده‌اند در مدرسه‌ها بیایید به شما نشان بدهم بنده با آقاى وزیر فرهنگ که دعوا ندارم بنده می‌‌خواهم ایشان وزیر باشند و نمی‌‌خواهم جاى ایشان بنشینم و کسى را هم کاندید ندارم این کار مربوط به شما و من و فقیر و غنى و تمام افراد این مملکت است یک مطالبى است باید حل شود با عذر این‌ که فلان روز فلان طور شده و امروز این‌ طور است آب و هوا خوب است این ‌طور نمی‌شود می‌‌خواهم که اولیاى وزارت فرهنگ این مطالب را براى ما حل کنند بیایند بگویند موضوع کتاب را قبول داریم این جرم است که یک عده‌ای یک شهرى را غارت کنند بچاپند کسانى که پدرشان 200 ، 300 تومان حقوق دارند بضاعتی ندارند چطور می‌‌توانند کتاب بخرند الان براى من اطلاع رسیده است سال دوم دبیرستان کتاب انگلیسى کم است یک تعدادى فروخته‌اند و دیگر ندارند که به فروشند مردم مراجعه می‌کنند می‌‌گویند باید از خارج وارد کرد اگر در مدارس متوسطه سال دوم کتاب انگلیسى ندارند راجع به قیمت کتاب‌ها و مقایسه آنها هم به عرض آقایان نمایندگان محترم بالحس بالعیان رساندم که مطلب از چه قرار است و اما راجع به اتومبیل‌ها بنده عرض نکردم که آقاى وزیر فرهنگ نباید اتومبیل داشته باشند خیر اتومبیل هم باید داشته باشند آخرین سیستم و مطابق با شئون ایشان هم باید باشد و حتى به عقیده بنده چون آقاى دکتر مهران هستند باید جت سوار بشوند به جاى اتومبیل بیوک بنده یک مطلب دیگر عرض کردم روى تز دولت عرض کردم دولتى که می‌گوید من صرفه‌جویی می‌کنم اتومبیل‌ها را جمع‌آورى می‌کنم در زمان همین دولت علیه چهار تا اتومبیل را فروختند به بیست هزار تومان و 4 اتومبیل دیگر خریدند به 120 هزار تومان و حالا تصادفاً من نمی‌دانم که چطور شده این مطلب در وزارت فرهنگ این جورى از آب در آمده باز هم جناب آقاى دکتر مهران نفرمودند که این اتومبیل‌ها به چه کسى با اقساط طویل‌المدت فروخته‌اند و دارند استفاده می‌کنند این‌ که اشکالى ندارد و این‌ که جرم نیست من خواستم یک خبرى بدهم و بگویم که در وزارت فرهنگ یک چنین معامله‌ای صورت گرفته اظهار نظرى نکردم گفتم اتومبیل‌ها را به مدیرکل‌ها و اشخاص وابسته و نزدیک به آقای وزیر فرهنگ با اقساط طویل‌المدت فروخته‌اند و قضاوتى هم رویش نکردم غرض جناب آقاى وزیر فرهنگ متأسفانه مجلس شوراى ملى رأى به کل مذاکرات درباره گزارش دولت دارد اگر رأى نداده بود آن مطالب را می‌گفتم و حالا هم به آقایان می‌گویم متأسفانه مجالى ندارم و یادداشت‌هاى زیادى دارم و تمام این انتقادات و تذکرات من براى این است‏ که جنابعالى و هر کسى که مسئول امر فرهنگ است به این مسائل رسیدگى کند و این کارها را انجام بدهد شما انجام بدهید بنده اولین کسى هستم که پشت تریبون خواهم آمد و فعالیت و کوشش شما را تقدیر خواهم کرد و اما با حرف همان‌ طور که با حلوا گفتن دهن شیرین نمی‌شود با حرف و مشاجره فرهنگ یک مملکت درست نمی‌شود

8 - بیانات آقاى وزیر دارایی در قبال بیانات آقاى قنات‌آبادی ‏

نایب‌رئیس - آقاى وزیر دارایی فرمایشى داشتید بفرمایید.

وزیر دارایی (فروهر) - درست در نظر دارم که روز چهارشنبه هفته گذشته بود که مطالبى در همین مورد در مجلس سنا عرض می‌کردم در آنجا به آقایان محترم سناتورها عرض کردم که بنده راجع به دستگاهى که در اختیار دارم هیچ گونه تعصبى ندارم و حتى از آقایان محترم سناتورها خواستم اگر بى‌ترتیبى‌ها و بى‌نظمى‌هایی مشاهده می‌فرمایید بگویید اینجا تصور می‌کنم که به عرض آقایان نمایندگان محترم رسانیده باشم الان هم تکرار می‌کنم و از طرف دیگر عقیده بنده این است اتفاقاً امروز صبح براى یکى از آقایان محترم صحبت می‌کردم عقیده بنده این است اگر کسى قبول مسئولیت می‌کند باید استعداد تحمل انتقاد را هم داشته باشد (صحیح است) بنابراین هیچ گونه گله و شکایتى نیست ولى چون باید حقایق هم مکشویف بشود و روشن بشود بنده یقین دارم بعضى از مواقع اطلاعات به بعضى از آقایان نمایندگان محترم رسانده می‌شود که واقعاً بدون این‌ که هیچ گونه سوء نظرى باشد روى حسن‌ نیت به عرض و اطلاع مجلس شوراى ملى می‌رسانند این‌ که خواستم راجع به اظهاراتى که جناب آقاى شمس قنات‌آبادی نماینده محترم ورامین در روز سه‌شنبه گذشته اینجا فرمودند عرایضى کرده باشم روز سه‌شنبه گذشته در ضمن نطق قبل از دستور اینجا فرمایشاتى می‌فرمودند که بنده دیر رسیدم و تندنویسی نمی‌توانست این اظهارات را همان وقت به بنده بدهد به جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى شرحى عرض کردم و استجازه کردم که اجازه بفرمایند در جلسه بعد یا جلسات بعد که بحث در گزارش دولت بود عرایضى بکنم و روزهای بعدش هم خوشبختانه یا بدبختانه مریض بسترى بودم این است که بنده امروز اولین روزى است که می‌‌خواهم عرایضم را به سمع آقایان برسانم حتى‌المقدور با توجه به نسخ کار خیلى به اختصار خواهم پرداخت عرض کنم حضورتان جناب آقاى قنات‌آبادی در آن روز بعضى اظهاراتى فرمودند که خلاصه چهار موضوع بود که الان مستخرجه تندنویسی از صورت مشروح مذاکرات آن روز در دست بنده است فرمایشات ایشان در اطراف 4 موضوع دور میزد که بنده یکان یکان عرایضم را به استحضار آقایان می‌‌رسانم موضوع اول این بود که فرمودند که در چندین ماه قبل وقتى که دولت نرخ سیگار و مواد دخانیه را بالا برد در موقع تبدیل نرخ سوءاستفاده‌هایی شده است و در همان موقع هم این صحبت‌ها گفته شد البته هستند اشخاصى که ناراضى هستند عناصرى هستند که هیچ وقت راحت نمی‌نشینند ساکت نمی‌شوند سمپاشى می‌کنند و این حرف‌ها را می‌زنند اتفاقاً در مجلس سنا این مذاکره شد سؤالى شد و جواب هم در همان اوان عرض شد تاریخش به تحقیق یادم نیست گویا اردیبهشت‌ماه بود جواب‌هایی آنجا عرض کردم و الان در اوراق مذاکرات سنا هست مراجعه کنید اینجا هم تکرار می‌کنم خواستم به استحضار آقایان برسانم که اولاً در تمام کشور به استثناى شهر تهران سیگار مستقیماً از طرف مأمورین دارایی و دخانیات توزیع می‌شود و در شهر تهران هم به وسیله شرکتى که به اسم شرکت رى‌پور موسوم است و سال‌ها متمادى است این کار را می‌کند ادارات دارایی و دخانیات مثل هر شی‌ء ذی‌قیمتى که در اختیار آنها است دفتر دارند حساب دارند کتاب دارند پس موجودی‌شان کاملاً معلوم بوده مجال سوءاستفاده‌هایی نبوده است فقط یک گزارشى به من رسیده است که در یکى از شهرستان‌ها در حسابش اختلافاتى هست محتمل است انبار‌دار اصلاً 200 یا 400 صندوق سیگار بردارد و سرقت کند اما این کار مربوط به ازدیاد نرخ نیست راجع به شهر تهران هم تمام اقدامات لازمه طبق دفاتر و اسناد و صورت‌مجلس‌ها و صورت‌حساب‌ها شده است چه کنیم فرمودند که سه روز قبل از این‌ که نرخ سیگار اضافه بشود حواله‌هایی به این و آن داده شده است خواستم حضورشان عرض کنم گزارشى که به اطلاع‌تان رسیده صحیح نبوده است حالا چرا صحیح نبوده؟ بنده اینجا آمار و ارقامى را به استحضار آقایان می‌‌رسانم که مسبوق باشند اینها سند است کارش نمی‌شود کرد. ملاحظه بفرمایید نرخ دخانیات از روز چهار‌شنبه 22 فروردین بالا رفته حالا مثلاً اشنو که بیشتر و بزرگ‌ترین محصولات ما است و قسمت عمده محصول ما را آن سیگار تأمین می‌کند در سال 34 در تاریخ 20 فروردین 120 صندوق داده شده است 1334 حساب بفرمایید در 21 فروردین 34، 160 صندوق داده شده است در تاریخ 22 فروردین 34، 100 صندوق بنده مقایسه می‌کنم سنوات ماضیه‌اش هم هست نمی‌‌خواهم اطاله بیان کرده باشم اما در سال 35 در 20 فروردین 35، 100 صندوق داده شده است در 21 فروردین 35 اصلاً مواد دخانیه توزیع نشده است (بهنام - مردم سیگار نکشیده‌اند) براى این‌ که همان روز تصمیم اتخاذ شده بود که بر قیمت مواد دخانیه افزوده شود چون در روز 20 فروردین دولت این تصمیم را اتخاذ کرد که از روز 22 فروردین اجرا بشود و روز 21 دستور داده شد که ابداً به شرکت توزیع سیگار یک دانه سیگار تحویل نشود منتهى فرداى آن روز که قیمت اضافه شده بود 350 صندوق داده شده است درست توجه فرمودید و موجودی‌هاى دفتر یعنى انبار شرکت توزیع را هم مطابق صورت‌مجلسى که هست ساعت 11 صبح روز 21 فروردین 1335 رفته‌اند حساب‌ها را بسته‌اند موجودى‌ها را معین کرده‌اند 28800 و کسرى تومان ما‌به‌التفاوت بوده و اضافه را هم از این شرکت گرفته‌اند اینها و دفاتر و اسناد و اوراق است تماماً در اختیار آقایان نمایندگان محترم است پس این صحبت که سوءاستفاده شده است عملى نبوده است مقدور نبوده است محل است ممتنع است همان ‌طورى که عرض کردم حتى در روز 21 فروردین براى این‌ که مبادا سوءاستفاده‌هایی بشود دستور دادم از ارسال مواد دخانیه به نقاطى که نزدیک تهران است از قبیل قزوین همدان اراک به آنجاها هم خوددارى کنند و در نتیجه عدم توزیع در روز 21 فروردین طرف‌هاى عصر مختصرى سیگار در بازار پیدا نشد حالا محتمل است که فرضاً فلان بقال و عطار و یا آن دست‌فروشى فرضاً 20 تا و 30 تا و 40 تا جعبه داشته باشد که دو سه تومان استفاده کرده باشد این غیر‌قابل اجتناب است پس این موضوع اولى بود که فرمودند و بنده با ذکر ادله و مدارک عرض کردم تمام مدارک هم طابق‌النعل و بالعل موجود و صد درصد در اختیار هر یک از آقایان نمایندگان محترم است هر آن هر دقیقه که تشریف بیاورند ارائه می‌شود محرمانه کارى نداریم این یک قسمت، قسمت دوم باز همان انتشارات و سمپاشى‌ها و صحبت‌ها بوده از نظر بنده اهمیتى ندارد و من کار خود را می‌کنم و از این حرف‌ها متأثر نمی‌شوم از این حرفه بدم هم نمی‌آید جسارتاً عرض می‌کنم گفت که شروع موفقیت دو چیز است دشمنى و حسادت حالا موضوع دوم این است که به استحضار ایشان رسیده است قضیه قرار داد توتون چپق است شرکت سهامى توتون چپق که معروف است بشرکت وفا گفته‌اند و توى جراید نوشته‌اند فلان اولاً به طور خلاصه خواستم حضور آقایان عریض کنم وزارت دارایی دو کار دارد یا پول می‌‌دهد یا پول می‌گیرد ارقام و اقلام هم خیلى زیاد است ممکن است خیلى گزاف هم باشد شاید

+++

به نظر کسی به مذاق کسى خوش نیاید شاید رقبایی در بین باشد آن گناه نیست عرض کنم حضور مبارک آقایان محترم گویا سنه 15 و 16 بوده تحقیقاً یکى از این تاریخ‌ها بوده است موقعى که انحصار مطلق توتون و سیگار شد براى این‌ که عده زیادى که در کار دخانیات بودند بیکار نشوند گفته شد که شرکت‌هایی درست بکنند یکى از این شرکت‌ها که امروز هم درست نشده دیروز هم درست نشده 22 و یا 23 سال از تاریخ عمر این شرکت می‌گذرد در 1333 بنده مجبورم بعضى از عرایض را بکنم در مقام تفتین و انتقاد از هیچ کس و هیچ مقامى نیستم روى چه نظریاتى نمی‌دانم ظاهراً آمده‌اند و گفته‌اند این قرارداد را فسخ کرده‌اند اما کارى به حالا ندارد بنده مسئول نبودم به بنده هم مربوط نیست نامه این است که می‌‌خوانم ملاحظه بفرمایید تا ببینید چگونه فسخ شده است و این نامه چه اثر عجیبى کرده است گفتن خوب نیست ولى چه می‌شود کرد؟ نامه‌اى‌ است در 11/9/33 از طرف مدیرکل وقت دخانیات به اداره کل پخش دخانیات نوشته شده است چون پیمان شرکت سهامى پخش توتون چپق و نیم‌کوب بازرگانى ایران در آخر روز سوم آذرماه جارى خاتمه یافته است به موجب یک یادداشت مورخ 6/9 وزیر دارایی مقرر است به طور موقت به شرکت کالا فروخته بشود اجازه داده می‌شود تا ابلاغ دستور ثانوى انواع توتون چپق‏ ساییده و نیم‌ساب و نیم‌کوب و جیگاره را با مشخصاتى که قبل از این پیمان استفاده می‌کرده‌اند و رعایت مقررات مالی که تاکنون عمل نموده تحویل فرمایند ضمناً متذکر می‌شود که شرکت تعهد نموده است که کلیه مقررات مربوط به توزیع کالا و حسن جریان پخش را در این مدت رعایت نمی‌آید (موسوى  - چه تاریخى است؟) 11/9/33 حالا اثر این قرارداد و این نامه چه بوده است اثر این نامه این بوده است دعوایی اقامه شده است علیه دخانیات، دخانیات گفته است قرارداد مدتش منقضى است محکمه چه گفته است؟ این عین حکم محکمه است: «بر طبق مندرجات قرارداد با شرکت توتون رفتار شده و رونوشت نامه ابرازى وکیل شرکت که نامه مزبور از طرف مدیرکل دخانیات به اداره پخش دخانیات نوشته شده حاکى است که بعد از انقضاى مدت پیمان و قرارداد هم کمافى‌السابق از دادن جنس دخانیات به شرکت پخش توتون عمل و رفتار می‌شود مثبت خلاف ادعاى فسخ اداره انحصار دخانیات است بنا بر مراتب دادگاه حکم بدوى را که مخالف یا نظر این دادگاه است فسخ و رأى بر بی‌مورد بودن ادعاى فسخ اداره دخانیات و اقدام آن اداره به ضبط سپرده شرکت داده و سپرده را متعلق به شرکت معرفى می‌نماید و تقاضاى شرکت بر الزام اداره دخانیات به اجراى پیمان که جزء خواسته دعوى است از لحاظ انقضای مدت پیمان موضوعاً منتفى است این رأى حضورى و قابل فرجام است» (عمیدى‌نورى - فسخ غیر ‌از ابقا است) این حکم دادگاه است عرض کنم حضور مبارک‌تان حکم دادگاه است (صدرزاده - این حکم تمام مراحل قضایی را پیموده است؟) نمی‌دانم الان در فرجام است عرض کنم بعد از مدتى عملاً دیگر این نامه را هم کان لم یکن تلقى کردند و از تحویل دادن مواد دخانیه این را هم در نظر داشته باشید نه سیگار است و نه توتون، توتون چپق است و نیم‌ساب و از این حرف‌ها از تحویل دادن آن خوددارى کردند ندادند مبالغى از این شرکت طلبکار بوده‌اند و حدود قریب چهار میلیون تومان سفته سپرده بوده است سفته را آقایان در موقع مقرر پروتست نکرده بودند بنده چه عرض کنم گناه بنده چیست؟ بنده نمی‌دانم چه کار می‌کردند سفته را پرتست نکردند سفته وقتى پرتست نشده است صورت سند عادى پیدا کرده (صدرزاده - تأمین نمی‌شد کرد) رفته‌اند عرض‌حال داده‌اند چهار میلیون تومان طلبکار بوده‌اند طرف شرکت سهامى بوده است شرکت سهامى مسئولیتش محدود به حدود سرمایه‌اش است قبل از آمدن بنده صحبت تجدید در بین بوده حرف‌هایی زده شده و در همان اوان سلف بنده جناب آقاى دکتر سجادى چون شرحى از طرف نخست‌وزیرى به ایشان نوشته شده بوده است که می‌‌گویند آنجا فعل و انفعالاتى می‌شود رشا و ارتشا‌هایی در بین است ایشان بلا‌فاصله به اداره کل شهربانی شرحى مرقوم داشته‌اند مرجعى که قانوناً صلاحیت رسیدگى و تعقیب دارد نامه‌ای نوشته‌اند که رسیدگى کنید می‌خواهید این نامه را بخوانم (صدرزاده  - نه دیگر لزوم ندارد) این نامه رفته است به جریان افتاده بعد از چندى آن موقع بنده آمدم اداره کل شهربانی جواب می‌‌دهد الان می‌خوانم می‌گوید از رشا و ارتشا تحقیق کردم هیچ صحبتى در بین نیست فقط این آقا دارد اعمال نفوذ می‌کند عطف به نامه شماره فلان مطابق گزارش آگاهى به استحضار می‌رساند تاکنون دلایلى مبتنى بر پرداخت رشوه از طرف حاجى صمد و متصدیان مربوط به دست نیامده و در این مورد اطلاعى حاصل نگردیده ولى بر اثر تحقیقات نامبرده در ادارات حقوقى و قرار‌دادها و بازرسى دارایی به منظور انعقاد قرارداد به فعالیت مشغول می‌باشد عرض کنم این نامه را بنده در جواب نخست‌وزیر به عرض رسانده‌ام ولى در عین حال هم شرحى نوشته‌ام به شهربانی که آقا بفرمایید این اعمال نفوذها چیست و این فعالیت‌ها چیست؟ این نامه‌ای است که بنده نوشته‌ام: که در تعقیب نامه شماره فلان و عطف به نامه شماره فلان راجع به گزارش اداره آگاهى راجع به فعالیت حاج صمد آقا چون قسمت اخیر راجع به فعالیت نامبرده در ادارات دارایی روشن نمی‌باشد خواهشمند است اعلام بفرمایید که در این مورد چه نوع فعالیت و توسط چه اشخاصى صورت می‌گیرد جواب داده‌اند: فعالیت می‌شود یعنى اعمال نفوذ می‌شود این نامه را هم برایتان می‌‌خوانم عطف به نامه شماره فلان مطابق گزارش واصله برادر آقاى حاج صمد آقا در اداره حقوقی وزارت دارایی مشاهده می‌گردیده است که با بعضى از کارمندان اداره مزبور دوره از نظر مأمورین اداره مشغول مذاکره بوده است که موفق به تجدید قرارداد شود ولى از آن تاریخ تاکنون دیگر در ادارات مزبور مشاهده نگردیده است اینها ممکن است مصداق نداشته باشد تمام این گزارشات را بنده به استحضار مقام نخست‌وزیرى رساندم شرحى صادر شده است به وزارت دارایی که مقصود از صدور نامه فلان مورخ فلان جلب توجه مقام وزارت بوده که از طرف شرکت پخش تصمیمات خلاف رویه‌ای واقع نگردیده باشد که بالمآل به زیان دولت تمام شود و الا و در اصل موضوع نظرى نبوده و به تشخیص خود آن وزارتخانه است در اصل موضوع راجع به چهار میلیون تومان پول در جواب هیچ وسیله‌اى براى وصول آن نداریم اگر هم حکم بر محکومیت صادر بشود شرکت سهامى پخش حد اعلاى موجودى شرکت پانصد هزار تومان است در مقابل هم شرکت بر علیه ما اقامه دعوا کرده است وثیقه‌ای هم در حدود تقریباً هفتصد، هشتصد هزار تومان وثیقه در دستش است مابقى بدون وثیقه بوده است مطلقاً رفته‌اند و نشسته‌اند و صحبت کرده‌اند قرارداد جدیدى بسته‌اند آن را هم الان عرض کنم مشورت با وزارت دادگسترى شده است که آیا از نظر استیفاى مطالبات گذشته دولت صلاح در این کار هست یا نه؟ گفته‌اند ما تا دو سه سال دیگر هم حکم نمی‌دهیم قراردادى که جدیداً با اینها بسته شده است محال هیچ گونه سوءاستفاده به ایشان نمی‌‌دهد من‌جمله گفته است که اینها دخانیات را تقریباً قید شده است که مکلّف است از آخرین فروش ده درصد بیشتر بفروشد تمام مطالبات دولت را هم در ظرف یک سال بپردازد و قسط اولش هم که 350 هزار تومان است پرداخت شده است به صندوق دولت هم عاید شده است دو ملیون تومان تضمین ملکى ثبت اسنادى ازش گرفته شده است که اگر تخلفى بکند بلاعوض ما استفاده بکنیم متن قرارداد است تمام سرمایه‌اش و آنچه موجودیش بوده است آن هم تضمین گذاشته است براى کوچک‌ترین تخلفى اجازه فسخ گرفته شده است سابقاً نبوده است (صدرزاده - مدتش چقدر است آقا؟) الان تمام را عرض می‌کنم به موجب آن قرارداد شرکت در مقابل دولت چنانچه بازار سیاه ایجاد کند به تشخیص دولت (موسوى - در گذشته همیشه کرده) تأخیر در پرداخت وجوه بکند تأخیر در پرداخت اقساط بدهى اگر بکند و با کوچک‌ترین بى‌ترتیبى اگر در دفاترش مشاهده شود ما حق فسخ داریم شنیدم در خارج گفته‌اند این حق فسخ را اختیارش را به وزارت دارایی داده‌اند از اداره دخانیات گرفته‌اند دخانیات یعنى وزارت دارایی عرض کنم حضورتان موظّف است 15 میلیون ریال بلاعوض به ما بدهد براى این کار تضمین ملکى ثبت اسنادى گرفته‌ایم در اختیار داریم مکلّف شده است ده درصد از میزان آخرین فروش مؤسسه زیادتر بفروشد تمام سرمایه خودش را در اختیار مؤسسه دخانیات گذاشته است و لذا طلب دولت مطلقاً بلامحل نخواهد بود در قرارداد جدید حق این‌ که برود وزارت عدلیه صحبت کند ازش گرفته شده است.

اختیار فسخ یک‌طرفه است این کارهایی است که شده است چهار میلیون طلب دولت را هم خواستیم وصول کنیم مدت قرارداد پنج سال سر سه سال اختیار فسخ دارند حالا اگر یک قراردادى ببندیم به گوش یک کسى ناروا بیاید و یک کسى اوقاتش تلخ بشود وزارت مالیه به این حرف‌ها نمی‌تواند ترتیب اثر بدهد مثال می‌زنم اگر ما بخواهیم هر عملى را مورد تنقید قرار بدهیم نواقص و معایب عجیب‌تر پیدا می‌شود ببخشید اسم نمی‌برم مورد را می‌گویم حضور دو سه نفر از آقایان محترم عرض کرده‌ام ملاحظه بفرمایید یک تکه زمین است که صد درصد مورد استفاده است دولت لازم دارد باید بخرد چاره ندارد احتیاج دارد خوب رفته‌اند و گفته‌اند بفروشید بسیار خوب مقومى معین کرده‌اند کمیسیونى و مهندسى و فلانى رفته‌اند و گفته‌اند که این ششصد و ده هزار تومان قیمتش است ابلاغ کرده‌اند گفته است که ششصد و ده هزار تومان نمی‌دهم ششصد و پنجاه هزار تومان از ششصد و چهل هزار تومان یک دینار کمتر نمی‌دهم خوب چه کارش باید کرد؟ یا باید گفت نخیر یا باید گفت چانه بزن این چهل هزار تومان تفاوت را یک جورى کنید و اما اتخاذ تصمیم صرفاً آمده‌اند یک کمیسیون تقویم دیگرى معین کرده‌اند که آقا بروید اینجا را تقویمش کنید نتیجه چه شده است ششصد و سى و دو هزار تومان مى‌داده است یک صورت‌مجلس از مهندسین عالی‌مقام درست است که ششصد و نود هزار تومان حالا بنده چه کار کنم؟ (دهستانى - حالا تخفیف بگیرید) اگر نگرفت بنده نمی‌توانم مردم را ببرم ثبت اسناد طپانچه بگذارم توى سرشان امضا بگیرم بنده نمی‌توانم این کار را بکنم اگر بنا بشود که هر عملى بشود وزارت دارایی یکى دو تا از اینها ندارد ده تا دویست سیصد تا هزار‌ها هست هر کدام را بخواهید تقدیم می‌کنم موضوع ثالثى که فرمودید این بود که تنباکو وجود ندارد و بایستى

+++

بروند از مدیرکل دخانیات اجازه بگیرند صد درصد فرمایش‌تان صحیح است کاملاً صحیح است اما چرا این‌ طور است؟ گناه ما نیست عرض کنم مصرف تنباکو مطابق آمارى که داریم تقریبا 2200 تن در سال در ایران است به استثنای یک نقطه از اول آبان‌ماه ما تنباکو را می‌خریم جناب آقاى صارمى و آقایان نمایندگان محترم دیگر می‌دانند مدتى طول می‌کشد در سال 1333 فقط 927 تن خریده شده است نخریده‌اند مانده به دستگاه فعلى ما هم مربوط نیست در سال 34 خریدارى شده است 900 تن که صد تنش باب داخله نیست باب خارجه است تقریباً 800 تن براى 35 خریدارى شده است خوب مجموع تنباکو که در سال‌هاى 33 و 34 خریدارى شده است نسبت به احتیاج ما هفتصد، هشتصد تن بسیار کم بوده است خریدارى نشده است حالا چرا نشده است نمی‌دانم (صدرزاده - محصول نبوده یا خریدارى نشده؟) بنده وارد این بحث نمی‌شوم یک قدرى حساس است اجازه بدهید وارد نشوم در هر حال بنده موقعى که آمدم گفتند توتون تنباکو به قدر احتیاج مردم نبوده است حالا ما چه کردیم؟ امسال براى این‌ که زارع هم تشویق بشود (حشمتى - چه عجب!) ما همیشه از این کارها می‌کنیم کجا هستند آقای نماینده گیلان که عرایض بنده را تأیید بکنند امسال چه کرده‌ایم؟ (خلعتبرى  - امسال کار خوبى کرده‌اید) (صارمى - صحیح است قبول داریم) الان عرض می‌کنم راجع به دخانیات و تنباکو سال‌ها است که پول به توتون‌کار نمی‌دادند ما آمدیم باور بفرمایید نه اعمال زور بوده است نه فشارى بوده است خودتان آقایان می‌دانید که هیچ به بنده فشارى نمی‌آوردید (چند نفر از نمایندگان - صحیح است) آمدیم چه کردیم؟ آمدیم نرخ تنباکوى هگان را کیلویی پنج ریال و ده شاهى بالا بردیم به میل و رضاى خودمان و در کاشان و شاهرود و برازجان و اصفهان دو ریال در گلپایگان و خوانسار سه ریال کازرون دو ریال و نیم ترقى دادیم قیمت را و به علاوه تنباکوى گربه‌کش اصفهان را که هیچ نمی‌خریدند بنده دستور خریدن دادم فصل شروع نشده است ولى عمل را ملاحظه بفرمایید که چه بوده است ناحیه برازجان آقایان نمایندگان محترم فارس استحضار دارند که زودرس است به اصطلاح (صحیح است) در سال 33 یک‌صد و هفتاد و یک تن خرید شده در سال 34 صد و شصت و هفت تن در سال 35 تا امروز بنده 450 تن در برازجان تنباکو خریده‌ام و پولش را هم نقد داده‌ام فقط این نبودن تنباکو همان‌ طورى که فرمودید تا مدتى ادامه‏ پیدا خواهد کرد یعنى تا موقعی که محصول جدید را به دست بیاوریم فکرش را هم کردیم قیمتش را بالا بردیم به ضرر خودمان علتش معلوم است بازى این‌ که وقتى ما قیمتش را که بالا ببریم فروش را که نمی‌توانیم بالا ببریم به توتون‌کار یعنى تنباکو کار بیشتر خواستیم پولى بدهیم جناب آقاى صارمى تشریف آوردند خودشان رسماً به قول خودشان اظهار تشکر کردند (صارمى  - بنده الان هم می‌گویم رسماً هم عرض می‌کنم متشکرم) پس این کارها را کرده‌ایم اما موضوع دیگرى را که جناب آقاى شمس قنات‌آبادی فرمودند جناب آقاى انوارى معاون وزارت دارایی اینجا حضور دارند خودشان می‌‌توانند اینجا عرایض بکنند ولى آقایان دفاع از کارمندان به عهده بنده است مسئولیت با بنده است این آقاى انوارى که اینجا نشسته‌اند براى لایحه دیگر آمده بودند چون حالم خوب نیست پهلویم درد می‌کند بنده بیست و سه چهار سال است در وزارت دارایی هستم شخص بنده عقیده‌ام را عرض می‌کنم در این بیست و سه و چهار سال که در وزارت دارایی هستم در مراحل مختلفه با انوارى در تماس بوده‌ام او را یکى از مأمورین در حضورش نمی‌گویم در غیابش گفته‌ام در حضورش هم اینجا می‌گویم یکى از مأمورین جدى خوش‌سابقه دلسوز شایسته و علاقه‌مند به کارش شخصاً تشخیص کرده‌ام اگر تشخیص نمی‌کردم امروز معاون وزارت دارایی نبودند یعنى مادام که بنده هستم بنده نمی‌‌خواهم بى‌‌مورد دفاع بکنم جناب آقاى قنات‌آبادی هم من ایمان قاطع دارم هیچ گونه نظر بدى نداشتند آقاى قنات‌آبادی مرد منصفى هستند عرض کنم حضورتان موضوع را اینجا مطرح فرمودند راجع به ساختمان‌هاى بناهاى جنگل در شمال خواستم حضورشان عرض کنم این موضوع اصلاً با وزارت دارایی ارتباط ندارد این مسئولش بنگاه جنگل‌هاست گزارشاتى هم رسیده است که در ساختمان‌هاى آنجا فعل و انفعالاتى شده است موضوع در بازرسى وزارت دارایی از مدت‌ها قبل تحت رسیدگى و تحقیق است به دیوان کیفر کارمندان دولت هم ارجاع شده است هم از طرف بنگاه جنگل‌ها و هم از طرف بازرسى وزارت دارایی به یک نفر مهندس عالی‌قدر به اسم آقاى مهندس ابراهیمى که مقام عالى در وزارت راه دارند در آنجا رئیس اداره آنجا هستند مأموریت داده شده است از طرف آن دستگاه که آقاى برواکسپرتیز کن (خلعتبرى  - کارشناسى کن) صحیح است متشکرم او الان دارد رسیدگى می‌کند وزارت دارایی کارى نداشته است یک کمیسیون درست شده است در وزارت دادگسترى رئیس محاسبات بوده است نماینده وزارت دارایی آنجا بوده است آقاى مهندس انوارى پسر ایشان در آن کمیسیون شرکت کرده من‌حیث خبره و اظهار نظر کرده است و از قرارى که من تحقیق کردم از خوشان هم سؤال کردم آقاى مهندس انوارى عضوى آن شرکت نیست در آنجا عضویت ندارد عضویت دارند آقاى انوارى یا نه؟ (انوارى - خیر شرکت ندارد در هیچ شرکتى) پس شرکت ندارند اوراقى هم ایشان تهیه کرده‌اند به امضای وزیر و کفیل وزارتخانه نوشته‌اند و فرستاده‌اند پس موضوع هنوز روشن نیست اصلاً نمی‌دانم چه جورى است به خصوص که من نمی‌‌خواهم وقت آقایان را تلف کنم آن قیمتى را که معین کرده بودند آن بر واحد قیمت است این امر را آقایان مهندسین بهتر می‌‌توانند بفهمند که وقتى براساس قیمت باشد بر واحد قیمت باشد با یک قیمت فیکس چه تفاوتى دارد گفته می‌شود گزارشات واصله هم کمابیش حاکى است که در این ساختمان‌ها کارهایی شده است ما هم چه کردیم؟ بازرس فرستادیم رسیدگى کردیم به دیوان کیفر گفتیم الان هم منتظر خبریت آقاى مهندس ابراهیمى هستیم من هر چه دوسیه را نگاه کردم ندیدیم که انوارى معاون وزارت دارایی کارى کرده باشد (یکى از نمایندگان - انوارى مرد درستى است) پس این عرایضى بوده بنده عرض کردم و اینجا با کمال صراحت عرض می‌کنم خواهش می‌کنم هر فرمایشى دارید به بنده بفرمایید بنده در خدمت هستم هر دفترى که بخواهید در اختیارتان می‌گذارم هر حسابى که بخواهید در اختیارتان می‌گذارم وزارت دارایی کار پنهانى ندارد (احسنت) چه کارى داشته باشد؟ چرا اگر یک روز بر سبیل صحبت عرض می‌کنم مثلاً البته الان چهل هزار تن غله در تهران وجود دارد اما اگر یک روز مثال غله تهران کم باشد آن را من نمی‌‌گویم تا از خارج بیاید براى این‌ که تولید وحشت و اضطراب می‌کند و الا ما امور محرمانه نداریم و مساعى ما هم این است که خداوند توفیق بدهد در تحت توجهات ذات اقدس شاهانه بتوانیم سال را بدون قرض به پایان برسانیم (نمایندگان - ان‌شاءالله) این برنامه ما است اگر توفیق بدهد با پشتیبانى آقایان نمایندگان‏.

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

نایب‌رئیس - امروز لایحه ترمیم حقوق افسران بازنشسته در دستور بود ولى چون تقاضاى فوریت شده است و باید رأى گرفت و عده براى رأى کافى نیست و به علاوه وقت هم گذشته است براى جلسه آینده موکول می‌کنیم و جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه دستور لایحه ترمیم حقوق افسران‏

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

نایب‌رئیس مجلس شوراى ملى - عماد تربتى‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295087!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)