کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/28]

جلسه: 25 صورت مشروح مذاکرات روزپنجشنبه بیست و هشتم اردیبهشت ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-بیانات قبل از دستور آقایان: آشتیانى‌زاده- دهقان- ابریشم‌کار- آزاد- مکى.

2-قرائت گزارش عملیات یک ماهه کمیسیون‌هاى کشاورزى، کشور، قوانین، دارایى و بودجه.

3-قرائت‌نامه آقایان قضات‏

4-تصویب صورت مجلس 21 اردیبهشت‏

5-طرح و تصویب طرح پیشنهادى راجع به اختیارات کمیسیون حل اختلاف مجلسین‏

6-بیانات آقاى وزیر دارایى راجع به ترفیعات مستخدمین و معاملات شکر

7-تصویب نمایندگى آقایان الله‌یار صالح و کاظم شیبانى از کاشان‏

8-سؤال آقاى صالح راجع به لوله‌کشى شهر تهران از وزارت کشور و جواب آن‏

9-تعیین موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 25

صورت مشروح مذاکرات روزپنجشنبه بیست و هشتم اردیبهشت ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-بیانات قبل از دستور آقایان: آشتیانى‌زاده- دهقان- ابریشم‌کار- آزاد- مکى.

2-قرائت گزارش عملیات یک ماهه کمیسیون‌هاى کشاورزى، کشور، قوانین، دارایى و بودجه.

3-قرائت‌نامه آقایان قضات‏

4-تصویب صورت مجلس 21 اردیبهشت‏

5-طرح و تصویب طرح پیشنهادى راجع به اختیارات کمیسیون حل اختلاف مجلسین‏

6-بیانات آقاى وزیر دارایى راجع به ترفیعات مستخدمین و معاملات شکر

7-تصویب نمایندگى آقایان الله‌یار صالح و کاظم شیبانى از کاشان‏

8-سؤال آقاى صالح راجع به لوله‌کشى شهر تهران از وزارت کشور و جواب آن‏

9-تعیین موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت نه و دوازده دقیقه صبح به ریاست آقاى جواد گنجه‌اى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

نایب رئیس- صورت غایبین جلسه گذشته قرائت مى‌شود. (به شرح زیرقرائت شد)

غایبین با اجازه آقایان: محمود محمودى- شکرالله صفوى- حسین فرهودى- محمدعلى منصف- محمدعلى مسعودى دکتر طبا- سرتیپ‌زاده- دکتر سیدامامى- احمد حمیدیه- ثقةالاسلامی- دکتر طاهرى.

غایبین بى‌اجازه آقایان: دکتر مصباح‌زاده- مرتضى حکمت- ابوالفتح قهرمان- سالارسنندجى- تیمورتاش- صفایى-

اقبال- شهاب خسروانى- لطف‌على معدل- سودآور- کوراوغلى- حکیمى.

دیرآمدگان با اجازه آقایان: بهادرى وسط جلسه دو ساعت- برومند بیست دقیقه- عامرى دو ساعت- ابریشم‌کار یک ساعت و بیست دقیقه- پناهى یک ساعت- حسن اکبر دو ساعت و بیست دقیقه- هراتى وسط جلسه دو ساعت- سلطانى دو ساعت و سى دقیقه- کهبد دو ساعت و سى دقیقه.

دیرآمدگان بى‌اجازه آقایان: خاکباز سى دقیقه- تولیت چهل و پنج دقیقه- مهدى ارباب سى دقیقه- دهقان چهل و پنج دقیقه- زنگنه سى دقیقه- پیراسته بیست دقیقه.

نایب رئیس- نسبت به صورت جلسه پنجشنبه بیست و یک اردیبهشت که توزیع شده اعتراضى نیست آقاى شوشترى نسبت به صورت جلسه است.

شوشترى- مربوط به آن نیست ولى در جلسه قبل هم عرض کردم راجع به اظهارات آقاى حاج حاذقى است و بنده در جلسه یکشنبه که سى دقیقه با تحصیل اجازه نبودم ایشان فرمای‌شاتى فرمودندکه عرایض من برخلاف واقع جلوه نموده باید توضیح عرض کنم آقاى دکتر معظمى فرمودند به من که حق شما محفوظ و مضبوط است و حالا اگر باز هم به جلسه بعد بیفتد چون موقعش مى‌گذرد اگر اجازه بفرمایید چون بیانات ایشان را در روزنامه‌ها خواندم باید توضیح بدهم.

نایب رئیس- نسبت به این صورت جلسه اعتراضى نیست آقاى اردلان.

اردلان- عرض کنم مختصر اشتباهى درصورت جلسه پنجشنبه 21 اردیبهشت شده اگر عرض نکنم ممکن است که این غلط دومرتبه چاپ شودوصحیح نیست درعرایض من اینجا نوشته شده است یادراین قسمت رعایت کشاورزان را کردیم ما در این قسمت صحیح است، جاى دیگر مى‌نویسد یک گاراژى ساخته است که نه جزو اراضى کشتکارى است که بشود به کشت کارکرد، کشت کار واگذارکرد صحیح است.

نایب رئیس- در موقع تجدید چاپ اصلاح مى‌شود آقاى اسلامى می‌شود.

اسلامى- بنده راجع به آقاى وزیر پست و تلگراف که عرض کردم آقاى رئیس نفرمودند که بر

+++

خلاف نزاکت صحبت نکنید و الان هم پرسیدم تأیید فرمودند ولى هم در رادیو این طور گفته شد و هم روزنامه‌ها این طور نوشته‌اند بنده استدعا مى‌کنم لااقل در صورت مجلس اصلاح بفرمایید.

نایب رئیس- مطالب آقا و آقاى شوشترى موقعى که صورت جلسه آن جلسات چاپ شد آن وقت می‌توانید به عنوان اعتراض به صورت جلسه بفرمایید راجع به این صورت جلسه اعتراضى نیست. (گفته شد، خیر) بعد از حصول اکثریت براى رأى تصویب خواهد شد. حالا به نطق‌هاى قبل از دستور شروع مى‌کنیم. آقاى آشتیانى‌زاده‏

1-بیانات قبل از دستور آقایان آشتیانى‌زاده- دهقان- ابریشم‌کار- آزاد- مکى‏

آشتیانى‌زاده- راجع به کارمندان دولت و ترفیع این طبقه‌اى قریب یک سال است محروم مانده‌اند از تمام ترفیعاتی که بایستى بگیرند مى‌خواستم بنده اینجا به آقاى وزیر دارایى تذکر بدهم دولت بایستى به این اضافات و ترفیعات کارمندان عطف توجهى بفرمایید چه اگر بهانه است که صندوق دولت خالى است و بایستى که افراد و طبقات کمک بکنند به وضعیت اقتصادى مملکت البته خوب بود که هئیت دولت آقایان وزرا که در سال گذشته براى خودشان حقوق دوبل قائل شدند این موضوع را هم در نظر می‌گرفتند که اگر بنا باشدبه طبقه‌اى کمک شود طبقه کارمندان خصوصاً کارمندان جزء دولت مرجحند.

در جلسه قبل یکى از آقایان نمایندگان با تهیه یک مقدمه‌اى سیاست خارجى مملکت را در اینجا مطرح کرد و به عنوان این که چرا دولت شوروى و کشورهاى دموکراسى توده شرق اروپا در مراسم تشییع جنازه اعلیحضرت پادشاه فقید شرکت نکرده‌اند حملات شخصى به این دولت کرده و موکداً اصرار نمود که ما باید روابط سیاسى خود را با این کشورها قطع کنیم، پیش از آن که در اطراف این موضوع مطالبى را به عرض مجلس برسانم باید بگویم که بیانات نماینده مزبور اظهار نظریات شخصى خودشان است و به هیچ‌وجه مجلس ایران این پیشنهاد را نمى‌پذیرد. (حاذقى- غیر از این نیست هر کس حرفى بزند مربوط به خودش است) که مملکت ما با یک کشورى که چند هزار کیلومتر مرز مشترک دارد قطع روابط سیاسى کند. این که چرا دولت شوروى یا سایر دول دموکراسى توده‌اى در مراسم تشییع شرکت نکرده‌اند از نظر خودشان علت آن را توضیح داده‌اند ولى به نظر ما مسلماً در عالم دوستى کار خوبى انجام نداده‌اند نزاکت سیاسى ایجاب مى‌کند که در این قبیل موارد دولت‌ها در این گونه تظاهرات شرکت کنند. عدم شرکت یک دولت یا چند دولت در این مراسم و عدم رعایت این تشریفات از نظر حقوق بین‌المللى جرم محسوب نمی‌شود ولى موجبات گله دوستانه را فراهم می‌سازد (نصرتیان- آقاى دهقان هم نظرش همین بود) دولت ایران تحقیقاً حق دارد از این لحاظ از دولت شوروى گله دوستانه کند (نصرتیان- ایشان هم همین را گفتند) گوش کن قربان جدت بروم (شوشترى- من که چیزى نگفتم) یا به عنوان معامله متقابله مثلاً در یکى از عزادارى‌هاى شوروى یا ممالک دموکراسى توده‌اى شرکت نکنند اگر هم در مجلس لازم بود گله‌اى عنوان شود می‌بایست بسیار سنجیده و با مطالعه عنوان شود البته دولت‌هایى که عقل و تدبیرشان از ما بیشتر است در چنین موارد حتى فقط به گله دوستانه اکتفا مى‌کنند و در صدد معامله متقابله هم برنمى‌آیند به علاوه به قول آقاى دکتر بقایى وقتی که هنگام تشییع جنازه و اعلام سوگوارى رسمى از طرف دولت سفارت ایران در پاریس جشن عروسى شاهزاده را بر پا می‌کنند که مطرود دربار شاهنشاهى است و دولت قدرت ندارد که سفیر خود را در پاریس وادار به رعایت این تشریفات کند چطور مى‌خواهید دول اجنبى را موظف کنید که این تشریفات را محفوظ دارند، بزرگ‌ترین نقیصه اخلاقى همان است که وقتى جنازه پدر را دفن مى‌کنند یک فرزند غرق در سرود و شادى باشد و در همان حین مراسم ماه عسل خود را بگذارند گذشته از جنبه رسمى از جنبه اخلاقى و از نظر مهر پدر و فرزندى نیز این کار عجیب و خارق‌العاده است جایی که فرزند اعلیحضرت فقید چنین رفتارى دارد و سفارت ایران در پاریس به جاى عزادارى جشن عروسى می‌گیرد ما از دیگران چه توقعى می‌توانیم داشته باشیم؟! من از توضیح بیشترى در اطراف این موضوع صرف‌نظر می‌کنم و فقط می‌گویم از نظر دیپلماسى گله لازم بود از دولت شوروى و سایرین بشود وظیفه دولت بود ولى هیچ کس حق ندارد این گونه مسایل را وسیله ایجاد مخاطرات سیاسى علیه کشور ما قرار دهد. اظهاراتى که دو جلسه قبل مجلس شنیده شد حتى از طرف سناتور تافت و سایر نمایندگان و سناتورهاى آمریکایى که در دنیا به دشمنى با شوروى معروفند عنوان نمی‌شود.

قطع رابطه سیاسى یعنى چه؟ (پیراسته- رابطه سیاسى که یک طرفه نمی‌شود) کسى که این حرف را پشت تریبون مجلس ایران می‌زند آیا مى‌فهمد که معنى قطع روابط سیاسى میان دو مملکت چه مفهومى دارد؟ آیا می‌داند که بعد از قطع روابط سیاسى میان دو مملکت یا باید اعلان جنگ داد یا منتظر حمله بود (نصرتیان- این حرف‌ها چیست؟) (زنگ رئیس) وقتى رابطه سیاسى بین دو کشور قطع می‌شود یک حالت مخاصمه و دشمنى میان آن دو برقرار می‌گردد و به قدر یقین در دشمنى و خصومت هم نقل و نبات به کسى نمی‌دهند بلکه سر و مغز یکدیگر را خواهند شکست (شوشترى- این حرف‌ها جایش اینجا نیست مگر ما مأموریت داریم که نفاق درست کنیم) (دهقان- به کلى حرف‌هاى مرا دارند تحریف می‌کنند) بر فرض که یک واقعاً حالت خصومت معنوى میان دولت ما و شوروى وجود داشته باشد (نصرتیان- این طور نیست ما صمیمانه‌ترین ارتباط را با روسیه داریم) مصلحت ما و حفظ بقاى مملکت ضعیفى مانند ایران ایجاب می‌کند که تا حدودى که به شرافت ملى لطمه وارد نشود رویه اغماض پیش گرفته و ابدا به روى خود نیاوریم که حالتى غیرعادى در روابط ما وجود دارد، معنى دیپلماسى و سیاستمدارى جز این چیز دیگرى نیست. آقایان محترم آمریکا و انگلیس هر روز در یک گوشه از جهان با دولت شوروى مواجهه می‌شوند هر روز هزار مسئله مهم در جهان عنوان می‌شودکه اگر یک جو از بى‌عقلى و بى‌شعورى سیاستمداران مکتب حاجى میرزا آقاسى در مغز سیاستمداران آنها باشد وقوع جنگ حتمى خواهد بود (نایب رئیس- آقاى آشتیانى‌زاده این مطالب را در جلسه خصوصى بفرمایید) تقاضا کردم تشکیل ندادند طیاره‌هاى شوروى یک طیاره آمریکایى را ساقط کردند در دنیا فریاد و فغان بلند شد سفیر آمریکا به ویشینسکى اعتراض کرد و جواب شنیدکه از این پس هم ادامه خواهد یافت معذالک این دو مملکت با هم قطع ارتباط سیاسى نکردند و امروز تریکوهاى از طرف ممالک سرمایه‌دار جهان به مسکو رفته است تا وساطت کند که چین کمونیست را کشورهاى جهان به رسمیت بشناسند و مانع از کناره‌گیرى دولت شوروى از سازمان ملل متفق شوند پریروز بود مستر آچسن اعلام کرد که با وجود تمام کارشکنی‌هایى که دولت شوروى در سازما ن ملل متفق براى آمریکا می‌کند دولت آمریکا به هیچ‌ وجه طرفدار کناره‌گیرى شوروى از سازمان ملل نیست (پیراسته- شما اصرار به قطع رابطه ایران و شوروى دارید) گوش کن بگذار حرف بزنم معلوم می‌شودکه در یک چنین دنیایى یا ما از همه قوی‌تر هستیم یا ما از همه دیوانه‌تر ...

نورالدین امامى- دومى صحیح است.

شوشترى- آقا این تشنجات در این وقت براى این مملکت صحیح نیست این مجلس براى خدمت به مملکت است یا ایجاد تشنج؟

آشتیانى زاده- لعنت‌الله على‌القوم‌الظالمین.

شوشترى- لعنت‌الله على‌القوم‌الظالمین.

آشتیانى‌زاده- عنوان این قبیل مطالب در مجلس از طرف نماینده‌اى که علناً تظاهر به بستگى مقامات مخصوصى می‌کند و خود را زبان آن مقامات می‌داند به هیچ‌وجه به مصلحت کشور و همان مقامات نیست (پیراسته- کسى زبان مقامات نیست هر کس زبان خودش است) بنده همان طور که از عدم ... (مکى- جلسه خصوصى تشکیل بدهید) تمام شد آقاى مکى همان طور که از عدم شرکت دولت و سایر ممالک دموکراسى توده در مراسم تشییع جنازه اعلیحضرت فقید متأسفم از اظهارات خلاف عقل و مصلحتى که در دو جلسه قبل مجلس عنوان شد بى‌نهایت متأثر و متأسفم ما همان طور که در احقاق حقوق ملت ایران مصمم هستیم و اجازه نخواهیم داد هیچ یک از ممالک بزرگ و کوچک عالم به حدود و منافع ملى ما تجاوز کند همان طور هم طرفدار روابط صمیمانه با دول عالم و مخصوصاً ملل هم‌جوار خود هستیم و اگر غیر از این حقیقت عنوانى بشود عقیده ملت ایران نیست و نباید این اظهارات را عقیده عمومى ملت ایران تلقى کرد (صحیح است)

دهقان- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

نایب رئیس- این نطق‌هاى قبل از دستور

+++

که در مجلس مى‌شود به طور قطع نظریه شخصى آقایان است (صحیح است) این صحبت‌هایى که آقایان دهقان و آشتیانى‌زاده کردند نظر شخصى آقایان است (صحیح است) مخصوصاً تمنا دارم آقایان از نطق‌هایى که ایجاد تشنج بکند خوددارى کنند و به همین دلیل از آقاى دهقان خواهش می‌کنم که در جلسه بعد موقعی که صورت جلسه چاپ شد بفرمایند ..

دهقان- بنده این صحبت‌ها را نکردم و هم‌چنین صحبت از قطع رابطه با دولت شوروى نکردم چون اظهاراتم تحریف شده مطابق نظامنامه بایستى تصحیح کنم.

نایب رئیس- موقعى که چاپ شد.

دهقان- الان صحبت کردند اینها تمام تولید سوء‌تفاهم می‌کند اجازه بفرمایید که تصحیح کنم.

نایب رئیس- بفرمایید.

دهقان- بنده خیلى متأسفم که نظامنامه مجلس شورای ملى رعایت نمی‌شود تا صورت مجلس‌ها طبع شود به موقع توزیع شود و موجب ایجاد این گونه سوء‌تفاهم‌ها نشود و نتوانند سوء‌استفاده از اظهارات بعضی‌ها بکنند آقا مطلبى را که داده‌اند دست‌شان و درست هم نتوانستند از رو بخوانند تمامش برخلاف حقیقت است من در اینجا نگفتم که با دولت شوروى باید قطع رابطه کرد (صحیح است) بنده به عبارت صورت مجلس که طبع می‌شود (فرامرزى- بر فرض هم که شما گفته باشید دولت نکرده) بنده به رعایت احساسات ملى خودم و از لحاظ این که هر دولتى که در کشور ما نماینده دارد و در پایتخت ما آن نماینده هست ملزم به رعایت مقررات ما است (صحیح است) و رعایت نزاکت بین‌المللى گله شدید کردند که چرا دولت‌هاى توده‌اى شوروى و اروپا در عزاى ما شرکت نکردند و پرچم‌شان را مثل همه دولت‌ها نیمه‌ افراشته نکردند (صحیح است) اما آقاى آشتیانى‌زاده اعتراضى هم به دولت چک‌اسلواکى کردم شما بروید آقا در ادارات انتظامی‌تان ببینید اینجاها آقا مرکز جاسوسى است من به دولت شوروى نگفتم ولى هزار دلیل هم بر مداخله عمال دولت شوروى در امور مملکت‌مان هست اینها را باید دولت‌ها جلوشان را بگیرند ولى بنده مثل تمام ایرانی‌هاى وطن‌پرست معتقدم ما باید صمیمانه‌ترین روابط را با دولت شوروى داشته باشیم (صحیح است) من امیدوارم روابط دولت ایران با دولت شوروى همیشه صمیمانه باشد ولى چه خوش بى مهربانى هر دو سر بى ما که همه چیزمان را براى دولت شوروى دادیم. راه دادیم، زندگى دادیم، طلا دادیم، آذوقه دادیم در ازاى همه اینها باز هم با ما بى‌مهرى می‌کند این را از لحاظ حفظ منافع ملى باید به آنها بگویید ما یک ملتى هستیم که در کشور خودمان و در خاک خودمان مى‌خواهیم با کمال صلح و سلم و با کمال آسایش زندگى کنیم خیال مداخله در زندگى و کشور کسى نداریم به کسى هم اجازه نمى‌دهیم که در داخله ما مداخله کند (صحیح است) اینها آقا یک مطالبى است که هر ایرانى وطن‌پرستى باید بهش علاقه داشته باشد براى ما مرگ با افتخار بهتر از زندگى با ذلت است (صحیح است) ما اگر هستیم باید مستقل زندگى کنیم سربلند زندگى کنیم و کسى حق ندارد در امور داخلى ما مداخله نماید این حرف‌هایى که شما می‌زنید ضرر دارد من باز هم تکرار می‌کنم صحبت از قطع روابط با دولت شوروى نکردم و نمى کنم چون ما کور که نیستیم یک دولت صد و چند میلیونى با یک قشون چند میلیونى که ما نمى‌توانیم با آن معارضه کنیم. ما با کمال حسن‌نیت و با کمال وفادارى و صداقت میل داریم که با این دولت‌ها روابط دوستانه داشته باشیم ولى در حدود معامله متقابله آقایان، نه که هر کارى سر ما مى‌آورند ما صدایمان در نیاید و هیچ نگوییم بنده کمال تأسف را از اظهارات شما دارم یعنى از اظهارات نوشته شده توسط آقاى ارسنجانى که داده‌اند به شما (حاذقى- طلا‌هاى ما را هم باید بدهند) این را با آقاى آشتیانى‌زاده بگوییدکه به جاى این که از آنها دفاع کنید از منافع ملیتان دفاع کنید. (احسنت)

نایب رئیس- آقاى ابریشم‌کار.

ابریشم‌کار- در جلسه گذشته صحبت از تقسیم اراضى خوزستان شده بنده از نظر وظیفه‌اى که دارم خواستم یک توضیحى بدهم در این مورد ولى نه روى زمینه دفاع، بنده خودم از اراضى خوزستان کسى هستم که هیچ تقاضا نکردم تقاضانکردن بنده هم نه روى این است که تقاضاى من قبول نمی‌شدیاملاحظه اى داشتم براى این بودکه احتیاجى نداشتم براى این که زمین خودم به قدری که بتوانم آباد کنم دارم ولى توضیحى که مى‌خواستم عرض کنم این است که اراضى خوزستان مطابق قانونى که در دوره پانزدهم گذشته و بعد آیین‌نامه‌اى هم صادر شده با یک شرایطى به اشخاص واگذار می‌شود. در جلسه گذشته دیدم صحبت از 1500 و 2000 و 6000 هکتار شد روى استعجاب بعضى از رفقا خواستم عرض کنم قلم بیست هزار هکتارى هم توش هست اما آقایانى که به خوزستان تشریف بردند همه می‌دانند اراضى خوزستان آنجایی که مال جامعه است و مى‌خواهند تقسیم بکنند زمین دیم بى‌آب است بلکه بعضى شوره‌زار و کویر است در خوزستان زمین دیم خیال نمى‌کنم ارزش و قیمتى داشته باشد یا قیمتى که قابل توجه باشد داشته باشد با این که چند رودخانه در خوزستان داریم ولى از نظر شیب زمین قابل حفر نهر نیست و قابل حفر قنات هم نیست زمین‌ها همین طور عملى که این هیئت تقسیبم اراضى کرده به عقیده بنده تا حالا بد نبود ولى از حیث این که این آیین‌نامه درست تنظیم نشده یا ناقص بود بنده هم موافق هستم براى این که عقیده بنده این بود از روز اول این عشایر ایرانى عرب زبانی که در آنجا هستند و شاید متجاوز از پانصد سال است در این املاک ابا عن جد در آنجا زندگى مى‌کنند هر مؤسسه‌اى که آنجا را بتواند آباد کند بایستى آنها را شریک بکند و دست آنها را کوتاه نکند یعنى نباید آنها را ناراضى کرد (شوشترى- و متصرفات آنها را نباید گرفت) به هر جهت البته اگر در موضوع آیین‌نامه مواردى هست یا درست تنظیم نشده (دکتر راجى- درست تنظیم شده نواقصى ندارد) این یک دفاعى است که دولت باید بکند و مربوط به بنده نیست ولى بنده به طور کلى بایستى عرض کنم عملى که در آنجا مى‌شود پریروز یک عده از رفقاى پارلمانى فرمودند زمین سنگلج با این همه طول و عرضش بیش از 10 هکتار نیست بنده تعجب کردم اراضى بایر خوزستان با زمین سنگلج قابل مقایسه نیست به هر صورت خواستم عرض بکنم که این اراضى را که تقسیم مى کنند یا تفکیک کرده‌اند عقیده بنده این است که دو نظر اتخاذ بشود اگر نسبت به آیین‌نامه آقایان نظرى دارند تجدید نظر بکنند و در قسمت دوم اشخاصى که در آنجا سابقاً هم بوده‌اند و عمران و آبادى کرده‌اند یا زراعت دیم کرده‌اند و خودشان را زارع یا رعیت آن املاک می‌دانند البته بى‌بهره نباید باشند (شوشترى- یعنى زمین‌ها را از دست شیوخ باید گرفت؟ معنایش این است) (دکتر راجى- شش میلیون هکتار است) بنده به طور کلى عرض می‌کنم که البته اشخاصى که از این زمین نان خورده‌اند قطع نان‌شان را نباید کرد و راضى هم باید باشند (صحیح است) هر کس هم به اوضاع خوزستان آگاه است کاملاً می‌داند که نظر بنده چیست وقتى عرض می‌کنم به طور کلى هم عرض می‌کنم که زمین‌هاى آنجا تعجب ندارد که چرا این جا هزار هکتار شش هزار هکتار داده‌اند هر کس بتواند آبى روى زمین بیاورد ولى نه به حدی که از میزان اعتدال خارج باشد به شرطى که آباد بکند و از این طرف اگر یک اشخاص متنفذى یک اشخاص زوردارى یا یک اشخاصى که یا با قدرت پول یا با قدرت معنویت یا هر چیزى بخواهند اعمال نفوذ بکنند مقدار زیادى مساحت زیادى از این اراضى را ببرند بنده هم خودم عرض می‌کنم که انصاف نیست نباید این طور بشود (صحیح است) و البته رعایایى که در آنجا ساکن هستند باید راضى باشند اما در عین حال عمل بدى تا حالا نشده و بنده زمینه‌اى عرض می‌کنم براى این که بدانید که املاک خوزستان این املاک دیم آنهایى که آبى دارد یا سابقاً دولت و شرکت کشاورزى آباد کرده تمام مال دولت است حالا بعداً چه عملى بکنند بنده نمی‌دانم ولى املاک دیم خوزستان را بنده صراحتاً عرض می‌کنم که اگر کسى بخواهد زراعت بکند بنده حاضرم خودم زمین بدهم زراعت بکند و یک سى‌ام یا یک چهلم حق مالکیت بدهد اگر زحمت هم بکشد حاضر هستم یک پنجاهم به من حق مالکیت بدهد اما آن چیزى که جناب آقاى دکتر راجى پریروز فرمودند بنده هم عرض می‌کنم و از جناب آقاى وزیر دارایى تقاضا می‌کنم نسبت به کسانی که نخلستان دارند و مالیات خودشان را داده‌اند و آنهایى که بضاعتى نداشتند و هنوز مبلغى از مالیات‌شان باقى مانده اینها را گویا تا آخر اسفند مدت پرداخت مالیات‌شان بوده و منقضى شده آقاى دکتر راجى شما یادتان هست که تا آخر اسفند بوده یا خیر؟ (دکتر راجى- تا آخر خرداد تمدید شده) بسیار خوب خیلى متشکرم دستور بفرمایید ورقه مالکیت به آنها بدهند بنده اهل خوزستانم صراحتاً

+++

عرض می‌کنم هیچ زارعى، هیچ صاحب نخلى اگر این زمین را از خودش نداند عمران و آبادى نخواهد کرد (صحیح است) غیر ممکن است آباد کند کسى که بیل در دستش است و بخواهد آنجا را عمران و آبادى بکند باید بداند که در اراضى خودش زحمت می‌کشد و بنده نمی‌دانم چه سرى است که ورقه مالکیت به آنها داده نمی‌شود بیش از این عرضى ندارم (احسنت)

دکتر راجى- بنده طبق ماده 90 اجازه مى‌خواهم.

نایب رئیس- بفرمایید.

دکتر راجى- عرض کنم اظهاراتى که بنده در جلسه گذشته کردم راجع به تخیلات بوده که عده‌اى مردم ساکن آن نخلستان‌ها هستند و طبق مقرراتى که وزارت دارایى قائل شده قرار است که هر کس مالیات خودش را بدهد آن اراضى و نخلستان‌ها به ساکنین نخلستان‌ها واگذار شود در بعضى قسمت‌ها این عمل انجام نشده و عرض کردم که ممکن است تصور این بشود که چون این اراضى روزى مورد احتیاج شرکت نفت قرار خواهد گرفت خوب است قبلاً با شرکت نفت قضیه را حل بکنند بعد اراضى را بدهند به عقیده بنده این فکر اشتباه است بایستى اراضى به مردم داده شود و اگر مورد احتیاج قرار گرفت خود شرکت آن اراضى را بخرد مثل سابق (حائرى‌زاده- شرکت مالکیتى براى مردم نمی‌شناسد شرکت یاغى است مردم ورقه مالکیت دارند شرکت رفته تصرف کرده) به هر جا بنده الان آن طوری که می‌دانم 220 میلیون تومان 22 میلیون لیره در خوزستان و سایر نقاط از طرف شرکت حقوق داده می‌شود و علت این که آبادان که شاید 200 میلیون تومان در آبادان ایران حقوق به مستخدمین و کارگران داده می‌شود این طور خراب است این است که مردم صاحب زمین نیستند و عمران و آباد نمى شود در صورتی که اراضى واگذار شود بر عمران و آبادى آنجا افزوده خواهد شد راجع به تقسیم اراضى خورستان به نظر بنده 6 میلیون هکتار زمین است به عقیده بنده اگر بشود از سرمایه‌هاى خارجى هم آنجا را آباد بکنند مانعى ندارد چه رسد به سایر نقاط اشخاصى از آذربایجان و زنجان بروند و آنجا را آباد کنند به عقیده بنده هیچ عملى خلاف نیست که سرمایه‌هاى ایرانى بروند و آنجا را آباد کنند البته بنده نظر آقاى ابریشم‌کار را تأیید می‌کنم آنهایى که یک قسمت را آباد کردند. عمران نمودندحق تقدم دارند ولى اراضى بایر بسیار زیاد است و با سرمایه‌هاى خوزستانى نمى‌شود آباد کرد.

نایب رئیس- آقاى آزاد.

آزاد- بنده عرایضى که می‌خواهم عرض بکنم دو سه فقره است اول راجع به کارمندان دولت و هیئت تصفیه موضوع اولى که بنده می‌خواهم تذکر بدهم راجع به اداره تصفیه است، البته آقایان ملاحظه فرموده‌اند که اداره تصفیه یک عده از کارمندان دولت را دارد از ادارات خارج می‌کند (یک نفر از نمایندگان- هیئت تصفیه) بلى هیئت تصفیه؟ بنده مى‌خواستم این نکته را تذکر بدهم که در وهله اول خوب است که این هیئت تصفیه این بانوانى را که در ادارات هستند آنها را از ادارات خارج بکنند (صحیح است) (نبوى- آنها لازم هستند) عرض کنم حضورتان که یک عده زیادى از کارمندان هستند که آنها عائله دارند. زن دارند، بچه دارند و یک عده دیگر از مردم هستند که بیکارند و کارى به آنها ارجاع نمى‌شود ولى این زن‌ها که در ادارات هستند شوهر دارند و تحت تکفل مخارج شوهرشان هستند بعضى دیگر هم پدران‌شان چیزدار هستند و رفته‌اند توى ادارات علاوه بر آن که آنها بر عقیده من براى ادارات خوب نیستند مردهایى هم که پهلوى آنها هستند اصلاً کار نمى‌کنند و جز فساد اخلاق براى ادارات نتیجه ندارد بنابراین بنده معتقد هستم که یک تذکرى داده بشودکه هیئت تصفیه در وهله اول این بانوان را از ادارات خارج بکند منتها ما دو بنگاه و دو مؤسسه داریم ممکن است این زنها را بفرستند آنجا یکى وزارت فرهنگ است که ممکن است این بانوان را بفرستند آنجا براى مدارس دخترانه و یکى هم وزارت بهدارى است که البته این زن‌ها براى بیمارستان‌ها لازم هستند من عقیده دارم که این بانوان در ادارات با آن که یک عده زیادى از مردان بیکار هستند صحیح نیست (صحیح است) موضوع دیگر راجع به اضافات و ترفیعات کارمندان دولتى است بنده چند روز قبل با جناب آقاى وزیر دارایى در این قسمت صحبت کردم گفتم آقا شما وقتى که یک کسى یک مالیاتى بدهى دارد، یک سال دو سال نپرداخته است شما از او می‌گیرید. الان یک کسى هم که کارمند دولت است یک حقى دارد شما باید مطابق قانون حق آنها را بدهید ایشان فرمودند ما فعلاً پول نداریم (حاذقى- از اشخاص متمکن بگیرند) بنده نمى‌خواهم اینجا یک جریاناتى را توضیح بدهم ولى در اثر بعضى جشن‌ها و مسافرت‌ها 50 و 60 میلیون تومان خرج شده است این است که آقاى وزیر دارایى هم براى ترفیع کارمندان دولتى و اضافاتى که حقیقتاً مستحق هستند یک فکرى بکنند که سر و صداى آنها بلند نشود براى این که ممکن است اینها یک خیالاتى داشته باشند و اعتصاب بکنند بنابراین آقاى وزیر دارایى قبل از این که یک دردسرى فراهم بشود و مجبور بشویدکه حق آنها را بدهید یک فکرى از حالا براى آنها بکنید ترفیع و اضافات آنها را تأمین کنیدکه اسباب راحتى خیال کارمندان فراهم بشود موضوع سومى که بنده می‌خواستم عرض بکنم راجع به امور اقتصادى است، در دوره گذشته هم بنده عرض کردم که یکى از عقاید من در دوره زندگانى سیاسى خودم این است که در این مملکت در هر اداره‌اى یک سیاست تخریبى وجود دارد این سیاست تخریب تمام شئون اقتصادى و ادارى ما را خراب کرده است الان هم بنده می‌بینم همین سیاست با کمال فعالیت و جدیت مشغول تخریب تمام سازمان‌هاى این مملکت است هر روز یک بنگاهى درست مى‌کنند بعد از 6 ماه یک سال یک مقدار زیادى که خرج شدباز آن بنگاه را خراب می‌کنند و یک دستگاه دیگر درست مى‌کنند اگر آقایان توجه بکنند از شهریور به این طرف شاید 50 بنگاه و مؤسسه باز شده (صحیح است) یک مقدار زیادى خرج کردیم براى آنها و بدون این که نتیجه‌اى بگیریم آنها را منحل کردیم و بعد از آن که منحل کردیم باز یک مؤسسه‌اى ایجاد کردیم سال گذشته مجلس شوراى ملى یک قانونى راجع به برنامه 7 ساله وضع کرد، یک عده زیادى از آقایانى که در دوره گذشته هم اینجا تشریف داشتند و حالا هم تشریف دارند می‌دانند که مقصوداز این سازمان برنامه این بودکه یک مقدار از درآمد دولت صرف عمران و آبادى مملکت بشود زیرا از بودجه‌ها 93 تا 94 درصد در‌آمدتولیدى خرج سازمان می‌شد و باقى دیگر هم به انواع و اقسام از بین می‌رفت ما گفتیم که یک سازمان برنامه درست بکنیم که این سازمان برنامه تا اندازه‌اى مستقل باشد و پول‌هایى که می‌گیرد صرف عمران و آبادى کشور بشود متأسفانه باز هم می‌بینیم این بنگاهى که ما درست کرده‌ایم به غیر آن که باز یک مدتى درآمد مملکت را از بین ببرد نتیجه دیگرى ندارد آن وقت باز خسته می‌شویم و آنها را منحل می‌کنیم در این بنگاه شاید 350 میلیون تومان نفله شده است و باز هم نفله می‌شود یعنى این مقدار پول خرج شده است بدون این که یک دینار درآمدمان در این ممکت زیاد شده باشد، دو سه روز قبل دو سه نفر از وزارت راه آمدندبه خانه من و یک صحبت‌هایى می‌کردند مى‌گفتند علاوه بر حقوقى که از وزارت راه مى‌گیریم یک حقوق هم از سازمان برنامه می‌گیریم من ابتدا باور نکردم براى این که گفتم چطور می‌شود یک نفر آدم از دو بنگاه دولتى از دو مؤسسه دولتى حقوق بگیرد گفتم این خلاف قانون است، آن شخص که در وزارت راه بود گفت من از وزارت راه 400 تومان می‌گیرم و 300 تومان هم سازمان برنامه می‌دهد باز از دیگرى پرسیدم که این شخص رتبه 9 هم بود گفت ماه گذشته دولت 1000 تومان به کارمندان راه شوسه از بابت سازمان برنامه پول داد اینها با یک ترتیبات و با حقوق فوق‌العاده زیادى دارند این پول‌ها را از بین می‌برند بنده معتقد هستم که آقایان توجهى بفرمایند و براى این مردمی که بدبخت شده‌اند فکرى کنند و این پول‌ها را در سازمان برنامه بیهوده خرج مى‌کنند جلوگیرى کنند آقایانى که اتومبیل ندارند و از منزل که مى‌آیند بیرون می‌بینید که 50 نفر جلوى شما را مى‌گیرند براى ده شاهى آن وقت تمام این پول‌ها را می‌دهند به بنزین و اتومبیل و لاستیک و هر کس که در آن پست‌ها است روزى 50 تومان 100 تومان خرج سفر می‌گیرد من خواهش می‌کنم از آقاى وزیر دارایى یک صورتى از مخارج آنجا بردارند و بیاورند که ما ببینیم این پول‌ها خرج چه شده است این 250 میلیون تومانى‏ که می‌گویند که سازمان برنامه خرج کرده است به چه اشخاصى داده‌اند و نتیجه‌اش براى ملت ایران از این پول چه بوده است یک موضوع دیگرى را که بنده مى‌خواستم تذکر بدهم به جناب آقاى وزیر دارایى موضوع اقتصادى است اولاً بانک ملى بزرگ‌ترین عامل مخرب

+++

این وضعیت اقتصادى کشور ایران است، مطابق صورت‌هایى که الان در دیوان کیفر موجود است 1400 تن نقره داشتیم اینها پشتوانه اسکناس‌هاى ما بوده است این 1400 تن نقره را آقاى ابوالحسن ابتهاج فروخته است به انگلیس‌ها مطابق مجله ماهیانه‌اى که خودشان مرتب چاپ می‌کنند قیمت نقره را در داخله و خارجه بر طبق آن مى‌نویسد قیمت نقره نهصد عیار را در آنجا مى‌نویسد مثقالى چهار ریال و ششصد دینار نقره نهصد و نود و نه عیار که به اصطلاح بازاری‌ها نقره پنبه‌اى است مثقالى شش ریال و پنجاه دینار است این هزار و چهار صد تن نقره را برخلاف قانون (چون قانون اجازه به ایشان نداده است که بفروشد براى آن که در 1320 قانونى وضع شد که نقره و طلا و جواهراتى که پشتوانه اسکناس است نبایستى به خارجه فروخته بشود) اینها هم فروخته است و در مقابل مثقال شش ریال و پنجاه دینار در بازار آزاد مى‌خرند مثقال دو قران به انگلیسی‌ها فروختند، من اعلام جرم کردم به دیوان کیفر، مستنطق رفته است آنجا و دو ماه رسیدگى کرده و می‌گوید من می‌ترسم اگر آقاى ابوالحسن ابتهاج را توقیف کنم ترورم بکنند نتیجه کار به اینجا کشیده است من مى‌شنوم که اغلب شب‌ها در بانک ملى مهمانى است پشت سر هم در یک مهمانى هزار و هفتصد تومان پول کنیاک و عرق داده‌اند در یک مملکتى که مردم محتاج صد دینار پول هستند من نمی‌دانم که این مهمانی‌ها براى چیست! عائله‌هاى مردم سر بى‌شام مى‌گذارند، من نمی‌دانم این نفله کاری‌ها براى چیست؟ نمی‌دانم هزار و هفتصد تومان دو هزار تومان، سه هزار تومان پول خرج کردن براى چیست؟ مسئول این کارها کیست؟ یک کاغذى براى من رسیده است که در اینجا نوشته است که دولت انگلستان چند روزى قبل قالى افغانستان را قدغن کرده است که نبایستى به انگلستان بیاید بلافاصله دولت افغانستان هم قدغن کرده است که مال‌التجاره انگلیس آنجا نیاید بعد از یک هفته که گذشته است افغان‌ها و انگلیسی‌ها آمدند یک کمیسیونى تشکیل دادند و گفتند که ما قالى شما را قبول می‌کنیم که در آنجا به فروش برسد شما هم مال‌التجاره ما را منع نکنید بعد به جاى قالى افغانستان آمدند قالی‌هاى ایران را قدغن کردند، حالا مى‌خواهم از آقایان وزرا بپرسم که شما در مقابل این عمل چه کرده‌اید؟ (یک نفر از نمایندگان- هیچ چیز) در این مملکت تمام امور اقتصادى و خرید و فروش اجناس این مملکت منحصر شده است به دولت انگلیس و هر چیز که ما مى‌خواهیم بفروشیم اگر مورد احتیاج باشد باید از آنها بخریم و هر چیزى را که می‌خواهیم بخریم اگر دولت انگلستان هم نداشته باشد باید از آنها بخریم پارسال آقاى وزیر دارایى یک اعلامیه‌اى منتشر کردند که صد هزار تن شکر مى‌خواهیم، پیشنهاداتى از جاهاى متعددى رسید یک پیشنهادى رسید بانک ملى از یک کمپانى که من حاضرم تنى 130 دلار بدهم صدى پنج هم وجه‌الضمان داد و در مدت سه روز یا پنج روز هم جواب می‌خواست بانک ملى به این ترتیب اثر نداد (عرب‌شیبانى- پرونده را مطالعه بفرمایید) بنده اطلاعاتم از جنابعالى بیشتر است (عرب‌شیبانى- بنده خودم آنجا بودم) شما مطالعه نفرموده‌اید اجازه بفرمایید بعد جنابعالى صحبت کنید (عرب‌شیبانى- بنده مدافع حق هستم نه مدافع بانک ملى) تو مدافع امپریالیسم انگلیس هستى ساکت باش می‌گوید من مدافع حقم (حاذقى- این حرف‌ها را نزنید) چرا دفاع می‌کند هى حرف می‌زند من حرف نمی‌زنم ایشان هى پارازیت می‌دهد خیال می‌کند که تا دفاع کند از بانک ملى آقاى ابوالحسن ابتهاج هم مملکت را به او می‌دهد آقاى گلشائیان آمد اینجا پشت تریبون گفت من شنیده‌ام همچو عملى در بانک ملى شده است و بازرس فرستاده‌اند که بروند این قضیه را تحقیق کنند و تمام آقایان شاهد هستند که آقاى گلشاییان اینجا صحبت کردند بعد این معامله را بانک ملى با آن کمپانى و آمدند یک فقره شکر سى هزار تن به وسیله آقاى على وکیلى از یک شرکت انگلیسى به صد و سى و شش هزار دلار خریدند و چهل هزار تن دیگر هم به وسیله رشیدیان تازه یک شرکت دیگر انگلیسى به 136 دلار خریدند. و در این صد هزار تنى که از انگلستان خریدند 600 دلار ضرر مسلم دولت است عین این معامله را باز در همین روزها دارند مى‌کنندالان کمپانى‌هاى متعددى شکر مى‌فروشند پیشنهاد کردند به یک قیمت ارزانى و باز وزارت دارایى به ضرر دولت و مملکت دارند با دولت انگلستان معامله مى‌کنند (وزیر دارایى- هنوز نکرده است آقا) اجازه بدهید بنده توضیح بدهم وقتى که من این موضوع را شنیدم رفتم به آقاى منصور گفتم آقاى منصور یک کمپانى‌هایى آمده‌اند این شکرى را که شما مى‌خواهید بخرید ارزان‌تر بفروشند و من شنیده‌ام که این معامله را شما مى‌خواهید بکنید به ضرر وزارت دارایى ایشان فرمودند که تا وزیر دارایى معلوم نشود دستور مى‌دهم که این معامله انجام نگیرد بلافاصله آقاى وارسته وزیر دارایى شدند من رفتم خدمت ایشان و به ایشان گفتم که چرا این معامله را انجام داده‌اید؟ ایشان هم آقاى ظلى خواستند و گفتند چرا این معامله را کردید؟ معلوم شد همان روز که ایشان به این‏ سمت انتخاب شدند و به وزارت دارایى رفتند صبح همان روز این معامله را کرده بودند بعد ایشان بازخواست کردند که آقا چرا من که وزیر دارایى شدم به من اطلاع ندادید و امضا کردید بعد ایشان گفتندکه وقتى یک کمپانى ارزان‌تر مى‌فروشد شما چرا رفتید شکر گران‌تر خریدید آقاى ظلى رفتند دست‌های‌شان را گذاشتند روى هم گفتندبلى گران‌تر خریده‌ایم حالا هم امضا شده است بعد گفت شکر انگلستان شیرین‌تر است و ایشان گفتندبرو این معامله را به هم بزن (صاحب‌جمع- این هم آقاى ظلى صحیح‌العمل ما) عرض کنم یک فقره آقاى دها آمدند پارسال ده میلیون تومان گیلز سیگاربراى انحصار دخانیات بخرند گفتند هر کس ارزان‌تر می‌دهد بخرید چند کمپانى آمریکایى و فنلاندى پیشنهاد کردند بعد که مى‌خواستند این معامله را بکنندبانک ملى هم برداشته بود نوشته بودکه این معامله صورت نگیرد آقاى گلشائیان هم به آقاى دها گفته است که انگلیسی‌ها گله کردندکه چرا این معامله را با ما نکرده‌اید سر همین قضیه بود که آقاى گلشائیان آقاى دها را هم برداشتند بنده مى‌خواهم به آقایان عرض کنم که من هیچ حرفى ندارم هر معامله‌اى که دولت مى‌خواهد با انگلیسی‌ها بکند ولى با یک شرایط صحیحى معامله بکند یک کمپانى که مى‌آید و یک جنسى را مى‌فروشد به صد تومان اگر انگلیسی‌ها هم به صد تومان می‌دهند بروند بخرند ولى اگر یک کمپانى بگوید من مى‌فروشم به صد تومان و شما بروید از انگلستان 110 تومان بخرید این صحیح نیست چرا این ضرر را به خانه مملکت می‌زنید (صحیح است، احسنت)

صفایى- بنده تذکر نظامنامه‌اى دارم، سؤالى از آقاى وزیر دادگسترى راجع به دادستانى کل کردم با این که ضرب‌الاجل یک هفته گذشته است براى جواب حاضر نشده‌اند تقاضا دارم مقرر بفرمایید براى جواب حاضر بشوند.

نایب رئیس- تأکید می‌شود. آقاى مکى بفرمایید.

مکى- بنده غالباً سعى می‌کنم که قبل از دستور وقت مجلس شورای ملى را نگیرم و مجلس وارد کارهاى جاریش بشود ولى در بعضى از مواقع تلگرافاتى که از شهرستان‌ها مى‌رسد و اخبارى که انسان مى‌شنود به قدرى متأثرش می‌کند که ناچار مى‌شود بیاید اینجا قبل از وقت در تابلو اسم بنویسد و راجع به مطالبى که شنیده یا تلگراف شده به سمع آقایان برساند، در دوره گذشته همه آقایان به خاطر دارند که بنده با الحاق ژاندارمرى به ارتش مخالف بودم در بودجه‌اش مخالفت کردم و در لایحه‌اش مخالفت کردم و این کار را خلاف مصلحت مملکت و خلاف مصلحت روز می‌دانستم و امروز هم به همان عقیده باقى هستم (صحیح است) (ارباب مهدى- ژاندارمرى که امروز مستقل است) در همان موقع که ما راجع به ژاندارمرى اینجا مخالفت مى‌کردیم یا لایحه‌اش را مى‌خواستند در مجلس بدهند همه آقایان به خاطر دارند که سرقت‌هاى مسلحانه متوالى در یک فرسخى تهران در پشت دروازه تهران در کهریزک و در مسگر‌آباد در این حدود شد چندین اتومبیل را زدند و خواستند بگویند ژاندارمرى قادر نیست امنیت کشور را حفظ کند و با این تهدید خواستند یک دسته‌ای را مرعوب بکنند که آن لایحه زودتر از مجلس بگذرد، البته عمداً چند نفر هم کشته شدند ژاندارمرى هم ملحق به ارتش شد، دیشب آقایان روزنامه کیهان را مطالعه کردند یک تلگرافى بود که من از هیئت تحریریه کیهان تشکر می‌کنم با آن کیفیتى تلگراف مخابره شده بود چاپ نکردند امروز هم این تلگراف را دارم این تلگراف به قدرى شرم‌آور است که اگر خانم‌ها نبودند مى‌خواندم ولى حیا اجازه نمی‌دهد، عفت اجازه نمی‌دهد که من این تلگراف را در اینجا بخوانم که ژاندارم در اندیمشک مرتکب چه فجایعى شده مسلحانه

+++

با عفت عمومى و عفت مردم چه کرده است، این ژاندارمرى است، تلگراف دیگرى از آبادان رسیده است که ژاندارمرى در لوث کردن قتل و در حمایت از قاتل تا چه حدود جسارت کرده است اینها اعمال ژاندارمرى در این مملکت است. من این تلگراف را نمى‌خوانم عرض کردم از هیئت تحریریه کیهان تشکر می‌کنم که این تلگراف را به صورتى که مخابره شده چاپ نکردند یک قدرى تحریفش کردند و رعایت عفت قلم را کرده‌اند (صحیح است) این تلگراف را چون رونوشت جبهه ملى بود تقدیم مقام ریاست می‌کنم هر کدام از آقایان ممکن است در خارج این تلگراف را قرائت بکنند (شوشترى- مخابره کننده کى بود) یک فردى که مظلوم واقع شده به عفت و عصمت او تخطى شده من نمى‌شناسم تلگراف به جراید داده و به جبهه ملى هم داده یکى از اندیمشک است و یکى از آبادان است (ابریشم‌کار- ممکن است مال آبادان را بفرمایید) مال آبادان چیز مهمى نیست راجع به یک قتلى است که اتفاق افتاده است و ژاندارم در آن دخالت کرده است و قاتل را فرارش داده‌اند و قتل را از بین برده‌اند و پرونده‌سازى کرده‌اند چه کردند، چه کردند (یک نفر از نمایندگان- اینها خیلى عادى است آقا) ممکن است اگر تذکر داده نشود خیلى عادى‌تر بشود (صحیح است) (پیراسته- هر تلگرافى راست نیست باید رسیدگى بشود) اصلاً قتلى نیفتاده که این تلگراف شده (پیراسته- یک تلگراف هم از اراک رسیده که آن تلگراف قبلى مربوط به جنابعالى را تکذیب کرده‌اند) ولى شکرشان را هفتاد تن برده‌اند گزارشش هست که چگونه یک دسته غارتگر در اراک چه جور شکر مردم را غارت کرده‌اند (پیراسته- شما از کجا مى‌دانید شما چه ارتباطى به اراک دارید) آقاى دکتر بقایى آن تلگراف‌ها را التفات بکنید راجع به اراک هر چه کرده‌اند بگویند (دکتر بقایى- باید در روزنامه‌ها منعکس بشود) یکى دیگر از موضوعاتى که بنده مى‌خواستم عرض کنم معاملاتى است که برخلاف قانون محاسبات عمومى روى فشار خارجى انجام می‌گیرد و این معاملات مربوط به شکر و لوکوموتیو و لوازم راه‌آهن ایران است، ما قانون محاسبات عمومى داریم هر معامله‌اى که برخلاف قانون محاسبات عمومى بشود جرم است بنده شنیدم که کمپانی‌هاى آلمانى حاضر شده‌اند در مقابل اجناسى که از ایران می‌برند مثل سابق معاملات تهاترى با ایران بکنند روده بگیرند، خشکبار بگیرند و سایر چیزهایى که سابقاً از ما مى‌گرفتند و معامله می‌کردند (ارباب‌مهدى- اتریشی‌ها هم حاضر شدند) آمده‌اند پیشنهاد لوکوموتیو را با یک قیمت گران‌ترى رفتند از کمپانی‌هاى انگلیسى بخرند در صورتی که آلمان‌ها حاضر شده‌اند سى و دو هزار لیره ارزان‌تر و با شرایط ساده‌تر و در مدت کمتر با همان مشخصات به اصطلاح فنى با همان گایدشارژ حاضرند به دولت ایران بدهند ولى شنیده‌ام تصویب‌نامه‌اى گذرانده‌اند که این معاملات را از انگلستان بکنند آلمان‌ها حاضرند تا هجده ماه شروع بکنند به تحویل دادن این لوکوموتیوها انگلیسی‌ها حاضرند دو سال دیگر هر شش ماه یکى بدهند و این را با یک مبلغ گران‌ترى در حدود سى و دو هزار لیره گران‌تر مى‌خواهند از انگلستان بخرند و در جراید هم دیدم که یک بازرسى هم براى تحویل تحول آنهابه انگلستان مى‌خواهند اعزام دارند اگر چنین معاملاتى صورت گرفته باشد و قانون محاسبات عمومى رعایت نشده باشد و با تصویب‌نامه بخواهند این معامله را انجام بدهند بنده به هر وزیرى یا هیئت وزیرانى که بخواهند برخلاف قانون محاسبات عمومى این معامله را بکند اعلام جرم می‌کنم، معامله باید طبق قوانین جاریه کشور انجام بشود، معاملات شکر هم متأسفانه شنیده‌ام که همین طور بوده است در سال گذشته در اواخر دوره که ما یک مطالبى را راجع به شکر اینجا گفتیم بعد معلوم شد بانک ملى و وزارت دارایى شکر را تنى سه لیره یا چهار لیره زیادتر رفته‌اند از انگلیسى‌ها خریده‌اند اخیراً که این محاکمه قند و شکر در جریان است در این پرونده عجیبى که خود پرونده واقعاً چیز عجیبى است مجرمینش که جرم آنها مسلم است آنها هیچ صحبتشان در این‏ پرونده نیست بانک ملى که آن تلگراف را با آن کیفیتى که همکار محترم آقاى دکتر بقایى فرمودند بلاجواب گذاشتند هیچ صحبتى از بانک ملى نیست یک نامه‌اى شنیده‌ام در این پرونده است که اداره اقتصادى انگلستان مى‌نویسد که بایستى شکر را با این قیمت از ما بخرید (پیراسته- این طور نیست آقا) خیلى چیزها را شما مى‌گویید این طور نیست (همهمه نمایندگان- زنگ رئیس) (پیراسته- تو که استوار ارتش بودى از قضاوت چه خبر دارى) من که اسمم چهار ابرو نیست، من که اسم چهار ابرو نبردم تو از بدترین افراد این مملکت هستى (زنگ رئیس)

دکتر بقایى- برو قتل محمد مسعود را لوث کن ساکت باش (همهمه نمایندگان- زنگ رئیس)

(در این موقع ساعت ده و پنج دقیقه قبل از ظهر در اثر مشاجرات زیاد آقاى نایب رئیس صندلى ریاست را ترک و مجلس از رسمیت افتاد و مجدداً در ساعت ده و چهل و پنج دقیقه به ریاست آقاى جواد گنجه نایب رئیس تشکیل گردید.)

نایب رئیس- اینجانب از تشنجى که در مجلس روى داد کمال تأسف را دارم و امیدوارم که آقایان موافقت بفرمایند جلسات مجلس و اوقات ما مصروف کارهاى کشور بشود (صحیح است) و آقایان نمایندگان چه ناطق چه مستمع رعایت کامل مقررات آیین‌نامه را بفرمایند و این نکته را هم توجه داشته باشند که نطق قبل از دستور عقاید شخصى نماینده است (صحیح است) و بهتر است در مواقع نطق سایر آقایان رعایت مقررات آیین‌نامه را بفرمایند که مجلس بی‌خود متشنج و وقت ما بى‌جهت تلف نشود.

مکى- دنباله صحبت بنده مانده است.

شوشترى- استدعا می‌کنم از بقیه‌اش صرف‌نظر بکنید آقاى مکى.

مکى- بنده به احترام آقایان قبول می‌کنم.

2-قرائت گزارش عملیات یک ماهه کمیسیون‌هاى کشاورزى، کشور، قوانین، دارایى و بودجه‏

نایب رئیس- گزارشاتى از کمیسیون‌ها رسیده که مطابق آیین نامه بایستى به اطلاع مجلس برسد این گزارش‌ها براى اطلاع مجلس خوانده می‌شود (به شرح آتى قرائت شد) ریاست محترم مجلس شورای ملى: نظر به رعایت آیین‌نامه داخلى لزوماً معروض می‌دارد یک فقره لایحه راجع به چوب‌هاى جنگلى به کمیسیون کشاورزى ارجاع گردیده که براى طرح و تصویب آن کمسیون دعوت ولى به واسطه عدم حصول اکثریت تشکیل نگردید. اینک کمیسیون مجدداً دعوت شده که نظر خود را در این قسمت بدهد و البته گزارش آن جداگانه به عرض خواهد رسید. رئیس کمیسیون کشاورزى- اسماعیل ظفرى.

مجلس شوراى ملى: بر طبق آیین‌نامه داخلى لزوماً این مختصر گزارش را به عرض می‌رساند: از تاریخ افتتاح مجلس شانزده تا این تاریخ فقط یک لایحه راجع به قانون انتخابات به کمیسیون کشور ارجاع گردیده که چون موضوع اهمیت خاصى داشت از طرف کمیسیون عده‌اى از آقایان نمایندگان و اعضاى فراکسیون‌ها دعوت شدند که نظریه آقایان جلب و سپس به شور در موارد اقدام شود- در این جلسه پس از مذاکراتى که به عمل آمد قرار شد فراکسیون‌ها و آقایان منفردین نظریات خودشان را در ظرف یک هفته کتباً به کمیسیون بدهند اینک که بعضى از فراکسیون‌ها نظریات خودشان را داده‌اند قرار است روز شنبه سى اردیبهشت کمیسیون کشور تشکیل شود تا با توجه به نظریات مزبور لایحه براى شور در مجلس حاضر گردد. رئیس کمیسیون کشور- ملک‌مدنى.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى: نظر به رعایت آیین‌نامه داخلى مجلس کمیسیون دارایى که در تاریخ 16 اسفند ماه 1328 انتخاب شده پس از انجام کارهاى مقدماتى خود به رسیدگى لوایحى که از طرف دولت تقدیم شده شروع نموده لایحه شماره 3767 مربوط به فروش خالصه‌جات مطرح و با اصلاحاتى که ضرورى به نظر می‌رسید گزارش شور اول آن را به مجلس تقدیم نموده است سپس در تاریخ 20/ 2/ 1329 مجدداً کمیسیون تشکیل و لوایح دولت مربوط به الغاء جمع‌آورى غله- اخذ عوارض از قطع چوب‌هاى جنگلى- اصلاح ماده 9 قانون مالیات بر درآمد در دستور قرار گرفت ولى به علت عدم حضور آقاى وزیر دارایى مذاکراتى انجام نشد و جلسه آینده به روز چهارشنبه 27 اردیبهشت ماه ساعت پنج بعد از ظهر موکول گردید.

رئیس کمیسیون قوانین دارایى- امیرنصرت اسکندرى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى: بر طبق ماده 36 آیین‌نامه داخلی دایر بر این که هر یک از کمیسیون‌ها باید ماه به ماه گزارش از عملیات خود به مجلس شوراى ملى تقدیم دارد و لذا کمیسیون بودجه گزارش کارهاى خود و از تاریخ انتخاب (16 اسفند ماه 1328)

+++

تا بیست اردیبهشت ماه 1329 که البته به واسطه کارهاى مقدماتى مجلس و همچنین نبودن لوایحى در دستور بیش از چند جلسه تشکیل نگردیده تقدیم می‌دارد کمیسیون بودجه اولین جلسه خود را در تاریخ 18/ 12/ 1328 تشکیل داده و هیئت رئیسه خود را انتخاب نموده و چون لوایحى در دستور نبود تعیین جلسه بعد موکول به تقدیم لوایحى از طرف دولت گردید.

بعداً نظر به وصول لایحه متمم قانون دو دوازدهم فروردین اردیبهشت در تاریخ 31 فروردین کمیسیون با حضور جناب آقاى نخست وزیر تشکیل گردید و لایحه مزبور مورد شور واقع چون طرز تدوین لایحه برخلاف آیین نامه تشخیص شد فقط ماده اول آن راجع به اعتبار پنجاه میلیون ریال جهت جمع‌آورى بیکاران و انتقال آنها به محل‌هاى خودشان تصویب و بقیه مواد آن را دولت مسترد نمود که ضمن لوایح جداگانه پیشنهاد نماید- سپس در تاریخ پنجشنبه 7/ 2/ 29 پنج بعد از ظهر که تصادف با تعطیل بود کمیسیون بودجه براى پرداخت هزینه‌هاى ضرورى مجلس سنا به طور فوق‌العاده تشکیل و لایحه اعتبار سه میلیون ریال هزینه جارى مجلس سنا را تصویب و گزارش آن را براى طرح در جلسه 10/ 2 /1329 مجلس شوراى ملى حاضر نمود.

چهارمین جلسه کمیسیون روز 19 اردیبهشت ساعت 5 بعد از ظهر تشکیل و لایحه اعتبارات ساختمانى و خرید زمین و راه‌سازى مربوط به سال 1328 مورد شور قرار گرفت ولى براى تکمیل اطلاعات کمیسیون قرار شد وزارت دارایى میزان مصرف نشده اعتبارات سال 1328 و همچنین صورت جزء مصارفى را که باید بشود به کمیسیون بفرستد.

در خاتمه لازم می‌داند براى استحضار مجلس شورای ملى معروض دارد که کمیسیون بودجه در نظر دارد براى عدم تراکم کارها و رسیدگى به بودجه کشور و عدم تأخیر در تصویب لوایح مالى ترتیببى دهد که همه هفته در ایام معینى هفته‌اى دو روز و در موارد لازم سه روز جلسات خود را تشکیل داده و به امور مربوط رسیدگى نماید.

رئیس کمیسیون بودجه- دکتر طاهرى.

نایب رئیس- آقایان ملاحظه مى‌فرمایند که بعضى از کمیسیون‌ها به علت غیبت آقایان اعضا و بعضى هم به علت غیبت وزرا یا حاضر نشدن معاونین وزارتخانه‌ها هنوز نتوانسته‌اند کارهای‌شان را انجام دهند. از آقاى وزیر کشور تقاضا داشتم که به دولت اطلاع بدهند که آقایان وزرا در کمیسیون‌ها حضور داشته باشند و همین طور آقایان اعضاى کمیسیون‌ها باید در کمیسیون‌هاى خودشان حضور داشته باشند و کارهای‌شان را انجام بدهند.

3-قرائت‌نامه آقایان قضات.

نایب رئیس- نامه‌اى از آقایان قضات رسیده که قرائت می‌شود.

( به شرح زیرقرائت شد)

ساحت محترم مجلس شورای ملى و سنا شیدالله ارکان‌ها رونوشت مقام نخست وزیرى- رونوشت وزارت محترم دربار شاهنشاهى- رونوشت وزارت دادگسترى- رونوشت وزارت دارایى‏

محترماً به استحضار می‌رساند: خاطر محترم آقایان نمایندگان مجلسین و هیئت معظم دولت مسبوق است که قوه قضاییه کشور یکى از ارکان سه‌گانه مشروطیت به شمار می‌رود و تا زمانی که به این رکن مهم و قویم توجه کامل نشود و حقوق و وضع معیشت قضات تأمین نگردد و قضات در حال رفاه و آسایش نباشند غیرممکن است که بتوان عدالت اجتماعى را برقرار نمود متأسفانه علاوه بر این که نمایندگان محترم مجلسین و هیئت دولت به فکر تأمین زندگى قضات نیستند در این چند سال اخیر با برخى از مطبوعات کشور و دسته‌هاى ناراضى از دادگسترى هم صدا و هم‌فکر شده و ضمن اظهارات و یا نگارشات خود همه گونه اهانت و حمله‌هاى ناروا به قضات کشورکه با سیلى صورت خویشتن را سرخ نگاه داشته‌اند و غالب افراد این صنف حقوق فعلى آنها براى تهیه خوراک روزانه عائله سنگین آنها (صرف‌نظر از کرایه مسکن و لباس و دوا) تکافو نمى‌کند روا مى‌دارند در حالى که قضات دادگسترى هر که و هر چه باشند از حیث فضیلت و تقوا، فضل و دانش، تحمل زحمت و ناملایمات ارباب رجوع، متانت و قناعت و بردبارى و سایر جهات اخلاقى بر سایر صنوف مستخدمین دولت مقدمند مع‌الوصف در ماده 26 قانون متمم بودجه سال 1322 اشل مستخدمین فنى به این ترتیب تعیین شده است: دبیرى و هنرآموزى 1360 ریال- دانش‌یارى دانشگاه 2000 ریال- استادى دانشگاه 2150 ریال- استاد پزشکى 2370 ریال- پزشک عمومى 1840 ریال- قضایى 1000 ریال- به طوری که فوقین ملاحظه می‌شود در بین شش دسته مستخدمین فنى فوق‌الذکر اشل قضات کشور که از هر درآمدى محرومند وظیفه آنها هم سنگین‌تر از دیگران است کمتر از حقوق سایرین می‌باشد و حال آن که آقایان استادان و دانش‌یاران دانشگاه طبق قانون جداگانه علاوه بر پست استاد حق اشتغال یک پست دولتى دیگر هم دارند و اضافه بر حقوق استادى و دانش‌یارى همه آقایان به عنوان مشاور حقوق و یا ریاست بیمارستان و غیره در سایر وزارتخانه هم می‌توانند شاغل باشند و مساوى و یا دو برابر حقوق خود را دریافت دارند و همین طور آقایان پزشکان و یا مهندسین که علاوه بر حقوق دولتى و سایر مؤسسات و یا بیمارستان‌هاى ملى اضافه بر آن که دفتر و مطب مشخص دارند نیز شاغل پست‌هاى دیگرى بوده و استفاده مى‌کنند ولى قضات کشور به حکم قانون و حفظ حیثیت خود از تمام این قبیل مشاغل دولتى و ملى و سایر مزایایى که دیگران دارند ممنوع و محرومند و فقط با همان حقوق دولتى با زحمت و عسرت به زندگى خود ادامه می‌دهند. قطع نظر از مراتب مذکوره در فوق همین اشلى که تعیین شده است و باید با رعایت ماده 9 قانون استخدام قضات پرداخته گردد وزارت دارایى به استناد عدم وجود اعتبار پرداخت نمى‌کنند که هر یک از قضات مشمول مبالغ متنابهى بابت کسر حقوق خود از دولت طلبکار مى‌باشند لذا ناچار به تقدیم این نامه سرگشاده شده و دو موضوع ذیل را از مجلسین محترم و هیئت معظم دولت خواستارند:

اولاً- با این اشل که مجموع حقوق و مزایاى رتبه 11 که آخرین پایه قضات است و از 8300 ریال تجاوز نمی‌کند انجام وظیفه مشکل و ادامه زندگى با این حقوق قلیل غیر مقدور است و لذا عموم قضات کشور درخواست دارند که با اشل قضایى حداقل به 4000 ریال ارتقا یابد که با رعایت ماده 9 قانون استخدام قضات (ماده 9 - میزان مقررى رتبه یک در هر سال به موجب قانون بودجه معین می‌شود و میزان مقررى رتبه بعد عبارت خواهد بود از مقررى مادون به علاوه ربع آن) قابل پرداخت باشد تا قضات کشور بتوانند با فراغ بال و آسایش خاطر وظایف سنگین و خطیر خود را انجام دهند.

ثانیاً- به وسیله این نامه عموم مستخدمین قضایى از وزارت دارایى شکایت دارند که به چه علت حقوق قانونى آنها طبق قانون مصوبه پرداخت نمی‌شود و قانونى که از تصویب مجلس شورای ملى و توشیح ملوکانه گذشته است به عذر عدم وجود اعتبار اجرا نمى‌گردد.

لذا عموم قضات دادگسترى از نمایندگان محترم مجلسین و وزارت معظم دربار شاهنشاه دادگستری و هیئت محترم دولت انتظار رجاء واثق دارند که در مورد اجراى درخواست قسمت اول (بالا بردن اشل) در قانون بودجه سال 1329 منظور داشته و به تصویب رسانند و در اجراى شق دوم تقاضا نیز به وزارت دارایى تأکید شود که کسور گذشته و حال مستخدمین قضایى را طبق قانون مصوبه پرداخت نموده و به معاذیر غیر قابل قبول متشبث نشوند. به امضاى آقاى معقول رئیس دیوان عالى جنایى کشور و سایر مستشاران دیوان کشور و عده‌اى از آقایان قضات.

4-تصویب صورت مجلس 21 اردیبهشت‏

نایب رئیس- به کمیسیون بودجه ارجاع می‌شود. حالا چون عده کافى است صورت مشروح مذاکرات روز پنجشنبه 21 اردیبهشت تصویب شد.

5-طرح و تصویب طرح پیشنهادى راجع به اختیارات کمیسیون‏ حل اختلاف مجلسین‏

نایب رئیس- حالا مجلس وارد دستور مى‌شود ماده واحده پیشنهادى آقایان که دو فوریت آن در جلسه اسبق تصویب شده مطرح است و چون ماده واحده است مذاکره در کلیات نیست و مخالف و موافقى که روى ورقه مخصوص ثبت‌نام کرده‌اند مذاکره خواهند نمود.

ناصر صدرى- بفرمایید یک مرتبه بخوانند (ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملى به کمیسیون منتخب از شعب که 12 نفر می‌باشند اجازه می‌دهد راجع به ترتیب اعمال حقوق و اختیاراتى که به موجب قانون اساسى و متمم آن براى مجلسین مقرر شده و روابط مجلسین در گذراندن لوایح و طرح‌هاى قانون با کمیسیون منتخب از طرف مجلس سنا مذاکره به عمل آورده هر ترتیبى که مورد موافقت دو کمیسیون قرار گرفت به شکل یک فصل مشترک در آیین‌نامه‌هاى داخلى مجلسین تنظیم

+++

گردیده موقتاً به موقع اجرا بگذارند و بعد به تصویب مجلس برسانند- ملک‌مدنى- غلام‌رضا فولادوند- دکتر کیان- موقر- افشار- ظفرى- صفایى- موسوى- فقیه‌زاده- گودرزى- پیراسته- نبوى صفوى- محمد ذوالفقارى- قبادیان- امیرى قراگزلو اسکندرى- مجتبى دولت‌آبادى‏

نایب رئیس- آقاى شوشترى مخالفند؟. بفرمایید.

شوشترى- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم: با تحصیل اجازه از مقام ریاست و نمایندگان محترم چون متأثر شدند مى‌خواستم استدعا بکنم نمایندگان محترم توجه بفرمایند که مجلس شورای ملى مرکز ثقل، مقام امن مرآت شهود مملکت است (صحیح است) در اینجا همان طور که در طرح برنامه دولت عرض کردم روزى لغت مردود را در مجلس عرض کردم مرحوم مدرس رضوان‌الله علیه، قدس سره به من فرمود که لغت مردود استعمالش در مجلس به منزله فحش است، مجلس مرکز آزادى عقیده است، مرکز آزادى فکر است، مرکز نزاکت است، مرکز ادب است، مرکز درس است، مرکز تعلیم و تربیت است، مرکز انشای قوه قانون است و حالا هم من استدعا دارم همان طور که تمام ابنای ایران اتباع ایران آنان که در زیر لواى اسلام و ایران انتظار دارند مجلس شورای ملى براى آنها فکر اساسى بکند نمایندگان محترم که هر یک پیش من عزیزند سعى بفرمایند احساسات شخصى را قاتى با وضعیات اساسى مملکت نکند (صحیح است- صحیح است) این عرض بنده بود و اما مخالفت بنده با این ماده واحده با این که خود من مفتخر شدم به 12 نفرى که براى این کار معین شده‌اند مخالفت من هم جنبه گله دارد و هم نظر آقایان دوازده نفر را مى‌خواستم تذکر بدهم اولاً با مجلس سنا اختلافى نداریم آنها براى مملکتند ما هم براى مملکتیم در ادارات گاهى ممکن است بعضى افراد از یک عبارات ساده یک مفهومى را بگیرند که دیگرى درون آن مفهوم را بفهمد این معنى تعبیر به مخالفت نمى‌شود که حل اختلاف بین مجلسین اسمش را بگذاریم، این اصل موضوع است آقایان محترم راجع به این اصل 27 متمم و اصل 46 قانون اساسى یک اختلاف فکرى یعنى تعبیر پیدا شد گفتند چون مجلس سنا آمده است و تازه تأسیس شده عده‌اى بیایند و انتخاب شوند از شعب، 12 نفر یعنى از هر شعبه‌اى دو نفر بیایند براى اساس مملکت و اساس تقدیم لوایح که آیا به مجلس سنا باید قبلاً تقدیم بشود از طرف دولت، یا به مجلس شوراى ملى تقدیم بشود یک طرح اساسى ریخته بشود و یک نظامنامه مشخص تعیین بشود که همیشه رفع این اختلاف را بکند آقایان هم حسن استقبال کردند، در شعبه‌اى که بنده هم افتخار عضویت آن را دارم این موضوع مطرح شد که آیا ما باید همان طور که در مجلس سنا اختیار دادند به نمایندگان‌شان در مجلس شوراى ملى هم باید این اختیار داده بشود؟ بنده عرض کردم که خواستن این اختیار به نظر من از طرف 12 نفر غیر پسندیده است چه اگر به مخالفت یک نفر هم برخورد معناى دیگر از آن تلقى می‌شود آقایان گفتند، آقاى ملک‌مدنى و سایر نمایندگان محترم که احترام آنها یعنى احترام همه بر من لازم است این طرح را تقدیم کرد و بقیه دو فوریت تصویب شد آن ایامى شنیدم در آن دو سه روز که جناب آقاى دکتر مصدق استعفا کردند من تعجب کردم بعد امروز دیدم شرکت کردند وقتى شرکت کردند البته حسن اثر داشت بعد از آن که این حرف شد و لایحه تصویب شد باز شنیدم که ایشان بر استعفاى خود باقى هستند موضوع دو طرف دارد ما که نظر خاصى نداریم اگر واقعاً خدمت است باید روى اصول بنشینیم براى تنظیم یک تکلیف اساسى که تکلیف مجلسین را و تکلیف دولت را معین بکند طرحى فکر کنیم که این خدمت است چرا استعفا فرمودند؟ و اگر کار بدى است بنده و یا اعضاى کمیسیون که انتخاب شدیم چرا قبول کنیم اگر قبول بفرمایید بنده عرضى ندارم و گر نه همش کنار نشستن و انتقاد کردن معنى ندارد، باید در خدمت مملکت فداکارى کرد حمام رفتن عرق دارد ممکن نیست از کوچه‌هایى که خاک در آنها هست عبور بفرمایید گردى هم به انسان مى‌نشیند همه‌اش را نباید ملاحظه این حرف‌ها را بکنید باید آمد نشست تکلیف مملکت را معین کرد و حسن سوء‌ظن را از بین برد من خدا را شاهد می‌گیرم براى این آمدم توى مجلس سوء‌ظن هم ندارم به همه آقایان هم تکریم می‌کنم همه را هم بر خودم راجحه قائل می‌شود، ترجیح می‌دهم اما چون فلان است و فلان است به عقیده من پسندیده نیست اگر با روح وحدت بیایید مخالفت خودم را پس می‌گیرم و الا به مخالفت خودم باقى هستم.

نایب رئیس- آقاى حاذقى موافقید؟

حاذقى- این که نماینده محترم به عنوان مخالف اظهار نظر فرمودند اختلافى نیست خواستم عرض کنم که اختلاف نبوده ولى به وجود آمده منکر حقیقت نمی‌شود شد چیزى را که همه درک مى‌کنند و مى‌بینید و وجود دارد نمى‌شود گفت نیست حالا عبارتش را هر طور که مى‌خواهید بفرمایید سوء‌تفاهم، اختلاف نظر در درک مفهوم قانون اساسى هر چه باشد یکى است. همان حکایت معروف است که گفت آن سر شبى را اسمش نبرد و خودش را بیاورد با تغییر الفاظ حقیقت از بین نمى‌رود این اختلاف را باید دید که چرا و از کجا ناشى شده یک امر طبیعى است چهل و چند سال مشروطیت ایران بدون مجلس سنا و تنها با مجلس شوراى ملى عمل قانونگذارى مملکت انجام گرفته قانون اساسى هم در این مورد صریح بوده که گفته است در غیاب مجلس سنا تصمیمات مجلس شوراى ملى قاطع است و صورت قانون دارد و اجرا می‌شود اما حالا که مجلس سنا به وجود آمده براى اولین بار در برخورد البته اختلاف به وجود می‌آید بین عقلا اختلاف به وجود می‌آید ولى رفع می‌شود با حسن تفاهم زبان هم را درک می‌کنند می‌نشینند و آن طریق عقلایى و اصلى را مى‌گیرند و آن وقت مى‌بینند که اختلاف‌شان مرتفع شد و از بین رفت ما در فارس یک مثل داریم مى‌گوید که دو تا خرماى رسیده به هم متصل مى‌شوند و مى‌چسبند (یک نفر از نمایندگان- در جهرم) بلى در جهرم یک خرماى رسیده با یک خرماى کال آن را هم اگر یک خورده سعى بکنیم به هم مى‌چسبد اما دو تا خرماى کرنک با دو تا خرماى فارس به هم نمى‌چسبند من خواستم عرض کنم که مجلس شوراى ملى و مجلس سنا دو تا نیستند چنان که در قانون اساسى هم همین طور پیش‌بینى شده که هر دو تشکیل پارلمان و قوه قانونگذارى را مى‌دهند به منزله دو بال به منزله دو دست به منزله دو چشم و به منزله دو جزء از یک واحد هستنند پس بنابراین دیده می‌شود که هر عیبى به هر کدام‌شان متوجه باشد به آن دیگرى هم متوجه هست اگر ما نتوانیم با کمال صلاح‌اندیشى و صمیمیت و علاقه‌مندى امور قانونگذارى کشور را اداره بکنیم بالأخره یک عیب توى ما است حالا یا در مجلس سنا یا در مجلس شورای ملى یا هر دو پس بنابراین من معتقد هستم که آقایان نمایندگان مجلس شورای ملى که یک جزء از پارلمانند و چه آقایان سناتورها و نمایندگان سنا که یک جزء دیگرند هیچ‌وقت در مورد بیان مطالب مربوط به مجلسین صحبت ما و من نکنند، آن آقایان مردمانى مسن‌تر و سابقه‌دارتر با آن شرایط به عنوان نماینده سنا انتخاب شدند و این آقایان از طرف ملت براى نمایندگى مجلس شورای ملى و هر دو مکمل همدیگر هستند و تشکیل قوه مقننه می‌دهند (صحیح است) پس بنابراین ما هرگونه ایرادى براى همدیگر قائل بشویم از خودمان ایراد گرفته‌ایم این است که مى‌خواستم عرض کنم که ما باید با کمال حسن تفاهم در حل تمام این اختلافات بکوشیم، ما با مجلس سنا تازه مواجه شده‌ایم طرح این لوایح اغلب مبهم است روشن نیست که چه باید بشود اینجا چند مسئله است، به نظر من بعضى از مسائل هست اصلاً صورت لایحه ندارد که بشود هم مجلس شورای ملى رأى بدهد و هم مجلس سنا چطور مثلاً قانون مى‌گوید که بایستى از عده 36 نفرى پیشنهادیه دولت مثلاً 18 نفر به عنوان عضو دیوان محاسبات انتخاب بشوند یا از 18 نفر پیشنهادى 6 نفر براى نظارت سازمان برنامه انتخاب بشوند این یک لایحه یک مسئله مشورتى نیست که بشود در دو مجلس مطرحش کرد و در دو مجلس بشود رأى گرفت اصلاً عملى نیست در مجلس شورای ملى براى اجراى قانون مى‌آید و آنچه که پیش‌بینى می‌شود براى برنامه یا براى دیوان محاسبات انتخاب می‌کنند دیگر به نظر ما عمل مختومه است بحث ندارد نگهداشتن آن هم برخلاف اصول است و به نظر ما از نظر اجراى قانونى هم فرمان لازم ندارد بلکه فرمان اشخاص را باید دولت پیشنهاد بکند و به امضاى اعلیحضرت همایونى موشح بشود و به اشخاصش ابلاغ کنند و الا این که محال است انتخاب بکند که این تطابق ندارد مثلاً اگر در قانون پیش‌بینى شده بود که در موارد امور انتخابى مجلسین با هم تشکیل یک جلسه بدهند آن وقت انتخاب بکنند

+++

این عمل سهل و ساده و قابل اجرا بود اما این طور که الان است انتخاب مجلس قاطع است تمام است دیگر صحبت هم ندارد بحث در این که معوق می‌ماند یا ببینیم نظر سنا چیست به عقیده من درست نیست خود آقایان سناتورها هم باید متوجه باشند که کار مملکت را نمى‌شود با یک همچو سوء‌تفاهم‌ها نگه داشت اما یک موضوع دیگر راجع به قوانین و لوایح عادى بایستى از تصویب مجلسین بگذرد چون در قانون است تصریح شده که بعد از تشکیل سنا تمام قوانین مملکت است البته اشتباهش در اصل هم به جاى خودش باقى است تمام قوانین مملکتى خواه لوایحى که دولت بدهد خواه در مجلس شورای ملى طرح نمایندگان بدهند خواه در مجلس سنا طرح نمایندگان بدهند بایستى از تصویب مجلسین بگذرد این هم چون و چرا ندارد منتها صحبت شد آیا دولت لوایحش را اول به مجلس سنا بدهد یا مجلس شوراى ملى آن هم در یکى از اصول قانون اساسى پیش‌بینى شده طرح‌هایى که نمایندگان مجلس شورای ملى می‌دهند تردیدى نیست که اول شورا نظر می‌دهد بعد می‌رود به سنا طرح‌هایى هم که سنا خودش ابتکاراً می‌دهد تردیدى نیست که بعداً مى‌آیدبه مجلس شورای ملى اما لوایح در قانون اساسى باز پیش‌بینى شده و دلیل هم دارد، پیش‌بینى شده است که اول به سنا برود و براى این که ملاحظه بفرماید بعد از این که مجلس شوراى ملى تصویب کرد باید براى اجرا به دولت ابلاغ شود و نظر آقایان سناتورها چون همان طورى که عرض شد امر دایر است بر این که آن آقایان سنین عمرشان بیشتر است بیشتر سرد و گرم دنیا را دیده‌اند و تجارب آنها طبیعتاً بیشتر بوده و یک مراحل بیشترى را طى کرده‌اند که بنابراین باطن مراحل نظر آنها بیشتر جنبه مشورتى دارد بنابراین وقتى که آمد به مجلس شورای ملى آن را مورد امعان نظر قرار می‌دهد و بعد که تصویب شد به دولت ابلاغ می‌شود براى اجرا اما می‌ماند مسائل مالى و لوایح مربوط به بودجه و امور مالى در اینجا منشأ سوء‌تفاهم همین موضوع بود. حرف‌هایى هم زده شد ولى من اینجا با کمال انصاف خدمت آقایان محترم عرض می‌کنم در سنا یک عده صحبت کردند که اگر چنین نشود و چنان نشود و حق مسلم سنا از بین برود اخلاف ما به ما لعنت نفرین می‌کنند که چرا قانون اساسى دست خورد و چرا حقوق مکتب‌مان را از دست دادیم همین طور بعضى از همکاران محترم ما در مجلس شورای ملى فرمودند که کوچک‌ترین حق ما اگر سوهان بخورد و طورى بشود که مجلس سنا در کار ما مداخله بکند اعقاب ما و اخلاف ما را نفرین می‌کند و لعنت مى‌کنند من می‌خواهم عرض کنم که آقایان این حرف‌ها از نظر خطابى خوب است ولى از نظر عملى خوب نیست براى این که ما بایستى حل بکنیم اختلاف را و اعقاب و اخلاف ما هم هیچ وقت به ما نفرین نمى‌کنند که چرا شما نشستید با روش عاقلانه نظریات را تلقین کردید و توحید نظر پیدا کردید و روى مصلحت مملکت وضع قانون کردید و هیچ سر و صدایى بلند نشد. هیچ نفرین به ما نمی‌کند ولى اعقاب ما در یک صورت به ما نفرین می‌کند و آن این است که ما این کشمکش را ادامه بدهیم یعنى همین سوء‌تفاهم، سوء‌تعبیر. اختلاف هر چه مى‌خواهید اسمش را بگذارید. این را ادامه بدهید، تکلیف دولت نامعلوم باشد. لوایح همین طور معوق بماند و ما فکر بکنیم که اخلاف ما به ما نفرین می‌کنند در حالی که در این صورت نفرین قطعى به ما مى‌کنند که آقایان قانون اساسى براى مملکت بود. انتخاب سنا براى اصلاح کار ملت بود. شما آمدید توى پارلمان براى این که به نفع این ملت و این مملکت توحید مساعى کنید. قانون وضع بکنید و خلاصه حمایت از توده ملت بکنید که امور زندگى اجتماعى بهبودى پبدا بکند آن وقت نشستید بر سر بحث الفاظ سر اختلاف سلیقه‌اى. اختلاف در تشخیص اصول قانون اساسى هى گفتید اصلاً نمى‌شود یک قدم نمی‌روم جلو. این درست نیست این است که من صد در صد موافق هستم با این طرحى که آقایان محترم امضا کرده‌اند هر چند امضاى من اینجا نیست ولى موافق هستم و همین حالا هم امضاى آن را قبول می‌کنم و 12 نفر هم قبول می‌کنند اگر آقاى شوشترى هم مخالفند و می‌خواهند استعفا بفرمایند یکى دیگر انتخاب بشود و اگر مخالف نیستند و اختلافى ندارند استدعا می‌کنم قبول بفرمایند این 12 نفر بنشینند با روح صمیمیت با روح حسن تفاهم با توجه به این که مجلس شورای ملى و سنا دو تا نیستند و ما همه‌مان عضو پارلمان هستیم هر عیبى به هر قسمت متوجه بشود به آن قسمت دیگر هم متوجه شده است (صحیح است) طورى عمل بکنند آقایان که ما از این به بعد مواجه با این اشکالات نباشیم و این اشکالات تجدید نشود و ما تا به حال سرعت عمل بنشینیم روى این نظرى که آقایان مخالفند با روح صمیمیت و برادرى تصمیم مى‌گیرند ما هم تأیید می‌کنیم هر نظرى که آنها داشته باشند اگر مى‌خواهند که تسهیل بشود اگر جنبه تسهیلى ندارد و موافقتى که می‌شود روى مسائل قانونى است اگر اساس قانون هم به هم نخورد و باز هم عمل می‌کنیم، اگر باید در آیین‌نامه مشترکاً اصلاح بشود آن اصلاحات را هم قبول داریم در هر حال هر طورى نظر بدهید قبول داریم سواى یک نظر که آن نظر این است که نخواهند با هم سازگارى بکنند در پایان عرایضم این مثل را مى‌گویم که در کتاب قا‌آنى نوشته شده است که یک کسى قبایش را برد پیش رنگرز گفت این را رنگ سبز کن. هفته بعد که رفت رنگرز گفت رنگ سبز مخصوص سادات است و مى‌خواهید رنگ ارغوانى بکنند که یک قدرى خوشایندتر است هفته دیگر رفت بگیرد رنگرز گفت نه ما دیدیم رنگ ارغوانى مخصوص میرغضب‌ها و اشخاص شرور است تو یک آدم سالم حسابى هستى اجازه بده که رنگ آسمانى بکنم هفته دیگر رفت گفت رنگ کبود مخصوص ماتم‌زده‌ها است و یک رنگ دیگر می‌کنم خلاصه هفته دیگر که رفت رنگرز گفت من لباس تو را در خم نیستى زده‌ام و رنگ عدم به خود گرفته است گفت هر رنگى بکنى من قبول دارم سواى این رنگ که حلالت نمى‌کنم حالا هر کارى مى‌خواهید بکنید ما قبول داریم براى عدم توافق ما بایستى با حسن تفاهم ما با روح صمیمیت اصلاً چه در شورا و چه در سنا مجال ندهیم که حرفى علیه همدیگر بزنیم و باید با دست اتحاد و برادرى کارها را تمام بکنیم.

نایب رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است.

شوشترى- بنده یک توضیحى دارم، یک کلمه است.

نایب رئیس- در چه قسمتى است؟

شوشترى- چون فرمودند که استعفاى بنده عرض نکردم که استعفا می‌دهم بنده در کار مملکت ولو هر قدر هم سنگین باشد شانه‌ام آماده است هیچ‌وقت شانه خالى نمى‌کنم عرض کردم آقاى دکتر مصدق هم نباید کنار بروند اگر بد است ما هم نباید بکنیم اگر خوب است ایشان هم باید بپذیرند.

نایب رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات قرائت می‌شود.

( به شرح زیرقرائت شد)

پیشنهاد ختم مذاکره مى‌نمایم- غلام‌رضا فولادوند.

یک نفر از نمایندگان- مخالفى نیست.

نایب رئیس- آقاى فولادوند.

فولادوند- بنده عرض می‌کنم که با اظهارات موجه و مدلل و مطول و مفصل آقایان موافق و مخالف دیگر ابهامى باقى نمانده است (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى ملک‌مدنى.

ملک‌مدنى- بنده یک توضیحى به عنوان مخالفت می‌خواهم بدهم و آن این است که آقایان توجه داشته باشند که پیشنهادى که شده است قانونى نیست یک تصمیمى است که مجلس شورای ملى می‌گیرد (صحیح است) براى این که آیین‌نامه خود را تطبیق کند با آیین‌نامه مجلس سنا و رفع اختلافات بشود چون آقایان توجه نداشتند بنده مى‌خواستم عرض کنم که این صورت قانون ندارد.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایان موافقین قیام کنند (اکثراً برخاستند) تصویب شد. حالا شروع می‌شود به قرائت پیشنهادات، پیشنهاد آقاى اسلامى قرائت می‌شود.

( به شرح زیرقرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌کنم این طرح براى 15 روز موقتاً اجرا و سپس به تصویب مجلس برسد.

نایب رئیس- آقاى اسلامى.

اسلامى- بنده اولاً بسیار متأسفم که یک عده‌اى شاید خداى نخواسته مأموریت پیدا کرده‌اند که با ایجاد اختلاف و تشنج مجلسین یا مردم را به چیزهایى موهوم و بى‌ربط سرگرم کنند و تا سیاست نامریى بتواند در پس پرده منظورى را که همیشه دارد به دست بیاورد (صحیح است) یکى از این اختلافات به عقیده بنده این اختلاف مجلس سنا و مجلس شورای ملى است که اصلاً به عقیده بنده هیچ موضوعیت ندارد. فقط براى این است که ما مشغول باشیم ما همیشه داد می‌زنیم که پول نداریم. وضع اقتصادیمان بد است ولى یک موضوعى که بسیار مهم است و می‌شود گفت با حیات مملکت

+++

سر و کار دارد اصلاً فراموش شده و با این لوایحى که به مجلس شورای ملى تقدیم شده و بسیار مفید است و آنها هم وقت مجلسین را خواهد گرفت شاید اصلاً این موضوع هیچ پیش نیاید و آن مسئله نفت است، اصلاً مثل این که مجلس و دولت و مردم همه فراموش کرده‌اند و تکلیف مملکت با این کمپانى نفت جنوبى معلوم نشد و من می‌ترسم که این اختلافات و لجاج هم که حاصل می‌شود براى این باشد که ما این را فراموش کنیم امیدوارم که این طور نباشد چون این دولت هم راجع به این موضوع چیزى نگفته و به سکوت گذاشته است اما راجع به این پیشنهادى که بنده کردم براى این بوده که ما یکى دو تا قانون گذرانده‌ایم که در مجلس سنا همین طور مانده و اجرا نشده جز حقوق کارمندان بقیه‌اش مانده براى تصویب آنها پیشنهاد کردم که در مدت 15 روز آن تصمیمى که کمیسیون خواهد گرفت اجرا بشود براى این که تکلیف آن دو لایحه معلوم بشود ولى براى لوایح آینده بنده تصور مى‌کنم آقایان اعضاى کمیسیون وقتى که مذاکره کردند نظرشان را بیاورند در مجلس و مجلس تصویب بکند چون ما از این وکالت دادن به اشخاص، گر چه بسیار مردمان خوبى هستند، خیرى ندیدیم چون در دوره گذشته مجلس به دو سه تا کمیسیون اختیار داد یکى کمیسیون کشور بود با آن که مردمان خیلى خوبى بودند و آقاى ملک‌مدنى هم بسیار زحمت کشیدند ولى از آن قانون استقلال شهردارى‌ها دولت به نفع خودش همه جا سوء‌استفاده می‌کند و همچنین قانون تصفیه، قانون هئیت تصفیه هم که اختیار داده شد به کمیسیون دادگسترى که آن را تصویب کرده و حال آن که لازم بود که چون مربوط به کلیه سازمان‌هاى مملکت است کمیسیون کشور هم این را تصویب بکند، یکى از آن چیزهایى که آقایان اعتراض مى‌کنند به عمل تصفیه و عمل هیئت تصفیه این موضوع است که آن لایحه و آن قانون بایستى در کمیسیون کشور هم تصویب بشود نه تنها در کمیسیون دادگسترى تصویب بشود و همان طورى اجرا بشود بنده چون از وکالت دادن هیچ خیرى ندیدم و به علاوه بایستى زودتر این اختلاف حل بشود و تکلیف این لوایح معلوم بشود پیشنهاد کردم که اختیار این کمیسیون 15 روز باشد یعنى هر تصمیمى گرفتند 15 روز اجرا بکند براى لوایح آینده هم دوباره بیاید در مجلس مطرح بشود و مذاکره بشود در اطرافش آن وقت رأى گرفته بشود اگر به این ترتیب قبول بکنند بنده رأى می‌دهم و الا بنده یک نفر رأى نخواهم داد.

نایب رئیس- آقاى نورالدین امامى مخالفید بفرمایید.

نورالدین امامى- عرض کنم جناب آقاى اسلامى توجه بفرمایید در یک جلسه هم به عرض آقایان رسانیدم که ما اختلافى با مجلس سنا نداریم (صحیح است) مجلس سنا هم اختلافى با مجلس شورای ملى ندارد (صحیح است) این یک سوء‌تفاهمى است حالا چه شده این سوء‌تفاهم پیدا شده نمی‌دانم بعد از مطالعه زیاد در جلسه خصوصى این تصمیم گرفته شده که یک اشخاص مطلع و مبارزى را انتخاب بکنیم از طرف مجلس شورای ملى که بروند بنشینند این سوء‌تفاهم را رفع بکنند و من عقیده‌ام این است همان طوری که نمایندگان محترم مجلس سنا با جبهه باز استقبال کردند و در یک جلسه بدون سر و صدا این طرح را تصویب کردند ما هم باید با همان شور و شعف براى رفع سوء‌تفاهم در این جلسه به کفاره آن عمل چند دقیقه پشیمان این قدم را براى ملت ایران برداریم (صحیح است) و اما آن قسمتى که فرمودند 15 روز اصلاً خود این طرح موقتى است اگر درست به مفاد طرح توجه داشته باشند آنجا نوشته می‌شود که به شکل یک فصل مشترک در آیین‌نامه‌هاى داخلى مجلسین تنظیم گردیده و موقتاً به موقع اجرا بگذارند و بعد به تصویب مجلس برسانند این در هر صورت باید با تصویب مجلس شورای ملى باشد این است که من استدعا می‌کنم از جنابعالى مخصوصاً از شخص جنابعالى تقاضا می‌کنم پیشنهاد خودتان را پس بگیرید و سایر همکاران محترم هم اگر پیشنهادهایى دارند پس بگیرند که لااقل امروز که شب جمعه است ما یک قدم مؤثرى برداشته باشیم به نفع مردم.

جمعى از نمایندگان- پس گرفتند.

اسلامى- پس می‌گیریم.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى نبوى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در این طرح اضافه شود هر ترتیب قانونى که داده شود.

نایب رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- بنده نظرم این بود که توضیح داده شود در مجلس که این کمیسیون عملى برخلاف قانون اساسى نخواهد کرد (صحیح است) در قانون اساسى براى گذراندن کارها در سنا و در شورا و در اختصاص بعضى از امور به شورا موادى دارد البته این دو کمیسیون متوجه خواهند بودکه طرحى که تنظیم خواهند کرد و رویه‌اى که اختیار خواهند کرد مخالف قسمتى از آن مواد هم نباید باشد این بود که بنده عرض کردم یک تکلیف قانونى براى این کار معین شود و گمان می‌کنم کلمه قانونى در اینجا بى‌مناسبت نباشد.

امامى- تذکرش خوب بود ولى مورد ندارد.

نایب رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- بنده تصور می‌کنم نه این که این کمیسیون نمى‌تواند خلاف قانون اساسى تصمیمى بگیرد بلکه مجلس شورای ملى هم نمى‌تواند تصمیم بگیرد (صحیح است) براى این که این قانون اساسى است و هر وقت تغییرى در آن بخواهد داده بشود باید رفراندوم عمومى بشود و وقتى با مراجعه به آرای عمومى معلوم شد که مجلس مؤسسان لازم است تشکیل بدهند و تجدید نظر بکند و ما به هیچ‌وجه چنین صلاحیتى نه براى این کمیسیون قائلیم و نه براى خودمان این مطلبى که توضیح داده شد این است که یک آیین‌نامه‌اى که روابط مجلسین را تنظیم و روشن بکند طبق قانون اساسى مجلسین با هم تدوین بکنند.

نبوى- با این توضیحى که داده شد بنده پس می‌گیرم چون برخلاف قوانین کارى نخواهند کرد.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى دهقان قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم جمله موقتاً به موقع اجرا بگذارند و بعد از طرح پیشنهادى حذف گردد.

نایب رئیس- آقاى دهقان‏

دهقان- بنده از اظهارات اخیر آقاى ملک‌مدنى اتخاذ سند می‌کنم که فرمودند راجع به مواد قانون اساسى این کمیسیون و کمیسیونى که از مجلس سنا انتخاب شده است اختیارى ندارد که اظهار نظر بکند (صحیح است) این طور است آقایان؟ (جمعى از نمایندگان- همین طور است) بنده از این فرمایش به شما اتخاذ سند می‌کنم اگر مقصود تعیین روابط مجلسین است بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم اما اگر قرار باشد که قرارى یا موادى راجع به مقررات قانون اساسى از طرف این دو کمیسیون وضع بشود (جمعى از نمایندگان- نمى‌شود نمى‌شود) استدعا می‌کنم که اجازه بدهید من عرضم را بکنم که مطلب روشن بشود اگر یک همچو قرارى گذاشته شود خلاف است و کمیسیون هیچ همچو اختیارى ندارد (حاذقى- مجلس هم ندارد) و بنده صریحاً عرض می‌کنم که اگر قرار باشد به هر ترتیب به هر شکلى مورد تفسیر قرار بگیرد این از وظایف خاصه مجلس شورای ملى است بنابراین بنده از این صحبت آقاى ملک‌مدنى همکار محترم و عزیز خودم که این طرح را تهیه کردند و تقدیم نمودند اتخاذ سند می‌کنم و همه آقایان هم خیال می‌کنم با این عرض بنده موافق باشند که کمیسیون حق دارد روابط بین دو مجلس را روشن بکند در حدود قانون اساسى (صدرزاده- آن هم موقتاً و به نحو آزمایش) آن هم موقتاً و به نحو آزمایش ولى این را هم مى‌خواستم به این آقایان اعضای کمیسیون منتخبه عرض بکنم که بعضى از اعضاى مجلس سنا برخلاف نص صریح قانون اساسى مشاغل دولتى دارند و این چند مرتبه هم اینجا تذکر داده شده و متأسفانه نمی‌دانم دولت چرا نمى‌خواهد به این اصل اساسى توجه کند و به کسانی که مصونیت دارند شغل مسئولیت‌دار ندهد (مکى- آنهایى که در دربار هستند چطور؟) بنده آقاى مکى قبول دارم که هر کس که مسئولیتى را در جایى قبول می‌کند نباید مصونیت داشته باشد این صریح قانون اساسى است مى‌گوید وکلا حق ندارند در دستگاه دولت قبول مسئولیت بکنند بنده خارج از قانون اساسى نه من می‌توانم صحبت بکنم نه سر کار ما حق نداریم به میل خودمان و از روى هوا و هوس صحبت بکنیم یک موادى هست که باید بر طبق آن صحبت بکنیم این عرضى که بنده می‌کنم به استناد صریح قانون اساسى است و مى‌خواهم به این کمیسیون هم عرض بکنم که به آن کمیسیون و

+++

آن رفقا بگویند که آقا رفقاى مجلس سنا حق قبول مسئولیت در دستگاه دولت ندارند و پیشنهادم را به استناد صحبت آقاى ملک پس می‌گیریم.‏

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى رضوى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم کمیسیون منتخبه مکلف باشد در ظرف یک ماه بعد از تنظیم مواد مربوط آنها را براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى نماید.

نایب رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده فراموش نمی‌کنم در جلسه خصوصى یک روزى طرحى پیشنهاد شد جناب آقاى رفیع هم بودند در تعقیب او چند نفر از آقایان و رفقا اصرار کردیم که موافقت بفرمایید یک طرز نزاکت‌آمیزى از براى این موضوعى که مطرح شده است در پیش گرفته بشود و به وسیله یک نطق نزاکت‌آمیزى که از طرف یکى از آقایان نمایندگان انجام می‌گیرد اساساً موضوع اختلاف حل بشود. همه آقایان به خاطرشان هست که آن روز به قدرى احساسات غلیان داشت و به قدرى مخالفت شد که اصلاً ما پیشنهاد را فراموش کردیم و خیلى بنده خوشحالم که الحمدالله در ظرف این مدت فاصله به اندازه‌اى حس خوش‌بینى و حسن تفاهم و حسن نظر فراهم شده که اصلاً قضیه معکوس شده یعنى تمام آقایان آنچه که مى‌بینیم معتقد هستید به این که به طور کلى چند نفر از رفقا بنشینند طرحى تنظیم کنند و موادى درست کنند و آن را هم براى اجرا بدهند آن وقت بر حسب امتحان و آزمایش هم که داریم این مواد آزمایش مدت‌ها مورد اجرا قرار می‌گیرد تا در بین کارهاى بسیارى که مجلسین دارند یک وقتى آیا در این دوره یا دوره‌هاى بعد مجال بشود که این را به صورت قطعى درستى بیاورند یا خیر همچنان که اغلب از کارهاى آزمایشى دوره گذشته که از جمله مواد همین آیین‌نامه است به همین صورت پیشنهاد شده یعنى به نام آزمایش و موقت براى این که مدتى آزمایش بشود بعداً به صورت قطعى در بیاید و موادش تصویب بشود ولى چنان که ملاحظه می‌فرمایید چندین ماه از دوره گذشته چندین ماه هم هست مشغولیم و بحثى از این موضوع نبود تا وقتى که جناب آقاى دکتر مصدق راجع به موادش پیشنهادى دادند. حالا غرض از عرض بنده این است که این منافاتى که ندارد بنده می‌بینم که خود آقایان می‌فرمایند این موادى که تنظیم شده باید براى تصویب به مجلس بیاید آن وقت از طرف دیگر هم آقایان که اینجا می‌نشینند در پیرامون قانون اساسى بحث خواهند کرد، کم و زیادى هم که نمی‌شود این چه وحشت و اضطرابى دارد که عین آن موادى را که آقایان در نظر می‌گیرند قبل از آن که ببرند به مورد اجرا بگذارند یک اطلاعى به آقایان نمایندگان محترم بدهند دنیا که به هم نمی‌خورد نه اینجا نه ما نه آقایان مجلس سنا هیچ کدام که نمی‌توانیم برخلاف قانون اساسى حرفى بزنیم منتها افکار مختلف است و ممکن است یک اصلاحاتى درش پیش بیاید که انشاء‌الله با حسن‌نیت به نفع مملکت و به نفع هر دو مجلس باشد حالا اجازه ندادید که در موقع گفتگو آن بیاناتى را که داشتم تذکر بدهم و مذاکره خاتمه یافت، حالا در موقع پیشنهاد به این صورت درآوردیم که آقایان تنظیم بکنند و بالأخره به مورد اجرا هم که حالا این طورى که می‌بینیم آقایان موافق هستند که گذارده بشود پس لااقل موافقت بفرمایید که در یک ماه مجلس هم تقدیم بشود زیرا بنده امتحان دادم یک موادى وقتى که مدتى اجرا شد دیگر تغییر دادن این و برگرداندن او هم، خاصه در امرى که مربوط به مناسبات بین دو مجلس باشد عمل بسیار مشکلى است، سخت هم خواهد بود از این جهت اگر ممکن است خود آقایان اعضای کمیسیون مراقبت کنند که پیش از این که به موقع اجرا گذارده شود با اطلاع رفقای‌شان برسانند و اگر هم منافات دارد لااقل در ظرف مدت یک ماه بیاورند که خیلى موضوع عملى نشده باشد که فردا اگر یک گوشه‌اش را بخواهیم تغییر بدهیم امکان‌پذیر نباشد بنده نمى‌دانم که اشکال قبول این موضوعات چیست که در هر مورد دچار مخالفت می‌شود.

نایب رئیس- آقاى اسلامى.

اسلامى- مخالفت بنده با مدلولش است با عبارت است اگر عبارت صحیح بود بنده مخالفتى نداشتم براى این که یک کمى شبیه به پیشنهاد بنده است ولى در آنجا تصریح شده بود که فقط 15 روز اجرا بکنند بعد بیاورند براى این که اگر ما این پیشنهاد را به این صورت قبول کنیم اگر خداى نخواسته آن کمیسیون یک تصمیمى گرفت که مجلس موافق نباشد تا یک ماه حق ندارد حرف بزند و این عمل خوب نیست این را اصلاح بفرمایید آقاى رضوى که بنده هم موافقت کنم.

اردلان- این اشخاص مورد اعتماد مجلس هستند این چه حرفى است.

شوشترى- این هم مخالفتى نبود.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى رضوى آقایان موافقین قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) مورد توجه نشد، پیشنهاد دیگرى نیست رأى می‌گیریم به ماده واحد راجع با اختیارات کمیسیون همان طرحى که حالا قرائت شد، آقاى موافقین قیام بفرمایند (جمعى برخاستند)

ماده واحد راجع به تشکیل کمیسیون تصویب شد.

وزیر کشور- بنده براى جواب سؤال ....

نایب رئیس- بعد از آقاى وارسته بفرمایید.

شوشترى- ایجاد سرور کرد.

6-بیانات آقاى وزیر دارایى راجع به ترفیعات مستخدمین دولت و بانک ملى و معاملات شکر

وزیردارایى- آقاى عبدالغدیر آزاد بیاناتى فرمودند راجع به اضافه و ترفیع مستخدمین دولت چون بعضى از آقایان دیگر مخصوصاً آقاى سالاربهزادى هم در این خصوص از بنده سؤالى فرمودند لازم است چند کلمه در این خصوص عرض کنم که موضوع هم تا حدى روشن شود گویا گله آقایان همکاران بنده این است که از سال 1327 تا کنون با آنها اضافه داده نشده به طوری که بنده تحقیق کردم علت عدم اعطاى اضافه و ترفیع در سال 1327 براى پرداخت آن نداشته‌اند البته آقایان محترم استحضار دارند یکى از شرایط اعطاى اضافه و ترفیع این است که اعتبار در بودجه وزارتخانه‌ها منظور و ملحوظ باشد و اما نسبت به سال 28، علت این بوده است که بر طبق مصوبات کمیسیون بودجه دولت از دادن هر گونه اضافه و ترفیع ممنوع بوده در. واقع منع قانونى داشته است (صحیح است) به علاوه سال 1329 از چند ماه قبل به این طرف در وزارتخانه‌ها بر طبق آیین‌نامه ترفیعات و اضافات کمیسیون‌هایى تشکیل شده است و مشغول مطالعه هستند بعضى از آنها جدول اضافه ترفیعات را تهیه کرده‌اند و بعضى از آنها موفق نشده‌اند آنهایى که تا کنون موفق نشده‌اند تقاضا کردند که مدت انجام این کار تا آخر خرداد تمدید شود.

البته چون موضوع رفاه و آسایش مستخدمین دولت مورد توجه و علاقه دولت هست با این تقاضا موافقت خواهد شد و امیدوارم که انشاء‌الله تا آخر خرداد که امید هست تا آن موقع بودجه سال 29 هم از تصویب مجلس شورای ملى بگذرد بتوانیم به صدور احکام اضافات آنها اقدام نماییم (حاذقى- پس لطفاً این نماینده کارمندان را هم بخواهید که آقایان را مطلع کند که دیگر اعتصاب ننمایند) ضمناً آقاى آزاد یک اشاره‌اى هم راجع به بانک ملى ایران فرمودند بنده خیال می‌کنم که وظیفه شغلیم اقتضا داشته باشد که در اینجا اجمالاً یادآور بشوم که بانک ملى امروز یک شرط جهانى و معروفیت بین‌المللى دارد و تصور می‌کنم که شاید مصلحت در این باشد که ما حتى‌المقدور از مذاکراتی که ممکن باشد به اساس حیثیت و شئون این مؤسسه مالى و ملى ما لطمه وارد بیاورد خوددارى کنیم (آزاد- جناب آقاى وزیر دارایى بانک ملى تمام امور اقتصادى این مملکت را خراب کرده است بنده توضیح خواهم داد تا ببینید چه بلاى سر مملکت آورده است) در هر حال این تذکر بنده مانع این نخواهد بود که هر نظرى داشته باشید اینجا سؤال بفرمایید و در عین حال هرگونه بى‌ترتیبى و نواقصى که به نظر جنابعالى و سایرآقایان می‌رسد بنده با کمال دقت جواب آن را تهیه می‌کنم و به نظر آقایان می‌رسانم و اما راجع به معاملات شکر هم گویا مثل این که این طور تصور فرموده‌اند که معاملاتى به ضرر و زیان دولت شده مثل این که این طور فرمودند بنده این را اطمینان می‌دهم از روزی که بنده متصدى این خدمت شده هیچ معامله‌اى نشده و امیدوارم تا آن ساعتى که در این خدمت باشم هیچ‌گونه معاملاتی که به ضرر و زیان دولت باشد انجام‌پذیر نباشد (حاذقى- ولى معاملات مفید را بفرمایید) (صدرزاده- معامله مفید دولت را هم که انجام می‌دهند) (اردلان- گذشته را هم رسیدگى بفرمایید) نسبت به گذشته همان طور که کراراً گفته شده

+++

بنده همیشه مهیا و حاضر خواهم بود که هرگونه آقایان بى‌ترتیباتى سراغ دارند بفرمایند تا جایى که رسیدگی‌اش در صلاحیت وزارت دارایى باشد بنده تعقیب خواهم کرد (احسنت)

7-تصویب نمایندگى آقایان الله‌یار صالح و کاظم شیبانى صالح از کاشان‏

نایب رئیس- از شعبه سوم دو گزارش رسیده است، آقاى ناظرزاده کرمانى بفرمایید.

اسلامى- آقاى وزیر کشور هستند.

نایب رئیس- ایشان راجع به سؤال حاضر هستند بعد از این گزارش طرح می‌شود.

ناظرزاده کرمانى- نتیجه گزارش را آقاى دکتر کیهان که مخبر هستند باید قرائت کنند ولى چون ایشان غایب هستند و بنده منشى شعبه هستم به وسیله بنده قرائت می‌شود.

پرونده انتخابات کاشان حاکى است که در تاریخ 2/ 12/ 28 انتخابات آن شهرستان شروع و پس از توزیع تعرفه و اخذ رأى آقاى الله‌یار صالح به اکثریت 15171 رأى و آقاى کاظم شیبانى به اکثریت 14369 رأى از 16017 رأى مأخوذه به نمایندگى شانزدهمین دوره تقنینیه انتخاب شده‌اند و در مدت مقرر چند انجمن شکایات مزبور را وارد ندانسته و در تاریخ 6/ 2/ 29 اعتبارنامه به نام آقایان مزبور صادر می‌نماید پس از ارجاع پرونده به شعبه سوم شعبه براى رسیدگى دقیق‌تر پرونده را به شعبه فرعى ارجاع نموده و پس از تقدیم گزارش شعبه فرعى مبنى بر این که تجدید انتخابات بلامانع بوده و همچنین در مورد شکایتى که از آقاى کاظم شیبانى صالح مبنى بر محکومیت ایشان نموده بودند چون صدور حکم بعد از خاتمه انتخابات صورت گرفته و ایشان به 500 ریال جریمه بابت استفاده بدون اجازه از برق محکوم شده‌اند که تأثیرى در اصل موضوع و صلاحیت ایشان نداشته شعبه با توجه به محتویات پرونده و رعایت گزارش شعبه فرعى و ملاحظه شکایات وارده به مجلس شورای ملى صحت انتخابات شهرستان کاشان و نمایندگى آقاى الله‌یار صالح را که با اکثریت 15171 رأى از مجموع 16017 رأى در درجه اول به نمایندگى شانزدهمین دوره تقنینیه از طرف اهالى آن شهرستان انتخاب شده‌اند تأیید و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى مى‌نمایند.

نایب رئیس- گزارش شعبه سوم راجع به انتخابات کاشان و نمایندگى آقاى الله‌یار صالح تصویب می‌شود گزارش دیگر شعبه سوم قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیرو گزارش شماره 15 از شعبه سوم راجع به انتخابات کاشان و نمایندگى آقاى الله‌یار صالح آقاى کاظم شیبانى صالح به اکثریت 14369 رأى از مجموع 160 17 رأى مأخوذه در درجه دوم به نمایندگى شانزدهمین دوره تقنینیه از حوزه انتخابى کاشان انتخاب و شعبه با توجه به گزارش شماره 15 صحت نمایندگى ایشان را تأیید و اینک گزارش آن تقدیم مجلس شورای ملى می‌شود.

نایب رئیس- گزارش شعبه سوم راجع به انتخابات کاشان و نمایندگى آقاى کاظم شیبانى صالح از کاشان تصویب می‌شود، حالا آقاى صالح سؤالى از آقاى وزیر کشور کرده‌اند توضیح می‌دهند بفرمایید.

8-سؤال آقاى الله‌یار صالح راجع به لوله‌کشى شهر تهران از آقاى وزیر کشور و جواب آن‏

الله‌یار صالح- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم (نمایندگان احسنت) (شوشترى- همه باید این طور بکنند) نمایندگان محترم توجه دارند در هر کشورى پیشرفت کار دولت منوط است به همکارى بین مردم و دولت و همکارى مردم و دولت هم حاصل نمی‌شود مگر در صورتی که مردم به حرفهاى دولت اعتماد کنند متاسفانه چند سال است وضع کشور ما طورى شده که یک شکافى در اثر همین عدم اعتماد بین مردم و دولت‌ها حاصل شده و غالباً هر وعده‌اى را که دولت می‌دهد متأسفانه از پیش آن خلاف واقع و غیر قابل انجام تصور می‌کنند بنده منظورم به دولت خاصى نیست این رویه‌اى است که متأسفانه از چند سال قبل به این طرف در کشور ما حکمفرما است ملاحظه فرموده‌اند آقایان نمایندگان محترم موضوعاتى که در کشورهاى دیگر و البته در خود کشور ما هم مقدس است و باید مورد احترام همه باشد به تدریج در کشور ما یک نحو ابتذال به خود می‌گیرد به طوری که دیگر حتى صحبت آن را هم نمی‌شود کرد، براى نمونه همین موضوع تصفیه را بنده تذکر می‌دهم که چند روز وقت مجلس را گرفت و همیشه هر وقت صحبت از تصفیه بشود به عنوان یک امر مبتذل تلقى خواهد شد (صحیح است) مورد دیگر موضوع تحول است، آقایان نمایندگان محترم ملاحظه فرموده‌اند چه وعده ‌هایى از طرف دولت‌ها به خصوص این اواخر راجع به تحول در اوضاع کشور داده شد و آثاری که به ملت رسید و عاید مردم گردید کاملاً برخلاف آنچه بود که گفتند (صدرزاده- در کلمه اشتباه شده است) و یکى از موارد مورد نظر بنده نحو ابتذال را به خود گرفته است همین موضوع لوله‌کشى تهران است آقایان نمایندگان محترم که با مردم سر و کار دارند مخصوصاً طبقات خیلى پایین ملاحظه فرموده‌اند که عنوان لوله‌کشى مترادف شده است در ذهن مردم با عبارت دروغ (صحیح است) حالا بنده آن لغتى را که مورد استعمال است عرض نمى‌کنم ولى در ردیف حرف‌هایی که براى دروغ ذکر می‌شود (لوله‌کشى است) (صدرزاده- تهران را بفرمایید لوله‌کشى شیراز قریب اتمام است) راجع به لوله کشى فارس هم به موقع عرض خواهم کرد (اسلامى- تلفن هم همین حال را دارد) چند سال قبل بعد از این که مدت‌ها مردم انتظار امر لوله‌کشى را داشتند و بعد از این که اشخاصى بزرگ از خارج و داخل لعنت کردند بر کسانى که مؤثر بودند براى جلوگیرى از امر لوله‌کشى و آن را یکى از موارد ننگ و رسوایى ما ایرانی‌ها شمردند و در روزنامه‌هاى خودشان در خارجه به این مطلب اهمیت دادند یک دولتى سر کار آمد و به مردم اطمینان داد که از این به بعد لوله‌کشى حتماً اجرا خواهد شد ملاحظه فرمودید جشن‌ها گرفته شد. حتى اولین کلنگ ساختمان لوله‌کشى را هم زدند به درب خانه‌هاى مردم نمرات با قید عنوان آب گذاشتند و مبالغى به عنوان اقساط اولیه لوله‌کشى گرفتند، بنده خاطرم مى‌آید از همان روزهاى اول یک عده‌اى به این امر هم سوء‌ظن داشتند و اگر نظر آقایان باشد در همان روزها که شهردارى تهران مشغول گذاشتن نمره و جمع‌آورى اقساط بود یک عده‌اى هم مشغول کندن استخرهاى بزرگ، انبارهاى بزرگ آب توى خانه‌های‌شان بودند مى‌گفتند حالا که دولت رسماً آمده می‌گوید لوله‌کشى می‌شود دیگر مسلم است نخواهد شد، شروع کردند به کندن آب‌انبارها بنده خودم براى استحضار آقایان عرض می‌کنم که همیشه در زندگى خودم سعى کرده‌ام امیدوار باشم برخلاف نصیحت افراد فامیل به زحمت مبلغى تهیه کردم و به شهادت شهردارى جزو اولین افرادى بودم که آن قسط مقرره را پرداختم ولى یک عده‌اى همان طور که عرض کردم از همان روز اول مى‌گفتند که این کار نخواهد شد معهذا عده‌اى هم امیدوار بودند امیدواری‌شان از چه بود؟ امیدوار بودند که خوب حالا دولت آمده است به عنوان این که شرکت، شرکت الکساندر کیپ شهرت جهانى دارد و یک قراردادى منعقد کرده و یک مدت محدودى را برایش پیش‌بینى کرده این دفعه حتماً لوله‌کشى انجام می‌گیرد، سه سال و نیم بلکه بیشتر از این موضوع گذشت و آن موقعى که شرکت رسماً تعهد کرده بود لوله‌کشى را خاتمه بدهد، در تهران چند روز پیش منقضى شد و به طوری که آقایان ملاحظه مى‌فرمایند غیر از یک مقدار لوله آهن که شرکت از خارج خریده و روى آن هم براى خودش برخلاف عقیده برخلاف حق و عقیده بنده حق‌العمل حساب کرده و حالا هم بایستى شهردارى مبلغى براى انباردارى براى حفظ آن لوله‌ها بدهد اثرى از آثار لوله‌کشى نیست یک مقدارى وقت شهر و وقت مملکت صرف شده مبالغ هنگفتى از طرف شهردارى مملکت بالأخره مصرف این کار شده و امروز مثل روز اول است شرکت الکساندر کیپ با وجود داشتن عنوان شهرت جهانى که بنده حقیقتاً اطلاع ندارم آیا یک چنین شهرتى را داشته یا نداشته (آزاد- انگلیسى که هست) سه سال و نیم ملت ایران را منتظر کرده است و حالا به یک عناوین مبتذلى متوسل می‌شود و می‌خواهد خودش را تبرئه کند از موقع مقرر بلکه تا امروز نقشه‌هاى قطعى که براى لوله‌کشى لازم بوده در اختیار شهردارى نگذاشته است و یک نکته بسیار قابل توجهى دیگرى که آقایان نمایندگان محترم شاید مستحضر نباشند با این که در قرارداد قید شده بود. که از میزان معینى مخارج لوله کشى تهران نباید اضافه بشود شرکت هم از میزان معینى حق‌العمل بیشتر نباید بگیرد شرکت براى این که بتواند مبلغ زیادترى به دست آورد دولت وقت را وادار کرده است تصویب‌نامه گذرانده که در آن تصویب‌نامه هم با عنوان این که این شرکت شهرت جهانى دارد هنوز هیچ کارى انجام‏ نشده یک کارهایى راکه انجام داده اند به عنوان کاراضافى قرارداده‌اند

+++

(صدر‌زاده- پایتخت کشور انجمن شهر ندارد آقایان وکلای تهران چرا براى این کار اقدام نمى‌فرمایند) (شوشترى- قرارداد در زمان کدام دولت بسته شده) در زمان آقاى قوام‌السلطنه بوده عرض کنم خدمت آقایان بنده منکر این نیستم در کشورهاى دیگر هم خطا می‌شود این یک مطلب صحیحى نیست که ما بگوییم تمام مفاسد مختص کشور ما است در کلیه کشورهاى دیگر هم ممکن است یک خطاهایى روى بدهد اما یک تفاوت بین کشور ما و کشورهاى دیگر موجود است این است که ما روى مسائل سرپوش مى‌گذاریم، عدم اعتماد مردم ایران به دولت‌ها بیشتر سر این است یک بدبختى که پیش مى‌آید یک شخصى یا یک شرکتى یا یک مؤسسه یا دولتى که تقصیرى مرتکب مى‌شود روى آن سرپوش مى‌گذارند مدت‌ها ازش مى‌گذرد بعد هم مى‌گویند خوب، آن گذشته مافات مضى این است که بنده امروز از شخص آقاى اردلان که حقیقتاً به تمام معنى ایشان را یک مرد توانایى مى‌دانند خواهش می‌کنم براى این که جلب اعتماد مردم بشود و بدانند دولت به هیچ‌وجه میل ندارد روى مفاسد سرپوش بگذارد ولو یک شرکتى که به خودش عنوان جهانى داده، اگر آمد و اگر معلوم شد که این شرکت از اعتماد مردم و دولت سوء ‌استفاده کرده و ضرر به ملت ایران وارد آورده صریحاً تشریف بیاورند و این را بگویند و براى لااقل یک مرتبه آن شرکت را تعقیب بکنند لااقل خساراتى که به ملت وارد مى‌آید جبران بکند.

نایب رئیس- آقاى وزیر کشور

اردلان (وزیر کشور)- نماینده محترم در اوایل سئوال یک نظریه عمومى اظهار فرمودند که با اجازه آقایان مختصرى در باب بنده لازم است عرض کنم عقیده من هم این بوده و خواهد بود که دولت و تشکیلات مملکت باید براى مردم مفید باشد و مردم اعتماد به دولت داشته باشند و در عین حال در پیشرفت کارهاى خوب تشریک مساعى و کمک به نظریات دولت بکنند، اگر تشکیلاتى باشد که به درد مردم نخورد به عقیده من نباشد بهتر از این است که یک وجود ناقص در کار باشد. این عقیده قطعى من است (صحیح است) زندگى من شاید از ابتداى دخول در خدمات اجتماعى یا دولتى شاید این فکر بنده باشد (صحیح است) این جواب فرمایش عمومى آقا است (صفایى- ولى مقصود ایشان عملاً بود نه لفظاً) عملاً مربوط به همه است مجلس شورای ملى و مجلس سنا و وزیر و دولت همه است، مربوط به همه است، عقیده من است (صفایى- با این موافقم ولى دولت باید پیش‌قدم باشد) اما راجع به لوله‌کشى مورد سوال آقا بود باید عرض کنم که قرارداد لوله‌کشى در حکومت آقاى قوام‌السلطنه امضا شده و هم این طور هم که فرمودند جشن گرفتند خیلى‌ها را هم در جشن دعوت کردند از این مواعید هم نه تنها راجع به لوله‌کشى راجع به چیزهاى دیگر هم خیلى به ملت ایران دادند و عملى نشد (آشتیانى‌زاده- و بعد عملى شد؟) اجازه بدهید بنده هم اتفاقاً سهم خودم را دادم و نمی‌دانم که واقعاً موفق می‌شوم یا خیر، اما از موقعی که متصدى کار وزارت کشور شدم و البته سؤال جناب آقاى صالح هم کمک کرد این که وارد موضوع بشوم و بفهمم وضعیت از چه قرار است، نماینده الکساندر گیپ آمد در وزارت کشور و من را دید و یک توضیحات شفاهى هم داد ولى من از او چند چیز خواستم، یکى این که صریحاً گزارش بدهد که در این مدت قرارداد چه کارى را براى شهردارى انجام داده (صفایى- مگر شهردارى خودش نمی‌داند) سرکار هم سؤال بفرمایید جوابتان را عرض می‌کنم دوم این که چرا تمدید و اضافه می‌خواهد دلایل این را هم بگوید، سوم از همه مهم‌تر این است که چه متدى و چه طرزى ما در پیش داشته باشیم که باز هم یک وزیر کشورى آمد آنجا با یک نماینده شرکت و مردم همین حرف‌هایى که ما می‌زنیم نزنند یعنى واقعاً کار درست بشود اگر چه مقایسه کار شیراز با تهران صحیح نیست براى این که آنجا شهر کوچکى است ولى این نکته را باید عرض کنم چون آنجا مرد شریفى مثل حاج محمد نمازى که کار خیرى خواسته بکند. (دکتر مصباح‌زاده- بسیار مرد شریفى است بزرگ‌ترین خدمت است که کرده است) اى کاش در شهرهاى دیگر ما هم یک همچو عملیاتى می‌کردند که براى شهر خودشان مفید بود (دکتر مصباح‌زاده- مریضخانه هم ساختند) چون کار شخصى بوده بنده در آن کارش نباید دخالت بکنم ولى به چشم دیدم البته آقایان نمایندگان فارس بهتر می‌دانند این است که دو مخزن رزرو‌آر بزرگ و کوچک ساخته شده چاه‌هایى که آب بدهد حفر شده لوله‌کشى در خیابان‌هاى اصلى شده یعنى لوله کار گذاشته شده اینها را بنده با چشم دیده‌ام حالا قرارداد تمام عملى نشده است (رضوى- در کوچه‌ها هم شده) بنده از همان بنگاهى که چند نفر از طرف دولت. بانک ملى و فلان و آنها هستند که باید این کارها را تا حالا انجام بدهند از آنها هم پرسیدم که بگویند ببینم در این مدت شماها غیر از کاغذ و مکاتبه چه کارى کرده‌اید آنها هم البته باید راپورت بدهند (الله‌یار صالح- مسلماً هیچ کارى نکرده‌اند) بنابراین بنده از این سؤال استفاده می‌کنم و این وضعیت را کاملاً روشن می‌کنم و ابداً استتارى هم در کار نخواهد بود اما اینجا چون صحبت شد که زیاد نباید جواب و سوال‌ها را طول داد و البته مطابق نظامنامه باید جواب داد خواستم آقایان تا یک درجه‌اى مسبوق باشند که الان این بحث هست آنجا یک کمیسیونى هم شده دعوت کردم امروز عصر در وزارت کشور که در آنچه طرفى نباشند و حرف‌ها گفته بشود البته باز هم سؤال می‌شود و نتیجه هم به مجلس شورای ملى گفته می‌شود ولى یک نکته اساسى را آقاى صدرزاده نماینده محترم فرمودند که این کار نه مربوط به دولت است و نه مربوط به مجلس شوراى ملى نه دیگرى عیب کار در این است که شهر تهران انجمن شهر ندارد. بنده امیدوارم موفق بشوم تهران را داراى یک انجمن بکنیم که مربوط به مردم باشد و اختیار کار را بدهیم به دست مردم (احسنت)

نایب رئیس- آقاى الله‌یار صالح‏

الله‌یار صالح- بنده از آقاى وزیر محترم کشور براى توضیحاتى که دادند تشکر می‌کنم و امیدوارم همان طور که وعده فرمودند با کمال دقت در این کمیسیون و یا کمیسیون‌ها به حرف‌هاى طرفین توجه بفرمایند و بدهند که آیا آنچه که بنده عرض می‌کنم و مطابق تحقیقات قطعى خودم است صحیح است که این شرکت به هیچ‌وجه به وظیفه قانونى خودش عمل نکرده (صحیح است) و تمام تشبثاتى که می‌کنم بى‌اساس است یا این که این حرف حسابى است اگر این حرف‌هاى حسابى این شرکت الکساندر کیپ مانند آن چیزى است که در روزنامه اطلاعات دیشب نوشته که آنها هم عادت کرده‌اند مثل مأمورین ما هر چیزى را تکذیب می‌کنند راجع به این که ما نقشه‌ها را به موقع داده‌ایم و تکذیب مى‌کنم و حال آن که گزارش‌هاى رسمى اداره مربوطه را خود آقاى وزیر کشور ملاحظه فرموده‌اند که این ادعا کاملاً خلاف حقیقت است درست است که یک نقشه‌هایى داده‌اند ولى این نقشه‌ها نقشه‌هایى است که خودشان هم تویش قید کرده‌اند نقشه‌هاى مقدماتى و نقشه‌هاى مطالعاتى است که اینها کرده‌اند تمام آن نقشه‌هایى که مى‌گویند در ظرف مدت مقرر داده‌ایم یک نقشه‌هایى است که روى عدد کار کرد به موجب این قرارداد و به موجب آنچه که ضمیمه این قرارداد است مى‌باشد و بنده اینجا دارم و چنان چه وقتش را آقایان داشته باشند مى‌خوانم برایشان می‌بایستى نقشه‌هاى قطعى که بشود روى آن کار انجام داد تهیه کرده باشند این قبیل نقشه‌ها را بنده مطلقاً مدعى هستم که یکى‌اش را هم در مدت مقرر نداده‌اند بعد از انجام مدت یک نقشه‌هایى دادند که آنها هم قطعى حساب نمی‌شود یک مطلب دیگر گر چه بنده تصدیق می‌کنم جزو صلاحیت آقایان وکلاى محترم فارس است و اگر آنها اطلاعات بیشترى داشته باشند به من نمی‌رسد که راجع به شیراز حرفى بزنم ولى متأسفانه بنده یک گزارشى دیدم از همین لوله‌کشى شیراز که آن هم اینجا پیش بنده است و اگر آقاى وزیر کشور هم بخواهند شاید به عرض‌شان رسیده یا برسانند یکى از مؤسسات معتبر مورد اعتماد آقایان که بنده اجازه ندار م اسمش را ببرم راجع به همین لوله‌کشى شیراز به استناد اطلاعاتى که از جناب آقاى مهدى نمازى مستقیماً گرفته این مطالب را اظهار می‌کند و کتباً گزارش می‌دهد:

تأخیر از مدت عمل گر چه در قرارداد جریمه‌اى براى این تعیین کرده‌اند نقشه و طرز عمل الکساندر گیپ همیشه ناقص بوده بدون در نظر گرفتن تمام عوامل و اطراف و جوانب کار شروع به اقدام مى‌نماید و راجع به تهران هم شنیدم مى‌گوید ما اول متوجه نبودیم به عظمت کار و حال آن که یک شرکتى که ادعاى معروفیت جهانى دارد قبل از این که بیاید قرارداد ببندد باید متوجه عظمت کار باشد اگر بنده متوجه نباشم آقاى شوشترى متوجه نباشد الکساندر گیپ متوجه نباشد که این درست در نمى‌آید (شوشترى- بلى بنده تخصص ندارم) موقع سفارش لوله‌ها سه راه و زانو سفارش ندادند و مدتى پس از وصول لوله‌هاى شیراز موقعی که علت این تأخیر در سفارش سه راه و زانو سؤال شد جواب دادند

+++

که صورت از لندن نرسیده دیگر این که با این که شاهراهاى خیابان‌هاى اصلى شیراز کنده شده الان ملتفت شده‌اند که انشعاب لوله‌ها براى خیابان‌هاى فرعى پیش‌بینى نشده اصلى را کنده‌اند حالا فهمیدند اینها را پیش‌بینى نکرده‌اند حتى به طوری که آقاى نمازى اظهار می‌داشتند محل انشعاب در لوله‌هاى اصلى تعبیه نشده است ملاحظه بفرمایید چه اشکالى پیدا می‌کند خیال می‌کرد شرکت دیگرى را براى خیابان‌هاى فرعى معرفى نموده است که باید با آن شرکت قرارداد جدیدى منعقد کند دیگر این که با این که 24 حلقه چاه براى تهیه آب پیش‌بینى کرده‌اند و از ابتداى امر منابع آب را پیش‌بینى ننموده‌اند دیگر تلمبه‌اى که باید آب را از چاه به منابع برساند ناقص سفارش داده‌اند و پس از عملى کردن سفارش ملتفت نواقص شده‌اند که باید مدتى هم براى تهیه نواقص که آن هم از اصل تلمبه کمتر نخواهد بود معطل شده به طور کلى با این لوله‌کشى شهر شیراز در نوع خود نسبت به لوله‌کشى شهر تهران بسیار ساده و آسان می‌باشد تا یک سال دیگر شاید در چند خیابان اصلى لوله‌ها براى مصرف آب حاضر باشد و عملى کردن نقشه لوله‌کشى شهر شیراز که معطلى زیادترى دارد و باید تدریجاً عملى شود به طوری که پیش‌بینى شده است شاید تا ده سال دیگر لوله‌کشى شیراز کامل بشود (شوشترى- پس تهران سیصد سال) این در صورتى بوده که شرکت الکساندر کیپ این بهانه‌هاى به عقیده بنده غیر وارد را که در تهران از قبیل شهردارى و دستگاه دولتى در شیراز نداشته است یک مرد شریف محترمى مثل آقاى حاج محمد نمازى براى این کار آقاى مهدى نمازى را متصدى نموده و پول دست ایشان بوده تصمیم‌هایى که لازم داشته شرکت بگیرد به سرعت به وسیله آقاى مهدى نمازى گرفته می‌شده و هیچ‌گونه بهانه‌اى نداشته که بگوید ما را معطل کرده‌اند. این جا ملاحظه بفرمایید که به عقیده خود آقاى نمازى به یک مؤسسه معتبر ایرانى اظهار کرده‌اند لوله‌کشى شهر شیراز تا ده سال دیگر انجام نمى‌شود و در آخر این گزارش می‌نویسد حتماً باید متذکر بود که براى عملى کردن دستورها و سفارش‌هاى الکساندر کیپ در شهر شیراز جز اقدام آقاى نمازى و اقدام روى سفارش‌ها و شروع به عمل تشریفاتى لازم نداشته و به طوری که آقاى نمازى پیش‌بینى مى‌فرمایند لوله‌کشى آب شهر تهران اگر به دست شرکت الکساندر کیپ باید عملى شود ناچار باید از بیست و پنج تا سى سال حداقل مدت لازم خواهد داشت (بعضى از نمایندگان- انشاء‌الله) در این ضمن بنده واقعاً وظیفه خود می‌دانم و یقین دارم آقایان محترم هم با من هم عقیده هستند که از آقاى حاجى محمد نمازى تشکر کنم (صحیح است) که یگانه موردى است که در عمرخود شنیده یا دیده‌ام که یک نفر ایرانى چه یک نفرى؟ یک نفرى که پولش را در خارج تهیه کرده یک کسى که معاملاتش ثروتش و زندگیش در خارج بوده حاضر شده است یک چنین عمل خیلى بزرگى را در یک شهرى بکند (صحیح است) و بنده امیدوار هستم که افراد دیگرى هم که به حمدالله مثل آقاى نمازى در مملکت ما هستند و استفاده‌هاى هنگفت در خود ایران کرده‌اند اگر یک عمل بزرگى مثل آقاى نمازى نمى‌کنند لااقل یک عمل کوچکى انجام بدهند.

صدرزاده- ایشان یک بیمارستان پانصد تختخوابى هم در شیراز تهیه کرده‌اند که در دست انجام است.

شوشترى- بقیه پولدارها پول‌ها را مى‌برند در آمریکا

نایب رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- چون آقاى صالح در دنباله سؤال‌شان یک توضیحات دیگر دادند بنده مى‌خواهم این عرض را بکنم مخصوصاً در اولین وهله در ورودم به تهران می‌دانستم که با این موضوع مواجه می‌شوم از آقاى مهدى نمازى پرسیدم آقا نسبت به این شهرت جهانى الکساندر کیپ مى‌گویند شما چیزى برخلاف دیده یا شنیده‌اید به من بگویید البته دو نفرى بودیم ولى چون یک راپورتى است که مربوط به یک مؤسسه‌اى است که نه پولش را دولت داده است و نه شهر تهران دخالت کرده است و آن وقت می‌بینیم که آقاى صالح در کاغذ مارک لوله‌کشى شهر تهران مى‌خوانند بنده نمى‌دانم که چرا مؤسسه‌اى به یک جریان دیگر کار دارد که هیچ وارد در آن کار نیست این را عرض مى‌کنم که احتیاطاً بنده پرسیدم و آقاى نمازى به بنده گفتند که من از شرکت الکساندر کیپ هیچ شهرت خلافى در دنیا نشنیده‌ام توجه بفرمایید بنابراین این اصلاً مربوط به ما نیست این امر مربوط به وکلاى فارس است و آن کسی که پول را داد و اما موضوع لوله‌کشى، لوله‌کشى یک کار مهمى است، بنده یک مسئله به آقایان در یک کار کوچکى عرض می‌کنم که نمونه همین کار بزرگ می‌شود بنده حاکم گرگان بودم خواستم یک الگوى مجراى خاص آب بندر گز درست کنیم، آن مهندس آلمانى آمده بود یک نقشه‌اى داده بود و یک پیشنهادى داده بود که این با بتون‌آرمه و اینها می‌شود که فاضلاب بزرگ‌تر را به این طرز به دریا ریخت خرجش هم فلان مبلغ می‌شود یک کس دیگرى نمی‌دانم کمپانى بوده ولى ایرانى بوده پیشنهاد داد تلگرافاتى متعددى کرد که این فاضلاب را من با نصف این مبلغ مى‌سازم و لازم هم نیست که با بتون ساخته بشود با آجر می‌سازم گفتم اى آقا نمى‌شود، یک مهندس فهمیده‌اى گفت نخیر من این را می‌سازم بالأخره شهردارى مجبور شد که نمی‌دانم آقاى شوشترى آن را دیدند یا ندیدند این را بدهد به این بابا شروع کرد به ساختن با آجر لوله آب با بتون یک طوری است که عرضش زیاد می‌شود و قطرش کم می‌شود آب را می‌ریزد توى دریا ولى با آجر وقتى که به آخر رسید مثل یک شیپورى آن بالا جلوى دریا پیدا شد آب دریا را مى‌آورد توى شهر و یارو هم در رفت حالا توجه فرمودید کار را به کاردان باید سپرد بنده حمایتى از هیچ شرکتى ندارم ما مهندسین در ایران داریم و خیلى داریم و خیلى میل دارند که در این کارشرکت کنند و دخالت داشته باشند من از اشخاص معتمد و از خود مدیر کل لوله‌کشى که یک مرد بسیار شریفى است همین امروز صبح پرسیدم که آقا یک مهندسینى داریم که تا حالا کار لوله‌کشى کرده باشند گفت نه، از آقاى میکده صبح پرسیدم این طور گفت از اشخاص دیگر هم پرسیدم حالا هم‌چنین نیست که تصور کرد با هر پیشنهادى کسى مى‌تواند انجام بدهد ممکن است که لوله‌هاى خریده شده زنگ بزند و هیچ کارش نشود و پنجاه سال دیگر نوه من بیاید و این حرف‌ها را بشنود باید یک کارى کرد که تهران لوله‌کشى داشته باشد بنده دیدم که در این کنترات قوام‌السلطنه هم سانکسیونى ندارد شوشترى- بگویید قالى فاسد هم مؤعد منقضى شده است هم پول گرفته است خوب توجه بفرمایید اگر به این شکل باشد می‌رود خداحافظى می‌کند.

9-تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نایب رئیس- با موافقت آقایان جلسه را ختم مى‌کنیم روز یکشنبه چون مصادف با تعطیل است بنابراین روز سه‌شنبه ساعت هشت و نیم صبح دستور قانون فروش خالصه‌جات و گزارش کمیسیون بودجه راجع به استفاده از اعتبارات. (مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملى- جواد گنجه‌اى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294544!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)