کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/04]

جلسه: 247 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیست و سوم آذر ماه 1337  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- سؤال آقای احمد طباطبایی راجع به خرید تراورس بتونی و جواب آقای وزیر راه

3- سؤال آقای ابتهاج راجع به معافیت لوازم وارده جهت عمران شهرها و جواب آقای معاون وزارت گمرکات

4- اعلام تصویب صورت‌مجلس

5- بقیه مذاکره در شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجرای روش جدید سربازگیری

6- طرح و تصویب فوریت لایحه موافقت‌نامه استفاده غیرنظامی از انرژی اتمی

7- طرح و تصویب فوریت لایحه مربوط به سرقت مسلحانه

8- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به اجازه ضرب ریال نیکلی و ارسال به مجلس سنا

9- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اصلاح مواد 6 و 13 قانون گذرنامه

10- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات راجع به اجازه الحاق به قرارداد 1950 و 1955 بروکسل راجع به طبقه‌بندی کالا در تعرفه گمرکی و ارسال به مجلس سنا

11- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات اجع به اصلاح بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکی و ارجاع به مجلس سنا

12- بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به جریان مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به ایتالیا و جریان رابطه با دولت عراق

13- بیانات بعد از دستور آقای پروفسور اعلم

14- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 247

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیست و سوم آذر ماه 1337

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- سؤال آقای احمد طباطبایی راجع به خرید تراورس بتونی و جواب آقای وزیر راه

3- سؤال آقای ابتهاج راجع به معافیت لوازم وارده جهت عمران شهرها و جواب آقای معاون وزارت گمرکات

4- اعلام تصویب صورت‌مجلس

5- بقیه مذاکره در شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجرای روش جدید سربازگیری

6- طرح و تصویب فوریت لایحه موافقت‌نامه استفاده غیرنظامی از انرژی اتمی

7- طرح و تصویب فوریت لایحه مربوط به سرقت مسلحانه

8- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به اجازه ضرب ریال نیکلی و ارسال به مجلس سنا

9- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اصلاح مواد 6 و 13 قانون گذرنامه

10- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات راجع به اجازه الحاق به قرارداد 1950 و 1955 بروکسل راجع به طبقه‌بندی کالا در تعرفه گمرکی و ارسال به مجلس سنا

11- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات اجع به اصلاح بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکی و ارجاع به مجلس سنا

12- بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به جریان مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به ایتالیا و جریان رابطه با دولت عراق

13- بیانات بعد از دستور آقای پروفسور اعلم

14- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای عماد تربتی (نائب ‌رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس

نائب ‌رئیس- صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه- آقایان:

کورس، دکتر فریدون افشار، پروفسور اعلم، فرود، عبدالحمید بختیار، صادق بوشهرى، دادگر، ذوالفقارى، ساگینیان، اورنگ، دکتر سعید حکمت، دشتى، محمودى، دکتر جهانشاهى، پردلى، شادمان، دکتر حسن افشار، افخمى، دولتشاهى، سعیدى، مهندس فروغى، مهدوی.

غایبین بی‌اجازه- آقایان:

دکتر طاهرى، دکتر اصلان افشار، مسعودى، اریه، مجید ابرهیمى، قرشى، دکتر عمید، مشار، تیمورتاش، اخوان، سنندجى، قراگزلو، مهندس فیروز،‌ مشایخی.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه- آقایان:

بزرگ ابراهیمى، خرازى، دکتر ضیایى، صراف‌زاده، مهندس جفرودى.

نائب ‌رئیس- اعتراضى به صورت‌جلسه نیست؟ آقاى صارمى.

صارمى- مختصر‌اشتباهى در چاپ عرایض من شده است اصلاح مى‌کنم مى‌دهم به تندنویسى تصحیح کنند.

نائب ‌رئیس- چون اعتراضى به صورت‌جلسه نشده است و عده کافى نیست تصویب صورت‌جلسه بعداً اعلام خواهد شد.

2- سؤال آقاى احمد طباطبایى راجع به خرید تراورس بتونى و جواب آقاى وزیر راه‏

نائب ‌رئیس- سؤالات مطرح است آقاى طباطبایى قمى‏.

طباطبایى قمى- بنده چندى سؤال کردم از وزارت راه راجع به خرید تراورس بتونى که هشتصد هزار تراورس خریده شده است سؤال کردم این تراورس‌ها براى چه محلى خریده شده وآیا لازم بوده است و در اینجا بهتر از این نمى‌توانستیم تهیه کنیم وارزان‌تر از آن نمى‌توانستیم تهیه کنیم انتظار دارم جناب آقاى وزیر راه جواب بدهند تا بعداً عرایضم را عرض کنم.

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر راه.

وزیر راه (سرلشگر انصارى)- سؤالى که آقاى طباطبایى نماینده محترم نمودند به بنده فرصت مى‌دهد راجع به تهیه تراورس توضیحاتى به عرض مجلس محترم برسانم 4 سال قبل موقعی که تصمیم اتخاذ شد راه‌آهن مشهد ساخته شود در آن موقع نظر مهندسین این بود که چون از منطقه مسطح عبور می‌کند تراورس بتونى نصب شود به این مناسبت‌سازمان سفارش 850 هزار تراورس و وسایل تهیه تراورس بتونى و یک مقدار لوازم کائوچویى که روى ریل قرار می‌گیرد داد این وسایل رسید ولى چون ساختمان خط آهن مشهد به سرعت پیشرفت مى‌کرد در آن موقع با استفاده از تراورس‌هاى چوبى و فلزى سعى شد در اسرع وقت ریل‌گذارى تمام بشود و خوشبختانه قبل از موقعی که قرار بود ساختمان به اتمام رسید در آن مو قع به‌هیچ‌وجه تجربه کافى در مورد به کار بردن تراورس بتونى در ایران نداشتیم در ممالک اروپایى هم سه چهار مملکت تراورس بتونى کار کرده بودند و نمى‌دانستیم نتایج کار این تراورس‌ها چیست در خلال این مدت مطالعاتى براى ساختمان تراورس نمودیم عده‌اى از مأمورین را فرستادیم کارخانجات فرانسه مطالعه کردند و معلوم شد براى ممالکى که جنگل زیاد ندارند و بایستى جنگل‌ها را نگاه دارند تراورس بتونى بسیار مفید است و این تراورس‌ها بیشتر از تراورس‌هاى سابق دوام دارد یعنى 30 تا 50 سال دوام دارد و وقتى که این مطالعات شد ساختمان این تراورس‌ها را به مناقصه گذاشتیم یک شرکت فرانسوى

+++

 برنده شد آمد به ایران و الآن مشغول ایجاد تأسیساتى است که در آنجا تراورس‌ها ساخته شود تا به حال قسمت عمده از تأسیسات ساختن تراورس رسیده و در کرج نصب شده یک مقدار هم در راه است که تا فروردین خواهد رسید و امیدواریم از اردیبهشت این کارخانه دایر شود و روزانه 1200 تراورس بتونى مى‌دهد و براى همین منظور سفارش 30 هزار تن سیمان هم به کارخانه سیمان فارس داده شده آنچه که تا به حال هزینه این کار شده معادل مبلغ 328950 میلیون ریال خرید قطعات فلزى توسط‌ سازمان برنامه بوده و براى دستمزد ساختمان هر تراورس 91 ریال به کمپانى برنده تأدیه خواهد شد و براى خرید 30 هزار تن سیمان مبلغ 54 میلیون ریال از قرار هر تنى 1800 ریال به کارخانه سیمان فارس تأدیه شده به طورى که به عرض محترمتان رسیده تراورس ساخته شده را از خارج راه‌آهن وارد مى‌کرد و الآن در فکر هستیم که این قطعاتى که تا به حال از خارج وارد ایران مى‌شد بعد از این در ایران تهیه کنیم و امیدواریم با وارد شدن کارخانه تراوس بتونى صرفه‌جویى عمده‌اى درمصرف چوب و تراورس که یکى از مشکلات راه‌آهن بود در کشور بشود.

نائب ‌رئیس- آقاى طباطبایى قمى توضیح دیگرى دارید؟ بفرمایید.

طباطبایى قمى- به طوری که جناب آقاى وزیر راه فرمودند قبلاً در نظر گرفته شده بود که براى راه‌آهن مشهد تراورس بتونى‏ بیاورند بعد منصرف شدند از این قضیه یعنى بعد از این که مخارجى کردند و پولى دادند مشکلاتى پیدا کردند که آمدند تراورس چوبى به کار بردند معلوم شده است عمل از اول لغو بوده فرمودند یک قراردادى بین وزارت راه و یک شرکت فرانسوى منعقد شده که ماده یک آن این است «پیمانکار متعهد می‌گردد 850 هزار قطعه تراورس بتونى نوع R.S و کلیه ماشین‌آلات لازم را براى ساختن آن تراورس‌ها تهیه و همچنین کلیه عملیات مربوط به ساختمان و تحویل کارخانه تراورس‌سازى و تأسیسات ضمیمه کارخانه را به انضمام کلیه تأسیسات آب و برق و استهلاک و تهیه سنگ و شن و انبار کردن تراورس‌‌ها طبق دفترچه مشخصات و نقشه‌هاى ضمیمه بر اساس پیشنهاد مورخه 28 فوریه 1957 که در مناقصه تسلیم شده و کلیه جزء لاینفک این قرارداد است بر اساس مواد ذیل انجام و تحویل دهد که در حداقل 50 هزار مترمربع به کارخانه تراورس‌سازى از زمین‌هاى کرج متصل به ایستگاه راه‌آهن ایجاد خواهد شد پیمانکار کلیه ماشین‌آلات و کلیه لوازم یدکى براى آماده کردن کارخانه تحویل راه‌آهن خواهد داد، ‌سازمان برنامه هم در حدود 5 میلیون دلار میله گرد آهنى راجع به ساختن تراورس خریده این یک قراردادى است که ملاحظه می‌فرمایید آقاى وزیر راه اینجا به آن ‌اشاره فرمودند ولى همه این پول‌هایى که داده شده و تمام این چیزهایى که خریده شده دو سال است در انبار ریخته شده بدون این که کوچک‌ترین استفاده‌اى از آنها شده باشد جناب آقاى وزیر راه بنده منظورم این بود در مملکتى که گرفتار بى‌پولى و بدبختى هستیم خدا را خوش نمى‌آید که شما بیایید یک پول‌هایى بدهید و بعد معلوم بشود به آن احتیاجى نداریم شما بیایید معامله کنید پول بدهید زمین بدهید تمام لوازم را بدهید بعد بریزید توى انبار روى هم این صحیح است؟ این سزاوار است براى یک همچو ملت فقیر بدبخت و بینوایى بنده خواستم این مطلب را به اطلاع مجلس شوراى ملى برسانم بنده نمی‌خواهم به جناب آقاى وزیر راه ایراد بگیرم من نهایت ارادت را به ایشان دارم ایشان شخص اصیل و نجیبى هستند خواستم بگویم ولى این وضع مملکت ما است که با این ترتیب سرمایه را از بین می‌برند دیگر صحبتى نمى‌کنم‏.

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر راه‏.

وزیر راه- بنده از اظهار لطف جناب آقاى طباطبایى نهایت سپاسگزارم و بایستى به عرضشان برسانم که دو راه حل بود یکى این که در چند سال قبل که این مصالح رسید با نهایت عجله مى‌آمدیم یک راه می‌ساختیم و بعد از سه سال می‌دیدیم که این تراورس ها خراب شده و یک راه‌آهنى که امروز اسباب امیدوارى یک ملتى است متوقف شده براى این که تراورس مهم‌ترین قسمتى است در راه‌آهن که تمام سنگینى بار را تحمل می‌کند اولاً ما این کار را نکردیم عرض کردم ما اذعان داریم که نه تنها در ایران بلکه در اکثر ممالک و سایر دول تراورس بتونى یک کار جدیدى است وقت می‌خواهد فرصت می‌خواهد که مطالعه شود بنده البته جریان مشروحش را عرض نکردم که چقدر تلاش کردیم که ساختن تراورس را از 5 دلار و شصت سانتیم به یک دلار و بیست سانتیم رساندیم خوب این وقت می‌خواهد یک سال است ماشین‌آلات وارد کرده‌ایم بایستى حمل شود بایستى نصب شود و این چیزى نیست که در یکى دو روز انجام شود چوبى زمین بزنیم و فردا بیاییم یک کارخانه عظیم تراورس‌سازى داشته باشیم خوشبختانه بیشتر این کار انجام شده و ما به مرحله‌اى رسیده‌ایم که تا چهار ماه دیگر تراورس آماده خواهد بود و تراورس هم چیزى است که راه‌آهن ما بیشتر از 9 میلیون احتیاج دارد و اگر چنانچه گنجایش این کاخانه را چندین برابر اضافه کنیم باز هم احتیاجات کشور ما را تأمین نخواهد کرد.

3- سؤال آقاى ابتهاج راجع به معافیت لوازم وارده جهت عمران شهرها در گمرک و جواب آقاى وزیر گمرکات و انحصارات‏

نائب ‌رئیس- آقاى ابتهاج‏.

ابتهاج- سؤال بنده از وزارت گمرکات راجع به ماده 15 قانون‌سازمان برنامه است ماده 15 قانون برنامه عمرانى مى‌گوید «کارخانه‌ها و ماشین‌آلات که براى اجراى برنامه‌ها از خارج وارد مى‌شود از پرداخت حقوق گمرکى و عوارض شهردارى و راه معاف است و ‌سازمان برنامه مجاز است بدون طبقه‌بندى اجناس احتیاجات برنامه‌ها را از خارج وارد کند» این سؤال براى مرتبه دوم است که در مجلس مطرح مى‌شود دفعه اول آقاى مهندس فروهر در 12 مرداد امسال این سؤال را کردند و جناب آقاى خطاطان هم تشریف آورند با حسن نیت هر چه تمام‌تر تصریح و تأیید کردند که این قانون باید اجرا شود و مانعى بر آن نیست و بنده هم روى این اصل مثل سایر آقایان اطمینان پیدا کردم که رفع‌ اشکال شده ولى با نهایت تأسف معلوم شد که اداره آموزش وزارت گمرکات با نظر جناب آقاى معاون موافقت ندارد و به این جهت در موقع تقدیم سؤال استدعا کردم که جناب آقاى وزیر تشریف بیاورند براى این که از حسن نیت آقاى خطاطان تردید نداریم شاید جناب آقاى وزیر گمرکات بفرمایند بلکه اداره آموزش متابعت کند از نظر ایشان اختلافى که بین شهردارى‌ها و گمرک هست این است که گمرک این ماده را تفسیر می‌کند در صورتی که تفسیر و تعبیر از وظایف مجلس شوراى ملى است فعلاً در نامه‌اى که به بنده نوشته‌اند وقتى که توضیح خواستم این است می‌نویسد: در مورد موتور برق و متعلقات آن در صورتى که از محل اعتبارات‌ سازمان برنامه خریدارى و به نام ‌سازمان برنامه باشد البته مشمول معافیت خواهد بود ولى بدیهى است موتورهاى برق شهرستان‌ها که به نام شهردارى‌هاى محل یا شرکت‌هاى دیگر به منظور بهره‌بردارى وارد شده و به سازمان برنامه تعلق ندارد مشمول معافیت نیست و موردى براى معافیت آنها در دست نیست) بنده هر چه این نامه را خواندم نفهمیدم این شرایط را ضمن این ماده 15 اداره آموزش گمرک از کجا پیدا کرده‌اند مگر ‌سازمان برنامه مى‌خواهد خودش کارخانه برق دایر کند؟‌ سازمان برنامه کارخانه برقى که وارد می‌کند براى شهرداری‌هاى شهرستان‌ها مى‌آورد و آن‌وقت گناه این کار این است که نصف این پول را می‌گویند شهردارى شهرستان‌ها مى‌دهد اصلاً در قانون قید است به علاوه‌ سازمان برنامه خود رأساً که نمی‌تواند یک کارخانه سفارش بدهد موتورى وارد بکند این را به مناقصه می‌گذارد و برنده مناقصه آن لوازم را به ایران مى‌آورد بنده می‌دانم با این مکاتباتى که شده جوابى که جناب آقاى خطاطان به بنده خواهند داد در همین زمینه است به این جهت از مقام محترم ریاست تمنا می‌کنم اجازه دهند این سؤال برود به کمیسیون عرایض و در آن تحقیق بشود (صارمى- بسیار خوب است ولى به کمیسیون تحقیق باید برود) به نظر بنده اگر به کمیسیون عرایض برود کافى است‏.

نائب ‌رئیس- آقاى معاون وزارت گمرکات‏.

معاون وزارت گمرکات (خطاطان)- با این قسمت اخیر فرمایش جناب آقاى ابتهاج بنده فکر می‌کنم که ما جز اجراى قانون وظیفه دیگرى نداشتیم و درست مفاد قانون را اجرا کرده‌ایم و تصور می‌کنم که روح قانون را اجرا کرده‌ایم (دکتر مشیر فاطمى- روح قانون معافیت بوده) روح قانون البته معافیت است براى کارخانجاتى که‌ سازمان برنامه وارد کند اگر خاطر آقایان باشد در تیر ماه گذشته که جناب آقاى مهندس فروهر سؤالى فرمودند بنده درست جواب دادم و جواب بنده کاملاً تطبیق می‌کند با نظرى که اداره آموزش کل گمرکات داده. در وزارت گمرکات هم به‌هیچ‌وجه اختلاف نظر بین رؤسا و مرئوسین نیست تمام با یک نظر عمل می‌کنند چون عین قانون وقتى اجرا شد و نظرى در بین نبود هیچ اختلافى پیش نمى‌آید که رئیس با مرئوس یک اختلاف سلیقه و عقیده‌اى داشته باشد بنده عین جوابى که در آن مرتبه دادم خدمت آقایان عرض می‌کنم و دنباله عرایضم را بعد ادامه خواهم داد در اینجا عرض کردم که طبق ماده 15 که تصریح کرده کارخانه‌ها، ماشین‌ها، قطعات یدکى منفصله که براى اجراى برنامه به وسیله‌ سازمان برنامه از خارج وارد می‌شود از پرداخت حقوق گمرکى معاف است (ابتهاج- کلمه به وسیله در کجاى قانون است؟) حالا عرض می‌کنم‌ سازمان برنامه یک تشکیلاتى است غیر از دستگاه شهردارى دستگاه شهردارى مسلما مشمول معافیت نیست در این مورد ماشین‌آلات برق را دستگاه شهردارى وارد می‌کند و ‌سازمان برنامه وارد نمی‌کند و صراحت خاصى قانون‌ سازمان برنامه دارد اگر جنابعالى به این تبصره‌اى که در قانون برنامه هفت ساله هست توجه بفرمایید رأى جنابعالى کاملاً روشن خواهد شد که موتور‌آلات و ماشین‌آلات برق را ‌سازمان برنامه وارد نمى‌کند بلکه شهردارى است که وارد می‌کند بنده عین تبصره را عرض می‌کنم یعنى در این امور‌ سازمان برنامه کمک بلاعوض مى‌کند در بعضى موارد که خود شهردارى ها کارخانجات را وارد می‌کنند‌ سازمان برنامه نصف از آن مبلغ مورد احتیاج را به عنوان کمک بلاعوض پرداخت مى‌کند در بعضی موارد که خود شهرداری‌ها کارخانجات برق را وارد می‌کنند سازمان برنامه نصف از آن مبلغ مورد احتیاج را به عنوان کمک بلاعوض پرداخت می‌کند ولى اگر اهالى محترم شهرستان‌ها بدون کمک شهرداری‌ها رأساً خودشان اقدام کنند به خرید ماشین‌آلات برق در این مورد‌ ‌

+++

 سازمان برنامه به آنها وام خواهد داد عین تبصره‌اى است که بنده می‌خوانم درمورد برق شهرها و عملیات اجتماعى شهرسازى از قبیل تأمین آب و چه و چه و چه اگر محل توسط شهردارى یا مشارکت شهردارى با مردم انجام بشود ‌سازمان برنامه نصف مخارج لازم را بلاعوض در اختیار شهردارى قرار خواهد داد و در صورتى که عملیات مزبور توسط مردم بدون مشارکت شهردارى انجام بشود ‌سازمان برنامه نصف مخارج را با بهره حداکثر 6 درصد در سال براى مدتى که از 8 سال تجاوز نکند وام خواهد داد بنابراین جناب آقاى ابتهاج در این مورد‌ سازمان برنامه خودش موتور‌آلات برق را وارد نمی‌کند شهرداری‌ها هستند که وارد می‌کنند و خوشبختانه استفاده می‌کنند از کمک‌ سازمان برنامه که نصف آن را‌ سازمان برنامه بلاعوض مى‌دهد اگر در موارد دیگرى‌ سازمان برنامه کارخانه‌جاتى وارد کند همان‌ طوری که در ماده 15 قانون تصریح دارد اگر تمام اسناد هم به نام‌ سازمان برنامه باشد و از اعتبارات ‌سازمان برنامه به حساب آنها وارد بشود مشمول معافیت خواهد بود ولى در این مورد درست مثل این می‌ماند جناب آقاى ابتهاج جنابعالى از یک مزایایى برخوردار باشید یک پولى را به عنوان وام به بنده مرحمت بفرمایید و با این که کمک بلاعوض مرحمت بفرمایید بنده پول را به محض این که گرفتم بگویم بنده داراى همان مزایایى هستم که جناب آقاى ابتهاج از آن مزایا برخوردار مى‌شوند با این توضیحى که بنده حضور آقایان عرض کردم و نص صریح قانون است یعنى در این مورد‌ سازمان برنامه کمک می‌کند به شهردارى و شهردارى خودش رأساً کارخانجات برق را وارد می‌کند و مسلماً شهرداری‌ها از معافیت گمرکى نمی‌توانند استفاده کنند را گمرک انجام داده و نظرى که اداره آموزش گمرک حضور جنابعالى عرض کرده کاملاً صحیح است‏.

نائب ‌رئیس- آقاى ابتهاج این سؤال را به کمیسیون تحقیق که البته مقررات خاصى دارد نخواستند برود و چون نخواستند از این موضوع استفاده بکنند و خواستند که کمیسیون عرایض به عنوان شکایت از شهردارى رسیدگى کنند البته هم نماینده شهردارى و هم آقاى ابتهاج و هم نماینده وزارت گمرکات حضور خواهند داشت که در یک محیط کوچک‌ترى رسیدگى بشود و حقایق به هر یک از طرفین روشن بشود بنابراین مانعى نخواهد داشت که کمیسیون عرایض این سؤال را ملاحظه کنند.

4- اعلام تصویب صورت مجلس‏

نائب ‌رئیس- چون سؤال دیگرى نیست وارد مجلس مى‌شویم و چون اکثریت هست تصویب جلسه قبل اعلام مى‌شود.

5- بقیه مذاکره در شور اول کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجراى روش جدید سربازگیرى‏

نائب ‌رئیس- در جلسه سابق لایحه تأخیر اجراى روش جدید نظام وظیفه مطرح بود در کلیه مذاکرات به حد کافى شد و می‌بایستى رأى بگیریم به ورود در ماده آقایانى که به ورود در ماده واحده موافقند قیام فرمایند (اکثریت برخاستند) تصویب شد خود ماده مطرح است و چون در ماده کسى اجازه نخواسته لذا پیشنهادها قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم قانون تا 15 آبان ماده 1338 به تعویق بیفتد.- دکتر شاهکار

اینجانب پیشنهاد می‌کنم مدت تعویق قانون تقلیل به یک سال شود.- خلعت‌برى

پیشنهاد می‌نمایم «از تاریخ 15 آبان 1340 تبدیل شود به از تاریخ 15 آبان 1338».- عمیدى نورى‏

نائب ‌رئیس- چون شور اول است پیشنهادات قرائت شده با اصل ماده براى شور دوم به کمیسیون ارجاع می‌شود.

6- طرح و تصویب فوریت لایحه موافقت‌نامه استفاده غیرنظامى از انرژى اتمى‏

نائب ‌رئیس- دو لایحه از مجلس سنا رسیده است و چون در مجلس سنا با فوریت تصویب شده لذا اول باید تکلیف فوریت آنها طبق معمول در مجلس شوراى ملى هم معلوم بشود و بعد خود لایحه مطرح بشود یکى لایحه مربوط به استفاده غیرنظامى از انرژى اتمى است که عین نامه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى

لایحه شماره 1302-29/7/37 دولت در خصوص موافقت‌نامه همکارى دولت ایالات متحده آمریکا و دولت ایران راجع به استفاده‌هاى غیرنظامى از انرژى اتمى تقدیمى به مجلس سنا در جلسه روز دوشنبه هفدهم آذر ماه 1337 مجلس سنا مطرح شد و چون پیشنهاد یک فوریت شده بود بدواً فوریت و سپس خود لایحه به تصویب رسید.

اینک یک نسخه از لایحه مصوبه فوق و متن موافقت‌نامه براى استحضار عالى و طرح در مجلس شورای ملى به ضمیمه ایفاد می‌شود.- رئیس مجلس سنا

نائب ‌رئیس- فوریت مطرح است. نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) چون نظرى نیست رأى مى‌گیریم به فوریت این ماده واحده آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. چاپ که شد به کمیسیون ارجاع می‌شود.

7- طرح و تصویب یک فوریت لایحه راجع به سرقت مسلحانه‏

نائب ‌رئیس- لایحه دیگرى که از مجلس سنا رسیده است راجع به تشدید مجازات سرقت مسلحانه است مانند همین لایحه اول در مجلس سنا با یک فوریت گذشته است و اکنون فوریت آن مطرح مى‌شود نامة مجلس سنا قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى

لایحه تشدید مجازات سرقت مسلحانه که طى نامه شماره 7978 ح ر 39228 مورخه 29/8/1337 در جلسه اول آذر ماه 1337 از طرف دولت تقدیم مجلس سنا شده بود و در همان جلسه یک فوریت آن تصویب و خود لایحه در جلسه روز هفدهم آذر ماه یکهزار و سیصد و سى و هفت مجلس سنا با اصلاحاتى به تصویب رسید.

اینک یک نسخه از لایحه مصوبه فوق براى استحضار عالى و طرح در مجلس شوراى ملى به ضمیمه ایفاد می‌شود.- رئیس مجلس سنا

نائب ‌رئیس- فوریت این لایحه مطرح است. (گفته شد مخالفى نیست). چون مخالفى نیست لذا راى می‌گیریم به فوریت این ماده آقایانی که موافقند قیام فرمانید (اکثر برخاستند) تصویب شد بعد از چاپ به کمیسیون ارجاع می‌شود.

8- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون دارایى راجع به اجازه ضرب ریال نیکلى و ارسال به مجلس سنا

نائب ‌رئیس- گزارش مربوط به ضرب ریال نیکلى جدید مطرح است قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون قوانین دارایى در جلسه 12 آذر 1337 با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى معاون وزارت دارایى لایحه شماره 22549 دولت راجع به ضرب ریال نیکلى جدید را براى شور دوم مطرح و مورد رسیدگى قرار داده با خبر شور اول موافقت نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد:

ماده اول- به دولت اجازه داده می‌شود مسکوکات ریال نیکلى را که در داخله کشور رواج قانونی خواهد داشت طبق مشخصات ذیل ضرب و به جریان بگذارد:

الف- مسکوک نیکل یک ریالى به قطر 5/18 میلی‌متر و به وزن 75/1 گرم‏

ب- مسکوک نیکل دو ریالى به قطر 5/22 میلی‌متر و به وزن 0/3 گرم‏

ج- مسکوک نیکل پنج ریالى به قطر 0/26 میلی‌متر و به وزن 0/5 گرم‏

د- مسکوک نیکل ده ریالى به قطر 0/31 میلی‌متر و به وزن 0/9 گرم‏

ماده دوم- ترکیب فلز مسکوکات نامبرده در ماده اول عبارت خواهد بود از 25 درصد نیکل و 75 درصد مس‏

ماده سوم- مسکوکات مزبور مدور و دور آنها زنجیره‌دار و در یک طرف آنها نقش شیر وخورشید با برگ بلوط و زیتون و بهاى قانونى به حروف و در طرف دیگر نام شاهنشاه ایران و سال ضرب با برگ بلوط و زیتون و عدد مشخص بهاى قانونى خواهد بود.

ماده چهارم- حد ترخص قانونى مسکوکات ریال نیکلى از حیث عیار مسی و از حیث وزن بیست در هزار می‌باشد.

ماده پنجم- بانک ملى ایران میزان ضرب ریال نیکلى و مقدار هر یک از انواع آن را که از لحاظ گردش پول لازم و مقتضى بداند معین خواهد کرد. در هر حال جمع کل مسکوکات نیکلى که از سابق در جریان بوده یا به موجب این قانون ضرب خواهد شد نباید از یک میلیارد ریال تجاوز کند.

ماده ششم- ضرب مسکوکات ریال نیکلى مختص به دولت بوده و باید منحصراً در ضرابخانه شاهنشاهى به عمل آید.

ماده هفتم- معادل صددرصد ارزش اسمى مسکوکاتى که به موجب این قانون به جریان گذاشته می‌شود پس از وضع هزینه ضرب در حساب مخصوص نزد بانک ملى ایران به امانت سپرده خواهد شد.

ماده هشتم- وزارت دارایى مأمور اجراى این قانون می‌باشد.

مخبر کمیسیون قوانین دارایى- مشایخى‏

نائب ‌رئیس- ماده اول مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح سابق خوانده شد)

نائب ‌رئیس- چون به ماده 1 اظهار نظرى نشد لذا رأى می‌گیریم به ماده اول آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده دوم- ترکیب فلز مسکوکات نامبرده در ماده اول عبارت خواهد بود از 25 درصد نیکل و 75 درصد مس

نائب ‌رئیس- چون در ماده دوم اظهار نظرى نشده لذا رأى می‌گیریم به ماده 2 آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر

+++

 برخاستند) تصویب شد ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده سوم- مسکوکات مزبور مدور و دوره آنها زنجیره‌دار و در یک طرف آنها نقش شیر و خورشید با برگ بلوط و زیتون و بهاى قانونى به حروف و در طرف دیگر به نام شاهنشاه ایران و سال ضرب با برگ بلوط و زیتون و عدد مشخص بهاى قانونى خواهد بود.

نائب ‌رئیس- چون در این ماده هم اظهار نظرى نشده لذا رأى می‌گیریم به ماده سوم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده چهارم- حد ترخیص قانونى مسکوکات ریال نیکلى از حیث عیار مسی و از حیث وزن بیست در هزار می‌باشد.

نائب ‌رئیس- چون نظرى ابراز نشد لذا رأى می‌گیریم به ماده 4 آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده پنجم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده پنجم- بانک ملى ایران ضرب ریال نیکلى و مقدار هر یک از انواع آن را که از لحاظ گردش پول لازم و مقتضى بداند معین خواهد کرد در هر حال جمع کل مسکوکات نیکلى که از سابق در جریان بوده یا به موجب این قانون ضرب خواهد شد نباید از یک میلیارد ریال تجاوز کند.

نائب ‌رئیس- چون در ماده پنجم اظهار نظرى نشده لذا رأى می‌گیریم به ماده 5 آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده ششم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده ششم- ضرب مسکوکات نیکلى مختص به دولت بوده و باید منحصراً در ضرابخانه شاهنشاهى به عمل آید.

نائب ‌رئیس- در ماده ششم اظهار نظرى نیست؟ بنابراین رأى می‌گیریم به ماده ششم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده هفتم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده هفتم- معادل صددرصد ارزش رسمى مسکوکاتى که به موجب این قانون به جریان گذاشته می‌شود پس از وضع هزینه ضرب در حساب مخصوص نزد بانک ملى ایران به امانت سپرده خواهد شد.

نائب ‌رئیس- چون اظهار نظرى در این ماده نشد لذا رأى می‌گیریم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده هشتم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده هشتم- وزارت دارایى مأمور اجراى این قانون می‌باشد.

نائب ‌رئیس- در ماده هشتم اظهار نظرى نشد لذا رأى می‌گیریم به ماده هشتم آقایان موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد کلیات آخر مطرح است نظرى نیست؟ (گفته شد خیر) چون اظهارى نشد لذا رأى می‌گیریم به مجموع مواد رأى نهایى است آقایانى که با مجموع مواد موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى تصویب به مجلس سنا ارجاع می‌شود.

9- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اصلاح مواد 6 و 13 قانون گذرنامه

نائب ‌رئیس- لایحه دیگر دولت راجع به اصلاح مواد 6 و 13 قانون گذرنامه مطرح است و شور دوم لایحه است گزارش کمیسیون‌ها قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شورای ملی

کمیسیون امور خارجه لایحه شماره 1216ر8330 دولت راجع به اصلاح مواد 13 و 24 قانون گذرنامه را براى شور دوم با حضور آقاى وزیر امور خارجه مطرح و مورد شور قرار داده نظر به آن که اصلاح ماده 24 ضرورى به نظر نرسید با موافقت آقاى وزیر امور خارجه از اصلاح ماده مزبور صرف نظر گردید و بقیه لایحه بر طبق گزارش شور اول تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد:

ماده واحده- از تاریخ تصویب این قانون بند یک و بند چهار ماده 6 و ماده 13 قانون گذرنامه مصوب سال 1311 شمسى به طریق زیر اصلاح می‌شود:

بند یک ماده 6- گذرنامه که براى مسافرت از ایران به ممالک خارجه یا از خارجه به ایران داده می‌شود مدت آن از تاریخ صدور گذرنامه دوسال و تا چهار سال دیگر دو سال به دو سال قابل تمدید است و دارنده آن می‌تواند در مدت اعتبار گذرنامه بیش از یک بار مسافرت نماید.

بند 4 ماده 6- گذرنامه‌هاى تحصیلى که به محصلین داده می‌شود تا اختتام دوره تحصیلى اعتبار دارد مشروط بر این که در انقضاى هر دو سال توسط مأمورین ایران مقیم محل تحصیل یا نزدیک‌ترین محل تمدید شود.

ماده 13- ایرانیانی که به کشورهاى بیگانه مسافرت می‌کنند (به استثناى ‌اشخاصى که در نقاط مرزى سکونت دارند و در نقاط مزبور عبور و مرور می‌نمایند) باید بر طبق آئین‌نامه مربوطه گذرنامه خود را پس از مرود به کشور بیگانه به نمایندگى ایران براى ثبت ارایه دهند.

مخبر کمیسیون امور خارجه- مرآت اسفندیارى

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون قوانین دارایى در جلسه 5 آذر ماه 1337 لایحه دولت راجع به اصلاح مواد 13 و 24 قانون گذرنامه را با حضور نماینده دولت براى شور دوم مطرح و خبر کمیسیون امور خارجه را تأیید و تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون دارایى- مشایخى‏

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شورای ملى

کمیسیون کشور در جلسه 8 آذر ماه 1337 لایحه دولت راجع به اصلاح مواد 13 و 24 قانون گذرنامه را با حضور نماینده دولت براى شور دوم مورد رسیدگى قرار داده خبر کمیسیون امور خارجه را تأیید نمود اینک گزارش آن را به مجلس شورای ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون کشور- رامبد

نائب ‌رئیس- ماده واحده مطرح است آقاى رامبد فرمایشى دارید؟ (رامبد- ماده 13 غیرعملى است بنده مخالفم) بفرمایید.

رامبد- در ماده 13 با اجازه آقایان بنده تکرار می‌کنم مطلب غیرعملى پیشنهاد شده نوشته است «ایرانیانى که به کشورهاى بیگانه مسافرت می‌کنند باید بر طبق آئین‌نامه مربوطه گذرنامه خود را پس از ورود به کشور بیگانه به نمایندگى ایران براى ثبت ارایه دهند این دو جمله خیلى کوتاه فوق‌العاده موجب زحمت ایرانیانى که در خارج هستند می‌شود بگذریم از این که نمایندگى‌هاى ایران در کشورهاى خارج خیلى اکثراً بى‌تناسب هستند در کشورهایى که هیچ احتیاجى نداریم سفیر و وزیر بسیار در نقاطى که محتاج هستیم سال‌ها می‌گذرد و به کاردار برگزار می‌شود چون نقاط خوش آب‌وهوا نیست و وظایف زیادى بر آنان محول است (صحیح است) تنظیم‌کنندگان این پیشنهاد و این لایحه همان ‌طورى که در موقع انجام وظیفه توجهى به کار خودشان ندارند این امر را منظور نکردند، مریضى به کشور آلمان فرستاده می‌شود در شهر مونیخ از هواپیما پیاده می‌شود به مریضخانه می‌رود و از مریضخانه درمی‌آید و از شهر مونیخ هم مراجعت می‌کند این مریض براى ثبت گذرنامه خودش باید برود به آنجایى که نمایندگى ایران هست و بدبختانه توجه جناب آقاى وزیر امور خارجه را اینجا جلب می‌کنم که اکثر این آقایان نمایندگان در ساعت ادارى در پست اداری‌شان نیستند و بعد از این که ایرانی‌ها مراجعه کردند مثل این که با زرخریدى روبرو شده است طرز رفتارشان طورى است که یادگار تلخ مراجعات ادارى داخلى خودمان را در آنجا یادآورى می‌کند (قراگزلو- در کجا؟) در اکثر نمایندگی‌ها، بنابراین محصلى می‌رود به یکى از شهرهاى مرکزى امریکا با خرج چند صد دلار و صرف چندین روز وقت باید برود دستگاه تجملى که نمایندگان در شهرهاى نیویورک یا سانفرانسیسکو براى خودشان ترتیب داده‌اند ببیند و بعد از دو سه روز دوندگى برود گذرنامه را ثبت کند اگر از نظر وزارت امور خارجه ایجاب می‌کند که یک گذرنامه‌اى ثبت شود بنده اعتراضى ندارم ولى راه حلى پیدا کنید که مثلاً به وسیله پست این شخص ایرانى که وارد آن مملکت شده به نمایندگى دولت ایران در مرکز آن کشور اطلاع بدهد والا براى ثبت گذرنامه کسی که دو روز کار دارد و سه روز در یک مملکت بیگانه مسافرت کند که به زیارت نماینده دولت ایران برسد، به نظر بنده اگر آقایان این ماده را تصویب بفرمایند موضوع به کلى غیرعملى است (صحیح است) (احسنت).

نائب ‌رئیس- آقاى عمیدى نورى‏.

عمیدى نورى- این قانون براى تسهیل امور ایرانیان و خارجیانى که به کشور ما می‌آیند و با ایرانیانى که به خارجه می‌روند از نظر گذرنامه تهیه شده است بنده نظرم این است که باید کوشش کنیم با توجهى که به اوضاع دنیا از نظر ایجاد تسهیلات هست که حتى‌المقدور بیشتر موجب تسهیلات گذرنامه را براى مملکت خودمان فراهم کنیم و به همین جهت هم هست که توجه جناب آقاى وزیر امور خارجه را جلب می‌کنم به این نکته که یکى از نکاتى که باعث عدم تسهیل گذرنامه است موضوع ویزاى ورود است که یکى از مشکلات مسافرت‌ها است براى این که کسى که گذرنامه دارد دیگر تحصیل ویزاى ورود براى چیست؟ یک ایرانى می‌خواهد برگردد به مملکت، باید برود تحصیل ویزا کند. این دیگر یعنى چه؟ این یکى از مشکلاتى است که به نظر بنده باید رفع شود و بنده این مشکل را سراغ ندارم در جاى دیگر باشد فقط در کشور ما است که با داشتن گذرنامه یعنى حتى ورود به کشور خودش، یک نفر ایرانى باید برود تحصیل اجازه ورود بکند و این نه فلسفه دارد و نه صحیح است مطلب دوم مربوط به محصلین است. ما امروز بایستى وسایلى به وجود بیاوریم که وضع محصلین خودمان را بهتر بکنیم و بیشتر معتقد شوند به مملکت و ترتیبات کارها و به ایران برگردند و مملکت از تحصیلاتشان استفاده کند، متأسفانه در بعضى نمایندگى‌هاى ما وضع طورى است که محصلین ما را ناراضى می‌کند، اینجا یکى از مواد مربوط به اصلاحات وضع محصلین است ما موقعى که قانون دانشجویان در مجلس مطرح بود این امر را حل کردیم که محصلین براى مراجعت به کشورى که در آنجا تحصیل می‌کنند گذرنامه تحصیلى برایشان کافى باشد چون

+++

 سابق که می‌آمدند دچار زحمت می‌شدند و مثل افراد عادى دچار گرفتاری‌هایى بودند براى گذرنامه و این موجب رنجش خاطرشان می‌شد و ایجاد کدورت و عدم رضایت می‌کرد، این امر حل شد و در قانون اعزام دانشجویان، موضوع گذرنامه تحصیلى تصویب شد و آنجا قبول کردیم که گذرنامه تحصیلى تا اختتام دوره تحصیلى قابل قبول است. از این جهت به نظر بنده یک رفع نگرانى شده، اما این که مشروطش کرده بر این که این شخص در کشورى که گذرنامه تحصیلى را دارد تا اختتام دوره تحصیل هم معتبر است و باید در نزدیک‌ترین جا تمدید بکند، بنده می‌پرسم از آقایان یک محصلى را بنده در انگلستان دیدم که در یکى از نقاط دوردست انگلستان بود بنده چند تا محصل ایرانى را دیدم که بعد از دو سال تصادفاً در دانشگاه همدیگر را دیدیم اینها وقتى یک ایرانى مى‌بینند واقعاً از فرط ذوق چشمانشان پر از‌اشک می‌شود آنها آنجا مرتب درس می‌خواندند او نمی‌تواند از آنجا بیاید به لندن و خیرى از این قانون ندارد، درس هم مرتب می‌خواند دوره تحصیلش هم تمام نشده اینجا مقیدش مى‌کنیم که گذرنامه تحصیلی را تمدید کرده باشد و البته تلقى فاسدش این است که اگر از طرف قنسولگرى ایران در لندن تمدید نشده باشد آن هم بى‌اعتبار است، به نظر من این ماده به این کیفیت وافى به مقصود نیست، بنده معتقدم اگر این شخص تصدیقات تحصیلى خودش را سال به سال از مدرسه‌اى که درس مى‌خواند ارایه دهد این کافى است که اعتبار گذرنامه تحصیلى او باقى بماند نه این که مقید کرده باشد که اساساً هر سال یا هر دوسال تمدید کند آن وقت ماشاء‌الله ادارات و نمایندگی‌هاى خارجه ما اعتنایى به این محصلین ندارند خدا شاهد است که من نامه‌اى از محصلى دارم از یک شهرى که این شخص بعد از سه ماه که تقاضا کرده براى یک کار تحصیلى خودش، به او جواب نداده‌اند اساساً این مسائلى است که ایجاد ‌اشکال مى‌کند و رنجش خاطرى براى جوان‌هاى ما درستى که قلبشان مثل آینه خواهد بود ایجاد مى‌کند و در آنها تأثیر منفى مى‌کند و باعث مى‌شود که اینها برنمی‌گردند به مملکت خودشان، بنابراین باید سعى کنیم که نمایندگی‌هاى ما در خارج رفتارشان با اینها فرق بکند.

ثانیاً مشکلاتى که در کار آنها ایجاد شده رفع شود. به نظر بنده این که اینجا مقید شده است اعتبار گذرنامه تحصیلى تمدید... این کافى نیست ممکن است قبول بفرمایند یا تمدید یا ارایه تصدیقات تحصیلى، در تمام سال یک محصلى که جناب آقاى وزیر خارجه دارد درس مى‌خواند این ممکن است سال به سال هم به لندن نرود که گذرنامه تحصیلى خودش را تمدید کند امام وقتى دانشگاه دوبلن یا بلفاست یا شهرى که در آنجا درس مى‏خواند تصدیق کرد که اینجا درس می‌خواند او تصدیق بکند که در طى سال اینجا درس خوانده این به نظر بنده باید گذرنامه تحصیلش را دارا باشد ولى این ماده اصلاحى که در اینجا هست این را از بین می‌برد و طرز رفتار و وضع ادارى بعضى از نمایندگی‌هاى سیاسى ما طورى است جواب ارباب رجوع را نمی‌دهند و کار خودشان را نمی‌کنند و ضمانت اجرایى براى اجرای این ماده نیست، اینجا مشروط کرده گذرنامه تحصیلى را به این که در انقضاى هر دو سال توسط مأمورین ایرانى محلى تمدید شود اگر تمدید نشد، این شرط اگر این محصل تقاضا کرد و آن جناب آقایى که باید تمدید بکند نکرد تقصیر محصل چیست؟ این کار ضمانت اجرایى که ندارد، او هم دارد درس مى‌خواند بعد هم شما می‌گویید گذرنامه تحصیلى او بى‌اعتبار است. این صحیح نیست و رفع‌اشکال نمی‌کند. بنده توجهشان را جلب می‌کنم مخصوصاً حالا که جناب آقاى وزیر امور خارجه هم تشریف دارند یک دستورى صادر بفرمایند به این نمایندگى‌هاى سیاسى خودشان که یک قدرى وضعیت خودشان را وفق بدهند و یبشتر توجه داشته باشند که سایر نمایندگى‌هاى سیاسى چه جور رفتار مى‌کنند مخصوصاً با اتباع خودشان، آنها هم آن ‌طور رفتار کنند.

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر امور خارجه‏.

على اصغر حکمت (وزیر امور خارجه)- مطالبى که نماینده محترم فرمودند مثل همیشه نافع و مفید و خوب بوده است ولى یک قسمتش مورد قبول بنده نیست آن قسمتى که مورد قبول بنده است آن تذکرى است که فرمودند نمایندگان سیاسى باید راهنمایى و کمک لازم را به محصلین بکنند البته این را به صورت پیشنهادى ممکن است بدهند به کمیسیون بنده هم آنجا هستم و سعى می‌کنیم یک ترتیبى اتخاذ کنیم ولى آن قسمتى که مورد قبول بنده نیست فرمودند که رفتار بعضى از نمایندگان سیاسى نسبت به محصلین خوب نیست. بنده این را تصدیق نمی‌کنم، اولاً محصلین مستقیما در تحت نظارت و هدایت نمایندگان سیاسى نیستند و ارتباطشان غیرمستقیم است و کار آنها با ادارات امور سرپرستى محصلین است که از طرف وزارت فرهنگ تعیین شده و از طرف وزارت فرهنگ سرپرستی می‌شوند و تمام این کارها را باید سرپرستى‌ها انجام بدهند و خواهند هم داد و اگر نواقصى در کارشان باشد مسئولیتش با وزىر مختار یا قنسول نیست اما این که محصلین تصدیق دانشگاه را بیاورند و عوض تمدید ارایه بدهند این را هم بنده قبول ندارم به علت این که شاید آقایان هم بدانند که در اروپا مؤسسات تقلبى به اسم مؤسسات علمى و دانشگاهى و آموزشگاه‌هاى فراوان است، آنجا جایى است تجارتى که براى استفاده باز کرده‌اند و حتى دیپلم هم می‌دهند، درجه هم می‌دهند ولى ارزش ندارد (صحیح است) و اگر یک محصلى خواست وقت خود را به بطالت بگذراند می‌تواند با کمال سهولت به یکى از این مؤسسات مراجعه کند و یک تصدیقى هم بگیرد و البته بعد بیاید بگوید من این تصدیق را دارم، این مؤسسه ارزش علمى ندارد و قابل اعتماد هست آنجایى است که در دفاتر سرپرستى محصلین و در دفاتر کنسولگری‌ها ثبت شد، باید این را عام نگیرید و حتى‌المقدور توجه بفرمایید که جوان‌هاى ما که به اقتضاى جوانى به بطالت و تنبلى تمایل دارند وقتشان تلف نشود و مشغول تحصیل شوند که انشاء‌الله در آینده از وجودشان براى مملکت فایده‌اى حاصل شود (صحیح است).

نائب ‌رئیس- چون دیگر اظهار نظرى نشده است لذا رأى می‌گیریم به ماده واحده مبنى بر اصلاح ماده 13 و 24 قانون گذرنامه، آقایانى که با این اصلاح موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

کلیات آخر مطرح است و چون اظهار نظرى نسبت به کلیات آخر نشده لذا به مجموع ماده رأى مى‌گیریم آقایانى که با مجموع ماده موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد براى تصویب به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

10- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات مربوط به اجازه الحاق به قرارداد بروکسل راجع به طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى‏

نائب ‌رئیس- لایحه مربوط به الحاق رسمى دولت ایران به قرارداد بروکسل مربوط به طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى مطرح است لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

گزارش از کمیسیون گمرکات و انحصارات به مجلس شوراى ملى

کمیسیون گمرکات و انحصارات در جلسه 26 مهرماه 1337 با حضور آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات لایحه الحاق دولت ایران به قرارداد و پرتکل طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى بلژیک را براى شور دوم مطرح و خبر شور اول را تأیید نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده واحده- به دولت اجازه داده مى‌شود الحاق رسمى دولت ایران را به قرارداد 1950 و پروتکل سال 1955 بروکسل مربوط به طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى به دولت بلژیک اعلام و تشریفات لازم را طبق مندرجات همان قرارداد انجام دهد.

مخبر کمیسیون گمرکات و انحصارات- فلیکس آقایان

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون امورخارجه لایحه الحاق دولت ایران به قرارداد و پروتکل طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى بلژیک را با حضور آقاى معاون وزارت امور خارجه براى شور دوم مورد رسیدگى قرار داده با خبر کمیسیون گمرکات و انحصارات موافقت نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم مى‌دارد.

مخبر کمیسیون امور خارجه- مرآت اسفندیارى

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دارایى در جلسه 12 آذر ماه 1337 لایحه الحاق دولت ایران به قرارداد پروتکل طبقه‌بندى کالا در تعرفه گمرکى بلژیک را با حضور نمایندگان دولت براى شور دوم مورد رسیدگى قرار داده ماده واحده مصوب شور اول را تأیید و تصویب نمود اینک گزارش آن را در تأیید خبر کمیسیون گمرکات و انحصارات به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون دارایى- مشایخى

نائب ‌رئیس- آقاى بزرگ ابراهیمى بفرمایید.

بزرگ ابراهیمى- بازار مشترکى در اروپا از طرف یک عده از ممالک اروپاى غربى تشکیل شده است، بازار مشترک به عقیده بنده بایستى خیلى مورد مطالعه وزارت گمرکات و وزارت خارجه قرار بگیرد براى این که وقتى یک عده فروشنده و خریدار با هم شریک شدند هر مالى که می‌خواهند بفروشند به قیمت خودش خواهند فروخت و هم مواد اولیه که لازم دارند و از دیگران خواهند خرید به قیمت خودش خواهند خرید. این بازار مشترک تنها مسئله‌اى که در نظر دارد فقط همین یک کلمه است که بین خودشان رقابت نکنند و آنچه که به ممالک محتاج آن کالا می‌فروشند به قیمت اعلى بفروشند و مواد اولیه‌اى که از دیگران مخصوصاً شرق میانه مى‌خواهند بخرند به قیمت ارزان بخرند بنده اینجا اغتنام فرصت کردم و از جناب آقاى معاون وزارت گمرکات این سؤال را می‌کنم که به بنده و رفقاى محترم ما توضیح بدهند که دولت در مقابل این بازار مشترک چه سیاستى پیش گرفته و چه روش اقتصادى اتخاذ خواهد کرد (در این موقع یادداشتى براى ایشان رسید) بنده متشکرم از تذکرتان بنده هم مخالفم حتى کنفرانسى که در بلژیک در بروکسل تشکیل

+++

 شده بود آقاى معاون وزارت گمرکات که رفته بود در آنجا بنده خبر دارم خواستم مخصوصاً در این موقع این تذکر را بدهم که راجع به این وضع بازار مشترک چه خواهیم کرد والا بنده خودم می‌فهمم‏.

نائب ‌رئیس- دیگر اظهار نظرى در ماده واحده نشده لذا رأى می‌گیریم به ماده واحده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد کلیات آخر مطرح است، چون اظهار نظرى نشده لذا رأى مى‌گیریم به مجموع ماده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد براى تصویب به مجلس سنا ارجاع می‌شود.

نائب ‌رئیس- آقاى دکتر دادفر بفرمایید.

دکتر دادفر- چند ورقه شکایت از طرف کارمندان غیررسمى دولت رسیده است راجع به تبدیل پیمانى به رسمى که تقدیم مى‌کنم.

نائب ‌رئیس- به کمیسیون مربوطه ارجاع مى‌شود.

11- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون گمرکات راجع به اصلاح بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکى و ارجاع به مجلس سنا

نائب ‌رئیس- گزارش کمیسیون گمرکات راجع به اصلاح بند ب شماره 898 تعرفه گمرکى مطرح است. گزارش کمیسیون‌هاى مربوط قرائت مى‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

گزارش از کمیسیون گمرکات و انحصارات به مجلس شوراى ملى

کمیسیون گمرکات و انحصارات در جلسه 26 مهرماه 1337 با حضور آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات در لایحه شماره 3542 دولت راجع به اصلاح بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکى را براى شور دوم مطرح و با خبر شور اول موافقت نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم مى‌دارد:

ماده واحده- رمورک و تریلرهاى مشمول بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکى که منحصراً براى بارکشى کالا به کار می‌رود از تاریخ تصویب تا مدت پنج سال از حقوق گمرکى بخشوده می‌باشد.

مخبر کمیسیون گمرکات و انحصارات- فلیکس آقایان

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شورای ملى

کمیسیون دارایى در جلسه 12 آذر ماه 1337 با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات لایحه شماره 3542 دولت اصلاح بند (ب) شماره 898 تعرفه گمرکى را براى شور دوم مورد رسیدگى قرار داده خبر کمیسیون گمرکات و انحصارات را تأیید و تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شورای ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون دارایى- مشایخى‏

نائب ‌رئیس- شور دوم لایحه است ماده واحده مطرح است. مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأى می‌گیریم به ماده واحده آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات آخر مطرح است (گفته شد- مخالفى نیست) چون در کلیات آخر هم اظهار نظرى نشد رأى مى گیریم به مجموع ماده آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد براى تصویب به مجلس سنا فرستاده مى‌شود.

12- بیانات آقاى وزیر امور خارجه راجع به جریان مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به ایتالیا و جریان رابطه سیاسى با کشور عراق‏

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید.

وزیر امور خارجه- براى بنده وظیفه بسیار مطبوع و تکلیف بسیار پسندیده‌ای است که گاهى در پیشگاه مجلس مقدس شوراى ملى حاضر شده و گزارشى از جریان امور بین‌المللى و سیاست و روابط خارجى کشور خودمان به عرض برسانم. (صحیح است) این اوقات که از سفر ایتالیا به وطن مراجعت کرده‌ام بار دیگر فرصتى به دست آمده که آن وظیفه را با کمال افتخار انجام دهم.

مسافرت این بنده که در ملازمت بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى بود براى بنده مایه کمال مباهات و موجب نهایت سربلندى بود.

در این مسافرت که از مدت 5 روز (یعنى از ششم تا دوازدهم آذر ماه جارى) در آن کشور تاریخى صورت گرفت از آن جهت موجب کمال افتخار بود که شاهد بیناى پذیرایى شایان و بسیار پرشورى بود که از طرف دولت و ملت ایتالیا نسبت به ذات مقدس شاهانه و ملتزمین خدمت ایشان به عمل آمد.

در تمام این مدت در شهر تاریخى رم که مهد هنر و ادب و تمدن دنیاى قدیم و یکى از مراکز پربرکت علم و دانش و صنعت دنیاى جدید است تمام مردم با هلهله و شادى بى‌نظیرى این مهمان عالی‌قدر خود را که وجودش مظهر ملیت کشور کهنسال ایران است پذیره شدند. (صحیح است) شخص حضرت رئیس‌جمهور آقاى گرونکى به اقتضاى مقام ریاست مملکت در این بازدید شاهنشاه را به نحو احسن تلقى کرده و از لازمه گرم نفس و انسانیت و ادب دقیقه‌اى فروگذار ننموده‌اند و همچنین مونسنیور فانفانى نخست‌وزیر از طرف دولت ایتالیا کمال مهربانى و مهمان‌نوازى را ابراز داشتند (صحیح است) اولیاى دولت و رؤساى مجلسین و وکلاى ملت و وزرا و رجال و شهردار هم هر یک به نوبت خود وظیفه مهمان‌نوازى را که از سنن باستانى مردم ایتالیا و نوادگان روم قدیم هستند ذره‌اى دریغ و فروگذار ننمودند.

بنده از طرف دولت این تشکر و سپاس را به عرض مجلس رسانیده و یقین دارم که نمایندگان ملت نیز در این ابراز تشکر و امتنان با این بنده هم آواز خواهند بود (صحیح است صحیح است).

در خلال این ملاقات علاوه بر بازدیدهایى که به طور رسمى از مراکز علمى و صنعتى و نظامى و بحریه و هواپیمایى از طرف شاهنشاه معظم به عمل آمد دو جلسه نیز در حضور رئیس‌جمهور که نخست‌وزیر و وزیر خارجه ایران و سفراى کبار ایتالیا و ایران حضور داشتند در اطراف اوضاع سیاسى جهانى و مسایل وابسته روابط بین دو کشور صحبت به عمل آمد و در آنجا اعلیحضرت همایون شاهنشاهى با بیانات دقیق و پرمغز خود که حاکى از سعه اطلاع و عمق فکر و احاطه ایشان بسیاست عمومى جهان بود (صحیح است) مطالب و منویات ملت ایران را به نحو احسن بیان فرمودند (صحیح است) و مستمعین خود را فریفته جاذبیت سخن و عمق استدلال و منطق محکم خود قرار می‌دادند.

و البته براى ما این مسئله بخصوص موجب حظ و مسرت روحانى می‌شد که به حمدالله مملکت ما رئیسى جوان و روشنفکر و عالم و آزادیخواه دارد که ما همه در ظل توجهات و راهنمایی‌هاى ایشان بر مبادى شریفه آزادى و دموکراسى به وطن خود خدمت می‌نماییم.

بالاخره مذاکرات فیمابین منتهى به اعلامیه‌اى شده که به امضاى منسنیور فانفایى نخست‌وزیر و وزیر خارجه و این بنده رسیده و در یک روز (یازدهم آذر) در دو شهر روم و تهران انتشار یافت در آنجا گفته شده بود: (رؤساى دو کشور بار دیگر تأیید کردند که با ملاحظه موقعیت جغرافیایى خود تصمیم دارند هر یک به نوبت خود کوشش نمایند که مردم ساکن در آن منطقه از برکات عدالت و آرامى و استقلال برخوردار گردند و اوضاع اقتصادى و اجتماعى خود را بهبود بخشند و در سطح زندگانى عالی‌ترى قرار بگیرند به همین منظور با اصولى که در منشور ملل بر عهده خود گرفته‌اند و حفظ صلح جهانى را بهتر تأمین می‌کند هر یک مساعى خود را ادامه خواهند داد).

در زمینه امور اقتصادى و همکارى‌هاى فنى و فرهنگى نیز مذاکرات مفیدى انجام گرفت که خلاصه آن همچنان در ذیل اعلامیه مذکور از این قرار مندرج است (در زمینه امور اقتصادى با کمال مسرت طرفین مشاهده نمودند که روابط ایشان روزافزون رو به پیشرفت است همان اصولى که موجب توافق هر دو کشور در موضوع نفت بود و به عقد و امضاى قرارداد نفت در سال گذشته منتهى گشت بار دیگر نزد ایشان تأیید شد همراه در معاضدت و همکارى خود در حفظ منفعت ملت‌هاى خود بیافزایند به طوری که موجبات آسایش عموم طبقات هر دو کشور فراهم گردد در باب روابط فرهنگى که روز بیست و نهم نوامبر بین دو کشور به امضاء رسید همچنین طرفین مصمم بر استحکام و اتصال روابط فرهنگى خود گشتند و براى اجراى این قرارداد تصمیم گرفتند که وسایل افزایش محصلین و دانشجویان ایرانى را در مؤسسات و مدارس عالى علمى و فنى ایتالیا فراهم نمایند و در تماسى که در آتیه نزدیک بین دو وزیر کشاورزى مملکتین روى خواهد داد موضوع تأسیس یک مدرسه عالى فلاحت و جنگلبانى و همچنین تشکیل مراکز مطالعه وسایل مکانیکى کشاورزى مورد توجه آنها قرار گیرد).

پس به طوری که ملاحظه می‌فرمایید مسافرت مبارک براى مملکت به حمدالله منتج به نتایج سودمند بوده و ثمرات مفید و پسندیده بار آورده است (صحیح است). ما از فن و صنعت و علم ایتالیایى‌های همراه بهره‌مند بوده و مخصوصاً افسران جوان ما که از زمان اعلیحضرت فقید تا کنون در آکادمى ناوال (فرهنگستان دریاپیمایى) ایتالیا تحصیل کرده و می‌کنند عناصر مفید و خدمتگزارى بوده و خواهند بود و مورد تشویق اعلیحضرت همایونى قرار گرفتند (صحیح است) بنده وظیفه خود می‌دانم از حسن اثرى که فکر عمیق و نظر دوربین منضم به حسن نیت و صفاى خاطر رئیس‌جمهور و نیز رئیس‌الوزرای ایتالیا در ما نمود تشکر کرده و تأکید نمایم که در پرتو این عناصر دانشمند و وطن‌پرست مملکت ایتالیا را مملکتى آباد و معمور و سرسبز دیدیم که به جاى افکار امپریالیزم و استعمارى قدیم در جاده خدمت به بشریت و توسعه علم و صنعت و اقتصاد خود قدم برمی‌دارند. سوداى جهانگیر رومیان قدیم در نسل جوان و معاصر ایتالیا به صورت بسیار پسندیده و مشروعى در آمده است (صحیح است).

و به عبارت دیگر می‌خواهند دنیا را به وسیله علم و هنر و دانش و خدمت متبادل و نوع‌دوستى تسخیر نمایند و ما به این مبادى شریفه احترام می‌گذاریم و درود می‌فرستیم.

تا اینجا راجع به مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به ایتالیا بود و در پایان این گزارش لازم مى‌دانم شمه‌اى از اوضاع و احوال سیاسى کشور همسایه و عزیز ما یعنى عراق و روابط این کشور با ما به اطلاع مجلس شوراى ملى برسانم زیرا می‌دانم در

+++

 این موقع افکار عمومى ایران بسیار تحریک شده و همه به حق نگرانى بسیار دارند زیرا همه مردم ایران به سعادت و آسایش و امنیت کشور عراق قلباً علاقه دارند (صحیح است). براى ملت ما عراق ملتى گرامى و برادرى محبوب است و بعضى از شهرهاى کشور عراق را همه آقایان تصدیق دارند که مطاف شیعیان ایران است و مقدس‌ترین اماکن و اعتاب مردم ایران را تشکیل می‌دهد و براى ما تالى‌تلو مکه معظمه و مدینه منوره است به همین جهت بعد از جنگ اول به محض آن که اساس استقلال عراق نهاده شد ایران همیشه استقلال آن کشور را محترم شمرده و براى پیشرفت و موفقیت دولت‌هاى عراق از بذل جهد و کوشش دریغ نکرده است.

افزون از پانصد هزار ایرانى و ایرانى‌نژاد در آن مملکت زندگانى می‌کنند و در گردانیدن چرخ اجتماع آن کشور سهمى به سزا دارند (صحیح است) به همین دلایل بود که در 1316 دولت و مجلس ایران قراردادى با آن مملکت امضاء کرد که در آن مزایاى سنگینى به نفع عراق بود (صارمى-‌ اشتباه بود).

ولى اعلیحضرت فقید و مجلس شورای ملى با کمال حسن نیت از بسیارى مزایا صرف‌نظر نموده دولت عراق را به رسمیت شناختند (دکتر بینا- نتیجه‌اش را دیدیم) روى همین اصل بعد از آن که در بیست و دوم تیر ماه گذشته انقلاب جدید عراق صورت گرفت دولت شاهنشاهى بدون قید و شرط و فوراً دولت جدید عراق را به رسمیت شناخته است و از آن تاریخ تا کنون هم پیوسته و در دفعات عدیده دست دوستى و برادرى و صمیمیت را سوى عراق دراز کرده ما هم به وسیله نمایندگان سیاسى خود و هم به وسیله ‌اشخاص خیرخواه و دانشمند عراقى و ایرانى که دوستى دو مملکت را وظیفه وجدانى و دینى و شرعى خود می‌دانند پیغام داده و حتى خود بنده در نیویورک با وزیر خارجه عراق مستقیماً صحبت کرده و او را به حسن نیت دولت ایران مطمئن ساختیم مشروط بر این که دولت جدید عراق هر چه زودتر در فکر اصلاح روابط خود افتاده و مشکلات و اختلافات قدیم را به نحو صحیحى حل و فصل نماید.

در مواقع عدیده که رادیو و مطبوعات ایران از رادیو و مطبوعات عراق به حق گله‌مند بودند حملات بدون دلیل و علت آنها را جواب می‌گفتند این بنده آنها را به حکم وظیفه آنها را به سکوت و سلم و بردبارى توصیه می‌کردم و به حق اعلیحضرت همایون شاهنشاهى نیز همین رویه را تأیید و تأکید می‌فرمودند زیرا اساس سیاست صلح و دوستى ایران همیشه بر آن است که با تمام ملل جهان بخصوص با همسایگان به دوستى و برادرى رفتار کرده و اختلافات خود را به طریق مسالمت حل و فصل نماید (صحیح است) متأسفانه اولیاء دولت عراق به این همه ابراز حسن نیت استقبالى که باید نکردند و حل مشکلات سرحدى و حکومت اداره شط‌العرب را که خار راه فیمابین بوده به مماطله و دفع‌الوقت گذرانیدند و حکم سوئدى بى‌طرف که دولت عراق خود قبول کرده بود براى اجراى نقشه سرحدى و تطبیق بر قراردادهاى مصوبه فیمابین همچنان بلاتکلیف گذراند تا این اواخر که متأسفانه نغمات جدیدى‌ ساز کرد و بعضى از جراید و مطبوعات عراق رویه تند و خشتى پیش گرفته و به برادران ایرانى خود اسائه ادب و احیاناً حق‌شکنى می‌نمایند. ما در امور داخلى و سیاست خارجى عراق ابداً مداخله اى نکرده و نمی‌کنیم نمی‌دانم چرا آنها به خود حق می‌دهند که در امور داخلى و سیاست خارجى ما مداخله نمایند؟! (دکتر بینا- تحت تأثیر هستند) متوجه نیستند تظاهراتى که بر علیه ایران در بغداد اجازه داده مى‌شود شایسته دولتى که خود را مسلط بر اوضاع می‌داند نمی‌باشد (صحیح است) دولتى مى‌تواند دعوى استقلال و آزادى نماید که استقلال و آزادى دیگران را محترم بشمارد.

در همین احوال آقاى وزیر خارجه عراق که من آن را مرد دانشمند و متینى دیدم با کمال تعجب مشاهده کردم که ابلاغیه‌اى به نفع شیخ غاصب بحرین که مدعى حکومت آنجا است صادر کردند (جمعى از نمایندگان- باطل است) و توجه نفرمودند که مقالات و بیانات و داد و فریاد در برابر محاکم حقوق و عدالت عمومى نفى حق یا اثبات باطل را نمی‌کند (صحیح است) اگر ما در بحرین به موجب اسناد متقن حق حاکمیت داریم جواب ما را باید در محکمه بگویند نه در صفحات جراید و ابلاغیه‌ها (صحیح است) اما نمی‌دانند آنها همه به نفع همان امپریالیزمى است که آنها دم از خصومت آن می‌زنند و ندانسته آلت دست آن مى‌شوند (صحیح است- صحیح است).

ترسم نرسى به کعبه اى اعرابى کاین ره که تو می‌روى به ترکستان است (احسنت- احسنت).

به هر حال با کمال تأسف ملاحظه کردیم وضعیت فعلى در عراق بسیار‌ آشفته و منقلب است و ما به خوبی می‌دانیم که جراید و دسته‌جاتی به دشمنى و مخالفت ایران تظاهر می‌کنند که نماینده اکثریت ملت عراق نیستند و از مقامات معلمینى دستور می‌گیرند و به دسته‌جات خاصى منتسب می‌باشند (صحیح است) و صحیح نیست که ما ملت و دولت عراق را با سنگ آنها در یک میزان بگذاریم (صحیح است) و ما می‌دانیم همان‌طور که ما ملت عراق را دوست و عزیز و محترم می‌داریم. ملت عراق نیز باطناً و ظاهراً با ایران و ایرانی‌ها دوست و برادر و مهربان هستند.

امیدوار به خداوند هستیم که دولت عراق استقرار و ثباتى حاصل کند (انشاء‌الله) و این تندروی‌ها را که اجازه داده‌اند موقوف خواهند کرد و به دام سیاسى که دشمنان در مملکت آنها نهاده‌اند نخواهند افتاد (انشاء‌الله) (دکتر بینا- افتاده‌اند) و بالاخره راضى نخواهند شد که صفا و صمیمیت تاریخى ما با آنان مبدل به کدورت و تیرگى شود.

بنده در اینجا از ملت ایران استدعا دارم که چون فعلاً عراق دستخوش تحول و کشمکش است و می‌رود که از وضعى به وضعى دیگر منتقل شود با نظر صبر و حوصله در اوضاع آن کشور نگریسته و امیدوار باشیم که این تب و تشنج اجتماعى که در اثر انقلاب قهراً روى داده به زودى مرتفع شده سلامتى طبیعى و سحت عادى حاصل کند و به زودى ما موفق شویم که دیگر بار برادروار با یکدیگر زندگانى کنیم. در خاتمه این بنده به نمایندگان معظم و مطبوعات محترم اطمینان می‌دهم که دولت شاهنشاهى کاملاً بصیر و به دقت مراقب اوضاع است (احسنت) و از اقدامات لازمى که انشاء‌الله منتهى به رفع بحران خواهد شد ذره‌ای دریغ نکرده و نخواهد کرد (احسنت- احسنت) منتهى ذکر جزییات اقداماتى که به عمل آمده و مى‌آید فعلاً ضرورتى ندارد و امیدوارم که در گزارش‌هاى بعدى آنها را به عرض برسانم (احسنت- احسنت).

13- بیانات بعد از دستور آقاى پروفسور اعلم

نائب ‌رئیس- چون چیزى فعلاً در دستور نداریم مطابق تبصره 2 ماده 66 آئین‌نامه بیاناتى که دارند می‌توانند ده دقیقه بفرمایند آقاى پروفسور اعلم بفرمایند.

پروفسور اعلم- بنده لازم می‌دانم از ریاست مجلس شورای ملى و آقایان نمایندگان محترم تشکر کنم که اجازه دادند که چند کلمه‌اى به عرض آقایان محترم برسانم، قبل از ورود در مطلب پیغامى دارم به آقایان نمایندگان محترم از طرف نمایندگان مجلس شوراى ملى ایتالیا در شرفیابى که در خدمت بندگان اعلیحضرت همایونى داشتم چون بنده وکیل مجلس بودم و جزو دوستاران ایتالیا در مجلس بودم از من خواهش کردند که دوستى و علاقه آنها را به نمایندگان و ملت ایران به عرض آقایان نمایندگان مجلس شورای ملى برسانم (نمایندگان- متشکریم) امیدوارم که نمایندگان مجلس ایتالیا عنقریب به ایران بیایند و از نزدیک دوستى خودشان را با ما محکم‌تر کنند، مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که بنده افتخار مسافرت در رکاب ایشان را داشتم به قدرى نافع براى ایران بود که جناب آقاى وزیر خارجه حق مطلب را ادا فرمودند و به عرض مجلس رسانیدند استقبالى که ملت ایتالیا و دولت ایتالیا از شاهنشاه کردند که بیش از چندین مرتبه خط زنجیر پلیس را شکافتند براى این که از نزدیک شاهنشاه را زیارت کنند و به قدرى احساساتشان شدید بود که ما خودمان را بین ملت خودمان تصور می‌کردیم نه بین یک ملت غریب و دور بلکه بین یک ملت دوست و نزدیک و واقعاً هم‌عقیده خودمان را پیدا کردیم، بنده به نام ملت ایران از ملت ایتالیا تشکر می‌کنم (صحیح است) از نطق‌هایى که شاهنشاه در مجالس فرمودند مخصوصاً در نطقى که در جواب رئیس‌جمهور ایتالیا فرمودند نکاتى را فرمودند که گمان مى کنم که چون کلام ملوک ملوک کلام باشد این فرمایشات جواب تمام شایعات و حتى جواب بعضى تذکاریه‌ها را داد، شاهنشاه فرمودند ما با هیچ دولت و ملتى سر جنگ نداریم (صحیح است) ما فقط براى تعالى و ترقى ملت خودمان داریم کوشش می‌کنیم و در این راه از هیچ کوشش و از هیچ فداکارى دریغ نخواهیم کرد (صحیح است). گمان می‌کنم که این یک جواب کامل و جواب منطقى باشد براى تمام گفتگوهایى که می‌شود (مهران- این حق مسلم هر ملتى است) همان‌طوری که جناب آقاى وزیر خارجه فرمودند.

مسافرت اعلیحضرت همایونى پنج روز در ایتالیا رسمى بود و بعد ما رفتیم به میلان و تورن و در آنجا هم مسافرت شاهنشاه به طور غیررسمى ادامه پیدا کرد استقبال مردم میلان این شهر صنعتى و آن شرکت نفت ایتالیایى که در میلان متانوپلیس را ایجاد کرده که واقعاً یک شهر نمونه و یک شرکت عجیب و پرقدرتى است و ما امیدواریم که این شرکت در ایران با این معاهده‌اى که بسته مقام بسیار مطلوبى براى ملت ایران و ملت ایتالیا به بار بیاورد (انشاءالله) بعد از تورن و دیدن کارخانه‌هاى فیات ما به ونیز رفتیم ولى نکته‌اى که باید عرض کنم این است که در نتیجه این مسافرت ملت ایتالیا ملت ایران را آن‌طور که باید و شاید شناخت و حتى یکى از‌ اشخاص بزرگ ایتالیا به بنده گفت که شما باید خوشبخت باشید که یک چنین رهبرى و یک چنین رئیس مملکتى دارید (صحیح است) من به ایشان جواب دادم ما نه فقط خوشبختیم بلکه مفتخریم که یک همچو رئیس مملکتى داریم (دکتر وکیل- شاهنشاه بفرمایید) ببخشید شاهنشاهى داریم (صحیح است) این رئیس مملکت و شاهنشاه ما نه فقط یک رئیس مملکتى است بلکه وارد بر قلوب فرد فرد ایرانیان است و بر قلوب فرد فرد ایرانیان حکومت می‌فرمایند و این علاقه ما است به شاهنشاه، در سویس شاهنشاه قدرى کسالت پیدا کردند این نکته را به عرض برسانم ما اطبا حتى اطبای سویس به عرضشان رساندیم که باید استراحت کنید چون زکام هستید با حالت زکام حرکت با هواپیما خطرناک است شاهنشاه فرمودند به هیچ قیمتی حاضر نیستم که 21 آذر در بین ملتم نباشم (احسنت) این فرمایش شاهنشاهى است که خود 21 آذر را به وجود آورده و در نتیجه تدبیرش ملت

+++

 شجاع ایران غاصبان را بیرون کرد این شاه است که بر قلوب ما حکومت می‌کند، خطر را قبول کردند و در روز 21 آذر در اینجا بودند وقتى که یک ملتى یک چنین رهبر و شاهنشاهى دارد اجازه نمی‌دهد هر که باشد نسبت به مقدسات این مملکت به هر نحوى از انحا باشد توهین بکند مرگ‏ یک بار شیون یک بار، ما از اینها نمى‌ترسیم، آنهایى که می‌روند آن پس‌افتاده‌ها آن قى شده‌هاى این مملکت را جمع مى‌کنند براى این که توهین به مقدسات ملى ما بکنند باید بدانند عملى می‌کنند که ممکن است به کلى روابط ما با آنها قطع شود، (صحیح است) اگر به ما احترام مى‌گذارند باید ثابت کنند مقدسات ما را محترم بشمارند دوستى یک طرفه نمی‌شود ما ثابت کردیم که دوستیم آنها هم باید ثابت کنند که دوستند، عده‌اى از اینجا فرار کردند و در آنجا جمع شدند (رامبد- آقاى وزیر خارجه به تکمیل فرمودند) اجازه بفرمایید که بنده هم مکملش را عرض کنم، این است که بنده با وجود فرمایشات آقاى وزیر خارجه که صبر می‌کنیم با همین تذکر به ملت عراق، ملت دوست ما که خودش را دوست ما می‌داند این تذکر را بدهم که آقا به مقدسات ما احترام بگذارید و دوستى ما را براى خودتان که شاید خیلى غنیمت باشد نگهدارید (احسنت).

14- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نائب ‌رئیس- دستور جلسه آینده استخدام معلمین براى دانشکده‌هاى شهرستان‌ها و شور اول لایحه دولت راجع به استخدام معلمین و تکمیل کادر آموزشى مدارس فنى و کشاورزى و یک لایحه راجع به استخدام است جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه آینده روز سه شنبه 25 آذر ساعت 9 صبح خواهد بود.

(مجلس بیست دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

نائب ‌رئیس مجلس شورای ملى- عماد تربتى‏

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:295314!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)