کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/04]

جلسه: 246 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه بیستم آذر ماه 1337  

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات قبل از دستور آقایان: نورالدین امامی- دیهیم- صارمی- دکتر بینا

3- بیانات آقای نائب ‌رئیس به مناسبت روز تاریخی 21 آذر

4- اعلام تصویب صورت‌مجلس

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای مهندس هدایت

6- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر کشاورزی به قید یک فوریت

7- طرح و تصویب یک فوریت لایحه مربوط به اصلاح قانون افزایش اعتبارات نوروزی

8- طرح و تصویب یک فوریت لایحه راجع به پاشیدن اسید

9- طرح و تصویب فوریت و اصل گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به قرارداد بازرگانی اقامت و بحرپیمایی بین ایران و ایتالیا

10- طرح و تصویب یک فوریت و اصل قانون تسریع محاکمات

11- طرح و خاتمه شور اول گزارش کمیسیون دادگستری راجع به دعاوی اشخاص نسبت به املاک واگذاری

12- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجرای روش جدید سربازگیری

13- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 246

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه بیستم آذر ماه 1337

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات قبل از دستور آقایان: نورالدین امامی- دیهیم- صارمی- دکتر بینا

3- بیانات آقای نائب ‌رئیس به مناسبت روز تاریخی 21 آذر

4- اعلام تصویب صورت‌مجلس

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای مهندس هدایت

6- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر کشاورزی به قید یک فوریت

7- طرح و تصویب یک فوریت لایحه مربوط به اصلاح قانون افزایش اعتبارات نوروزی

8- طرح و تصویب یک فوریت لایحه راجع به پاشیدن اسید

9- طرح و تصویب فوریت و اصل گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به قرارداد بازرگانی اقامت و بحرپیمایی بین ایران و ایتالیا

10- طرح و تصویب یک فوریت و اصل قانون تسریع محاکمات

11- طرح و خاتمه شور اول گزارش کمیسیون دادگستری راجع به دعاوی اشخاص نسبت به املاک واگذاری

12- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجرای روش جدید سربازگیری

13- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای عماد تربتی (نائب ‌رئیس) تشکیل گردید.

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

نائب ‌رئیس- صورت اسامی غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه- آقایان:

کورس، دکتر فریدون افشار، پروفسور اعلم، افخمى، فرود، عبدالحمید بختیار، صادق بوشهرى، ذوالفقارى، دادگر، محمودى، صراف‌زاده، مهران، دکتر حسن افشار، مهندس فروغى، فولادوند، شادمان، پردلى، دولتشاهى، دکتر وکیل، امامى خوئى‏.

غایبین بی‌اجازه- آقایان:

دکتر طاهرى، عامرى، دکتر اصلان افشار، مسعودى، اریه، مجید ابراهیمى، قرشی، دکتر عمید، مشار، تیمورتاش، اورنگ، سنندجى، اخوان، قراگزلو، رامبد.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه- آقایان:

صارمى، مهندس سلطانى.

نائب ‌رئیس- صورت‌مجلس جلسه قبل به واسطه علل فنى چاپخانه طبع و توزیع نشده است تصویب آن به بعد یا جلسه آینده موکول خواهد شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: نورالدین امامى- دیهیم- صارمى- دکتر بینا

نائب ‌رئیس- نطق‌هاى قبل ازدستور آغاز می‌شود. آقاى دکتر شاهکار بیانى دارید؟

دکتر شاهکار- سه شکایت است از کارمندان رسیده که تقدیم مقام ریاست مى‌کنم امر بفرمایید به موقع اجرا بگذارند.

نائب ‌رئیس- به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع مى‌شود. آقاى نورالدین امامى‏.

نورالدین امامى- من همان دم که وضو ساختم از چشمه عشق چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست.

سروران معظم همکاران گرامى:

این عید بزرگ ملى را به حضور برگزیدگان ملت تبریک عرض مى‌کنم و با کسب اجازه از پیشگاه محترم‌شان به پیشگاه ملت کهنسال و پرافتخار ایران شادباش می‌گویم. این عید و جشن ملى تا دنیا دنیا است باقى خواهد بود چون نقاشى و تزیینات آن با رنگ‌هاى معمولى و قابل زوال رنگ‌ریزى نشده است تا ابد این جشن وسرور باقى خواهد بود براى این که با خون پیرمردان نود ساله و جوانان حتى بچه‌هاى شش ماهه توالت شده و بزک شده. این است که براى همیشه شفاف و درخشنده باقى خواهد ماند.

شستم از اشک و به خون رنگ و جلایش دادم صورت عشق نبد ورنه بدین زیبایى

در موقع سختى و بیچارگى و درماندگى و بى‌پناهى اتحاد و اتفاق و برادرى را امتحان بایستى کرد. سروران من از سوم شهریور تا 21 آذر 25 ملت کهنسال ایران 5 سال وچند ماه تحت آزمایش بود تحت شکنجه و ناراحتى بود ولى الحمدالله با سینه فراخ و پیشانى باز با معدل بسیار اعلى بیرون آمد.

سر جانان ندارد هر که او را خوف جان باشد بجان گر صحبت جانان بیابى رایگان باشد

مغیلان چیست تا حاجى عنان از کعبه بر پیچد خسک در راه مشتاقان بساط پرنیان باشد

(احسنت) ممکن است چند روزى گمان و دروغ را با لباس بسیار زیبا عوض حقیقت جا زد اما آفتاب را چند ساعت بیشتر نمی‌توان در زیر ابر پنهان نگاه داشت در روز 21 آذر 25 آسمان هم گریه کرد و گریه آن از شادى بود و دلیلش هم این بود که رخشنده و زیبا بود تصور می‌کنم که سال گذشته به عرض رسانده باشم که یکى از افتخارات بزرگ هم‌شهرى‌هاى من این است که مرزدارى کشور کهنسال ایران از طرف هم‌میهنان گرامى به عهده آنها واگذار شده است (صحیح است) دروازه‌بان باید همیشه سلحشور، پهلون و جانباز باشد انجام وظیفه هم که خدمت نیست و منتى ندارد. عاشقان را بر سر خود حکم نیست هر چه فرمان تو باشد آن کنند. در راه میهن از پیر مرد 90 ساله تا طفل 6 ماهه قربانى داده شد افسران جوان رشید را که با اره بدنشان را قطعه قطعه کردند

+++

 انجام وظیفه بوده نمی‌خواهم خیلى مزاحم بشوم اگر خدمت و وظیفه‌اى همه هم‌شهرى‌هاى غیور و گرامى من انجام داده‌اند علتش این است که سر‌پرست و مربى و رهبرى چون شاهنشاه داشته‌اند (صحیح است) در آن روزهاى شوم وخطرناک ممکن نبود که حتى یک روز به هر وسیله شده مستقیم یا غیرمستقیم براى تشویق و استقامت و بردبارى اوامر شاهنشاه به دلاوران و جانبازان ابلاغ نشود تمام درها به روى ما بسته شده بود پناهگاه و فریادرس منحصر به شاهنشاه بود تا ابد زنده بماناد تو را نام اى شاه که به اقبال تو هر کار توان برد از پیش بنده نمی‌خواهم زیاد مزاحم بشوم روضه هم نمی‌خوانم و نوحه هم نمی‌گویم یک موضوع را به عنوان جمله معترضه عرض می‌کنم چون یک روز دیگر اینجا عرض کردم خدمت تشویق نمی‌خواهد ولى خیانت مجازات می‌خواهد (صحیح است) سال گذشته ما در پارک شهر جشن گرفتیم امسال چون از هوا خاطرجمع نبودیم جشن نگرفتیم یک عده‌اى به نام جمعیت آذربایجان که چند تا وزیر پیشه‌ورى و چند تا وکیل پیشه‌ورى بین آنها است اینها رفتند جشن گرفتند آن هم کجا؟ در باشگاه افسران آن روز مگر غیر از یک عده پابرهنه کسى بود یک عده‌اى را آن روز دعوت کردند و همین‌هایى که عرض کردم به حضرت عباس آنها از ما جلوتر بودند بدبختانه جناب آقاى حکیم‌الملک رئیس محترم ما هم روى احساسات آذربایجانى کارت‌ها را امضا کرده‌اند نمی‌خواهم بگویم همة این آقایان بدند چند تا هم داریم که خدمتگزارند ولى با انگشت می‌شود شمرد بقیه در آن‌وقت یا متوارى یا فرارى یا وکیل پیشه‌ورى یا وزیر پیشه‌ورى اینها از بنده و جنابعالى آقاى دولت‌آبادى جلوتر جشن گرفتند ما خیلى افتخارات داریم این افتخار را نمی‌خواهیم (فضایلى- آقا این افتخار شما باشد که همه کار شما را تأیید کنند) اجازه بفرمایید روز جنگ نیست تصدقت ساکت باش وسط حرف من حرف نزن تمنى می‌کنم هر کس مجسمه را پایین بیاورد در می‌رود. همکاران گرامى سروران عزیزتاج سر من. مهر درخشنده چو پنهان شود شب‌پره بازیگر میدان شود. جانبازى و جانفشانى افسران و سربازان رشید ایران یعنى پشت و پناه و افتخار کشور قابل فراموش کردن نیست خواهش می‌کنم توجه بفرمایید به عرایضم در 21 آذر بنده از طرف پا برهنه‌ها افتخار پیدا کردم هدایایى براى ارتش ببرم که عبارت از شیرینى و دستکش و جوراب پشمى وسیگار بود در تبریز در سربازخانه تبریز رفته بودم نطق بکنم و این هدایا را تقدیم کنم یک سرباز رشید سیاه چرده آمد اجازه گرفت از تیمسار هاشمى که خدا سلامتش بدارد گفت اجازه بده گفت فلانى خیلى اظهار محبت کرده ولى ما براى گرفتن هدیه نیامده‌ایم من خوزستانى هستم شما را هم می‌شناسم آمده بودیم که در قافلانکوه شما شهید بشویم جانبازى در راه میهن با سرخودمان بکنیم و بعد مادر وخواهر ما از خوزستان و مادر و خواهر شما هم از تبریز به قافلانکوه بیایند به زیارت قبر ما و دوتا خواهر یکدیگر را ببینند. افتخار کشور ما این ارتش است، سربلندى کشور ما آن افسرها هستند. چند شعر هم از شاعر شیرین زبان شهریار می‌خوانم:

دیرى است دور از دامن مهرش مرا افسرده دل
تا باشد آذربایجان پیوند ایران است و بس‌‌
در بیستون انقلاب از شور و شیرین وطن
در مکتب عشق وطن جان باختن آموخته
 

باز اى عزیزان زنده‌ام با یاد آذربایجان
این گفت با صوتى رسا فریاد آذربایجان‏
بس تیشه بر سر کوفته فرهاد آذربایجان
یا رب که بودست از ازل استاد آذربایجان
 

 

چند شعر هم از آقاى بسیج خلخالى:

من آن خاک بلاخیز و بلاگردان ایرانم
بگو با خصم من گر بگسلد زنجیر چرخ از هم
من آذربایجانم مهد زرتشت بهى کیشم
من ‌اندر قله قاف وطن عنقاى آزادم
من آذربایجانم لقمة چرب و گلوگیرم
اگر در کوى جانبازان نشانى دارم و نامى
نباشد در نهادش غیر مهر پرچم ایران
 

من آذربایجانم پرورشگاه دلیرانم
مرا از جان ایران نگسلاند عهد و پیمانم
صمیمى پاسدار دودمان آل ساسانم
تو اى دون می‌فریبى تا کشانى کنج زندانم
به کام دوست چون شهدم به علق خلق استخوانم
من آن نام و نشان بر شهریار خود گروگانم
هر آن طفلى که نوشد شیر پاک از نوک پستانم
 

 

‏اى رادمردان که در زیر خاک میهن خفته‌اید اى گلگون کفنان آغشته به خونان استراحت کنیدچون دین خود را با افتخار و سربلندى به کشور کهنسال ادا کرده‌اید بدانید که افراد ملت ایران مدیون شما هستند و همیشه به یاد شما هستند.

من از تابش تو بلند اخترم بود خاک قبر تو تاج سرم‏

پاینده باد ایران، پرچم مقدس شیر و خورشید همیشه در اهتزاز

شهنشاه ایران زمین زنده باد جهان تا جهان است پاینده باد

نائب ‌رئیس- آقاى دیهیم‏.

دیهیم- نمایندگان محترم روز تاریخى 21 آذر را به پیشگاه مقدس شاهنشاه محبوب ایران و شما نمایندگان و برگزیدگان ملت و به فرد فرد ملت ایران تبریک عرض مى‌کنم. (احسنت) موفقیت ملت ایران را در اجراى منویات شاهنشاه از درگاه خداوندى خواستارم. آرى روز 21 آذر براى ملت ایران عموماً و بخصوص به آذربایجان بسیار روز تاریخى و بسیار روز مبارکى است. زیرا اهمیت کار اهمیت موضوع اهمیت تاریخ در قضاوت دخالت دارد. چرا روز مبارکى است؟ یک سال حکومت پیشه‌ورى از 21 آذر 24 تا 21 آذر 25 می‌دانید چه جنایاتى در آذربایجان اتفاق افتاد، نمایندگان وطن‌پرست می‌دانند چه جنایاتى از دست یک عده قلدر یک عده شیاد در خاک پاک آذربایجان روى داد چه قتل‌ها وکشتارهایى شد چه فرزندانى بى‌پدر وچه پدرانى بى‌فرزند شدند چه مادرانى فرزندان رشید خود را به جرم وطن‌پرستى شاه‌دوستى به جرم شرف از دست دادند چه ریش‌هاى سفید پیرمردان غیور به نام میهن‌پرستى به خون خود آغشته شد نمی‌خواهم امروز در این جشن تاریخى صحبتى بکنم که خاطر آقایان محترم را ملول بنمایم ولى مى‌خواهم اهمیت روز تاریخى 21 آذر را به عرض حضار برسانم یک تکة کوچکى از جنایات آن روز را دنبال می‌کنم روز 21 آذر 25 که اینجانب هم افتخار داشتم سرباز فداکار آن روز باشم و یکى از مشعل‌داران آن روز تاریخى بودم در کلانترى 1 از یک مردى عزت عمو نامى که معاون کلانترى بود در ضمن سؤال از او یک سؤالى کردم دو تا میخ بزرگى آن جا بود پرسیدم از معاون کلانترى که این دو تا میخ براى چیست؟ گفت هر کس را استنطاق مى‌کردیم اگر حقیقت را نمی‌گفت گفتم هر کس یعنى چه؟ گفت از هر جوانى که رایحة شرافت و علایم ناموس‌پرستى از قیافه او پیدا بود از او استنطاق می‌کردیم اگر حقایق را نمى‌گفت انگشت‌ها یا گوش‌هایش را با این میخ‌ها به دیوار مى‌کوبیدیم و از او اقرار می‌گرفتیم اقرار به میهن‌پرستى اقرار به خیانت به حکومت قلدرى این قبیل مجازات‌ها را داشت روزى رفتم به زندان بعد از 21 آذر 25 که براى زندانیان سخنرانى کنم این موضوع را آنجا می‌گفتم که شما افتخار بکنید که در زیر پرچم سه رنگ ایران هستید. افتخار کنید که منویات شاهنشاه براى تنبیه یک عده گمراه اجرا شده است. اگر در زندان متجاسرین بودید همچو بلایى سرتان مى‌آوردند فریدون ابراهیمى که دادستان آنجا بود بعد از سخنرانى من اعتراض کرد چرا تهمت به حکومت پیشه‌ورى زدى. کدام گوش تا حالا سوراخ شده است و کدام دست تا به حال سوراخ شده است نشان بدهید گفتم عزت عمو هم در این زندان است از او بپرسید خواستم او را ابراهیمى به او گفت مرد دروغگو چرا دروغ گفتى ما کدام دست و کدام گوش را به دیوار مى‌کوبیدیم. گفت اى مرد خائن کدام مردى در مقابل استنطاق‌هاى شما زنده ماند که من او را نشان بدهم همه را ما کشتیم. چه جنایاتى کردند چه خیانت‌هایى کردند بنده خواستم یک موضوع بسیار دقیق و نازک و قابل توجه را به عرض حضار محترم برسانم تا هم اهمیت روز تاریخى 21 آذر 25 معلوم شود و هم در عین حال زجر و مصیبتى که آذربایجانى به آن اهمیت قائل است به حضور مبارکتان عرضه بدارم و آن این است. در روز عاشورا مصیبت حضرت سیدالشهدا علیه‌السلام این نبود که فرزند و برادرزاده او را کشتند جنگ بود در جنگ مى‌کشند این نبود که خانواده‌اش را اسیر کردند جنگ است این نبود که کشته بشود کار نداریم یک مصیبت قابل توجهى بود و آن این بود که یک عده خائن و یک عده پست و یک عده دروغگو به نام فرمایشات پیغمبر آنها را خارجى و خائن قلمداد کردند این مصیبت بالاترین مصائب آن حضرت بود. در آذربایجان این قتل و کشتار این جنایات این پدرمردگى این برادرمردگى قابل توجه نبود در مقابل این مصیبت که در مهد زردشت در مهد پهلوان‌ها در مهد غیرت و ناموس یک عده افراد رذل و پست حکومت داشتند. اهمیت این روز تاریخى 21 آذر 25 این بود که این بساط برچیده شد جا دارد آذربایجانى به فرد فرد ملت ایران بخصوص افراد رشید و در عین حال زجردیده آذربایجان تبریک بگوید روز این است که به جناب آقاى ذوالفقارى‌ها و خانوادة ذوالفقارى تبریک عرض کنم که یکى از مجاهدین آن روز این خانواده بودند (صحیح است) شاهنشاه محبوب ایران شاهنشاه ملت دوست ایران اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوى وقتى که دید کاسه صبر وحوصلة آذربایجانى لبریز شده است فرمان داد به سر‌پرستى یک سرباز رشید آذربایجان یک افسر رشید سرتیپ هاشمى یا یک عده افسران رشید آذربایجانى به سربازان سوگندیاد کرده ارتش شاهنشاهى که به طرف آذربایجان هجوم آوردند. وقتى‏ که مردم غیرت‌مند آذربایجان این دستور شاهنشاه را شنیدند قبل از ورود نیروى

+++

 شاهنشاهى با مشت‌هاى آهنین خود بر سینه ناپاکان و بر دهن یاوه‌گویان زد. افتخار دارم یکى از آن سربازان یعنى اولین سربازى که 21 آذر 25 در خاک آذربایجان قیام نمود بر علیه متجاسرین و در اجراى منویات شاهنشاه جان‌نثار بود (صحیح است) آذربایجان فداکارى خود را نشان داد. امروز به خانواده‌هایى که در یک سال حکومت پیشه‌ورى فرزندان رشید خودشان را از دست داده تسلیت می‌گویم. خانوادة اردبیلى، یمینى، شقاقى، رنجبر، به آن خانواده‌هایى که امروز اسامى آنها را به خاطر نداریم و به روح شادروان قوام‌السلطنه (صحیح است) و شادروان تیمسار رزم‌آرا درود می‌فرستم. ایرانى و بخصوص آذربایجانى هرگز خدمات آنها را فراموش نمی‌کند. اگر از تیمسار سرلشگر زنگنه. تیمسار سپهبد ورهرام تیمسار سرلشگر همایونى و سایر افسران اسمى نبردم معذرت می‌خواهم. خدمات قابل توجهى انجام داده عرایضم را با چند قطعه شعرى که 5 روز بعد از اشغال آذربایجان ساخته بود و براى من فرستاده بود و به این علت شعر این شاعر را انتخاب کردم یعنى شاعر معاصر آقاى خوشدل خاتمه می‌دهم.

هست آذربایجان جان و سر ایران ما
تا جدا ناگشته سر از پیکر ایرانیان
کشور ایران بسان نخل می‌ماند که نخل
بر تو باد اى خطه تبریز صدها آفرین
مرحباى اى مرکز ناموس و غیرت مرحبا
مهد زرتشت نبى و جاى مشتى مزدکى؟!
موطن سردارخان مأواى قومى پرده‌در
این جوزى گر کتاب‌الازکیا بنوشته است
چند زین بیگانه خواهان رنج می‌باید کشید
لقمه ایران گلوگیر است کى سازى تو هضم
سرحد ما به ز سوى باختر آن سوى نیل
آن زمان در آسیا ما پادشه بودیم لیک
هر دهانى را که دم از تجزیه ایران زند
 

در ره آزادى ایران سر و جان‌ها فدا
کى سر ایران شود از پیکر ایران جدا
گر رسد آسیبش بر سر افتد از نشو و نما
برتو باد اى خاک عنبربیز صدها مرحبا
حبذا اى معدن عز و شرافت حبذا
مسکن سگ وآنگهى ‌اندر حریم کبریا
مدفن شیخ صفى میدان قومى بى‌صفا
من به توصیف شما سازم کتاب‌الاشقیا
تا به کى چون لقمه ایران در دهان دزدها
اى درنده اژدها هر چند دارى اشتها
وز سوى خاور جبال تبت و هیمالیا
این زمان چون گندمى بین دو سنگ آسیا
خرد با مشت آهنین سازیم ما
 

 

 (احسنت) زنده باد شاهنشاه رعیت‌پرور ما نیرومند باد ازتش شاهنشاهى. قوى باد ارادة مردم براى سر کوبى دشمنان ملک و ملت (احسنت).

نائب ‌رئیس- آقاى صارمى‏.

صارمى- تاریخ تشکیل جلسه امروز از دو نقطه نظرحائز اهمیت است. یکى به واسطه این که یک روز بعد از روز تصویب لایحه حقوق بشر است و دیگر آن که روز قبل از روز 21 آذر رستاخیز ملى ایران مى‌باشد (احسنت) در روزگارى که بیچارگى در مملکت ایران حکومت می‌کرد خطه عزیز و پراهمیت و پرارزش آذربایجان در زیر دست جنایتکارانى غیرایرانى با بیچارگى زیست و زندگانى می‌کرد و در عین حال با مقاومت فوق‌العاده و احساسات میهن‌پرستى زیاده از حد روزگارى به سر می‌برد یکى از افرادى که می‌توان گفت شاهد عین موضوع بود بنده بودم که از سال 1322 تا 24 در آذربایجان برحسب وظیفه‌اى که داشتم و مأموریتى که داشتم در آن جا مشاهده می‌کردم خوب دیده می‌شد کوچک‌ترین احساسات میهن‌پرستى کوچک‌ترین ابراز علاقه نسبت به کشور نسبت به مقدسات ملى ما با جانبازى و فداکارى و در عین حال با مجازات شدید توأم بود ولى افراد براى جان و مال خودشان قدر و قیمتى قائل نبودند احساسات مقدس خودشان را به منصه ظهور و بروز می‌گذاشتند موارد بسیار و امثال بسیار زنده‌اى وجود دارد که عرض آن شاید موجب تصدیع باشد، فرد عامى، فرد عادى، سرباز، تاجر پیشه‌ور در مقابل این موارد مقاومت خودش را نشان می‌داد. فراموش نمی‌کنم یک روز به سلدوز رفته بودم در آنجا به محل انجمن فرهنگى ایران و شوروى رفتم معاون کنسولگرى شوروى در آنجا بود وقتى من وارد شدم دیدم که در این اطاق عکس زمام‌داران و سرداران شوروى گذاشته شده است (ابتهاج- منظور هم همین بود) و هیچ آثارى از ایرانیت در آنجا وجود نداشت متذکر شدم که اینجا انجمن فرهنگى ایران وشوروى است و در ایران تشکیل یافته است و بسیار مناسب خواهد بود که تمثال اعلیحضرت شاهنشاه ایران هم در اینجا نصب شود به من گفته شد که بسیار خوب این کار را خواهیم کرد در نظر داریم تمثالى و عکسى پیدا بکنیم و بدهیم به یکى از سربازان شوروى نقاشى کند که در آنجا گذاشته شود این جواب براى این بود که موضوع تمام شود از در که بیرون آمدم یک کردى که مأمور نگاهدارى آنجا بود جلوى من آمد البته در آن اطاق شاهد مذاکرات ما بود جلوى من دوید و دست در جیبش کرد یک تکه پاره روزنامه که تمثال اعلیحضرت همایونى در آن گراور شده بود بیرون آورده به من نشان می‌داد این شخص تا این‌ اندازه به فکر افتاده بود که حالا که گفته‌اند تمثال شاه را می‌دهیم به یک سرباز شوروى نقاشى بکند این پاره روزنامه را که تمثال شاه ایران در آن گراور شده بود در جیب خود نگاهدارى می‌کرد که به من بدهد که بدهم از روى آن نقاشى شود این حکایت از یک احساسات عالى میهن‌پرستى می‌کند با وقتى اتفاق می‌افتاد سربازان ایرانى که در آنجا زندگانى مى کردند و مأموریت داشتند از محاصره سربازان شوروى که خلاص می‌شدند و اجازه پیدا مى کردند که در شهر حرکت و گردش بکنند مردم یک احساسات عالى که توأم با قربانى گاو و گوسفند ‌و ریختن گل و گیاه و زنده باد در مقدم سربازان بود انجام می‌دادند در مقابل آن هر فردى که کوچک‌ترین احساساتى در آن روز نشان می‌داد در سیاه‌چال زندانى حبس می‌شد و مورد شکنجه و آزار قرار می‌گرفت ولى آنهایى که مورد شکنجه و آزار اقرار می‌گرفتند فراموش نمی‌کردند و در دفعه دیگرى احساسات خودشان را به نحو اتم و بیشتر ابراز می‌داشتند آقاى دیهیم اشاره‌اى به ابراهیمى کردند خوب در نظر دارم روزى در رضاییه کنفرانس می‌داد به عنوان دادستان کل و در این کنفرانس که آن روز می‌داد فردى که مورد هدف و حمله مستقیم بود بنده بودم و می‌خواست احساسات اهالى آذربایجان را برانگیزد می‌گفت چرا دیگرى غیر از آذربایجانى در آذربایجان مأموریت داشته باشد خیال می‌کرد نقطه ضعفى پیدا کرده است و می‌تواند تحریک احساسات بکند من از این سخنرانى بى‌اطلاع بودم ولى یک دفعه دیدم عده زیادى آذربایجانى موجود اهالى و عده زیادى از مردمان آنجا به منزل من آمدند تعجب کردم که چه شده که این قدر مورد محبت و ملاطفت واقع شدم وقتى وارد شدند متوجه شدم که اظهارات آقاى ابراهیمى احساسات مردم را علیه بیانات او و براى این که اظهار کنند که ما به تو و نسبت به تو علاقه‌مندیم ومقدم تو را گرامى می‌شماریم آمده بودند و می‌گفتند که آمده‌ایم که بگوییم اظهارات خائنین کشور در ما تأثیر نمی‌کند و ما حاضر هستیم جانبازى کنیم علیه اظهارات آنها و آنچه لازم است به منصه ظهور و بروز برسانیم افراد در آن موقع این احساسات را ابراز می‌داشتند که توأم با از دست دادن جان خودشان بود همچنین سربازان فداکارى که در آنجا انجام وظیفه می‌کردند چون ذکر خدمت لازم است بایستى‏ بگویم که در آن روزى که من مجبور شدم آذربایجان را ترک کنم با سرهنگ زنگنه آن روز با سرلشگر زنگنه بازنشسته امروز که فرمانده تیپ و کفیل استاندارى بود خداحافظى می‌کردم و به او اظهار می‌کردم که اجازه بدهد خانواده‌اش با من به تهران بیاید این سرباز فداکار می‌گفت که خانواده من در این جا باشد چون خانواده آذربایجانى‌ها هم اینجا زندگى می‌کنند متذکر می‌شدم که ممکن است شما وخانوادتان مورد حمله مستقیم واقع شوید جوابى که به من داد هیچ فراموش نمی‌کنم دختر کوچکى داشت و نسبت به او بسیار اظهار علاقه می‌کرد پهلوى او ایستاده بود دست روى سر این دختر کشید گفت این نور چشم من و تمام خانواده من قربان خانواده آذربایجانى‌ها آنچه به سر آنها می‌آید بگذارید نسبت به خانواده من هم بیاید (احسنت) بنابراین احساسات و این علاقه‌اى که نسبت به میهن ابراز می‌شد حقیقت درخور تمجید و تقدیر است و بایستى بگویم رهبرى خردمندانه شاهنشاه و همچنین احساسات میهن‌پرستانه موجب شد برخلاف کلیه نقاط دنیا یعنى برخلاف هر کجایى که ارتش سرخ قدم در آنجا گذاشته بود تا امروز تحت سیطره و قدرت آنها است و بدبختى وجود دارد منحصراً آذربایجان ایران بوده است که توانسته است استقلال و حاکمیت و ضمیمه بودن خودش را به خاک میهن عزیز نگاهدارى بکند (صحیح است) خوب دقت بفرمایید در اروپاى شرقى در برلین و در هر کجا که ارتش سرخ قدم گذاشته است مردم آنجا تا امروز گرفتار بدبختى و مصیبت می‌باشند  (دکتر بینا- کلمه ضمیمه را اصلاح کنید ضمیمه نبوده است، آذربایجان ضمیمه ایران نیست ایران است) آقا من می‌خواهم بگویم این ایران بزرگ است که از این قاعده کلى که در سایر جاها حکومت می‌کند مستثنى شده است (احسنت) و این ایران است که توانسته است یک موضوع استثنائى در دنیا بشود و بایستى توجه داشته باشیم که همین احساسات میهن‌پرستانه و قدرت اراده ملى ورهبرى خردمندانه شاهنشاه موجب شده است که این استثنا به وجود بیاید (صحیح است) بنابراین من اجازه می‌خواهم که جشن 21 آذر را به عموم ملت ایران و به شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى و نماینده مردم غیور آذربایجان که در اینجا حضور دارند تبریک عرض کنم و عرض دیگرم راجع به اعلامیه حقوق بشر است به طور قطع و یقین آزادى فردى و اجتماعى دنیا را این اعلامیه حقوق بشر تأمین می‌کند و در تمام دنیا جشن گرفته شده است و مجالس سرور وشادمانى منعقد شده است و ابراز علاقه تام وتمام نسبت به تصویب و اجراى اعلامیه حقوق بشر شده است منتها تأثر وتأسفى که ابراز می‌شود این است که این سى ماده اعلامیه حقوق بشر ضامن اجرایى ندارد بنده بایستى اظهار تأسف و تأثر بکنم که نه تنها ضمانت اجرایى ندارد بلکه مقامات و مراجع بین‌المللى که بایستى در تصویب این اعلامیه حقوق بشرى کوشش و مساعدت تام و تمام بنمایند گاهى در اجرا و قبول او مسامحه می‌کنند و این مسامحه‌ها گاهى به ضرر و زیان ملل زنده تمام می‌شود قسمت سوم از ماده 21 اعلامیه حقوق بشر می‌گوید اساس و منشأ قدرت حکومت اراده مردم است این اراده باید به وسیله انتخاباتى آزاد ابراز گردد که از روى صداقت و به طور آزادى صورت پذیرد انتخابات باید عمومى و با رعایت مساوات باشد و با رأى مخفى یا طریقه‌اى نظیر آن انجام بگیرد که آزادى رأى را تأمین نماید این قسمت در اعلامیه حقوق بشر گذاشته شده است که حکومت‌هاى قلدرى که ناشى از

+++

 اراده قدرت چند نفرى می‌شود اگر در ممالکى به وجود آمد ارزشى نداشته باشد و قابل ترتیب اثر نباشد با این ترتیب من نمی‌دانم این اعلامیه‌اى که اصل اساسى اجراى نظیریات سازمان ملل است به چه مناسبت نماینده یک حکومتى که به عنوان کودتا در مجاورات ایران ما آمده است و مملکتى را قبضه کرده است نمایندگان او در جامعه ملل در سازمان ملل متحد پذیرفته مى‌شوند که امروز در سایه مسامحه و غفلت ما مواجه با این همه رجزخوانى‌هاى غیرمتناسب از طرف یک نفر قلدرى که مملکتى را به خون کشیده است و در آنجا حکومت می‌کند مواجه هستیم (مهندس سلطانى- چرا آن حکومت را شناختید) بنده راجع به اعلامیه حقوق بشر آقاى سلطانى صحبت می‌کنم و راجع به یک موضوع مهمى، که یک سازمانى که می‌خواهد صلح دنیا را تأمین کند صحبت می‌کنم و می‌گویم آن سازمانى که بر خلاف آن چیزى که خودش را موظف به اجراى آن می‌داند چرا نمایندگان چنین کشور یا چنین دولتى را می‌پذیرد، مضحک این است که این اشخاص که تشکیل دولت یا حکومتشان به هیچ‌یک از اصول دنیاپسند امروزى تطبیق نمی‌کند و آنهایى که در ظرف یک مدت بسیار کوتاهى عنوان استقلال یا عنوان کشور مستقل به خود گرفته‌اند نسبت مملکتى که چندین هزار سال سابقه تاریخى دارد وحوادث بسیار را پشت سر گذاشته و توانسته است عظمت و استقلال خودش را محفوظ بدارد رجزخوانى می‌کنند آنها مداخله در امرى می‌کنند و اظهار نظر نسبت به وضعى می‌کنند که مملکت عزیز ایران چرا در مقام دفاع از حقوق خودش برمی‌آید و قوه دفاعى خودش را می‌خواهد تقویت کند، مداخله در چنین موضوعاتى می‌کنند، من نمی‌دانم آن روزى که اتحادیه وکلاى دادگسترى در بغداد تشکیل یافته بود و در اثرخامى و بى‌اطلاعى در مرحله اول با یکدیگر گلاویز شدند و بدگویى و دشنام به یکدیگر می‌دادند به جاى این که وظیفه خودشان را انجام بدهند و موضوعات حقوقى با مورد بحث قرار بدهند اعلامیه صادر می‌کنند که یک قسمت از خاک ایران را که سال‌هاى متمادى جزو کشور (دکتر بینا- بی‌سوادند) (دکتر شفیع امین- اشتباه می‌کنند) چقدر خوب بود این اتحادیه به جاى صدور چنین اعلامیه‌اى که ارتباط به وظایف آنها نداشت و مرتبط با مقصد اصلى تشکیل این سو سینه نبود توجه می‌کردند که محاکمات ضد انسانى و اقدامات خلاف اصول بشریت که در بغداد و در خود عراق انجام می‌گیرد انجام نیابد خوب بود آنها مطالعه می‌کردند و شق دوم از ماده 11 اعلامیه حقوق بشر را مورد توجه قرار می‌دادند که می‌گوید «هیچ کس براى انجام عملى که در موقع ارتکاب آن عمل به موجب حقوق ملى یا بین‌المللى جرم شناخته نشده است محکوم نخواهد شد و به همین طریق هیچ مجازاتى شدیدتر آنچه که در موقع ارتکاب جرم بدان تعلق می‌گرفت درباره احدى اعمال نخواهد شد» چقدر مناسب بود این اتحادیه وکلاى دادگسترى این موضوع را مورد توجه قرار می‌دادند و افرادى را که به موجب احکام فرمایشى به اعدام در بغداد و عراق محکوم می‌کنند و می‌گویند به این که شما محکوم هستید و به علت این که یک روز خواستید با سوریه اتحادیه تشکیل بدهید که در آن روز جرمى نبوده است و شاید توأم با مقاصد میهن‌پرستى بوده است محکوم به اعدام نمی‌کردند خوب بود آنها براى جلوگیرى از این‌گونه اعمال مذاکره می‌کردند و این اعلامیه حقوق بشر را در آنجا مورد نظر قرار می‌دادند نه این که از وظیفه اصلى خود انصراف حاصل کنند و به موضوعاتى بپردازند که ارتباط با وظایف آنها در تشکیل آن مؤسسه وجمعیت نداشته است (دکتر بینا- عرض کردم بى‌سواد بودند) به هر حال امیدوارم به این که کلیه مراجع بین‌المللى و کلیه مقامات در نظر بگیرند که اعلامیه حقوق بشر را طابق‌النعل بالفعل اجرا بکنند ملاحظات سیاسى را در این کار راه ندهند و دول بزرگ بدانند که اجراى اعلامیه جهانى حقوق بشر مطابق منافع واقعى و حقیقى آنها خواهند بود و چون مقرر شده است که وقت بنده تمام شده است از بقیه عرایضم صرف‌نظر می‌کنم و از تصدیعى که دارم معذرت می‌خواهم و بیش از این عرایضى عرض نمی‌کنم (احسنت- احسنت).

نائب ‌رئیس- آقاى دکتر بینا.

دکتر بینا- ببخشید امروز روز آذربایجان است و تمام ملت ایران و مردم ایران این روز را جشن می‌گیرند من اگر چند کلمه خارج از موضوع آذربایجان می‌خواهم اینجا صحبت کنم معذرت مى‌خواهم چون نسبت به بیانات جناب آقاى دکتر شاهکار در اینجا صحبتى شده و توزیع گردیده است به سمع آقایان برسانم و بگویم ناطقینى مثل ایشان که قضایاى مهم مملکتى را تجزیه و تحلیل می‌کنند و در بحث قضایا مردم را روشنى می‌نمایند خوب است این قسمت‌ها از پشت تریبون گفته شود تا سوء تفاهمى ایجاد نگردد ایشان گفته‌اند «اگر کسى اوضاع ایران را باید انتقاد کند نمایندگان مجلس هستند که از حیث قانون اساسى حق دارند و به هیچ خارجى هم حق نمی‌دهند فضولى کند بنابراین ما و دولت و مردم، مطبوعات و دولت با هم اختلافى نداریم متفق‌القول و متفق‌الکلام هستیم و چشم‌هایمان هم به سوى آسمان است که ببینیم هواپیماى شاهنشاه ما کى برمی‌گردد و در این مطلب هم‌زمان یکنواخت و یکسان هستیم (یک نفر از نمایندگان- جان کلام را گفته‌اند).

چه آذرها به جان از عشق آذربایجان دارم من این آتش خریدارش به جانم تا که جان دارم

آقایان خریداران این آتش تمام مردم ایران هستند آذربایجان و آذربایجانى به عشق ایران زنده است و ایران و ایرانى عشق آذربایجان را به جان خریدار است آن شاعر تواناى ایران وقتى این قطعه را سرود نمی‌دانست که ممکن است روزى آذربایجان عزیز با نقشه‌هاى شوم مشتى بیگانه‌پرست براى مدت کمى از پیکر ایران جدا گردد متأسفانه نقشه شوم بیگانگان به دست عده‌اى ماجراجو که ظاهراً خود را ایرانى مى‌نامیدند به مرحله اجرا درآید و براى مدت کوتاهى آذربایجان به ظاهر از ایران جدا شد و روس‌ها که در تمام دوران اشغال تخم نفاق و دوئیت در میان مردم ایران کاشته بودند با تشکیل دسته‌جات و احزاب مشکوک و تشویق خائنین و وطن‌فروشان به دست حزب توده و یاران آن حزب آسایش و امنیت داخلى را مختل کردند و وحدت ملت ایران را به خطر ‌انداختند روس‌ها به بهانه‌هاى پوچ ولى در واقع براى نگهدارى پایگاهى که به خیال خود در ایران ایجاد کرده بودند از تخلیه آذربایجان امتناع ورزیدند، همسایه شمالى خوب می‌دانست که بدون اشغال آذربایجان عمال آنان یعنى گردانندگان حزب توده و دمکرات نمی‌توانند در ایران نضج گرفته و نقشه‌هاى خطرناک ایران بر باد ده را عملى سازند.

براى اجراى چنین سیاست وقتى شمال ایران در اشغال سربازان شوروى بود عده‌اى افراد ماجراجو تحت حمایت قشون بیگانه به عنوان حمایت از طبقه زحمت‌کش با ظاهر فریبنده به اسم آزادى فرقه دمکرات را تشکیل دادند و شهرهاى تبریز و رضاییه و قسمتى دیگر از آذربایجان تحت سلطه خود درآوردند و در بسط نفوذ و تشکیلات قلابى و رواج مسلک اشتراکى در دیگر نقاط به غارت و چپاول و تجاوز به جان و مال و ناموس مردم و تزلزل اساس مالکیت و انهدام کسب و تجارت پرداختند. وقتى براى تکمیل نقشه‌هاى شوم خود در کردستان نیز تشکیلات دیگرى به نام کومله به وجود آوردند.

آقایان یکسال تمام این قطعه از خاک ایران زیر سلطه و نفوذ عمال بیگانه به سر برد و در تمام این مدت مسئولین بی‌رحم و فرومایه فرقه دمکرات چنان رفتار غیرانسانى با مردم شریف آذربایجان کردند که با جملات و کلمات عادى نمی‌توان صد یک آن را در ذهن شنونده مجسم نمود.

آقایان دژخیمان فرقه دمکرات در دوره تسلط خود حتى به پیر و بیمار و زن حامله نیز رحم نکردند اشغالگران برای ارعاب و درهم شکستن روح مقاومت بین دوستان ما در سیاه‌چال‌هاى زندان‌هاى فرقه متجاسر زجر و شکنجه دادند ولى مردم غیور و شرافتمند آذربایجان که اسیر چنگال مزدوران اجنبى بودند تمام آلام و معایب و مشقات را تحمل نمودند زجر و شکنجه دیدند ولى یأس و ناامیدى به خود راه ندادند زیرا می‌دانستند تمام مردم ایران به فکر برادران آذربایجانى خود هستند و یقین داشتند که اراده خلل‌ناپذیر مردم ایران و تدبیر و احساسات شاهنشاه جوان‌بخت بالاخره بر تمام مشکلات فایق خواهد آمد و آذربایجان را از چنگال ستمگران نجات خواهد داد.

امید مردم آذربایجان بى‌اساس نبود وقتى زمام‌داران ایران تشخیص دادند که موقع نجات آذربایجان فرا رسیده و بار دیگر ملت و دولت ایران کفایت خود را در معرض آزمایش دید اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوى در 21 آذر 1335 آن لحظه باریک و حساس به ارتش نیرومند و محافظ استقلال ایران فرمان داد به آذربایجان حرکت کند و این خطه از دست رفته را از چنگ متجاسرین که خود را به دروغ دمکرات می‌نامیدند و در حقیقت عامل سیاست بیگانه بودند پاک کند.

مردم آذربایجان که مدتى طعم شکنجه و ظلم و تعدى وطن‌فروشان چشیده بودند و حکومت قلابى پیشه‌ورى را که ادعاى تسخیر تهران را داشت طى سه روز مانند کاخى پوشالى درهم فرو ریختند سران متجاسرین پیشه‌ورى گریختند و بساط یک سال هرج ومرج برچیده شد بنده به نام مردم آذربایجان این روز فرخنده را به عموم ملت ایران بخصوص به شاهنشاه جوان‌بخت تبریک عرض کرده از پشت همین تریبون یادآور می‌شوم که شرکت در این جشن بزرگ اختصاص به دسته یا عده معینى ندارد خاطرات این روزهاى بزرگ تاریخى ایران را دستاویز پیشرفت مقاصد و مطامع شخصى قرار دهد (احسنت- احسنت).

3- بیانات آقاى نائب ‌رئیس به مناسبت روز تاریخى 21 آذر

نائب ‌رئیس- عرض کنم براى امروز عده زیادى از آقایان اجازه خواسته‌اند که سخنرانى بکنند ولى یک ساعت مخصوص نطق قبل از دستور است و چهار نفر از آقایان می‌توانند سخنرانى بفرمایند. امروز روزى بود که حقاً تمام نمایندگان که مظهر احساسات وطن‌پرستانه ملت ایران هستند احساسات وطن‌پرستانه خود را به عرض ملت ایران و پیشگاه شاهنشاه برسانند زیرا امروز مقارن با 21 آذر است که یکى از بزرگ‌ترین

+++

 افتخارات ملت ایران است (صحیح است) امروز بر جهانیان ثابت شد که ملتى که چندین هزار سال تاریخ زنده و گویا دارد هرگز نمی‌میرد (احسنت) دشمنان وطن هرگز نخواهند توانست حتى یک وجب از خاک ایران را تجزیه کنند (صحیح است- احسنت) امروز روزى است که شهداى ملت ایران اعم از آذربایجانى و افراد ارتش ثابت کردند که همیشه عموم ملت ایران در تمام حوادث با کمال جانفشانى حاضر است که براى جان خود ارزشى قائل نباشد و از شرف و استقلال و ایمان خود همیشه دفاع بکند (صحیح است) امروز یکى از پرارزش‌ترین روزهایى است که ملت ایران هرگز این روز را فراموش نخواهد کرد و این روز شهدا مطابق نص صریح آیه قران براى همیشه زنده و جاوید خواهد ماند (احسنت) بنده از طرف آقایان وظیفه خود می‌دانستم که درود بى‌منتها به روح شهداى آذربایجان بفرستم و این روز تاریخى را به حضور شاهنشاه محبوب که رهبر خردمندى براى ملت ایران هستند و عموم ملت ایران، وخصوصاً مردم غیورآذربایجان تهنیت و تبریک عرض کنم (صحیح است) و با این شرح از آقایانى که درخواست سخنرانى فرموده‌اند استدعا کنم اجازه بفرمایند وارد دستور شویم.

4- اعلام تصویب صورت‌مجلس‏

نائب ‌رئیس- چون اول جلسه صورت‌مجلس طبع و توزیع نشده بود و بلا فاصله طبع و توزیع شد از این جهت اگر آقایان اعتراضى نسبت به صورت‌جلسه دارند بفرمایند (اظهارى نشد) لذا صورت‌مجلس تصویب می‌شود. آقاى مهندس هدایت.

5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس هدایت‏

مهندس هدایت- سؤالى است از وزارت دارایى تقدیم می‌کنم‏.

نائب ‌رئیس- براى دولت فرستاده می‌شود.

6- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر کشاورزى به قید یک فوریت‏

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر کشاورزى.

وزیر کشاورزى (سر لشگر اخوى)- چون تسریع در افزایش تولیدات کشاورزى و کمک به کشاورزان ضرورى تشخیص داده شد، لایحه‌اى با قید یک فوریت تقدیم می‌شود و تقاضاى طرح و تصویب آن را به قید یک فوریت دارم.

7- طرح و تصویب یک فوریت لایحه مربوط به اصلاح قانون افزایش اعتبارکشاورزى‏

نائب ‌رئیس- چون تقاضاى فوریت در لایحه تقدیمى آقاى وزیر کشاورزى شده فوریت آن مطرح است و قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

لایحه اصلاح قانون افزایش اعتبارات کشاورزى‏

ماده واحده- مواد 1 و 4 قانون افزایش اعتبارات کشاورزى مصوبه 29/12/1336 به شرح زیر اصلاح می‌گردد:

ماده 1- بانک ملى ایران مکلف است از محل وجوه حاصله از ارزیابى پشتوانه اسکناس موضوع قانون مصوب تیرماه 1333 و قانون راجع به اصلاح قانون ثبت پشتوانه اسکناس مصوب اردیبهشت 1336 مبلغ سه هزار و پانصد میلیون ریال به تدریج که مورد احتیاج بانک کشاورزى می‌گردد در اختیار بانک مزبور بگذارد که به مصرف وام در امور کشاورزى برسد.

تبصره 2- بهره وام‌هاى کشاورزى از 5 تا 7 درصد خواهد بود ولى بهره وام در صندوق‌هاى روستایى و شرکت‌هاى تعاونى کشاورزى به میزانى است که مخارج صندوق‌های شرکت مزبور را تأمین کند.

ماده 4- وزارتخانه‌هاى دارایى، کشاورزى مسئول اجراى این قانون می‌باشند و آیین‌نامه‌هاى اجرایى قانون مصوبه 29/1/36 مجلسین ملغى و آیین‌نامه‌های اجرایى این قانون توسط وزارت کشاورزى و بانک کشاورزى ایران تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به مرحله اجرا گذارده مى‌‌شود

نخست وزیر، وزیر دارایى، وزیر کشاورزى‏

نائب ‌رئیس- فوریت این لایحه مطرح است آقاى صدرزاده‏.

صدرزاده- موافقم‏.

نائب ‌رئیس- آقاى مهران‏.

احمد مهران- موافقم‏.

نائب ‌رئیس- آقاى عمید نورى‏.

عمید نورى- موافقم‏.

نائب ‌رئیس- چون مخالفى با فوریت نیست رأى می‌گیریم به فوریت آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد طبع وتوزیع خواهد شد و به کمیسیون فرستاده می‌شود.

8- طرح و تصویب فوریت لایحه مربوط به مجازات کسانى که به اشخاص اسید می‌پاشند

نائب ‌رئیس- لایحه‌اى از مجلس سنا رسیده است در مورد مجازات کسانى که به اشخاص اسید می‌پاشند. چون در مجلس سنا یک فوریت آن تصویب شده، فعلاً فوریت آن مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

لایحه مربوط به مجازات پاشیدن اسید

ماده واحده- هر کس از طریق پاشیدن اسید با هر نوع ترکیبات شیمیایى دیگر سبب قتل یا نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوى از اعضا و یا موجب مرض دایمى یا فقدان یکى از حواس مجنى‌علیه گردد به حبس ابد با اعمال شاقه و اگر موجب صدمه دیگرى بشود به حبس مجرد از پنج تا ده سال محکوم خواهد گردید مجازات شروع به پاشیدن اسید پنج سال حبس مجرد است در کلیه موارد مذکور در این ماده مجازات شرکا و معاونین جرم همان مجازات مرتکب اصلى است و در صورت اجرا ماده 44 قانون کیفر عمومى بیش از یک درجه تخفیف جایز نیست لایحه فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه روز دوشنبه هفدهم آذرماه 1337 شمسى به تصویب مجلس سنا رسیده است‏.

رئیس مجلس سنا- محسن صدر

نائب ‌رئیس- اصل لایحه فعلاً مطرح نیست فوریت مطرح است که در صورت تصویب آقایان به کمیسیون خواهد رفت و یک شورى تلقى خواهد شد و دو مرتبه به مجلس برخواهد گشت جناب آقاى خلعتبرى جنابعالى با فوریت مخالفید (خلعتبری- خیر موافقم) چون مخالفى نیست نسبت به فوریت این لایحه رأى مى‌گیریم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون فرستاده می‌شود.

9- طرح و تصویب فوریت و اصل گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به قرارداد بازرگانى و اقامت و بحرپیمایى بین ایران و ایتالیا

نائب ‌رئیس- لایحه قرارداد بازرگانى و اقامت و دریانوردى دولت ایران و ایتالیا مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شورای ملى

کمیسیون امور خارجه لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به قرارداد بازرگانى و اقامت و دریانوردى بین دولت ایران و ایتالیا و نیز نامه‌هاى متبادله بین وزارت امور خارجه و سفارت کبراى ایتالیا در تهران که به عنوان متمم این لایحه از مجلس سنا ارسال شده بود در جلسه چهارم آذر ماه 1337 با حضورآقاى وزیر امور خارجه مطرح و با توضیحات مفصلى که آقاى وزیر بیان نمودند قرارداد پیشنهادى و ضمایم آن به تصویب رسید و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

ماده واحده- قرارداد بازرگانى و اقامت دریانوردى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت ایتالیا که مشتمل بر یک مقدمه و سى ماده و یک نامه ضمیمه می‌باشد به انضمام متن نامه‌هاى متبادله بین وزارت امور خارجه شاهنشاهى و سفارت کبراى ایتالیا در تهران راجع به قرارداد بازرگانى اقامت و دریانوردى بین دو کشور در مورخ ششم بهمن ماه 1333 تصویب و دولت مجاز است اسناد آن را مبادله نماید.

مخبر کمیسیون امور خارجه- مرآت اسفندیارى

گزارش از کمیسیون بازرگانى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون بازرگانى در جلسه نهم آذر ماه 1337 با حضور آقاى معاون وزارت بازرگانى لایحه ارسالى از مجلس مربوط به قرارداد بازرگانى و دریانوردى بین دولت ایران و ایتالیا و همچنین نامه‌هاى متبادله بین وزارت امور خارجه و سفارت کبراى ایتالیا در تهران را که به عنوان متمم لایحه مذکور از مجلس سنا فرستاده شده مطرح خبر کمیسیون امور خارجه را تأیید و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون بازرگانى- عمیدى نورى‏

گزارش از کمیسیون راه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون راه در جلسه نهم آذر ماه 1337 با حضور آقاى وزیر راه و آقاى معاون وزارت امور خارجه لایحه ارسالى از مجلس سنا مربوط به قرارداد بازرگانى و دریانوردى بین دولت ایران و ایتالیا و نامه‌هاى متبادله بین وزارت امور خارجه و سفارت کبراى ایتالیا در تهران را که به عنوان متمم لایحه مذکور از مجلس سنا ارسال گردیده مطرح و خبر کمیسیون امور خارجه را تأیید و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید.

از طرف مخبر کمیسیون راه- علامه وحیدى‏

گزارش از کمیسیون دادگسترى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دادگسترى در جلسه 10 آذر ماه 1337 با حضور آقاى وزیر دادگستری لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به قرارداد بازرگانى و اقامت و دریانوردى بین دولت ایران و ایتالیا را مطرح و در نتیجه با گزارش کمیسیون امور خارجه موافقت و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون دادگسترى- عمیدى نورى‏

نائب ‌رئیس- این لایحه از مجلس سنا رسیده بود و قبل از آن که به فوریت آن رأى گرفته شود به کمیسیون‌هاى مربوطه

+++

 ارجاع شده بود و در کمیسیون‌هاى مربوطه به تصویب رسیده است و به مجلس احاله شده است چون به فوریت آن رأى گرفته نشده است و در مجلس سنا با فوریت تصویب شده است و چون از کمیسیون‌ها گذشته است قابل طرح در مجلس است لذا به فوریت آن رأى مى‌گیریم آقایانى که با فوریت این گزارش موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فعلاً کلیات مطرح است چون آقایان در کلیات نظرى ندارند لذا رأى می‌گیریم به ورود در موارد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا ماده واحده قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

چون مخالفى نیست رأى می‌گیریم به ماده واحده آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد چون رأى نهایى است و قبلاً هم به تصویب مجلس سنا رسیده است و تغییرى هم در آن داده نشده است لذا براى اجرا به دولت ابلاغ می‌شود.

10- طرح و تصویب یک فوریت و اصل گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به الحاق یک تبصره به ماده 364 و 361 قانون امور حسبى و اصلاح قانون تسریع محاکمات

نائب ‌رئیس- لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به الحاق یک تبصره به ماده 361 قانون امور حسبى و الحاق یک تبصره به ماده 56 قانون تسریع محاکمات را مورد شور و رسیدگى قرار داده ماده واحده مصوبه مجلس سنا را عیناً تصویب نمود. اینک گزارش آن را به مجلس شورای ملى تقدیم می‌دارد:

ماده واحده- 1- ماده 364 فانون امور حسبى به این شرح اصلاح می‌شود:

در صورتی که بهاى ترکه بیش از 50 هزار ریال نباشد آگهى مذکور در ماده 361 به عمل نخواهد آمد و دادگاه به ادله و اسناد و اظهارات گواهان درخواست‌کننده رسیدگى کرده و درخواست تصدیق را به حسب اقتضای دلایل قبول یا رد مى‌نماید.

تبصره در مورد این ماده دادگاه باید در اولین فرصت و اسرع وقت نسبت به درخواست تصدیق رسیدگى و اتخاذ تصمیم نماید.

2- تبصره الحاقى به ماده 361 قانون امور حسبى:

در نقاطى که روزنامه دایر نیست دادگاه می‌تواند به جاى آگهى در روزنامه محلى به تعداد لازم به هزینه متقاضى گواهى حصر وراثت آگهى تهیه نموده و در معابر همان محل الصاق نماید.

تاریخ الصاق آگهى‌ها که باید در یک روز به عمل آید به وسیله صورت‌جلسه‌اى که مأمورین ابلاغ نسبت به این موضوع تهیه مى‌نمایند رعایت خواهد گردید.

3- تبصره زیر به ماده 56 قانون تسریع محاکمات اضافه می‌شود:

هرگاه از طرف محکوم علیه یا متعهد دادخواست اعسار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه به دفتر دادگاه صالحه تسلیم گردد تا زمانى که از دادگاه حکم بر اعسار او صادر نشده است مصون از توقیف بوده ولى در صورتی که حکم بدوى دایر بر رد اعسار باشد رئیس اجرا به تقاضاى محکوم‌علیه یا متعهد را تا تعیین تکلیف نهایى دعوى بازداشت می‌نماید و درصورت تقاضاى مدعى علیه دعوى اعسار مفاد دادخواست اعسار باید به هزینه وى در یکى از جراید کثیرالانتشار یک نوبت آگهى شود و در این صورت اگر ادعاى مدعى اعسار پذیرفته نگردید و دعوى منتهى به صدور حکم رد اعسار گردید دادگاه باید آن را جزو خسارت منظور و مورد رأى قرار دهد.

4- لایحه قانونى مربوط به الحاق یک تبصره به ماده 370 قانون امور حسبى و یک تبصره به ماده 56 قانون تسریع محاکمات مصوب 19 مهر ماه 1335 کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین از تاریخ اجراى این قانون ملغى است.

5- وزارت دادگسترى مأمور اجراى این قانون است.‏

مخبر کمیسیون دادگسترى- عمیدى نورى‏

نائب ‌رئیس- جریان این گزارش هم مثل جریان گزارش قبلى است که در مجلس سنا به تصویب رسیده است با قید فوریت و اول با قید فوریت به تصویب برسد و در صورت تصویب لایحه مطرح خواهد شد لذا اول رأى می‌گیریم به فوریت این گزارش آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد کلیات مطرح است چون اظهار نظرى نسبت به کلیات نشد لذا رأى می‌گیریم به ورود در مواد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا عین ماده واحده قرائت می‌شود.

(ماده واحده به شرح سابق قرائت شد)

نسبت به ماده واحده نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) چون اظهار نظرى نسبت به ماده واحده نشده است و پیشنهادى هم نرسیده است لذا رأى می‌گیریم تماده واحده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد کلیات آخر مطرح است چون در کلیات آخر هم اظهار نظرى نشده است لذا رأى می‌گیریم به مجموع ماده واحده آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد چون قبلاً در مجلس سنا تصویب شده لذا براى اجرا به دولت ابلاغ می‌شود.

11- طرح و خاتمه شور اول گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى‏

نائب ‌رئیس- گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى مطرح است قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون دادگسترى به مجلس شورای ملی

کمیسیون دادگستری در جلسه سوم آذر ماه 1337 با حضور نماینده دولت لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به اصلاح قانون دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى را مورد رسیدگى قرار داده مواد مصوبه مجلس سنا را عیناً تصویب و اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم مى‌دارد:

ماده 1- مرجع رسیدگى نخستین به دعاوى اشخاص نسبت به املاک و اموال غیرمنقول مذکور در قانون راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى مصوب دوازدهم خرداد ماه 1321 که تا تاریخ تصویب لایحه این قانون در کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین در هیئت‌هاى بدوى تعیین تکلیف قطعى نگردیده است دادگاه‌هاى شهرستان محل وقوع املاک مورد نزاع و مرجع تجدید نظر دعاوى مزبور دادگاه استان حوزه صلاحیت‌دار مى‌باشد.

تبصره- پرونده‌هاى موجود در تاریخ تصویب لایحه قانونى در کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین (ششم آذر ماه 1335) که در جریان رسیدگى هیئت‌هاى تجدید نظر املا ک واگذارى بوده در همان هیئت‌ها رسیدگى خواهد شد ولى از تاریخ اجراى این قانون دو هیئت تجدید نظر باقى خواهد ماند و هر هیئت مرکب از سه نفر خواهد بود.

ماده 2- ترتیب رسیدگى دادگاه‌ها به دعاوى مزبور مطابق مقررات قانون راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى است و دادگاه‌هاى شهرستان براى رسیدگى به این دعاوى تشکیلات فعلى خود را دارا خواهد بود.

ماده 3- احکام دادگاه‌هاى استان که در اجراى این قانون صادر مى‌شود غیر قابل فرجام است‏.

ماده 4- وزارت دادگسترى مأمور اجراى این قانون است‏.

مخبر کمیسیون دادگسترى- عمیدى نورى‏

نائب ‌رئیس- این لایحه با قید فوریت تلقى شده است لذا آماده است براى ورود در مواد رأى می‌گیریم براى ورود در مواد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده اول مطرح است‏.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 1- مرجع رسیدگى نخستین به دعاوى اشخاص نسبت به املاک و اموال غیرمنقول مذکور در قانون راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى مصوب دوازده خرداد ماه سال 1321 که تا تاریخ تصویب لایحه این قانون در کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین در هیئت‌هاى بدوى تعیین تکلیف قطعى نگردیده است دادگاه‌هاى شهرستان محل وقوع املاک مورد نزاع و مرجع تجدید نظر دعاوى مزبور دادگاه استان حوزه صلاحیت‌دار می‌باشد.

تبصره- پرونده‌هاى موجود در تاریخ تصویب لایحه قانونى در کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین (ششم آذرماه 1335) که در جریان رسیدگى هیئت‌هاى تجدید نظر املاک واگذارى بوده در همان هیئت‌ها رسیدگى خواهد شد ولى از تاریخ اجراى این قانون که هیئت تجدید نظر باقى خواهد ماند و هر هیئت مرکب از سه نفر خواهد بود.

نائب ‌رئیس- چون اظهار نظرى نشد شور اول نسبت به ماده اول تمام است ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 2- ترتیب رسیدگى دادگاه‌ها به دعاوى مزبور مطابق مقررات قانون راجع به دعاوى اشخاص نسبت به املاک واگذارى است و دادگاه‌هاى شهرستان و استان براى رسیدگى به این دعاوى تشکیلات فعلى خود را دارا خواهد بود.

نائب ‌رئیس- چون نسبت به ماده دوم نظرى نیست ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 3- احکام دادگاه‌هاى استان که در اجراى این قانون صادر می‌شود غیرقابل فرجام است.

نائب ‌رئیس- آقاى بیات ماکو فرمایشى دارید؟

بیات ماکو- بنده مى‌خواستم آقاى مخبر توضیحى بدهند.

نائب ‌رئیس- آقاى عمیدى نورى‏.

عمیدى نورى- جناب آقاى بیات

+++

 ماکو این لایحه لایحه‌اى است مربوط به دعاوى بین مردم راجع به املاک واگذارى که قانونش در سال 1321 یا 1322 دوره سیزدهم بود اینجا متحصن هم بودند همان در سال 1321 به تصویب رسید اصلاحاتى در این قانون طبق نظر وزارت دادگسترى شده است و علتش هم این بوده است که هیئت‌هاى مخصوصى به این دعاوى رسیدگى می‌کردند و این هیئت‌ها طول کشیده متجاوز از ده سال پانزده سال است که رسیدگى مى‌کنند و پرونده‌ها کم شده و به این دلیل است که تعداد این هیئت‌ها را طبق این لایحه کم کرده‌اند قسمت‌هاى بدوى را ارجاع داده‌اند به خود شهرستان‌ها قسمت تجدید نظرش را اختصاص داده‌اند که در تهران باشد و در حال حاضر هم چون تجدید نظر تمام شده است تقلیلش داده‌اند به دو شعبه که سایر آقایان قضایى که در این شعب هستند و بی‌کار هستند به کارهاى دیگرى بپردازند این لایحه دو شورى است و شور دومش هم بعد مى‌آید و از لوایح بسیار مفید است هم تعیین تکلیف پرونده‌هاى موجود راجع به املاک واگذارى را مى‌کند و هم از وجود یک عده از قضات که در این دستگاه هستند استفاده خواهد شد براى کارهاى دیگر و الان هم که در ماده 3 هستیم مى‌گوید احکامى که از تجاید نظر صادر شده است قابل فرجام نیست گفته‌ایم و این دعاوى دو مرحله وقتى دادگاه تجدید نظر حکم داد این حکم قابل فرجام نباشد و این هم مطابق اصول هست براى این که تجدید نظر کار فرجام را مى‌کند بنابراین اگر باز هم روشن نشده باشید بنده حاضرم توضیحاتى بدهم‏.

نائب ‌رئیس- چون دیگر نظرى درماده سوم نیست لذا شور اول ماده سوم تمام است ماده چهارم مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 4- وزارت دادگسترى مأمور اجراى این قانون است.

نائب ‌رئیس- چون پیشنهادى هم نرسیده است لذا براى شور دوم به کمیسیون ارجاع می‌شود.

12- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تأخیر اجراى روش جدید سربازگیرى به وسیله وزارت کشور

نائب ‌رئیس- گزارش مربوطه لغو قانون روش جدید سربازگیرى را مطرح است‏.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى

کمیسیون نظام با حضور آقایان معاونین وزارتخانه‌هاى جنگ و کشور لایحه شماره 43059 دولت مربوط به لغو قانون روش جدید سربازگیرى را مطرح و با اصلاحاتى تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

(قانون تمدید اجرای قانون روش جدید سربازگیرى)

ماده واحده- قانون اجراى روش جدید سربازگیرى مصوب شانزدهم فروردین 1335 که به موجب آن امور نظام وظیفه به عهده وزارت کشور محول گردنده از تاریخ 15 آبان ماه 1340 به موقع اجرا گذارده خواهند شد. وزارت کشور مکلف است ظرف این مدت سازمان و وسایل لازم جهت اجرای قانون سربازگیرى خواهند بود.

مخبر کمیسیون نظام- بزرگ ابراهیمى

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شوراى ملى

کمیسیون کشور با حضور آقایان معاونین وزارتخانه‌هاى کشور و جنگ لایحه شماده 43059 دولت راجع به لغو قانون روش جدید سربازگیرى را مطرح و خبر کمیسیون نظام را تأیید و تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون کشور- رامبد

نائب ‌رئیس- کلیات مطرح است آقاى خلعتبرى توضیحاتى دارید بفرمایید.

خلعتبرى- از نظر اشکالاتى که از حیث نظام وظیفه سال‌ها است در کشور و مخصوصاً در دهات وجود دارد پنج سال قبل دولت لایحه‌اى تهیه کرد با کمک و فکر وزارت جنگ یک طریقه جدیدى در امر نظام وظیفه اتخاذ کرد تا این که آن روش قدیمى که سال‌ها است موجب شکایت مخصوصاً کشاورزان کشور هست این رویه برطرف شود و به همین جهت این لایحه که تمدید آن امروز آمده است. اصل لایحه یک لایحه بسیار مفیدى است براى این که حقیقت را باید گفت که در امر نظام وظیفه عدم رضایت مردم خیلى زیاد است وچون قانون طورى بوده که در عمل صحیح نبوده است دو دسته از این استفاده کرده‌اند یکى اشخاصى هستند که خودشان نمی‌خواهند بروند نظام وظیفه و می‌روند دنبال پول دادن و یک دسته هم براى این که بمانند در دهات و کار بکنند و واقعاً این کار به صورت بدى درآمده است یک عده‌اى هم از مأمورین هستند که براى مردم ایجاد مزاحمت می‌کنند در امر نظام وظیفه از بیست سال پیش به این طرف رویه طورى بوده است که قسمتى از درآمد کشاورزها به مصرف این کار می‌رسد کدخدا استفاده می‌کند مأمورین وزارت کشور و مأمورین نظام وظیفه استفاده مى‌کنند و به اداره نظام وظیفه همیشه شکایات خیلى زیادى در این باره مى‌رسد و رسیدگى مى‌کند بازرسى مى‌کند ولى مادام که یک طریقه صحیحى اتخاذ نشود این شکایات و این رفتار و این رشوه باقى خواهد ماند و این یکى از نقاط ضعف دستگاه‌هاى ما است. در نقاط کشاورزى مخصوصاً بدون آن که دولت بداند براى این که رأى مردم ثابت شود که دولت و آنهایى که در مرکز هستند این وضع را نمى‌خواهند به نظر بنده باید قانون را طورى درست کرد که مجال استفاده از کشاورزها سلب بشود این قانون روش جدید سربازگیرى به میمنت آمده بود به مجلس و قانون نظام وظیفه را در واقع اصلاح می‌کرد بارى این که رابطه مردم را با مأمورین نظامى نظام وظیفه قطع می‌کرد و به دست انجمن‌ها و با دخالت خود مردم بود این کار را دو سال پیش خواستند اجرا کنند وزارت کشور گفت که این قابل اجرا نیست به نظر بنده اشتباه کردند یک مرتبه ما این قانون را تمدید کردیم و حالا دفعه دوم است یعنى همین وضع تا 3 سال دیگر ادامه پیدا مى‌کند بنده این را صریح عرض مى‌کنم در این امر نظام وظیفه باید واقعاً یک کارى کرد و از نظر حفظ شرافت افسران و دستگاه و مأموران دولت و رفاه حال مردم باید کارى کرد که تماس و ارتباط مأمورین با کشاورزان کمتر شود و خود مردم این امر را به عهده بگیرند و اگر ما بخواهیم این را سه سال به عقب بیندازیم تا سه سال دیگر این وضع دوام دارد و حال آن که خدا می‌داند که بر خلاف مصلحت مملکت است براى این که به هر حال نظام وظیفه وضع خوبى ندارد با آن که من دو نفر را مى‌شناسم دو نفرى که در رأس این کار هستند آن سرتیپ اخوى رئیس نظام وظیفه و معاونش سرتیپ امیر طهماسبى پسر عبداله خان امیر طهماسبى از بهترین افسران هستند (صحیح است) به نظر بنده چاره‌اى جز عوض کردن قانون نیست بنده آقایان قطع دارم از این آقاى ذوالفقارى بخواهید که زنجان سالى چند نفر مشمول دارد هزار نفر بنده قطع دارم که اگر دولت از ایشان بخواهد ایشان هر هزار نفر را می‌دهد و از جیب خودش هم خرج آنها را می‌دهد (ناصر ذوالفقارى- مشغول هستیم) در هر سالى در هر شهرى همین ترتیب اتخاذ شود معتمدین مردم خودشان مشمولین را بیاورند تحویل بدهند به عقیده بنده بهتر است ما مشمولین را جمع می‌کنیم مثلاً در مازندران دیدم سالى در یک منطقه سه مرتبه مى‌آیند براى جلب سرباز در صورتی که باید یک دفعه بروند وسه دفعه رفتن سه دفعه موجب مزاحمت و تماس با مردم است اگر ترتیبى داده شود که در سال یک دفعه بروند حالا یک جا هست که پانصد تا سرباز مورد احتیاج است 5000 نفر را احضار می‌کنند (صحیح است) وقتى که 5000 نفر را احضار کردند آن کدخدا و آن اشخاصى که عادت کرده‌اند از هر کس 50 تومان صد تومان می‌گیرند آنها ول‌کن نیستند این است که می‌خواستم عرض کنم که براى ایجاد رضایت که می‌خواستم عرض کنم که براى ایجاد رضایت و رفع این عدم رضایت که وجود دارد و همه می‌دانیم که کار نظام وظیفه باید از این صورت در بیاید موافقت با تمدید این قانون صحیح نیست و بنده داوطلب مى‌شوم که بنشینم با وزارت کشور و وزارت جنگ صحبت بکنم و با همین مقررات و همین اعتبارات کارى بکنیم که این قانون اجرا بشود اگر نکردم مى‌آیم اینجا از آقایان معذرت مى‌خواهم این است که خواهش می‌کنم با تمدید این قانون موافقت نفرمایید و به ترتیب‌هاى عملى همان‌طور که آقایان ذوالفقارى ایشان فرمودند واقعاً بگذارید مشمولین را مردم خودشان بگیرند ببرند آنجا بدهند و اشخاصى هم که بخواهند تنبلى کنند یا فرار بکنند و پول می‌دهند که نروند نظام وظیفه آنها هم بروند و بعد از دو سال راحت بشوند و برگردند سر زندگی‌شان، این بود عرایض بنده.

نائب ‌رئیس- آقاى بزرگ ابراهیمى مخبر کمیسیون‏.

بزرگ ابراهیمى- بیانات جناب آقاى خلعتبرى یک قسمت بار بنده را سبک کرد منظور اصلى از این که این عمل به وزارت کشور محول بشود براى این بود که نیت مقدس شاهنشاه است که سرباز و افسر از هر تهمت و هر گونه تماسى با افراد مملکت مصون بمانند (صحیح است) به این نیت آن ماده و آن لایحه آمد به مجلس و مورد تصویب همکاران محترم هم واقع شد حتى براى نشان دادن این نمودار امر فرمودند اختصاصاً یک خبرهایى دارم که مخالفت‌هایى مى‌شود ولى ایشان با آن درایت شخصى خودشان و نفوذى که در محل دارند این موضوع را حل کردند و انجام هم دادند اما اینجا دیگر موضوع وزارت جنگ نیست، وزارت کشور مجهز نیست دو سال است که به وزارت کشور پیشنهاد مى‌شود وسایل را فراهم بکن و این عمل را به دست بگیر تا بی‌خود افسر مورد تهمت واقع نشود ولى مجهز نیست (یک نفر از نمایندگان- بی‌خود مى‌گوید آقا، مجهز است) و تا کنون نتوانسته است ضمناً دولت و مملکت هم محتاج سرباز است اگر بخواهد به امید این که وزارت کشور فردا یا پس فردا مجهز مى‌شود بنشیند و پیشرفت نکند موضوع قواى انتظامى مملکت و قواى مدافع قطعاً مختل مى‌ماند بناء على‌هذا به عقیده بنده جناب آقاى خلعتبرى مخالفت با این تمدید صلاح نیست چون اگر آمدیم گفتیم که وزارت کشور عمل بکند مى‌ماند معطل (خلعتبرى- بنده داوطلب می‌شوم انجام بدهم) داداش قربان شکل ماهت بروم از پشت

+++

 تریبون و پشت صندلى مجلس نفرمایید داوطلب می‌شوم (خلعتبرى- ما نمایندگان مازندران تعهد مى‌کنیم که در مازندران این کار را بکنیم) (مهندس اردبیلى- ما هم آذربایجان را تعهد مى‌کنیم) به حضرت عباس نمى‌توانید اشتباه مى‌کنید، آقاجان من وقتى یک ملتى خودش حاضر نیست باید رفت و گرفت و آورد از دست من و تو برنمى‌آید (همهمه نمایندگان- زنگ رئیس) بنده به نام یک مخبر توضیح می‌دهم. مدافع هم نیستم اما اگر بنا باشد که ادعا کنم که بنده همه سربازان شاهسون و همه آذربایجان را جمع مى‌کنم که بنده نمى‌توانم، بهادرى هم نمى‌تواند، همه متنفذین آذربایجان هم جمع شوند به حق خدا نمى‌توانند، آخر آقا این کار وسایل مى‌خواهد، صبر کن قربانت بروم، کى به حرف بنده گوش می‌دهد؟ در آذربایجان به طایفه کلهر گوش می‌دهند به تو نمی‌دهند، مملکت باید مجهز بشود، این نیت خیلى خوب است این نیت شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى است محمود ذوالفقارى با تمام قدرتش در زنجان هنوز موفق نشده است (یکى از نمایندگان- مخالفت نکنید مى‌شود) آقا صبر لارم است باید دستگاه مجهز بشود، الان شما سرشمارى مملکتتان غلط است (صحیح است) می‌خواهید بگویم (صحیح است) بودجه سرشمارى که رفت مابین بخش‌هاى آذربایجان تقسیم شد همه جا تفریط شد آمدند آمار غلط دادند چه مى‌گویید آقایان وسیله نیست به عقیده من باید صبر کنیم، وزارت کشور باید مجبور کنیم که مجهز بشود، وقتى شد این کار را بکنید؛ اگر می‌گویید از مأمور نظام وظیفه گله دارند بنده و تمام رفقا هر کدام به ارتشبد هدایت به دولت به وزیر جنگ هر چه بگویید گوش می‌دهند هر جا خطا و ضعف سربازگیرى وظیفه را پیدا کردید بگویید که اینجا است ادعاى بى‌جهت خوب نیست بنده خودم به شخصه به حق خدا قادر نیستم در دهات خودم سربازهایش را جمع کنم در هر صورت اولاً شور اول است، ممکن است آقایان پیشنهاداتى هم بکنند و به عقیده بنده جناب آقاى خلعتبرى نبایستى این قدر تند رفت، باید مهلت داد، وزارت کشور را مجبور کرد که به راه بیفتد این عقیده من است (مهندس اردبیلى- ولى مدت یک سال باشد).

نائب ‌رئیس- آقاى معاون نخست وزیر.

ذوالفقارى (معاون نخست وزیر)- همان‌ طوری که جناب آقاى خلعتبرى به عرضتان رسید اعلیحضرت همایونى امر فرمودند و این لایحه تهیه شد و نظرشان هم این بود که این به کلى از دست ارتش خارج شود و به دست وزارت کشور بیفتد، وزارت کشور فعلاً مجهز براى این کار نیست به خصوص که الان موقع سربازگیرى است و اگر بخواهیم این را لغو بکنیم اصلاً نه وزارت جنگ دخالت خواهد کرد و نه وزارت کشور و نتیجه‌اش این است که امر سربازگیرى تعطیل شود، بنده استدعا می‌کنم چون این دو شورى هم هست شور اولش را رأى بدهید برود به کمیسیون اگر در کمیسیون راجع به تمدیدش به نظرتان می‌آید که زیاد است آن‌وقت در آنجا هر نظرى که اتخاذ بفرمایید اجرا مى‌شود این شور اول است، خواهش می‌کنم توجه بفرمایید.

یکى از نمایندگان- مدتش زیاد است.

عده‌اى از نمایندگان- بعد از سه سال مجهز مى‌شود؟ یا بعد هم مى‌آیید مهلت می‌خواهید؟

نائب ‌رئیس- آقاى عمیدى نورى‏.

عمیدى نورى- عرض کنم نمایندگان محترم شاید بعضى از آقایان هم در 1335 تشریف داشتند مثل این که دورة خودمان بود دورة 19 این لایحه وقتى که آمد روش جدید سربازگیرى بر این اساس بود که همین دستگاه وزارت جنگ با همین تشکیلات باشد و کار خودش را بکند منتهى وزارت کشور هم همکارى بکند از منطقه‌هاى سربازگیرى بخشدارها و کدخداها اینها هم همکارى بکنند و آن طبیبى هم که همیشه در منطقه نظام وظیفه هست ممکن است طبیب غیرنظامى باشد و بنده نظرم آنچه هست این بود که ما بیاییم روش سربازگیرى را بر اصولى استوار بکنیم که هم دولت یعنى وزارت جنگ در این کار وظیفه اصلى خودش را انجام بدهد و هم مردم و نمایندگان محترم هم در این کار یک نظارتى بکنند چون در حال حاضر آنچه بنده می‌دانم این است که در دو موقع مأمورین سربازگیرى مى‌آیند در دهات یکى موقع کشت یکى موقع برداشتن محصول در این دو موقع که کشاورزى ما که اساس حیات چهار خمس مردم ایران است یعنى 15 میلیون جمعیت که در دهات زندگى می‌کنند و زندگی‌شان با کاشتن و درو کردن و بهره برداشتن است که بایستى زندگى خودشان را تأمین بکنند همیشه مواجهند با این حوزه هاى سربازگیرى و منحصراً هم مأمور نظام وظیفه با یک آقاى دکتر که آن هم نظامى است، از خودشان است، خودشان هر کارى که بخواهند به هر طورى در بسیارى از مواقع انجام می‌دهند و غالباً به صورتى است که باعث عدم رضایت مردم شده است بنده خودم در یکى دو منطقه به این شکایاتى که رسیده بود رسیدگى کردم و گزارش هم دادم، متشکر هم هستم از دستگاه ارتش که رسیدگى کردند و تصدیق هم کردند که کار غلطى شده است و تعقیب هم شدند و این را بنده مواردش را می‌دانم و دستگاه ارتش می‌داند که اینها پول گرفتند و مردم را اذیت کردند و ناراضى کردند این هست، اگر شما معتقدید به این حقیقت، چنان که این واقعیت و این حقیقت را خود وزارت جنگ و دولت مسبوق بود و قانون فروردین 1335 را آورد اینجا، این طرح نبود، این لایحه دولت بود، آقا این اهمیت دارد، لایحه‌اى که دولت آورده چطور ممکن است که امکان اجراى آن را قبلاً مطالعه نکرده باشد و سپس چنین لایحه‌ای را آورد باشد به مجلس شوراى ملى؟ مجلس هم درسال 35 گذرانیده و حالا سال 37 سه سال است آیا ما باید معتقد بشویم که دولت بوى مطالعه این لایحه را نیاورده؟ بنده خیال نمی‌کنم طرح هم که نبوده که آشنا به دستگاه دولت نبوده باشیم، دولت آورده است، مطالعه کرده است و قائل شده است که براى این کار یک وزارتخانه نمى‌خواهند درست کنند وزارت کشور با همان تشکیلات با همان بخش‌ها و استاندارها و دهدارها و آنهایى که هستند این چیزى ندارد که ما بگوییم برود وسایل خودش را تهیه بکند این یک بهانه‌اى است براى عدم اجراى یک قانون صحیحى که دولت موافق بوده است و مجلس تصویب کرده است نمى‌خواهند اجرایش کنند و به همین جهت هم لایحه‌اى که دولت آورده بود به عنوان تغییر روش بود، بنده معتقدم استخوان لاى زخم گذاشتن غلط است در کار مملکت یا قانون 1335 باید اجرا بشود و صحیح است و اجرا کنید یا اگر قانون 1335 قابل اجرا نیست بگویید لغو این معنى ندارد که ما بگوییم قانونى وجود دارد و اجرایش سال 40 باشد ما الان داریم قوانینى وضع مى‌کنیم و عطف به ماسبق می‌کنیم، قانون تصویب می‌کنیم و می‌گوییم از تاریخ تصویب، در حالى که یک مقدماتى براى اجرایش باید فکر بکنیم آن وقت دو سال پیش این لایحه آمد دو سال پیش دولت این لایحه را آوردند و گفتند که اجرایش براى سه سال بعد (فضایلى- قانون جاده سوم هم همین ‌طور است) این طرز قانونگذارى نیست، این وهن است براى قوه مقننه که قانونى وضع کند بعد خودش تصویب کند که آقا بنده می‌خواهم این را چهار سال دیگر اجرا کنم و بنده دلم می‌خواهد جناب آقاى مخبر یا دولت این را براى بنده تشریح بفرمایند که آن وسایلى که باید خودشان را آماده کنند چه چیز است؟ امر سربازگیرى همان‌طورى که عرض کردم یک آمارى دارد که ما می‌دانیم چه کسى الان مشمول است و چه کسى نیست یک آمارى دارد که الان سى سال است منتشر می‌شود و بعد مأمور منطقه می‌رود به محل در این قانون 1335 ما دستگاه جدیدى قائل نشدیم، ما گفتیم بخشدار و فرماندار هم در این امر شرکت کنند، از معتمدین محلى استفاده بشود، آنچه بنده یادم مى‌آید و تصویب هم کردیم و کمال علاقه را هم داشتیم و خدا می‌داند اگر اجرا کنیم این بهانه‌ها به وجود نمى‌آید بنده خیال می‌کنم بسیارى از عدم رضایت‌هایى که مربوط به امر سربازگیرى است از بین می‌رود این است که بنده مخالفم با این سیستم قانون‌نویسى که ما هم به وجود یک قانونى معتقد باشیم و هم اجرایش را براى سال بعد بگذاریم این عجیب است، از این ورى می‌رویم سه سال پیش گفتند که به ما یک سال مهلت بدهید این را ما آماده می‌کنم حالا می‌گویند سه سال دیگر مهلت بدهید، اینها یعنى چه؟ این نشان مى‌دهد که دستگاه‌هاى ما قادر به اجراى قوانین نیستند خودشان را مهیا براى اجراى قوانین بکند آقا همین جاده سوم را که آقا گفتند الان عده زیادى از مردم شکایت دارند در همین عباس‌آباد املاک مردم را نگاه داشته‌اند نه تکلیفش را معلوم می‌کنند نه جاده مى‌کشند نه قرارداد مى بندند که دو سال دیگر بیایند و پولشان را بگیرند (مهندس فروهر- لایحه تمدید می‌شود) لایحه دو سال پیش گذشت امسال تمدید شد بنده خیال می‌کنم که اگر دو سال دیگر بگذرد باز یک لایحه دیگر بیاید که سه سال دیگر تمدید بکنید، من معتقد نیستم که مردم را ما در مقابل یک مبهماتى بگذاریم و یا یک تناقضات قانونى که بلا تکلیف بمانند، مردم را باید تکلیفشان را روشن بکنید، یا این قانون یا آن قانون، اما هر دو قانون است و استخوان لاى زخم، این صحیح نیست بنابراین بنده با این طرز تنظیم گزارش کمیسیون مخالفم، بنده عقیده دارم که آن لایحه دولت صحیح‌تر بود دولت گفته است لغو کنید مجلس شوراى ملى یا لغو کند یا بگوید که قانون صحیح است و اجرا کنند اما هر دو قانون هم مال 35 وهم مال 34 این صحیح نیست (صحیح است).

نائب ‌رئیس- آقاى دکتر شاهکار موافقید یا مخالف؟

دکتر شاهکار- چون در فروردین 1335 هم جناب آقاى ناصر ذوالفقارى معاون نخست‌وزیر بودند و عده زیادى از آقایان که افتخار سمت نمایندگى را دارند در آن سال نماینده بودند همان‌طورى که الان تذکر داده شد این لایحه است و طرح قانونى نیست و ما ندادیم دولت آمد و این قانون را آورد و با یک طمطراقى که به نظرم آقاى عمیدى نورى تذکر دادند و با فوریت تصویب شد ماده چهار این قانون را بنده آقاى عمیدى نورى مى‌خوانم‏.

ماده 4- اشخاصی که به نحوى از انحاء مأمور اجراى این قانون هستند چنانچه وظایف

+++

 مربوطه را انجام ندهند به دادگاه‌هاى مربوطه تسیلم به حبس تأدیبى از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهند شد این قدر به این قانون علاقه‌مند بودید که مقرر فرمودید که علاوه بر مسئولیت که وزرا براى اجراى قوانین دارند یک وقتى این حرف را در پشت این تریبون زدم جناب آقاى سردار فاخر حکمت که خداوند به سلامتشان بدارد از نظر مقام ریاست به من فرمودند گفتم قوانین را دولت اجرا نمی‌کند گفتند مثال بزن گفتم اگر بخواهم مثال بزنم مثنوى هفتاد من کاغذ می‌شود بنده می‌خواهم از آقاى معاون نخست‌وزیر بپرسم چرا اجرا نکردید؟ (صحیح است) چه شد چه اشکالى پیش آمد که نکردید حالا برخورده‌اند که دستگاه وزارت کشورتان مجهز نیست جناب آقاى دیهیم این عرضى بود که بنده مى‌کردم و مى‌گفتم که هم‌آهنگى بین دستگاه‌هاى دولت نیست مگر وزارت کشور ما غیر از وزارت جنگ ماست وزارت جنگ غیر از وزارت خارجه است؟ می‌گوید تو قادر نیستى من قادر هستم می‌گوید وزارت کشور نمی‌تواند وزارت جنگ می‌تواند، خوب قانونى را آورده‌اید که لغو کنید بنده هم موافقم، اما حالا بنده یک قانونى بگذرانم براى سال 1340 سه سال دیگر این صحیح نیست که بگوییم در سال 1340 این طور خواهند شد من خیال نمی‌کنم که نمایندگان محترم چنین قانونى بگذرانند (صحیح است) در 1340 بنده دستور دیگرى خواهم داد دولت بیاید اینجا و بگوید که من اشتباه کردم وزارت کشور نمی‌تواند مأمور این کار بشود دولت که مورد اعتماد مجلس است ما حرفى نداریم رأى می‌دهیم که آن لغو و همان قوانین قبلی‌شان باشد اما اگر به این زبان بگوییم که از آبان ماه 40 که چه بشود این قانون اجرا بشود این قانونى است که یک کمیسیونى را تعیین کرده که عده‌اى کدخدا و دیگران جمع می‌شوند آقا تشکیل یک کمیسیون چه اشکالى دارد؟ این مطلب را عرض بکنم آقاى بزرگ ابراهیمى و در ضمن عرض بکنم که غرض من شکایت از اداره نظام وظیفه نیست رئیس فعلى آن آقاى سرتیپ اخوى مرد شریفى است شکایت از این است که یک دستگاه دولتى مى‌آید می‌گوید که این کار را بده به آن یکى از دست چپ بده به راست یا از دست چپ می‌گیریم می‌دهیم به دست راست این طرز قانون نگذرانید یا دولت پا شود و بگوید من نمى‌توانم این قانون را اجرا بکنم و تقاضاى لغو آن را دارم و کماکان قانون سابق باشد در هر موقع دستگاهتان را درست کردید قانون بیاورید و اما ما قانون بگذرانیم براى سال 40 بر خلاف اصول قانونگذارى و قانون‌نویسى است.

نائب ‌رئیس- آقاى فضایلى‏.

فضایلى- در موضوع نظام وظیفه یک وظیفه ملى و مقدسى است و بر تمام افراد مملکت است که در موقع توانایى و استطاعت این وظیفه ملى را انجام بدهند، در تمام ممالک مترقى که لازم داشته باشند این کار را بکنند یک اصولى وجود دارد و این اصل عبارت از این است که اول باید تشخیص داد که دستگاه ارتش در آن سال بخصوص به چند نفر احتیاج دارد و این تشخیص با خود ارتش است بعد وقتى که معلوم شد که سازمان ارتش در آن سال چند نفر فرد نظام وظیفه می‌خواهد، تشخیص این که کى توانایى دارد کى وضعش طورى است که باید برود به نظام وظیفه و کى دچار تأمین معیشت خانواده خودش است کى مریض است و کى سالم است این مسئله یک مسئله ارتشى نیست موضوعى است که باید سازمان کشورى آن را تشخیص دهد و بیش از همه خود مردم و خود معتمدین محل در این کار نظارت داشته باشند چون مى‌شناسند که کى توانایى دارد و کى ندارد استعداد مزاجى اشخاص در چه حد است وضعیت معیشت اشخاص چه وضعى دارد و آیا در این فصل بخصوص کشاورز می‌تواند برود دنبال این کار و با کارگر یا صنف دیگر، از این جهت بود که چنانچه همه آقایان مستحضر هستند اراده اعلیحضرت همایون شاهنشاه بر این تعلق گرفت که مانند همه جاى دنیا این موضوع مقاماتش به سازمان‌هاى کشورى ارجاع بشود، بنده بارها شنیده‌ام که شخص اعلیحضرت همایونى به این موضوع کمال توجه را دارند موضوع سربازگیرى آذربایجان که آقایان ذوالفقارى به این موضوع عنایت می‌کنند برحسب امر همایونى است که یک راه تجربه و آزمایشى پیدا بشود که این طریق به صورت مدرن وجهان‌پسند که موجب رضایت عامه مردم بشود و تبعیضات از میان برود فراهم بشود بنده روزى که این لایحه را آقاى معاون وزارت کشور تقدیم کردند و عنوان لغو داشت اگر خاطر آقایان باشد فریاد زدم که یک قدم به عقب گذاشته‌اید واقعاً وزارت کشور یک قدم به عقب گذاشت باید گفت که مسئولین وزارت کشور مسئول هستند و باید بیایند اینجا و توضیح بدهند که چرا در ظرف این دو سال اقدام نکرده‌اند و چرا این نیت اعلیحضرت همایونى که مورد تصویب مجلس قرار گرفته است و آقایان نمایندگان این همه به این موضوع اظهار علاقه کرده‌اند، هیچ قدمى براى اجراى آن و براى این که موجبات اجراى آن را فراهم بکنند برنداشته‌اند، نزدیک آخر کار یک لایحه‌اى آورده‌اند که در آن لایحه یک مشکل عجیبى بود، در مقدمه این لایحه این بود که چون وزارت کشور قانون تقسیماتش نگذشته و وسایل فراهم نشده فعلاً نمی‌تواند که آماده این کار بشود این موضوع در کمیسیون کشور که بنده افتخار عضویتش را دارم بحث شده بود آقایان اعضای کمیسیون کشور اظهار مى‌داشتند که این صحیح نیست یک قانونى با آن توجه و علاقه از مجلس گذشته است و با یک ماده واحده ما تمام آن مطالعات و آن افکار و آن علاقه را رد کنیم، این بود که راهى که کمیسیون کشور پیدا کرد این بود که حالا که وسایل فراهم نیست یک مهلتى قائل شویم معهذا بنده تصور مى‌کنم که در این بابت باید مطالعات بیشترى بشود چه بهتر که پیشنهاد می‌شد که دو مرتبه به کمیسیون برود و رویش مطالعات انجام بشود که کار با یک اساسى انجام بشود.

نائب ‌رئیس- آقاى بزرگ ابراهیمى‏.

مخبر کمیسیون نظام (بزرگ ابراهیمى)- قربان این لایحه دو شورى است برمی‌گردد به کمیسیون، این یک مسئله مهمى نیست که این قدر رویش بحث بشود، البته از نظر مملکت مهم است اما چون دو شورى است و می‌رود به کمیسیون آقایان نمایندگان به عقیده بنده موافقت بفرمایند که برگردد به کمیسیون این بهترین راه است هم خاطر مبارک آقایان راحت خواهد شد و هم اگر پیشنهاداتى هست تقدیم مى‌کنند و در آنجا حل مى‌شود به عقیده بنده در اینجا تقصیر بنده و وزارت جنگ این است که ما این گزارش را امضاء کرده‌ایم این با وزارت کشور است که بگوید من عاجزم و به من مدتى مهلت بدهید حالا آمده‌اند و گردن ما سرباز ساده ‌انداخته‌اند، بنابراین به عقیده بنده بهتر این است که به هر حال برگردد به کمیسیون‏.

13- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نائب ‌رئیس- به هر حال چون راجع به این موضوع پیشنهادات زیادى رسیده و وقت هم مقضى است و مطابق معمول روزهاى پنجشنبه همیشه ظهر جلسه را ختم مى‌کنیم و موکول مى‌شود به جلسه بعد، شور همین لایحه در دستور جلسه آینده خواهد بود علاوه بر سؤالات شور دوم لایحه مربوط به ضرب مسکوک نیکلى و شور دوم لایحه مربوط به گذرنامه و شور دوم لایحه اجازه الحاق دولت ایران به قرارداد کالا شور دوم لایحه مربوط به اصلاح قسمتى از تعرفه گمرکى جلسه آینده روز یک‌شنبه 23 آذرساعت 9 صبح خواهد بود.

 (مجلس مقارن ظهر ختم گردید)

نائب ‌رئیس مجلس شوراى ملى- عماد تربتى‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295313!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)