کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/04]

جلسه: 239 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 25 آبان ماه 1337  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- سؤال آقای احمد طباطبایی راجع به تبعیض در مخارج لوله‌کشی نقاط مختلف طهران و جواب آقای معاون وزارت کشور

3- سؤال آقای بهبهانی راجع به نان ماشینی و جواب آقای معاون گمرکات و انحصارات

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

5- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون دادگستری راجع به آزادی مشروط زندانیان و ارجاع به مجلس سنا

6- طرح گزارش شور اول کمیسیون بازرگانی راجع به موافقت‌نامه بازرگانی بین ایران و ترکیه

7- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 239

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 25 آبان ماه 1337

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- سؤال آقای احمد طباطبایی راجع به تبعیض در مخارج لوله‌کشی نقاط مختلف طهران و جواب آقای معاون وزارت کشور

3- سؤال آقای بهبهانی راجع به نان ماشینی و جواب آقای معاون گمرکات و انحصارات

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

5- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون دادگستری راجع به آزادی مشروط زندانیان و ارجاع به مجلس سنا

6- طرح گزارش شور اول کمیسیون بازرگانی راجع به موافقت‌نامه بازرگانی بین ایران و ترکیه

7- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و ده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى عماد تربتى (نائب ‌رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس‏

نائب ‌رئیس- صورت اسامى غائبین جلسه قبل قرائت شد.

(به شرح زیر خوانده شد)

غائبین بااجازه- آقایان: جلیلى- مرتضى حکمت- شیبانى- دکتر عمید- اسکندرى- بزرگ ابراهیمى- اورنگ- زنگنه- مهندس فروغى- بیات‌ماکو- کدیور- سنندجى- پناهى- اخوان- تیمورتاش- بهادرى- شادمان- اردلان- نصیرى- قراگزلو- امامى خویى- موسوى. دکتر فریدون افشار- دکتر امین- هدى- مهندس سلطانى- مسعودى- مهندس دهستانى- مجید ابراهیمى- قبادیان- اریه- دکتر نیرومند- سالار بهزادى- پردلى- قرشى- دکتر عدل- امیربختیار- مشار- شادلو- سعیدى- مهندس اردبیلى- فولادوند- ثقةالاسلامى- ارباب-

غائبین بى‌اجازه-آقایان: دکتر طاهرى- افخمى- کورس- دکتر مشیرفاطمى- دکتر اصلان افشار- صادق بوشهرى- دکتر سعید حکمت- عبدالحمید بختیار- فرود- عامرى-

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه- آقایان: دولت‌آبادى- بزرگ‌نیا- قنات‌آبادى- ساگینیان-

نائب ‌رئیس- اعتراضى نسبت به صورت‌جلسه نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌جلسه تصویب شد.

2- سؤال آقاى احمد طباطبایى راجع به تبعیض در مخارج لوله‌کشى نقاط مختلف تهران و جواب آقاى معاون وزارت کشور

نائب ‌رئیس- سؤالات مطرح است. آقاى سیداحمد طباطبایى.

سیداحمد طباطبایى- به طوری که خاطر آقایان مستحضر است سازمان لوله‌کشى براى حق انشعابى که در تهران مى‌گیرد از یک قسمت مترى پنج ریال گرفته و از یک قسمت 75 ریال بنده یک سؤالى کرده بودم در این قضیه. این بود که مى‌خواستم نماینده محترم دولت که اینجا تشریف دارند علت این که این تبعیض را قائل شده‌اند توضیح بدهند که این تبعیض براى چیست؟ جناب آقاى معاون وزارت کشور که جواب فرمودند بنده هم بعضى عرایضى دارم که عرض خواهم کرد.

نائب ‌رئیس- آقاى معاون وزارت کشور.

معاون وزارت کشور (فرهودى)- سؤالى که جناب آقاى طباطبایى فرمودند شریک‌السؤالى هم دارند و آن جناب آقاى فرود است که تشریف ندارند بنابراین بنده جوابى که عرض مى‌کنم مربوط به هر دو آقایان نمایندگان محترم خواهد بود بدواً لازم است توضیح مختصرى عرض کنم راجع به این که مترى 75 ریال اصلاً از کجا آمده و چطور این رقم به دست آمد وقتی که تصمیم به لوله‌کشى شهر تهران اتخاذ شد در ده سال پیش یعنى درسال 1328 دولت تصویب‌نامه‌اى صادر کرد و در آن تصویب‌نامه یک حدودى براى شهر تهران در نظر گرفت و یک حدود بزرگ‌ترى یعنى یک حاشیه وسیعى در گرداگرد شهر پیش‌بینى کرد و یک حد دیگرى به نام حد نهایى شهر در نظر گرفت این حد نهایى را به عنوان حدود سال 136- شهر تهران تعیین و اعلام کرد یعنى در حدودى که 23 سال دیگر بایستى تهران به آن برسد محاسبه‌اى که کردند براى مخارج لوله‌کشى بدیهى است که آن محاسبه راجع بود به آن حد داخل شهر و آن محاسبه این طور به دست آمد که اگر 13میلیون ریال پول در اختیار سازمان آب گذاشته شود آنچه که به عنوان حدود داخل شهر است لوله‌کشى خواهد شد جمع طول لوله این قسمت شهر 36 کیلومتر پیش‌بینى شده بود و براى لوله‌کشى 36 کیلومتر و جمع پول لوله‌ها یک‌هزار و سیصد میلیون ریال به نظر رسید که لازم بود براى تحصیل این پول هم از مجلس شوراى ملى مطابق تبصره 22 قانون متمم بودجه 1328 استجازه شد و از بانک ملى ایران وام گرفته شد و مشغول این کار شدند بعد که اقدامات راجع به لوله‌کشى از هر جهت تمام شد در همان حین که تازه شروع به انشعاب براى لوله‌کشى در حدود داخل شهر کرده بودند از سکنه آن حاشیه دور شهر یعنى از سکنه آن حاشیه‌نشین شهر و حد نهایى مفروض شهر تقاضاهایى رسید که آنها هم تقاضا داشتند لوله به آن حدود هم برود هنوز سازمان نتوانسته بود براى این تقاضاها فکرى بکند که حد شهر از حد نهایى هم تجاوز کرد شهر تهران با سرعت فوق‌العاده‌اى رو به توسعه گذاشت که هنوز هم رو به توسعه است یعنى محل‌هایى پیدا شد که خیلى خارج از حد نهایى شهر هستند این تقاضاها از آنجا هم رسید بدیهى است که جواب عادى ادارى این بود که دولت حد شهر را تعیین کرده و میزان لوله‌کشى معلوم شده که جمعاً 36 کیلومتر است و مخارجش براى این 36 کیلومتر 13-- میلیون ریال است و این تقاضاهایى که از حاشیه شهر و آن قسمت‌هاى حد نهایى مربوط به آن حدود

+++

 و جزو برآورد نیست این بود جواب سطحى اداره اما واقعاً این جواب قانع‌کننده نبود و حق این بوده و هست که براى این تقاضاهایى که مربوط است به آن حدود بین حد شهر وحد نهایى فکرى بشود آمدند ابتدا برآورد کردند که اگر بخواهند در آن حاشیه دور شهر که بین شهر و حد نهایى است لوله‌کشى بکنند چقدر اضافه خرج لازم است در نتیجه این برآوردى که کردند دیدند که جمعاً باید 12 کیلومتر لوله‌کشى بر آن 36 کیلومتر اضافه بشود و از حیث پول هم شش‌صد میلیون ریال دیگر بایستى برآن مبلغ یک‌هزار و سیصد میلیون ریال اضافه بشود همچو که این برآورد معلوم شد و خواستند فکر کنند که از چه راهى این پول را به دست بیاورند که به تقاضاهاى خارج از حد شهر هم برسد، چون علاقه دولت و سازمان آب این بود که به همه این تقاضاها جواب مثبت بدهد این بود که تجدید نظر کردند در این برآورد و محلات تازه‌ساز شهر را که بعداً احداث شده بود آنها را هم رفتند و حساب کردند وارد این برآورد قبلى کردند نتیجه این شد که برآورد قسمت اضافى از شش‌صد میلیون ریال رسید به 16-- میلیون ریال یعنى دیدند که 16-- میلیون اعتبار اضافى لازم است تا تهران بزرگ به مساحت بین 2-- تا دویست و پنجاه کیلومترمربع که پیش‌بینى شده و شامل تمام محلات اطراف شهر هم هست لوله‌کشى بشود این مترى 75 ریال از حاصل تقسیم این یک‌هزارو ششصد میلیون ریال به این مساحت اضافى پیدا شد حالا این اعتبار جدید است و بالاخره باید تهیه کرد یا بایستى از بودجه مملکت تهیه بشود با اطلاعاتى که آقایان نمایندگان محترم بر حسب وظیفه‌اى که قانون اساسى به آنها سپرده است راجع به نظارت در دخل و خرج مملکت از بودجه مملکت دارند بدیهى است که تصدیق مى‌فرمایند گنجانیدن یک چنین رقمى در بودجه کنونى مملکت عملى نیست یا بایستى از سازمان برنامه این پول گرفته بشود سازمان برنامه هم برنامه هفت سال دوم قانون تفصیلى دارد که به عرض و تصویب آقایان رسیده است اعتبارات عمرانى که درآن قانون پیش‌بینى شده است قدرت حل این 16-- میلیون ریال را در خودش ندارد راه سومى که به نظر رسید براى این که به این تقاضاها جواب مثبت داده بشود این بود که از خود مردم استمداد بشود یعنى این پول از خود تقاضاکنندگان گرفته بشود این بود که از چندین سال قبل یعنى در دولت‌هاى سابق یا اسبق تصویب‌نامه‌اى با این مضمون گذشت که کسانى که خارج از حد شهر زندگى مى‌کنند اگر تقاضا کنند این مترى 75 ریال را خودشان بدهند البته در این تصویب‌نامه هم دو سه مسئله اساسى در نظر گرفته شده اولاً این که این پول به تدریج گرفته شود نه دفعه واحده در ظرف چند سال ثانیاً این که این اجبارى نیست هر کس تقاضا دارد که زودتر آب پاک و سالم در خانه‌اش داشته باشد او می‌دهد بقیه ممکن است صبر بکنند وقتى اشخاص پول دادند و لوله آب رسید به آن حدود بعد از آن استفاده بکنند در حقیقت این پول از آنهایى که اختیاراً عجله دارند براى این که زودتر آب لوله‌کشى به منزل‌شان برسد از آنها مطالبه شده. بعد هم این نظر اعلام شد و این تصمیم گرفته شد و مورد استقبال عده‌اى قرار گرفت یعنى آنهایى که تقاضا داده بودند آمدند و رفتند و پول دادند و شاید این استقبال از این جهت بوده است که دیده‌اند اگر لوله‌کشى به حدود منزل‌شان برود قیمت املاک و اراضى و خانه‌شان نسبت به وضعى که دارد ترقى مى‌کند (حشمتى- جان‌شان را هم بفرمایید آب لوله قیمت ندارد) خوب البته ولى با همه این احوال نمى‌توان منکر شد دولت هم منکر نیست که حاصل این ترتیبات این شده است که وضعى به وجود آمده که اسمش را حقیقتاً باید تبعیض گذاشت ما اذعان مى‌کنیم که در همین مسئله ایجاد تبعیض شده است عده‌اى که در داخل شهر منزل دارند همان طوری که جناب آقاى طباطبایى فرمودند مترى پنج ریال با یک اضافاتى مى‌دهند آنهایى که خارج از حد شهر قرار گرفته‌اند مترى 75 ریال و متأسفانه در این محلات جدیدالاحداث شهر عده‌اى هستند که اکثراً بضاعت‌شان از آنهایى که در داخل شهر هستند کمتر است و شاید عده‌اى باشند که به کلى بى‌بضاعت باشند بنابراین هم مسئله تبعیض پیش آمد و هم مسئله این که عده‌اى که براى حفظ سلامت خودشان آب پاکیزه مى‌برند لازم است که این مبلغ را بپردازند البته به تدریج شکایاتى از این بابت رسید دو ماه پیش دولت تصمیم گرفت به این شکایات ترتیب اثرى بدهد و یک راه حل بهترى براى این کار پیدا بکند یعنى راه حلى بهتر از آنچه گفته‌اند مترى 75 ریال که در حقیقت خرج این کار هست و مى‌بایستى آن را متقاضیان بدهند دولت این شکایات را به جناب آقاى وزیر کشور رجوع کرد و ایشان را مأمور کرد در این مسئله اقدام بکنند و رسیدگى بکنند و تصمیم بگیرند و راه حل بهترى را ارائه بکنند انصافاً جناب آقاى وزیر کشور هم نهایت اهتمام را در این کار به خرج دادند و کمیسیون‌هاى متعدد و مفصلى با مسئولین امر اعم از شهردارى، سازمان آب و سازمان برنامه تشکیل دادند و این مشکل را به میان گذاشتند بعد از تمام رسیدگى‌ها ما به یک نتیجه‌اى رسیدیم و آن این است که اولاً مسلم شد که این توسعه لوله‌کشى تهران به طوری که هم به حد شهر و حد نهایى شهر برسد و هم محلات جدیدالاحداث خارج از از حد نهایى را شامل بشود این بایستى تابع یک نقشه باشد یعنى تابع یک دستگاه باشد که لوله‌کشى فعلى تهران مربوط و متصل باشد این طور نباشد که هر محله‌اى یک لوله‌کشى مربوط به خودش داشته باشد برنامه جامع و منظم و کاملى براى لوله‌کشى کل این سطح لازم است این را سازمان برنامه تصدى کرد و مأموریت این کار را به اداره مسئول خودش محول کرد که در این قسمت رسیدگی‌هاى لازم را بکند و بالاخره سازمان برنامه در مقابل سازمان آب قبول کرد که تهیه این طرح لوله‌کشى تهران را به وسیله مهندسین متخصص انجام بدهد بعد نوبت سازمان آب رسید خوب حالا سازمان برنامه این طرح مشترک را تهیه خواهد کرد تکلیف پولش چه مى‌شود در اینجا سازمان برنامه هم انصافاً حسن نیت کاملى نشان داد و به عهده گرفت که به حساب اعتبارات عمرانی‌شان یعنى از اعتباراتى که در شهرداری‌هاى مملکت رفته‌اند و قراردادهایى براى امور عمرانى آنها بسته‌اند رسیدگى کند و صرفه‌جویی‌هاى دیگرى هم بکند و ممکن است اعتبارى براى کمک به توسعه امر لوله‌کشى تهران بکند به طوری که از حدود مترى 5/37 ریال تجاوز نکند یعنى چون قرار سازمان برنامه مطابق قانونى که مجلسین تصویب کرده‌اند این است که در کمک به امور عمرانى شهرها نصف مبلغ را به عهده بگیرد نصف 75 ریال هم مى‌شود 5/37 ریال قرار شد که به حساب‌های‌شان رسیدگى بکنند و در حدود مترى 5/37 ریال مخارج این لوله‌کشى را مطابق ترتیب عمومى که سازمان برنامه براى کمک به شهرداری‌ها دارد آنها به عهده بگیرند مى‌ماند مترى 5/37 ریال دیگر این هم قرار شد از مردم که مى‌گیریم به عنوان وام بگیریم بعد از چند سال که بهره‌بردارى شروع شد از هفت تا ده سال که از شروع بهره‌بردارى گذشت به آنها پس بدهیم به این ترتیب هم محل مترى 75 ریال که مطابق حساب صحیحى به دست آمده تأمین مى‌شود یعنى مترى 5/37 ریال را سازمان برنامه و مترى 5/37 ریال دیگر را به عنوان وام خود مردم مى‌دهند مى‌ماند یک اشکال دیگر و آن این بود که حالا یک عده‌اى مترى 75 ریال را داده‌اند تکلیف آنها چه مى‌شود قرار شد که هر کس داده به اسم همان وام تلقى بشود و کسانى هم که قبل از این تصمیم وجوهى پرداخته‌اند بابت مترى 75 ریال آن هم به عنوان وام تلقى بشود (صدرزاده- چند سال بعد به آنها پس خواهید داد؟) از تاریخ شروع بهره‌بردارى هفت سال الى ده سال به این ترتیب مسئله مخارج لوله‌کشى تهران یعنى توسعه لوله‌کشى تهران از آن صورت تبعیض که پیدا شده بود چون سه قسم عمل مى‌شد یک عملى که در تهران مى‌شد مترى 5 ریال و خورده‌اى‏.

نائب ‌رئیس- آقاى معاون وزارت کشور وقت شما تمام شد.

فرهودى- بنده دو سه دقیقه بیش‌تر عرض نمى‌کنم‏.

نائب ‌رئیس- بفرمایید.

فرهودى- عرض کنم که سه نرخ معین شد یکى آنچه که مى‌گویند مترى 5 ریال و مخارج اضافى یکى هم مترى 75 ریال به این ترتیبى که فرمودند یکى هم در این محلات اطراف تهران مثل یوسف‌آباد که اینها را سازمان برنامه با خودشان یک قراردادى بسته که مترى 5/37 ریال را سازمان برنامه بدهد و مترى 5/37 ریال را خود مردم بدهند بنابراین بعضى مترى 5 ریال بعضى مترى 75 ریال و بعضى مترى 5/37 ریال مى‌پرداخته‌اند و مطابق این ترتیبى که داده شده و امیدوارم که قریباً تصویب‌نامه‌اش صادر بشود یعنى با قراردادى که سازمان برنامه مى‌بندد کل اینها مساوى مى‌شود یعنى در تمام این توسعه لوله‌کشى مترى 5/37 ریال سازمان برنامه خواهد داد و مترى 5/37 ریال هم مردم تهران وام خواهند داد و آنچه را هم که فعلاًا مردم داده‌اند به عنوان وام تلقى خواهد شد امیدوارم که این توضیح بنده رفع اشکال نماینده محترم را کرده باشد.

نائب ‌رئیس- آقاى طباطبایى‏.

طباطبایى- بنده خیلى خوشوقتم که معاون وزارت کشور خودشان تصدیق کردند به این که در این قضیه تبعیض شده آن طوری که ایشان مى‌فرمایند چون اطلاعات‌شان از بنده زیادتر بود بنده واقعاً از آقایان نمایندگان محترم سؤال مى‌کنم که اگر در هیچ کجاى دنیا پیدا کردید که با مردمش این طور رفتار بشود یک دسته مترى 5 ریال یک دسته مترى 75 ریال و یک دسته مترى 5/37 ریال بدهند اگر شما پیدا کردید یک همچو جایى را که این طور آن هم در چه موضوعى در موضوع آب رفتار بکنند به بنده بفرمایید جناب آقاى فرهودى این سؤالاتى که مى‌کنیم این سؤالات مربوط به ما نیست سؤالات مربوط به مردم است اینها را مردم مى‌خواهند صحبت این نیست که خانه من را چرا آب ندادند یا خانه دیگرى را چرا آب دادند اینجا صحبت ما نیست صحبت مردم است و این همان مردمى هستند که شما هر روز قوانینى مى‌آورید به مجلس مى‌گویید براى رفاه مردم این قانون را آورده‌ایم که این کارها را بکنیم براى اصلاح وضع مردم همان مردمند این مردم مردمى‌اند که واللّه اگر شما خوب رفتار بکنید از شما راضیند ولى اگر این طورى که تا به حال رفتار کرده‌اید رفتار بکنید چطور راضى باشند؟

واللّه باللّه این حرف‌ها این بساط‌ها کار مردم را درست نمى‌کند شما آمده‌اید مى‌گویید در پنج متر فاصله بدهند مترى پنج قران پنج متر بالاترش بدهند مترى 75 ریال (پروفسور اعلم- خودشان تقاضا کرده‌اند

+++

 چون خارج از حد شهر رفته‌اند) آقا اجازه بفرمایید شما مى‌فرمایید حد شهر. این حد شهر را کى زیاد کرده؟ من زیاد کرده‌ام؟ مردم زیاد کرده‌اند وقتى آمده‌اند از شهردارى شما اجازه ساختمان گرفته‌اند شهردارى چرا اجازه ساختمان مى‌دهد اگر مى‌بینند که وسایل شهر را نمى‌توانند در آنجاها ایجاد بکنند به آنها اجازه ساختمان ندهند (پروفسور اعلم- خودشان بدون اجازه ساخته‌اند) آقایان من نمى‌خواهم بگویم آنجایی که مى‌گویید داخل شهر نیست اینها هم عوارض شهردارى مى‌دهند اگر داخل شهرند که حرفى نیست اگر داخل شهر نیستند چرا از آنها عوارض شهردارى مى‌گیرید اینها همه عوارض شهردارى مى‌دهند آقاى فرهودى شما اینها را داخل شهر حساب نمى‌کنید بنده نمى‌دانم که عنوان تصویب‌نامه چیست تصویب‌نامه موضوعش این است یک عده افرادى در بلوار در اراضى بلوار زمین داشته‌اند زمین مترى ده تومان آنها شد مترى دو هزار تومان آمدند تصویب‌نامه صادر کردند زمین‌هایی که مترى دو هزار تومان بابت قیمت زمین مى‌گیرند مترى 75 ریال هم پول آب بدهند مردم، دیگران چه تقصیرى دارند؟ آن مردم دیگر هم دور بلوارند همه مردم مترى دو هزار تومان زمین فروخته‌اند؟ آخر این طور نکنید با مردم آقا جنابعالى می‌فرمایید ما گفته‌ایم مترى 35 ریال به صورت وام بدهند من از شما مى‌پرسم این ورقه حرام است (ورقه‌اى را نشان داد) این جا در این ورقه تعهدنامه نوشته‌اند ماده اول مبلغى که به عنوان هزینه به وسیله تأسیسات و حق انشعاب از طرف تقاضاکنندگان پرداخت مى‌شود قطعى بوده و قابل استراد نمى‌باشد (معاون وزارت کشور- این ورقه مال سابق است عوض شده) این ورقه شما است و شما مى‌گویید که ما مى‌گیریم و بعد پس مى‌دهیم.

این ورقه را چاپ کردید به متقاضى مى‌دهید و به متقاضى مى‌گویید این را امضا کن این درست نیست بنده خیلى خوشوقتم از این که آقا مى‌فرمایید قرار بر این شده است که مترى 35 ریال سازمان برنامه بدهد و مترى 35 ریال را تقاضاکنندگان، جناب آقاى فرهودى بنده نمى‌خواهم اسم ببرم من اطلاع دارم در همین قسمت خارج از حد نهایى شهر شما لوله‌کشى کرده‌اید به همین میزان داخل شهر این تبعیضات است که مردم را ناراضى مى‌کند البته نمى‌خواهم بگویم چرا کردید کار خوبى هم کردید این اسمش تبعیض نیست مترى 5 ریال گرفتند خوب آنجا را هم لوله‌کشى کردید دادید به آنها و به آن مأخذ گرفتید من اسم این را تبعیض نمى‌گذارم ولى آنجایى که نداده‌اید اسمش را تبعیض مى‌گذارم اینجا خیلى خوب کارى کردید ولى تبعیض در آنها است بنده آنها را تبعیض مى‌دانم تا به این اندازه که آقاى معاون وزارت کشور مى‌فرمایند به این که در این کار گفتگو کرده‌اند که سازمان برنامه کمک کند ولى با شرط این که مترى 35 ریال را مردم بدهند اگر این ورقه عوض مى‌شود و در این ورقه قید کرده‌اید که مسترد مى‌شود بنده عرضى ندارم امیدوارم که رفع شکایت از مردم بشود.

3- سؤال آقاى بهبهانى راجع به نان ماشینى و جواب آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات‏

نائب ‌رئیس- آقاى بهبهانى بفرمایید.

بهبهانى- امروز در مجلس مسئله نان و آب مطرح است آقاى طباطبایى مسئله آب را مطرح فرمودند بنده از نظر نان مى‌خواهم عرضى بکنم ایشان هم سیدند و بنده هم سید عرض کنم بنده این سؤال را یک مرتبه دیگر در مجلس شوراى ملى مطرح کردم منتهى در دفعه دوم صورتش فرق مى‌کند ولى ماهیتش فرق نکرده به این معنى از بس مردم به بنده اصرار کردند که قضیه نان و مخصوصاً تبدیل نان عادى که الآن مصرف مى‌کنند به نان ماشینى که به این فوریت و فورم جدید لازم نیست در اینجا مذاکره کنیم یعنى از دولت خواهش بکنیم که مذاق ما و سلیقه مردم را در نظر داشته باشند در دفعه قبل که این قضیه نان مطرح شد در حضور تمام آقایان نمایندگان جناب آقاى رئیس مجلس آقاى سردار فاخر حکمت که حالا تشریف ندارند وعده فرمودند که این موضوع را در یک جلسه خصوصى با دولت در میان بگذارند و منصرف کنند دولت را از این قضیه از قرارى هم که به بنده صحبت فرمودند صحبت شده بود و آقاى وزیر گمرکات هم تا یک اندازه‌اى هم قانع شده بودند این نانى که فعلاً پخته مى‌شود تغییرى درش داده نشود جناب آقاى خطاطان معاون وزارت گمرکات هم در جلسات گذشته تشریف آوردند و صریحاً اینجا فرمودند ما خودمان مبادرت به یک چنین عملى نمى‌کنیم بلکه نانواها هستند که مبادرت به تهیه نان ماشینى کرده‌اند بنده اینجا عرض کردم مانع از این نیستم که اگر چنانچه مقدارى نان ماشینى در بعضى از دکان‌ها هست و کسانى خریدارى مى‌کنند مانع بشوند ولى گفتم اگر مى‌خواهید این کار را هم بکنید به تدریج بکنید براى این که خواهى نخواهى مردم الآن به این نان فعلى عادت کرده‌اند خو گرفته‌اند مخصوصاً طبقه سوم که یک غذاى محدودى دارند در این مملکت آنها نمى‌توانند با نان ماشینى شکم‌شان را سیر کنند ولى بعد در روزنامه خواندم که دولت 15 میلیون تومان از وزارت صنایع قرض گرفته که با 15 میلیون تومانى که شرکتى براى این کار تشکیل شده از طرف نانواها پرداخت شود و با عده خاصى از نانواها شرکت کنند و نان ایران را تبدیل به نان ماشینى نمایند البته آن عده خاص نانواها آمدند پهلوى بنده گفتند که ما رضایت در این کار نداریم نه این که ما مبادرت کردیم به این که نان ماشینى درست کنیم ولى چون دیدیم که ممکن است دولت به اجبار و زور بخواهد ماشین وارد کند و نان را ماشینى کند از این جهت که این نان دست اشخاص غریبه نیفتد ما رفتیم آنجا و گفتیم که حاضریم در این کار شرکت کنیم والا فى نفسه ما هیچ وقت حاضر نیستیم این نان معمولى به این خوبى تبدیل به نان ماشینى بشود این نانى که ما فعلاً داریم و در دسترس مردم است بسیار خوب است بنده خیال مى‌کنم که یکى از بهترین نان‌هایى است که در دنیا تهیه مى‌شود و نظیر ندارد هم خوب پخته مى‌شود و هم (مهندس بهبودى- خورده مى‌شود) مواد خارجى در این کم‌تر ممکن است دخالت کند اگردر همین نانى که الآن هست بخواهند ارزن یا مواد خارجى دیگر داخل کنند اصلاً پخته نمى‌شود نان ریخته مى‌شود این مال گندم خالص است و مردم از این نان استفاده مى‌کنند از این جهت این یک موضوعى است که بنده مى‌خواستم به آقاى معاون وزارت گمرکات صحبت کنم یکى هم این که قضیه‌ای است دولت که مبادرت به این کار کرده و 15 میلیون تومان هم صرف شده خواهى نخواهى یک منابعى مى‌خواهد ببرد خواهى نخواهى مجبور است به این که وزن نان را کم بکند یا این که مجبوراً قیمت آن را بالا ببرد این یک مطلب در قسمت خود نان یک قسمت هم از لحاظ کارگرهایى که در نانوایى‌ها کار مى‌کنند ایشان خودشان اطلاع دارند و تصدیق مى‌فرمایند آن مرتبه گذشته که بنده توضیحاتى مى‌دادم آقاى وزیر گمرکات تصدیق فرمودند که در تهران تنها تقریباً 6-- دکان نانوایى یا بیش‌تر هست حالا بنده یادم نیست مجموع کارگرهاى اینها را در نظر بگیریم با خانواده‌شان تقریباً 4---- نفر مى‌شود (خطاطان- ده هزار نفر) ده هزار نانوایى هست؟ (خطاطان- 18-- دکان است) 18-- دکان نانوایى هست اگر در این 18-- دکان هر کدام پنج کارگر داشته باشد تعداد کارگرانش مى‌شود نه هزا نفر و اگر این نه هزار هر نفرى 5 نفر عائله داشته باشند حساب کنیم مى‌شود 45--- نفر که در این مملکت بى‌نان مى‌شوند خواهى نخواهى کارخانه که مى‌آید این قدر کارگر لازم ندارد پس به نظر بنده این هم مصلحت نیست براى این که این کارگرها فعلاً در این دکان‌هاى نانوایى کار مى‌کنند ارتزاق مى‌کنند نان مى‌خورند و نانی که تهیه مى‌کنند بسیار خوب است و هیچ عدم رضایتى هم از مردم نیست این را بیاییم در این موقع با این وضعى که ما مى‌دانیم الآن چه اوضاعى پیدا شده است چه آتشى در خاورمیانه پیدا شده 45 هزار نفر از مردم را بی‌کار کنیم چه وضعى خواهد شد خوب این کار را لااقل به تدریج بکنید که اولاً مردم به این نان کم‌کم عادت کنند ثانیاً 45--- نفر بى‌جهت بى‌نان نشوند این بود که این سؤال را تقدیم کردم و مى‌دانم که جناب آقاى خطاطان هم یک مقدارى نان ماشینى سفارشى آورده‌اند اینجا که به آقایان نشان بدهند و مى‌گویند این نانى که ما آورده‌ایم بهتر است و البته این نان را قبل از تشکیل جلسه علنى دیده‌ام بسیار خوب است اما قطع دارم با سفارشى که آقاى وزیر گمرکات فرموده‌اند البته به نحو احسن این نان را تهیه کرده‌اند (علامه وحیدى- جناب آقاى بهبهانى باور بفرمایید بسیار خوب است) بنده عرض نکردم که بد است خیلى خوب است اما بعدها هم همین نان را با این شکل و خصوصیات به دست مردم مى‌دهند؟ عرض کنم یک موادى بعداً مخلوط نمى‌شود و هزار سؤال دیگر که در اینجا مستتر است به اضافه علت عمده آن بی‌کار شدن کارگران است از این جهت بنده وظیفة خودم دانستم آن طوری که وظیفه نمایندگیم ایجاب کرد عرض کردم و حالا دولت هم هر طور مى‌خواهد اقدام کند.

نائب ‌رئیس- آقاى معاون وزارت گمرکات بفرمایید.

معاون وزارت گمرکات (خطاطان)- همان طور که جناب آقاى بهبهانى فرمودند بحث مجلس امروز راجع به نان و آب است و مخصوصاً چون دو سید بزرگوار این دو سؤال را مطرح فرمودند بنده هم ناچارم یک بیانى از مولاى متقیان که یادم آمد عرض مى‌کنم. من استوى یومأنه فهو مغبون (احسنت) متأسفانه، نه تنها دور و زمان با هم مساوى است بلکه سال‌های‌مان با هم مساوى است و یک جور زندگى مى‌کنیم و نمى‌خواهیم قدمى به جلو برداریم و اگر هم قدمى برداشته مى‌شود روى عرف و عادتى است که ما داریم همان طریقى که در قدیم داشته‌ایم نمى‌خواهیم قدمى به جلو برداشته بشود جناب آقاى بهبهانى که یکى از افراد شریف و وطن‌پرست این مملکت هستند البته اشخاصى مراجعه می‌کنند و با ایشان درددل مى‌کنند بنده یک تأسف دارم و آن این است که آن اشخاصى که اطلاعات خودیان را به ایشان مى‌دهند اطلاعات ناقصى تحصیل مى‌کنند و به ایشان مى‌دهند و به جاى این که ایشان به بنده یا جناب آقاى وزیر گمرکات بفرمایند و اطلاعات دقیق و صحیح بگیرند و بعد سؤال را مطرح بفرمایند با آن اطلاعات ناقص رسیده سؤال‌شان را مطرح مى‌فرمایند (مهندس بهبودى- تصور نمى‌فرمایید اگر خدمت‌تان بیایند حمل بر اعمال نفوذ شود؟) بنده با کمال میل جواب خواهم داد ایشان سؤال‌شان را در چهار قسمت تهیه کرده‌اند قسمت اول حاکى از این که شرکتى تأسیس شده باشد با سرمایه 3- میلیون تومان که مبلغ 15 میلیون تومان آن را دولت پرداخت مى‌کند در صورتی که بنده قسم مى‌خورم به جرأت و به مقدسات که

+++

 اصلاً همچو چیزى نیست، یک عده‌اى از نانواها خودشان از این کار استقبال کردند وقتى که مى‌بینند کاروان تمدن جلو مى‌رود در مملکتى که در همسایگى ما است مثل افغانستان نان ماشینى تهیه مى‌کنند اینها هم به این فکر افتادند بیایند یک سرمایه‌اى بگذارند و شرکتى بنام شرکت نان و گندم تهران درست کنند این کار شد البته چون وزارت گمرکات دید که عمل اینها یک عمل بسیار خوبى است و موجب حفظ بهداشت مردم مى‌شود قد علم کرد که اینها را حمایت کند در جاهایى که احتیاج به کمک و مساعدت دولت دارند دولت تقویت مى‌کند و یکى از مواردى هم که این شرکت احتیاج به کمک و مساعدت ما داشت این بود که از اعتبار پشتوانه اسکناس براى کارهاى تولیدى استفاده کند و وامى از بانک ملى بگیرد منتهى کارى که وزارت گمرکات کرده نوشته به وزارت صنایع که همچو شرکتى به وجود آمده اینها تقاضاى وام خواهند کرد و شما مطابق مقررات با اینها رفتار کنید، وزارت صنایع هم بعد از این که یک ماه مهندسین آن نشستند و به تمام پروژه‌هاى شرکت و پروژه‌اى که براى این کارخانه تهیه کرده بودند رسیدگى کردند به این نتیجه رسیدند که اگر به اینها 15 میلیون تومان کمک شود خواهند توانست دو دستگاه کارخانه نان‌پزى تهیه بکنند، براى اطلاع جناب آقاى بهبهانى عرض مى‌کنم که این دو دستگاه کارخانه‌اى که اینها مى‌خواهند تهیه کنند منتهى ربع نان مصرفى تهران را تهیه خواهند کرد یعنى در حدود 700 تن میزان مصرف نان تهران است و این دو کارخانه در حدود 230 تن، 240 تن، 250 تن بیشتر نان تهیه نمى‌کنند بنابراین آن منظورى که جنابعالى دارید راجع به این که این کار تدریجاً عملى مى‌شود بالطبع عملى است و اگر یک عده‌اى از مردم استقبال کردند از این نانى که تهیه مى‌شود قطعاً دیگران هم از عمل این شرکت استقبال مى‌کنند شرکتى تشکیل مى‌دهند (صدرزاده- از لحاظ قیمت هم نیز بفرمایید) از لحاظ قیمت هم عرض مى‌کنم هنوز نرسیده‌ام، و اگر برعکس دیدند که نوع نان تافتون و سنگک و نان فعلى بهتر است بالطبع دکاکین فعلى باقى خواهند بود فقط یک قسمت از تهران از این نان استفاده مى‌کنند آقایان ملاحظه بفرمایید آن طورى که تصور فرموده‌اید این نان‌ها که آقایان ملاحظه مى‌فرمایید سفارشى نیست (در این موقع آقاى معاون وزارت گمرکات دو سه نوع از نان ماشینى را نشان دادند) جنابعالى از امروز هر موقع که مراجعه بفرمایید به اداره سیلو که فعلاً از نان ماشینى تهیه مى‌کنند که ماشین در آنجا کار گذاشته شده و یا در چند جاى دیگر که بسیار کم از این نان‌ها مى‌فروشند چون فعلاً محصول نان ماشینى براى‏ کارگران سیلو و دخانیات و بعضى از بیمارستان‌ها مصرف مى‌شود و این قدر زیاد نیست که در خارج بگذاریم و عاملینى براى فروش آن تعیین کنیم فقط در سه چهار نقطه از شهر که موجود هست جنابعالى مراجعه بفرمایید اگر از نانى که الآن بنده ارایه مى‌دهم خدمت‌تان و ملاحظه خواهید فرمود بدتر بود بفرمایید این نان سفارشى است و این هم یک نانى است که با ماشین بریده مى‌شود و این را به هر قسمى که مى‌خواهند درست کنند و مخصوصاً با خوردن آبگوشت بسیار خوشمزه و مطبوع است (علامه وحیدى- چون صبح از این نان براى من آورده بودند مى‌خواهم ببینم که این نان جنابعالى سفارشى است یا نه بدهید براى من بیاورند) در جاهاى دیگر هم انواع نان تهیه مى‌کنند این یک جور نانى است که البته برش شده و این هم به صورت نان بربرى است (یک نوع نان را نشان دادند) این نان را آقایان ملاحظه بفرمایید و یک مرتبه هم به گماشته‌تان بفرمایید که از این نان بگیرد اگر تصدیق نفرمودید که این نان بر نان سنگک و تافتون مزیت دارد بنده حاضرم هر نوع جریمه آن را اگر بفرمایید به عهده بگیرم و اما راجع به قیمت که جناب آقاى صدرزاده فرمودند، تمام این اقداماتى که وزارت گمرکات کرده و حمایتى که از آنها مى‌کند براى این است که نان مرغوب ارزان‌قیمت به دست مردم برسد البته یک قسمت عمده از گرانى قیمت فعلى نان براى این است که دکان‌هاى نانوایى فعلى به نسبت پخت نان کارگر زیاد دارند و پرداخت دستمزد به کارگرها باعث مى‌شود که قیمت نان بالا برود و چون در کارخانه نان ماشینى بالطبع کارگر بسیار قلیل خواهد بود و دستمزد کارگر به حساب نمى‌آید و مخصوصاً از لحاظ زیادى پخت و مقدار ریعى که حاصل مى‌شود از این تبدیل آرد به نان 35 درجه ریع دارد بالطبع مقدارى زیادتر در هر روز کارخانه عایدى خواهد داشت و مى‌تواند نان ارزان قیمت بفروشد به طورى که در حال حاضر این کارخانه نمونه که در هر 8 ساعت بیش از 5 تن تولید ندارد با وجود این این نانى را که هر کیلو 6 ریال مى‌فروشیم باز هم براى ما نفع دارد در صورتى که ملاحظه مى‌فرمایید نان معمولى در بازار کیلویى 5/7 ریال است و امیدوارى هست که اگر این دو کارخانه که انشاءاللّه هر کدام 15- تن محصول دارند دایر بشود و نان اینها به بازار بیاید نان مرغوبى به دست مردم خواهد رسید و قیمت آن ارزان‌تر از این میزانى خواهد بود که عرض کردم (فضائلى- رطوبتش چقدر از سنگک بیشتر است؟) (قنات‌آبادى- حساب آبش را هم مى‌کنند) و اما این که جناب آقاى بهبهانى فرمودند که این شرکت چه تضمینى دارد که مى‌آید یک همچو مسئولیتى را به دست این شرکت مى‌دهید به نظر بنده این شرکت هم مثل شرکت‌هاى معمولى است و به نظر بنده دستگاهى که اداره مى‌کند خودش و براى خودش مسئولیت تصور مى‌کند و متوجه این نکات خواهد بود راجع به تعداد کارگرها همان طورى که فرمودند تصور مى‌کنم که جناب آقاى بهبهانى همین منطق را در تمام پیشرفت‌هاى مملکتى بخواهند اعمال بفرمایند بایستى همان طور که در اول عرایضم عرض کردم باید همین طور بنشینیم و قدمى به جلو نگذاریم جنابعالى مثلاً ممکن است بفرمایید اگر ما بخواهیم تمام جاده‌هاى ایران را اسفالت کنیم تمام این کارگرهایى که الآن خاک‌بازى مى‌کنند بی‌کار خواهند شد اینها بى‌نان خواهند شد در صورتی که بالطبع این کار یک روزى باید بشود و جاده‌هاى مملکت به وسیله ماشین اصلاح بشود و این یک امر ساده‌اى است ما از لحاظ حفظ بهداشت مردم ناچاریم اگر دیگران یک قدمى به جلو برداشتند ما هم از آنها حمایت کنیم البته در این مورد تعدادى کارگر هم در این دو کارخانه مشغول خواهند شد بالطبع همان طور که در سایر شئون مملکتى وقتى دستگاه‌هاى جدیدى به کار گذاشته شده و احیاناً کارگرى بی‌کار شده کارهاى دیگرى براى خودشان پیدا کرده‌اند و روزى آنها در این مملکت بریده نشده این‌ ها هم البته کار پیدا خواهند کرد و جنابعالى هم از این جهت نگران نباشید امیدوارم عرایض بنده کافى و وافى و قانع‌کننده باشد.

نائب ‌رئیس- آقاى بهبهانى توضیح دیگرى دارید بفرمایید.

بهبهانى- از اظهار محبت جناب آقاى خطاطان که بنده را مشمول عنایت خودشان فرمودند بى‌نهایت تشکر مى‌کنم همان طور که فرمودند بنده هم هیچ منظورى ندارم (صحیح است) و دلم مى‌خواهد که مردم در رفاه و آسایش باشند (احسنت) و هیچ ایرانى خیال نمی‌کنم که بخواهد نیتى داشته باشد با این که کارى بکند که موجب نارضایتى مردم باشد البته بنده عرض نکردم و عرضى هم نمى‌کنم که آقاى وزیر گمرکات در صدد این هستند یا نیت این را دارند که موجب ناراحتى مردم بشوند ولى این سلیقه است تقصیر سلیقه است، عقیده است، بنده مردم را مى‌بینم به من مراجعه مى‌کنند و مى‌گویند که ما نسبت به این نانى که فعلاً موجود است اظهار تمایل مى‌کنیم و میل داریم همین باشد، حالا جنابعالى مى‌فرمایید که با این ترتیب یک وضع بهترى و مرغوب‌ترى براى نان تهیه مى‌شود بنده عرضى ندارم ولى نباید مردم را مجبور کرد که تو حتماً فلان نان را بخور، اگر مردم استقبال کردند از آن نان بنده عرضى ندارم ولى آقا شما باید دو تا فکر بکنید یکى فکر کارگرها را بفرمایید که قرمودید که آنها مى‌روند سر کار و این که فرمودید که چطور شد و چه مى‌شود به نظر بنده اینجا قدرى بى‌لطفى فرمودید بنده عرض نکردم راه نسازید در حال حاضر یکى از گله‌هاى نمایندگان و خود بنده همه این است که آقا ما راه نداریم راه‌مان خراب است و اگر راه ساخته شود کارگر مى‌رود سر کار نه این که از کار بی‌کار مى‌شود ولى در این مورد تصدیق مى‌فرمایید که این طور نیست با آوردن چند تا ماشین مسلماً این پنجاه شصت هزار نفرى که الآن سال‌هاست دارند از این کار ارتزاق مى‌کنند بی‌کار خواهند شد مردم در ایران بی‌کارى کشیده‌اند، باید یک فکرى براى این کار بکنید، بی‌کارى خیلى سخت است، بیچارگى است این کارها موجب این مى‌شود که یأس مردم را فراهم کنید شما ببینید که چقدر مردم بی‌کار داریم که اینها زن دارند بچه دارند و فکر اینها را باید کرد والا خدا شاهد است بنده قسم عرض مى‌کنم، خداى من شاهد است بنده نظرى ندارم فقط دلم مى‌خواهد موجبات رضایت مردم فراهم شود و اگر موجبات رضایت مردم فراهم شود خوب ما هم وزیرش هستیم و وکیلش هستیم، آقایى مى‌کنیم، افتخار مى‌کنیم، ولى اگر موجب عصیان و ناراحتى مردم فراهم بشود خواهى نخواهى ما هم در آتش آن عصیان مى‌سوزیم این تذکراتى است که به نظرمان رسید و در پشت این تریبون و از این مقام مقدس ملت استفاده مى‌کنیم به عرض آقایان می‌رسانیم البته توپ و تفنگ و چیزى هم نداریم، بایستى این تذکرات را به دولت بدهیم و دولت را متوجه این نکات بکنیم حالا خود دانید آقایان هر طورى که مصلحت‌شان هست عمل مى‌کنند و ما هم هر چیزى که مصلحت‌مان هست و ایجاب مى‌کند و در دل مردم است به عرض مجلس شوراى ملى و آقایان وزرا مى‌رسانیم و امیدوارم بتوانید از این راه موجبات رضایت مردم را فراهم کنید ما هم حرفى نداریم (احسنت).

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر فرهنگ لایحه‌اى دارید بفرمایید.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران)- خاطر آقایان محترم مستحضر است در سال 1322 قانونى به تصویب مجلس رسید که به موجب آن قانون در ظرف مدت ده سال تعلیمات ابتدایى در سراسر کشور اجبارى شود، البته در این مدت دولت‌ها به سهم خودشان کوشش کردند و پیشرفت‌هایى در قسمت تعلیمات ابتدایى نصیب شده و عده دانش‌آموزان کشور چندین برابر شده، عده مدارس و معلمین هم همین طور ولیکن این قانون کلاً تا به حال عملى نشده، علت اصلى آن این است که در آن قانون یک تکالیف و وظایفى به عهده مردم و مالکین و شهرداری‌ها گذاشته شد که آن وظایف صد در صد اجرا شده، البته بعضى کمک‌ها شده ولى این کمک‌ها به درجه‌اى نبوده که

+++

 این قانون مهم و مفید کاملاً به مرحله اجرا دربیاید (صحیح است) و ضمناً در این قانون پیش‌بینى شده که اگر مردم، مالکین، شهرداری‌ها این تکالیف و این وظایف را انجام ندادند تکلیف چیست (عمیدى نورى- و همین طور دولت) به این جهت لایحه‌اى تهیه شده است که تقدیم مى‌شود. اساس این لایحه این است که ساختمان دبستان در دهات به عهده مالکین گذاشته شود (احسنت)، و در شهرها به عهده مردم و به وسیله شهرداری‌ها تا این که به تدریج که این ساختمان‌ها به وجود آمد وزارت فرهنگ هم براى این مدارس معلم تربیت کرد و مدتى اداره کرد به تدریج کار تعلیمات ابتدایى همین طور که در تمام کشورهاى دنیا معمول است به عهده مردم محول شود و وظیفه وزارت فرهنگ تهیه برنامه تهیه کتاب و تربیت معلم و راهنمایى باشد که این دبستان‌ها وظایف خودشان را انجام بدهند و فرصتى براى وزارت فرهنگ پیدا شود که اعتبارات و کوشش‌هاى خودش را بیش‌تر متوجه توسعه تعلیمات حرفه‌اى و کشاورزى و تکمیل دبیرستان‌ها و همین طور توسعه مدارس عالیه و تربیت متخصص براى مملکت بکند، این است که این لایحه را تقدیم مى‌کنم و استدعاى تصویب آن را دارم و یقین دارم با تصویب این لایحه یک قدم مؤثر و بلندى در راه توسعه و تکمیل تعلیمات ابتدایى و عمومى برداشته مى‌شود (احسنت) (یکى از نمایندگان- ولى مشروط بر این که عوارض فرهنگ در دهات ملغى شود.) (صدرزاده- تقاضاى فوریت نکردید؟) نخیر.

نائب ‌رئیس- لایحه به جریان گذاشته مى‌شود.

5- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به آزادى مشروط زندانیان و ارجاع به مجلس سنا

نائب ‌رئیس- در جلسه قبل شور در کلیات لایحه آزادى مشروط زندانیان تمام شد و شروع به قرائت پیشنهادات شد، پیشنهاد آقاى سراج حجازى رسیده بود، بیانات ایشان تمام شد و نوبت مخبر بود و براى این که از نظر آقایان مضمون پیشنهاد محو نشده باشد مجدداً قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد:)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى- اینجانب پیشنهاد مى‌نمایم که ماده واحده به طریق زیر اصلاح شود:

ماده واحده- زندانیانى که براى اولین بار به علت ارتکاب جنحه و یا جنایت به مجازات حبس محکوم شده‌اند با رعایت شرایط زیر که مورد تأیید و موافقت دادیار ناظر اجراى حکم باشد و با موافقت دادستان شهرستان مربوط از دادگاهى که دادنامه قطعى صادر نموده تقاضاى آزادى مشروط بنماید.

  1. در مدت اجراى مجازات همیشه حسن اخلاق و رفتار از زندانى مشاهده شده باشد.
  2.  در حدود امکان مالى ضرر و زیان که مورد لحوق حکم دادگاه یا موافقت مدعى خصوصى واقع شده پرداخته و یا رضایت او را جلب کرده باشد.
  3.  از مدت مجازات در مورد جنحه نصف (که در هر حال کمتر از 3 ماه نخواهد بود) و در جنایت دو ثلث و در محکومین به حبس مؤبد پانزده سال آن را متحمل شده باشد.
  4.  در مواردی که مجازات حبس توأم با غرامت باشد غرامت را پرداخته یا قرارى براى پرداخت با دادستان بدهد.

تبصره 1- مدت آزادى مشروط بقیه مدت مجازات زندانى است ولى دادگاه مى‌تواند آن را تا یک سال تقلیل دهد پس از گذشتن مدت تعیین شده در حکم آزادى مشروط آزاد شده مطلقاً آزاد مى‌گردد.

تبصره 2- دادگاه صادرکننده حکم آزادى مشروط مى‌تواند براى آزادى مشروط در ضمن حکم خود محدودیت‌هایى از قبیل اقامت در محل معین و خدمت در مؤسسات خیریه و یا صنعتى و فلاحتى یا نزد کارفرماى معینى و امثال آن را مقرر دارد.

تبصره 3- چنانچه در مدت آزادى مشروط آزاد شده مرتکب جنحه یا جنایتى شود و یا با اخطار رسمى دادستان مربوط در نقض محدودیت‌هایى که طبق تبصره 2 مقرر گردیده بنماید و یا با مبادرت به اعمالى عدم شایستگى خود را بر اعتمادى که به او شده ثابت نماید دادگاه به تقاضاى دادستان مربوط به موضوع رسیدگى و در صورت ثبوت حکم به بازگشت آزاد شده به زندان براى اجراى بقیه مدت مجازات خواهد داد در این صورت مدتى که در آزادى مشروط گذشته جزو مدت محکومیت محسوب نخواهد شد.

تبصره 4- وزارت دادگسترى مأمور اجراى این قانون می‌باشد.

نائب ‌رئیس- آقاى سراج حجازى بفرمایید.

سراج حجازى- لایحه‌اى که دولت تقدیم کرده است عقیده دارم لایحه مهم و مؤثرى است و به همین جهت هم بنده نظریاتى که داشتم به وسیله این پیشنهاد تقدیم کردم ولى حالا احساس مى‌کنم که نظر همکاران محترم بیش‌تر این است که لایحه دولت از تصویب بگذرد این است که اصرارى ندارم و پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم‏ (احسنت).

نائب ‌رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس

پیشنهاد مى‌نمایم جمله (پیشنهاد دادیار ناظر اجراى حکم و تقاضاى دادستان) در تبصره 4 بعد از حکم آزادى مشروط (مى‌تواند) اضافه شود. صارمى

نائب ‌رئیس- آقاى صارمى تشریف ندارند پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره زیر در ماده واحده علاوه شود.

تبصره- وضع زندان مناسب تهذیب اخلاق زندانیان باشد.    دکتر سیدامامى‏

نائب ‌رئیس- آقاى دکتر سیدامامى‏.

دکتر سیدامامى- عرض کنم در خوبى این لایحه حرفى نیست و بیش‌تر مقصود از آوردن لایحه آن است که اشخاص زندانى که در زندان مانده‌اند پس از این که اصلاح شدند مرخص شوند این را می‌خواستم بدانم آیا وضع زندان مناسب هست براى تهذیب اخلاق آنها یا وضع برعکس است این طور که مى‌دانم ممکن است که انشاءاللّه با سعى و اهتمام جناب آقاى وزیر دادگسترى با کارهایی که در دادگسترى کرده‌اند این طور بشود ولى متأسفانه ما برعکس مى‌شنویم در زندان اشخاصى هستند که آنجا جانى و قاتل مى‌شوند اشخاص سالم مى‌روند به آنجا و ناسالم برمى‌گردند در آنجا معتاد مى‌شوند و بعضى اعمال منافى عفت انجام مى‌شود و از نظر بهداشت هم وضع زندان چندان خوب نیست بنده مى‌خواستم واقعاً محیط زندان مثل یک دارالتأدیب بشود و این زندانیانى که در آنجا هستند در یک محیطى زندگى بکنند که اخلاق آنها واقعاً عوض بشود و یک شخصى که جرم جزئى دارد با یک قاتل و یک جانى در یک جا زندگى مى‌کنند اینها را هم تفکیک کنند و به وضع آنها توجه شود و واقعاً آنجا یک مدرسه‌اى باشد و همان طور که عرض کردم یک محلى باشد که از حیث اخلاق تربیت بشوند و اگر منظور این باشد که خیلى خوب خواهد بود و نتیجه‌اى از این قانون مى‌گیریم والا اگر غیر از این باشد خیال مى‌کنم که نتوانیم نتیجه بگیریم و وضع آنها عوض این که بهتر شود و اخلاق‌شان منزه‌تر شود بدتر مى‌شود.

نائب ‌رئیس- آقاى مخبرکمیسیون دادگسترى‏.

عمیدى نورى (مخبر کمیسیون دادگسترى)- نظر جناب آقاى دکتر سیدامامى از حیث توجه به رژیم زندانى کشور یک نظر اصولى و صحیحى است که واقعاً به آن باید توجه عمیقى کرد جناب آقاى دکتر هدایتى وقتى که تشریف آوردند به وزارت دادگسترى و شروع کردند به کار یکى از نکاتى که به آن توجه کردند موضوع این رژیم زندانى است ویک دعوتی از عده‌اى کردند که رفتند آنها نظارت کنند و این موضوع را یک عطف توجه بیش‌ترى بکنند و این لایحه‌اى هم که داده شده در تأیید این نظر است جنابعالى البته توجه فرمودید که در ماده واحده اول شرط که یک محبوس از آزادى مشروط استفاده کند این است هر گاه در مدت اجراى حکم دادگاه مستمراً حسن اخلاق نشان داد پس سه شرط قائل شدند براى این که بقیه حکم یک محبوس را بشود بخشید باید در حال عادى آزمایش کرد که چطور است و بعد بتوانیم بقیه مدت او را ببخشیم اول شرطى که قائل شدند این است که هر گاه در مدت اجراى مجازات یعنى در مدتى که قائل شده‌ایم در جنایت دوثلث و در جنحه نصف باید یک محکومى دوره زندان را بگذراند و آن در صورتى است که در این دوره حسن اخلاق نشان بدهد این در واقع یک روشى است براى این که محبوس‌مان را وادار کنیم به حسن اخلاق و رفتار که مرتب بشوند و مستمراً به حسن اخلاق و رفتار عادت بکنند تا ما بتوانیم نتیجه بگیریم بنابراین خواستم تأیید کنم نظرتان را و عرض کنم که یکى از اقداماتى که مى‌شود براى اصلاح وضع زندان‌ها که زندانى اخلاقش بهتر بشود همین لایحه است و این نظر جنابعالى تأمین است ولى البته در اساس تشکیلات زندان طبق اصولى که امروز دنیاى متمدن اداره مى‌کند ما عقب هستیم و تردیدى نیست و کوشش زیادى باید بکنیم و نسبتاً هم در این چند سال بهتر شده خود بنده که به امر دکتر مصدق به زندان افتادم یک زندان موقتى را دیدم و یک کتابى هم نوشتم تحت عنوان زندان مصدق اگر به نظرتان رسیده باشد وضع ناهنجارى که در زندان بود تشریح کردم (صدرزاده- چند جلد است؟) یک جلد است این که بنده نوشته‌ام و اخیراً هم جناب آقاى دکتر سیدامامى رفتم به همان زندان موقت چون یک روزى جناب آقاى رئیس شهربانى به بنده تلفن کرد که ممکن است آنجا را ببینید ما رفتیم دیدیم به کلى فرق کرده بنایى ساخته شده است یک بنایى کامل و صحیح و مطابق اسلوب جدید بود که حتى زندان‌هاى انفرادى آن قابل این است که زندگى کرد و هیچ قابل مقایسه با زندان 1331 که بنده بودم نیست بنابراین این فعالیتى که براى امر حسن اخلاق زندانیان مى‌شود به نظر بنده قابل تحسین و تمجید است ولى البته باید بیش‌تر کوشش کنیم تا نظر جنابعالى تأمین شود.

نائب ‌رئیس- آقاى وزیر دادگسترى توضیحى دارید بفرمایید.

وزیر دادگسترى (دکتر هدایتى)- راجع به مطلبى که مورد نظر جناب آقاى دکتر سیدامامى نماینده محترم بود مخبر محترم کمیسیون دادگسترى جواب وافى و شفاف دادند بنده از لحاظ یک مطلب دیگرى

+++

 که مربوط به دولت است خواستم چند نکته‌اى هم اضافه کنم همان طور که ایشان گفتند این مطلب مورد توجه کامل خود بنده از اول بود در این زمینه اقداماتى هم شده که بنده خواستم از فرصت استفاده کنم و عرض کنم که این کار به کجا رسیده، قدم اول این بود که بنده وارد مذاکره با سازمان برنامه شدم و یک اعتبار 160 میلیون ریالى تحصیل کردم براى ساختمان‌هاى مدرن در مراکز استان خوشبختانه این موافقت حاصل بین سازمان برنامه و شهربانى کل کشور و وزارت دادگسترى و روى کاغذ آمد این اعتبار تخصیص داده شد و نقشه این زندان‌ها هم آماده شد و در آتیه بسیار نزدیکى کلنگ این زندان‌ها را ما به زمین خواهیم زد علاوه بر این در خود تهران غیر از آنچه بود و غیر از این زندانى که آقاى عمیدى نورى گفتند آنجا ساخته شده ما یک زندان دیگرى که مى‌توانیم در اینجا بگویم که در واقع زندان به آن معنایى که در نظر آقایان مى‌آید نیست، یکى از قراء خالصه به نام قزل حصار در یک فرسخى کرج، اختصاص داده شده به زندان و بنده از همکار محترمم، جناب آقاى وزیر کشاورزى تشکر مى‌کنم که واقعاً نهایت مساعدت را کردند و آنجا را در اختیار ما گذاشتند این یک زندانى است که حصار ندارد و مى‌توانند زندانی‌ها فعالیت کنند و در آنجا به کار کشاورزى مشغول شوند تا از این راه بتوانند اولاً از این سلول‌ها بیرون بروند و سلامت‌شان محفوظ بماند و ثانیاً کارى یاد بگیرند و بعد از این که از زندان خارج شدند بتوانند زندگانى شرافتمندانه‌اى داشته باشند و علاوه از اینها براى اینها که کار مى‌کنند از حاصل کارشان یک سرمایه‌اى موجود باشد تا روزى که از زندان خارج شوند با آن سرمایه بتوانند شروع به کار کنند (احسنت) این کار هم انجام شده است و باز همان طوری که گفته شد از طرف تمام دادگستری‌ها براى زندانی‌ها یک نفر ناظر اجراى حکم تعیین شده یعنى معاونین مدعى‌العموم شهرستان‌ها مأموریت یافته‌اند که رسیدگى کنند به فرد فرد زندانی‌ها و آسایش آنها و این که زندگى آنها متناسب با یک بشر باشد حداقل رعایت شود، البته زندان‌ها مرکز تفریح و تفنن نیست ولى یک اعمال غیربشرى نشود در آنجا، کنترل شود دقیقاً و به همین جهت بود که باز علاوه بر اینها، (بنده مطلب زیادى دارم در این باب جناب آقاى دکتر سیدامامى، در تمام زندان‌ها) ما براى آنها انجمن‌هاى حمایت زندانی‌ها تشکیل دادیم، اشخاص خیرى هستند آمدند در زندان‌ها سرمایه‌اى گذاشتند کارگاه قالى‌بافى، پارچه‌بافى، گیوه‌بافى، آنچه که از دست‌شان ساخته است، درست کرده‌اند و زندانی‌ها در این کارگاه‌ها مشغول کار شده‌اند که اولاً به کار مشغول باشند و کسانى که کار بلد نیستند آنجا یاد بگیرند و آنچه حاصل کارشان هست برای‌شان باقى مى‌ماند و در صورتی که مجرم بالفطره نباشند بتوانند به زندگى آبرومندانه‌اى برگردند (احسنت).

نائب ‌رئیس- آقاى دکتر سیدامامى‏.

دکتر سیدامامى- با توضیحاتى که جناب آقاى وزیر دادگسترى دادند پیشنهاد خودم را مسترد مى‌دارم.

نائب ‌رئیس- پیشنهاد آقاى صارمى قرائت مى‌شود.

(به شرح سابق مجدداً خوانده شد)

نائب ‌رئیس- آقاى صارمى‏.

صارمى- در تبصره چهارم این قانون تذکر داده شده است که محکمه مى‌تواند براى مدت آزادى مشروط محدودیت‌هایى قائل شود به این طریق که اینجا نوشته شده محکمه باید مسلماً حکم صادر کند بدون این که یک تقاضایى از طرف مقاماتى از محکمه شده باشد و این ترتیب منطبق با اصول نیست. براى این که مقصود انجام یافته باشد و اصول هم ایجاب مى‌نماید که مقامى از محکمه خواسته باشد تا محکمه حکم صادر کند بنده پیشنهاد کردم که به این ترتیب اصلاح شود که دادگاه صادرکننده حکم آزادى مشروط بتواند به پیشنهاد دادیار ناظر اجراى حکم و تقاضاى دادستان... الى آخر اضافه شود، جناب آقاى وزیر دادگسترى هم موافقت فرمودند به این جهت خیال مى‌کنم ضرورى باشد و اشکالى نداشته باشد.

نائب ‌رئیس- به پیشنهاد آقاى صارمى که مورد موافقت آقاى وزیر دادگسترى هم واقع شده رأى مى‌گیریم، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

نائب ‌رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌نمایم که تبصره سوم به این ترتیب اصلاح شود:

مدت آزادى مشروط اصولاً شامل بقیه مدت مجازات خواهد بود ولى دادگاه مى‌تواند آن را تغییر دهد و در هر حال کم‌تر از یک سال و زیادتر از پنج سال نخواهد بود.

نائب ‌رئیس- آقاى صدرزاده‏.

صدرزاده- قبل از این که پیشنهاد خودم را تشریح کنم یک نکته را مى‌خواهم عرض کنم. در اسفند 34 در موقعى که قانون برنامه مى‌گذشت در عملیات اجتماعى شهرستان‌ها براى ساختن زندان در شهرستان‌هاى مهم 439- میلیون ریال اعتبار پیش‌بینى شده، ملاحظه مى‌فرمایید که از سال 1334 اوقات مملکت چه جور تلف مى‌شود اگر از آن موقع آن زندان‌ها را در شهرستان‌ها ساخته بودند الآن خاتمه پیدا مى‌کرد الآن هم باز خوشوقت هستیم که جناب آقاى وزیر دادگسترى تأکید فرموده‌اند که از این به بعد صورت عمل به خودش بگیرد. اما راجع به پیشنهاد، اینجا تبصره سوم یک عبارتى در آخرش داشت که جز در مورد محکومین به حبس دایم که آزاد خواهند شد این را هم با جناب آقاى وزیر دادگسترى مذاکره کردیم و دیدیم این جمله زیاد است و تبصره سوم این طور باشد که مدت آزادى مشروط اصولاً شامل بقیه مدت مجازات خواهد بود ولى دادگاه می‌تواند مدت آن را تغییر دهد و در هر حال کمتر از یک سال و زیادتر از پنج سال نخواهد بود چون این آزادى مشروط است اگر کسى که آزادى مشروط شاملش شده است شرایطى را که در این ماده ذکر کرده‌اند یعنى حسن اخلاق و حسن رفتار نشان داد آن وقت ممکن است آزاد بشود والا برمى‌گردند به زندان و بقیه حبسش را باید انجام دهد راجع به محکومین به حبس ابد چون مدت معینى ندارد و ده سال و پنج سال نیست این را در تبصره پیشنهاد کردیم و گفته‌ایم از آزادى مشروط حداکثر بعد از این که 5 سال گذشت آن وقت ممکن است آزادى قطعى پیدا کند. بنابراین این جمله دیگر معنى ندارد و ضرورتى ندارد و حداقل و تبصره سه را بنده بدون این جمله و با حذف کلمه (با) پیشنهاد کردم.

عمیدى نورى (مخبر کمیسیون دادگسترى)- بنده عرضى ندارم‏.

نائب ‌رئیس- آقاى مخبر.

عمیدى نورى (مخبر)- دربارة پیشنهادى که جناب آقاى صدرزاده دادند و قابل توجه است که موضوع محکومین به حبس ابد را در جاى دیگرى بگذاریم یک اشکال دیگرى هم پیش مى‌آید که تذکر مى‌دهم که اگر به این پیشنهاد اضافه شود تکمیل خواهد شد. اشکال این است که نمى‌دانم جناب آقاى سراج حجازى هم تشریف دارند یا نه ایشان هم به این نکته توجه داشتند، آزادى مشروط اصولاً شامل مدت معینى خواهد بود ولى دادگاه مى‌تواند مدت آن را تقلیل دهد و در هر حال کمتر از یک سال و زیادتر از پنج سال نخواهد بود ما برمى‌خوریم به مواردى که بقیة مدت حبس 3 ماه است، 5 ماه است در این صورت آزادى مشروط کمتر از یک سال نباید باشد در این صورت یک سال براى بقیه مدت سه ماهه این محبوس بیچاره باید معلق بماند، توجه دارید، اگر جنابعالى این جمله را در آخر پیشنهادتان قبول کنید: جز در مواردی که بقیه مدت کمتر از یک سال باشد که در آن صورت باید بقیة مدت حبس را براى آزادى مشروط حکم صادر نمایند. این اشکال ما به کلى رفع مى‌شود پس اگر کسى سه ماه از بقیه حبسش مانده فقط سه ماه براى آزادى مشروط باشد یعنى مدت آزادى مشروط بیش‌تر از بقیه مدت حبس نباشد این را قبول بفرمایید به نام پیشنهاد جنابعالى باشد چون بنده مخبر هستم و در پیشنهاد اضافه بفرمایید (صدرزاده- اضافه بفرمایید) خدمت جناب آقاى وزیر دادگسترى هم قبلاً عرض شده و موافقت فرموده‌اند (صدرزاده- اضافه بفرمایید) خیلى متشکرم.

نائب ‌رئیس- با اصلاحى که به عمل آمده مجدداً قرائت مى‌شود بعد رأى گرفته مى‌شود.

(پیشنهاد پس از اصلاح به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره سوم به این ترتیب اصلاح شود:

(مدت آزادى مشروط اصولاً شامل بقیة مدت مجازات خواهد بود ولى دادگاه مى‌تواند آن را تغییر دهد و در هر حال کمتر از یک سال و زیادتر از پنج سال نخواهد بود جز در مواردی که بقیه مدت کمتر از یک سال باشد که در آن صورت مدت آزادى مشروط معادل بقیه مدت حبس خواهد بود.                                                     صدرزاده‏

نائب ‌رئیس- رأى مى‌گیریم به این پیشنهاد با اصلاحى که به عمل آمده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

نائب ‌رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم که جمله زیر به آخر تبصره ششم اضافه شود:

و محکومین به حبس دایم پس از انقضاى مدت آزادى مشروط که زائد بر پنج سال نخواهد بود آزاد خواهند شد. صدرزاده‏

عمیدى نورى (مخبر)- موافقم چون این جمله از آنجا آمده است به جاى خودش.

صدرزاده- توضیح لازم ندارد چون موافقت شد.

نائب ‌رئیس- رأى مى‌گیریم به پیشنهادى که قرائت شد و مورد موافقت هم واقع شد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد)

مقام محترم ریاست مجلس پیشنهاد مى‌نمایم عبارت (و رفتار) در تبصره 6 بعد از جمله (حسن اخلاق) اضافه شود. غلامحسین صارمى‏

نائب ‌رئیس- آقاى صارمى‏.

صارمى- در آنجا حسن اخلاق هست کلمه رفتار هم اضافه شود بشود حسن اخلاق و رفتار مورد موافقت هم واقع شده.‏

وزیر دادگسترى- موافقم.

+++

نائب ‌رئیس- آقایانی که موافقند که این عبارت و رفتار هم اضافه شود قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. چون پیشنهاد دیگری نرسیده است رأی می‌گیریم و اصلاحاتی که به عمل آمد آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات آخر مطرح است چون تقاضایی در کلیات آخر نشده است رأی می‌گیریم به مجموع مواد آقایانی که موافقند با مجموع ماده واحده قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد برای تصویب به مجلس سنا ارجاع می‌شود. آقای وزیر دادگستری.

وزیر دادگستری (دکتر هدایتی)- بنده قبلاً از عرض تشکر و سپاسگزاری از نمایندگان محترم که با کمال صبر و تحمل در دو جلسه مجلس این لایحه را اصلاح کردند و مورد تأیید قرار داده‌اند خواستم این نکته را بعد از این که این لایحه تصویب شد به عرض برسانم چون اگر قبلاً عرض می‌کردم ممکن بود فرض این شود که بنده می‌خواهم برای بیش‌تر نشان دادن این لایحه عرضی کرده باشم. از روزی که این لایحه به مجلس آمد و در روزنامه‌ها نوشته شد بر طبق گزارشاتی رسیده این بود که از تاریخ تقدیم این لایحه به مجلس و اطلاع زندانیان بلافاصله این لایحه در روحیه آنها تأثیر کرده و اوضاع زندانی‌ها آرام گرفته و اشخاصی که شرارت می‌کردند و بدرفتاری داشتند سعی کرده‌اند که اخلاق و رفتار خوب از خودشان بروز دهند تا این که بتوانند مشمول این قانون بشوند می‌خواستم به عرض برسانم این لایحه تقریباً اثر خودش را شروع کرده است تمام ممالکی که این قانون را اجرا کرده‌اند از آن نتیجه گرفته‌اید و در مملکت ما هم بعداً نتایج بیش‌تری حاصل خواهد شد و این مرهون است به کمک و مساعدت‌هایی که از طرف آقایان نمایندگان محترم به عمل آمده است (احسنت).

6- طرح گزارش شور اول کمیسیون بازرگانی راجع به موافقت‌نامه بازرگانی بین ایران و ترکیه

نائب ‌رئیس- موافقت‌نامه تجارتی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت ترکیه مطرح است گزارش قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون بازرگانی به مجلس شورای ملی

کمیسیون بازرگانی لایحه شماره 1833-41598 ارسالی از مجلس سنا مربوط به موافقت‌نامه تجارتی بین دولت ایران و ترکیه را در جلسه 28 دی ماه 36 با حضور نماینده دولت مورد رسیدگی قرار داده ماده واحده و موافقت‌نامه مصوبه مجلس سنا را عیناً تصویب نمود اینک گزارش آن را برای تصویب مجلس شورای ملی تقدیم می‌دارد:

ماده واحده- موافقت‌نامه تجارتی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری ترکیه که مشتمل بر یک مقدمه و هشت ماده و دو فهرست و یک تصدیق مبدأ می‌باشد و همچنین پروتکل پرداخت و ضمیمه آن که در تاریخ بیست و یکم مهر ماه یک‌هزار و سی‌صد و سی و پنج خورشیدی در تهران به امضا رسیده تصویب می‌شود.

مخبر کمیسیون بازرگانی - عمیدی نوری

گزارش از کمیسیون گمرکات و انحصارات به مجلس شورای ملی

کمیسیون گمرکات و انحصارات لایحه ارسالی از مجلس سنا مربوط به موافقت‌نامه تجارتی بین دولت ایران و ترکیه را در جلسه 6 آبان ماه 37 با حضور آقای معاون وزارت گمرکات و انحصارات مورد رسیدگی قرار داد. گزارش کمیسیون بازرگانی را تأیید نمود اینک خبر آن را جهت تصویب مجلس شورای ملی تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون امور خارجه - مرآت اسفندیاری

نایب‌رئیس- شور اول این لایحه است و کلیات آن مطرح است آقایانی که مخالفند می‌توانند صحبت کنند آقای بزرگ ابراهیمی مخالفید؟

بزرگ ابراهیمی- بنده مخالف نیستم ولی توضیحاتی می‌خواهم به عرض برسانم با این لایحه هیچ کس مخالف نیست چون ما با ترک‌ها روابط دیرینه داریم عرایض کوتاهی دارم که می‌خواهم به عرض برسانم.

نایب‌رئیس- آقای سعید مهدوی مخالفید؟

سعید مهدوی- مخالفم.

نایب‌رئیس- بفرمایید.

سعید مهدوی- بنده مخالفتم از این نقطه نظر است که از موقع استفاده کنم و عرض کنم که این قراردادی که ما با ترک‌ها بسته‌ایم خیلی بیش‌تر از اینها ما باید با آنها قرارداد داشته باشیم این پذیرایی که از ما شد و به قدری محبت شد در وقتی که ما وارد ترکیه شدیم که بدون تردید ترکیه یک مملکت بیگانه‌ای در نظر ما نبود و به قدری محبت از طرف ترک‌ها ب ما ابراز شد که همه ما استنباط می‌کردیم که اینها تظاهر به محبت و مهمان‌نوازی نمی‌کنند مخصوصاً در مجلس ترکیه وقتی ما وارد شدیم به قدری ابراز احساسات کردند که ما را واقعاً خجل می‌کردند در تمام شهرهای ترکیه مردم ترکیه با ما به صورت برادر رفتار می‌کردند بنده می‌خواهم به دولت تذکر بدهم که این دوستی و صمیمیتی که ترک‌ها با ایران می‌کنند و البته ایرانی‌ها هم در این مورد فروگذار نمی‌کنند مغتنم بشمارد و حتی‌المقدور سعی بکند که بین ما و ترکیه حقیقتاً یک سرحدی از نقطه نظر صمیمیت وجود نداشته باشد این را خواستم عرض کرده باشم.

نایب‌رئیس- آقای بزرگ ایراهیمی.

بزرگ ابراهیمی- دوستی بین دو ملت ترکیه و ایران از زمان رضاشاه و آتاتورک شروع شده است این دو بزرگوار این دو مملکت را به هم نزدیک کردند به طوری که واقعاً حس برادری بین ما مشهور است و مخصوصاً منافع مشترک ما هم به قدری اینها را به هم چسبانده است که قابل تردید نیست پذیرایی‌هایی هم که از رفقا و همکاران محترم ما شده است اغلب برای ما گوشزد می‌کنند و واقعاً هر یک از وکلا که رفته بودند و برگشته‌اند یکایک تشکر می‌کنند و اینها را هم بنده ار طرف رفقای خود عرض می‌کنم که آنها مثل دو برادر صمیمی هستند ولی یک مسئله هست که بنده یک گله کوچکی می‌خواهم بکنم و آن موضوع قاچاق تریاک است. اگر بخواهیم بگوییم نمی‌شناسند دروغ گفته‌ایم بنده به صراحت معروفم من فضول آقا هستم (احسنت) من می‌بینم و عرض می‌کنم رفقای ما برادران عزیز ما کسانی که با ما منافع مشترک دارند هم‌کیش هستیم به هم کمک‌های فوق‌العاده کرده‌ایم با هم در سنگرهای آرارات خوابیده‌ایم نباید اجازه بدهند از مرزهای آنها به مرز ایران این دوای خانمانسوز وارد شود و بنده متوقعم  که دستگاه دولتی ترکیه که تمام و کمال با قدرت به تمام دستگاه‌های مملکت خودش مسلط است از این کار جلوگیری کنند این را بنده عرض کردم.

نایب‌رئیس- آقای مخبر.

عمیدی نوری (مخبر)- جناب آقای بزرگ ابراهیمی تمنا می‌کنم توجه بفرمایید بنده هم مثل آقای مهدوی افتخار زیارت کشور برادر و دوست‌مان را چند سال پیش پیدا کردم منتهی به عضویت هیئت مطبوعاتی که برای اولین دفعه که دعوت شدند از طرف دولت ایران بنده هم دعوت داشتم. یکی از مسائلی که بنده مطالعه کردم موضوع تریاک بود که آقا فرمودند خوشبختانه ملت دوست و برادر ما ترکیه در قسمت تریاک به قدری شدید عمل کرده که اگر کسی پیدا شود در کشور ترکیه تریاک بکشد (یک نفر از نمایندگان- اصلاً تریاکی ندارند) ده سال زندان برایش قائل شده‌اند بنده در شهر بورسا که قطعاً جناب آقای مهدوی تشریف برده‌اند در آنجا یکی از مسائلی که به ما گفتند این قانون مجازات شدیدی است ه راجع به استعمال تریاک دارند بنابراین یک کشور مترقی و دوست و برادر ما که یک چنین مجازات شدیدی برای استعمال تریاک قائل شده و بنده آمارشان را در شهربانی دیدم خیال می‌کنم اطلاعی که به عرض جناب آقای بزرگ ابراهیمی همکار عزیزمان رسیده شاید مربوط به قرون سابقه باشد که اغلب خودشان از آن ادوار تذکراتی می‌دهند والا در حال حاضر مناسبات صمیمی و ترقیات و پیشرفت‌هایی که در پیش هست بنده خیال می‌کنم که هیچ گونه نگرانی از این جهت نباشد ما امروز خوشوقت هستیم که در مقام تصویب یک چنین قرارداد مودت و صمیمیت بین ایران و ترکیه هستیم ما مقدرات‌مان با هم هست ما همین طور که گفتند واقعاً سرحدی بین‌مان نیست ما هر دو برادر هستیم و امیدواریم که با همکاری یکدیگر و صمیمیت یک قدم‌های بلندی برای تأمین صلح و امنیت خاورمیانه برداریم مخصوصاً دولت ما کوشش کرده راه‌آهن ما متصل خواهد شد به راه‌آهن ترکیه و از آن طرف هم نقشه اتصالش در پیش است روزبروز دارد نزدیک می‌شود و بنده معتقد نیستم که یک چنین تصوراتی و شائبه‌ای پیدا شود برای این که خدای نکرده خللی در دوستی هست آن هم در چنین موقعی یک مقاماتی، یک افرادی ممکن است سوءاستفاده از یک بیان بی‌شائبه‌ای بکنند و ایجاد توهم در دوستی کنند (احسنت).

نایب‌رئیس- چون دیگر در اطراف کلیات موضوع اظهار نظری نیست

لذا بایستی وارد در ماده واحده بشویم رأی می‌گیریم به ورود در ماده واحده آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است چون اظهارنظری نشده پیشنهادی هم نرسیده است لذا شور اول تمام است و برای شور دوم به کمیسیون‌ها ارجاع می‌کنیم.

7- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه

نایب‌رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده چون چیزی در دستور نیست و آقایان کمیسیون‌ها را تشکیل نداده‌اند لذا تقاضا می‌شود کمیسیون‌های مربوطه نسبت به لوایح تشکیل بشود و به مجلس ارجاع شود به هر حال جلسه آینده روز پنجشتبه 29 آبان ماه خواهد بود.

(مجلس 5 دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

نائب ‌رییس مجلس شورای ملی - عماد تربتی

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295306!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)