کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19
[1396/06/04]

جلسه: 223 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 19 امرداد ماه 1337  

فهرست مطالب:

1- طرح و اصویب لایحه اجازه خرج چهارده میلیون و هفتصد هزار دلار از پذیره دریافتی از شرکت پان‌آمریکن و ارسال به مجلس سنا.

2- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اجازه مبادله موافقت‌نامه ترانزیت بین ایران و شوروی

3- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19

 

 

جلسه: 223

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 19 امرداد ماه 1337

فهرست مطالب:

1- طرح و اصویب لایحه اجازه خرج چهارده میلیون و هفتصد هزار دلار از پذیره دریافتی از شرکت پان‌آمریکن و ارسال به مجلس سنا.

2- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اجازه مبادله موافقت‌نامه ترانزیت بین ایران و شوروی

3- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

 

مجلس یک ساعت و پنج دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- طرح و تصویب لایحه اجازه خرج چهارده میلیون و هفتصد هزار دلار از پذیره دریافتى از شرکت نفت پان‌آمریکن

رئیس- این جلسه جلسه دیگر امروز است صورت‌مجلس جلسه قبل حاضر نیست لایحه استفاده از وجوه پذیره نفت که به فوریت آن قبلاً مجلس رأى داده است مطرح است لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

به طورى که خاطر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى مستحضر است دولت در موقع طرح لایحه مربوط به قرارداد شرکت نفت پان‌آمریکن راجع به بیست و پنج میلیون دلار پذیره نفت دریافتى از شرکت مزبور به استحضار رسانید که نحوه مصرف آن متعاقباً ضمن لایحه‌اى به مجلس شوراى ملى براى تصویب تقدیم خواهد شد.

اینک چون در نظر است فعلاً قسمتى از مبلغ مزبور براى مصارف ضرورى وعمرانى کشور استفاده شود لذا ماده واحده زیر به قید فوریت تقدیم و استدعاى تصویب آن را دارد.

ماده واحد- به وزارت دارایى اجازه داده میشود مبلغ 11025000000 ریال هم‌ارز 14700000 دلار از محل بیست و پنج میلیون دلار پذیره نفت دریافتى از شرکت نفت پان‌آمریکن را براى مصارف مشروحه زیر مورد استفاده قرار دهد.

1- براى امور عمرانى فرهنگى اقتصادى بهداشتى.

مواصلات و ارتباطات مناطق مرزى 337500000 ریال هم‌ارز چهار میلیون و پانصد هزار دلار (4500 میلیون دلار)

2- براى تکمیل ساختمان‌هاى نیمه‌تمام کشور 225000000 ریال هم‌ارز 3000000 دولار.

3- وزارت کشاورزى‏

الف- براى هزینه دفع آفات 75 میلیون ریال هم‌ارز یک میلیون دلار

112500000 ریال هم‌ارز 1500 میلیون دلار

ب- بابت عمران اراضى خالصه و ایجاد دهات نمونه 37500000 ریال هم‌ارز پانصد هزار دلار

4- اعتبار اسکان جهت استان فارس 75000000 ریال هم‌ارز 1000000 دلار.

5- کمک به دانشجویان مقیم آمریکا با رعایت مواد یک و چهار قانون محصلین ایرانى در خارجه مصوب تیرماه 1336 براى سال تحصیلى 37- 38

5250000 ریال هم‌ارز 700000 دلار

6- شرکت ملى نفت ایران برا ى امور سرمایه‌گذارى که اعتبار آن در بودجه شرکت منظور نشده (با احتساب 2 درصد ذخیره قانونى) جمعاً 187500000 ریال هم‌ارز 2500 میلیون دلار

7- ساختمان کوى دانشجویان در تبریز و شیراز 750000000 ریال هم‌ارز 1000000 دلار

جمع 1102500000 ریال هم‌ارز 14700 میلیون دلار.

تبصره- به منظور تسریع در انجام امور عمرانى فوق‌الذکر (به استثناى شرکت ملى نفت که تابع مقررات اساسنامه قانونى می‌باشد) رعایت مقررات قاندن محاسبات عمومى در مواردی که هیئت دولت تصویب نماید الزامى نیست.

نخست‌وزیر- دکتر اقبال

وزیر دارایى- ناصر

گزارش وضع تعهدات شرکت ملى نفت ایران در پایان تیرماه 1337

شرکت ملى نفت ایران در پایان تیرماه 1337 و تعهدات زیر را دارد.

الف- در حدود 1500 میلیون ریال هم‌‌ارز 20 میلیون دلار وام بانک ملى ایران که شرکت بهره به نرخ صدى پنج یا سالیانه یک میلیون دلار بهره آن را می‌پردازد.

ب- در حدود 8 میلیون دلار بابت قرارداد لوله‌کشى نفت تهران- رشت که شرکت 6/ 0و یک دوم بهره و در حدود 1/ 0کارمزد و هزینه آن را می‌پردازد.

ج- مبلغ 2 میلیون لیره یا 6/ 5 میلیون دلار بابت سهم شرکت ملى نفت از لوله‌کشى گاز گچساران به شیراز که پروژه آن توسط وزارت صنایع و معدن تهیه شده است و بهره کارمزد آن نیز بهمان نرخ 7 و یک دوم خواهد بود.

به طوری که ملاحظه می‌فرمایید نرخ بهره و کارمزد دو قلم اخیر که جمعاً بالغ بر 6 و 13 میلیون دلار می‌شود از قرار صدى 7 و یک دوم بوده و شرکت اقلاً پنج میلیون دلار براى پرداخت اقساط اولیه آن احتیاج خواهد داشت.

رئیس هیئت مدیره شرکت ملى نفت ایران‏- عبدالله انتظام.

رئیس- کلیات مطرح است آقاى اسلان خلعتبرى.

ارسلان خلعتبرى- جناب آقاى نخست‌وزیر و آقایان وزرا انتظار نداشتند که بنده در این لایحه به عنوان مخالف صحبت کنم شاید آقایان نمایندگان محترم

+++

 هم تصور نمی‌کردند که بنده به عنوان مخالف جدى می‌خواهم صحبت کنم ولى اکنون عرض می‌کنم که بنده جداً می‌خواهم با این لایحه مخالفت بکنم این اقلامى که اینجا ذکر شده بنده از لحاظ این که به مصرف یک استانى برسد از آنجهت مخالف نیستم و عرض نمی‌کنم که نباید به استان‌ها کمک بشود بنده عرض می‌کنم که کسى پولى دارد پولش را می‌خواهد براى اولادش خرج بکند هم می‌تواند برایش چهار پنج دست لباس بخرد هم می‌تواند این پول را خرج تحصیل آن بچه‌ها بکند به او نمی‌شود گفت که چرا لباس خریدى ولى اگر خرج تحصیل پسرش بکند یا براى پسر خانه بخرد یا سکه طلا بخرد بهتر است پس پول باید همیشه به بهترین مصرف خود برسد مخصوصاً در مملکتى که احتیاج به کارهاى اساسى دارد بر طبق این لایحه نگاه می‌کنم می‌بینم ماده اولش این است براى امور عمرانى، فرهنگى، اقتصادى، بهداشتى، مواصلات و ارتباطات مناطق مرزى چهار میلیون و پانصد هزار دلار خوب مرز هم یک قسمت از کشور است ببینیم که براى خرج این لایحه‌ای که دولت آورده اعتبار داشتیم یا نداشتیم براى راه‌سازی اعتبار داشتیم یا نداشتیم برای بهدارى اعتبار داشتیم یا نداشتیم، براى فرهنگ یا کارهاى دیگر اعتبار بود یا نبود و این اعتبار چه شده است و اگر اعتبار بود درست و صحیح و به موقع خرج نشد خوب این رویه عقلانیست که یک جا هفت هزار میلیون تومان پول براى کارهاى معینى، یا برنامه‌هاى معینى کنار گذاشته باشند بعد همان عقلا بیایند بگویند حالا یک میلیون تومان پول بدهید براى دفع آفت، یک میلیون تومان بدهید براى فرهنگ 2 میلیون تومان بدهید براى بهدارى آخر شما اعتبار دارید این لایحه برنامه هفت ساله است که براى همه این کارها اعتبار دارد حالا آقاى وزیر راه آمده‌اند یک اعتبارى از این لایحه می‌خواهند براى راه‌سازى‌هاى مرزى، خوب جناب وزیر آن 140 میلیون تومانى که به جان مولم دادید حسابش را به بنده بدهید ببینم چند کیلومتر راه تحویل داده؟ هیچ چى، براى چه دیگر شما اعتبار می‌خواهید؟ اعتبار تنها آقا کافى نیست بنده مخصوصاً که هیئت دولت امروز تشریف دارند می‌خواهم با این لایحه مخالفت کنم با دلایل خودم و شما آقایان هم قاضى باشید که اگر براى این لایحه نتیجه نگرفتیم براى لوایح بعدش نتیجه بگیریم خوب اعتبارات مصرف شده از اعتباراتى که ما تصویب کردیم خیلى زیاد مصرف شده. خوب این چیزهایى که مردم می‌بایستى به چشم ببینند که در درجه اول راه بوده ما هم بفهمیم چه راهى ساخته شده بهدارى، همین مجلس تصویب کرد که هفت آسایشگاه مسلولین در تمام کشور ساخته بشود این سازمان بیمه‌هاى اجتماعى هم تصمیم گرفت که یک بیمارستان براى مسلولین کارگر بسازد بیمارستان مسلولین بیمه‌هاى اجتماعى تمام شد تشریف ببرید ببینید و ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم جناب آقاى وزیر بهدارى شما هنوز یک کلنگ براى آسایشگاه‌ها نزدید چرا آقاى وزیر راه شما یک کیلومتر نتوانستید راه بسازید چرا؟ (مهندس فروهر- راه که زیاد ساخته‌اند) راه اساسى، خودشان تصدیق می‌کنند راه اساسى که بنا بود برا ى مملکت بسازند هنوز ساخته نشده از این اعتبارى که خرج شده ببینید در مقابل آن چقدر راه ساخته شده است براى بودجه وزارت راه شما بیست، سى میلیون تومان دادید بنده مکرر عمل جناب آقا‌ى وزیر راه را و توجه ایشان را و مأمورین وزارت راه را تقدیر کردم ولى درحدود شش میلیون تومان خرج شده بنده فکرم یک خورده بالاتر از این موضوع است چرا؟ براى این که کار بایستى از روى قاعده و ترتیب باشد، کارى که از قاعده و ترتیب خارج شد آن کار به نتیجه نمی‌رسد. این آقاى وزیر بهدارى بسیار مرد ماهرى است و در فن خودش هم بسیار متخصص است، آقاى مهندس شریف‌امامى هم در کار خودش بسیار متخصص است، دولت 350 میلیون تومان از اعتبار پشتوانه اسکناس به او داد و او با 350 میلیون تومان برنامه اقتصادى صحیحى را در مملکت شروع کرد آقا انتقاد بیخود نمی‌کنیم کار خوب را باید گفت، اینجا هم باید گفت، غرض با کسى نداریم به این آقاى دکتر راجى اگر اعتبار بدهید و اختیار بدهید می‌تواند کار بکند اما وقتی که نه اعتبار به او می‌دهید نه اختیار معجز که نمی‌تواند بکنند (مهندس هدایت‏-  این لایحه هم اعتبار است هم اختیار) حالا عرض می‌کنم، همین طور سایر آقایان وزرا بنده عرض می‌کنم اشتباه هر جا شد باید از اشتباه برگشت، این تذکر بنده است بنده می‌خواهم دولت را متوجه مسئولیت بکنم مسئول مملکت دولت است هرجا اشتباه شد باید جلوى اشتباه را گرفت این تذکر من هم براى توجه دولت است، دولت این لایحه را آورده من می‌خواهم دولت را متوجه مسئولیت بکنم، که مسئول مملکت دولت است ما براى آن چیزى که می‌خواهیم به شما اعتبار دادیم منتها شما اختیار ندارید پولى که در سازمان برنامه هست شما آقاى وزیر راه اختیا ر خرجش را ندارید، اختیار راه‌سازى ندارید آقاى وزیر بهدارى بفرمایید آقاى مهندس شریف‌امامى هم که اینجا نیست اگر اختیار دارید بیایید بگویید اگر داشتید چرا عمل نکردید چرا احتیاجات مردم را برآورده نکردید؟ این شهرسازی‌هایى که این طور مورد احتیاج مردم بوده در ولایات، والله به خدا قسم من متخصص نیستم ولى اگر رویه و طرز کار درست بود در این سه سال که سازمان برنامه شروع به کار کرده و الان سال چهارم است وسیله است زمینه هست وضع دولت مساعد است وضع کشور مساعد است. در این بحبوحه باید براى مملکت کارهایى کرد که به چشم مردم بخورد بنده تقاضا می‌کنم آقایان وزرایى که تشریف دارند آن کارهاى برجسته‌ای که در این سه سال از این اعتبارات شده توضیح بدهند وزیر راه از پول سازمان برنامه براى راه‌آهن استفاده کرده ما همه تمجید کردیم گفتیم که یکى از چیزهایى که قابل تمجید است اتمام راه‌آهن تهران مشهد و تهران و تبریز است ولى عرض بنده این است که اگر یک دستگاهى یک مملکتى نتواند در ظرف چهار سال، در ظرف پنج سال ده تا آسایشگاه بسازد دو هزار، چهار هزار کیلومتر راه بسازد چند تا درمانگاه و ده تا بیمارستان بسازد هم اعتبار باشد وهم وسایل موجود باشد و نسازد این را باید تذکر داد حالا آقایان مقداریش را می‌خواهید با این درد دوا کنید آخر این به کجایش می‌رسد آقاى وزیر راه اختیار راه‌سازى با شما است آقا شما بگو به من راه کردستان را لازم دارم، من راه خوزستان را لازم دارم، من راه زنجان را لازم دارم، این درست نیست که شما بنشینید و دیگرى بگوید که من این راه می‌سازم این که درست نیست آخر دولت یک مسئولیتى دارد هر کس باید در حدود مسئولیتش وظایف خودش را انجام بدهد من نمی‌دانم مسئولیت با شما است یا با سازمان برنامه است اگر مسئولیت با سازمان برنامه است پس شما چرا مسئولیت را قبول کرده‌اید و اگر با شما است پس چرا شما اختیار خودتان را به دست غیر می‌دهید؟ نمی‌دانم آقاى وزیر کشاورزى هستند یا خیر در این جا یک رقمى ذکر شده هفت میلیون تومان براى دفع آفات همه ما هم به دفع آفات علاقه‌مندیم اما آقایان چند دفعه لایحه به مجلس آمده 5 میلیون تومان، ده میلیون تومان براى دفع آفات داده‌ایم؟ چند دفعه تصویب کرده‌ایم داده‌ایم چند دفعه خودتان تصویب کرده‌اید؟ (دکتر مشیرفاطمى- رد کردیم) بله آخریش را ندادیم می‌خواهم بگویم حالا هم اگر 5 میلیون تومان بدهیم درد را دوا نمی‌کند براى این که دفع آفات برنامه‌اى می‌خواهد و این برنامه‌اى که ما داریم براى دفع آفات کافى نیست در شهسوار بنده این سفر رفتم آنجا منطقه مرکبات است و آفت دارد مرکبات را از بین می‌برد آقایان مهندسین کشاوزرى آنجا با نهایت صمیمیت دارند کار می‌کنند اما چرا موفق نمی‌شوند؟ چون 5 میلیون درخت باید سمپاشى بشود براى 500 هزار درخت هم این اعتبار کافى نیست پس اعتبار ندارد باید حداقل 200 تا 500 تا سمپاشى موتورى داشته باشند یک دانه براى نمونه ندارند این مهندسین بیچاره باید سمپاش‌هاى سه سال پیش و ده سال پیش را وصله بکنند پبنه بکنند و جوش بدهند و آن را به کار بیندازند خوب از این اعتبارى که در سازمان برنامه براى دفع آفات بود چرا یک موتور سمپاشی براى منطقه شهسوار نخریدند؟ بنده خوب این ارقام را در نظر دارم از لحاظ این که براى استان‌ها است ولى در شرایط فعلى این ارقام درد را دوا نمی‌کند آقایان تصویب خواهید فرمود ولى آقایان هیئت دولت بیایید تکلیف خودتان را از نظر این مسئله مهم اقتصادى تعیین کنید ما درآمد نفت داریم یک جا به سازمان برنامه، تمام درآمد نفت آنجا متمرکز است مقدارى گرفتیم براى بودجه و کارهاى دولتى حالا شما اگر ساختمان نیمه‌تمام دارید اگر از بودجه خودتان دارید بکنید اگر ندارید سال دیگر بکنید اما بیایید یک فکر دیگر بکنید، بنده مکرر این جا عرض کرده‌ام بیایید از اشخاص بصیر و مطلع، اگر ما را قبول ندارید از اشخاصى که مورد علاقه‌تان باشد دعوت کنید بیایند فکر کنند و ببینند که حرف‌هاى ما صحیح است یانه، یک دستگاه متمرکز است و تمام اختیارات و اعتبارات آنجاست آقا ورازت کشاورزى، وزارت معادن و صنایع، وزارت راه، وزارت بهدارى، وزارت فرهنگ نه اختیار دارند ونه بهشان اعتبار می‌دهید پس به این ترتیب کار درست نمی‌شود، یا آن را تمرکز ندهید یا آن اداره را کنترل کنید که مطابق نظر شما کار بکند، به نظر بنده دولت اولین کارى که باید بکند اگر می‌خواهید در این امور عمرانى موفق بشود باید در موضوع سازمان برنامه تجدیدنظر بکند (صحیح است) هر جا از اشتباه برگردید به نفعتان است، براى تأمین شهرسازى، بهدارى، راه‌سازى و فرهنگ که اولین چیزهاى مورد احتیاج و علاقه مردم است آنها را در اختیار دولت و وزراى مسئول بگذارید این آقایان وزرا من عرض می‌کنم، در حضورشان می‌گویم خوب هستند اگر در مملکت بگردید اشخاص فاضل و دانشمند بیاورید از این ها بهتر نمی‌توانید پیدا بکنید، تازه هرکس را هم بیاورید مثل این‌ها هستند وزرا که بد نسیتند ولى رویه درست نیست، شما دست وزیر بیچاره را می‌بندید وزیرى که اختیار ندارد چه می‌تواند بکند؟ (صحیح است) این آقاى نیسارى رئیس بانک کشاورزى بود، سه سال رییس بانک کشاورزی بود، سه شاهى به او اعتبار ندادند براى بانک کشاورزى حالا که ایشان رفته البته در مجلس پیشنهاد شد آقاى دکتر اقبال قبول کردند متشکریم اعتبارى دادند به بانک کشاورزى و بانک کشاورزى دارد عمل می‌کند هیچ مربوط به سازمان برنامه نیست یک برنامه 7000 میلیون تومانى که سه شاهى براى بانک کشاورزى در آنجا منظور نشد (مهندس فروهر- 8400 میلیون) حالا مهندس شریف‌امامى باید برود از پشتوانه اسکناس کارخانه بخرد و به مردم قرض بدهد، خوب آقا اگر 500 میلیون

+++

 تومان به دست مهندس شریف امامى بدهید در ظرف سه سال مملکت را آباد می‌کند چرا غفلت می‌کنید آقا وقت می‌گذرد. دولت مسئولیت دارد مأمورین دولت والله به خدا در شرایطى که هست اگر مراقبت بشود خوب کار می‌کنند همین مسئله چاى که ما این قدر نگران بودیم همین سرتیپ ضرغام درست کرد والله سى تا تلگراف آمده که مأمورین خوب کار می‌کنند ما که با کسى غرض نداریم، از رشت و لاهیجان 20 تا 30 تا تلگراف تشکرآمیز رسیده که مأمورین دارند خوب کار می‌کنند. ما با کسى غرض نداریم، کار خوب را باید تأیید کرد و کار بد را هم اینجا باید گفت شما هى تبلیغ کنید، چقدر راه را جان مولم اسفالت کرد مردم چشم دارند تا راه را نبینند هر چه تبلیغ کنید باور نمی‌کنند وقتى تبلیغ صحیح نبود آن وقت تبلیغات صحیح را هم مردم باور نمی‌کنند، این یک مسئله اساسى است، حساب خودتان را با برنامه جدا کنید در قسمت فرهنگ، بهداشت و امور شهرسازى و در این کارهایى که عرض کردم، کارهاى ادارى باید برگردد به وزارتخانه‌ها وزرا اختیار و اعتبار را به دست بگیرند آن وقت شروع بکنند به کار اگر نتیجه نگرفتید؟ حالا این پول مصرف می‌شود آن پول هم مصرف می‌شود این یک پیش‌بینى است آقاى حکمت (اشاره به وزیر امور خارجه) جنابعالى یک مرد اصولى هستید می‌دانید که ضم ناقص بناقص انقص است، آن سازمان برنامه ناقص است ضم ناقص به ناقص انقص می‌شود و طبق هیچ قاعده عقلى درست نیست پس باید یکى را درست کنید از لحاظ تحقیق هم درست نیست یا بیایید به سمت دولت و بگویید اینها در اختیار دولت باشد، یا بگویید در اختیار سازمان برنامه باشد و چون این لایحه راه صحیحى در نظر نگرفته و استخوان را لاى زخم گذاشته است من قبول ندارم این لایحه را به نظر بنده اگر دو ماه هم این کار به تأخیر بیفتد و شما به جاى این پولى که می‌خواهید صرف این کارها بکنید این پول را یک قلم بدهید به دست دکتر راجى و شدیدترین کنترل‌ها را هم بکنید و بگویید این صد میلیون تومان را خرج بهدارى بکن والله بعد از دو سال تمام مملکت درمانگاه دارد، بیایید یک کار اساسى براى مملکت کنید دو تا دانشکده طب در این مملکت درست بکنید، بدهید به کشاورزى در راه کشاورزى مصرف بشود، همین طور خورده خورده درست می‌شود، تمام اینها اقلامى است که اگر به جاى خود صرف بشود از آن نتیجه مطلوب خواهید گرفت. اما اگر برنامه صحیح نباشد نه آن طورى که باید نتیجه می‌گیرید و نه کار به چشم می‌خورد یک پولى است تمام می‌شود و از بین می‌رود این است که بنده می‌خواهم عرض کنم علت این که برنامه‌هاى ما اجرا نمی‌شود جهات متعددى دارد که یکى از جهاتش راهنمایى و دلالت است، آخر بنده نمی‌دانم، در سازمان برنامه نماینده بانک بین‌المللى داریم، آن آقاى بلاک بود نمی‌دانم چه چیز بود رئیس دفتر فنى، من بی‌سواد دو سال پیش سه سال پیش فهمیدم در اینجا داد زدم که این قراردادهاى شهرسازى را ندهید به شرکتهاى خارجى، باز دادند سه ماه پیش وزیر راه آمد گفت این راه‌سازى را مهندسین ایرانى می‌توانند انجام بدهند باز آمدند و دادند به خارجى، آخر چرا این کار را می‌کنید؟ چرا بایستى پول را این طور خرج بکنید؟ این کارها را به دست داخلى بکنید خارجى علاقه ندارد این جان مولم اگر یک ذره علاقه داشت این طور کارها را به تأخیر نمى‌انداخت پس بنده می‌خواهم عرض کنم یک قدرى بیشتر باید توجه کرد به این کارها، به نظر بنده قدرى توجه ما را هوشیار می‌کند و از اشتباهات تجربه می‌گیریم من آقایان تخصص ندارم اهل فن نیستم ولى چند تا مهندس داریم در این مجلس متخصص هستند با دو نفر اهل بصیرت از بازرگانان، متخصصین، با اینها مشورت کنید، من به شما چندین میلیون تومان صرفه‌جویى در این بودجه نشان می‌دهم بیایید ارقام خرج این سه ساله را رسیدگى بکنید، بنده نمی‌گویم مأمورین سازمان برنامه از روى غرض کار می‌‌کنند بنده می‌گویم که ما مشاور می‌آوریم مشاور خارجى می‌آوریم اگر همه این کارها را به آنها بدهیم تصور می‌کنید که آنها همه خوب فکر می‌کنند، بعد معلوم می‌شود که بد فکر می‌کنند و نمی‌توانند مثل مهندسین خودمان فکر بکنند نتیجه این می‌ شود که این برنامه‌ها به تأخیر بیفتد بنده عرض می‌کنم اگر یک مطالعه دقیق بکنید واقعاً از هئیت دولت سه نفر بنشینند تحقیق بکنند سه نفر اشخاص بصیر بیایند رسیدگى بکنند و در این برنامه تجدید نظر بکنند این قدر مواد هست در این برنامه که می‌شود صرفه‌جویى کرد، این اقلام صرفه‌جویى را آقایان آقاى مهندس سعید هدایت یک مهندس لایق وتحصیل کرده است ایشان آمدند اینجا گفتند که سازمان برنامه از بس دچار تشریفات شده کارش پیشرفت ندارد (صحیح است) خوب، چه شد؟ بنده می‌خواهم عر ض کنم حالا که تشریفات ادارى ما براى ما در مملکت ایجاد اشکالات کرده این تشریفات را کم کنید یک دسته‌اى آمده‌اند وارد کارى شده‌اند خود سازمان برنامه هم از این تشریفات خسته شده است خوب پس حالا که این طور است شما را به مقدسات قسم به شرافتتان قسم به هر چه دوست دارید به سر شاه قسم بیایید بنشینید به این اقلامى که باید صرفه‌جویى بشود، اقلامى که باید خودتان در دست بگیرید نگاه کنید تکلیف سازمان برنامه را از لحاظ مسائل فنى که باید عهده‌دار بشود مثل سد بزرگ، ساختن بندر بزرگ اینها را تعیین بفرمایید من قطع دارم اگر آقایان بنشینید و وجدان خودتان را قاضى بکنید به آقایان وزرا عرض می‌کنم شما همه مردمان شریفى هستید وزیر یعنى آدم باشهامت وزیر یعنى آنچه که عقیده دارد بگوید معنى وزیر این نیست که هر چه را که دید با صراحت و صداقت نگوید، نمی‌خواهم بگویم آقایان به این مطالب توجه ندارند ولى توجه بفرمایید ببینید عیب کجاست با نهایت شهامت و شجاعت تکلیف برنامه اقتصادى مملکت را معین کنید چون من معتقدم اگر این آقایان که اسم بردم هر کدام در قسمت خودشان این اختیارات و این اعتبارات را به دست گیرند این آقایان وزرا می‌توانند در ظرف دو سال و سه سال تمام برنامه‌هاى عقب‌افتاده مملکت را اجرا کنند تمام مردم در انتظار اجراى این برنامه‌ها هستند هر وقت ما به ولایات می‌رویم از ما راه می‌خواهند از ما درمانگاه می‌خواهند بیمارستان می‌خواهند این غفلت‌ها و مسامحه‌ها است و این عدم توجه‌ها است که سبب می‌شود که اشخاص یک را هزار کنند و تبلیغاتى بکنند و بگویند دولت براى ما کار نمی‌کند پس براى این که در جواب تبلیغات سوء جواب عملى داده باشید براى مردم کار کنید این هم سازمان برنامه و پول ما در اینجا است حالا یک پولى گرفتید از شرکت امریکایى بعد هم 20 میلیون دلار دیگر هم بگیرید بعد هم 20 میلیون دیگر مجموعاً می‌شود 60 میلیون دلار خوب آقا سالى 250 میلیون دلار از سال دیگر درآمد نفت داریم، رضاشاه فقید یک پاپاسى نمی‌توانست بگیرد از خارجی شما حسابش را بکنید، یک شاهى از خارجی‌ها نمی‌گرفتیم آن برنامه‌ها اجرا می‌شد حالا وارد سال چهارم برنامه دوم شدیم بیمارستان شروع نشده، آسایشگاه شروع نشده، راه‌سازى‌ها شروع نشده، اگر کارهایى شده بگویید بنده نمی‌گویم ابداً نشده، سد سفیدرود ساخته شده، خیلى هم فرانسوی‌ها خوب جلو می‌روند، یک کارخانه کوچک شیر پاستوریزه که یک مؤسسه بین‌المللى داده بسیار خوب تأسیس شده، بسیار هم راضى هستیم، دو تا کارخانه قند را تکمیل کردند، بسیار کار خوبى کردند. بنده می‌گویم آنچه را که کردند بسیار مورد تقدیر ما است ولى می‌گویم می‌توانستید با این اعتبارات این برنامه‌ها را در ظرف یک سال، دوسال انجام بدهید، این آقاى سرتیپ ضرغام را اعتبار بدهند، اختیار بدهید می‌تواند انجام بدهد باید یک تکانى مملکت را داد، این تکان را کى باید بدهد این تکان را یا باید شاه بدهد یا مجلس بدهد یا دولت بدهد، همین طور نمی‌شود ما بنشینیم و تماشا کنیم، والله اگر مسئله اقتصاد و مسئله استفاده از اعتبارات را در ظرف این دوماه روشن نکنید من ول‌کن نیستم یا نمى‌آیم مجلس یا اگر آمدم ول نمی‌کنم این باید به یک جایى برسد. ما رودربایستى نداریم در دنیا بزرگترین رجال می‌آیند نمی‌توانند کارى انجام بدهند بعد می‌گذارند می‌روند و هیچ طورى هم نمی‌شود یک نفر دیگر می‌آید انجام می‌دهد، این که ما بنشینیم و همین طور تماشا کنیم این سابقه بدى است، جان مولم 140 میلیون تومان خورد چطور شد؟ بنده هم می‌خورم پس فردا کامپساکس هم می‌گوید من هم همین کار را می‌کنم، شما چرا تحقیقات نکردید چرا این مسئله را نمى‌آیید تحقیق کنید 140 میلیون تومان شما رفته اگر آقاى وزیر راه مقصر است درازش کنید، رئیس سازمان برنامه مقصر است درازش کنید، این که نشد شماتت نصیب ما است اما مقام و غرورش نصیب دیگران، این که نمی‌شود ما هم در مسئولیت شریک باشیم، شما عرایض صادقانه ما را توجه کنید این شرط صداقت نیست که اشکال کار گفته نشود یا به آن عمل نشود در این مسائل فنى خوب شاه که از نظر فنى متخصص نیست، رئیس‌الوزرا که متخصص نیست فردفرد ورزا که متخصص نیستند این را باید با اهلش وارد صحبت شد مملکت اتاق بازرگانى دارد کانون مهندسین دارد از کشاورزان هستند، اهالى استان‌ها هستند و آشنا به اوضاع هستند که هیچ به نظر شما نمی‌آید و الله به خدا در بندر پهلوى حاج عبدالله قاسمیانى هست که از چند نفر ماها در امر اقتصادى واردتر است، نظیرش نیست، در آذربایجان در شیراز در اصفهان مرکز هوش و نبوغ در امر اقتصادى اشخاص وارد خیلى هستند بروید با اینها مشورت کنید من اگر غلط گفتم معذرت می‌خواهم ولى اگر درست بود آن وقت تکلیفش را روشن کنید، بنده معتقدم که بالاخره باید کارها درست بشود دولت هم باید به حرف‌هاى ما توجه کند، مجلس جاى همین حرف‌ها است براى همین باید مجلس را تقویت کنید که من بیایم بگویم 140 میلیون پول مملکت را جان مولم خورد، شما ممکن است در محظور باشید.

رئیس- مجلس محتاج به تقویت نیست، تقویت مجلس با خود مجلس است (صحیح است).

خلعتبرى- خیلى متشکرم از این تذکرى که فرمودید خدا شاهد است بنده این قدر از جناب سردار متشکرم که حد ندارد یک حافظ و مراقب کامل مشروطیت است (صحیح است) خدا سلامتت بدارد آقاى سردار مؤمن استدعا می‌کنم از این نفوذ و مقامت استفاده کن که این مسائل را ما حل کنیم (احسنت- احسنت).

رئیس- آقاى صدرزاده.

+++

صدرزاده- عرض کنم حضور آقایان براى این که بدانید چقدر مردم تشنه اصلاحات هستند من در مقدمه عرایضم یک جمله‌اى عرض می‌کنم، من این آقاى شهردار تهران را به اسم می‌شناسم ولى هیچ وقت ملاقاتش نکرده‌ام، ایشان کار مهمى هم نکرده‌اند یعنى طهران تشنه ساختن چند تا حوض و چند متر چمن نبود اما یک مطلب در اینجا هست و آن این است که ما مردم از بس حرف شنیده‌ایم و عمل در مقابل کمتر دیده‌ایم هر فردى یک فعالیتى در این مملکت می‌کند حتى بدون این که بپرسیم این کارى که می‌کند جنبه الاهم فالاهم دارد یا خیر مردم تشویق می‌کنند (صحیح است) بنده تصور می‌کنم این یک سرمشقى باید باشد براى تمام اشخاصى که یک مسئولیتى به عهده دارند و یک وظیفه‌اى باید انجام بدهند و در آن کارى که باید انجام بدهند کمتر از آنچه که می‌گویند بیش‌تر انجام بدهند ودر مقابل ببینید که مردم نسبت به آنها چقدر قدردانى می‌کنند، اینجا جناب آقاى خلعت‌برى همکار محترم من مطالبى را فرمودند و نکاتى را تذکر دادند و ایراداتى بیان فرمودند اینها همه به جاى خود البته مورد توجه همکاران محترم واقع می‌شود، اما یک نکته‌اى را هم باید بنده عرض کنم و آن راجع به این لایحه است اگر خاطر آقایان باشد در موقعى که قرارداد نفت در مجلس مطرح شد از جناب آقاى نخست‌وزیر تقاضا کردیم که این 25 میلیون پذیره در بهترین محلى باید صرف بشود و ایشان هم قول دادند که بعد لایحه آن را خواهند آورد که با تصویب مجلس به دست خود دولت مصرف خواهد شد و به مصارف لازمه خواهد رسید، بنده از طرف خودم تشکر می‌کنم براى این که جناب آقاى نخست‌وزیر به وعده خودشان وفا فرمودند و این 25 میلیون پذیره به یک صورت‌هاى دیگرى نیفتاد که آن اعتراضات جناب آقاى خلعت‌ برى هم شامل آن شود و من تصور می‌کنم که نمایندگان محترم جا دارد که این لایحه را هر چه زودتر البته با اصلاحاتى که در نظر دارند تصویب بفرمایند تا این که دولت دستش باز باشد و بتواند یک عملیات و اقداماتى در بهبود وضع بکند اعتباراتى که دولت و سازمان برنامه قبل از این داشته است در مقابل یک کارهایى هم شده است، این اعتباراتى که در اینجا معین شده است براى کارهایى است که باید بشود، بحث ما در این لایحه این خواهد بود که آیا این کارها ضرورى و لازم است و باید بشود یا نباید بشود، قلم اول خرج این لایحه براى امور عمرانى، فرهنگ، بهداشت، و مواصلات و ارتباطات است در مناطق مرزى خوب این مناطق مرزى یک مناطق بسیار وسیعى است و از جمله آنها مناطق جنوبى است که بنده نسبت به آن مناطق اطلاعات بیشترى دارم و نمایندگان جنوب هم که در اینجا هستند اوضاع و احوال آنجا را می‌دانند البته این نکته هم ناگفته نماند که در این چند سال راجع به قسمت فرهنگ و همچنین راجع به قسمت بهداشت آن مناطق یک فعالیت‌هایى شده است ولى متناسب با احتیاجات و خواسته‌هاى مردم نیست، یعنى بیشتر از این باید اقدام بشود و خرج بیشترى هم در آنجا بشود مسئله ارتباطات یکى از آنها راجع به راه جنوب است. از چند سال به این طرف صحبت بود و تشخیص داده شد که دو استان خوزستان و فارس را باید به یکدیگر مرتبط کنند و این راه همان راهى است که در تحت مطالعه جان مولم قرار گرفت و بعد از سه سال اتلاف پول و وقت یک قدم عملى در این راه برداشته نشد یعنى یک متر راه ساخته نشد توجه بفرمایید در صورتی که ایجاد این ارتباط میان دو استان براى مردم هر دو استان ضرورت داشته است این لایحه پیش‌بینى کرده است که این قبیل راه‌ها را بسازد واز آن استفاده کند بنابراین ما باید یک تقاضا از دولت داشته باشیم و آن این است که بعد از تصویب این لایحه این عملیات ارتباطیه را هر چه زودتر بین این دو استان وسایر نقاط مرزى انجام بدهد، مسئله دومى که در اینجا پیش‌بینى شده است براى تکمیل ساختمان‌هاى نیمه‌تمام است البته ساختمان‌هاى نیمه‌تمام یکى از کارهاى بسیار لازمى است که باید انجام شود و تمام شود براى این که هر اندازه طول بکشد با این سطح قیمت‌ها که روزبروز ترقى می‌کند براى دولت و مملکت گرانتر تمام خواهد شد اما اینجا بنده یک تذکرى دارم که باید حضور جناب آقاى نخست‌وزیر بدهم و آن این است که اگر ساختمان‌هاى نیمه‌تمام را که به طور مطلق نوشته‌اند ترتیب تقدم و تأخرى براى انها قرار ندهند بنده تصور می‌کنم تمام این پول به مصرف ساختمان‌هاى نیمه‌تمام طهران و اطراف آن برسد در صورتی که ساختمان‌هاى نیمه‌تمام شهرستان‌ها به دلایلى لازمتر است (صحیح است) یک نکته بنده می‌خواستم عرض کنم راجع به این لایحه و آن این است که ما در این جلسات و ماه‌هاى اخیر مجلس لوایحى تصویب کردیم مثل لایحه سد لار و از این قبیل همه اینها لازم است بنده عرض نمی‌کنم لازم نبود لازم بود خوب بود مفید بود ولى از چهاردیوارى تهران کمتر تجاوز می‌کرد ولى این لایحه یک لایحه‌اى است که اگر خوب عمل شود ممکن است شامل شهرستان‌ها هم بشود و شهرستان‌ها هم استفاده کنند (صحیح است) ولى با این صورت که این ساختمان‌هاى نیمه‌تمام را از شهرستان‌ها شروع کنند و آنها را مقدم بدارند تا برسد به مرکز راجع به کشاورزى و دفع آفات باید این نکته را عرض کنم که در سال گذشته در فارس ملخ زیادى هجوم کرد و البته در آن موقع در مجلس هم تذکرات زیادى داده شد و وزارت کشاورزى هم اقدام کرد و تا حدى اقدامات وزارت کشاورزى مفید واقع شد ولى می‌خواهم عرض کنم که امسال خطر آفت زیادتر است که هم باید اعتبار بیشترى صرف شود و هم زودتر از پارسال دست به کار شوند تا بتوانند این آفت را دفع کنند قسمت دیگر راجع به تقسیم اراضى خالصه است چیز عجیبى است چهار پنج سال است قانونش را گذراندیم و خیال می‌کردیم در عرض یک سال این اراضى خالصه تقسیم خواهد شد و یک عده کثیرى از مردم و کشاورزهاى دهات صاحب زمین خواهند شد و ضمناً بر عمران و آبادى کشور افزوده خواهد شد و الان که چهار سال است از تصویب آن قانون می‌گذرد اطلاع نداریم که یک قدم مفیدى برداشته شده باشد در صورتى که ملاحظه می‌کنید اداره املاک پهلوى در مدت کوتاهى املاک زیادى را بین رعایا تقسیم کرده است من خیلى تعجب می‌کنم که در اجراى این قانون چرا این قدر تأخیر شده است با آن تسریعى که مجلس در تصویب این قانون کرد البته نمی‌توانیم به عنوان این که اعتبارى براى این کار لازم است صرف‌نظر کنیم ولى می‌خواستم تقاضا کنم که نسبت به این مسئله هر چه زودتر اقدام کنند تا کشاورزان بتوانند هر چه زودتر از این املاک خالصه استفاده کنند بالنتیجه عده خرده‌مالک زیاد بشود محصولات مملکت هم زیاد بشود (صحیح است) اما اعتبار اسکان جهت استان فارس بنده در این قسمت با جناب آقاى خلعت‌برى هم‌آهنگ هستم براى این که می‌دانیم این اعتبار مدت‌ها بود که در سازمان برنامه تصویب شده بود ولى یک دینار از این بابت و براى اسکان داده نشد وضع استان فارس طورى هست که عده زیادى عشایر دارد که هم خود آنها را از این خانه‌به‌دوشى ناراحت هستند و هم سایر مردم هم از این خانه‌به‌دوشى آنها در زحمت هستند (صحیح است) براى این که محال است یک زارعى بتواند زراعت خودش را منظم و مرتب کند در حالى که در سال دو مرتبه یک دسته ایل از آنجا عبور می‌کند (صحیح است) (امیدسالار- و زراعت‌ها را می‌چراند) آقا خود آنها هم ناراحتند براى این که از فرهنگ و بهداشت و تعلیم و تربیت قطعاً محرومند یعنى آن طور زندگانى لازمه‌اش این است که محروم باشند پس به صلاح خود آنها و به صلاح سایر مردم است که این اسکان هرچه زودتر براى آنها فراهم بشود، متأسفانه اعتبار آن تا به حال داده نشده و این یکى از مواردى است که دراین لایحه پیش‌بینى شده است و باید هرچه زودتر اقدام بشود و بنده از طرف خودم و نمایندگان فارس از این موضوع تشکر می‌کنم و تشکر همیشگى ما وقتى خواهد بود که عمل و اجرا بشود، اما راجع به کمک دانشجویان مقیم امریکا یک مطلبى را بنده می‌خواستم عرض کنم یک قسمت از ناراحتى‌هاى ما غالباً از تبعیض است ظلم بد چیزى است اما می‌گویند اگر ظلم بالسویه شد عدل است پس اصل مساوات را نباید از دست داد دانشجوى ایرانى که می‌رود خارج براى تحصیل، امریکا یا اروپا ندارد دانشجویى که در اروپا یا امریکا براى تحصیل می‌رود باید در هر دو قسمت مورد توجه قرار گیرد بنده در اینجا دلیلى ندیدم بیاورند که چرا فقط به دانشجویان امریکا کمک می‌شود البته نسبت به آنها هم باید مساعدت بشود ممکن است بفرمایند که سطح زندگى در امریکا بالاتر است و آنها احتیاج به مخارج بیشترى دارند بسیار خوب همین موضوع هم در مورد دانشجویانى که در اروپا هستند وارد هست و آنها هم باید استفاده کنند و نکته دیگر این است که در آنجا استناد به دو ماده از قانون اعزام محصل به خارجه شده است ماده یک و ماده چهار راجع به آن دسته از محصلینى است که به اعتبار اولیاى اطفال رفته‌اند براى تحصیل و در اینجا پیش‌بینى شده است که اگر احتیاج داشته باشند و براى ادامه تحصیل کمکى بخواهند دولت می‌تواند از اعتبارات خودش به آنها بدهد ملاحظه بفرمایید یک دانشجویى در اروپا هست و در موقعى به اروپا رفته است که پدر او تمکن داشته است و یک اعتبار کمک‌هزینه‌اى براى او گذاشته ولى حالا که سال پنجم یا ششم اوست دیگر اعتبارى ندارد این بسیار بد است که چنین محصلى به واسطه نداشتن، به واسطه عدم توانایى مالى تحصیلاتش ناقص بماند، نظر بنده این است که موافقت بفرمایید همین طور که نسبت به دانشجویان مقیم امریکا کمک می‌شود نسبت به دانشجویان و محصلینى که در اروپا تحصیل می‌کنند به آنها هم درمواقع ضرورى کمک بشود و از این اعتبارات براى آنها استفاده بشود قسمت دیگر راجع به لوله‌کشى نفت است به رشت یک لوله‌کشى از ازنا به تهران شده و مثل این می‌ماند که این کار را هم به زودى انجام داده‌اند و خوب هم انجام داده‌اند برا ى دولت هم مخارجى داشته است و حالا براى رشت اقدام می‌کنند در قسمت لوله‌کشى گاز از گچساران به شیراز هم که در این لایحه اعتبارى پیش‌بینى شده است و ما متشکریم که در این لایحه یک ارقامى هست که راجع به شهرستانها اختصاص داده شده است مخصوصاً شهرستان‌هاى فارس که مدتى است از بعضى از اصلاحات و عمرانات عقب مانده یک توجه مخصوصى شده است ولى بنده شنیدم که جناب آقاى انتظام مدیر شرکت نفت در مصاحبه

+++

 خودشان این طور بیان فرمودند که اگر در آنجا کارخانه کود شیمیایى نصب شود این مسئله انجام نمی‌گیرد حالا بنده نمی‌دانم که این مطالب تا چه درجه صحت داشته باشد در صورتى که این مسئله که گفته‌اند کشیدن لوله به آنجا موکول به این است که کارخانه کود شیمیایى در آنجا نصب شود این تعلیق تعلیق بیخودى است اگر گفته شده باشد یعنى تقریباً می‌رساند که این کار لوله‌کشى نباید انجام بشود، پس هیچ فایده‌اى ندارد که در یک لایحه‌اى یک رقمى را بنویسند و بعد موکول به یک امرى بکنند که این هم شدنى نیست هیچ لازم نیست که نوشته بشود می‌خواستم که خاطر جناب آقاى نخست‌وزیر را هم به این نکته توجه بدهم که این دو کار هیچ گونه ارتباطى با هم ندارد البته از کشیدن لوله گاز کارخانه کود شیمیایى هم استفاده خواهد کرد ولى هیچ ضرورت ندارد که موکول به این شرط شود منتهى باید به موازات یکدیگر باشد لوله را بکشند اقداماتى هم براى کارخانه کود شیمیایى بشود (صحیح است) نکته دیگرى که بنده می‌خواستم تذکر بدهم جناب آقاى خلعت‌برى هم فرمودند البته سازمان برنامه یک کارهایى را انجام داده است بهتر این است که ما قضاوت بکنیم در کارها آن چیزهایى که شده است بگوییم آنچه را هم که‏ نشده است آنها را هم بگوییم تا از مقایسه آنها بتوانیم نتیجه مثبتى بگیریم اقدامات شهرسازى البته شده است، در بعضى از نقاط شده است ولى نه به آن میزان و اندازه‌اى که اعتبار آن در قانون پیش‌بینى شده است در بعضى از کارها رعایت الاهم فالاهم نشده است مثلاً یک سلسله اقداماتى کرده‌اند براى نیشکر در خوزستان البته این کار شده است اما کار واجب‌تر و لازم‌تر هم هست که زودتر به نتیجه می‌رسد و آن ایجاد کارخانه‌هاى قندسازى است در این مناطق اگر از آن موقعى که قانون برنامه دوم شروع به عمل کرد اقدام به احداث و ایجاد چند کارخانه قند در این نقاط کرده بودند شاید حالا یک سال گذشته بود و آنها مورد بهره‌بردارى قرار گرفته بود این نکات را اگر سازمان برنامه مورد توجه قرار می‌داد یا الان هم مورد توجه قرار بدهد قطعاً تا این درجه مورد انتقاد واقع نمی‌شد و امیدوار هستم که در این لایحه دولت یک توجه مخصوصى مبذول بدارد که مورد انتقاد مردم و مجلس قرار نگیرد.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده، آقاى احمد طباطبایى بفرمایید.

احمد طباطبایى- سؤالى است از دولت تقدیم می‌کنم.

رئیس- پیشنهاد قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در کلیات بعد از یک مخالف و یک موافق مذاکرات کافى است.             ارباب

رئیس- آقاى ارباب بفرمایید.

ارباب- مجلس به طور فوق‌العاده تشکیل شده مطالب گفتنى هم گفته شده است لایحه هم بسیار مفید و هر چه زودتر باید به تصویب برسد، بنابراین به عقیده بنده مذاکرات کافى است (احسنت).

رئیس- آقاى حمید بختیار.

حمید بختیار- در این قسمت عرضى ندارم.

(گفته شد مخالفى نیست)

رئیس- مخالفى با کفایت مذاکرات در کلیات نیست بنابراین آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد، رأى می‌گیریم به ورود در شور ماده واحده آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد ماده واحده مطرح است آقاى دکتر پیرنیا مخالفید بفرمایید.

دکتر حسین پیرنیا- بنده مخالفتم با ماده واحده و لایحه تقدیمى دولت ناشى از مخالفت با دولت به طور کلى نیست چون مخالفت بنده با دولت مربوط به یک مسائل سیاسى است و مربوط به رویه‌ای است که دولت در قبال مسؤلیت‌هاى خودش اتخاذ کرده و طرزى که براى ایفاى این رویه و ایفاى این مسئولیت‌ها و روشى که براى این مسئولیت‌ها اتخاذ کرده است و البته آن بسته به نظر نماینده است که آیا این روش و این ترتیب کار را می‌پسندد یا نمی‌پسندد ولى اینجا مصرف 25 میلیون دلار است و بنده معتقدم با وجود این که این طرح‌ها خوب است ولى در این چیزهایى که نوشته‌اند رعایت اصول الاهم فالاهم نشده است و بنده خودم یک طرحى تهیه کرده‌ام که در پایان بیاناتم خدمت همکاران خودم تقدیم می‌کنم و امیدوارم با این بیانات بتوانم آقایان محترم را متقاعد بکنم که این طرح لازم‌تر و ضرورى‌تر و فورى‌تر از مصارفى است که آقایان محترم هیئت دولت در نظر گرفته‌اند، تردیدى نیست که همه آقایان ممکن است نسبت به اوضاع مملکت و احتیاجات مملکت در استان‌ها و شهرستان‌ها اطلاعاتى داشته باشند و یک طرح‌هایى را در نظر بگیرند و پیشنهاد بفرمایند علت این که بنده به عنوان مخالفت با ماده واحده صحبت می‌کنم این است که در مورد پیشنهاد بیش از پنج دقیقه نمی‌شود صحبت کرد و بنابراین براى این که این طرح را تقدیم کنم وقت بیش‌ترى داشته باشم.

رئیس- طرح نیست پیشنهاد است.

دکتر پیرنیا- بلى پیشنهاد است به این جهت به عنوان مخالف عرض می‌کنم و منظور البته بیان پیشنهادى است که به نظر خودم در اوضاع و احوال امروز کشور از فوریترین و ضرورى‌ترین طرح‌هایى است که به نفع اقتصادى و به نفع اجتماعى است و به مراتب بهتر از مواردى که دولت تهیه و پیشنهاد کرده است ولى براى این که این طرح را تقدیم بکنم محتاج به یک تمهید مقدماتى هستیم راجع به بعضى از اصولى که در برنامه‌هاى مالى دولت باید مراعات بشود و متأسفانه رعایت نمى‌شود مهمترین اصلى که در برنامه‌هاى مالى دولت باید مراعات بشود رعایت اصل الاهم فالاهم است یعنى دولت باید یک طرحى تهیه بکند از ضروری‌ترین و پرمنفعت‌ترین احتیاجات مملکت که نفع اکثریت در آن هست و وجوهى که عاید می‌شود به آن طرح اختصاص بدهد تا آن طرح خاتمه پیدا بکند نه این که دولت ایران منافع خودش را در نظر بگیرد اولاً این قسمت را در نظر نمی‌گیرند و غالباً برنامه‌هاى مصرف وجوه روى احتیاجات آنى و فشارهاى مختلف آنى و احتیاجاتى است که در دستگاه ادارى وارد می‌شود آن فکرى که بیایند و یک برنامه کلى تهیه کنند و ببینند که چه کارى از همه مهمتر است و لازمتر است و آن را مورد عمل درآورند دقت نمی‌کنند دوم این که منابع درآمد خودشان را به جاى این که به یک جایى اختصاص بدهند مثلاً یک راه‌آهن از تهران تا کردستان بکشند و این راه معین را تمام کنند کامل کنند غالباً مشاهده شده که در اثر نرسیدن اعتبارات هیچ کارى در موقع خودش تمام نمی‌شود و کارهاى نیمه‌کاره در سراسر مملکت وجود دارد و اعتبارات در مملکت پخش می‌شود و این دو عیب بدى است که اصولاً در برنامه‌هاى مالى وجود دارد و البته یک عیب فنى هم در برنامه‌هاى مالى دولت وجود دارد و آن این است که غالباً رعایت تناسب مخارج را با نوع عواید نمی‌کنند غالباً دیده می‌شود یک خرجى یک حقوقى که باید از درآمد جارى مملکت پرداخت بشود یک دفعه از عواید نفت که یک عواید سرمایه‌اى است و باید به مصارف سرمایه‌گذارى برسد پرداخت می‌کنند و گاهى از عواید سرمایه و سرمایه‌گذارى مخارج جارى را می‌پردازند که آن هم صحیح نیست حالا اگر وضع اقتصادى ایران را مطالعه بفرمایید البته آقایان هم مطالعه فرموده‌اند آن چیزى که از نظر اقتصادى و اجتماعى منفعتش از همه بیشتر است و واجب‌تر است افزایش سطح مزروع است براى این که در ایران سطح مزروع به آن مقدارى که باید به تناسب جمعیت زیاد نمی‌شود و تراکم جمعیت در دهات به آن اندازه‌اى که باید باشد نیست جمعیت ایران به سرعت زیاد می‌شود و بنابراین طرح‌هاى اقتصادى که در درجه اول تقدم دارد آن طرح‌هایى است که باعث می‌شود سطح مزروع ایران زیادتر بشود و کشاورزان اراضى زراعتى بیشترى‏ در اختیارشان قرار می‌گیرد و تولید محصول بیش‌تر می‌شود بعد از آن در درجه دوم البته از لحاظ اقتصادى آن طرح‌هایى بیشتر اهمیت دارد که ارتباطات و رفت و آمد را در مملکت تسهیل می‌کند یعنى مواصلات راه و راه‌آهن و بخصوص راه‌آهن و براى این که وقت آقایان را نگیرم به دلایلى که توسعه راه‌آهن فوق‌العاده در این مملکت ضرورى است زیاد صحبت نمی‌کنم ولى فقط می‌خواهم عرض کنم جناب آقاى حکمت که اینجا تشریف دارند برنامه اقتصادى هندوستان را ملاحظه فرموده‌اند که توسعه راه‌آهن را در درجه اول اهمیت قرار داده‌اند، بنابراین بنده معتقدم که این عوایدى که عاید ما می‌شود احتیاج به یک طرح مهم مملکتى دارد و نباید پخشش کنید این 3 میلیون تومانى که می‌خواهید در تمام مرزها خرج کنید فکر می‌کنید که ما چقدر احتیاجات مرزى داریم و چه قسمتش به کدام قسمت می‌رسد یک طرح مهم اقتصادى براى یک منطقه از مملکت در نظر بگیرید و تمام اعتبار را تمرکز بدهید آنجا و آن را تمام کنید و به نتیجه برسانید این کار مهمتر از این است که این طور متشتت باشد و تجربه‌اى که بنده پیدا کرده‌ام این است که یکى از نقاط ضعف بزرگ برنامه دولت پخش کردن منابع است روى احتیاجات فوق‌العاده زیاد که هیچ کدام هم به نتیجه آنى و موقع مقرر نمی‌رسد حالا آن طرحى که بنده پیشنهاد کردم و تقدیم مجلس می‌کنم چیست بنده سال گذشته در همین موقع به اتفاق استادان مؤسسه علوم ادارى مسافرتى به کردستان کردم و وضع آن نقاط را در بعضى از دهات و قصبات و شهرها مطالعه کردیم یک چیزى باعث تعجب و تأثر من شد و آن این بود که دیدم به علت نبودن راه و نبودن راه‌آهن این منطقه ارتباط تجارى خیلى زیادى با شهرهاى خارج از مرز دارد و احتیاجات خودش را بیش‌تر از آن طرف تأمین می‌کند و این ارتباط تجارى البته به‌هیچ‌وجه صحیح نیست نه این که احتیاجات وارداتیشان را از آن محل تأمین می‌کنند بلکه دیدم دهات و مزارع بزرگ آنها که محل تولید غله است و یکى از مراکز بزرگ دام‌پرورى مملکت است آنها محصولاتشان را به آن طرف مرز می‌فروشند و این ارتباط و مناسبات فرهنگى ایجاد می‌کند با وجودى که به‌هیچ‌وجه این موضوع مطلوب مردم ساکن آنجا نیست و همه خواهان و اصرار داشتند که دولت یک ترتیباتى بدهد براى این که اینها بهتر و آسانتر بتوانند با داخل مملکت ایران ارتباط پیدا کنند بنده مطالعات دیگرى هم کرده‌ام که به عرض آقایان می‌رسانم و این منطقه یک منطقه بسیار زرخیزى از لحاظ کشاورزى و محصولات است بعد از این که برگشتم راجع به پروژه راه‌آهن با جناب آقاى وزیر راه صحبت کردم و آن پروژه راه‌آهن است که راه‌آهن

+++

 سرتاسرى ایران را به کردستان وصل می‌کند یعنى راه‌آهن است که مراغه را وصل می‌کند به مهاباد و مهاباد را به خانه و مرز عراق خوشبختانه مشاهده می‌شود که همه تیمسار انصارى را می‌شناسند که چه شخص وطن‌پرستى هستند (صارمى- ولى گوش به حرف شما نمی‌دهند) دیدم ایشان با چه دقتى و با چه اهمیتى این راه را تلقى فرمودند ودستور فرمودند که در این قسمت مطالعه شود، بررسى بشود نقشه‌هایش را هم حاضر فرمودند ولى البته یک محظورى داشتند که البته بیانش در اینجا مجاز نیست و آن محظور هم مرتفع شد بنابراین بنده پیشنهاد می‌کنم که این مبلغ 25 میلیون پذیره منحصراً اختصاص به تأسیس راه‌آهن کردستان یعنى ایجاد راه‌آهن بین مراغه و مهاباد و خانه بشود و همین طور بین مهاباد و رضاییه و بین مهاباد و سقز و سنندج و کرمانشاه و پیشنهادى در این زمینه تقدیم مقام ریاست می‌کنم و البته طرح این پیشنهاد و اثرش از لحاظ داخلى و از لحاظ رفت و آمد و از لحاظ نقل و انتقال کالاها نیست بلکه اهمیت این طرح از لحاظ بین‌المللى است که دیر یا زود انشاءالله اوضاع خاورمیانه یک ثبات و آرامشى پیدا خواهد کرد و دولت ایران موفق خواهد شد که راه‌آهن ایران را از این طریق به راه‌آهن‌هایى که به بنادر مدیترانه وصل می‌شود متصل کند و اتصال راه‌آهن ایران به بنادر مدیترانه یکى از بزرگ‌ترین طرح‌هاى اقتصادى است براى این که به این وسیله کالاها ارزان‌تر و سهل‌تر وارد ایران می‌شود و اجناس صادراتى ایران خیلى ارزانتر و راحتتر به کشورهاى اروپایى می‌رسد ارتباط اقتصادى و راه‌آهن با کشورهاى حوزه مدیترانه و به خصوص بنادر مدیترانه بنادرى که در سر راه شهرهاى درجه اول تجارى دنیا قرار گرفته است بسیار مفید است بنده لازم نیست که خیلى زیاد در مورد این پیشنهاد و این طرح توضیحاتى عرض کنم فقط یک نکته را می‌خواهم عرض کنم و آن این است که ما غالباً می‌آییم می‌نشینیم اینجا و تقصیر اوضاع و احوال‌هاى گذشته را به گردن دولت‌هاى گذشته و غفلت‌هاى گذشته مى‌اندازیم بنده تمنى می‌کنم این رویه و این طرز فکر را در اینجا خاتمه بدهیم و امروز یک تصمیمات مهمى براى وضع ارتباط این منطقه از مملکت اتخاذ کنیم پیشنهادم را هم تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس- آقاى ارباب بفرمایید.

صدرزاده- نوبت بنده است بنده هم در کلیات و هم در مواد اجازه خواسته‌ام.

رئیس- بسیار خوب شما صحبت کردید اجازه بدهید دیگرى هم صحبت کند مواد ندارد یک ماده واحده بیش نیست.

ارباب- قبلاً دو سؤال است که تقدیم می‌کنم، یکی از شواهد کامل توجه شخص اول مملکت و هیئت دولت بپیشرفت و بهبود وضع مردم همین لایحه‌اى است که امروز مطرح است بحمدالله وضع کشور ما با این دنیاى امروز و وضع اسف‌انگیز بعضى از قسمت‌هاى خاورمیانه هیچ وقت تا این اندازه آرامش و آسایش سابقه ندارد و نظیر نداشته است و بر تمام آحاد و افراد این کشور شکرش واجب و لازم است باید نسبت به پیشرفت کارها قدرى انصاف هم داشت و آن این است که پس از این که عوامل مخرب در این کشور رخت بربست تا حال بیش از چهار سال ما فرصت پیدا نکردیم که به امور کشور و اصلاحات کشور بپردازیم و در این فاصله کم بسیار کارهاى مفید انجام شده است یا شالوده آن ریخته شده یا تمام شده یا در دست اتمام است کشور ایران کشور پهناور و وسیعى است احتیاج به اصلاحات یکى دو تا و صد تا هزار تا نیست باید فکر کرد تدریجاً وقت داد که انشاءالله در تحت توجهات رهبر خردمند ما و دولت محبوب ما وقت کافى به دست بیاوریم و تدریجاً یکى بعد از دیگرى به منظور و مقصود برسیم کما این که وضع روشن و معلوم است ضمناً هم می‌رسیم به قراردادهایى براى استخراج معادن و ساختمان فرودگاه‌ها مقدمات ساختمان سدها و هزاران کارهاى دیگر که تمام آنها مرهون همین امنیت و همین آرامش است که فعلاً به نعمت آن واصل هستیم باید همه همت کنیم هر فردى به نوبه خودش در حفظ این نعمت امنیت و این نعمت آرامش تشریک مساعى کرد تا انشاءالله همگى از عقب‌افتادگى‌ها به جلو بیاییم بنده مطالب زیادى دارم و نظر به تضییع وقت و اهمیت لایحه بسیار به کوتاهى می‌پردازم و ضمن تشکر نعمت این امنیت و آرامش که پس از چشیدن طعم مزه و تلخى آن هرج و مرج‌هایى که آقایان دیدند که یغما و چپاول در این کشور از کارهاى عادى بود نباید فراموش کرد شکرانه این نعمت را بنده و امثال بنده بایستى به جاى صحبت بخواهیم دولت فرصت داشته باشد و تقویت بشود و انشاءالله از طرف عموم افراد و دولت وضع موجود محفوظ و تقویت گردد اینجا از موقع استفاده می‌کنم مثلى است که می‌گویند برسر سفره یک شخصى که غذا تقسیم براى اولادش می‌کرد یکى از فرزندان آن شخص گفت من که نمی‌خواهم ولى این را براى هر کسى گذاشته‌اید کمش است گرچه خود دولت متوجه اهمیت بندرعباس و جزایر هست که مشرف به خیلج فارس است و بهتر می‌داند چه حوایجى دارد اما این سهمى که فکر می‌کنیم براى ما گذاشته‌اید به خدا کم است جناب آقاى رئیس‌الوزرا امروز از جناب آقاى وزیر راه یک تلگراف گرفتم براى ریاست راه بندرعباس که خیلى هم از ایشان تشکر می‌کنم الان لیموى محصول میناب در راه مانده و خراب است و نمی‌رسد و دارد فاسد می‌شود الان با اهمیتى که آنجا پیدا کرده‌ ما یک مهمانخانه‌اى نداریم که یک مسافر در آنجا زندگى کند منزل کند به وضع بهداشت جناب آقاى دکتر راجى توجه مخصوص دارند قرار شده که تتمه‌اش را هم انجام بدهند بانک کشاورزى و اداره کشاورزى مستقل در آنجا نداریم تا مستقل نباشد کارى براى مردم انجام نمی‌دهند برق آنجا به کلى قابل استفاده نیست و احتیاج به کمک دولت دارد احتیاجات یکى دو تا نیست اهمش را عرض کردم و از ذکر بقیه تقاضاها و مطالب خوددارى می‌کنم و گفت آنجا که عیان است چه حاجت به بیان است جناب آقاى نخست‌وزیر شما یک رئیس دولتى هستید که تمام نقاط کشور را ملاحظه فرموده‌اید به حوایج آنجا خوب واقف هستید به حوایج بنادر جنوب هم بیش‌تر از بنده وارد هستید بنابراین فقط تمنى دارم جناب آقاى نخست‌وزیر و اعضاى هیئت دولت در تقسیم این پولى که تحقیقاً بایستى به جاهاى عقب‌افتاده اختصاص داده بشود آنها را فراموش نکنند و یک توجه شایسته‌اى مبذول بفرمایند.

رئیس- آقاى مهدوى بفرمایید.

مهدوى- گفتگو در اطراف این لایحه زیاد شده من سعى می‌کنم که یک مختصرى به عرض آقایان برسانم در خاطر جناب آقاى وزیر راه هست قبل از افتتاح راه‌آهن خراسان یک سال قبل از افتتاح برنامه‌اى تنظیم شد براى تشریف‌فرمایى اعلیحضرت همایونى به مشهد یک برنامه‌اى بود که راه‌آهن و راه مشهد به گرگان که راه عریض و بسیار خوبى بود در برنامه بود که این راه هم ساخته بشود در موقع افتتاح در موقع تشریف‌فرمایى اعلیحضرت هر دو قسمت یک مرتبه بشود در آن موقع که تشریف آوردند معلوم شد که مناقصه آن راه به تعویق افتاده و این تعویق موجب شد که این راه از بجنورد به مشهد نیمه‌تمام مانده است بنده در ماده واحده دیدم که یک رقمى از این وجوه براى امور مواصلات مرزى منظور فرموده‌اند از جناب آقاى وزیر راه تمنى دارم این توضیح را بفرمایند که این راهى که از پنج شش سال پیش اساس آن در تهران ریخته شد و چند میلیون تومان هم بین راه بجنورد به مشهد صرف شده آیا اعتبار تکمیل این قسمت راه نیمه‌تمام از بجنورد به مشهد هم ضمیمه این اعتبار هست یا خیر و این راه ساخته خواهد شد یا نه؟ و با این همه سرمایه‌اى که در این راه خرج شده آیا انصاف هست این راه نیمه‌تمام بماند استدعا می‌کنم توضیح بفرمایند.

رئیس- آقاى نخست‌وزیر بفرمایید.

نخست‌وزیر (دکتر اقبال)- بنده هر وقت اینجا شرفیاب می‌شوم خیلى خوشوقت هستم که آقایان نمایندگان محترم دولت را ارشاد می‌کنند و راهنمایى مى‌کنند و ما از این تذکرات‌شان براى انجام وظایف خودمان بى‌اندازه استفاده می‌کنیم و از این جهت سپاسگزاریم مطلبى اینجا جناب آقاى ارسلان خلعتبرى فرمودند راجع به وضعیت کار سازمان برنامه و این که اعتبارات قسمت‌هاى مختلفه کارهاى عمرانى مملکت مخصوصاً از لحاظ فرهنگ و بهداشت و راه و کشاورزى اینها همه به وزارتخانه‌هاى مربوطه‌شان داده شود و وزراى مربوطه آن وزارتخانه‌ها مسئول اجراى کار باشند البته این تزى است که قابل مطالعه است ولى فعلاً آنچه که عمل می‌شود عبارت است از اجراى یک قانونى که به تصویب مجلسین رسیده است و فعلاً آن قانون اجرا می‌شود اگر آن قانون معایبى دارد دولت البته یادداشت خواهد کرد و باید رفع شود ولى مادامى که آن قانون اجرا می‌شود البته تصدیق بفرمایید که دولت نمی‌تواند در اجراى قانونى که به تصویب مجلسین رسیده است دخالت کند یا تغییر بدهد و خوشبختانه خودشان فرمودند که با وجود انتقاداتى که از سازمان برنامه می‌شود و شاید در بعضى قسمت‌ها هم از نقطه نظر کندى کار وارد باشد براى این که خود دولت به استان‌ها که رفتیم بعضى جاها را دیدیم که سازمان برنامه هم اقدام کرد و حتى مسئولین امر را که قصور کرده بودند بازخواست کرد و از کار برکنار گذاشت با وجود این در این چند سال یک اقداماتى هم شده است که البته جناب آقاى خلعتبرى خودشان تذکر فرمودند امیدوارم با توجهى که شخص اول مملکت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به تمام کارها دارند و مخصوصاً وظیفه‌اى که دولت دارد اگر در کارهاى ما هم یک نواقصى هست برطرف بشود و آن چیزى که موجب رفاه و آسایش مردم مملکت است تأمین بشود در اینجا مذاکراتى شد راجع به راه‌ها و برنامه‌هایى که در جریان بوده هست و بعضى از آنها شاید مورد عمل پیدا نکرده است مثلاً راجع به راه شیراز مذاکره شد و جناب آقاى صدرزاده تذکراتى فرمودند همان طور که اطلاع دارند دولت در مسافرتى که به شیراز کرد و به استان فارس رفت یک برنامه‌هایى تهیه و تنظیم کرد که در حدود 45 میلیون تومان در اختیار وزارت راه بگذارد و وزارت راه در ظرف سه سال این بن‌بست‌ها را باز کند و راه‌هاى خوبى چه در داخل خود استان و چه شیراز و اهواز بسازد یعنى آنجا که استان را به هم متصل می‌کند بنده خیلى خوشوقتم که به اطلاع آقاى صدرزاده و سایر آقایان نمایندگان برسانم که مقدمات این امر تهیه شده است و قبلاً هم به استحضار جناب آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى رسانده‌ام البته از محل این لایحه‌اى که تقدیم مجلس کرده‌ایم استفاده نمی‌شود و خود وزارت راه این کار را انجام می‌دهد و مقدماتش را هم انجام داده ولى در عین حال مطالعاتى که فعلاً راجع به بعضى قسمت‌ها شده است و بعضى‌ها انجام شده است آن مطالعات هم مورد استفاده وزارت راه قرار خواهد گرفت چنانچه اینجا راجع به جان مولم

+++

 صحبت شد یکى از راه‌هایى که جان مولم مطالعه کرده و الان مطالعاتش حاضر است همین راه بین اهواز وشیراز است و از این مطالعات وزارت راه استفاده خواهد کرد مملکت ما خوشبختانه یک مملکت بسیار وسیعى است و یک ششم قاره اروپا است و احتیاجات ما هم خیلى خیلى زیاد است و تمام احتیاجات هم به جا است ولى خوب تصدیق خواهند فرمود با انتظاراتى که تمام استان‌ها از دولت دارند نمی‌توان اینها را آناً انجام داد الان جناب آقاى دکتر پیرنیا اینجا پیشنهاد فرمودند که دولت به جاى این که این پول را تقسیم کند و به قسمت‌هاى مختلف مملکت بدهد بهتر این است که یک پروژه اقتصادى را من‌جمله راه‌آهن بین کردستان و خارج را برقرار سازد خواستم به اطلاعشان برسانم که این پروژه اقتصادى که می‌فرمایند اولاً این راه‌‏آهن به هیچ جا وصل نمی‌شود براى این که آن طرف خانه در خارج هیچ راه‌آهنى وجود ندارد و بى‌اندازه هم این راه مشکل است و از نظر اقتصادى هم هیچ ارزشى ندارد برعکس وزارت راه خودش قبلاً مطالعه کرده و بنده تعجب مى‌کنم که وزیر راه آن برنامه‌اى که قبلاً خود دولت پیش‌بینى کرده و به عرض‌شان رسیده چطور به آن توجهى نکرده‌اند وزارت راه در این مورد مطالعات زیادى کرده و خود دولت هم در این مسافرت‏ به استان کردستان این موضوع را مورد توجه قرار داد و این عبارت از راه‌آهنى است که از مراغه می‌آید به قسمت پایین یعنى مراغه سقز سنندج کرمانشاه و این راهى است که از نظر اقتصادى بسیار راه خوبى است و به علاوه راه ما را وصل می‌کند به راه‌آهن عراق به علاوه پروژه دیگرى هم هست که راه‌آهن سرتاسرى ما را از اندیمشک به سرحد عراق وصل می‌کند که قبل از این قضایا با دولت سابق عراق مذاکراتى در جریان بود و مطالعاتى هم شده بود که این راه وصل بشود ولى همان طور که به اطلاعشان رساندم آن طرف خانه هیچ چیزى نیست یعنى در آنجا راه‌آهنى وجود ندارد برعکس دولت مطالعه کرده است همان طور که استحضار دارند در مسافرت آذربایجان آقایان به اطلاعشان رسید انشاءالله راه‌آهن ایران از راه ترکیه به تمام اروپا وصل خواهد شد مقدمات امر هم فراهم شده است مطالعاتش هم شده است و امیدواریم که در ظرف دو سه سال دیگر راه‌آهن از رضاییه به شرفخانه و از آنجا به قطور سرحد بین ایران و ترکیه برسد دولت ترکیه هم در آن طرف سرحد مشغول اقدام است وقتى این دو راه به هم وصل شود بالطبع راه‌آهن ایران از راه ترکیه هم به مدیترانه وصل خواهد شد و هم به اروپا و نظر آقاى دکتر پیرنیا هم تأمین است ولى روى احتیاجاتى که هست ما نمی‌بایستى فقط وقتمان‌ را و هم‌مان را مصروف یک نقطه از ایران بکنیم براى این که منطقى ندارد که از تمام قسمت‌هاى ایران یک قسمتش آباد بشود و به سایر قسمت‌هایش توجهى نشود و این را بنده بر خلاف اصل و انصاف می‌دانم از این جهت دولت باید به همه جا توجه بکند نمی‌شود که ما بنادر جنوب را بگذاریم و سایر نقاط را نگذاریم فقط بگوئیم که یک راه‌آهنى از مراغه وصل بشود به آن طرف خانه که همان طوری که عرض کردم نه ارزش اقتصادى دارد و نه ارزش آن راهى که می‌فرمایند و اگر تمام قسمت‌ها به عرض‌شان رسیده بود حتم داشتم که چنین پیشنهادى نمی‌فرمودند جناب آقاى صدرزاده راجع به تقسیم اراضى خالصه صحبت‌هایى فرمودند البته در برنامه دولت هست و بر حسب امر اعلیحضرت همایون شاهنشاه دولت مکلف و موظف به اجراى آن هست و جناب آقاى صدرزاده اطلاع دارند که آیین‌نامه اجراى این کار مدت زیادى نیست که به دولت ابلاغ شده شاید دو ماه و دو ماه نیم بیش‌تر نیست و دولت هم مشغول است که مقدمات امر را فراهم کند و این هم کار آسانى نیست براى این که این املاک می‌بایستى نقشه‌بردارى بشود باید تقسیمات درست بشود و اگر امروز شما آمدید املاک را به یک زارع بیچاره‌اى که وسایل زندگیش فراهم نیست و هیچ سرمایه‌اى ندارد دادید این کارى هم که الان می‌کند از دستش خواهد رفت و این اشتباهى است که در بعضى جاها شده است همین موضوع است که ما نباید تکرار بکنیم یعنى به عقیده من نباید یک کارى بکنیم که بتوانیم قبلاً کشاورز را تقویت بکنیم وقتى مقدمات کار فراهم شد و توانست روى پاى خود بایستد آن وقت دست به این کار بزنیم الان اغلب کار املاک را مالکین انجام می‌دهند قنات را مالک رسیدگى می‌کند و اگر مالک نباشد زارع به خودى خودش نمی‌تواند این کارها را انجام بدهد و آن دهات به کلى از بین می‌رود این قسمت‌ها البته مورد توجه دولت هست و در بعضى نقاط هم شروع کردیم من‌جمله همین املاکى که حیات داودی‌ها بر خلاف اصول از دولت با یک فعل و انفعالاتى گرفته بودند مخصوصاً قسمتى که مربوط به گناوه و سایر قسمت‌ها است دستور داده شده است که این املاک هرچه زودتر به مالکیت دولت درآید برحسب مقررات قانونى انتقال داده بشود به زارعین و چون الان این املاک در دست خود زارعین است به آنها و اگذار کنیم مقدمات این کار در خوزستان هم دستور داده شده است که فراهم بشود و شروع خواهیم کرد و جنابعالى مطمئن باشید که یکى از برنامه‌هاى مسلم و دقیق دولت همین اجراى قانون خالصه است منتهى البته یک مقدماتى می‌خواهد و کارى نیست که در ظرف امروز و فردا و پس‌فردا انجام بدهیم موضوع دیگرى که اینجا تذکر فرمودند راجع به لوله‌کشى گاز بود بین اهواز و شیراز که فرمودند آقاى انتضام این را منوط کردند به یک کارخانه کود شیمیایى خواستم به ایشان اطمینان بدهم اولاً بنده نمی‌دانم که آقاى انتظام چنین موضوعى را گفته‌اند یا خیر ولى هم کارخانه و هم لوله‌کشى هر دو انجام خواهد شد و نقشه آنها تمام شده و در جلسه اخیر هیئت دولت که در پیشگاه همایونى روز دوشنبه هفته گذشته تشکیل شد وزیر صنایع و معادن این موضوع را به عرض اعلیحضرت همایونى رساند و قرار شد شروع شود. (صدرزاده- متشکریم) همین طور راجع به دفع آفات فرمایشى فرمودند این مبلغى که ما اینجا تقاضا می‌کنیم یک مبلغى است که باید بگیریم ولى از این پول امسال براى دفع ملخ در تمام نقاط کشور از آن استفاده کردیم و چون اعتبار پیش‌بینى نشده بود بعضى از امور هست که در مملکت پیش می‌آید بعضى از بلیات مثل زلزله مثل سیل مثل ملخ که اینها در هیچ جا پیش‌بینى نشده و نباید بشود از این جهت ما محتاج به یک اعتبارات فوق‌العاده هستیم و این اعتباراتى که ذکر شده و پیشنهاد شده براى دفع ملخ است که ما تقاضا کردیم البته وزارت کشاورزى برنامه دقیقى تهیه کرده است که انشاءالله این ملخ بومى را بتوانیم در ایران ریشه‌کن بکنیم و امیدوارم در سال‌هاى آتیه این کار انجام بشود و رفع زحمت کشاورزان بشود ولى باید به عرض آقایان برسانم که در نتیجه اقداماتى که راجع به دفع ملخ شده امسال به محصول گندم هیچگونه ضرر و آسیبى وارد نکرده است براى این که مأمورین دولت حقیقتاً کوشش کرده‌اند و بنده نمی‌توانم اینجا چون رئیس دولت هستم از مأمورین دولت اظهار قدردانى و تمجید کنم ولى به تصدیق تمام اهالى مناطقى که آنجا عملیات کرده‌اند و تلگرافاتى که شده است همین قدر می‌دانم که مأمورین وظایف خودشان را به بهترین وجهى انجام داده‌اند بنده می‌خواستم از فرصت استفاده بکنم قبل از این که جواب فرمایشات آقاى صدرزاده را بدهم یک مطالبى را به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم یک مطالبى جناب آقاى صدرزاده راجع به دانشجویان فرمودند که چرا ما در امریکا براى آنها کمک بیشترى قائل شدیم البته خودشان فرمودند که شاید به واسطه گرانى هزینه زندگى است این تشخیص ایشان کاملاً صحیح است در مسافرتى که بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاه به امریکا فرمودند و تماسى که با دانشجویان حاصل فرمودند ملاحظه فرموده بودند که دانشجویان خیلى در زحمت هستند از این جهت امر فرمودند که دولت در این قسمت یک دقتى بکند و ما بتوانیم کمک بیش‌ترى بکنیم و چون در بودجه وزارت فرهنگ محلى نبود ما اجازه گرفتیم که از این محل کمک بشود و این مانع از این نیست که ما راجع به محصلینى که در اروپا هستند یک تجدید نظرى بکنیم و به همین جهت دستور داده شده است که سرپرست آنها بیاید در تهران و در کمیسیونى که در وزارت فرهنگ تشکیل خواهد شد تمام اشکالاتى که در آنجا است که خود بنده و همچنین آقاى وزیر فرهنگ در مسافرتى که به اروپا کردند برخوردیم با این گرفتاری‌ها و همچنین نسبت به محصلینى که در امریکا هستند راجع به امور سرپرستى آنها و طرز زندگی‌شان یک رسیدگى بکنیم و تجدید نظرى بکنیم و این رویه که الان داریم صحیح نیست از این جهت به آقاى وزیر فرهنگ دستور داده شده است که یک برنامه صحیحى با اطلاعاتى که وزارت فرهنگ دارد تهیه بکند و در هیئت دولت رسیدگى بشود تا بعد عمل بشود موضوع دیگرى که راجع به راه‌آهن آقاى دکتر پیرنیا فرمودند مربوط به اهمیت راه‌آهن بود بنده با فرمایشات ایشان موافقت کامل دارم و می‌دانم که راه‌آهن چه اثر مهمى از نظر اقتصاد مملکت دارد و از این جهت دولت سعى کرده و سعى می‌کند که در راه‌آهن روزبروز توسعه پیدا می‌کند و از این جهت خواستم به استحضار آقایان نمایندگان برسانم که در اوایل شهریور که دولت طبق برنامه به استان اصفهان خواهد رفت امیدوار است آنجا مقدمات شروع راه‌آهن از راه یزد به اصفهان فراهم بشود انشاءالله این کار انجام خواهد شد مطالب دیگرى بود که می‌‌خواستم به عرض آقایان نمایندگان برسانم و از فرصت استفاده کنم همین‌طور که آقاى مهدى ارباب اینجا تذکر دادند خوشبختانه در ظل توجهات شخص شخیص بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاه و عموم ملت ایران بعد از دوران بحرانى که در این مملکت بعد از شهریور پیش آمد و مخصوصاً قبل از این پنج سال همه‌مان دیدیم که چه وضعیتى در اینجا بود مملکت امنیت و آسایش نداشت تمام امور اقتصادى مملکت خراب شده بود نفت ما یعنى عواید نفت ما که مورد استفاده بود به کلى از بین رفت هیچکس در خانه‌اش راحت نبود الحمدالله ما امروز از یک امنیت و آسایش برخورداریم که بنده می‌توانم حضور آقایان عرض کنم که در هیچ نقطه دنیا این امنیت وجود ندارد (صحیح است) این امنیت و آسایش براى ما لازم است (صحیح است) این وظیفه هر شخصى است وظیفه هر یک از افراد این مملکت است و وظیفه هر یک از افراد وطن‌پرست و علاقه‌مند به استقلال و عظمت ایران است‏ که همگى سعى بکنیم که این آرامش و این امنیت برقرار باشد و هیچ کدام ما عملى انجام ندهیم که آن عمل موجب سلب آسایش مردم بشود به عقیده بنده هر فرد وطن‌پرستى و هر فردى که به ایران علاقه‌مند است باید این کار را انجام بدهد و دوم براى اجراى برنامه‌هاى عمرانى و آبادانى این کشور اگر آسایش و آرامش و امنیت برقرار نباشد هیچ کارى پیشرفت نخواهد کرد و تمام انتظاراتى که مردم از

+++

 نمایندگان مجلسین دارند و از دولت دارند اینها اجرا نخواهد شد این کارها فقط در یک محیط آرام و یک محیط امن و یک ثباتى که در کارها باشد انجام خواهد شد و خوشبختانه تمام اینها آماده و حاضر است و بنده به طور فهرست‌وار براى یادآورى به عرض می‌رسانم البته تمام نمایندگان محترم به اغلب امور واقف هستند ولى گاهى یادآورى براى خودمان و براى عموم مردم و براى اشخاصى که درخارج از سرحدات ما زندگانى می‌کنند لازم است که این یاد آورى بشود و بدانند که در ظرف پنج شش سال اخیر بعد از مرداد ماه 32 چه اقداماتى در این مملکت شده است و البته تصدیق می‌کنم که این اقدامات را شاید بیش از این هم می‌شده انجام داد ولى باید دید چه اشکالاتى در بین بوده و آن اوضاع و احوالى که این اشخاص قبل از 28 مرداد در این مملکت درست کرده بودند براى این که ما دوباره شروع به اصلاحات بکنیم البته مدتى از وقت ما تلف شده است تا آن خرابی‌ها ترمیم بشود براى این که یک خانه‌اى را که خراب شده است درست بکنیم اول بایست بام‌هایش را جمع کرد الوارها را جمع کرد و سقف‌ها را برداشت و ساختمان را صافش کرد تا بتوان اقدامى کرد و کارى انجام داد و این البته یک مقدار وقت تلف می‌کند تا این که یک زمین مسطح و آماده براى ساختمان باشد بنده فهرست‌وار از قسمت‌هاى مختلف یادداشت‌هایى که برداشته‌ام با اجازه آقایان عرض می‌کنم گرچه یک قدرى وقت‌تان را می‌گیرد و بنده معذرت می‌خواهم ولى از نقطه نظر مصالح کشور صلاح می‌دانم که این موضوعات در اینجا یادآورى بکنیم و هر روز صبح که از خانه بیرون می‌آییم یادآور بشویم و شکر و سپاس خدا را به جا بیاوریم این امنیت و آسایش است که در مملکت براى ما برقرار است (صحیح است) این که بنده عرض می‌کنم همه آقایان می‌دانندکه چه داشتیم و در چه زحمتى بودیم و چه زندگانى ناامنى داشتیم و حالا چه زندگانى داریم وقتى یک ملتى سپاسگزار بود به درگاه خدا از آن امنیت و آسایش که به او داده شده است خداوند هم روزبروز آن آسایش و امنیت را براى او بیشتر عطا می‌کند و ما لازم است که از این آسایش و امنیت به درگاه خدا سپاسگزارى کنیم قبلاً بنده وظیفه خودم می‌دانم از تمام اشخاص و مقامات و افراد وطن‌پرست این مملکت که براى حفظ و اعتلاى نام ایران به نحوى از انحا کمک و مساعدت کردند و از آن وضعیتى که ما را به پرتگاه و سقوط حتمى رسانده بود جلوگیرى کردند به نام دولت و از طرف خودم سپاسگزارى کنم کارهایى که در این مدت شده است البته دولت‌هاى سابق دو دولتى که قبل از این دولت سر کار بوده‌اند هر کدام‌شان در حدود مقدورات و ممکنات به عقیده بنده هیچ گونه کوتاهى نکردند و اگر مقدمات این کارها را آن دو دولت تهیه و حاضر نکرده بودند شاید این دولت موفقیت‌هایى که حاصل کرده است نمى‌کرد براى این که باید این مقدمات تهیه می‌شد که ما بتوانیم این کارها را بکنیم و بنده وظیفه خودم می‌دانم که از دو دولتى که قبل از این دولت در این مملکت خدمت کرده‌اند تشکر بکنم. در قسمت فرهنگ همه آقایان می‌دانند که وزیر فرهنگ شما خیلى جدى است و وارد است و در وزارت فرهنگ این قسمتى که اینجا هست البته مربوط به سال گذشته است سال‌هاى قبل را هم آقایان اطلاع دارند در قسمت مبارزه با بیسوادى در سال گذشته 374000 نفر در کلاس‌هاى اکابر در سرتاسر کشور مشغول تحصیل بوده‌اند در صورتى که این عده در سال 1334 فقط 12900 نفر بوده است. عده دانش‌آموزان در سال گذشته جمعاً 1248000 نفر در تمام مدارس کشور مشغول تحصیل بوده و این عده نسبت به سال قبل آن 168000 نفر فزونى داشته و نسبت به سال 1332 بیش از نصف علاوه شده است. ساختمان‌هاى فرهنگى: در سال گذشته 291 ساختمان نیمه‌تمام فرهنگى از اعتبارات دولتى و سازمان برنامه به اتمام رسید و 142 ساختمان جدید از اعتبارات دولتى و شهردارى و اوقاف ساخته شده است. کتاب‌هاى مجانى: در سال گذشته جمعاً متجاوز از دو میلیون جلد کتاب با کمک سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى به دانش‌آموزان دبستان‌ها مجاناً داده شده است و به بیش از پنج هزار نفر دانش‌آموز غذاى مجانى داده شده است با کمک و مساعدت آقایان نمایندگان هر دو مجلس دولت قانون پشتوانه اسکناس را به مجلس آورد. در بدو امر که این دولت می‌خواست این کار را بکند حتى بین بعضى از افراد خود دولت در کابینه اختلاف سلیقه‌اى بود که ممکن است این کار باعث تورم بشود و این کار ممکن است باعث گرانى زندگانى مردم بشود و مردم ناراحت بشوند ولى خود بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاه در این قسمت مطالعاتى فرموده بودند و به دولت سابق هم آن تذکرات را داده بودند و بعد از این که خود دولت در این قسمت غور و بررسى کاملى کرد تشخیص داد که این کار باید بشود بنده خیلى خوشوقت هستم که امروز به اطلاع آقایان برسانم که این قانونى که از تصویب مجلسین گذشت بى‌اندازه براى ممکت مفید بوده است و بر خلاف آن چیزى که بعضى‌ها از خود ما هم حدس می‌زنند به‌هیچ‌وجه من‌الوجوه باعث تورم نشده است و ما توانسته‌ایم با این کمکى که به صنایع شده است مردم را وادار کنیم که سه برابر آن را سرمایه‌گذارى بکنند یعنى ملاحظه می‌فرمایند خود مردم اگر ما صد تومان دادیم اگر دولت صد تومان داد مردم دویست تومان آورده‌اند و گذاشته‌اند روى این کار و این خودش دلیل بر این بوده است که اعتماد داشته‌اند باز برمی‌گردیم به این که امنیت و ثباتى در این مملکت بوده است و اگر امنیت نبود این کار نمی‌شد در همین کناره جاده چالوس به رامسر آقایان که تشریف برده‌اند ملاحظه فرموده‌اند که چقدر باغ‌ها احداث شده است در حالى که قبلاً این باغ‌ها همین جور افتاده بود حتى در شهسوار این باغ‌ها خراب شده بود اصلاً مردم علاقه‌اى نداشتند ولى الان مردم فعالیت می‌کنند فقط و فقط براى این که امنیت هست و دولت هم در حدود امکانات مالى خودش وسایل را فراهم کرده است از این جهت وزارت صنایع و معادن علاوه بر انجام وظایف جارى خود از محل تفاوت ارزیابى پشتوانه اسکناس به منظور بهبود امور صنایع و معادن کشور تعداد 432 طرح را به مبلغ 5987 میلیون ریال مورد رسیدگى قرار داده و از بین آنها تعداد 129 طرح را به مبلغ 2193 میلیون ریال جهت اعطاى وام به بانک ملى ایران توصیه نموده است و در مقابل 2193 میلیون ریال دو برابر آن را مردم سرمایه‌گذارى کرده‌اند یعنى در حدود 5 هزار میلیون ریال مردم براى این کار سرمایه‌گذارى کرده‌اند البته گزارش این کار به عرض مجلس رسیده است که قسمت عمده آن مربوط به کارخانه‌هاى نساجى است و بعد کارخانه‌هاى قند و آن وقت سایر کارخانه‌ها براى این که دو قسمتى که ما احتیاج داریم و باید اقدام بکنیم یکى تأمین قند در داخل کشور است و یکى قماش و امیدوارم که ما در سال 1342 از ورود قند و قماش به مملکت به کلى بى‌نیاز باشیم البته علاوه بر این وام‌هاى عمده که به صنایع داده شده دولت بنا به پیشنهاد صنایع و معادن موافقت کرده که مبلغى هم براى صنایع کوچک بدون تشریفات به ولایات بدهد که در جاهایى که اطاق‌هاى بازرگانى تشکیل شده است در آنجا توسط آنها بدهیم و این کارها هم انجام شده است که در تمام نقاط ده هزار تومان بیست هزار تومان 15 هزار تومان حداکثر پنجاه هزار تومان براى صنایع کوچک محلى کمک بشود و این کار هم شده است در قسمت کشاورزى البته کشاورزى ما محتاج به اصلاحات خیلى زیادى است و مخصوصاً آگاه کردن مردم به اصول جدید کشاورزى براى این که سطح تولید را زیاد بکنیم در این قسمت البته خیلى اقدامات شده است ولى کافى نیست مدت می‌خواهد مردم استثنایى ندارند در کردستان یک عده‌اى آمده بودند در آنجا در حدود 70 تراکتور و چهل تا در یک شهر یعنى 110 تراکتور در کردستان مشغول کار است اینها آمده بودند و شکایت داشتند که ما در آنجا تعمیرگاه نداریم و اگر یک پیچى از بین برود باید ببریم تهران و هزار تومان خرج کنیم به همین جهت در برنامه‌هایى که به عرض آقایان رسیده است اگر ملاحظه بفرمایند تعمیرگاه‌هایى در بعضى نقاط پیش‌بینى شده است و تا آنجایی که مقدور بود سعى شده است و کوتاهى در این امر نشده است در مورد مبارزه با ملخ‌ها همان طور که قبلاً به عرض رساندم در کلیه استان‌هاى مختلف کشور متجاوز از 1200000 هکتار با ملخ دریایى و 866000 هکتار با ملخ مراکشى و 165000 هکتار با ملخ بومى مبارزه به عمل آمده است در سایر قسمت هم وزارت کشاورزى اقداماتى کرده است آقایان اطلاع دارید لایحه سد درودزن و زرینه‌رود را تقدیم مجلس کردیم از مقام ریاست استدعا می‌کنم دستور بفرمایند که هر چه زودتر به این لوایح در کمیسیون‌ها رسیدگى بشود و به تصویب برسد تا بتوانیم هر چه زودتر وعده‌اى که داده‌ایم انجام بدهیم (یک نفر از نمایندگان- متأسفانه کمیسیون کشاورزى این کار را عقب انداخته) وزارت راه هم در حدود پول و بودجه‌اى که داشته است به تصدیق همه آقایان کوتاهى نکرده است وزیر راه ما یا وزیرى است که توى راه است و دایماً تمام کارهایش در توى راه است و آن چیزى که در قدرت ایشان است چون خود آقایان ملاحظه فرمودند لازم نیست که تکرار کنم کوتاهى نکرده است البته براى اصلاحات راه‌هاى ما باید راه‌هاى اساسى ساخته بشود و ما سعى کردیم برنامه وزارت راه را به این مجرى بیندازیم که علاوه بر راه‌هاى اساسى که باید بسازد راه‌هاى فعلى را ولو این که طرح‌هاى سازمان برنامه هم عملى بشود راه‌هاى فعلى را به یک وضعى بیندازیم که مردم راحت و آسوده باشند البته آقایان ملاحظه فرمودند که این کار در چند خط انجام شده است این کار فقط به وسیله اکیپ‌ها و دسته‌هاى به اصطلاح مکانیزه که با لوازم فنى اداره می‌شود انجام می‌شود و در بعضى جاها نتیجه خوبى گرفته‌ایم و امیدواریم که در آتیه نزدیکى این اکیپ‌ها را مجهز بکنیم و راه‌هاى اساسى مملکت را به یک صورتى دربیاوریم که مردم استفاده بکنند و دیگر در راه‌ها دست‌اندازى نباشد ولى البته وزارت راه با استفاده از اعتبارات سازمان برنامه توانسته است در ظرف این چند سال راه‌آهن را به مشهد برساند و از شمال راه‌آهن را به سرحد جلفا از یک طرف و به شرفخانه کنار دریاچه رضاییه برساند که مخارج خیلى هنگفتى براى این خطوط شده است باید از تمام اشخاصى که در پیشرفت این کار زحمت کشیده‌اند و کمک و مساعدت کرده‌اند سپاسگزارى کرد این راه‌ها بى‌اندازه مورد استفاده مردم است بنده روزى که به اروپا می‌رفتم وزیر راه گزارش داد که صد هزار نفر الان در مشهد منتظر راه‌آهن هستند و با این که هر روز سه قطار حرکت می‌کند با وجود این مراجعات خیلى زیاد است ملاحظه می‌فرمایید که چقدر این راه‌آهن مورد علاقه مردم واقع شده که

+++

 در مشهد می‌مانند براى این که بالاخره با راه‌آهن بیایند براى راه‌آهن تبریز الان یک هفته منتظر می‌مانند تا نوبت بگیرند از جهت اقتصادى هم راه‌آهن به کلى وضعیت اقتصادى این دو منطقه را تغییر داده است هم وضعیت آذربایجان تغییر کرده است هم وضعیت خراسان یعنى از راه‌آهن بى‌اندازه استفاده شده است چه از نقطه نظر این که متاعى که دارند می‌توانند به تهران بیاورند و بفروشند در سایر قسمت‌ها هم بنگاه راه‌آهن اقداماتى کرده است این لوکوموتیوهایى که ما داشتیم تمام بخارى بود اینها فعلاً به درد نمی‌خورد مخارجش خیلى زیاد است راه‌آهن توانسته است 120 لوکوموتیو دیزل تهیه کند و بى‌اندازه مورد استفاده قرار گرفته است و با صرفه‌جویى که در استعمال این دیزل‌ها شده است توانسته است تقریباً جبران تمام مخارجش را بکند و امیدواریم که این قسمت هم هرچه زودتر تکمیل بشود و مورد استفاده قرار بگیرد یکى از موضوعاتى که شاید زیاد جلب توجه نکرده قضیه آب تهران است که فایده آن یک چیز خیلى واضحى است مخصوصاً بنده که طبیب هستم عرض می‌کنم که یکى از شرایط سلامتى انسان آب مشروب و پاک و سالم است در همین تهران و نقاطى که لوله‌کشى آب شده است یکى از نقاطى که الان لوله‌کشى شده است بالکل وضع مزاجى اشخاص تغییر کرده است در همین تهران با صرف مخارج خیلى زیاد و صرف وقت زیاد بالاخره توانسته‌ایم این لوله‌کشى را عملى بکنیم البته هنوز بیشتر از یک ثلث و شاید نصف تهران لوله‌کشى نیست ولى بالاخره مدت می‌خواهد و مشغول هستیم خارجى‌ها که می‌آمدند به تهران و می‌رفتند شاید این آب تهران را یک ننگ ملى براى ما می‌دانستند خیلى خوشوقتیم که در این چند ساله این قسمت هم عملى شده است و بقیه هم بدون تردید انجام خواهد شد و باید مردم تهران بدانند البته هم می‌دانند و سپاسگزارند که سابق چه آبى می‌خوردند و حالا چه آبى می‌خورند این را نباید فراموش کرد که در این مدت کوتاهى شده است و کارى شده است وزارت پست و تلگراف هم فعالیت‌هایى دارد و مخصوصاً در این چند سال خیلى کارها کرده است از آن جمله برقرارى ارتباط تلگرافى مستقیم با کشورهاى ژاپن- هندوستان- امریکا- آلمان در خود داخله کشور آقایان اطلاع دارند که در هر کجا که ممکن است وسایل ارتباط داخلى را بین تهران و ولایات برقرار کردیم و هر روز جایى را افتتاح می‌کنند ارتباط تلفن‌هاى بى‌سیم با کشورهاى یونان- آلمان شرقى- ترکیه- یوگوسلاوى- کانادا- آمریکا- فرانسه- ایتالیا- آلمان- ژاپن و روسیه برقرار شده‏ است در داخله هم از نقطه نظر حمل و نقل پستى و تکمیل کادر کوتاهى نشده است به عقیده بنده دستگاهى که در این چند سال اخیر حقیقت خدمت کرده است وزارت بهدارى است که مبارزه کرده است با مالاریا البته با کمک بهداشت جهانى آقایانى که سابقاً تشریف برده بودند به مازندران و گیلان آن چهره‌هاى زرد و شکم‌هاى بزرگ را ملاحظه کرده‌اند یکى از اشخاصى که قضاوت کرده است پرفسور ابرلین رئیس سابق دانشکده پزشکى تهران بوده این شخص بعد از دیدن این افراد تعجب کرد که در عرض چند سال چه طور ممکن است این طور قیافه مردم تغییر کند وزیر بهدارى داریم که همکار سابق آقایان است و آقایان بهتر می‌شناسند و می‌دانند که در قسمت بهداشت مردم هیچ کوتاهى نکرده است و کار کرده است یکى از آقایان تذکر دادند که جمعیت ایران روزبروز زیادتر می‌شود گمان کنم آقاى دکتر پیرنیا بودند این صحیح است و پیش‌بینى می‌شود که در ظرف 20 سال آینده جمعیت ایران دو برابر شود الان هم فصل تغذیه مردم بهتر شده است و مردم علاقه دارند چیز خوب بخورند و هم از مرگ و میر اطفال کاسته شده و البته مبارزه‌اى که با سل شده است مبارزه‌اى که با مالاریا شده است کارهاى بسیار اساسى است که در این مدت انجام شده و یکى دیگر از کارهاى بسیار اساسى به عقیده بنده که در این مملکت شده است مبارزه با تریاک است که این سم مهلک بر حسب امر اعلیحضرت همایون شاهنشاهى دولت وقت که دولت آقاى علا بود این کار را انجام داد و دولت فعلى هم دنبال آن کار را گرفته است و با آن مبارزه می‌کند البته وزارتخانه‌هاى دیگر هم در این مدت کارهایى کرده‌اند یکى از این وزارتخانه‌هایى که من باید از آن قدردانى کنم وزارت گمرکات است که وزیر گمرکات و انحصارات بى‌اندازه وظایف خودش را خوب انجام داده است وضعیت گمرک مخصوصاً عایدات گمرک ما خیلى خوب شده است و به هر حال این وزارتخانه وظایفش را خیلى خوب انجام داده است و من وظیفه خودم می‌دانم از ایشان تشکر کنم ما در این جا یک وزیر جدیدى داریم که از همکاران آقایان هستند ایشان آقاى دکتر هدایتى هستند که در این مدت کوتاهى که آمده‌اند اقداماتى کرده‌اند و امیدوار هستم که اقدامات‌شان مؤثر واقع شود و چرخ‌هاى عدلیه به راه بیفتد که موجبات آسایش مردم فراهم شود و اطمینان دارم که ایشان در این راه موفق خواهند شد البته قواى انتظامى ما حافظ استقلال و امنیت کشور هستند و من لازم نمی‌دانم که در این مورد چیزى بگویم اگر ما می‌توانیم با امنیت وآسایش انجام وظیفه کنیم البته در اثر اقدامات وزرات جنگ و قواى انتظامى ما است که با کمال جدیت مشغول انجام وظیفه هستند در تمام کارهاى دولت البته نواقصى و معایبى وجود دارد و آن طورى که باید و شاید رفاه و آسایش مردم را فراهم نمى‌آورد ولى خواستم به عرض برسانم که این امر تعهدى نیست و ما سعى خواهیم کرد که این مشکلات را برطرف کنیم و از همین جهت از تمام کارمندان دولت خواسته‌ام با مردم کمال حسن سلوک را داشته باشند و حرف‌هاى آنها را گوش بدهند ما آمده‌ایم براى این کار کار دیگرى نداریم ما باید این وظایف را انجام دهیم ولى البته از مردم ایران هم انتظار داریم که دولت‌هاى خودشان را چه این دولت و چه هر دولت دیگر را کمک و یارى کنند رعایت مقررات و قوانین و دیسیپلین را بکنند اگر فلان پاسبان گفت از پیاده‌رو بروید و از وسط خیابان نروید این به نفع اوست نباید گفت که چرا پاسبان این حرف را می‌زند نباید از وسط خیابان رفت این که مى‌بینید وقتى پاسبان ایستاده است یا دستش را تکان می‌دهد ماشین‌ها و اتومبیل‌ها از جاى خودشان حرکت نمی‌کنند این از براى خود مردم است باید همه رعایت اصول انضباط را بکنیم تا انشاءالله در خدمت و پیشرفت مملکت موفق شویم بنده بیش از این وقت آقایان را نمی‌گیرم و فقط استدعا دارم یکى این که لایحه‌اى که در خدمت آقایان است راجع به سازمان ادارى استدعا می‌کنم کمیسیونى که باید دوباره تشکیل شود تشکیل شود و مقام ریاست دستور بفرمایند که تشکیل شود که این لایحه که مورد توجه خاص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى است مخصوصاً استدعا می‌کنم که هر چه زودتر تکلیفش را روشن کنید. یک موضوع دیگرى که باید عرض کنم راجع به قانون مالیات بر درآمد و سفته بازرگانى است که البته در این مدت اعتراضاتى کرده‌اند و دستور دادم رسیدگى کنند عرض کنم که ما از صبح تا غروب نشسته‌ایم براى حرف گوش دادن طومار نوشتن و امضاء جمع کردن مال زمان‌هایى بود که نتیجه‌اش را دیدیم بد بود و روش غلطى بود اشخاص چه موقع به دولت مراجعه کردند که ما رسیدگى نکرده‌ایم قبل از این که طومار جمع کنند اجتماع کنند با این که در این جمع شدن بنده هیچ سوءنیتى نمى‌بینم ولى هر کارى که شاید دستگاهى یا افرادى ممکن است از آن استفاده کنند نباید انجام داد باز جمله معترضه‌اى عرض کنم چند شب پیش در یکى از میدان‌هاى تجریش یکى از خانم‌ها یکى از این پیراهن‌هاى ساک نمی‌دانم چى می‌گویند کیسه‌اى تنش کرده بود یک عده هم جمع شده بودند و براى یک جریان کوچکى نباید بهانه دست عده‌اى داد که سوءاستفاده کنند این است که ما باید هوشیار باشیم و بهانه به دست بعضى از اشخاص ندهیم مردم باید بدانند که هر موضوع دستگاهى دارد رئیس دولت و وزرا در اختیارشان هستند خواستم عرض بکنم در این کابینه‌اى که ما هستیم حضرت اشرف نداریم ما وزیر هستیم و فردى هستیم که آمده‌ایم براى خدمت به مردم و هر آن و دقیقه‌اى که ما را می‌خواهید بنده و سایر آقایان حاضر هستیم براى رسیدگى البته براى کار سفته هم رسیدگى می‌شود دستور دادم کمیسیون‌هایى تشکیل شود انتظار دارم که آقاى وزیر دارایى که به مرخصى رفته‌اند روز پنجشنبه برگردند و رسیدگى کنند بنده خودم در کمیسیون دقت خواهم کرد و اگر لازم باشد بنده لایحه اصلاحى‌اش را هم تقدیم خواهم کرد که اصلاح شود.

رئیس- آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى- بنده یک دقیقه و نیم بیش‌تر صحبت نمی‌کنم جناب آقاى نخست‌وزیر مرداد ماه گرمى است ولى در مرداد دو عید بزرگ داریم یکى جشن مشروطیت یکى 28 مرداد است این لایحه بزرگ‌ترین عیدى است که جنابعالى به مرزنشین‌ها می‌دهید آقا استاندارد آذربایجان بودید می‌دانید ما در چه وضعى هستیم این بزرگ‌ترین عیدى است که دولت در مرداد به مرزنشین‌ها داده است به شرط این که فوق‌العاده و خرج سفر نباشد پول اتومبیل نباشد این یک شرط یکى هم قربان مرزنشین دادگسترى می‌خواهد یک میلیون از این پول را تو را به وجدانت اگر می‌خواهى مملکت مشروطیت کامل داشته باشد به وزیر دادگسترى بدهید در مرزها عمارت بسازد که قاضى جا داشته باشد برود آنجا قاضى نمی‌رود مأمور آنجا هر عملى که می‌خواهد می‌کند هیچ قاضى نمی‌تواند برود مرز براى این کار هم فکرى بکنید بزرگترین عیدى به مرزنشین‌ها است این کار است که براى اعقابت هم خوب است.

رئیس- آقاى حمید بختیار مخالفید؟ (بله) بفرمایید.

حمید بختیار- هر چند به حسن نیت جناب آقاى نخست‌وزیر اعتقاد کامل دارم چندین بار هم که حضورشان شرفیاب شدم راجع به حوزه انتخابیه خودم مطالبى عرض کردم و راضى برگشتم ولى راجع به این لایحه فعلى هر چند نسبت به این پولى که تقسیم می‌شود سهمى به خوزستان و بندرعباس جناب آقاى ارباب داده نخواهد شد ولى من از جناب آقاى نخست‌وزیر و وزراى محترم‌شان تقاضا می‌کنم که هیچ وقت شده است که در هیئت دولت صحبت شود که 600 هزار ایل بختیارى در ایران وجود دارد اگر شده است بفرمایید (نخست‌وزیر- صحبت شده است) بنده این را با صراحت عرض می‌کنم براى این که من دو سال خودم از طرف دولت مأمویت داشتم در ایل بختیارى آقایان این افراد درست مثل پانصد سال پیش زندگى می‌کنند اگر من یک فرد بختیارى جناب آقاى نخست‌وزیر بازرس بفرستید رسیدگى کنند اشتباه می‌کنم وقتى شما قرص آسپرین به او می‌دهید

+++

 نمی‌خورد مى‌اندازد دور نمی‌داند چیست اگر اینها ایرانى هستند اگر اینها هم از این نفت سهمى دارند شایسته است دولت دمکرات هم به آنها سهمى بدهد فکر کنید این افراد هم زن و بچه دارند بیمارستان می‌خواهند، فرهنگ می‌خواهند بنده زیادتر از این توضیح نمی‌دهم نکته‌اى را از طرف نمایندگان خوزستان مأموریت دارم که به عرض برسانم نمایندگان خورستان که یکى‌شان وزیر شد و ما تنها ماندیم تعداد ما کم است ما باید 15 نفر باشیم چهار نفریم (ارباب- شما یک نفر کافى هستید) در این لایحه هم عرضى ندارم آنچه صلاح است صلاح مملکت است و خدا کند که میلیون‌ها دلار بیاید در این مملکت و خرج شود و خیلى خوشحالیم ولى از جناب آقاى نخست‌وزیر خیلى گله دارم براى این که جناب آقاى نخست‌وزیر در صدر نشسته‌اند و گرفتارى دارند و نمی‌توانند به همه جا رسیدگى کنند 12 وزیر انتخاب کرده‌اند که کارهاى شهرستان‌ها و استان‌ها و افراد را رسیدگى کنند که به آقایان وزرا ارادت ندارم اگر داشتم عرض می‌کردم البته اگر قرار شد چیزى برسد سهم خوزستان را هم فراموش نفرمایید الساعه که آقایان این جا نشسته‌اند خوزستان 55 درجه حرارت دارد و کارگرها دارند کار می‌کنند اگر بنا باشد به خوزستان سهمى از این محل ندهید واقعاً بى‌انصافى است من از جناب آقاى دکتر راجى یک خواهش دارم و آن عقده دلم است تابلویى جلوى بیمارستان جندى‌شاپور اهواز زده‌اند این را سه سال پیش گذاشته‌اند این را تو را به خدا بردارید (موسوى- چه نوشته است رویش؟) رویش نوشته است سازمان برنامه 7 ساله دوم مریضخانه‌اى ما خودمان ساختیم 6000 متر زیربنا است این دو سال است تمام شده است آقایان ما یک دستگاه ریون ایکس داریم در صندوق‌ها پوسید و هنوز از آن استفاده نمی‌شود درصورتى که در تمام خوزستان یک دستگاه رادیوگرافى نیست هر روز هم یکى از آقایان پشت تریبون می‌آیند و می‌گویند مرز این چنین آذربایجان این جور فارس این جور من به شوخى به یکى از رفقا عرض کردم گفتم من به ارباب ارادت دارم براى این که در هر چیز صحبت می‌شود می‌گوید سهم بندرعباس را بدهید و حتى در روزنامه خواندم دیشب مهندسى در کویر لوت موشک در می‌کرده با اشعه ماورابنفش مارهاى آنجا را جمع کرده اگر این مارها را جمع کنند باز ارباب می‌گوید سهم بندرعباس را هم بدهید بنابراین جناب آقاى نخست‌وزیر از حضورتان استدعا می‌کنم بنده هر موقع حضورتان شرفیاب شدم تشخیص دادم با این فهم کم خودم البته بنده لر هستم و آقایان استاد بنده هستند ولى تشخیص دادم جنابعالى نظر مساعد دارید یک قدرى توجه بفرمایید یک قدرى به آقایان وزرا در هیئت دولت تذکر بفرمایید و ما امیدوار هستیم که جنابعالى تشریف بیاورید خوزستان و از نزدیک دردهاى ما را ببینید ولى باز هم تقاضا می‌کنم در آتیه اگر بنا شود سهمى داده شود سهم خوزستان را فراموش نکنید (احسنت).

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم مذکرات در ماده واحده کافى است.                               مهدى ارباب

رئیس- توضیح بدهید.

مهدى ارباب- کم‌کم تقدیم پیشنهاد کفایت مذاکرات دارد اختصاص به بنده پیدا می‌کند امیدوارم مورد بى‌لطفى آقایان واقع نشوم تصور می‌کنم این پیشنهاد کاملاً مورد قبول و رضایت آقایان است زیرا وقت گذشته هوا هم گرم است و می‌خواهم خیلى زود این لایحه به تصویب برسد بنابراین به نظر بنده مذاکرات کافى است.

چند نفر از نمایندگان- مخالفى نیست.

رئیس- مخالفى نیست؟ آقایانى که با پیشنهاد کفایت مذاکرات موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به لایحه ماده واحده مربوط به نحوه مصرف قسمتى از پذیره 25 میلیون دلارى نفت اضافه شود.

تبصره 2- دولت مکلف است در ظرف مدت دو ماه از تاریخ تصویب این قانون لایحه تأسیس یک دانشگاه مجهز را در کشور تقدیم مجلس نماید و هزینه آن را از محل باقى‌ مانده پذیره 25 میلیون دلارى نفت تأمین کند این دانشگاه باید داراى وسایلى باشد که همه ساله از آن مقدار کافى پزشک و مهندس فارغ‌التحصیل گردد.

مهندس جفرودى. دکتر امیراصلان افشار. یارافشار. دکتر سعید حکمت. مهندس شیبانى. دکتر اسدى. عبدالحمید بختیار. ساگینیان. مهندس دهستانى. مهندس فروهر. مهندس فیروز. بیات‌ماکو. علامه وحیدى. قراگزلو. عباسى. مهندس هدایت. فضایلى. دکتر عمید. مهندس بهبودى. امیربختیار. تیمورتاش. مهندس فروغى. دکتر دیبا. رامبد.

رئیس- امضاى یک نفر از آقایان هم کافى بود براى طرح پیشنهاد منتهى عده زیادى امضا کرده‌اند.

نخست‌وزیر- بنده زیاد به مقررات داخلى مجلس وارد نیستم خیال می‌کنم یکى از موارد هست که آقایان پیشنهاد خرج حق ندارند بدهند.

رئیس- صحیح است اگر دولت موافقت نکند با این تبصره نمی‌شود رأى گرفت.

نخست‌وزیر- بنده با این تبصره نمی‌توانم موافقت کنم براى این که ایجاد دانشگاه جزو وظایف وزارت فرهنگ است ما الان 5 دانشگاه داریم تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز این دانشگاه‌ها نواقص دارند اول باید این نواقص را برطرف کنیم بعد دانشگاه بسازیم فقط این که یک تابلو بزنیم مثل این چیزى که آقاى بختیار گفتند که دانشگاه می‌شود استدعا می‌کنم آقایان موافقت نفرمایند و این پیشنهاد را پس بگیرند براى این که دانشگاه باید به مفهوم حقیقى درست شود الان دانشگاه تهران ما غیر از دانشگاه طب و حقوقش که طبش در حدود 100 سال عمر دارد و حقوق در حدود 25 سال عمر دارد سایر دانشگاه‌ها هنوز وسایلش کامل نیست با این که در این چند سال اخیر چه بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى و چه مجلسین نهایت مساعدت را به دانشگاه تهران فرموده‌اند هنوز وسایلش کافى نیست اول اجازه بفرمایید دانشگاه‌هاى فعلى را تکمیل کنیم بعد دانشگاه‌هاى دیگر بسازیم به علاوه از این چهل میلیون هیچ خرج دیگرى نمی‌توانیم قبول کنیم براى این که این یک رزروى است باید بماند براى کارهاى خیلى لازم خودمان اگر بنا شود بیاوریم جزو بودجه کشور و هر ساعت وزارتخانه‌ها تصمیم گرفتند استفاده کنند نمی‌شود این است که براى قسمت‌هاى مرزى این پول را لازم داریم از پذیره ولى به جهاتى لازم دانسته شد که یک مقدارش بماند و بی‌خود مخارجى براى آن تهیه نکنیم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى مطرح می‌شود این توضیح ندارد چون پیشنهاد خرج است مطابق آیین‌نامه نمی‌شود قبول کرد مگر دولت قبول کند.

نخست‌وزیر- بنده یک مطلب دیگرى داشتم که می‌خواستم با موافقت آقایان اضافه کنم آقایان استحضار دارند که در پاریس کوى دانشجویان هست که سالیان دراز آن وقتى که بنده هم تحصیل می‌کردم مال سى چهل سال پیش است در همان موقع هم دولت‌هاى مختلف براى محصلین در کوى دانشگاه ساختمان کردند یک زمینى هم در زمان اعلیحضرت فقید دولت فرانسه به ما مجاناً واگذار کرد ولى به واسطه این که براى ساختمانش پول فراهم کنیم این زمین را از ما پس گرفتند براى این که دولت‌ هاى دیگر حاضر شدند بسازند بعد در نتیجه اقداماتى که این دولت کرد آقاى وزیر فرهنگ مذاکره کرد با سفیر فرانسه و نماینده‌اى که از طرف فرانسه به ایران آمده بود دوباره زمینى را به ما واگذار کردند به شرط این که شروع کنیم به ساختمانش و اگر شروع کنیم به ساختمانش 100، 150، 200 نفر از دانشجویان ایرانى در آنجا سکنى خواهند نمود البته این اعتبارى را که من تقاضا می‌کنم کافى نیست براى این که در حدود 350 میلیون فرانک براى ساختمان این زمین لازم است ولى براى این که مقدمات ساختمان فراهم شود و این زمین از دستمان بیرون نرود بنده استدعا می‌کنم هم ارز 500 هزار دلار از این وجوه اختصاص پیدا کند با این کار و اضافه شود براى ساختمان کوى دانشجویان ایرانى در کوى دانشگاه پاریس و این پیشنهاد را بنده تقدیم می‌کنم که به لایحه اضافه شود براى این که اگر ما اقدام نکنیم به ساختمان باز این زمین از دست ما خواهد رفت و دولت اعتبار دیگرى در دسترس ندارد.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

تمنى دارم دستور بفرمایید ماده واحده زیر به جاى ماده واحده دولت مطرح شود.

ماده واحده- دولت مکلف شود فورى و منتهى تا سه ماه پس از تصویب این قانون شروع به احداث خطوط راه‌آهن به شرح زیر نماید: خط مراغه- مهاباد- خانه/ خط مهاباد- رضائیه/ خط مهاباد- سقز- سنندج- کرمانشاه و تمام مبلغ بیست و پنج میلیون دلار پذیره نفت را اختصاص به اجراى این طرح بدهد.

تبصره- دولت می‌تواند براى کمک به دانشجویان مقیم آمریکا هم ارز ریالى سی‌صد هزار دلار و براى ساختمان کوى دانشجویان دانشگاه‌هاى شیراز و تبریز هم هم ارز یک میلیون دلار از محل پذیره مزبور برداشت کرده و بعداً معادل این مبالغ در بودجه سال 1338 پیش‌بینى کرده به اعتبار احداث خطوط راه‌آهن مذکور در بالا مسترد دارد.

دکتر حسین پیرنیا

چند نفر از نمایندگان- پیشنهاد خرج است.

رئیس- آقا دکتر حسین پیرنیا بفرمایید. این پیشنهاد پیشنهاد خرج نیست یک خرجى است جانشین آن مخارجى که در لایحه در نظر گرفته شده بر مخارج مملکت اضافه نمی‌شود این اعتبارى که باید به مصرف برسد از این راه به این مصرف می‌رسد مقصودشان همان مبلغ است.

دکتر حسین پیرنیا- بنده توضیحاتم را خدمت آقایان عرض کردم و خیلى خوشوقتم که جناب آقاى نخست‌وزیر تمام مطالب بنده را

+++

 تأیید فرمودند اولاً با بیان خیلى فصیحى از لحاظ آن منطقه بیان فرمودند که یک قسمت از این راه‌آهن که بنده پیشنهاد کردم که خط مهاباد- سقز و کرمانشاه است در نظر خود دولت است اگر پس چنین است اعتبارش کجا هست؟ اگر در فکر هست که عمل نمی‌شود اگر دولت چنین طرحى را لازم می‌داند و این قدر مفید می‌داند که تشریف می‌آورند پشت تریبون و می‌فرمایند که فوق‌العاده مهم است و تشریف برده‌اند کردستان و این تصمیم را گرفتند پس آن لایحه‌اى که اعتبار آن را تأمین کند کو؟ کجا است؟ گو این که یک تحریفى راجع به عرایض بنده فرمودند راجع به این که من عرض کردم تمام اعتبارات در یک جاى معین اختصاص داده بشود بنده چنین عرضى نکردم بنده عرض کردم اعتبار کافى تأمین کنید براى تمام پروژه‌ها یعنى یک پروژه‌اى که صد میلیون تومان خرج لازم داشته باشد اعتبارى به مبلغ ده میلیون تومان براى او در نظر نگیرند که کار نیمه‌تمام بماند از خود آقایان انصاف می‌خواهم ممکن است چنین پیشنهادى تصویب شود و کسى چنین پیشنهادى می‌کند که براى امور عمرانى، فرهنگ، اقتصادى، بهداشت، مواصلات، ارتباطات مناطق مرزى تمام اینها چهار میلیون و نیم دلار این مبلغ در نظر هیچ شخص مالى هیچ شخصى که مطلع به اوضاع مملکت باشد این چهار و نیم میلیون دلار مناسب با این مخارج هست؟ اگر مدرسه می‌خواهید بسازید این مدرسه مى‌فرمایید سه سال است تابلواش را گذاشته‌اند و تمام نمی‌کند هر جا بروید یک تابلویى هست و آن کار نیمه‌تمام مانده یک قسمت‌هایى ناتمام توى این راه مانده توى آن راه مانده 20 سال است که می‌خواهند یک راهى را بسازند و به واسطه نبودن اعتبار هنوز ساخته نشده و این را بنده عرض می‌کنم که این اعتبارات کافى نیست همه مى‌آیند پشت در وزارت دارایى و هى می‌خواهند که اعتبار تحصیل بکنند قانون محاسبات عمومى مسجل کرده که دولت حق ندارد در هیچ پروژه‌اى اقدام کند تا قبلاً تمام اعتبارات لازم براى انجام و اتمام کار را تأمین کرده باشد و بعد اقدام نسبت به آن کار بکند به این ترتیب 5/4 میلیون دلار هیچ دردى را دوا نمی‌کنید این نظر شخصى من است اگر می‌گویند بندرعباس مقدم است بدهند به آنجا اگر در یک قسمت از راه بوشهر را مقدم می‌دانند راه بسازند ولى ملاحظه بفرمایید 5/4 میلیون دلار براى تمام مناطق مرزى دور ایران این اصلاً تناسب دارد با این احتیاجات؟ اگز تناسب دارد بفرمایید به همین جهت بنده تمنى دارم به این پیشنهاد بنده عطف توجه بیش‌ترى بفرمایید و به نظر بنده بهترین و ضروری‌ترین محل خرج این 25 میلیون دلار همین است.

رئیس- آقاى صدرزاده بفرمایید.

صدرزاده- بنده با احترامى که به نظریات همکار محترم جناب آقاى دکتر پیرنیا دارم ناچار شدم دراین قسمت مخالفت کنم البته این طرز فکر که یک نقشه معینى براى کار معینى عایدات معینى و زمان معینى مصرف شود این البته صحیح است این همان نظرى است که قانون سازمان برنامه را ایجاد کرد بنده تصور می‌کنم جنابعالى این پیشنهادى را که تقدیم فرمودید به کمیسیون سازمان ارجاع بفرمایید تا در آن مطالعه کنند و جزو آن کارهایى قرار بدهند که یک مدت زمان طولانى لازم دارد والا از این پول که براى یک احتیاجات ضرورى است نمی‌توان براى راه‌آهن آن منطقه‌اى که جنابعالى می‌فرمایید منحصراً استفاده کرد ملاحظه بفرمایید سابقاً راه تجارت از بوشهر به کازرون و شیراز بود بعد از این که راه‌آهن ساخته شد این راه بوشهر از بین رفت و مردم آن منطقه از آن وقت تا به حال سى سال است براى ساختن راه‌آهن مشغول فعالیت‌اند حالا جنابعالى می‌گویید این پول پذیره برود به مصرف راه‌آهن آن منطقه‌اى برسد که هیچ مصرف تجارتى نداشته است و آنجایى که مصرف تجارتى داشته است بماند یا این که فرض بفرمایید فلان مدرسه ناتمام نایین یا شهرستان لار را بگذارند در زیر باران زمستان از بین برود این معقول نیست به علاوه میزان خرج این لایحه در حدود 14 میلیون و دویست هزار دلار است اگر بخواهیم جلب موافقت نظر دولت را بکنیم ممکن است از 10 میلیون دیگر براى مطالعه راه‌آهن همه نقاط کشور منظور شود نه این نقطه آن هم نقاطى که استفاده بشود کرد والا فلان دانشجوى در آمریکا دارد تحصیل مى‌کند یا فرزند جنابعالى یا دیگرى از هم‌وطنان ما که دارد در آنجا تحصیل می‌کند از این پول صرف کمک خرج او نشود و تحصیل او ناقص بماند این پول را ببرند در جاى دیگر خرج کنند براى مطالعه خرج کنند که ده سال دیگر استفاده بکنند بنابراین بنده با این پیشنهاد موافق نیستم گمان می‌کنم آقایان دیگر هم موافق نباشند این پیشنهاد را به کمیسیون برنامه ارجاع بفرمایید خدمت جناب آقاى ابتهاج که عملى بشود.

رئیس- یک موافق هم می‌تواند صحبت کند آقاى ارباب موافقید؟ (خیر) آقاى دشتى موافقید؟ (خیر) بنابراین رأى گرفته می‌شود به این پبشنهاد آقایانى که با پیشنهاد آقاى دکتر پیرنیا موافقند قیام کنند (دو نفر برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

پیشنهاد می‌نمایم در آخر قسمت 6 ماده واحده این جمله اضافه شود: «وام ده سال بدون بهره داده می‌شود» عمیدى نورى

رئیس- آقاى عمیدى‌نورى بفرمایید.

عمیدى‌نورى- به طورى که جناب آقاى نخست‌وزیر فرمودند این پذیره یک پولى است ذخیره ملى که می‌بایستى در مواقع بسیار فورى و مهم از آن استفاده کرد در قسمت 5 از اعتباراتى که در ماده واحده پیش‌بینى شده است اختصاص دارد به امورى که در دستگاه‌هاى فرهنگى و کمک به دانشجویان خرج می‌شود و ضرورتش هم از طرف دولت تشخیص شده است و البته مجلس موافقت خواهد کرد ولى در قسمت 6 شرکت ملى نفت در حدود 5/2 میلیون دلار داده می‌شود یعنى متن ماده واحده عبارت از این است که از این ارقام استفاده نمایند در مراحل اجرایى دستگاه دولت اما درباره شرکت ملى نفت این شرکتى است که تابع اساسنامه و قانون است اینجا ما وقتى براى یک شرکت یک پولى قائل شویم یا می‌بایستى اضافه کنیم بر سرمایه‌اش یا باید وام به او بدهیم و استفاده کند یعنى چه؟ همین جور بخورد خرج بکند این صحیح نیست شرکت تابع اساس‌نامه است تابع قانون است به او باید وام داده شود و این وام هم باید برگردد به این جهت بود که بنده براى رفع نقص این ماده قانونى پیشنهاد کردم که در قسمت 6 که اختصاص دارد به شرکت ملى نفت قید شود وام ده ساله بدون بهره اما چرا بدون بهره گفتم؟ به دلیل این که از این گزارش که ضمیمه این ماده واحده است معلوم می‌شود که شرکت ملى نفت یک وام‌هاى خیلى بزرگ را تعهد کرده با بهره‌هاى صدى 7 در حالى که در حال حاضر بهره در خارج بیش‌تر از 3 درصد و چهار درصد نیست کارمزد هم بیش‌تر از یک هشتم درصد نیست و کارمزدهاى یک درصد و بهره‌هاى 5 و 6 درصد را نمیدانم شرکت ملى نفت چرا به عهده گرفته بنده نمی‌دانم چرا آمده قراردادهایى که زائد بر اعتبارش است و یک وام‌هایى با بهره 5 و 7 درصد برعهده گرفته و تکلیف این کار چه می‌شود بنده وقتى چشمم خورد به این تعهداتى که شرکت ملى نفت دارد مقتضى دانستم حالا که ما این اعتبار را به او می‌دهیم به صورت وام بدهیم بدون بهره و در ظرف ده سال رد کند محلش را هم دارد چرا؟ خوشبختانه استحصال ما از نفت تقریباً سال به سال زیاد می‌شود و سهم شرکت ملى نفت هم بسیار زیاد خواهد شد و بالنتیجه می‌تواند این پول را که امروز از ما وام می‌گیرد براى سرمایه‌گذارى این پول ر ا تا ده سال دیگر به ما برگرداند که ما بتوانیم جزء ذخیره بگذاریم و براى این گونه مصارفى که بسیار ضرورى و لازم هست صرف کنیم بعضى از این بانک‌ها واقعاً اظهار علاقه کرده‌اند و مورد توجه دولت هم واقع شده است که میزان بهره اصلاح شود بنابراین ضرورت این کار را لازم می‌دانم و این عبارت ماده واحده که به شرح زیر مورد استفاده قرار بدهد عرض کردم در دستگاه‌هاى اجرایى اگر نوشته شود مورد استفاده قرار دهد اشکالى ندارد اما دادن این اعتبار به شرکت ملى نفت باید به صورت وام باشد و بعد هم به دولت برگردد این بود که بنده پیشنهاد کردم در آخر قسمت 6 که نوشته شده است شرکت ملى نفت ایران براى امور سرمایه‌گذارى که اعتبا ر آن در بودجه شر کت منظور نشده با احتساب دو درصد ذخیره قانون صد و هشتاد و هفت میلیون و پانصد هزار ریال هم‌ارز دو میلیون و پانصد هزار دلار مورد استفاده قرار دهد درعوض جمله (مورد استفاده قرار دهد) نوشته شود (وام ده ساله بدون بهره داده شود) این عبارت به اینجا اضافه می‌شود که نحوه استفاده شرکت ملى نفت معلوم باشد در این قانون چیست؟ وامى است که دولت ایران داده و باید ده سال دیگر هم بدهد و بدون بهره هم بدهد و این یک نظر خوبى است حالا بسته است به نظر آقاى نخست‌وزیر و آقایان اشکالى هم ندارد.

رئیس- آقاى مهدى ارباب مخالفید (ارباب- بله) تأمل کنید آقاى نخست‌وزیر.

نخست‌وزیر- عرض کنم اولاً شرکت ملى نفت یک شرکت خاصى نیست بالاخره وابسته است به دستگاه دولتى و طبق قانونى که تصویب فرمودید دو نفر از نمایندگان مجلس آنجا هستند و بودجه آن را کنترل می‌کنند آنجا یک شرکت مستقلى نیست که هیچ ارتباطى با دولت نداشته باشد و تحت کنترل دولت نباشد یک چنین شرکتى بنده نمی‌شناسم شرکت ملى نفت مثل بانک ملى می‌ماند البته در آن بانک هم دولت سرمایه‌گذارى کرده است و با یک مقررات خاصى اداره می‌شود و به صورت یک بانک خصوصى نیست مثل سایر بانک‌ها از این جهت وابسته به دولت است و این پیشنهاد مثل این است که دولت به خودش قرض بدهد و اگر هم یک منافعى برایش داشته برمی‌گردد به خرانه دولت و بنده هم نمی‌دانم باید مشورت کنیم که در ظرف ده سال می‌تواند برگردد یا خیر، ممکن است با آن تعهداتى که ملاحظه فرمودید در ظرف ده سال می‌تواند برگرداند اگر نتواند برگرداند باز دوباره باید بیاییم قانون را تمدید کنیم این است که خواهش می‌کنم پس بگیرید (عمیدی‌نورى- مدتش را بیشتر کنید) نمی‌شود.

رئیس- آقاى عمیدى نورى.

عمیدی‌نورى- با توضیح جناب آقاى نخست‌وزیر بنده مسترد می‌دارم فقط تکلیفش باید روشن شود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه ایجاد دهات

+++

 در قسمت 3 در جزء مزارع اضافه گردد.            فرود

نخست‌وزیر- موافقم.

رئیس- آقاى فرود توضیحات‌تان را همان جا بدهید.

فرود- بنده اخیراً در یکى از نطق‌هاى اعلیحضرت دیدم فرمودند راجع به تولید مخصوصاً این نکته را فرمودند که محصولى باید باشد که بازار داشته باشد. براى پیشرفت دادن چنین فکرى به عقیده بنده باید مزارع نمونه تأسیس شود تا مردم بدانند که در آن منطقه به خصوص چه محصولى به عمل مى‌آید و چه محصولى صادرات و بازار دارد این پیشنهاد را بنده از این جهت تقدیم کردم و استدعا دارم دولت موافقت کند که نوشته شود دهات و مزارع نمونه تأسیس شود.

رئیس- با این پیشنهاد هیئت دولت هم موافقند. رأى می‌گیریم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌نماید بنده ماده واحده به شرح زیر اصلاح گردد.

بند 5- کمک به کلیه دانشجویان ایرانى مقیم آمریکا که تا تاریخ اجراى این قانون مشغول تحصیل گردیده و صلاحیت اخلاقى و تحصیلى ایشان محرز شده باشد طبق آیین‌نامه‌اى که به تصویب هیئت دولت خواهد رسید.        رامبد

رئیس- آقاى رامبد.

رامبد- بنده قبلاً این توضیح را عرض کنم که این پیشنهاد خرج نیست براى این که خودبه‌خود دولت با توجهى که به لزوم این امر داشته در ماده 5 براى این منظور رقمى را پیش‌بینى کرده است ولى نکته قابل توجه این است که از قدیم گفته‌اند «یک لحظه بخر آنچه فروشى همه عمر» ما هیچ معامله‌اى بهتر از این نداریم که آنچه بتوانیم و مقدور باشد براى محصلین ایرانى که واقعاً تحصیل می‌کنند خرج کنیم، مقید کردن به این که سه سال پیش فرنگ رفته مورد ندارد خوب این بیچاره سه سال دیرتر به دنیا آمده در آن تاریخى که این قانون می‌گذشت شما توانستید استفاده کنید و حالا نمی‌شود و امثال اینها علاوه بر این که حسن اثر بار به آن عده اولى نخواهد داشت دسته دوم احساس محروم ماندن و یک تبعیضى می‌کنند. در سفرى که اعلیحضرت همایونى تشریف برده بودند به امریکا از نزدیک ملاحظه فرمودند که وضع زندگانى محصلین، بنده کارى ندارم که توى صد نفر چهار نفر کارهاى بى‌رویه می‌کنند دولت برشان گرداند، بنده عرضم روى کلى است محصلین به سختى زندگى می‌کنند به حدى که گاهى از اوقات از لحاظ هزینه قادر به ادامه تحصیل نیستند یا وقت عزیزشان باید صرف تهیه پولى براى امرار معاش بشود اما نکته قابل توجه این است که آن عده‌اى که از دولت پول می‌گرفته‌اند و استفاده می‌کردند که در مضیقه نبودند، آن عده‌اى که استدعاى بذل توجه داشتند و به‌هیچ‌وجه بهشان کمک نمی‌شده آنها بودند که احتیاج به کمک داشتند (صحیح است) بنابراین این دو نکته را بنده استدعا می‌کنم از هیئت محترم دولت توجه بفرمایند، یکى این که روى وعده‌اى که پادشاه مملکت به یک عده محصل در آمریکا داده‌اند آنها منتظر هستند که نتیجه‌اش را ببینند اما نه آن کسى که 16 ‌دلار تا به حال می‌گرفت و از این به بعد دویست دلار می‌گیرد بلکه براى محصلى که صلاحیت اخلاقیش محرز باشد حتى اگر پارسال پدرش کفش و کلاهش را فروخته و او را فرستاده که برو کار کن، کالباس‌فروشى‌ کن و درس بخوان و حالا رفته و می‌خوانده بنده استدعا می‌کنم همین بودجه‌اى را که از قبل می‌خواستید اختصاص بدهید با تصویبنامه‌اى که خود دولت گذرانده، چون آقاى وزیر فرهنگ خیلى بیشتر از بنده واقف به امور محصلین هستند ترتیبى بدهند که عموم محصلین واقعى استفاده کنند در این قسمت 5 این طور شده است کمک دانشجویان مقیم آمریکا با رعایت مواد 1 و 4 قانون اعزام محصلین به خارج، بنده این ماده را براى یادآورى حضور آقایان محترم می‌خوانم ملاحظه بفرمایید نظر را تأمین می‌کند یا نه؟ ماده چهار اشاره می‌کند «محصلینى که در تاریخ تصویب این قانون» یعنى دوسال پیش، در خارجه مشغول تحصیل هستند در صورتی که داراى گذرنامه تحصیلى نباشند بگیرند و چه شود... آخرش می‌رسد به اینجا «در صورت احراز صلاحیت اخلاقى و تحصیلى و احتیاج اولیا محصل به میزان مقرر در ماده 2 کمک‌هزینه تحصیلى ممکن داده شود» خود ماده 2 که اصل این ماده است اشاره به صلاحیت اخلاقى و تحصیلى کرده است پس بنده استدعا می‌کنم هم از همکاران محترم و هم از دولت که توجهى بفرمایند تا محصلینى که درآمریکا هستند صیغه‌اى و عقدى نباشند بدون استثنا محصل خوب خوب است اعم از این که پارسال رفته باشد یا شش سا ل پیش‌تر رفته باشد به آنها کمک شود که انشاءالله برگردند مثل جوان‌هاى برومندى که به وزارت رسیده‌اند آنها هم بتوانند خدمتى بکنند به مملکت‌شان.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران)- بنده از توجهى که آقاى رامبد به محصلین به طور عموم می‌فرمایند متشکرم ولى باید عرض کنم در سال گذشته قانونى به تصویب رسید که از تاریخ تصویب آن قانون اشخاصى که به خارجه می‌روند یا به خرج خودشان می‌روند و یا به خرج دولت، آنهایى که به خرج دولت می‌روند مسابقه می‌دهند و در مسابقه قبول می‌شوند و تمام خرج‌شان را هم دولت می‌دهد آنها هم که به خرج خودشان می‌روند تمام مخارج‌شان را هم خودشان می‌دهند اشخاصى که از تاریخ تصویب آن قانون به بعد رفته‌اند از این دو طبقه خارج نمی‌شد، پس بنابراین آن عده‌اى که با علم و اطلاع به این که تمام مخارج‌شان به عهده خودشان است رفته‌اند دیگر احتیاجى به کمک ندارند اما نظر جنابعالى در یک قسمت تأمین است و آن کسانى هستند که در موقع تصویب قانون در خارجه بوده‌اند و به امید کمک دولت رفته بودند، اتفاقاً نظر جنابعالى را تأمین می‌کند و این قسمت که در اینجا پیش‌بینى شده است روى حسابى است بنا باشد به طور کلى نوشته شود به همه محصلین کمک شود اعم از این که کسانى که حالا هستند یا در آینده بروند این مبلغ که خیر ده برابر آن هم کافى نخواهد بود، بنابراین نسبت به کسانى که دولت یک تعهد اخلاقى در واقع دارد، یعنى دلار سى و دو ریال می‌دهد و بعد عده‌اى رفته‌اند به این امید که از این دلار ارزانتر استفاده کنند حق این است به این طبقه کمک کنند ولى آن کسانى که از موقع تصویب قانون به بعد رفته‌اند و با علم و اطلاع رفته‌اند دیگر به عقیده بنده جا ندارد که عملى بشود به خصوص که هر سال چندین هزار نفر می‌روند و اگر بنا شود اعتباراتى براى این کار منظور شود باید نصف بودجه وزارت فرهنگ صرف محصلین خارج بشود و متأسفانه با این احتیاجاتى که هست مقدور نیست.

رئیس- آقاى صدرزاده- مخالفید با این پیشنهاد؟ (صدرزاده- بله) بفرمایید.

صدرزاده- این لایحه که جناب آقاى وزیر فرهنگ تذکر فرمودند در کمیسیون فرهنگ مورد بحث دقیقى واقع شد اصولاً باید کارى کنیم که این اعزام محصلین به خارج را قدرى تعدیل کنیم چون یک خرج بزرگى براى مملکت درست کرده است، یکى از راه‌ها این است که ما باید دانشکده‌هاى خودمان را توسعه بدهیم وقتى این قانون آمد محصلین را دو دسته کردند یک دسته‌اى هستند که تمام مخارج آنها را دولت می‌دهد که در دو سال قبل صد نفر فرستادند و سال گذشته که سال قبل باشد 50 نفر فرستادند و سال به سال این کار خواهد شد و سال به سال هم زیادتر خواهد شد چون این مسئله خرج تنها خرج تحصیل نیست آن سرپرستى هم داستانى دیگر است حالا نمی‌دانم دولت چه فکرى برایش کرده است حسابى دارد یا نه؟ که اگر این پول‌هایى که خرج محصلین و سرپرستى محصلین می‌کنند یک دانشکده‌هایى در شهرستان‌ها و مرکز اضافه کنند تا اطفال مردم در کنار اولیاشان بتوانند به تحصیل ادامه بدهند و ارزش هم به خارج نرود بهتر است آن وقت آن عده‌اى هم سابقاً رفته‌اند باید نظر آقایان باشد موقعى که آنها رفتند دلار براى محصلین 32 ریال بود وقتى تسعیر دلار تغییر کرد چون آنها سابقه داشتند و به آن کمک احتیاج داشتند قرار شد اگر اولیاى آنها استطاعت نداشته باشند آنها را هم وزارت فرهنگ کمک کند ولى اشخاصى که بعد از تصویب قانون رفتند با اطلاع این که از دولت کمکى نخواهند داشت با این اطلاع و با این صورت که رفته‌اند دیگر نباید براى آنها یک پاداش قرار داد و اولیاى آنها باید مخارج آنها را بپردازند بنده استدعا می‌کنم این پیشنهاد را مسترد بفرمایید که خرج خیلى زیادى براى وزارت فرهنگ ایجاد خواهد کرد و از کارهاى جارى خودش بازخواهد ماند کار جاریش عبارت از چیست؟ عبارت از این است که این مردم دهات بیچاره‌اى که می‌خواهند بچه‌های‌شان را به یک دبستان بفرستند دبستان ندارند باید براى آنها تأسیس دبستان کرد (رامبد- پادشاه‌شان صراحتاً وعده فرموده‌اند).

رئیس- آقاى دکتر مشیرفاطمى.

دکتر مشیرفاطمى- بنده خیلى متأسفم که جناب آقاى دکتر مهران که یک شخصى فرهنگى هستند یک استدلالى اینجا فرمودند که به‌هیچ‌وجه درست نیست یعنى درست بر خلاف آن چیزى است که بنده مثلاً فکر می‌کنم فرمودند یک عده سابقاً رفته‌اند اولاً یک عده میلیونر اینها از تمام مزایا استفاده می‌کنند ولى بچه بنده که در آن موقع کوچک بود و نفرستادم دیگر نمی‌توانم بفرستم جزء آن صد نفر هم که نمی‌آید اما فلان تاجر میلیاردر الان از یک صد و شصت دلار شما استفاده می‌کند ولى بچه عضو دولت خود بنده که آن روز کوچک بود و امروز بزرگ شده نمی‌توانم بفرستمش چون حضرتعالى یک قانونى گذراندید که این قانون غلط گذشته است به دلیل این که جنابعالى الان لایحه‌اى امضا کردید آورده‌اید که پنجاه دلار به اینها مجانى بدهید اعلیحضرت همایونى تشریف بردند وضع‌شان را دیده‌اند و وعده داده‌اند، پس بنابراین براى جوان‌هایى که الان به سنى می‌رسند که باید بروند و نمی‌توانند باید فکرى کنید الان یک دسته تمامش را از دولت می‌گیرند و یک دسته نصفش را می‌گیرند و یک دسته هم که حالا به سن دانشگاه رسیده‌اند می‌گویید که هیچ نگیرند این را چه می‌گویید؟

+++

 اقلاً بگویید کسانی که صدهزار تومان درآمد سالیانه دارند نگیرند این درست است در مقابل به یک دسته که وسیله ندارند بدهید جناب آقاى دکتر مهران این واقعاً خیلى باعث تعجب بنده شد که از زبان جنابعالى بشنوم، بنده حتى شنیدم فلان آقایى که میلیون‌ها درآمد دارد از این ارز استفاده می‌کند و یک عده‌اى مستحق که باید استفاده کنند نمى‌کنند.

رئیس- آقاى نخست‌وزیر.

نخست‌وزیر- جناب آقاى دکتر فاطمى یک قدرى احساساتى شدند موضوع دو تا است یکى این که می‌فرمایند در این صورتى که استفاده می‌کنند رسیدگى کنند و هر کدام میلییونر هستند بگذارند کنار این که می‌فرمایید بروند رسیدگى کنند این صحیح است بفرمایید بنویسید وزارت فرهنگ رسیدگى کنند ولى یکى دیگر می‌فرمایید که هر کس در ایران به دنیا آمد و به سنى رسید بفرستد به اروپا و دولت خرجش را بدهد بنده مناع‌للخیر نیستم (دکتر مشیرفاطمى- یک عده که برمی‌گردند جای‌شان بگذارند) ولى این یک بودجه هنگفتى می‌خواهد که تمام بودجه کشور هم کفایت نمی‌کند، الان موضوع این است که یک عده‌اى که قبل از این قانون که آقایان تصویب فرمودید که من‌بعد دولت فقط به اشخاصى کمک و مساعدت بکند که بیایند مسابقه بدهند و درحدودى که دولت بودجه‌اش تعیین شده و اعتبارش تصویب شده بروند، این مسابقه دارد وعیب ندارد و ممکن است یک بچه میلیاردر هم بیاید و از این مسابقه استفاده کند و حقش این است که برود یک وقتى می‌گفتند اشخاصى که در رأس کار هستند اگر میلیونر باشند، یک وقتى این تئورى بود توى این مملکت که چون میلیونر باشند حقوق نگیرند، چه ربطى دارد شخصى که فعالیتى می‌کند باید حقوق بگیرد ولو این که میلیونر باشد، یک وقتى این تئورى بود توى این مملکت که چون میلیونر هستند و یا خانم والده‌شان پول‌دار هست و یا پدرشان پول‌دار است حقوق نگیرند اگر آن شخصى لایقى است ولو این که میلیونر باشد باید حقوق بگیرد و الان هم قانونى گذشته که دولت فقط به کسانى خرج تحصیل بدهد که در مسابقه شرکت می‌کنند و تمام مخارج این محصلین را هم دولت می‌دهد یک دسته‌اى هم هستند که قبل از این قانون رفته‌اند آنجا تحصیل کرده‌اند به امید این که یک روزى دولت به آنها کمک کند و یک عده‌اى هم هستند که با پول دولت تحصیل می‌کنند، این را اعلیحضرت همایونى که تشریف بردند ملاحظه کردند آن پولى که دولت می‌دهد یا اقوامشان می‌فرستد کافى نیست امر فرمودند به این نوع دانشجویان باید مساعدت کنیم. حالا هم جنابعالى یک بودجه‌اى راهنمایى بفرمایید به دولت و بنده هم اگر دیدم که می‌شود هر کس که به سن تحصیل برسد و نخواست در ایران تحصیل کند می‌فرستم به اروپا این که می‌فرمایید اگر این رفت و برگشت و آمد به همان ترتیب به جاى او بفرستیم خودبه‌خود باید مسابقه بدهند و بروند چون یک عده‌اى هستند که با تذکره عادى می‌روند یک سال دو سال آنجا می‌مانند بنده حقیقتش را می‌گویم که خیال‌شان را حت بشود، پا می‌شوند می‌روند به اروپا و یک سال دو سال آنجا می‌مانند و بعد فشار می‌آورند که وضع‌شان بد است براى این که بعضى از اینها با گذرنامه عادى رفته‌اند آنجا و این طور عمل کرده‌اند و براى این که این کار تعطیل شود وهر روز بلند نشود بروند آنجا و بعد محصل دربیایند و متأسفانه بعضى‌هاشان یک رفتارى کرده‌اند که همه‌مان می‌دانیم که شایسته رفتار و مقام ایرانى نیست اینها تکرار نشود این قانون را دولت برداشت آورد اینجا و تصویب کرد که بعد از این دولت کمک به شخص یا اشخاصى می‌کند که امتحان داده‌اند و در مسابقه در رشته‌اى که دولت خواسته قبول شده‌اند حالا می‌فرمایید به تمام اشخاصى که از ده سال پیش رفته‌اند داده شود این به عقیده بنده درست نیست (دکتر مشیرفاطمى- تمام را عرض نکردم) اما فرمایشى فرمودید که رسیدگى بشود نسبت به این اشخاصى که استفاده می‌کنند که اگر بچه بنده که میلیونر هستم استفاده می‌کند باید بنده را معاف کنید این اشکالى ندارد ولى در هر صورت یا آن لایحه‌ای که تصویب شده به غیر از مسابقه راه دیگرى نیست.

رامبد- عرایض بنده یک قدرى تحریف شده طبق ماده 82 اجازه می‌خواهم.

رئیس- تحریف نشده، کى تحریف کرده وکیل تحریف کرده است؟ پیشنهادى کرده‌اید و روى همان پیشنهاد صحبت شد.

رامبد- بنده نوشتم که صلاحیت اخلاقى و تحصیلى محصل که محرز شود دولت کمک کند.

رئیس- نظر مجلس شرط است یک دفعه دیگر پیشنهاد قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم.

(به شرح سابق! مجدداً قرائت شد)

رئیس- آقایانى که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند) چون مشکوک شد با ورقه رأى می‌گیریم.

نخست‌وزیر- بنده می‌خواستم به عرض مجلس برسانم که اگر این پیشنهاد تصویب شود دولت لایحه را پس می‌گیرد.

رئیس- آنهم مانعى ندارد. آقاى رامبد.

رامبد- غرض در واقع هم‌فکرى و کمک فکرى به دولت است و اگر دولت تا این اندازه حواشى امر را مطالعه کرده که تصویب این موضوع باعث پس گرفتن این لایحه است بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس- یک پیشنهاد دیگر قرائت شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم در بند 7 ماده واحده بعد از کلمه شیراز (و مشهد) اضافه شود.

دکتر محمود ضیایى

رئیس- بفرمایید.

دکتر ضیایى- منظور بنده از این پیشنهاد این نبود که از سهم شیراز و تبریز کم شود ولى چون اگر غیر از این پیشنهاد می‌کردم ممکن بود پیشنهاد خرج تلقى بشود خواستم پیشنهاد کنم اگر ممکن است معادل همین مبلغ هم اگر آقاى نخست‌وزیر موافقت بفرمایند براى مشهد در نظر بگیرند.

رئیس- آقاى ارباب مخالفید؟ (ارباب- بله) بفرمایید.

ارباب- از جناب آقاى دکتر بسیار متشکرم که فرصتى به بنده دادند که یک مطلبى را که فراموش کرده بودم عرض کنم. بندر خمیر که درحدود چهل هزار جمعیت خودش و توابعش دارد، آقایان آب شیرین، آب آشامیدنى ندارد و حاجى‌آباد و بندر خمیر پزشک و دارو هم ندارد پس این هم اضافه کنید، آن مستحق‌تر از جایى است که آقاى دکتر می‌فرمایند. اگر اینجا را هم اضافه کنید با پیشنهاد آقاى دکتر بنده موافقم و الّا مخالفم.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- البته کوى دانشجویان در همه نقاطى که دانشگاه هست ضرورت دارد. ما برحسب امر اعلیحضرت همایونى براى دو نقطه تبریز و شیراز اعتبارى تأمین کردیم. آقایان موافقت بفرمایند که براى بودجه سال آینده وزارت فرهنگ تنظیم شود، اگر بنا بشود مشهد را هم اضافه کنیم این مبلغ کفایت نخواهد کرد و بر خلاف نظر خود آقایان خواهد بود که می‌فرمایند اعتبار کافى براى پروژه معینى در نظر گرفته شود استدعا می‌کنم استرداد بفرمایید.

دکتر ضیایى- با این توضیحاتى که آقاى وزیر فرهنگ دادند بنده پس می‌گیرم به شرطى که در بودجه سال آینده پیش‌بینى شود.

رئیس- دیگر پیشنهادى نیست رأى گرفته می‌شود به ماده واحده با اصلاحاتى که به عمل آمد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا آیین‌نامه را انشاءالله آقاى صدرزاده فرصت می‌فرمایند که اصلاح کنند که تکلیف کلیات اول و آخر در ماده واحده معلوم شود. کلیات آخر مطرح است آقاى مهندس هدایت در چه قسمت اجازه خواسته‌اید؟ (مهندس هدایت- در کلیات) مخالف یا موافق؟ (مهندس هدایت- مخالف) بفرمایید.

مهندس هدایت- خوشبختانه ماده‌اى که مورد نظر دولت بود طابق‌النعل بالنعل تصویب شد. یک موضوعى بود که بنده خواستم به عرض هیئت دولت برسانم و آن این بود که باید بالاخره فکرى براى این محصلین متوسطه کرده بنده نمی‌دانم سالى چه مبلغ جناب آقاى وزیر فرهنگ به عنوان کمک به محصلین خارج از کشور ماهیانه حواله می‌کنند از طرف فراکسیون پارلمانى حزب مردم پیشنهادى شده بود که متأسفانه مورد توجه دولت قرار نگرفت و فراکسیون مجبور شد که آن را به صورت طرح تقدیم مجلس کند. خدا عمر بدهد جناب آقاى حکمت را که در دورة سلطنت اعلیحضرت فقید به راهنمایى آن سلطان جلیل آن قدر دانشگاه تهران را گشودند و امروز هزارها محصل از این دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شوند و در این مملکت خدمت می‌کنند. به نظر من تا زمانى که ممکن است و دولت قادر است امثال این دانشگاه در تهران و شهرستان‌ها ایجاد کند بسیار بهتر است تا این که به صورت دلار وارد به خار ج از ایران بفرستد (احسنت) همان طور که جناب آقاى نخست‌وزیر فرمودند دانشگاه‌هاى ما در مشهد و شیراز در خوزستان و تبریز و اصفهان داراى یک نواقص بسیارى است ولى به نظر من بزرگ‌ترین خدمتى که یک دولت می‌تواند به مردم بکند ایجاد دانشگاه است و بس براى نمونه عرض می‌کنم بنده شنیده‌ام امسال براى دانشکده پلیس که بیش از صد الى دویست نفر محصل نمی‌خواسته است متجاوز از شش هزار نفر ثبت‌نام کرده‌اند که بالاخره مجبور شدند در هواى آزاد از این محصلین امتحان کنند براى اینکه محل مسقفى نبوده است. در دانشگاه تهران فعلاً پانزده هزار محصل براى ورود به دانشگاه ثبت‌نام کرده‌اند وشاید براى بیش از سه هزار و شش‌صد محصل جا نباشد. معلوم نیست این 14 هزار محصل دیگر یا 13 هزار نفر محصل دیگر چه باید بکنند؟ (صحیح است) بنده خیال می‌کنم، بنده فکر می‌کنم از ساختن هر درمانگاهى زودتر باید براى محصلین فکرى کرد براى این که به یک مرحله‌اى از رشد رسیده‌اند که اگر فکرى براى ادامه تحصیل آنها نشود همان طوری که جناب آقاى نخست‌وزیر فرمودند اینها فاسد خواهند شد و فساد آنها باعث دردسر مملکت خواهد شد (بوربور- در فکر کیفیت باید بود نه کمیت) کیفیت را هم در همین

+++

 دانشگاه‌ها باید اصلاح کنند جناب آقاى بوربور نه در کنار خیابان اسلامبول (احسنت- صحیح است) جنابعالى موافقت بفرمایید غرض از این خرج‌هاى زائدى که در مملکت می‌شود جناب آقاى نخست‌وزیر موافقت بفرمایید یکى دو دانشگاه در همین شهر تهران و چند دانشگاه در شهرستان‌هاى ما تأسیس و تکمیل شود معلمین خوب هم استخدام شود (فضایلى- کمک علمى هم از خارج باید گرفت) که سالیانه چهارده پانزده هزار محصل بیکار نماند (نخست‌وزیر- آنهایى که از دانشگاه خارج می‌شوند چه بکنند؟) و اما آنهایى که دانشگاه دیده‌اند خود حضرتعالى مسبوق هستید که کشور ما با توسعه امور عمرانى که درنظر است انجام بدهد و با برنامه‌هاى عمرانى متأسفانه کمبود متخصص داریم نه زیادى متخصص انشاءالله این دستگاه‌ها متخصص تهیه می‌کند که در دستگاه‌هاى مملکت به عنوان کمبود متخصص از خارج استخدام نکنیم آن روزى که تمام امور مملکت تمام امور عمرانى مملکت برنامه‌هاى اصلاحى دولت درصدد اجرا برمی‌آید بالاخره اگر دانشگاه ما هم عده‌اى متخصص بیرون بدهد اینها در خیابون ولو نخواهند بود. هنوز سال‌هاى بعد در مملکت ما احتیاج به متخصص است اعلیحضرت همایونى که در سفرى که به امریکا فرمودند جهت تشویق همین محصلین که برگردند و به این مملکت خدمت بکنند مقرر فرمودند که به آنها کمک شود و خوشبختانه این کمک مورد تصویب مجلس قرار گرفت و امیدوارم که دولت در این قسمت هم فکرى بکند یا براى آنها یک مدارس حرفه‌اى یا غیرحرفه‌اى یا دانشگاهى ایجاد کند که آنها کنار خیابان وحاشیه نمانند. این بود عرض بنده‏.

رئیس- آقاى ارباب هم در کلیات اجازه خواسته‌اند.

ارباب- اگر کسى صحبت نکند بنده هم عرضى ندارم.

رئیس- آقاى صارمى.

صارمى- بنده هم دیگر عرضى ندارم.

رئیس- براى نظر مشورتى به سنا فرستاده می‌شود.

2- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون امور خارجه راجع به اجازه مبادله قرارداد ترانزیت بین ایران و شوروى

رئیس- یک لایحه دیگرى هم هست و شور دوم موافقت‌نامه ترانزیت کالا بین ایران و شوروى. گزارش کمیسیون امور خارجه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون امور خارجه براى شور دوم در تاریخ 17 خرداد ماه 1337 موافقت‌نامه مربوط به مسائل ترانزیت بین ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروى را با حضور آقاى وزیر امور خارجه مورد شور و رسیدگى قرار داده بالنتیجه گزارش شور اول تأیید و اینک براى تصویب مجلس شوراى ملى ماده واحده پیشنهادى دولت را تقدیم می‌دارد.

ماده واحده- موافقت‌نامه بین دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروى سوسیالیستى راجع به مسائل ترانزیت مشتمل بر یک مقدمه و هشت ماده که در تاریخ پنجم اردیبهشت ماه یک‌هزار و سیصد وسى و شش مطابق با بیست و پنجم آوریل یک هزار و نهصد و پنجاه و هفت در تهران به امضا رسیده و سه نامه که در همان تاریخ مبادله شده است تصویب و به دولت اجازه داده می‌شود که اسناد مصوبه را مبادله نماید.

از طرف مخبر کمیسیون امور خارجه- خزیمه‌علم

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دارایى لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به موافقت‌نامه ترانزیت بین دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروى را با حضور آقایان معاونین وزارت دارایى و وزارت امور خارجه براى شور دوم مورد رسیدگى قرار داده خبر کمیسیون امور خارجه را تأیید و تصویب نمود و اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

از طرف مخبر کمیسیون دارایى- باقر بوشهرى.

گزارش از کمیسیون بازرگانى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون بازرگانى در جلسه 46 تیرماه 1337 با حضور آقاى معاون پارلمانى نخست‌وزیر به لایحه موافقت‌نامه ترانزیت بین دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروى براى شور دوم رسیدگى و مواد مصوبه مجلس سنا را تصویب نمود اینک گزارش آن را در تأیید خبر کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

 مخبر کمیسیون بازرگانى- عمیدى‌نورى.

رئیس- در کلیات ماده واحده کسى نام‌نویسى نکرده بنابراین رأى گرفته می‌شود به ماده واحده آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. به دولت ابلاغ می‌شود.

رئیس- بنده خیلى خوشوقتم امروز این لایحه که دولت آورد راجع به استفاده از پذیره در یک جلسه به تصویب مجلس شوراى ملى رسید، به تجربه دیده شده آقایان نمایندگان محترم وقتى مسائل لازمى پیش مى‌آید همه وقت براى انجام وظیفه حاضر هستند. در این موقع که تعطیل تابستانى مجلس بود و باید آقایان از تعطیل استفاده می‌کردند و اغلب آقایان در خارج از تهران بودند معهذا عدة کثیرى حاضر شدند و در جلسه شرکت کردند، علت این هم که جلسه طول کشید و به این ساعات منتهى شد تشکیل جلسة خصوصى بود که قبلاً مشغول کار بودیم و در آن جلسه هم به طوری که خاطر آقایان مسبوق است جناب آقاى نخست‌وزیر گزارش مبسوطى از مسافرت و مأموریت خودشان در کنفرانس لندن با شرکت نمایندگان ترکیه و پاکستان به اطلاع رسانیدند که خدمات ایشان مورد قبول و قدردانى نمایندگان هم قرار گرفت. (صحیح است) من هم به سهم خودم از ایشان تشکر می‌کنم. آقاى نخست‌وزیر.

نخست‌وزیر- بنده وظیفه خودم می‌دانم از طرف دولت از حسن توجه مقام محترم ریاست مجلس و عموم نمایندگان که در این هواى گرم فصل تابستان که مرخصى تشریف برده بودند بذل عنایت کردند و لایحه دولت را مورد رسیدگى قرار دادند و تصویب کردند. البته این همکارى که بین دولت و مجلسین وجود دارد در پیشرفت امور کشور نقش مهمى بازى می‌کند و بنده وظیفه خودم می‌دانم که یک‌مرتبه دیگر از آقایان سپاسگزارى کنم.

3- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه.

رئیس- براى لایحه آموزگاران هم آقایان موافقت بفرمایند که پنجشنبه جلسه باشد جلسه آینده پنجشنبه خواهد بود

 (مجلس دو ساعت بعداز ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت.

+++

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:295289!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)