کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 218 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 22 آبان ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

2- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى معاون وزارت جنگ

3- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر کشاورزى

4- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کل کشور‏

5- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 218

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 22 آبان ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

2- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى معاون وزارت جنگ

3- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر کشاورزى

4- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کل کشور‏

5- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز قبل را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند و چون عده براى رأى کافى نبود تصویب آن به بعد موکول شد. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایب با اجازه- آقایان: فاطمی، فروهر

غایبین بی‌اجازه- آقایان: رضوی، اقبال، منصف، رهبری، نوبخت، مهدوی، مؤید ثابتی،‌ اوحدی،‌ اورنگ،‌ نواب یزدی،‌ شاهرودی، مشار، مکرم افشار، شجاع، اکبر، امیر ابراهیمی، حمزه‌تاش، دکتر سنگ، هدایت‌الله پالیزی، عطا‌ءالله پالیزی، رفیعی، معتصم سنگ، طباطبایی، اصفهانی، شیرازی، هاشمی، ثقة‌الاسلامی،‌ دهستانی، خسروشاهی، سلطانی، صادق وزیری،‌ دولتشاهی،‌ افشار، دکتر نفیسی، مستشار، امامی، ناهید، کامل ماکو، نصرتیان، همراز، منشور، بوداغیان، فرمانفرماییان)

1- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى (آقاى صدر)- لایحه مختصرى است تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم هر چند درخواست شده است با قید دو فوریت تصویب شود ولى چون فعلاً بودجه کل کشور مطرح است بنده حالا تقدیم می‌کنم و تمنا دارم در جلسه آتیه این لایحه با دو سه فقره لوایح دیگر دادگسترى که هست و مورد احتیاج می‌باشد جزو دستور قرار گیرد و تصویب شود (صحیح است) این لایحه که الان به قید فوریت تقدیم می‌کنم راجع به اصلاح محاکم تجدید‌نظر املاک واگذارى است که تأثیر زیادى در سرعت و پیشرفت کارهاى آنجا دارد و اجازه بفرمایید در جلسه آتیه با لوایح دیگر دادگسترى که خبر آنها هم از طرف کمیسیون حاضر شده است جزو دستور قرار گیرد. (صحیح است)

+++

2- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى معاون وزارت جنگ

معاون وزارت جنگ (آقاى سرتیپ انصارى)- لایحه‌ای است راجع به اصلاحات دادگاه‌هاى نظامى که در نتیجه کم شدن تعداد امرا و افسران عالى رتبه ارتش احتیاج پیدا شده است که این اصلاح در قانون دادرسى و کیفرى ارتش بشود.

چون در ماده (42) قانون دادرسى و کیفر ارتش مصوب 4 دی ماه 1318 تصریح شده که درجه رئیس و کارمندان دیوان تجدید‌نظر نباید از درجه رئیس و کارمندان دیوان حربى که حکم بدوى را صادر نموده کم‌تر باشد و طبق بند 4 ماده (37) همان قانون هر افسرى که به نحوى از انحا در پرونده متهم رسیدگى کرده باشد دیگر صلاحیت کارمندى دادگاه تجدید‌نظر را ندارد و از طرف دیگر به واسطه محدود بودن تعداد افسران عالى رتبه ارتش در مورد تجدید‌نظر احکام مربوط به افسران ارشد و امرا براى تعیین کارمندان دیوان تجدید‌نظر که حایز این شرایط باشند دادرسى ارتش عملاً دچار اشکال می‌شود و جریان محاکمه مدت‌ها به تعویق می‌افتد علیهذا از لحاظ تسریع در جریان محاکمه و بلاتکلیف نماندن متهمین ماده واحده تقدیم مجلس شوراى ملى می‌گردد و به قید دو فوریت تقاضاى تصویب آن را می‌نماید.

3- تقدیم ‏یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر کشاورزى

وزیر کشاورزى (آقاى اعتبار)- دکتر دل پى که آقایان همه او را به خوبى می‌شناسید مدت قرار‌داد استخدامش تمام شده است و چون مشغول یک کارهاى مؤثرى مخصوصاً ساختن سرم ضد دیفترى است خیلى به وجود او ما احتیاج داشتیم لایحه استخدامى او را به قید یک فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم و چون وقت مجلس هم کم است از این جهت تقاضاى یک فوریت شده است.

معدل- آقا اجازه بفرمایید لایحه چهل میلیون اعتبار خواربار مطرح شود.

رئیس- اکثریت نیست آقا.

وزیر بهدارى (آقاى اردلان)- لوایحى که تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود براى این دوره طرف احتیاج است که از تصویب مجلس شوراى ملى بگذرد- لایحه‌اى با موافقت وزارت دارایى براى افزایش سرمایه بنگاه دارویى تقدیم مجلس شوراى ملى شده بود ولى این لایحه هنوز نگذشته ولى داروها وارد شده که همه آنها طرف احتیاج است گشایشى هم در کار عامه خواهد بود این است که بنده لایحه سابق را پس می‌گیرم و همان را به قید فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم تا هر موقع که عده کافى شد آقایان به آن رأى بدهند. (صحیح است)

رئیس- آقاى مخبر فرهمند

مخبر فرهمند- در یکى از جراید فهرست لوایحى را که در مجلس هست براى گذارندن بنده دیشب مطالعه می‌کردم لایحه قانون استخدام مهندسین را شنیدم حالا نمی‌دانم در آنجا ننوشته بودند یا تقدیم نشده است یا گذشته یا اصلاً فراموش شده به هر حال با آن وعده‌هایى که داده می‌شد و با آن حدت و شدتى که در همراهى با آن قانون اظهار می‌شد چه شد که به کلى فراموش شد که در فهرست لوایح هم نوشته نشده خواستم عرض کنم اگر هست و گزارش آن تهیه شده جزو دستور قرار داده شود.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- لایحه استخدام مهندسین در کمیسیون بودجه است باید آقاى وزیر پیشه و هنر تشریف بیاورند براى مذاکره و شور که زودتر خبرش به عرض مجلس شوراى ملى برسد در هر صورت در کمیسیون بودجه است ولى هنوز تصویب نشده که گزارش آن داده شود باید آقاى وزیر پیشه و هنر تشریف بیاورند به کمیسیون تا مذاکره شود و خبرش تقدیم شود.

وزیر بازرگانى و پیشه و هنر (آقاى بدر)- در جلسه گذشته که بنا بود کمیسیون تشکیل شود تشکیل نشد در هر حال بنده در اسرع اوقات شرفیاب می‌شوم که زودتر بگذرد.

+++

ملک مدنى- فردا بفرمایید.

وزیر دارایى (آقاى بیات)- لایحه بودجه که در چند جلسه پیش هم مطرح شد در کلیاتش هم مذاکره شد اگر اجازه می‌فرمایید بقیه مذاکرات ادامه پیدا کند تا اکثریت هم حاصل شود.

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- بنده خواستم استدعا کنم و تذکر بدهم خدمت آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى که لایحه بیمه کارگرها را حضرتعالى خواستید مطالعه بفرمایید و به نظر آقاى رئیس کل دارایى هم برسانید بعد اعاده بدهید به مجلس شوراى ملى که مطرح شود بنده خواستم تقاضا کنم که این لایحه را زودتر بیاورید که براى شور دوم در مجلس مطرح و تصویب شود.

وزیر بازرگانى و پیشه و هنر- لایحه بیمه کارگران شور اولش از مجلس گذشته و براى شور دوم در کمیسیون مطرح بود نظر وزارت دارایى راجع به قسمت مالى این لایحه بود که حالا مشغول مطالعه هستند و همین قدر که مطالعات‌شان تمام شد به عرض مجلس خواهد رسید و امیدوارم همین دو روزه نظریه وزارت دارایى ابلاغ شود و تأمین نظریه آقایان محترم بشود.

طوسى- بنده هم همین را عرض کردم تسریع شود که زودتر نظریه‌شان برسد و این لایحه مفید تصویب شود.

دشتى- دیگر بس است آقا بودجه را مطرح کنید. (صحیح است)

4- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کل کشور

رئیس- بقیه مذاکره در بودجه کل کشور شروع می‌شود (صحیح است) مذاکره در کلیات در آن جلسه شد حالا اگر اجازه می‌فرمایید وارد در مواد شویم (صحیح است) ماده اول خوانده می‌شود:

ماده اول- مجلس شوراى ملى بودجه سال 1322 وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى را جهت هزینه‌ها و دریافت‌هاى عادى و همچنین بودجه اقتصادى کشور را اعم از هزینه ادارى و خرید اجناس و درآمد اعم از فروش و سود طبق فهرست‌هاى پیوست به شرح زیر:

الف- دریافتى‌هاى عادى 096/ 1890795 ریال هزینه‌هاى عادى 3297718537 ریال.

ب- دریافتى اقتصادى بابت فروش اجناس و سود 5795927987 ریال هزینه‌هاى اقتصادى اعم از اعتبار خرید اجناس و هزینه ادارى 5896680665 ریال.

ج- موجودى کالا در اول سال 1322- 1553701000 ریال تصویب و به وزارت دارایى اجازه می‌دهد وجه لازم براى بهره‌بردارى بنگاه‌هاى بازرگانى و کارخانه‌جات دولتى مطابق احتیاجات آنها که مورد موافقت وزارت دارایى قرار گرفته است تأدیه نماید و همچنین اجازه می‌دهد هزینه کارگزینى و سایر اعتبارات وزارتخانه‌ها و ادارات را تا آخر مهر ماه 1322 بر طبق قوانین مصوب 1322 براى پرداخت بودجه‌هاى کشور پرداخت و از تاریخ اول آبان ماه 1322 بر طبق بودجه‌هاى تفصیلى که تا پانزده آبان ماه باید کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى تقدیم شود بپردازد و پس از تصویب بودجه‌هاى جز در کمیسیون بودجه بر طبق مصوبات کمیسیون پرداخت نماید.

تبصره- نسبت به بودجه اقتصادى رعایت و مقررات الزامى نبوده و به طور بازرگانى عمل خواهد شد.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- فلسفه این که در قانون اساسى پیش‌بینى شده که باید تا 15 اسفند ماه هر سال بودجه سال بعد باید به مجلس بیاید و تصویب شود این است که مجلس شوراى ملى در برابر یک کار انجام شده واقع نشود. طبعاً هم اگر انسان بخواهد یک معامله‌اى بکند و یک جنسى بخرد پیش از عمل و پیش از انجام کار اگر صحبتى دارد اگر بخواهد معامله را بالا پایین کند به اصطلاح با طرف وارد مذاکره می‌شود و الا این معنى ندارد یک معامله را یک کارى را انجام بدهد پس از ختم عمل آن وقت بخواهد وارد صحبت و مذاکره بشود که این گران است یا این ارزان است و چه و چطور است. حالا ملاحظه بفرمایید فساد این عمل را وقتى که خلاف اصل است این طورى می‌شود که یک بودجه را هشت ماه است رویش عمل کرده‌اند حالا ما بخواهیم اینجا رویش

+++

صحبت کنیم که اقلام خرج زیاد دارد یا اقلام عایدات چطور است و ما هر صحبتى بخواهیم بکنیم گذشته دیگر براى این هشت ماه موضوعى ندارد چهار ماه آینده هم ملاکش همین هشت ماه است علیهذا بحث در بودجه سال 1322 بعد از هشت ماه به نظر من مفید نیست مگر از لحاظ آینده بنده چیزى که باید به دولت تذکر بدهم و آقاى دکتر میلسپو هم اگر صداى مرا از مجلس شنیدند خواهش بکنم این است که عطف توجهى باید بشود به اصلاح دستگاه ادارى مملکت. این قانون استخدام را باید در ظرف این هشت ماه یا ده ماهى که دکتر مشغول کار است باید بهش عطف توجه کامل و جدى می‌شد و به نظر بنده بودجه سال آتیه با اصلاح قانون استخدام کشور باید بیاید به مجلس و مسلماً این دستگاه عریض و طویل ادارى و این وضعى که در وزارتخانه‌هاى ما هست متناسب با بنبه مالى و اقتصادى ما نیست بنده این را مکرر عرض کرده‌ام هر وزارتخانه و اداره‌اى را اگر دست بزنند لااقل نصف عده‌اى که در آنجا هستند و مسکن گرفته‌اند زیادى هستند و اینها را باید یک فکر عاجلى براى این عده زیادى بکنند البته بنده این را قبول دارم که در جواب همیشه گفته شده است چه بکنیم براى اینها البته من خودم هم این را در نظر دارم که براى اینها چه فکرى باید کرد بنده هم کاملاً موافق با این نیت هستم که اول باید فکر زندگانى این عده را کرد ولى خوب فکرش بالاخره باید هر چه زودتر بشود اصلاحش هم به دست خود دولت است یک وقتى بود یک عده زیادى از مردم مستمرى بگیر بودند بعد شهریه‌اى می‌گرفتند دولت آمد و شهریه و مستمریات را خرید در این باب هم یک همچو فکرى را می‌شود کرد ممکن است براى عده خیلى زیادى که در ادارات هستند و وجودشان عاطل است و بودن‌شان در ادارات و وزارتخانه‌ها اسباب بطو جریان امور ادارى است زندگانی‌شان هم تحمیل بر زندگانى عمومى و خزانه عمومى است ممکن است به نظر من براى اینها هم یک فکر صحیحى کرد حتى ممکن است دولت خدمت اینها را حق اینها را از لحاظ بودن در ادارات بخرد ممکن است با اینها یک کمکى بشود و یک سرمایه‌اى دفعتاً دولت به اینها بدهد که اینها بروند از خارج دنبال شغل‌هاى آزاد و ادارات دولتى را به حال خودشان بگذارند و این کثرت عده فعلى نه تنها بارى است و تحمیلى است بر بودجه ادارات دولتى اصلاً کارها را هم فلج کرده است شما اگر یک کاغذ به وزارت دارایى بنویسید دو ماه باید منتظر جواب باشید این براى کثرت میز و صندلى هست براى این است که یک تکه کاغذ لااقل باید بیست روز سى روز در روى میزهاى متعدد بگردد تا در آن میز آخرى جریان خودش را تمام کند الان ملاحظه بفرمایید که قانون استخدامى که از سابق بوده آن قوت و آن احترام خودش را از دست داده است و هر اداره یا وزارتخانه مجبور شده است در عمل یک ترتیب دیگر و رویه دیگرى اتخاذ کنند و هیچ دیگر ارزشى براى آن قانون باقى نمانده الان ملاحظه بفرمایید مستخدم رسمى است مستخدم حکمى است مستخدم کنتراتى هست مستخدم روز مزد هست عرض کنم که انواع و اقسام راه‌ها را باز کرده‌اند براى این که عده‌اى را قبول کنند البته این عده هم که آمده‌اند واقعاً بعضى‌شان لازم است وجودشان ولى چون قانون استخدام جلویشان را گرفته بود نتوانسته‌اند از خارج اشخاص را بیاورند آن عده هم که مشمول قانون استخدام بودند چون قانون استخدام متناسب با وضع امروزه آنها نیست ناچار شدند در عمل اکثراً از خدمت استعفا می‌دهند یا منتظر خدمت می‌شوند براى این که به عنوان قرار‌دادى یا به عنوان حکمى یا به عناوین دیگرى مجدداد وارد خدمت بشوند بنابراین بنده می‌خواستم به دولت تذکر بدهم مخصوصاً از آقاى نخست وزیر خواهش کنم که در این باب یک تذکرى به وزارت دارایى و به دکتر میلیسپو داده شود براى اصلاح قانون استخدام وعده هم شده بود از طرف دولت که قانون استخدام را به یک شکل صحیح و متناسب عصر تهیه نمایند بلکه انشاء‌الله تا مجلس آینده در دسترس باشد که بیاید به مجلس شوراى ملى و تصویب شود تا ما بتوانیم دستگاه ادارى وزارتخانه‌هایمان را متناسب کنیم با احتیاجات امروزه مملکت و چون در ماده اول هم می‌شود در کلیات صحبت کرد و در کلیات بودجه هم می‌شود مطالب مختلفه را بحث کرد این بود که این تذکر را دادم. تقاضاى دیگرم از دولت این بود که توجه بیشترى بفرمایند

+++

به شهردارى‌ها و مخصوصاً شهردارى تهران الان ملاحظه بفرمایید که وضع شهر تهران خوب نیست مخصوصاً از حیث آب و سایر احتیاجات شهر تهران واقعاً خوب نیست و شهر تهران حقیقتاً در مضیقه است البته با تحقیقاتى که کرده‌ام بودجه شهردارى تهران کافى نیست و پول به قدر کفایت در دسترس‌شان نیست به علاوه مطالبات شهردارى از دولت با این که چندین دفعه اینجا تذکر داده شد در یکى از قوانین هم تصریحاً گذشت و دولت را مکلف کردیم رسیدگى کند و نتیجه را به عرض مجلس شوراى ملى برساند این عمل هم در بوته اجمال ماند و نمی‌دانم مطالبات شهردارى از دولت به چه شکل و چه کیفیتى است و آیا به این کار رسیدگى خواهند کرد و طلب شهردارى تهران را خواهند داد و به نتیجه خواهد رسید یا خیر؟

مخبر کمیسیون بودجه (صفوى)- آقاى طباطبایى فرمایشاتى به طور کلى فرمودند که یک قسمت آن راجع به اصلاح قانون استخدام کشورى بود که البته هیئت دولت این تذکرات ایشان را در نظر خواهند گرفت و امیدواریم در سال آتیه و براى دوره چهاردهم اصلاح این قانون را در نظر بگیرید و به مجلس تقدیم کنند که منظور آقاى طباطبایى و اغلب از آقایان تأمین شود. یک توضیحى هم راجع به شهردارى و بودجه آن فرمودند بنده خواستم براى اطلاع ایشان عرض کنم که بودجه شهرداری‌ها را به طوری که ملاحظه فرمودید در قانون مالیات بر درآمد تأمین کردند که ده یک درآمد مالیات مستغلات براى تکافو بودجه شهرداری‌ها منظور گردد و امیدوار هستم با این درآمدى که در نظر گرفته شده شهردارى بتواند یک کارهایى بکند در قسمت مطالبات شهردارى هم که فرمودید در قسمت لایحه متمم بودجه همین سال که آقاى وزیر دارایى به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌کنند این را در نظر گرفته‌اند و بنده اطلاع پیدا کرده‌ام که براى پرداخت مطالبات شهردارى ده میلیون تومان در نظر گرفته‌اند که پرداخته شود که شهردارى بتواند از این مبلغ مقدارى از قروضش را بابت مطالبات مردم که خانه‌هاشان خراب شده بپردازد و بقیه را براى احتیاجات ضرورى فعلى خودشان به مصرف برسانند و بنده خیال می‌کنم قانون متمم بودجه را که تقدیم بکنند این مسأله هم تأمین خواهد شد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده خیلى متأثرم که عرض کنم با این که عضو کمیسیون بودجه هستم و در کمیسیون هم همیشه حاضر بودم هم در وقت نیامدن آقایان وزرا و هم در موقع آمدنشان خوب بنده باید عرض کنم که بنده با دولت شریک هستم یعنى شریک در رأى هستم رأى می‌دهم موافق با دولت هستم ولى دولت مستحضر باشد که بنده خودم را عرض می‌کنم تکلیف وکالت خودم را نسبت به بودجه عمل نکردم علت هم چه بوده است؟ علت هم این بوده است که دستگاه وزارت دارایى یا دستگاهى که اداره کند و مرتب کند بودجه مملکت را و دخل و خرج مملکت را درست کند و مرتب کند و بیاورد در اول سال در وسط سال به مجلس شوراى ملى و بگوید نمایندگان ملت دخلمان این است خرجمان این است نشده است بنده الان مى‌بینم ماه هشتم سال است این بودجه چه فایده دارد بیشتر از این مواد و بودجه‌ها ماند براى این که دولت یعنى وزارت دارایى و وزارت کشاورزى و وزارت پیشه و هنر (یک مقدارى از بودجه کشاورزى) بودجه‌هاشان مانده است و مواد اینها در کمیسیون بودجه نگذشت و صحبت نشد و به همین حال باقی ماند چرا؟ چون نیامدند از آن طرف هى فشار دادند به کمیسیون بودجه که آقا چرا بودجه را نمی‌دهید یک نفر هم نیامد به کمیسیون بودجه که ببیند اعضاى کمیسیون بودجه گرفتار چه چیزى هستند نه وزیر پا شد جواب بدهد نه یک نفر آمد توضیح بدهد نه به سؤالات ما جواب داده شد آن وقت یک بودجه حالا آمده که نه صورت بودجه دارد نه معنى بودجه مثلاً بنده در اینجا پیشنهاد کردم تحقیق کنید آقاى رئیس‌الوزرا شما بدانید که مسئولیت تاریخ به گردن شما است کارخانه‌جات تمام قیمت‌هایش ترقى کرده است سهامش رسیده است به بیست و بیست و پنج و سى چرا؟ علت این که

+++

دخلشان بالا رفته است دخل کارخانه که بالا رفته ولى دخل کارخانه‌جات ما سال به سال دارد تنزل می‌کند نگاه کنید دیگر این دخل و خرجش است نگاه به بدبختی‌ها بکنید آقایان این را آخر ما کجا می‌توانیم بگوییم که هر وقت کارخانه‌جات ملى دل‌شان خواست آمدند اجناس‌شان را ترقى دادند با کارخانه‌جات دولت ساختند یک دفعه آمده است جنسى که سه تومان قیمتش بوده است سى تومان شده است آقا در بازار بروید ببینید که این قیمت‌ها چرا یک مرتبه این جور ترقى می‌کند سیگار می‌رسد از دانه‌ای یک شاهى به دانه‌ای ده شاهى کبریت دانه‌ای یک عباسى می‌رسد به سى شاهى همین طور قماش جنس‌هایى که کرباس است یا پشم است یا پنبه است و قیمتش چهار تومان پنج تومان بوده است می‌رسد به سى تومان چهل تومان پنجاه تومان، آخر این درد را به کجا باید گفت آقا؟ پشم که نمی‌رود به خارجه و اینجا فراوان است و پنبه هم کم‌تر می‌رود به کارخانه‌جات شما هم به سلامتى هفده کارخانه دولتى دارید. آقا بیایید گرانى شر این کارخانه‌جات دولتى را از گردن ملت و مردم بردارید که این قدر اسباب زحمت مردم نباشند هر کس می‌خواهد کارخانه‌جاتش را ترقى بدهد یک مرتبه از بیست تومان به صد تومان برسد می‌رود در پیشه و هنر در باب کارخانه‌ها می‌گوید که آقا باید کارى کرد سخت شده است کارگرها شلوغ کرده‌اند اسباب نمی‌آید از خارجه فلان و فلان نمی‌آید فلسفه‌هایى که می‌خواهند درست می‌کنند و می‌گویند آقا جنس نمی‌آید آن وقت یک مرتبه جنسى که قیمت او ده تومان است می‌رسد به سى تومان آخر چرا این جور می‌کنند؟ آقاى وزیر دادگسترى هم از اینجا پا شدند رفتند و عرض می‌کنم که آقا یک قانونى بیاورید از براى جلوگیرى از این ترقى دادن اجناس که یک مرتبه ترقى می‌کند. در وضعیت گران فروشان یک مجازاتى براى اینها معین کنید فقط براى تره‌بار فروشان که خیار را یک عباسى می‌فروشند قانون می‌گذرانید که چقدر قیمتش برسد و باید چند شلاق بخورد اما آن کسى که جنس ده تومان را هفتاد تومان می‌کند چکارش باید کرد؟ باید گفت سلام علیکم حاجى‌زاده؟ این معنى دارد؟ این است که بنده با این بودجه با این که در کمیسیون هم بودم از اول تا آخرش مخالفم و هیچ نمی‌توانم خودم را حاضر کنم یک پیشنهادى هم کردم نسبت به کارخانه‌جات آقایان شما صورت منافع و به اصطلاح بیلان کارخانه‌جات ملى را در دست بگیرید ببینید بیلان کارخانه‌جات دولتى چقدر شده مال ملى چقدر شده است مثلاً بنده شنیده‌ام که امسال یکى از محترمین و صاحبان یکى از کارخانه‌جات اصفهان هفتصد هزار تومان حقوق الهى را برده و به نجف داده است با این که منافعى هم نمی‌گرفته چون آدم مسلمانى است (وزیر دارایى- عجب شخص مسلمانى است) اما چون مطابق این ترقى کارخانه‌جات که اینجا شده است آنجا هم ترقى داده است و این نفع را برده است آن وقت آقایان می‌گویند فلان کس در قانون مالیات بر درآمد هى صحبت کرد بنده ابداً والله مخالف نیستم که مملکت‌مان آباد بشود و یکى از ممالک بزرگ بشود ولیکن پولى که گرفته می‌شود به خارج مملکت نمی‌رود متأسفانه عرض می‌کنم مرحوم مؤید احمدى که فوت شده بود وقت بردند به غسالخانه در آنجا آب نبود که غسلش بدهند این دستگاه مردن ما خودمان دیدیم دیگر این دستگاه‌هاى دیگر ما این روز به روز ترقى کردن اجناس که محتاج الیه مردم است این را چه کار کنیم؟ این عرایضم را می‌کنم و پیشنهادى هم کردم سابقاً هم عین همین موضوع‌ها را صحبت کردم الان هم عرض می‌کنم باز هم رو سفیدیش براى ذغال می‌ماند و این صحبت‌ها برای من می‌ماند لکن آقاى رئیس‌الوزرا بدانید در آتیه همه شماها مسئول هستید که این جور بودجه‌هاى ناقص را می‌آورید به مجلس و ما جلوش را نمی‌گیریم در صورتی که یک همچو بودجه‌اى را آوردید نه حساب معینى دارد نه صورتى دارد و ناقص است ما هم حاضر شدیم چون آخر سال است رأى بدهیم و حالا این پیشنهادم را تقدیم می‌کنم هر کارى می‌خواهید بکنید.

وزیر بازرگانى و پیشه و هنر- نماینده محترم چند موضوع را مخلوط به هم فرمودند بنده اینها را تفکیک می‌کنم از هم و جواب عرض می‌کنم خدمتشان یکى موضوع

+++

بودجه بود یکى موضوع گرانى اجناس بود یکى موضوع کارخانه‌جات بود چون طورى مخلوط فرمودند که بنده نتوانستم آن مطالب را ارتباطش را با هم رسیدگى کنم اما آنچه که نماینده محترم فرمودند موضوعى که مربوط به گرانى و قسمت کارخانه‌جات و محصول کارخانه‌جات دولتى است. اولاً کارخانه‌جات دولتى اگر استحضار داشته باشند جنس‌شان را به قیمت تمام شده می‌فروشند به این جهت هیچ ارتباطى ندارد با کارخانه‌جات ملى که جنس‌شان روى عمل بازرگانى است که می‌فروشند ما اینجا اجناسى که داریم یک قسمت اعظمش توسط دولت توزیع می‌شود و فروش آن جنس به قیمت عادى است مثل جنس نخى است و قماشى که توسط کوپن داده می‌شود همان‌هایى است که خود دولت می‌فروشد این چه ربطى دارد به این که کارخانه‌جات ملى جنس‌شان را گران می‌فروشند ملت گران می‌کنند چه ربطى به ما دارد به عقیده بنده آنها که پا می‌شوند می‌آیند و می‌گویند کارگر فلان و چه و چه وسیله پیدا می‌کند براى گران کردن شما می‌دانید که دولت ابداً در قیمت‌بندى کارخانه‌جات ملى هیچ دخالت نکرده و اگر هم یک وقتى دولت دخالت کرده است در اجرت کارگرها اجازه نداده که در مقابلش جنس را گران بکنند و یک موقعى هم که اختلافى بین کارگر و کارخانه‌جات پیدا می‌شود وزارت پیشه و هنر دخالت می‌کند و رفع اختلاف می‌کند براى این رفع اختلاف که نمی‌گوید مثلاً یک قیمتى هم اضافه کنند اما راجع به کارخاجات دولتى بنده باید عرض کنم که بیلان امسال چهار ماهه اول سال حاضر است و در جراید منتشر می‌کنیم رقمش از این قرار است تمام کارخانه‌جات و معادنى که تحت نظر وزارت پیشه و هنر عمل می‌شود در چهار ماهه اول سال درآمد‌شان صد و نود میلیون و کسرى ریال بوده است و هزینه‌شان در حدود 120 میلیون و کسرى ریال بوده و به طور کلى 70 میلیون ریال منافع خالص کارخانه‌جات ما بوده است و این که مکرر گفته می‌شود کارخانه‌جات ما ضرر کرده خیر ضرر نکرده است در بعضى از کارخانه‌جات که مکمل کارخانه‌جات دیگر است مثل کارخانه تراورس سازى براى راه آهن ممکن است ضررى بکند ولى به طور کلى کارخانه‌جات ما این طور نبوده که ضرر بکند بلکه نفع هم داشته است در چهار ماهه اول سال که کارخانه‌هاى قند کار نکرده خرج هم داشته معذلک صد و نود میلیون و کسرى ریال درآمد کارخانه‌جات بوده و صد و بیست میلیون و کسرى ریال هزینه ما بوده است با این اطلاعى که داده شد در این چهار ماهه 70 میلیون ریال نفع داشته‌ایم و ضررى هم نداشته‌ایم و آقاى وزیر دارایى آن قسمتى که مربوط به وزارت دارایى است جواب می‌فرمایند و چون آقاى انوار مخلوط فرمودند قسمت کارخانه‌هاى دولتى و کارگرها و گران فروشى و بودجه را می‌خواستیم فقط مستحضر باشند که با هم هیچ ارتباط ندارند و کارخانه‌جات دولتى نفع‌شان مثل ملى نیست فقط به قیمت تمام شده می‌فروشند و ضرر هم ندارد و در چهار ماهه اول سال بعد از وضع هزینه هفتاد میلیون نفع داشته‌ایم.

وزیر کشاورزى- عرض کنم که البته به بیانات آقاى انوار جواب داده شد ولى شرفیابى بنده براى وعده بود که به آقاى نراقى در جلسه که بودجه مطرح بود دادم که رفع اشتباه بشود آقاى نراقى در روزی که بودجه مطرح بود اینجا اظهار فرمودند و نسبت به انحصارها هم فرمودند که انحصارها همه ضرر دارد و چرا دولت تعقیب می‌کند و مثال زدند انحصار پنبه را بنده لازم می‌دانم عرض کنم انحصار پنبه یا انحصارهاى دیگر اگر دولت مداخله می‌کند شاید یک قسمت راست است از نظر منافع باشد ولى یک جهتی دیگر هم دارد موضوع پنبه یک قسمتش از نظر مراقبت در تهیه و وضع خود پنبه است و جلوگیرى از کرم‌ها و دفع آفاتى است که همیشه داشته‌ایم و باید انصاف داد که پنبه بعد از آن که در انحصار دولت آمده و مراقبت‌هایى شده محصول پنبه نسبت به سابق یک تفاوت خیلى محسوسى کرده و بنده برای رفع آن اشتباهى که به آقاى نراقى گفته‌اند عرض می‌کنم در بودجه با این که وزارت دارایى نوشته است و توضیح باید بدهند و توضیح نداده‌اند بنده آن توضیح را تهیه نموده و عرض می‌کنم.

جمع کل هزینه سال 1322 اداره کل پنبه یعنى وجوهى که در اول سال مالى 1322 به منظور خرید مواد اولیه و سایر هزینه‌هاى بهره‌بردارى و ادارى به مصرف رسیده بالغ

+++

بر 385296038 ریال است و این همان رقمى است که در بودجه مطالعه می‌فرمایید با این مبلغ ده هزار تن پنبه محلوج تهیه می‌شود که ما این پنبه‌اى را که خواهیم خرید و پولى را که خواهیم داد در این هزینه گذاشته شده است سه هزار تن از این ده هزار تن در سال 1322 به مصرف فروش می‌رسد که ضمن رقم 313359721 ریال جزو درآمد سال 1322 به خزانه دولت تحویل می‌گردد و در آخر سال 1322 هم مقدار هفت هزار تن پنبه محلوج عدل بندى شده به بهاى یک صد و هشتاد و دو میلیون ریال اداره کل پنبه موجود خواهد داشت که در سال 1323 به مصرف فروش رسیده و بهاى آن عاید دولت می‌گردد بنابراین جمع کل درآمد از عملیات سال 1322 اداره کل پنبه اعم از وجوه نقد و کالاى موجوده بالغ بر 495359721 ریال خواهد بود که بعد از وضع 385296038 ریال هزینه خرید و عملیات سال 1322 اداره نامبرده مبلغ 110063683 ریال منافع عملیات سال 1322 اداره کل پنبه خواهد بود این مبلغ سود ویژه‌ای است که پس از وضع هزینه‌هایى که به طور بهبود و توسعه کشت پنبه و همچنین تهیه بذرهاى مرغوب پرداخت می‌شود عاید خزانه دولت می‌شود و ملاحظه می‌فرمایید که در ستون ملاحظات بودجه کل کشور مقدار هفت هزار تن پنبه موجودى اشتباهاً درج نگردیده و تولید این سوء‌تفاهم در همه است پس با این حساب و رقم ملاحظه می‌فرمایید که اداره پنبه ضررى نداشته است منتها عملى که وزارت دارایى کردند در مورد اداره پنبه نبوده بلکه در مورد کلیه انحصارها محصولى که آنها می‌توانند به دست بیاورند یا وجود داشته است این را جزو درآمد و عایدات آنها نگذاشته‌اند این هم البته یک ترتیبى بود که رئیس کل دارایى عقیده داشت که محصول تا فروش نرفته و پول نشده آن را جزو عایدات بعدى نمی‌توان شمرد این هم یک قسمتى است که شاید هم حق به جانب ایشان باشد در خاتمه هم به آقاى نراقى عرض می‌کنم که می‌فرمایند قوم و خویش و بستگان را می‌آورند به آقا عرض می‌کنم که بنده نه قوم و خویش دارم نه بسته در اداره پنبه یا در ادارات دیگر کشاورزى به هیچ وجه ندارم و هر کسى هم به آقا عرض کرده است کاملاً خلاف گفته است.

نراقى- بنده پیشنهاد حذفش را می‌کنم و همان وقت توضیحات را هم خواهم داد.

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- آقاى انوار فرمودند آقاى نخست وزیر مسئولند که این بودجه را آورده‌اند بنده می‌خواهم عرض کنم که متأسفانه ما نمایندگان هم که به این بودجه رأى خواهیم داد هر کدام‌مان به نوبه خود مسئولیم شما اگر بخواهید وجداناً بگویید چه فهمیدید از این بودجه بنده خودم هم افتخار عضویت کمیسیون بودجه را داشتم در خیلى از مسائل بلکه در اغلب رأى ندادم براى این که این بودجه به عقیده بنده فاقد همه چیزش دیدم هیچ چیز ندارد این بودجه فقط دو قلم به این تفصیلى که نوشته و گفته‌اند که تا 15 آبان ماه بودجه تفصیلى را بیاورند ما که از آن چیزى را ندیدیم و چیزى نمى‌فهمیم بنده به ارث مرحوم یکى از رفقاى عزیزمان که به رحمت حق رفت آقاى مؤید احمدى و همیشه اینجا فریاد می‌کرد که قانون تفریغ بودجه کجا است؟ بنده می‌خواهم ارث ایشان را گرفته باشم و بگویم آیا بودجه بدون تفریغ بودجه عملى است؟ نمى‌فهمم چه معنى دارد به عقیده بنده در این مدت سه چهار ماه چنانچه گفته شد خیال می‌کنم اگر نظر دولت هم باشد و این طور هم خواهد بود که مجلس شوراى ملى دوره چهاردهم زودتر افتتاح شود بنده معتقدم همان کارى را که تا به حال کرده‌اند براى این هفت هشت ماه این یکى دو ماه را هم به همان یک دوازدهم اکتفا بفرمایند و بودجه‌هاى جزو را هم بیاورند تا ما بتوانیم از روى آن یک مقیاسى را بفهمیم و بتوانیم یک مبنایى به دست بدهیم و الا بنده به این بودجه رأى نخواهم داد و الان هم این بودجه را کامل نمی‌دانم و معتقد هم بهش نیستم مخصوصاً مستدعى هستم که قانون تفریغ بودجه را بیاورند.

وزیر دارایى- در مذاکراتى که آقایان نمایندگان محترم اظهار فرمودند اینجا دو موضوع را آقاى طباطبایى

+++

تذکر دادند و قسمتى راجع به جواب‌هاى آقایان عرایضى عرض می‌کنم راجع به تأخیر تصویب بودجه امسال اظهار فرمودند در دو سه جلسه قبل هم مذاکراتى شد که به واسطه دیر آمدن رئیس کل دارایى و سایر اشکالات البته امسال نتوانستند و مى‌خواستند که بودجه‌ها را دقتى در اطرافش بکنند و مورد مطالعه بگذارند و بودجه‌هاى وزارتخانه‌ها را هم کم و زیاد بکنند به یک ترتیبى البته به این جهت یک مدتى طول کشید تا این مطالعات و مذاکرات به عمل آمد بعد هم که تقدیم مجلس شوراى ملى شد در کمیسیون مطالعاتى در اطراف آن شد این بود که این بودجه به این حالت درآمد و طول کشید ولى این قسمت را می‌خواهم اطمینان بدهم به آقایان نمایندگان که انشاء‌الله بودجه سال آتیه تا 15 اسفند ماه به طور تفصیل به مجلس شوراى ملى تقدیم خواهد شد و از حالا هم صورت بودجه‌ها را تهیه می‌کنند و بر طبق مقررات و نظاماتى که هست براى 15 اسفند انشاء‌الله امیدواریم که بودجه‌هاى کامل را تقدیم مجلس شوراى ملى بکنیم براى سال آتیه و اما بودجه‌هاى جزو را که آقاى طوسى حالا اظهار کردند بودجه‌هاى جزو هم حاضر است و بنده هم امضا کردم به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌کنم و منتظر هستم که این قانون بگذرد و تقدیم کنم و امیدوارم که البته مجلس دوره 14 هم تصور می‌کنم تأخیرى در تشکیل آن نشود بعد از آن که تشکیل شد این بودجه‌ها را در کمیسیون بودجه بعد از آن که در کمیسیون‌هاى جارى تحت مطالعه نظر بیاوریم البته براى سال آتیه این بودجه‌ها را می‌آوریم که پایه‌اش در آنجا گذاشته شود که براى سال آتیه بودجه‌هایى که می‌آید خیلى سهل‌تر و وسایل کار فراهم شود مطابق قانون و مطابق ترتیب تا اول سال از مجلس شوراى ملى بگذرد اما قسمت قانون استخدام که تذکر دادند آقاى طباطبایى این را بنده خودم هم مکرر تذکر می‌دادم از وقتى به وزارت مالیه رفتم همین فکر را داشتم قانون استخدام در اطرافش شاخ و برگ‌هایى پیدا شده و یک شعبى پیدا کرده است و هر وزارتخانه خودش یک چیزهاى مخصوصى دارد و یک شعب مختلفى از حیث قانون درست کرده است و یک عمل‌هایى پیدا شده است از حیث حکمى و قرار‌دادى و غیر آن بنابراین تولید یک اشکال‌ها و یک تبعیض‌هایى کرده است و یک اختلافاتى بین مستخدمین ایجاد کرده است که یکى راضى است یکى ناراضى است به این جهت بنده کمیسیونى تشکیل داده‌ام و مشغول هستم بعد از نظر کمیسیون قانونى تهیه بشود که همه این قسمت‌ها را در آنجا جمع کنیم و در حقیقت یک قانون جامعى نوشته شود و براى عموم با یک نظر حقوق داده شود و یک قسم مزایا قائل بشویم این را هم امیدوارم که همان طور که اظهار کردند بتوانیم قبل از اختتام امسال به مجلس شوراى ملى پیشنهاد بکنیم که این قانون هم تا موقعى که بودجه سال آتیه می‌آید گذشته باشد راجع به فروش اجناس هم که آقاى وزیر پیشه و هنر اظهار کردند اجناس دولت را مثل اجناس کارخانه‌جات ملى نمی‌فروشند آنها استفاده‌هاى بزرگ می‌برند از بابت ترقى قیمت اجناس بنده هم این را موافقم که نبایستى قیمت اجناس را به هیچ وجه اضافه کنیم و بایستى البته همیشه همان نظر تثبیت و تنزل را در کلیه جنس‌هاى انحصارى در نظر بگریم و پیش از آنچه لازم باشد اضافه کنیم البته ممکن است به واسطه ترقى قیمت‌هاى مواد اولیه بعضى جنس‌ها را لزوم داشته باشد قیمتش را زیاد کنیم ولى تا اندازه‌ای که ممکن باشد بنده خودم هم موافقم که باید جلوگیرى بشود حتى یک قسمت هم که البته فدرى اخیراً ترقى قیمت داده‌اند بنده موافق نیستم حالا درصددم که این قسمت البته تنزل داده شود و اگر تا دو سه روزى این قسمت رفع نشد به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رسانید راجع به بودجه که آقاى طوسى فرمودند فاقد همه چیز هست البته در کمیسیون هم مذاکره کردیم بودجه وقتى صورت جزئش آمد به کمیسیون و مورد توجه واقع شد آن وقت معلوم می‌شود که این بودجه چه چیزهایش لازم است یا غیر لازم آنچه را که ما دقت کردیم چند ماه با وزارتخانه‌ها مشغول مذاکره بودیم آن اندازه که می‌شد ازشان حذف کنیم حذف کردیم آنچه البته به واسطه ترقى‏ حقوق مجبور بودیم اضافه کنیم اضافه کردیم حالا همان طور که عرض کردم انشاء‌الله

+++

وقتى بودجه‌ها در تحت شور و نظر کمیسیون در آمد امیدوارم مطالعه بفرمایید ببینید هر چیزش را احتیاج دارند بگذارند هر چیزش زائد است حذف بکنند و براى سال آتیه در هر صورت بنده امیدوارم انشاء‌الله یک بودجه منظمى داشته باشیم و بتوانیم روى اصول صحیحى عمل بکنیم.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- عرض کنم اگر چه در حقیقت می‌شود گفت که این یک بودجه موقتى است چون هشت ماه از سال گذشته است و چهار ماه باقى مانده است با لوایح مالى که گذشت البته دولت براى سال آتیه یک بودجه اساسى که متناسب با وضعیت مملکت باشد تهیه می‌کند و فلسفه این قضیه هم این است که به عقیده بنده بودجه باید متناسب با توانایى یعنى با موقعیت اقتصادى مردم باشد و اگر رویه افراط و تفریط پیش گرفته شود هر دو به زیان کشور تمام می‌شود مثلاً اگر بودجه بیش از توانایى عامه باشد این به ورشکستگى عمومى منتهى می‌شود و به فقر عمومى کما این که تأثیرش را در سنوات اخیر استنباط کردیم و اگر کم‌تر از توانایى عمومى باشد البته دولت موفق نمی‌شود یک اصلاحاتى در کشور بکند بنابراین باید بودجه متناسب با توانایى عموم باشد و براى این منظور بنده دو نکته خیلى مهم و این که زحمت هم دادم مقصودم تذکر این دو نکته بوده است که به عقیده بنده یک قدرى در کار بودجه ما یک مشکلاتى تولید خواهد کرد و آن عدالت حقیقى تأمین نمی‌شود اولش این است که متأسفانه بودجه ما تأمین می‌شود از مالیات‌هاى غیر مستقیم و این مالیات عادلانه نیست زیرا این به یک نسبت به تمام افراد عمل می‌شود مثلاً یک سیگار را یک عمله پنج شاهى مالیات می‌دهد و یک متمول هم همین طور یک استکان چاى مالیاتش براى یک آدم فقیر پنج شاهى ده شاهى است براى یک متمول هم همین قدر و بنده به سهم خودم این رویه را عادلانه نمی‌دانم این است که شخصاً مخالف با مالیات غیر‌مستقیم هستم و عقیده‌ام این است که بودجه مملکت باید از روى مالیات مستقیم باید تأمین بشود این تذکر را دادم که دولت براى آتیه این نکته اساسى را مورد توجه قرار بدهند. موضوع دیگر هم همین طورى که اینجا تذکر داده شد یکى از اشکالات بودجه ما قانون استخدام است که هر وزارتخانه چندین قانون استخدام دارد در مواقع مختلف هر دسته به نفع خودش سعى کرده قوانینى وضع شده است آمده است که همگى آن آرمونى و هم آهنگى از بین رفته است و یک افراط و تفریط‌هایى همین طورى که در تمام شئون این کشور بدبختانه موجود است در مسأله قانون استخدام هم هست حقوق آدم تازه وارد شده شاید به واسطه بعضى قوانینى که گذاشته شده است خیلى از آن آدمى که مستخدم سى ساله است و یک حقوق محدودى دارد بیشتر است این است که البته باید قانون استخدام مورد توجه دولت قرار بگیرد با در نظر گرفتن البته مقامات فضلى قانون استخدام یک شکل و یک نواختى باشد که براى مملکت نافع باشد. عرض کنم اینجا یک چند کلمه هم چون قانون بودجه است و در کلیه شئون مملکت می‌شود صحبت کرد تذکراتى داده شد یکى راجع به شهردارى بود بنده می‌خواستم عرض کنم در خصوص شهردارى خوشبختانه اخیراً وضعیت شهردارى خیلى بهتر شده است و البته موقع این است که از طرف دولت کمکى به این مؤسسه عام‌المنفعه بشود وضع شهردارى که یکى دو سال بود فلج شده بود به کار بیفتد و بیشتر مردم بتوانند از شهردارى استفاده کنند. یکى دو موضوع هم بود در اینجا جواب داده شد ضمناً هم باید اینجا تذکر داده شود بنده از اشخاصى بودم که وقتى مونوپل یعنى انحصار پنبه را لایحه‌اش را آوردند اول تردید داشتم راجع به این موضوع که حقیقتاً آیا این انحصار صلاح هست یا نیست و پس از آن که اطلاعاتى در این موضوع پیدا کردم معتقد شدم که جداً باید در دست دولت و انحصار دولت باشد ولو این که ضرر بکند. چرا؟ براى این که همه قضایا را از راه تجارت و منافع نباید توجه کرد در بسیارى از ممالک دنیا هست که به اصطلاح خودشان دولت سوبسیت می‌دهد کمک می‌دهد به یک مؤسسات عام‌المنفعه براى بهبهودى جنس وجه دستى می‌دهد (اینجا هم همین جور است) باید بشود اگر لازم باشد و همان طوری که آقاى وزیر

+++

کشاورزى تذکر دادند یکى از عملیات نافعى که شده است این است که بهبودى جنس پنبه در این سال در نتیجه همین مسأله مونوپل دولت البته یک تأثیر به سزایى داشته است و همین طور در کارخانه‌جات و قسمت‌هاى دیگر و تردید هست که اگر از دست دولت خارج بشود شاید جنس بدتر بشود و برود به پایه بیست سال پیش که حقیقتاً شاید براى کارخانه‌جات داخلى‌مان هم قابل استفاده نبود چون البته یک شرایط به خصوص در پنبه لازم است اما اوضاع کارخانه‌جات بنده از اشخاصى هستم‏ (آقا در کابینه‌هاى گذشته تشریف داشتند) که عقیده داشتم یکى از راه‌هایى که براى جلوگیرى از تورم اسکناس این بود که دولت کارخانه‌جات خودش را به ترتیب شرکت سهامى در بیاورد و تقریباً چهل و نه درصد سهام این کارخانه‌جات را بفروشد به تجار و اشخاص ذى‌علاقه که از این راه دو استفاده ما کرده‌ایم یکى این که از این تورمى که اسکناس پیدا کرده است و سطح زندگى را بالا برده است می‌کاهد و مسلماً به خزانه دولت برمی‌گردد نکته دوم این بود که یک اشخاص بى‌علاقه هم علاقه‌مند می‌شوند هم در موقعش که یک فکرى براى آنها پیدا شد استفاده براى کشور می‌شود ولى البته این نکته را هم نباید حق‌کشى کرد که اگر دولت هم ضرر می‌کند از استفاده بردن از بهاى محصول این کارخانه‌جات و بخواهد مثل این کارخانه‌جات پنج برابر آنچه که امروز می‌فروشد همین طور که کارخانه‌جات ملى بدبختانه بدون هیچ حساب و کتاب و ترحمى این کار را می‌کنند این را بفروشند باز هم یک بارى بر زندگى عمومى تحمیل می‌شود که دیگر زندگى غیر قابل تحمل خواهد بود.

رئیس- آقاى روحى

روحى- عرض کنم بنده متأسفم از این که بودجه مطرح است و آقایان وزرا تشریف ندارند باید در موقع طرح بودجه همه آقایان وزرا تشریف داشته باشند که هر شخصى که اعتراض کرد آن وزیر از طرف اداره مربوطه خودش جواب بدهد و معلوم می‌شود آنها کم‌تر از ما علاقه‌مند هستند و اگر علاقه داشتند می‌آمدند زیرا وقتى که یک نماینده می‌خواهد در کلیات جنبه انتقادى از نظر اصلاح کشور به خود بگیرد جواب بدهند حالا کار ندارم بنده مجبورم یک موقع دیگر باز پیشنهاد بدهم که همه آقایان باشند و عرایضم را تجدید کنم. عرض کنم یکى از غلط کاری‌هایى که در کذشته شده است و باید در ضمن این بودجه اصلاح شود اختیار گرفتن وضع مالیات است از دست مجلس شوراى ملى و این عمل از روى اغراضى عمل شده است که امروز مورد ندارد اجازه گرفتند شهرداری‌ها که خودشان با دولت وضع عوارض بکنند یعنى مالیات بگیرند و این برخلاف قانون اساسى است انسان صبح برمی‌خیزد می‌بیند سیگار شصت درصد بالا رفته است مجلس شوراى ملى هم سرجایش هست آقایان نمایندگان هم هستند قانون هم معتبر است دولت هم در برابر مجلس یک قوه مقننه شده است این براى آینده کشور زیان دارد این مخالف با حقوق حقه ملت ایران است بنده پیشنهادى دادم که این قسمت از اختیارات حذف شود و کما کان مجلس شوراى ملى حق وضع مالیات داشته باشد خیلى بى‌مطالعه هر روز نان و قند و سیگار را بالا می‌برند یک اداره هم درست کرده‌اند به عنوان تثبیت قیمت کالاهاى دولتى این اداره اسمش اداره افزایش کالاهاى دولتى است تثبیت نیست هر روز قیمت‌ها را می‌برد بالا و من تعجب می‌کنم از شخص آقاى دکتر میلسپو با این که می‌دانست مالیات بر درآمد از مجلس شوراى ملی می‌گذرد نباید قسمت سیگارت را بالا ببرد در صورتی که از یک تنباکو و توتون چپق چقدر اینها بردند بالا که در عرض این دو سه هفته میلیون‌ها تومان سوء‌استفاده شد یک شخص مطلعى می‌گفت اگر موضوع همین انحصار دخانیات را دولت درست عمل بکند یک ثلث مخارج کشور را تأمین می‌کند با پولى که امروز اینها می‌گیرند معلوم است تاراج است غارت است سوء‌استفاده است هر کس هر چه می‌خواهد می‌برد هیچ باز خواست هم در کار نیست بنده همین حضور آقاى بدر عرض کردم که هفده هیجده هزار بقچه نخ در وزارت پیشه و هنر قبل از ایشان از میان رفت من آمدم اینجا سؤال کردم فشار آوردم تذکر دادیم به دولت آقاى نخست وزیر را دیدم بالاخره گفتند ما یک هیئتى معلوم کردیم رسیدگى کنند که به کجا رفته است چهار روز هم چهار نفر رفتند توى

+++

یک اطاقى نشستند ما رفتیم گفتیم آقا چه کردید گفتند که به ما اسباب کار نمی‌دهند بعضى‌ها هم خیلى محرمانه به ما گفتند خود آقایان وزرا برخلاف این می‌خواهند عمل بکنند این هم یک کارى است بنده چون به صراحت لحجه عادت دارم این را عرض می‌کنم گفتند آقایان وزرا نمی‌خواهند این کارها انجام بشود همین طور قسمت‌هاى دیگر تاراج و غارت از بعد از شهریور شایع شد و هنوز هم ادامه دارد یک نفر را هم معرفى نکردند که این مختلس است و این هیجده هزار بقچه نخ به صورت ظاهر هشت تومان و در باطن شصت تومان فروش رفته ببینید تفاوت این چقدر می‌شود این به جیب کى می‌رود کدام دولت آمد این را دنبال کرد الان نوبه سوم است که من اینجا این حرف می‌زنم و این تذکر را می‌دهم بنده بالصراحه عرض می‌کنم کدام وزیر آمد بیاید بگوید که ما جلو این مختلس را گرفته‌ایم این اموال را مصادره کرده‌ایم حالا همین طور سیصد تن پنبه راست و درست برده‌اند و یک نفر هم نگفت که چه شد و کجا رفت این طرز دولت نیست دولتى که مسئول مجلس شوراى ملس است که اگر یک دینار از مال مملکت جرح و تعدیل بشود از میان می‌رود باید بیاید جواب بدهد دولت باید خودش آرام نگیرد و تا انتها این کار را رسیدگى بکند ولى بدبختانه متصل این اعمال ناهنجار انجام می‌گیرد و باز هم هر روز خواهد شد از آن طرف هم خودشان اختیار وضع مالیات دارند صبح پا می‌شوید سیگارت را بالا برده‌اند چیت را بالا برده‌اند اداره تثبیت قیمت‌ها هم اداره افزایش قیمت‌ها است این است که بنده عقیده دارم شاید قبل از گذشتن مالیات بر درآمد دولت حق داشت ولى امروز باید مالیات‏ طبقه ضعیف و بدبخت را تخفیف بدهد بیاورد پایین نگذارد این عمله بیچاره که آقا امروز مجبور است سیگار بکشد چاى بخورد حالا چرا این کار را می‌کند مخالف حفظ‌الصحه است این را کما این که انبیا و فلاسفه و حکما هم نتوانسته‌اند به او بفهمانند و او را ترک دهند تا چه رسد به دولت او امروز معتاد است آیا انصاف است که روزى 8 ریال پول سیگار بدهد آن وقت قند هم بخرد و پارچه هم بخرد؟ (انوار- انحصار را الغا کنید) باید توى همین بودجه رأى نداد تا تمام این قسمت‌ها درست نشود بنده دست برنمی‌دارم باید حق مجلس محفوظ بماند صریح هم عرض می‌کنم در درجه اول حق وضع مالیات باید کما‌کان باید مجلس باشد الان شش ماه است یک متر پارچه به یک نفر نداده‌اند بنده اطلاع دارم میلیون‌ها متر پارچه در کارخانه‌جات دولتى طورى است الان که در معرض باران است و جا ندارد شما چرا اینها را نمی‌دهید به مردم لخت؟ براى کى نگه‌داشته‌اید روزى دیگر سخت‌تر از امروز نیست الان بروید در دکان‌هاى بازار ببینید پارچه‌هاى دولتى را که مترى 7 ریال فروخته‌اند مترى 70 ریال 80 ریال مردم بدبخت باید بخرند از این حیث تمام مردم ایران در زحمت هستند عرض می‌کنم در تمام شهرستان‌ها فارس، کرمان الان 5 ماه است یک گرم قند و شکر به کسى نداده‌اند اگر دولت مسئول است باید واقعاً زندگانى مردم را تأمین کند این بیچاره‌ها معطل می‌باشند این طرز براى دولت خوشایند نیست و آقایان هم که الان عرایض بنده را می‌شنوند هیچ توجه ندارند آقاى وزیر دارایى باید جواب بدهند باید گوش بدهند این حرف‌هایى که بنده می‌زنم مثل باد هوا است آقا این بودجه است؟ بنده این قدر پیشنهاد می‌دهم که بودجه‌تان نگذرد تا کارها را اصلاح کنید که شاید مالیات بدبخت‌ها را حالا که مالیات کمرشکن بر درآمد را گذراندید اقلاً یک ده دو ده سه‌اش را بیاورید پایین و به مردم کمک کنید آقا شما الان مالیات می‌گیرید آقا شما اگر دست به دل مردم بزنید در زمان اعلیحضرت شاه سابق هم متنفر بودند از سنگینى مالیات‌ها اما باید حساب بکنید که امروزه چقدر مالیات می‌گیرید چقدر علاوه کرده‌اید اگر آن موقع مردم لند لند می‌کردند نفرین می‌کردند اما اقلاً اصلاحاتى می‌شد اقدامات اساسى می‌کردند راه می‌ساخت اینها تمام به جاى خود یک صل چوبى هم تا حالا نتوانسته‌اید بسازید صد دینار هم به نفع این مردم ایران نداده‌اید که نفع مردم درش باشد کارخانه‌جات دولتى این را من می‌پرسم این وضعیت است که صد و چند میلیون درآمد صد و چند میلیون تومان خرج آخر این می‌شود؟ آیا کارخانه‌جات ملى هم همین کار را

+++

می‌کنند در آنجاها خرج و هزینه این قدر نیست آقا! شما باید کارتان را درست کنید و این کارخانه‌جات را سهم‌بندى کنید و به تمام مردم بفروشید تا همه استفاده کنند دولت وقتى که کارى را نمی‌تواند بکند و اداره کند بایستى شانه از زیر آن بار خالى نکند یکى دیگر آقا موضوع املاک واگذارى است شما ملاحظه کنید پس از شهریور چقدر عایدات داشته است امروز هم بروید ببینیند به چه بدبختى افتاده است مالیاتش از چه قرار است به کلى صفر شده است معلوم نیست به میل خودشان به هر کس خواسته‌اند اجازه داده‌اند هر نوع جرح و تعدیلى را در واگذارى آن قائل شده‌اند بالاخره بیایید عایدات‌شان را با قبل از شهریور مقایسه کنید ببینید املاک واگذارى آن روز چقدر عایداتش بوده است و امروز هم چقدر است این یک قسمت مهمى است عرض کنم از همه مهمتر این ادارات دولتى است بنده از آقایان وزرا استدعا می‌کنم که رسیدگى کنند و صحبت کنند مأمورین بد را خارج کنید مأمورین خوب را تشویق کنید بنده نمی‌توانم بگویم مردم درست در ادارات دولتى نیست هزاران هزار مردم صحیح‌العمل هستند که واقعاً گرسنگى می‌خورند و سوءاستفاده نمی‌کنند و به جامعه و دولت خدمت می‌کنند باید از ایشان قدر‌دانى کرد و اضافاتى بهشان داد اشخاص بد کار را هم بیرون کرد که نمانند و دایماً بچاپند و غارت کنند می‌گویید نه؟ بیایید من به شما نشان می‌دهم اینها را آقا شما باید اصلاح کنید شما باید بیرون کنید اینها را که سوء‌استفاده نکنند شما مسئولید امروز نباشید در مقابل نسل آینده مسئولید مسئول مقدرات کشور شما هستید شما باید کارى نکنید که مورث نفرین و بدگویى جامعه بشوید سعى کنید حالا که مالیات بر درآمد را می‌گیرید اقلاً این صدى سى از نان و قند و شکر کسر کنید بنده عرایض دیگرى هم دارم که ضمن پیشنهادات دیگرم عرض می‌کنم.

وزیر پیشه و هنر و بازرگانى- آقاى ملک‌زاده چند مطلبى راجع به بودجه فرمودند البته بعد هم خودشان معایبى فرمودند علتش را هم تشریح کردند که لازم به تذکر از طرف دولت نیست یک موضوع که فرمودند راجع به مالیات‌ها و طرز مالیات‌ها بود این را خدمت‌شان عرض کنم که با گذراندن مالیات مستقیم مالیات بر درآمد این منظور ایشان تأمین شده یعنى در آتیه مالیات‌ها مستقیماً گرفته خواهد شد ولى این را هم باید بهشان عرض کنم و آن این نکته بود که فرمودند یک کارگر یک استکان چایى که می‌خورد همان قدر مالیات می‌دهد که یک نفر شخص متمکن مالیات می‌دهد این یک اشتباهى است به علت این که همان کارگر یا هر کس دیگر هر قدر مالیات می‌دهد به مقدار آن مالیات بر اجرتش اضافه می‌کنند و باید گفت که این مالیات را حقیقتاً آن شخص مصرف کن آخرى می‌دهد نه آن کسى که مالیات را می‌دهد و این موضوع خیلى مهمى است که باید درش صحبت کرد تا معلوم بشود که کى مالیات می‌دهد قندى که در روز مصرف می‌کند براى یک سیرش ممکن است یک شاهى پنج شاهى یا یک ریال مالیات بدهد ولى او نمی‌دهد چون او هم براى دیگرى خدمت انجام می‌دهد و او براى سایرین زحمت می‌کشد آن کسى هم که نجار است او برحسب نجاریش مثلاً براى مؤسسه یک شخص یک بنگاه کار می‌کند آن هم مالیات نمی‌دهد این را می‌کشد روى اجرتش این است که مالیات چندیدن دست می‌گردد این یک اشتباهى است تصور نفرمایید مالیات غیر مستقیم را حقیقتاً همان کسى که به اسم او است خودش می‌دهد او به گردن دیگرى می‌اندازد او هم به گردن دیگرى معلوم نمی‌شود که کى حقیقتاً مالیات می‌دهد ملاحظه بفرمایید یک نجار یک کارگر امروز خودش اجرتش را گران کرده براى چه؟ براى این که زندگانى گران است او همان اجرت زمان ارزانى را نمی‌گیرد خودش گران کرده و تحمیل را بر عهده دیگرى می‌اندازد که بعد باید معلوم شود به عهده کى است قسمت دیگرى که فرمودید راجع به قانون استخدام بود که باید یکنواخت شود البته مسبوق هستید که قانون استخدام ممکن است براى بعضى طبقات قوانین مخصوصى دارند یک تضییقاتى بشود ولى این را هم باید تصدیق بفرمایید که تمام طبقات مستخدمین کشور را نمی‌شود با یک قانون

+++

استخدام اداره کرد. براى این که طرز کار اینها معلومات اینها یکى نیست باید تمام اینها را در نظر گرفت که متناسب با احتیاج باشد قوانین مخصوصى باید گذراند ولى باید طورى در نظر گرفت که فقط دست یک دسته مخصوص یک اداره مخصوصی نباشد ولى این قانون استخدام که براى تمام طبقات بشود نوشت محال است و اصلاً نمی‌شود دنبالش رفت عرض کنم آقاى روحى چندین مطلب فرمودند که لازم است بنده جواب عرض کنم یکى راجع به وضع مالیات بود دولت هیچ وقت مالیات وضع نکرده و عوایدى هم نگرفته اجازه بفرمایید بنده عرض می‌کنم عرض کنم دولت مالیات وضع نمی‌کند وضع مالیات از اختیارات اولیه و اساسى مجلس شوراى ملى است اما یک وقتی ممکن است مثلاً در موضوع سیگار ملاحظه بفرمایید این دو قسمت است یکى حق انحصار است این را مجلس باید بدهد یکى هم خرجى است که براى سیگار می‌شود امروز اگر توتون را دولت گران بخرد و قیمتش بالا برود مجبور است قیمت سیگار را بالا ببرد آن که نمی‌تواند از جیبش بدهد مجبور است بکشد روى قیمت و بدهد یا اگر کارگر کارخانه سیگار را اجرتش را دولت گران می‌کند باید روى سیگار بکشد.

روحى- بگذارید وزیر دارایى صحبت کند راجع به سیگار شما چرا می‌فرمایید.

وزیر بازرگانى و پیشه و هنر- عرض کنم آقا باید به عنوان سؤال بفرمایید که قسمت بالا بردن اگر مربوط به انحصار است البته دولت مقصر است باید جواب بدهد اگر مربوط به هزینه‌اش هست باید بیاید توضیح بدهد که آیا هزینه این را ایجاب کرده است یا حق انحصار و این را بنده عرض می‌کنم که نه این دولت بلکه هیچ دولتى وضع مالیات نمی‌کند اگر یک وقتی قیمت اجناسى که دولت در دست دارد اضافه می‌شود این از حیث قیمت‌ها و خرجى است که براى تولید آن می‌شود حالا عرض می‌کنم که ممکن است سؤال بفرمایند چرا این قدر بالا رفته است البته این را آقاى وزیر دارایى توضیح خواهند داد ولى هیچ وقت دولت ما بدون تصویب مجلس شوراى ملى مالیات نگرفته است و موافق نیست. اما راجع به بقچه‌هاى نخ که فرمودید قبل از بنده هفده هزار هیجده هزار بقچه نخ برده‌اند این مطلب را یک مرتبه عرض کردم باز هم تکرار می‌کنم قبل از این که بنده بروم یک اشخاصى یک بقچه‌هایى تقسیم می‌کردند بین کارخانه‌ها ولى معمول این طور بوده است که بنابر استعداد آن کارخانه‌ها نخ داده می‌شد حالا اگر مأمورین در تشخیص آن غلط رفتند سوء‌استفاده کرده‌اند قضیه از طرف دولت به وزارت دادگسترى ارجاع شد مأمورین فرستادند که رسیدگى شود در این باب نتیجه‌اش هم بعداً به عرضتان خواهد رسید و موضوعى نیست که محرز و مسلم باشد که شخص معینى اختلاس کرده باشد که ما برویم سراغش حرف در سر این است که آیا تشخیص او صحیح بوده است یا غلط بوده اشخاصى می‌گویند صحیح بوده و اشخاصى می‌گویند غلط و این هم مربوط به دولت سابق بوده است و هیئت بازرسى باید تشخیص دهد و این دولت حاضر تقصیرى ندارد عرض کنم راجع به هزینه کارخانه‌جات فرمودید این کارخانه‌جات هم مثل کارخانه‌جات ملى است البته مردم هم خرج می‌کنند درآمدى هم دارند این خرجى را هم که ما کرده‌ایم خرج زیادى نیست اگر ما مى‌توانستیم مثل کارخانه‌جات ملى هر قدر که می‌خواستیم به قیمت اضافه می‌کردیم ملى با دولتى یکى می‌شد عوض 190 میلیون درآمد چهار ماه می‌گفتیم 1900 میلیون دو مقابل هم بیشتر و خرجش هم به همان تناسب کم‌تر دارد ولى با آن منظورى که ما داریم اجناس را به قیمت نازل‌ترین به فروش برسانیم موافق نیست صد و نود میلیون خرج داشتیم و صد و بیست میلیون ریال درآمد و 70 میلیون ریال منافع خالص و گمان می‌کنم بنگاهى که بیش از 12 درصد برحسب بودجه‌اش خرج داشته باشد خرج زیادى در مقابل این درآمد نکرده است راجع به قسمت توزیع اجناس باید بنده عرض کنم خود آقاى وزیر دارایى هم تصدیق می‌فرمایند که توزیع اجناس هنوز خیلى نواقص دارد بنده خودم هم تصدیق می‌کنم دولت هم تصدیق می‌کند که توزیع اجناس جیره‌بندى کمال

+++

نقص را واقعاً در بر دارد می‌فرمایید در بعضى نقاط قند و پارچه داده نشد است بنده تصدیق می‌کنم و همان طور است که می‌فرمایید رئیس کل دارایى و وزیر دارایى هم اذعان دارند که این نقص موجود است ولى این نقص هم چیزى نیست که امروز ایجاد شده باشد از مدت زمانى است که دولت نتوانسته است که جنس را به طور عادلانه بین مردم تقسیم کند کار مهمى هم هست زیرا ما تجربه نداشتیم تفاوت نرخ دولت با نرخ بازار خیلى است و راه سوء‌استفاده مردم باز است ولى تصمیم دولت در این است که تا هر اندازه بتواند از این سوء‌استفاده جلوگیرى کند. خلاصه نواقص زیادى است و بنده هم تکذیب نمی‌کنم و یقین هم دارم هست و ما سعى می‌کنیم که این نواقص مرتفع شود.

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- اگر تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم. جلسه آتیه فردا سه ساعت و نیم قبل از ظهر دستور لوایح موجوده.

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294091!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)