کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 213 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 12 آبان ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- شور لایحه مالیات بردرآمد

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 213

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 12 آبان ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- شور لایحه مالیات بردرآمد

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مجلس یکساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل شد.

صورت مجلس روز سه‌شنبه 10 آبان ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورتمجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: منصف، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: رضوی، دکتر سمیعی، اقبال، نوبخت، مؤید ثابتی، اوحدی، نبیل سمیعی، نواب یزدی، اورنگ، ارگانی، دکتر تاج‌بخش، مشار، مکرم افشار، ناصری، شجاع، اکبر، امیر ابراهیمی، عطا‌ءالله پالیزی، حمزه تاش، هدایت‌الله پالیزی، اصفهانی، ثقة‌الاسلامی، فروهر، دهستانی، سلطانی، صادق وزیری، دولتشاهی، افشار،مستشار، امامی، ناهید، نقابت، کامل ماکو، نصرتیان، فرمانفرماییان

دیر‌آمدگان بی‌اجازه- آقای: بوداغیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى هست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2-شور لایحه مالیات بر درآمد

رئیس- گزارش کمیسیون مختلط قرائت می‌شود:

مجلس شوراى ملى

چون مدت دوره سیزدهم مجلس شوراى ملى در شرف انقضا است و لوایح مهمى در دستور است که استدعاى تصویب آنها شده و ممکن است بدون قید فوریت تصویب این لایحه در این دوره مجلس میسر نشود به منظور تسریع و اخذ نتیجه عاجل مواد ذیل که در کمیسیون مربوطه مجلس شوراى ملى مورد رسیدگى و موافقت واقع شده به اینوسیله تقدیم و تصویب آنرا با قید دو فوریت استدعا می‌شود.

رئیس- فوریت اول مطرح است. در فوریت مطلبى دارید؟

منشور- بنده مخالفم.

+++

انوار- بنده هم مخالفم.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده مدتى است که این نکته را عرض می‌کنم که چیزى که از جریان عادى و طبیعى خودش خارج شد بعداً مورد پشیمانى و ندامت واقع می‌شود. بنده شخصاً موافقم با این لایحه بردرآمد و به شهادت تاریخ و کتابچه که ثبت است در اینجایک جلسه را من غیبت نکرده‌ام و در تمام جلسات آمدم و در تمام جلسات حاضر بودم و سؤالاتى که از آقاى وزیر دارایی کردم و سؤالاتى که از آقاى دکتر میلسپو کردم و تأخیرهایى که کردند و وقت ما را به بطالت گذراندند تمامش هست و صورت جلسات هست. وقتى بنده یک صحبتى کردم در مجلس و گفتم تاریخ قضاوت می‌کندیک کسی به من گفت که آقا می‌گوید که تاریخ قضاوت می‌کندخواستم بگویم به شما چه بگویم و به چه قسم‌تان بدهم و چه جور دعوت بکنم که آن دعوت را قبول بکنید. پس این لایحه مالیات بردرآمد را اگر بنده مخالف با آن بودم در تمام جلسات حاضر نمی‌شدم در صورتى که یک دقیقه بنده غیبت نکردم و تمامش را حاضر بودم. اصل موضوع این است که من به طور اجمال عرض می‌کنم ما در موضوع کشاورزى نظر داشتیم و وقتى که داخل بحث در مواد شدیم باز هم در قسمت مالیات کشاورزى مخالفت خواهم کرد والا مالیات براى تجارى که این جور خون مردم را مکیده‌اند خدا شاهد است که من از خدا می‌خواهم که به هر وسیله‌اى شده این پول‌ها را از جیب آنها در بیاورند مسألهمسأله کشاورزى بود و مسألهمسأله آبادى املاک بود که بنده می‌خواهم عرض بکنم چنانچه آقایانى که در مجلس بودند می‌دانند که آن قانونى که براى مالیات آورده‌اند در دوره 4 و 5 روى آن صحبت شد و در آخر دوره 5 تمام شد مالیات بردرآمد یک مالیات بى‌اهمیتى نیست و البته اگر با مطالعه و با اصلاحات لازمه نوشته شود و اگر جریان طبیعى خودش را پیدا کند هم براى مردم بیشتر موفقیت دارد و هم کارکنان آن بهتر آن را اجرا می‌کنند ولى اگر دولت بیاید با دو فوریت وارد شود چون دو فوریت دیگر شور اول و شور دوم ندارد خوب مطالعه نمی‌شود از طرف دیگر این یک قانونى است که تماس دارد با تمام ایالات و ولایات ما اگر یکقدرى با تأنى بگذرانیم بهتر است و مخصوصاً آقاى رئیس کل دارایی مطمئن باشند که این قانون در این دوره می‌گذرد آن قدر شتاب و عجله نکنند بگذارند با تأنی بگذرد این قانون می‌گذرد و این مالیات داده می‌شود ولى بگذارید که این قانون درست بگذرد بنده این را از نظر حفظ احترام مجلس عرض می‌کنم من با یک قانون کمرشکنى که به طور فوق‌العاده به قید فوریت داده می‌شود مخالفت خودم را اظهار کردم.

رئیس-آقاى ملک مدنى

ملک مدنى-این لایحه مالیات بردرآمد تقریباً چهار ماه و شاید یک قدرى هم بیشتر باشد که در کمیسیون مختلط دارایی و بودجه که تقریباًیک ثلث مجلس است مورد بحث بوده است و تمام مذاکراتى که براى اصلاح این لایحه لازم بود در کمیسیون مورد شور و دقت واقع شد و اگر تأخیرى هم شد که به مجلس داده بشود براى این بود که تمام اطلاحاتى که لازم است در کمیسیون به عمل بیاید که در مجلس زیاد مورد بحث واقع نشود. حالا خوشبختانه آن لایحه تصویب شد در کمیسیون و بعداً تقاضاى فوریت شده است و در واقع این خبر کمیسیون مختلط دارایی و بودجه است براى این که ما در آخر دوره هستیم و بیست روز بیشتر وقت نداریم و اگر ما بخواهیم تشریفاتى که براى یک لایحه دو شورى لازم است مراعات کنیم تا آخر دوره هم این لایحه از تصویب مجلس نخواهد گذشت این لایحه طورى است که به واسطه این که در مطبوعات و جراید مقالاتى منتشر شده است ذهن عامه و افکار عمومى متوجه آن است. مجلس شوراى ملى هم به نظر بنده اکثریت قریب به اتفاق شد که این لایحه از مجلس بگذرد براى این که چرخ‌هاى اقتصادى مملکت به کار بیفتد بنده می‌خواهم این نکته را هم اینجا عرض کنم که هر طبقه‌اى حتى آن طبقه متمول و متمکن هم امروز احساس کرده است که این مالیات بردرآمد امروز لازم است و با کمال میل و اشتیاق آنها حاضر به پرداخت مالیات هستند براى این که منافعى برده‌اند

+++

و هیچ تاجرى نیست که در پرداخت این مالیات استنکاف داشته باشد بنابراین آقایان موافقت بکنند که به فوریتش رأى بدهیم و زودتر از تصویب مجلس بگذرد و همانطور که عرض کردم مذاکراتى که لازم بوده است در مدت این 4 ماه شده است و نقیصه لایحه که دولت تقدیم کرده است کاملاً مرتفع شده است بنابراین براى این که وقت مجلس زیاد گرفته نشود بنده بیش از این عرض نمی‌کنم.

رئیس-موافقین با فوریت اول این لایحه برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. موافقین با فوریت دوم لایحه برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده اول قرائت می‌شود.

ماده اول-هر نوع شرکت و بنگاه و مؤسسه که به منظور انتفاع تشکیل شده و یا می‌شود و هر شخصى اعم از این که مقیم ایران یا خارجه باشد از درآمدهاى سالیانه تحصیل شده خود در ایران و نسبت به آنهایی که مقیم ایران می‌باشند از درآمدهاى حاصله در ایران و همچنین از درآمدهایى که از منابع خارجى به ایران می‌آورند جز در موارد زیر باید مالیات مقرره را بپردازند.

بهبهانى-شور در کلیات است.

رئیس-آقاى فرمانفرماییان

فرمانفرماییان- بنده عرضى را که می‌خواستم به سمع آقایان محترم برسانم مخصوصاً به دولت و آقاى وزیر دارایی ناگزیرم اظهار کنم و تذکر بدهم، بنده خودم در این قانون شرکت داشتم و همانطور که آقاى ملک مدنى فرمودند مدت 4 یا 5 ماه است که جلسات مرتبى تشکیل می‌شد و چون خود بنده هم عضو کمیسیون مختلط بودم شرکت می‌کردم و رأى هم دادم و موافق بودم و عقیده داشتم از نقطه‌نظر فداکارى بایستى واقعاً امروز یک تحمیلى به بنده و جامعه بشود و از نقطه‌نظر اوضاع فوق‌العاده‌اى که در پیش داریم یک نتیجه‌اى گرفته بشود از آن نقطه‌نظر بنده موافق بودم اما از نقطه‌نظر این که این مالیات یک مالیات خیلى سنگینى است این را نباید بحث کرد زیرا خود آقایان هم می‌دانند و کاملاً موافق هستند که اینطور است. ولى نکته‌اى که خواستم به عرض آقایان برسانم این است که در کمیسیون که آقاى وزیر دارایی و مستشاران خارجى بودند به ما اظهار می‌کردند و ارقامى را به ما ارایه می‌دادند که در خارجه به این میزان مالیات گرفته می‌شود ما هم تصدیق می‌کنیم و معتقد هستیم و البته صحیح است. ولى چیزى که امروز محتاج است که گفته شود این است که در خارجه اگر مالیات سنگینى را از مردم می‌گیرند دیگر به عناوین مختلفه چیزى از جیب مردم بیرون نمی‌آورند. البته خود آقایان چه در اینجا و چه در ولایات مشاهده کرده‌اند و بنده می‌توانم ارقام صحیح براى این موضوع ذکر کنم که ما چیزى را که از ملت می‌گیریم آن چیزى نیست که قانون‌گذار مالیات وضع می‌کند. فرض بفرمایید که صدی هشتاد باید مالیات بدهیم حالا براى این که صدى هشتاد را دولت بگیرد یک صدى هشتاد دیگر هم علاوه بر آن از کیسه مردم در می‌آید این یک اصل مسلمى است و اگر اینجا آقاى وزیر دارایی هم تصدیق نکند ولو تکذیب هم بکند این یک اصل روشن و واضحى است که یک فرد هم ممکن نیست که این را نداند و گرفتار نباشد. پس خوب است که آقاى وزیر دارایی شما هر طور که می‌خواهید این مالیات را وصول کنید ولى ادارات شما و مأمورین شما در گوشه واکنافى که در این مملکت مطالبه مالیات می‌کنند سعى بکنند که چیز دیگرى از مردم نگیرند. بنده به واسطه مشاهداتى که کرده‌ام عقیده پیدا کردم که اصول صحیحى که 70 سال 80 سال پیش در ایران معمول بوده است خیلى خوب بوده است و آن اصل مقاطعه است. اصلاً شما مقاطعه بدهید به فلان مأمور که می‌رود آنجا فلان قدر بگیرد. شما مطابق قانون (80%) صدى هشتاد از ما مالیات وصول می‌کنید ولى باید طورى باشد که در واقع یک ملتى را مضمحلش نکرد و تصور نکنید که با این وضع ممکن است یک چیزى بماند براى این که در قسمت کشاورزى فرض بفرمایید رئیس کل دارایی هم با ما مساعدت کرد و در کمیسیون هم به ایشان فهمانده شد که آقا

+++

اوضاع کشاورزى اینجا غیر از اوضاع کشاورزى آمریکا یا سایر نقاط است ایشان هم انصافاً موافقت کردند که صدى پنجاه از عایدات را گفتند که به زمین بماند و به 50% بقیه مالیات تعلق بگیرد ولى با وجود این در عمل صدى صد خواهند گرفت. اگر اصلاحات اساسى در سرتاسر مملکت نشود به کلى وضعیت کشاورزى بد می‌شود و از بین می‌رود و این تعهدى که می‌خواهند بگیرند ببینید چه افتضاحى در این مملکت پیش آمده است. تعهد عبارت از آن نیست که فقط یک گندمى را از بنده بگیرند آقا تعهد عبارت از این است که علاوه بر این که گندم را می‌خواهند هزار چیز دیگر هم می‌خواهند. شما باید آن منضمات را از بین ببرید والا وصول این مالیات از مردم تأثیرى ندارد به دلیل این که هر کسى امروز براى خودش دکه‌اى باز کرده است و به عناوین مختلفه عایدى براى خودش دارد. شما یک فکرى بکنید که این قانون را درست اجرا کنید در این صورت به مردم تحمیلى نیست و مطمئن باشید که با کمال افتخار هم می‌دهند براى این که مى‌دانند اوضاع فوق‌العاده است. ولى آن منضمات زیادى را از بین بردارید تا مردم بتوانند ادامه بدهند به کار خودشان به آبادى و عمران بپردازند و کسب خودشان را ادامه بدهند اساس کار این است و چون البته در هیچ جاى قانون ذکر نشده است به آن بیشتر توجه بفرمایید.

مخبر (آقاى معدل)- بنده البته توجه دارید که به عنوان مخبر کمیسیون جواب عرض می‌کنم اینجا بایستى توجه کرد به این که ما اصولاً قائل شدیم به این که این طرز مالیات را عوض کنیم و این اصل را قبول بکنیم. این همان نکته‌اى است که خود آقاى فرمانفرماییان تصدیق فرمودند و چون عضو کمیسیون بودند در آنجا هم این اصل کلى مورد تصدیق‌شان واقع شده است منتها همانطور که فرمودند در جزئیات و فروع آن کار دارند. بنابراین در اینجا جا دارد به عقیده بنده که عرض کنم آقایانى که به اصل کلى این امر موافقت دارند در کلیات نظرشان را بفرمایند ولى اگر در موارد خاصى بحث دارند و مورد آن هر ماده‌اى هست نظریات خودشان را در آن ماده بفرمایند والا اگر بخواهند اشخاصى که به اصل کلى نظری دارند یک دفعه فرمایشات‌شان را در کلیات بفرمایند و یک دفعه هم در موردش بفرمایند آن اصل اساس و منظورتان که فوریت بوده است عملى نشده است. حالا می‌آییم بر این که آیا ما بایستى براى خاطر یک فروعى اصل را ول بکنیم؟ این دیگر به عقیده بنده محتاج به بحث و خود آقایان تصدیق فرموده‌اند که این اصل باید رعایت بشود. آقاى فرمانفرماییان می‌فرمایند که مأمورین دولت شاید خوب اجرا نمی‌کنند این قانون را و غیر از این مالیاتى که گرفته می‌شود یک تعدیاتى از طرف آنها می‌شود این به نظر بنده جادارد که ما در قوانین دیگرى که شایسته این کار است مثل قانون تشکیلات و سازمان کشور یا قانون کیفر مستخدمین و سایر قوانین از این قسمت جلوگیرى کنیم و جلو این تعدیات را بگیریم والا در هر مورد خاصى که ما می‌خواهیم که قانون مالیاتى وضع کنیم به عنوان این که مأمورین تعدى می‌کنند نمی‌توانیم یک مقدارى از اصل مالیات را چشم پوشى بکنیم. بنابراین به جاى این که از اصل مالیات کم کنیم خوب است جلو مأمورین را بگیریم در جاى دیگر. البته بنده هم معتقد هستم که الانیک تعدیاتى هست در این مملکت چنانچه خود بنده جز اشخاصى هستم که اگر صدى صد فرمایشات شما را تصدیق نکنم انکار هم نخواهم کرد که مأمورینى هستند که به وظیفه‌شان خوب عمل نمی‌کنند و شاید تعدى هم می‌کنند ولى جایش اینجا نیست. یعنى الان نمی‌توانیم از این اصل مالیاتى چشم­پوشى کنیم براى آن تعدى که آن مأمور مالیاتى می‌کند. پس باید یک قوانین دیگرى وضع کنیم یا قوانین سابق را جاندارتر بکنیم تا بهتر بتوانیم از تعدیات آنها جلوگیرى بکنیم. یک قسمت از فرمایشات ایشان راجع به مالیات کشاورزى است تا به حال اساس مالیات کشاورزى در کشور ما روى دو اصل گرفته می‌شد یکى روى اصل مالیاتى که به هردهى بسته می‌شد روى یک بازدید و برآوردهایى که از سنوات سابق کرده بودند

+++

و به موجب یک دفاترى که در وزارت مالیه و نزد دولت بود و در واقع همانطور که فرمودند حالت مقاطعه را داشت و معلوم بود که این ده در سال چقدر می‌پردازد و اخیراً هم که این مالیات به هم خورد مالیات صدى سه از اجناسى که وارد شهرها می‌شد گرفته می‌شد. این قانون مالیاتى که الان وضع شده به نظر بنده نه براى مؤدى مالیات و نه براى دولت آزمایشى حاصل شده که بشوددر اطرافش مذاکره کرد. شاید این را که به موقع اجرا گذاشتند خوب نبود ومثل قانون صدى سه که الان آورده‌اند نسخ می‌کنند شاید تا شش ماه دیگر یکسال دیگر دولت بیاید و بگوید که آقا این قانون را ما خواستیم اجرا کنیم خوب در نیامد آنرا نسخ کنید و یک قانون دیگرى جایش بگذاریم. از طرف دیگر اعتراض‌هایى که در این باب شد مورد تصدیق و قبول خودتان واقع شده زیرا همانطور که خودتان هم فرمودید صدى پنجاه به عنوان عمران و آبادى کسر شده است در واقع به کشاورزان همراهى شده است پس بنابراین اصل کلى را که موجب شده است که مجلس شوراى ملى توجه به این قانون پیدا کرده و دولت هم به قید دو فوریت این قانون را آورده و می‌خواهد بگذارند بایستى مورد توجه قرار بدهیم و آن این است که در اینموقع سختى که براى ما پیش‌آمده است ما باید یک فداکارى بکنیم در گذراندن این قانون. و تصویب این قانون یک امر عادى نیست براى آقایان چه آنهایى که مؤدى مالیاتى هستند و چه براى آقایانیکه این قانون را تصویب می‌کنند بایستى همه آقایان متوجه باشند که ما با یک فداکارى بایستى این کار را انجام دهیم در راه مصالح مملکت و مصالح کشور.ولى باید این ماده 22 این قانونرا آقایان مورد توجه و دقت قرار بدهند و آن این است که می‌نویسد: همینقدر که مشکلات جنگ رفع شد و وضعیت عادی شد فوراً تجدید. نظر در این قانون خواهد شد. پس ما باید از خدا بخواهیم که این بیچارگى زودتر مرتفع بشود که ما هم در سایه صلح و سلامت بتوانیم این بارهایى را که به دوش خودمان می‌گذاریم زودتر به زمین بگذاریم والا اگر ما بخواهیم وضعیت مواقع غیرعادى را با وضعیت عادى بگذرانیم این محال است. ما باید توجه به این نکته داشته باشیم که از امسال تا آخر این قضیه ما بایستى یک کارى کنیم که اوضاع غیر عادى را بتوانیم بگذرانیم.

رئیس-همانطور که آقاى مخبر فرمودند بهتر این است که در مواد هر مطلبى هست گفته شود اگر تصویب بفرمایند رأى گرفته شود به ورود در شور مواد (صحیح است). رأى گرفته می‌شود به ورود در شور مواد موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده اول.

ماده اول-هر نوع شرکت و بنگاه و مؤسسه که به منظور انتفاع تشکیل شده و یا می‌شود و هر شخصى اعم از این که مقیم ایران یا خارجه باشد از درآمدهاى سالیانه تحصیل شده خود در ایران و نسبت به آنهاییکه مقیم ایران می‌باشند از درآمدهاى حاصله در ایران و همچنین از درآمدهاییکه از منابع خارجى به ایران می‌آورند جز در موارد زیر باید مالیات مقرره را بپردازند.

رئیس-آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- بنده موافقم پس از یک مخالف که صحبت می‌کند بنده عرض می‌کنم.‏

رئیس- آقاى دکتر طاهری

دکتر طاهری- بنده هم موافقم پس از یک مخالف عرض می‌کنم.

رئیس- آقای تهرانچى‏

تهرانچى- بنده در ماده اول چون می‌شود در کلیات صحبت کرد اجازه خواستم تا عرایضى که داشتم عرض کنم. البته خوب است آقاى وزیردارایی و آقاى مخبر کمیسیون توضیحاتى بفرمایند براى این که ما هم بدانیم و مردم و جامعه هم بدانند که چه مخارج زیادى در موقع جنگ براى ما پیشامد کرده است که محتاج به این مالیات شده‌ایم. حقیقتاً لازم است که توضیح داده شود زیرا اگر قیمت‌ها گران شده باشد وصول مالیات‌ها هم روى آن قیمت‌ها بالا رفته است (بعضى از نمایندگان- بلندتر بفرمایید) عرض کردم که

+++

اگر مخارج عادى و ادارى ما زیاد شده است وصول مالیات‌ها هم البته به همان تناسب زیاد شده است آن مالیات‌ها روى عواید اشخاص بود و حالا هم باید همانطور باشد این را باید توضیح بفرمایند که ذهن عامه روشن بشود در این قسمت که مخارج اضافى به واسطه حالت فوق‌العاده و جنگ بوده است که ما محتاج شدیم یک مالیات اضافه بگیریم. این را اگر مردم هم بدانند بهتر است ولى قسمت دیگرى را که خواستم عرض کنم این است که راجع به این لایحه که صحبت می‌شد اینطور پیش‌بینى می‌شد چون بنده در هیچکدام از جلسات کمیسیون‌ها حاضر نبودم عضو کمیسیون هم نبودم ولى آنچه را که بنده شنیدم درخارج این بود که صحبت دراین بوده است که به واسطه مداخلى که از اوضاع جنگ براى بعضى‌ها پیش آمده است و منافعى برده‌اند از آنها باید یک مالیات‌هایى گرفت این را البته من موافقم ولى می‌خواستم ببینم در این لایحه این موضوع تأمین شده است (به نظر بنده تأمین نشده است) که یک عوایدى که بعضى مؤسسات و بعضى دیگر به واسطه پیشامد جنگ برده‌اند یا از احتکار یا از غیر احتکار اینها بیشتر مربوط به سال‌هاى 1321 و 1322 بوده است در صورتیکه این قانون مالیات بردرآمد از 1323 اجرا خواهد شد یعنى درآمد 1322 را مأخذ قرار می‌دهند آنوقت شامل آن منافع واستفاده‌هاى بزرگى که در سال 1321 بوده است نمی‌شود و حال آن که توجه عامه و آقایان وکلا و خود دولت بر این بود و همینطور مستشاران در نظر داشتند که از اشخاصى که یک استفاده‌هاى فوق‌العاده‌اى از پیشامد جنگ برده‌اند البته از منافع خودشان باید یک کمک مؤثرى هم به هزینه دولت و مملکت باید بکنند ولى بنده در اینجا این نظر را ندیدم تأمین شده باشد حالا اگر در ماده از این قانون هست توضحیح فرمایند. این یک نظر بنده بودو یک نظر دیگر همان موضوعى است که همه در نظر دارند که نسبت به کشاورزى که در درجه اول اهمیت است بایدرعایت زیادى بشود بالاخره این مملکت مملکت فلاحتى است و باید فلاحت و پیشرفت فلاحت کاملاً مراعات بشود چون این یک حرفه خوبى است و مردم باید نسبت به این عمل و این حرفه تشویق بشوند براى این که اینکار قوه تولید و ثروت مملکت را زیاد می‌کند و در این لایحه کاملاً بایستى یک ارفاق‌هاى زیاد و یک تشویقاتى نسبت به این عمل بشود و قائل شوند که این حرفه از سایر حرف براى مملکت مفیدتر است و بایستى در مالیات بردرآمد آنها را تشویق کنند و آن اشخاصیرا که از یک شغل‌هاى بدى مثل سفته بازى و غیره استفاده‌هایى کرده‌اند باید از آنها مالیات زیادترى گرفته شود که به اینوسیله از اینکار جلوگیرى بشود بنده این نظر را هم در این لایحه ندیدیم البته با توضیحاتى که خواهند داد ممکن است قضیه روشن‌تر بشود.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- عرض کنم اگر چه از وقتى که این قانون به مجلس آمده است به اندازه این قانون مورد توجه و تنقید و تمجید کلیه مجالس و محافل ملى واقع شده است چون قریب پنج شش ماه است که نه فقط این قانون در مجلس شوراى ملى مطرح است و در یک کمیسیون مختلطى که از بهترین نمایندگان تشکیل شده است مورد مطالعه واقع است بلکه در خارج هم در جلسات زیادى که بین تجار و کشاورزان و ملاکین و سایرین تشکیل شده است (که شاید بیست جلسه خود بنده بوده‌ام) این قانون کاملاً مورد مطالعه واقع شده اساساً بنده خواستم این را عرض کنم که یک قانونى که از مجلس می‌گذرد چه در ایران و چه در خارج بهترین مظهر رشد ملى است و بهترین مظهر رشد یک ملتى قوانینى است که در مجالس و پارلمان‌هاى آن ملت وضع می‌کنند و آن نمونه اساسى رشد یا انحطاط یک ملت است و به عقیده شخصى بنده این قانون مالیات بردرآمد یکى از عوامل رشد ملى ایران است زیرا این قانون مالیات بردرآمد را همه تصدیق دارند که عادلانه‌ترین قانونى که براى مردم وضع شده است و کاملاًروى عدالت و حق است و ما انتظار داریم حالا که این قانون وضع می‌شود از طرف دولت بعضى قوانین مالیاتى که برطبق عدالت و حق نبوده است ملغى شود. نکته دومى که واقعاًمی‌خواستم مجلس شوراى ملى به آن توجه

+++

کند و نظر مجلس شوراى ملى را به آن جلب کنیم این است که باید در این مملکت سعى کنند زندگى طبقه سوم یعنى طبقه کشاورزان و کارگران را بهبودى بخشید و به اصطلاح سطح زندگی‌شان (که به غلط هزینه زندگى را سطح زندگى مى‌گویند) از حیث فرهنگ و از حیث صحى و حدود دیگر بالاتر برود و بهتر بشود و امیدى به آتیه این مملکت نمی‌شود داشت مگر این که این مطلب کاملاً مورد توجه واقع شود براى این که یکى از قضایاى اساسى و مهم اجتماعى است این است چرا؟ چون باید تصدیق کرد که تا امروز کاملاً سنگینى مالیات بر دوش این طبقه بوده است (صحیح است) و فلسفه و علت این که سنگینى مالیات بر دوش این طبقه بوده است این است که چون مالیات غیر مستقیم سهل‌تر و آسان‌تر وصول می‌شود در این مملکت معتقد شده بودند به مالیات غیر مستقیم و در نتیجه مالیات غیر مستقیم بنده و یک نفر میلیونر و یک نفر فعله که روزى پنج هزار اجرت می‌گیرد یک سیگار که می‌خواهیم بکشیم اگر من ده شاهى مالیات می‌دهم آن عمله هم همان دهشاهى را مالیات می‌دهد و اصل وضع مالیات غیر مستقیم در این مملکت طبقه زحمت‌کش و فلاح را از بین برده است و حالا وضع لایحه مالیات بردرآمد تا اندازه‌ای تعدیل می‌کند این فشار را و فشار و بدبختى را تا حدى از دوش آن طبقه می‌کاهد و بردوش یک طبقه که شاید استطاعتشان بیشتر است و به اصطلاح هر که بامش بیش برفش بیشتر یا به عکس یک اشخاصى که بیشتر از این مملکت متمتع می‌شوند مى‌گذارد و آنها باید خرج این مملکت را بیشتر بپردازند پس از این جهات به عقیده بنده این یک لایحه خوبى است و کاملاً هم مورد بحث و مطالعه واقع شده است و حالا هم که با دو فوریت مطرح شده است البته هر چه زودتر می‌گذرد و خرج مملکت به کار مى‌افتد و حالا هم دیگر از مدت این مجلس وقت زیادى نمانده و یک لوایح مفید دیگر هم هست که باید باقى وقت مجلس صرف تصویب آن لوایح بشود که این مجلس بتواند یک یادگار خوبى از خودش باقى بگذارد در گذراندن این لوایح و بنده به سهم خودم موافقم و چون کاملاً در این لایحه مطالعه شده است مسلم می‌دانم که این لایحه همانطور که تنظیم شده است می‌گذرد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- در ماده اول هم می‌شود در کلیات صحبت کرد و بنده در کلیات اجازه خواستم و مذاکرات را رأى اکثریت کافى دانست. یک موضوعى را آقاى مخبر فرمودند که موقع فوق‌العاده است من نفهمیدم موقع فوق‌العاده چه چیز است جز گرسنگى؟ موقع فوق‌العاده براى ما شده است که قند را دولت تمام می‌کند یک من یک تومان چهل تومان می‌فروشد قماش را دولت تمام می‌کند ذرعى سه قران می‌فروشد پنج تومان از توتون این جور مالیات می‌گیرد از گندم مالیات می‌گیرد تازه دولت این جور مالیات می‌گیرد آنوقت باز مى‌گویند موقع فوق‌العاده است. در کمیسیون بودجه سؤال شده از آقاى وزیر دارایی و از آقاى دکتر میلسپو که این مخارج اقتصادیو انحصارات کجا رفته است جواب می‌دهند ما حسابش را نمی‌توانیم برسیم ملاحظه بفرمایید یک مالیه که شصت کرور بودجه‌اش است نمی‌تواند حسابش را برسد و آقاى نراقى متهورانه اینجا می‌گویند که کمیسیون بودجه چرا نفهمیده و نتوانسته است این حساب را رسیدگى کند و خیلى تعجب است از ایشان که خیلى با نزاکت صحبت کردند و هیچ توجه نکردند که رفقاى ایشان چه زحماتى در کمیسیون بودجه کشیده‌اند شما می‌خواستى یک روز بروى در کمیسیون بودجه و ببینید این اعضا کمیسیون چه می‌کنند از این وزارت مالیه و از وزیرمالیه می‌خواستى این چیزها را سؤال کنید تا معلوم شود چطور شده است آنوقت اعتراض نکنید که کمیسیون بودجه چه کار عجیبى کرده است اى داد بیداد یک عده که خودشان را مسلح کرده‌اند این جور براى کار کردن در عوض قدردانى از آنها اینطور بایستى بفرمایید در روزنامه‌ها می‌نویسید کمیسیون بودجه که مطابق نظامنامه درش باز است بیایید ببینید اعضا کمیسیون چه می‌کنند یک چیزى را که می‌خواهیم توضیحاتى بدهند یا یک

+++

صورتى را که می‌خواهیم آقاى وزیر داراییمی‌گویند هفته دیگر ولى هفته دیگر هم نمى‌آورند هرچه می‌گوییم آقاى دکتر میلسپو این مخارجى که اعتبار آن داده شده است کجا رفته است حساب نمى‌توانند بدهند چرا؟ براى خاطر این کهیکى قماش را برده است صرف انتخابات رشت می‌کند یکى برده است می‌خواهد انتخابات کاشان را درست کند (کاشان را مثلاً گفتى صرف انتخابات کند) آنوقت آقاى معدل می‌فرمایند موقع فوق‌العاده است آقا کدام اردو رفته است سرحد مشغول جنگ شده است؟ کدام راه آهن را ما ایجاد کرده‌ایم؟ کدام سد را ما بسته‌ایم؟ آقا کجا هستید؟ آقایان وزرا در این مدت کجا را درست کرده‌اید که می‌خواهید این مالیات را چندین برابر بگیرید؟! کدام یک وجب راه را درست کرده‌اید؟ آنوقت در روزنامه‌ها می‌نویسید این شیرازى انوار مخالفت کرد با قانون مالیات بردرآمد. آقایان من می‌گویم این حوض خراب را اگر آب تمام دریاها را هم توى این حوض خراب بریزید فایده ندارد این حوض خراب این ادارات شما است این مالیه‌ای است که شصت کرور بودجه دارد ولى حساب اقتصادى را نمی‌تواند بدهد امروز کجا هستى آقاى مخبر کمیسیون بودجه که پریروز نتوانستى جواب بدهى؟ (خنده نمایندگان) آنوقت این مالیات بردرآمد را بدهیم بعد سؤال می‌کنیم این عواید صرف چه شده است می‌گویند نمی‌توانیم حساب بدهیم. در بودجه می‌نویسند براى بهره‌بردارى آقا کدام بهره‌بردارى؟ بهره‌بردارى که مخارجش چهار کرور است دخلش چقدر؟ یک کرور این که بهره‌بردارى نشد این چپاولچى است؟ دکتر میلسپو اول باید بیاید صندوق مالیه را محکم بکند و جاى مالیه را محکم بکند و یک صندوق محکمى درست بکنید که دیگر سوراخى نداشته باشد آنوقت بیایید بگویید که این صندوق مالیه شما است و من درست کرده‌ام مطمئن باشید صندوق معتبرى است آنوقت مالیات بدهید ما هم می‌گوییم چشم مالیات می‌دهیم التماس هم می‌کنیم پایش را هم می‌بوسیم ولى خوب بود یک روز در کمیسیون می‌آمدید بودجه را می‌دیدید اگر آقاى نراقى می‌آمد وضع بودجه را می‌دید آنوقت دیگر نمی‌گفتند چرا ما دیر کردیم یک مخارج اقتصادى را ما خواستیم بفهمیم گفتیم دخل آن کجا است فوراً قهر است و تغییر است و دلتنگى و بى‌مرحمتى و این جور چیزها است که ما مبتلا شده‌ایم (کجا دانند حال ما سبکباران ساحل‌ها) آقا قلم قلم درآمد را ما تحت نظر گرفتیم به شما می‌گویم املاک واگذارى شاه را با آن منافع بزرگ سه میلیون عایداتش را نوشته‌اند چرا اینجور است؟ چرا اینجور مال مملکت را تاراج می‌کنند؟ و اینجور ترکتازى واقع شده است؟ این املاک سالى سى چهل‏میلیون عایدى داشت آقایان اول بیایند صندوق مالیه را درست کنید آنوقت وضع مالیات بکنید. در بعضى جاها خیلى حرف‌ها زدند که ما موافق نیستیم در صورتیکه می‌خواهند قدم بردارند و به نفع طبقه دوم و سوم مالیات بردرآمد وضع کنند آقا شما با وضع این مالیات کدام مالیات غیر مستقیم را کم کردید؟ کدام مالیات قماش را کم کردید این مالیات‌هایى است که از طبقه سوم گرفته می‌شود تمام آن مالیات‌ها به جاى خودش باقى است این مالیات هست آن مالیات‌ها هم هست و یک بدبختى هم بر بدبختى‌هاى دیگر اضافه می‌شود و آن تاجر بى‌پیر این مالیات را هم می‌کشد روى جنس خودش و اضافه قیمت آن را از طبقه سوم می‌گیرد آن کسیکه از چاى سى هزار تومان دخل نموده است آن وقت آن دخل را براى انتخابات ورامین برده است باز هم می‌گوید اشکالى ندارد چهار تا صندوق دیگر می‌آورم و دخل خودم را می‌برم پس بدانید براى طبقه دوم و سوم فایده ندارد و قلم‌ها بى‌انصافى می‌کنند درباره ما تجاوز می‌کنند و غیر واقع می‌نویسند ولى ما باید فریاد بزنیم که با این مالیاتى که شما درست کردید کجا بارى را از دوش فقرا برداشتید؟ کجا نان فقرا را درست کردید؟ کجا زندگى فقرا را ارزان کردید؟ آن مالیات‌هاى غیر مستقیم سرجاى خودش هست این مالیات مستقیم هم اضافه می‌شود آن صندوق مالیه را هم عرض کردم که داراى سوراخ‌هاى عمیق مثل چاه است که هر چه در آن بریزید پر نمی‌شود حالا اشکالى ندارد به این قانون هم رأى بدهید و به خیال خودتان هم خیلى مصاب هستید و آقاى ملک هم گفت که من رأى می‌دهم و

+++

خیلى هم خوب است. اگر راست مى‌گویید گندم را درست کنید.

وزیردارایی- گویا آقاى انوار در ضمن مذاکراتى که فرمودند موقع به دست آوردند که چون بودجه هم مطرح است یک مذاکراتى در بودجه بفرمایند و فرمایشات ایشان تا اندازه‌ای مربوط به این قانون نبود ولى چون مذاکراتى فرمودند بنده هم مجبورم یک جواب‌هایى بدهم. یک قسمت از مذاکراتى که اینجا آقاى فرمانفرماییان و آقاى تهرانچى و همچنین آقاى انوار فرمودند راجع به سوتشکیلات بود. این موضوع را گمان نمی‌کنم کسى انکار داشته باشد و دولت هم البته این نظر را داشته است و در فکر اصلاح است و شاید یکى از دلایلى که ما مستشارهاى خارجى را آوردیم براى همان وضعیت تشکیلات ما است که یک ترتیباتى بدهند که این نواقصى که آقاى انوار اظهار فرمودند مرتفع شود ما هم انکار نداریم که این حساب‌هاییکه در این چند سال اخیر باید مرتب نگاهدارى شود مرتب نبوده در کمیسیون عرض کردم در اینجا هم عرض می‌کنم که یک ترتیب صحیحى در محاسبات این چند ساله نبوده است ولى البته همانطور که در کمیسیون عرض کردم گناه قبلى را شما نمی‌توانید از ما مؤاخذه کنید در کمیسیون عرض کردم که ما عجالتاً اداره حسابدارى را تا یک اندازه‌ای مرتب کرده‌ایم و مشغول هم هستند که حساب‌هاى گذشته را سر و صورتى بدهند و البته این هم یک چیزى نیست که به ده روز و بیست روز انجام شود البته اگر یکقدرى تأمل بفرمایید و کارها به جریان بیفتد تا آخر سال انشاءالله آنصورت‌هایى که از بابت گذشته و از بابت عملیات جارى است مرتب خواهد شد و تمام را تقدیم می‌کنیم که وضعیت محاسبات با یک ترتیب و جریان صحیح اجرا شود و تشکیلات و جریان امور هم آنطور که مقصود و منظور آقایان است عملى شود. در این قسمت همانطور که در کمیسیون عرض کردم اینجا هم عرض می‌کنم و امیدوارم این نواقص رفع شد. در خصوص رسیدگى به حساب‌هاى اقتصادى همین موضوعى است که عرض کردم در این دو سه سال اخیر این حساب اقتصادى تغییر و تبدیل‌هایى پیدا کرده است اول شرکت بوده است و بعداًیک اداره اقتصادى جانشین آن شد و بعد اداره خواربار شد و بعد وزارت خواربار این تغییرات به عمل آمده و هر کدام آنها در زمان عمل خودشان یک صورت‌هایى داده‌اند که باید رسیدگى شود و چون صورت‌هاى سابق مرتب نبوده است ما نمی‌توانستیم آنطور که مقتضى است در ضمن بودجه امسال صورت صحیحى از قسمت‌هاى اقتصادى بدهیم البته در ضمن این رسیدگی‌ها مرتب می‌شود و امیدوارم در ضمن بودجه سال آتیه که داده می‌شود آنطور که نظر دارید صورت‌هاى قسمت‌هاى اقتصادى هم از حیث درآمد و مخارج مرتب و روشن نوشته شود. موضوع دیگر این که فرمودند که از طرف کمیسیون توضیحاتى خواسته شد و در کمیسیون بودجه هم کسى نیامد هیچوقت گمان نمی‌کنم که آقا توضیحى خواسته باشند و داده نشده باشد و همیشه بنده در کمیسیون حاضر می‌شدم و هر چه در کمیسیون توضیح خواسته می‌شد یا صورتى خواسته می‌شد آنچه که در دسترس بود داده می‌شد و یا قسمت‌هاییکه لازم بود بعد تهیه شود تهیه می‌شد و به عرض می‌رسید. قسمت دیگر که آقاى تهرانچى فرمودند که چه مخارجى ایجاب می‌کند که این مالیات وضع شود چنانچه می‌دانید اصل بودجه مملکتى تقریباً صدو چهل میلیون تومان کسر دارد و پنجاه میلیون تومان بابت کمک به مستخدمین تصویب شد این می‌شود صدو نود میلیون یک مبلغى هم البته براى قسمت خواربار تخصیص داده شده که باید تأمین شود و باید تقریباً در حدود دویست و کسرى میلیون تومان که بودجه مملکتى ما کسر دارد تأمین شود و البته از قسمت‌هاى اقتصادى یک عوایدى خواهیم داشت و یک مقدارى هم جنس موجود داریم ولى البته آن یک چیزى نیست که به درد بودجه مملکت و پرداخت مخارج بخورد و یک نکته دیگر هم هست که فعلاً ما نمی‌توانیم تا آن جریانى را که می‌خواهیم برقرار نکرده‌ایمیک مالیات‌هایى را که غیر عادلانه است برداریم باید اول بودجه‌مان را به وسیله وضع یک مالیات‌هایى که عادلانه است تعدیل کنیم و بعد یک مالیات‌هاییکه به نظر غیر عادلانه می‌رسد و براى طبقه سوم زحمت و تحمیل زیاد دارد آنها را لغو کنیم و اصلاح کنیم البته قبل از گذشتن این قانون نمی‌توانیم از هیچکدام از عوایدى که داشتیم صرف‌نظر کنیم براى این که با این کسر بودجه فعلاً نمی‌توانیم اینکار را بکنیم و اگر

+++

بخواهیم یک مقدارى را هم صرف‌نظر بکنیم دستگاه ما بهکلى مختل می‌شود و ما مجبور بودیم که این مالیات را اول وضع کنیم البته با ترتیبى که در این قانون مالیات در نظر گرفته شده است یک تخفیفاتى براى طبقه سوم در نظر گرفته شده و اینجا آقاى انوار می‌فرمودند چه کردید اگر کاملاً دقت بشود کاملاً در این لایحه رعایت حال طبقه سوم شده است و ما مقصودمان کاملاً این بوده است که از حیث پرداخت مالیات آن طبقه‌ای که منافع بزرگ می‌برند البته مالیات زیاد بدهند و براى طبقاتى که عواید کم دارند علاوه بر این که در میزان پرداخت مالیات رعایت‌هایى از آنها شده است یک تخفیفاتى هم از آنها شده است و خود آقا هم تشریف داشتند و ملاحظه فرمودند که تا چه اندازه این نظر رعایت شد که مثلاً تا هزار و دویست تومان یکجا تخفیف داده شده و برای اولاد چطور و همینطور تخفیفات دیگرى که قائل شده‌ایم و وقتى در مواد مخصوصه آن صحبت می‌شود آقایان ملاحظه خواهند فرمود که نسبت به طبقاتى که عوایدشان کم است یا هیچ مالیات نمى‌دهند یا اگر مالیات بدهند باز به نسبت عوایدشان خیلى کمتر است و نسبت به طبقاتى که عوایدشان زیادتر است البته میزان مالیات‌شان خیلى بیشتر است و آن نظر تعدیل مالیاتى که از هر کسى که عوایدش بیشتر است مالیات زیادترى گرفته شود در این قانون کاملاً در نظر گرفته شده است و براى اصلاح قوانین مالیاتى دیگر البته وقتى که این قانون تصویب شود و این مالیات گرفته شود و تکافو کند مخارج را البته نسبت به آن مالیات‌ها و براى تعدیل آنها پیشنهاداتى به مجلس خواهیم کرد و هر قسمتى که مقتضى با وضعیت نباشد رفع خواهیم کرد. یک قسمت آقاى تهرانچى اظهار فرمودند راجع به منافع اشخاصى که در سال 1321 عوایدى داشته‌اند و در این قانون منظور نشده. عرض کنم که خاطرتان مستحضر است که ما در نظر داشتیم این مالیات را از سال 1322 برقرار و عملى کنیم پیشنهاد دولت هم اینطور بود که منافعى که اشخاص در سال 1321 برده‌اند از آن منافع به دولت هم برسد ولى بعد از مطالعه و مشورت اینطور در نظر گرفته شد که ممکن است اشخاصى که منافعى در سال 1321 برده‌اند اگر بخواهیم مشمول قرار دهیم و اگر بخواهیم حالا مالیات را بگیریم یک نوع بى‌اعتدالى است شاید خرج کرده باشد و از بین رفته باشد این است که در کمیسیون توافق نظر حاصل شد که از سال 1323 منظور شود البته هر کس عایداتش بیشتر باشد به موجب این قانون باید مالیات زیادترى بدهد به این جهت تازگى ندارد زیرا اگر بنده یک عایداتى را از یک راه‌هایى در می‌آورم به همان نسبت باید یک مالیات‌هایى بدهم بنابراین نسبت به همان اشخاص (البته به همان اندازه که انتفاع می‌برند) در نظر گرفته شده است که مالیات بیشترى گرفته شود اما نسبت به کشاورزى در این قانون نسبت به زارعین و کشاورزان قرار شده است که به کلى از پرداخت مالیات معاف باشند هر قدر که عایدى داشته باشند از پرداخت مالیات معاف هستند بنابراین این یک قسمت اساسى است که در این قانون ملاحظه شده و بایستى هم طرف توجه باشد براى این کهطبقه‌اى که در این کشور وجودشان مؤثر است طبقه رعایا و کشاورزان می‌باشند که در اینجا ما آنها را از پرداخت مالیات به کلى معاف کرده‌ایم و اما نسبت به طبقه دوم که مربوط به مالک است 50% در نظر گرفته شده است و روى این تناسب است که مالیات می‌پردازند بنابراین هم نسبت به کشاورزى و هم نسبت به طبقه سوم و هم نسبت به مردم و براى همه در این قانون ملاحظاتى شده است و به طور عدالت منظور شدهو براى هر کدام که بایدیک تخفیفاتی داده شود قائل شده‌اند و برای هر کس که باید معاف بشود شده است آن قسمت هم که آقاى انوار فرمودند که هر قدر هم جنس فروخته می‌شود اضافه‌اش گرفته می‌شود به عقیده بنده اینطور نیست به جهت این کهیک اصول مهمى که این قانون دارد این است که جلوگیرى می‌کند از اجحاف و زیاده‌روى (روحى- صحیح است) و این یکى از اصول مهمى است که ما در این قانون در نظر گرفته‌ایم و امیدواریم مفید واقع بشود در معاملات. اگر یک کسى تصور کنید یک جنسى را یکماه نگاهدارد و سعى هم می‌کند که نگاهدارد اگر هر قدر هم

+++

سعى کند که منافع او زیادتر باشد از آنطرف هم مالیات بیشتر باید بپردازد پس دیگر آن سعى و جدیت را نخواهد کرد براى این که وقتیکه دید باید مالیات بیشتر بدهد سعى می‌کند که با قیمت عادلانه‌ترى بفروشد زیرا به همان نسبت که قیمت را بالا ببرد باید مالبات هم بیشتر بپردازد و یک تأثیر خوبى خواهد داشت و ما هم نباید نگرانى زیاد داشته باشیم و این که فرمودند سوکارهاى ادارى همه اینها صحیح است ادارات ما از حیث تشکیلات از حیث ترتیب وصول از حیث وضعیت مالى البته همه باید قدم به قدم اصلاح شود و امیدواریم وقتى که این قانون بگذرد دست و پاى دولت هم باز شود براى این که اول باید وضعیات زندگى مستخدم را درست کرد آنوقت ازش درستى خواست وقتیکه ما وسایل زندگانى آنها را درست کردیم امیدواریم که از مستخدمین خودمان بخواهیم که با کمال درستى و امانت و دلگرمى کار بکنند و این معایبى که ما داریم ممکن است رفع شود.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى- بنده موافقم (نمایندگان- مذاکرات کافى است)

رئیس- موافقین با ماده اول این لایحه برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوم

ماده دوم- اشخاص زیر از پرداخت مالیات موضوع این قانون بخشوده می‌باشند.

الف- سفراى کبار- وزراى مختار- نمایندگان فوق‌العاده و سایر نمایندگان سیاسى خارجى که دولت ایران سمت آنانرا به رسمیت شناخته باشد.

ب- کنسول‌ها و نمایندگی‌هاى کنسولى و وابسته‌هاى بازرگانى و کارمندان سفارتخانه‌ها و کنسول‌گری‌هاى خارجى نسبت به درآمدى که از خارج از ایران به دست بیاورند مشروط براین که داراى تابعیت دولتى که نماینده آن هستند بوده و دولت ایران آنها را به این سمت شناخته باشد به شرط این که دولت‌هاى متبوعه آنان نیز همین معافیت را در مورد نمایندگان دولت ایران به نام معامله متقابله منظور دارند.

ج- کارمندان سفارتخانه‌ها و کنسول‌گری‌هاى دولت شاهنشاهى ایران در خارجه مشروط بر این که داراى تابعیت دولت خارجى باشند که در آنجا انجام خدمت می‌نمایند.

د- کلیه کسانیکه درآمد ناویژه سالیانه آنها از ممرهاى مختلف مجموعاً از دوازده هزار ریال تجاوز نکند.

ه- کلیه اشخاصى که از دولت ایران یا شهرداری‌ها حقوق بگیر هستند فقط نسبت به آن قسمت درآمدیکه از بابت حقوق و اجرت و فوق‌العاده از خزانه دولت یا صندوق شهردارى به آنها پرداخت می‌شود.

و- رعایاى املاک اربابى و خالصه‌جات‏

رئیس- آقاى بهبهانى‏

بهبهانى- عرض کنم بنده یک عرایضى داشتم در کلیات که نوبت به بنده نرسید و حالا می‌خواهم اینجا عرض کنم و آن این است که البته مملکت مخارجى دارد و یک مخارج فوق‌العاده‌اى دارد ولى وضع مالیات کلیتاً باید براى احتیاجات باشد یعنى یک بودجه‌اى پیش‌بینى بشود و یک مخارجى در نظر گرفته شود و عایدات را نسبت به آن بودجه ملاحظه کنند اگر کسرى دارند یا ملاحظه بیشترى بخواهند بکنند روى آن قسمت مالیات وضع کنند ولى گمان می‌کنم در اینجا این نظر گرفته نشده از قراریکه مى‌شنوم از آقایانیکه در کمیسیون بودجه هستند که بودجه ما کسر ندارد یا این که آنقدرها کسر ندارد درهر حال لایحه را که آوردند به مجلس آقایان هم موافقت می‌کنند درگذرانیدن این قانون حالا که باید این قانون بگذرد یک نظریاتى هست در مواد این قانون و آن این است که این مالیات که می‌خواهند بگیرند البته باید در موقع جنگ این قانون اجرا شود در غیر موقع جنگ به چه مناسبت باید اجرا شود این قسمت در قانون ملحوظ نشده است دیگر این که مالیات را باید از اشخاصى بگیرند که دارا باشند یعنى بیش از مخارج‌شان عایدى دارند البته نسبت به فقرا که مالیات نان. گندم. سیگار. چاى. قند. و امثال ذلک باشد این بیچاره‌ها که به اندازه خودشان دارند می‌دهند منتهاى غیر مستقیم می‌دهند می‌خواهند بگویند که مردمى که از موقع جنگ یا در موقع جنگعوایدى زیاده برده‌اند باید

+++

یک قسمت را به دولت بدهند تا دولت ذی‌حق باشد از آن مناقع ولى بالاخره از یک مردمیکه اعاشه آنها به قدر کافى نیست این را نباید بگیرند یک بخشودگی‌هایى در اینجا ملاحظه شده که به نظر بنده آن بخشودگی‌ها در قسمت (د) است که می‌گوید اشخاصیکه ماهى صد تومان دارند از این مالیات معاف هستند و معلوم نیست این اشخاص باید چه جور باشند یکنفر آدمى ممکن است صد یا صدو پنجاه تومان داشته باشد ولى عایله داشته باشد و بخواهد آنها را نان بدهد این که نمی‌شود با صدو پنجاه تومان دویست تومان تا ماهى چهارصد تومان هم نمی‌تواند زندگانى خود را اداره کند پس این صد تومان خوب است در صورتیکه یکنفر باشد و به نظر من باید این بخشودگى نسبت به افراد عایله منظور شود نه یکنفر که صد تومان دارد به نظر بنده این بخشودگى را باید یکقدرى بسط داد و نسبت به افرادیکه صاحب عایله هستند باید ملاحظه شود هر فرد از افراد عایله را باید ملاحظه کنند 2 نفر است 200 تومان دارد باید معاف شود 5 نفر است 500 تومان دارد باید معاف شود به نظر من این یک مالیات زیادى است باید دولت تجدید‌نظر کند در این موضوع براى این که اساس مالیات روى منافعى است که می‌برند نه این که از آنچه حق ارزاق است بگیرند به همین دلیل است که شما می‌آیید اجزا ادارات را مستثنى می‌کنید چرا اجزا ادارات را مستثنى می‌کنید؟ براى این که عایله دارند و بیشتر از صد تومان دارند و کفاف عایله نمی‌دهند و باید همیشه همراهى بکنید چنان که کرده‌اید و در چندین جلسه قبل یک همراهى با مستخدمین دولت و مواجب بگیرها کردند بنابراین این امر یک فلسفه دارد و بى‌فلسفه نیست که شما روى هم رفته هر که صد تومان بگیرد و اگر عایله داشته باشد و یا نداشته باشد شما اینها را معاف می‌کنید این خوب نیست اگر 200 تومان داشته باشد 10 نفر هم نان خور او باشند از او بگیرند و بگویند مالیات بده این مالیات بهش تعلق نمی‌گیرد و امیدوارم که آقاى مخبر کمیسیون و آقاى وزیر محترمدارایی به این پیشنهاد بنده دقت بفرمایند و در این پیشنهاد اگر توضیحى دارند بفرمایند حاصل مطلب این است که باید از اشخاصى بگیرند که زیادتر از مؤنه‌شان دارند این یک مطلب و عرض دیگرم این است که البته آقایان ملاحظه کرده‌اند همیشه در این مملکت و در همه جاى دنیا هم اینطور مرسوم بوده است درزمان پهلوى هم اگر یک قانونى درباره یک کارهایى گذرانده شد از موقوفات آستانه حضرت رضا سلام‌الله علیه از موقوفات حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام از موقوفات حضرت معصومه علیه‌السلام از موقوفاتیکه براى مصرف خیرات و مبرات است خلاصه براى املاک موقوفه ملاحظه می‌شد بنده عقیده‌ام این است که آنهاییکه عوایدى دارنداگر یک مقدارى از اضافه مخارجشان را صرف عامه کرده‌اند باید بخشودگى داشته باشند زیرا صرف خیرات و مبرات است باید راه خیرات و مبرات باز باشد شما تصدیق می‌کنید اگر در سال‏گذشته راه خیرات و مبرات باز نبود مردم زیادى در این مملکت از گرسنگى مرده بودند سال گذشته یک مؤسسات خیریه در این شهر و در این کشور تأسیس شد که آن خیریه‌ها جلوى مردن مردم را گرفت و نگذاشت مردم از گرسنگى بمیرندو علاوه بر این اشخاصى بودند که شخصاً مراقبت کردند و مساعدت کردند بنابراین عقیده‌ام این است که باید در این قانون قید شود و گذشته از این که نباید مالیات گرفته شود باید تشویق هم کرد و در این قانون قید شود که اگر کسى آمد از منافع خودش تأسیس خیریه‌اى کرد یک مؤسسه عام‌المنفعه‌اى درست کرد آن مؤسسه بخشودگى داشته باشد بنابراین پیشنهادیکه به امضا جمعى از آقایان است تقدیم می‌کنم که آستانه حضرت معصومه علیه‌السلام و آستانه حضرت رضا علیه‌السلام و آستانه حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام موقوفاتش از این مالیات معاف باشند (یکى از نمایندگان- سابقاً هم معاف بود) بله سابقاً هم معاف بوده است در زمان پهلوى هم معاف بوده است بنده تقاضا می‌کنم که دولت موافقت کند با این پیشنهاد بنده و یکقدرى اسباب رفاهیت مردم بیچاره را فراهم کنند و در پیشنهاد دوم بنده هم مقید باشد که آنها را از این مالیات معاف کند.

+++

رئیس- آقاى معدل‏

معدل- در قسمت مدت جنگ خدمت آقاى بهبهانى می‌خواستم عرض کنم که در ماده 22 نوشته شده اگر عبارتش را تصور می‌کنند رسا نباشد در موقعى که به ماده 22 می‌رسیم می‌توانیم تأمین کنیم راجع به این که می‌فرمایند این قانون براى مدت جنگ است یا ادامه دارد در ماده 22 در این باب بحث شده است اما راجع به اشخاصى که می‌فرمایید که زن دارند یا اولاد دارند و خواهر دارند در ماده 9 بحث شده است اینطور نیست که می‌فرمایند. براى اشخاص زن‌دار و عیال‌دار براى هر کدام‌شان تا اندازه‌اى رعایت شده است علاوه بر این مبلغى براى اشخاصیکه فرزندان زیادی دارند رعایت بیشترى شده است در هرحال جاى بحث آن در ماده 9 است در قسمت موقوفات اصولاًمی‌خواهم یادآور آقایان بشوم که پیشنهاداتى که دارند بگذارند به صورت مواد الحاقى که در این قانون اضافه شود بهتر است که با رئیس دارایی مشورت بشود شما پیشنهادهاى خودتانرا بدهید چون این لایحه که در یک جلسه تصویب نمی‌شود هر کدام از پیشنهادها که مورد توافق می‌شود جز مواد الحاقیه بشود مثلاً همین پیشنهاد راجع به قسمت موقوفات ولى یک قسمتى را در اول فرمایشاتشان فرمودند اگر چه در این ماده وارد نبود این را عرض می‌کنم شاید مستغنى بکند آقایان را که دیگر در مواد دیگر مورد بحث واقع نشود و آن این است که ملاحظه فرمودند که وضع این قانون و وضع این مالیات منحصراً براى کسر بودجه است کسیکه این قانون را انشا کرده است (یعنى رئیس کل دارایی) این را یادآور شده‌اند براى استحضار عموم عرض می‌کنم که 4 نظر اصلى براى دولت و براى واضع قانون باید باشد یکى جلوگیرى از تورم اسکناس است و در اثر این اوضاع جنگ خاطر آقایان مسبوق است که اسکناس‌هاى زیادتر منتشر شد و شکست‌هاى اقتصادى پیدا شد و یکى از مداواهاییکه می‌کنند این است که باید مالیات وضع کرد و یکى هم موضوع تعدیل اوضاع اجتماعى کشور است یعنى یک اختلاف طبقاتى به وجود نیاید سوم کسر بودجه و مخارج چهارم پیدایش یک پولى براى اصلاحات بزرگى که در رأس همه قضایاى فرهنگى و بهدارى است. (انوار-یک تذکرى خواستم عرض کنم یک چیزى آقاى معدل بیان کردند خواستم تذکر بدهم که وکیل مستقل است و مستقل است نظر خودش رابدهد حالا دولت یا قبول می‌کند یا رد می‌کند ما با نظر دیگران کارى نداریم و ربطى به مجلس ندارد)

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- مطلبى که آقاى معدل مخبر کمیسیون اظهار کردند آقاى انوار از نقطه‌نظر این است که یک مطلب تخصصى است و البته تصدیق می‌فرمایید که یک امر فنى را با متخصصین فن باید مراجعه کرد و از جنبه فنى با آنها مشورت کرد والا در این که وکیل مختار است و هر تصمیمى بگیرد مورد احترام است این که تردیدى ندارد بنده خواستم راجع به پیشنهادیکه آقاى بهبهانى به مجلس تقدیم کردند راجع به بخشودگى درآمدهاى املاک آستانه رضوى و آستانه حضرت معصومه و حضرت عبدالعظیم نظرى که در کمیسیون بود و مذاکرات شد به عرض مجلس برسانم که هر طوریکه می‌داند قضاوت کند در کمیسیون هم مورد بحث واقع شده است (یکى از نمایندگان- بلندتر) عرض کنم این نظر در کمیسیون مذاکره شد و یک له و علیه در آنجا بود یک اکثریتى در کمیسیون بود و نظرشان این بود که این املاک در زمان گذشته از مالیات معاف بودند چه در زمان استبداد و چه در زمان مشروطه و دلیل هم داشته است و دلیلش هم این است که همین موقوفات آستانه رضوى چه مؤسسات خیر و مفیدى از این املاک به وجود آمده است که مورد استفاده عامه است مثلاً بیمارستان شاهرضا که از املاک آستانه قدس رضوى اداره شده بهترین مؤسسه‌ای است که در طهران هم سابقه ندارد (نمایندگان- صحیح است) همچنین سایر مؤسسات خیریه که از درآمد املاک آستانه قدس رضوى و آستانه حضرت عبدالعظیم به وجود آمده این است که اگر مالیات اینجا را بخواهیم بگیریم 75% می‌شود چون درآمد اینهازیاد است

+++

شاید نصف درآمد حاصله این نقاط که عرض شد باید به عنوان مالیات بردرآمد داده شود و یکدفعه این مؤسسات خیریه می‌خوابد از استاندار خراسان (آقاى منصور) هم در این زمینه شرحى به کمیسیون رسیده بود از نقطه‌نظر این که نایب‌التولیه است نوشته بودند و مورد دقت در کمیسیون واقع شد بنده هم عقیده دارم که مجلس نسبت به این پیشنهادى که آقاى بهبهانى کردند و بنده هم امضا کرده‌ام و همچنین یکعده دیگر توجه بفرمایند و این مؤسسات خیریه را نگهدارى کنیم والا اگر اینطور باشد باید یکدفعه بودجه‌شان صدى پنجاه کم شود ضمناً باید این نکته را عرض کنم چون اینجا گفته می‌شود که مالیات صدى 75 در قانون نوشته می‌شود این را بایستى آقاى وزیر دارایی توضیح می‌دادند ولى فراموش شد نفرمودند براى این که انظار عامه متوجه باشد این صدى 75% نیست کسیکه صد هزار تومان درآمد داشته باشد طبق این لایحه 53% باید مالیات بدهد زیرا یک بخشودگی‌هایى دارد که ما وقتیکه حساب کردیم اینطور شد آخر بخشودگی‌هایى دارد و مازاد می‌شود من باب مثال آستانه رضوى مثلاً پانصد هزار تومان عایدى داشته باشد باید سیصد هزار تومان مالیات بدهد این سزاوار نیست و براى مجلس هم شایسته نیست آقایان موافقت بفرمایند وآقاى وزیر دارایی هم موافقت فرمایند که این پیشنهاد مورد قبول واقع شود افکار ملى و عمومى هم به این موضوع توجه دارد (نمایندگان- صحیح است)

رئیس- آقاى منشور

منشور- در بند (ه) از ماده 2 ذکر است که کلیه اشخاصیکه از دولت ایران یا شهرداری‌ها حقوق بگیر هستند از مالیات بردرآمد معاف هستند بنده فلسفه این معافیت را درست نفهمیدم که کارمندان دولت فقط دون اشل نیستنداشخاصى هستند که حقوق فوق‌العاده زیاد می‌گیرند مثل آقایان وزرا و وزراى مختار در هیچ جاى دنیا مأمورین دولت از مالیات معاف نیستند و حتى یک هیئت اقتصادى مجله‌اى منتشر کرده بودند و مالیات بردرآمد را در آنجا نوشته بود بنده ندیدم یک چیزى نوشته باشد از این کهمستخدمین دولت از پرداخت مالیات معاف هستند البته مالیات بردرآمد بهترین مالیات‌ها است اینجا یک نظرى است که اقتصادیون در اطراف آن خیلى زیاد نوشته‌اند که اشخاصیکه مالیات غیر مستقیم را می‌دهند باید مالیات مستقیم را هم بدهند بنده عرض می‌کنم چه فرق است بین یک نفر طبیب یا وکیل عدلیه که در ماه پانصد تومان عایدى دارد با یکنفر مستخدم دولت که پانصد تومان حقوق می‌گیرد یکنفر مستخدم دولت علاوه بر این که محل سکونتش را دولت می‌دهد و چراغ و لوازم‌التحریر و غیره را دولت می‌دهد

وزیر پست و تلگراف- چطور محل و چراغش را دولت می‌دهد؟ به او که نمی‌دهد یعنى چه؟ اما یکنفر دکتر که شغل آزاد دارد و تمام این مخارج را خودش می‌دهد وقتى که مقایسه کنید مى‌بینید که یک مدیر کل ماهى چهارصد تومان پانصد تومان هم بیشتر حقوق می‌گیرد او مالیات ندهد آنوقت یکنفر طبیب هم که پانصد تومان درآمد دارد چه علت دارد که طبیب باید مالیات بدهد و مستخدم باید معاف باشد در صورتیکه یک نفر مهندس یا طبیب باید بیست سال تحصیلات مقدماتى بکند و پنج سال هم عمل بکند ولى یکنفرمستخدم اداره چون مشمول قانون استخدام است پله پله بالا می‌رود و اضافه حقوق می‌گیرد در هر حال این لایحه را به نظر بنده چون دولت تهیه کرده است آنچه هست به نفع خودش نوشته است و بایستى این جمله پنج حذف شود و مستخدمین دولت هم مالیات بدهند زیرا آنها هم از امنیت از بهداشت از فرهنگ از همه چیز مثل سایرین استفاده می‌کنند این است عقیده بنده‏

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.‏

رئیس- موافقین با ماده دوم لایحه برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده سوم قرائت می‌شود.

ماده سوم- درآمد ویژه شامل اقلام زیر می‌باشد.

الف- درآمد نقدى یا جنسى حاصله از حقوق و اجرت و حق‌الزحمه و فوق‌العاده و پاداش و بهره معاملات پولى و سود سهام و کارمزد و هر نوع منافع یا سود دیگرى که عاید بشود طبق آیین‌نامه مخصوص.

ب- درآمد غیر ویژه حاصله از هر نوع کسب یا معاملات

+++

به انضمام درآمدهاى بازرگانى و بانکى و صرافى و صنعتى و هر نوع عملیات انتفاعى دیگر و همچنین بهره‌بردارى کان‌ها پس از وضع هزینه‌هاییکه براى تحصیل این درآمدها لازم می‌باشد و به موجب آیین‌نامه مخصوص تعیین می‌گردد.

ج- نسبت به املاک مزروعى که به اجاره واگذار شده میزان درآمد ویژه عبارت خواهد بود از مبلغ مال‌الاجاره نقدى و جنسى سالیانه آن که به نقد تسعیر می‌گردد به موجب قرار اجاره کتبى یا شفاهى.

د- از کلیه درآمد کشاورزى املاک مزروعى که عاید مالک می‌گردد برابر نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى که قسمت جنسى آن باید تسعیر و تبدیل به نقد شود.

ه- نسبت به مستأجرین املاک مزروعى که درآمد کشاورزى سهم مالکانه را اجاره می‌نمایند نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى تسعیر شده به نقد پس از وضع مال‌الاجاره که به مالک می‌پردازند.

و- نسبت به مالکین املاک مزروعى که شخصاً عمل رعیتى ملک را عهده‌دار بوده و کل محصول را برداشت می‌نمایند نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى تسعیر شده به نقد.

ز- 80درصد مال‌الاجاره خانه- مستغلات ابنیه- اراضى و متعلقات آنها که به اجاره رفته و در شهرها و قصبات واقع شده باشد.

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- عرض کنم یک موضوعى مورد بحث است که آقاى وزیر دارایی تشریف ندارند این موضوع را باید دقت کنیم و مراسلات زیادى هم به کمیسیون بودجه رسیده است که گفته می‌شود راجع به درآمد نقدى و جنسى که در لایحه نوشته شده (مراسلاتى هم به کمیسیون رسیده است) که اگر کسى خانه خریده است یعنى یک خانه دارد که حالا جایش تنگ است و کافى نیست براى رفع احتیاجاتش و می‌خواهد این خانه را بفروشد و تبدیل به یک خانه بزرگ‌ترى بکند بایستى این مالیات را بدهد و بایستى ازش مالیات گرفته شود فرض بفرمایید که یک کسى یک خانه‌اى خریده است پنجاه هزار تومان و حالا می‌فروشد صد هزار تومان و می‌خواهد یک خانه دیگرى بخرد این تفاوت فروش خانه هم آیا جزو درآمد او محسوب می‌شود و باید ازش مالیات گرفته شود یاخیر؟ متأسفانه آقاى وزیر دارایی اینجا نیستند که بفرمایند این قسمت را چون این قسمت طرف احتیاج مردم است چون این مطلب مجهول است و باید مذاکره شود کمیسیون نظرش این است که جزو درآمد محسوب نمی‌شود کسى که یک خانه دارد و این را می‌خواهد بفروشد و تبدیل به یک عمارت بزرگ‌ترى بکند غیر از آن کسى است که اساساً شغلش خرید و فروش خانه است این قسمت را بایستى کاملاً توضیح بفرمایند که مطلب معلوم شود بنده هم خواستم این نظر کمیسیون را عرض کنم و آقاى وزیر دارایی جواب بدهند زیرا که همه آقایان در نظر دارند که این موضوع روشن شود.

معدل (مخبر کمیسیون)- این فرمایش آقاى ملک مدنى یک موضوع اساسى است و سؤالشان هم به جاى خودش باقى می‌ماند تا جواب‌شان داده شود ولى اینجا موضوع کلمه که گرفتند و بحث کردند بهره معامله سودى این ازش حاصل نمی‌شود اینجا مقصود این است که اگر کسى پولش را بربح داده باشد به فرع داده باشد آن البته مورد تصدیقتان هست که باید بدهد توجه بفرمایید عرض کردم این فرمایش ایشان به جاى خودش باقى است تا جوابشان داده شود این مانع از کار ما نیست.

رئیس- آقاى مؤید احمدى

مؤید احمدى- بنده از اشخاصى هستم که کاملاً با این قانون موافقم روى این نظریاتى که آقایان ذکر کردند در ایام جنگ اشخاص منافع زیادى روى معاملات تجارتى برده‌اند و البته باید مبلغى از منافع خودشان به دولت بدهند بنده گمان نمی‌کنم در این قسمت هیچ کس مخالف باشد که یک قسمتى از عایدات اینها باید به دولت داده شود لیکن یک موضوع به نظر بنده آمد که عرض کنم و آن این است که مملکت ما مملکتى است فلاحتى سابقاًیک مالیاتى داشتیم به اسم مالیات جزو جمعى حالا از چه سال‌ها بوده است من نمی‌دانم خیلى قدیم است

+++

زیرا من در تاریخ دیدم که در زمان ساسانیان هم جزو جمع داشته‌اند. در خوزستان مخصوصاً این مالیات وضع شده بود گاهى هم ممیزى می‌شد مردم هم عادت کرده بودند و می‌دانند لیکن برخورد کرد به یک وضعى که مأمورین اجحاف می‌کردند و مثلاً فلان ده که باید بیست تومان مالیات بدهد و خرده مالکین جز هم دارد این مأمورین که می‌روند به محل مالیات را وصول کنند سوء‌استفاده می‌کردند اغلب آقایان می‌دانند که وقتى که این مأمور می‌رفت آنجا خودش غذا می‌خواست سیورسات می‌خواست اسبش علیق می‌خواست پنجاه تومان مخارج او بود تا این بیست تومان را وصول کند یعنى پنجاه تومان آن رعیت بدبخت را خراب می‌کرد حتى یادم هست که در آنموقع آقاى تقى‌زاده وزیر دارایی بودند بنده گفتم که شما می‌خواهید مالیات وصول کنید خوب است که این مالیات را ملغى کنید و این مالیات از بین رفت براى این که مأمورین تماس مستقیم با رعایا نداشته باشند مالیات جزو جمعى چند ساله ما در همین مجلس ملغى شد و آمدند صدى سه را قرار دادند چون از رعیت که نمی‌گیرند مالک هم محصولش را باید بیاورد به شهر دم دروازه ازش می‌گیرند و این موضوع تا به حال مجرى بوده است حالا می‌گویند که رعیت هم باید مالیات بدهد این مطلب درست است بنده که مالک نیستم ملکى ندارم اما آن زیدى که مالک است ملاحظه بفرمایید چقدر عایدات دارد آنوقت دومرتبه سیورسات مثل سابق از رعیت گرفته خواهد شد و این تقصیر قانون نیست بنده صدى صد با قانون موافقم فقط موضوع بدى تشکیلات است و همانطور که آقاى وزیر دارایی فرمودند باید اصلاحش کرد و چیزى که هست باید دولت‌ها اوقات‌شان را صرف بکنند که تشکیلاتشان را صحیح بکنند که این زحمات دامنگیرشان نشود موضوع دیگر راجع به مالیات مستغلات است که می‌خواهم عرض کنم که چه جور در نظر گرفته شده است چون مالیات مستغلات حذف می‌شود در اینجا درست بنده نفهمیدم که چطور می‌خواهند بگیرند خوب است آقاى وزیر دارایییک توضیحى بفرمایند که مالیات مستغلات خانه‌ها و مغازه‌ها به چه قسم وصول می‌شود.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- بنده می‌خواستم یک توضیحى به آقاى وزیر دارایی بدهم و آن این است که اگر مالیات مستغلات به یک نحو گرفته شود خیلى عادلانه نیست مثلاً فرض بفرمایید مغازه‌ها و دکاکین که خرج ندارد ولى یک مستغلاتى هست که اینها خرج دارد مثل اغلب خانه‌هاى قدیمى و حمام‌ها که شاید پنجاه درصد یا سى درصد عایدات‌شان در سال خرج تعمیرات آنجا می‌شود این است که به عقیده بنده این موضوع قابل توجه است و بایستى مطالعه در اطرافش بفرمایند و یک راه حلى را در نظر بگیرند که یک راه عادلانه باشد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- عرض کنم این ماده از این قانون تا در موقع عمل نیاید درست این جملات و فرازها معلوم نمی‌شود این است که بنده حالا به عرض مجلس می‌رسانم که چقدر این اقلام مخلوط است نسبت به این مالیات‌هایى که گرفته می‌شود و یکى دیگر این قانون را باید عوض کنید این دم فرهنگستان را ول کنید این کلمه ویژه و میژه را بردارید اینها غلط است و یک موضوعى که آقاى ملک‌زاده تذکر دادند یک جز از مستغلات صدى هشتاد صدى بیست کسر کرده‌اند اگر کسى بخواهد مستغلات جدید احداث کند نسبت به آن مستغلات جدید آن بخشودگى در نظر گرفته نشده در کمیسیون هم یادمان رفت همانطور که در مورد کشاورزى در نظر گرفته بودیم راجع به مستغلات جدید هم باید در نظر بگیریم این را آقاى وزیر دارایی در نظر بگیرید یک موضوع دیگرى است که عرض می‌کنم مثلاً بنده یک ملکى دارم در اجاره است بعد مستأجر یا خودم در آن ملک زراعت می‌کنم بعد مستأجر می‌آید ملک مرا دوباره اجاره می‌کند در اینجاه صدى پنجاه (معدل- این را مکرر بفرمایید) حالا عرض می‌کنم جز پنجم است دو سه مرتبه مطالعه‌اش کردیم می‌گوید دولت از کلیه درآمد کشاورزى املاک مزروعى که عاید مالک می‌گردد برابر نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى که قیمت جنسى آن باید تسعیر و تبدیل به نقد

+++

شود یک سؤال اینجا دارم و آن این است که این مسأله الزامى هست که این مسأله جنس را دولت تبدیل به نقد می‌کنند بنده معتقدم که این مسأله الزامى نباشد و دولت مخیر باشد به این که جنس بگیرد یا تبدیل به نقدى بکند این یک موضوع، موضوع دیگر این است که می‌گوید نسبت به مستأجرین املاک مزروعى که درآمد کشاورزى سهم مالکانه را اجاره می‌نمایند نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى تسعیر شده به نقد پس از وضع مال‌الاجاره که به مالک می‌پردازد حالا ملاحظه بفرمایید اینجا این مالک بیچاره دو مالیات می‌دهد چطور؟ یعنى وقتى که مستأجر خواست اجاره کند و نصف آنرا که باید خود مستأجر بدهد و نصف دیگر را هم که باید مالک بدهد مثل این است که دو مرتبه مالیات می‌دهد آقاى معدل توجه بفرمایید ایراد به من نکنید که درست نفهمیدم مثل سهام شرکت شرکتى که تشکیل می‌شود اولاً دولت می‌گوید از حاصل این شرکت من یک سهم می‌خواهم بعد از هر کدام از شرکا هم یک سهم جداگانه می‌خواهد (وزیردارایی- نه خیر آقا اینطور نیست) چرا همینطور است حالا این ماده اول را بنده براى شما می‌خوانم اگر این کار را بکنید که خیلى خوب است یعنى اگر از صاحب شرکت بگیرید که درآمد سهام را بر سرمایه نیفزاید خیلى خوب است در اینجا هم دو مالیات می‌گیرند نصف سهام را بخشوده است و نصف دیگرش تبدیل می‌شود به نقدى و باید پول بدهد اگر مستأجر اجاره کرد چون می‌داند که این مالیات بهش تعلق می‌گیرد اجاره را گران می‌کند و اجاره که کرد یک مالیات مال خودش است و یک مالیات مال این است که مستأجر آمده است اجاره کرده است و آنوقت براى مالیات دادن کمتر اجاره خواهد کرد و یک مالیات دیگرى افزوده می‌شود اینجا باید درست شود و بنده درست ملتفت نمی‌شوم که چطور می‌شود و باید طورى شود که دو مالیات گرفته نشود که یک صدمه و بار بیشترى بر مالکین تحمیل شود یکى هم راجع به مستغلات است که مستغلات جدید را البته در نظر بگیرید یکى دیگر هم که آقاى ملک فرمودند راجع به مستغلات مثلاً در تهران مستغلاتى هست که نمی‌توانند در سال مبالغى خرج آن نکنند اینها یک چیزهایى است که باید در نظر گرفته شود حالا در اینجا ملاحظه بفرمایید آقاى وزیر داراییمی‌گوید که درآمد نقدى یا جنسى حاصله اینها را چرا اینجا گذاشته‌اند مثلاً سود سهام توجه فرمودید سود سهام آن است که آن سهم‌هایىکه از شرکت دارد ازش می‌گیرند و از شرکت هم می‌گیرند همانطور که در کمیسیون عرض کردم که این ترتیبات موجب می‌شود که شرکت‌ها منحل می‌شود این را در نظر بگیرید و همین طور در قسمت کشاورزى در نظر داشته باشید که از کشاورزان دو نوع مالیات گرفته نشود.

‏ وزیر دارایى- عرض کنم یک موضوعى که آقاى ملک سؤال فرمودند راجع به منافع املاک (ملک مدنى- راجع به تفاوت قیمت خانه‌ها عرض کردم) خانه‌ها با املاک فرقى ندارد منظور ایشان خرید و فروش است حالا خانه یا ملک خریده است و می‌خواهد بفروشد البته در قانون سابق طرز عملش در نظر آقایان هست که از سنه 1312 گرفته‌اند تا به حال اگر یک اشخاص یک املاکى داشته‌اند و حالا می‌خواهند بفروشند تفاوت قیمتش را حساب می‌کردند یک سود و منافعى ازش می‌گرفتند این قسمت تا آخر سال همینطور که معمول به بوده است مجرى است ولى نسبت به سال بعد اینطور تصور می‌کنم که اشخاصى که از اول سال 1323 به بعد از تاریخى که قانون اجرا می‌شود یک ملکى را بفروشند (دکتر طاهرى- بخرند یا بفروشند) هم بخرند و هم بفروشند تا آخر امسال این مالیات نسبت به منافع حاصله تعلق می‌گیرد ولى نسبت به املاکى که قبل از سال 1323 معامله کرده‌اند معاف هستند ولى از سال 1323 به بعد که این خرید و فروش را کرده‌اند مالیات بهشان تعلق می‌گیرد در قسمت دیگرى که آقاى انوار اظهار کردند توجه بفرمایید آقاى انوار یکى راجع به سود سهام فرمودید که اینجا دو مالیات گرفته می‌شود هم خودتان که در کمیسیون تشریف داشتید در موضوع شرکت‌هاى سهامى نوشته شد که تا صدى پانزده منافع سرمایه از اداى مالیات

+++

شرکتى معاف است و به صاحبان سهام بدون منظور شدن مالیات پرداخته می‌شود و صاحبان شرکت‌ها مالیات نمی‌دهند این را البته صاحب سهم باید بپردازد همینطور نسبت به شرکت‌هاى نسبى و تضامنى که صاحبان شرکت‌ها از پرداخت مالیات معاف هستند و هر یک از شرکا نسبت به سهم خودشان مالیات می‌دهند در این قانون که قبلاً معمول بوده است دوجا گرفته می‌شد ولى در این قانون دو جا گرفته نمی‌شود و یک قسمت از عایدات شرکت‌ها حذف می‌شود و کسر می‌شود بنابراین دوجا نمی‌دهند اما قسمت دیگر راجع به مستأجرین توجه بفرمایید مستأجرى یک ملکى را اجاره می‌کند هزار تومان عایداتى که برداشت می‌کند هزار و پانصد تومان است این باید هزار و پانصد تومانی را که برداشت می‌کند مطابق این قانون صدى پنجاه مالیاتش را بپردازد آنوقت آن مال‌الاجاره را از این منفعت عایدات کسر می‌کنند و بقیه‌اش را از مالک می‌گیرند یعنى اگر هزار تومان اجاره کرده است و هزار و پانصد تومان عایدات داشته است آن هزار تومان مال‌الاجاره ازش کسر می‌شود و از پانصد تومان مالیات گرفته می‌شود پس از آن عایدى که مستأجر داشته مالیات گرفته می‌شود و آنوقت آن اجاره را هم که به مالک می‌دهد مالک هم نسبت به مال‌الاجاره دریافتى مالیات خواهد پرداخت و دوجا نیست در این قسمت که آقاى ملک سؤال فرمودند همین جا هم نوشته شده است و در آیین‌نامه هم تذکر داده شده است ولى یک قسمتى که آقاى دکترملک‌زاده راجع به مستغلات اظهار کردند البته این قسمت را توجه بفرمایید اگر یک جایى باشد محل مرغوب‌ترى باشد قیمت و عایداتش زیادتر است اگر غیر مرغوب باشد قیمت و عایداتش هر دو کمتر است بنابراین به نسبت خودشان مالیات می‌پردازند آن به نسبت کمى عایدات کمتر می‌پردازد و نسبت به بیشتر بیشتر می‌پردازد و آن قسمتى که می‌فرمایید نسبت به مستغلات ولایات هم همینطور است اگر بخواهیم‌ وارد جزئیات بشویم اینجا بیشتر اشکال فراهم می‌کند وطریق اجرایش هم مشکل می‌شود.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى

دکتر طاهرى- آقایان توجه بفرمایید در این موضوع منافعى که حاصل می‌شود از فروش خانه مورد بحث است و باید این توضیح داده شود که یک اشخاصى هستند که کارشان کسبشان عبارت از این است که خانه می‌خرند و می‌فروشند البته این اشخاص باید از تفاوت حاصله که به عنوان منفعت عایدشان می‌شود مالیات بپردازند اما یک اشخاصى هستند که خانه‌اى به ارث بهشان رسیده است یا ده بیست سال پیش خانه‌اى خریده‌اند حالا می‌خواهند بفروشند و یک تفاوت قیمتى به ایشان حاصل می‌شود این موضوع معامله نیست و ربطى به منافع ندارد این باید تصریح شود که خرید و فروش به عنوان انتفاع در همان سال بایدباشد والا اگر بنا باشد که به طور مطلق در قانون می‌نویسید که هر نوع منافع یا سود دیگر این عبارت شامل این قسمت هم می‌شود و باید تصریح شود و در قسمت ب هم می‌نویسد هر نوع عملیات انتفاعى دیگر از هر نوع این موضوع لازم است که اینجا توضیح داده شود که مقصود از منافع حاصله از فروش یک خانه در صورتى است که در همان سال خریده شده باشد یا در سال پیش که معلوم باشد که مقصود انتفاع بوده است نه این که خانه‌اى را که ده سال بیشتر یا بیست سال قبل خریده و حالا بخواهد بفروشد شامل بشود. (صحیح است)

معدل- ما الزامى نداریم که این مواد را پشت سر هم تصویب کنیم و این موضوعى را که آقاى ملک طرح فرمودند و آقاى دکتر طاهرى تأیید فرمودند و بیان کردند باید مورد مطالعه واقع شود و شاید لازم باشد که یک تبصره به آن اضافه شود براى این که از کار باز نمانیم این ماده را می‌گذاریم براى بعد و ماده چهار را مطرح می‌کنیم و بعد در این موضوع صحبت می‌کنیم.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- اجازه بفرمایید یک مطلب دیگرى هم هست که اگر محتاج به یک مشورتى باشد یکمرتبه بفرمایید و آن راجع به املاک مزروعى است که در اجاره است و آن راجع به بند 3 است که می‌نویسد نسبت به املاک مزروعى که به اجاره واگذار شده میزان درآمد ویژه عبارت خواهد

+++

بود از مبلغ مال‌الاجاره نقدى و جنسى سالیانه آن که به نقد تسعیر می‌گردد به موجب قرار اجاره کتبى یا شفاهى اما راجع به املاک مزروعى آمدیم صدى پنجاه اینجا براى خرج قنایى و غیره قائل شدیم اینجا ذکرى از بخشودگى نشده است و به نظر بنده باید تذکر داده شود املاکى که به اجاره مردم داده‌اند آن صدى پنجاه بخشودگى هم باید عطف به این بند بشود اگر چنانچه اشکالى ندارید که اینجا یک تبصره اضافه شود اگر لازم است که مشورت کنید اینجا یادداشت بفرمایید که در این قسمت هم مطالعه بفرمایید که براى جلسه آتیه هر دو موضوع روشن شود.

وزیر دارایی- این قسمتى که آقاى ملک فرمودند راجع به املاک مزروعى بود که قسمت ج بود ولى قسمت د مربوط به این موضوع است که نوشته شده: از کلیه درآمد کشاورزى املاک مزروعى که عاید مالک می‌گردد برابر نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى که قسمت جنسى آن باید تسعیر و تبدیل به نقد شود اینجا متضاد نیست می‌خواهد بگوید املاکى که به اجاره واگذار شده براى مالک همان مال‌الاجاره است یعنى صدى پنجاه از مال‌الاجاره بخشوده می‌شود و صدى پنجاه مال‌الاجاره را ازش مالیات می‌گیرند (یکى از نمایندگان- روشن نیست) چرا روشن است عرض کنم قسمت ج می‌نویسد نسبت به املاک مزروعى که به اجاره واگذار شده میزان درآمد ویژه عبارت خواهد بود از مبلغ مال‌الاجاره نقدى و جنسى سالیانه آن که به نقد تسعیر می‌گردد به موجب قرار اجاره کتبى یا شفاهى و قسمت د می‌گوید از کلیه درآمد کشاورزى املاک مزروعى که عاید مالک می‌گردد برابر نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى آن باید تسعیر و تبدیل به نقد شود و قسمت هـمی‌گوید نسبت به مستأجرین املاک مزروعى که درآمد کشاورزى سهم مالکانه را اجاره می‌نمایند نصف سهم مالکانه نقدى و جنسى تسعیر شده به نقد پس از وضع مال‌الاجاره که به مالک می‌پردازد اینها همه را دارد چون این قسمت هم باید مطالعه شود می‌ماند براى بعد.

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم. جلسه آینده روز شنبه دو ساعت و نیم بعد از ظهر- دستور همین لایحه.
(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد
(

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294086!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)