کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 212 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 10 آبان ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کل کشور

3- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دارایى و استرداد لایحه مالیات بر درآمد

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 212

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 10 آبان ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کل کشور

3- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دارایى و استرداد لایحه مالیات بر درآمد

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

(مجلس یک ربع ساعت بعد از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز یکشنبه 8 آبان ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان:منصف، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان:رضوی، اقبال، نوبخت، مؤید ثابتی، اوحدی، سمیعی، نواب یزدی، دکتر تاج‌بخش،مشار،حریری، شجاع، اکبر، امیر ابراهیمی، عطاء‌الله پالیزی، حمزه‌تاش، هدایت‌الله پالیزی، اصفهانی، ثقة‌الاسلامی، دهستانی، سلطانی، صادق وزیری، افشار، صفاری، ناهید، نقابت، کامل ماکو،نصرتیان، همراز، فرمانفرماییان

دیر‌آمدگان بی‌اجازه- آقایان:افخمی،اورنگ، امیر تیمور، مستشار)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى هست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به بودجه سال 1322 کشور

رئیس- بودجه کل کشور مطرح است. البته خیر کمیسیون طبع و توزیع شده و به نظر آقایان هم رسیده است مذاکرات در کلیات است. آقاى نراقى

نراقى- مهم‌ترین وظیفه مجلس شوراى ملى تنظیم بودجه کشور است که این وظیفه مختص مجلس شوراى ملى است، در تنظیم بودجه هم مقدار زیادى تأخیر شده است قبل از سال باید این کار تمام شده باشد الان ماه هشتم سال است با وجود این نواقص زیادى در کار بودجه هست چون بودجه یک آیینه‌ای است که تمام جریانات کشور را می‌شود در آن آیینه دید، اگر یک آدم دقیقى در ایران باشد و بودجه مملکت برزیل را بهش بدهند می‌تواند تمام جزئیات کشور برزیل را از روى بودجه‌اش پیش‌بینى کند که آیا در حال ترقى است یا در حال تنزل است، آیا طبقه غنى و متمکن آن کشور مخارج آنرا تحمل می‌کنند یا

+++

طبقه ضعیف، آیا فرهنگش رواج و رونقى دارد یا خیر، ارتش و انتظام و امنیتش مورد اهمیت و توجه هست یا نیست، تمام نکات دقیق سیاسى و اجتماعى و اقتصادى یک کشورى را می‌شود از بودجه آن استنباط کرد و متأسفانه وقتى ما این بودجه را نگاه می‌کنیم و استنباط می‌کنیم روى هر نکته‌اش یک تأثر و تأسفى براى انسان پیدا می‌شود. اولاً وقتیکه مطالعه دقیق کنیم به ارقام این بودجه مى‌بینیمقسمت اعظم مخارج و هزینه کشور را طبقه فقیر و بى‌بضاعت کشور مى‌پردازند این را آقایان توجه دارند افراد مملکت حکم اعضاى یک خانواده یا اعضاى یک شرکت را دارند؛ با هم شریک می‌شوند در زندگى و دولتى هم از بین خودشان انتخاب می‌کنند براى سرپرستى‌شان و هر کدام از این افراد به اندازه مقدارى که متمتع از این شرکت یا از این خانواده هستند به نسبت تمتع‌شان باید در هزینه این کشور شرکت کنند. اگر طبقه خاص، اقلیتى که بیشتر متمتع‌اند شانه از زیر پرداخت هزینه خالى کردند و طبقه بیچاره را که اکثریت دارند آنها را دم چک دادند که آنها هزینه مملکت را بپردازند اسم این حکومت را نمی‌شود حکومت ملى گذاشت باید گفت این یک حکومتى است که طبقه اقلیت قاهرى مملکت را اشغال کرده و هزینه کشور را به دوش طبقات ضعیف تحمیل می‌کند و خودش در ناز و تنعم زندگى می‌کند از این بودجه این مطالب برمی‌آید، آقایان فورى تعجب خواهند کرد که چه طور؟! براى اینکه بهتر شکافته شود بنده ارقام و اعداد را به نظر آقایان می‌رسانم و منظورم هم این نیست که آقاى مخبر کمیسیون بیایند اینجا و یک جواب‌هایى على‌الرسم بدهند و بگذرد، مقصودم انتقاد از سیستم مالیاتى ایران است که این را باید آقاى رئیس کل دارایى دکتر میلسپو توجه داشته باشند کم‌کم درصدد اصلاحش برآیند و بنده قصد ندارم بودجه را عوض کنیم و رأى ندهیم و بنده خودم رأى خواهم داد ولى می‌خواهم عرض کنم که این بودجه ما بودجه حکومت ملى نیست، مثل آن حکومتى است که چند نفرى، چند دسته‌اى، چند هزار نفرى مملکت را اشغال می‌کنند ویا عناد و لجاجت نسبت به طبقات پایین نگاه می‌کنند و تمام مخارج را برگرده آنها می‌گذارند و خودشان به کلى معاف از پرداخت هزینه مملکت هستند، بیست سال رویه مملکت ما این بوده است عادت شده بود این بیست سال که هزینه مملکت را توده بدهند، باید مالیات را از مواد ضرورى مورد احتیاج عموم گرفت یعنى روى آنها کشید و از مردم وصول کرد تا همه افراد درش شرکت داشته باشند اما طبقات متمکن کمتر بدهند، از قند و شکر و چاى که قوت لایموت و قاتق منحصر به فرد تمام طبقات این مملکت است مخصوصاً طبقات پایین بیشتر مصرف می‌کنند از آن بیشتر می‌گیرند از آن مالیات سنگین گرفته می‌شود، از قماش که ساتر عورت تمام افراد کشور است یعنى یک زن دهاتى و یک کارگر تنها لذتى که از زندگانى عایدش می‌شود این است که سالى یک تنبان چیت براى خودش تهیه کند اینها را هم چندین برابر قیمت خودش باید مالیات بدهند یعنى روى ساتر عورت عمومى و قوت لایموت عمومى مالیات گرفتن آنهم قلم درشت درآمد کشور اینها می‌رساند که یک طبقه اقلیت کوچکى با قهر و غلبه مخارج کشور را بر توده تحمیل می‌کند آقایان طرز مالیات‌ها را به خوبى می‌دانند که مالیات مستقیم آن است که پردازنده‌اش مشخص و معین است و به نسبت استفاده‌اى که از تشکیلات کشورى می‌کند مالیات می‌دهند، مالیات غیر مستقیم آنهایى است که خیر تمام افراد بدون اینکه شناخته بشوند مى‌پردازند جمع کل درآمد اسمى غیر از قسمت بازرگانى صد وهشتاد و نه میلیون تومان است از این صد و هشتاد و نه میلیون یک قسمتش مالیات‌هاى مستقیم است که تحمیل بر طبقه متمکن کشور تقریباً می‌شود یک قسمتش مالیات‌هاى غیر مستقیم است که بر تمام افراد على‌السوى تحمیل می‌شود یک قسمت هم منافع سرمایه‌هاى ملى است که در انحصار دولت است و عنوان مالیات نمی‌شود گفت منافع سرمایه ملى مثل درآمد امتیاز نفت جنوب مالیات نیست درآمد خالصه‌جات مالیات نیست درآمد سایر معادن درآمد املاک واگذارى اینها درآمد سرمایه‌هاى ملى است که در اختیار دولت است اما مالیات‌هاى مستقیم

+++

که مستقیماً متوجه طبقه متمکن کشور است منتها جمعش می‌شود سى و یک میلیون تومان عبارت از دو قلم است یکى مالیات بر درآمد یکى مالیات بر ارث که متوجه طبقه متمکن کشور است و این سى و یک میلیون را مى‌پردازند این سى و یک میلیون نسبت به درآمد کل کشور که صد و هشتاد و نه میلیون است می‌شود شانزده درصد یعنى شانزده درصد درآمد کشور را این طبقه مى‌پردازند اما مالیات‌هاى غیر مستقیم کشور را که طبقه ضعیف کشور على‌السوى مى‌پردازند عبارت است از مالیات‌هاى صدى سه و مالیات نفت و بنزین و مصرف برق مالیات رسومات مالیات نوشابه ذبایح جنگل‌ها وسایط نقلیه حراج مالیات برگ‌هاى تمبردار حقوق گمرکى درآمد انحصار قند و شکر و چاى مالیات راه و عوارض بندرى و مالیات و پوست و چند قلم کوچک دیگر اینها جمعاً هشتاد و پنج میلیون است یعنى تقریباً چهل و شش درصد است چهل و شش درصد از کل درآمد کشور را مالیات‌هاى غیر مستقیم تشکیل می‌دهد بقیه‌اش همانطور که عرض کردم منافع سرمایه‌هاى ملى است اگر آقایان خاطر داشته باشند تا چند سال قبل یعنى قبل از سوم شهریور خودتان هم یک ممر درآمد مهمى براى دولت بود اداره تثبیت نرخ غله در بودجه‌هاى هر سال یک قلو بزرگى از درآمد کشور را نشان می‌داد در همین شهر تهران دولت گندم را می‌خرید هیجده تومان به نانوا می‌داد بیست و هفت تومان یعنى از قوت لایموت عمومى هم دولت به عنوان مالیات استفاده می‌کرد این است که بنده عرض می‌کنم مخارج مملکت را دولت غالب و قادر و قاهر و مستبد سابق سعى کرده است به توده تحمیل کند و هنوز این اثرات باقى مانده است و دکتر میلسپو نتوانسته است این قسمت را هنوز اصلاح کند و از وظایف خاص او که یک مرد فهیمى است که با اوضاع دنیا آشنا است این است که این اجحافات و این عدم توازن و تعدل را از بودجه ما رفع کند این ایرادات اساسى بنده بود در بودجه و انتظار ندارم که آقاى وزیر دارایى یا یکى دیگر از وزرا یا آقاى مخبر یک جواب فرمولى بدهند بلکه منظورم تذکر بود و خیلى مایل بوده و هستم که آقاى دکتر میلسپو این نکات را توجه کنند و در بودجه سال آتیه درآمدهایى که مستقیماً به شانه افراد پایین تحمیل می‌شود اینها را حذف بکنند و به جایش درآمدهایى را پیشنهاد بکنند که متوجه طبقه ثروتمند کشور بشود. بنده در مسافرت اخیرى که کرده بودم با چشم خودم دیدم با یک نفر از متمولین درجه اول کشور مسافرت می‌کردم و در راه که مباحثه می‌کردیم زیر بار نمی‌رفت تا به یک دهى رسیدیم که در این ده یکهزار نفرى یک نفر که لباس حسابى پوشیده باشد نبود، غالباً برهنه بودند آنوقت نشان دادم که از سماور حلبى و استکان و فنجان گلى قمى اینها که داشتند و آب نبات که سیر یک تومان می‌خریدند مالیات هنگفت گرفته می‌شود این افراد روستایى واقعاً چه استفاده‌اى از سازمان عالى کشور می‌کنند که اینطور در مالیات شرکت می‌کنند؟ از دانشگاه تهران آن روستایى چه استفاده می‌کند از سازمان بهدارى چه استفاده می‌کند از امنیت کشور چه استفاده می‌کند آدم لخت چه دارد که اگر امنیت نباشد به زحمت بیفتد او باید بیشتر در پرداخت هزینه کشور شرکت کند یا آن آقایى که در عمارت چند طبقه شهرى تهران منزل دارد که اگر یکساعت برقش تعطیل شد دنیا را می‌خواهد خراب کند یا اگر آسفالت خیابانش نقص پیدا کرد و اتومبیلش تکانى خورد او عصبانى می‌شود و ناراحت می‌شود. اگر آقازاده‌اش را یکساعت مدرسه یا دانشگاه دیر پذیرفتند عصبانى می‌شود در تمام سازمان مفصل کشور تهران تنها این استفاده‌ها را می‌خواهد بکند اما میل ندارد در پرداخت هزینه کشور شرکت کند وحتى‌المقدور طفره می‌رود اینها را باید اصلاح کرد واقعاً دهاتى لخت را باید از پرداخت مالیات سنگین و کمرشکن قماش و قند و شکر و چیزهاى دیگر که مستقیماً متوجه او هست معاف کرد آن آتشى که شب می‌خواهد شب روشن کند و دستش را گرم کند کبریت آن را هشت برابر نکنند قیمتش را اینها را از بین ببرند و معافش کنند و اینها را باید از متمکنین و متعینین شهرى گرفت و این مالیات‌ها را از فقرا نگرفت از متمولین گرفت از روى طبقات عمارت معین کنند از اتومبیل شیک و لوکس مالیات زیاد و هنگفت بگیرند،

+++

کسى که 150 هزار تومان می‌دهد و اتومبیل سوارى شیک و لوکس می‌خرد او مالیات زیادتر بدهد یکى دو تا سه تا در این مالیات‌ها معادل و برابر خواهد شد با مالیاتى که چندین هزار نفر لخت و برهنه روستایى می‌دهند کسى که بادزن الکتریکى در تمام اطاق‌ها و سالن‌هایش دارد و کار می‌کند او مالیات سنگین بدهد نه قندو شکرى که قوت لایموت آن دهاتى است نه قماشى که پوشش آن روستایى است کسى که یخچال برقى فرنگى دارد و براى سرد نگاهداشتن دسرش او مالیات بدهد پس باید این جور فرمول‌ها را پیدا کنید و می‌شود هم پیدا کرد و امیدوارم در بودجه سال آتیه ببینیم که این اصلاحات شده است یک عملى کمیسیون بودجه کرده است که به نظر بنده اگر تشریح بشود یک عمل عجیبى است بودجه که دولت پیشنهاد کرده است و دکتر میلسپو داده است در مقدمه لایحه‌اش ذکر شده است که یک کسر درآمدى داریم و یک کسر درآمدى را پیش‌بینى کرده است و می‌گوید درآمد عادى کشور 189 میلیون تومان و خرج عادى کشور عبارت از 320 میلیون تومان است و کسر درآمد یعنى کم بود 140 میلیون تومان است در قسمت‌هاى اقتصادى و انحصارها هم جمع درآمد عبارت است از 579 میلیون تومان و جمع هزینه 589 میلیون تومان ده میلیون هم اینجا کسر دارد پس ده میلیون تومان اینجا کسر است 140 میلیون تومان و بودجه را که دولت آورده و پیشنهاد کرده است 150 میلیون تومان کسر آورده است حالا عجیب این است که کمیسیون بودجه مثل این که کشفى کرده باشد یک عملى را مرتکب شده است و در گزارشش با آب و تاب به عرض مجلس شوراى ملى رسانده است که ما ترمیم کردیم کم بود هزینه دولت را چه بوده است؟ بهاى کالاهاى موجوده دولت را در اول سال کشیدیم روى درآمد تحقیق کردند که دولت در اول سال چقدر کالا داشته است موجود این را به دست آورده‌اند و این قسمت‌ها را به بودجه درآمد اضافه کرده‌اند و تقریباً شده است در حدود 150 میلیون تومان آنوقت خوشحال شده‌اند کمیسیون بودجه از این وضعیت آنوقت این کالاهاى موجوده چیست؟ اینها چند تا عدل قماش بوده است چند عدل قند چند عدل شکر مقدارى هم گندم سیلو که در حاشیه اینجا نوشته‌اند و آقایان ملاحظه می‌فرمایید که مثلاً سى و سه میلیون تومان قیمت گندم‌هاى توى انبارها بوده است که دولت در تمام انبارهاى کشور داشته است یک مقدارى قیمت قماش یک مقدارى هم قیمت قند و شکر من نفهمیدم که این بیلان در کجا سابقه داشته است که کالاى موجود را هم جز درآمدحساب بکنند.

صفوى- دولت خریده است آقا.

نراقى- مگر در اول سال آتیه دولت نباید موجود داشته باشد هر چه داریم باید امسال بخوریم و اول سال آتیه مفلس مفلس باشیم؟ این سى و سه میلیونى که بابت گندم....

صفوى- باز هم پیش‌بینى کرده‌ایم که بخرند توجه نفرموده‌اید آقا.

نراقى- این سى و سه میلیون تومانى که بابت قیمت گندم نوشته‌اند این گندم که بابت قرضى است که از دولت کرده بودند خریده شده است این را نمی‌شود جزو درآمد حسابش کرد صدو چند میلیون تومان دولت از این مجلس قرض کرد براى خرید خواروبار از جمله سى و سه میلیون تومان هم بابت قیمت گندم است که توى انبار است و این را نمی‌شود جزو درآمد دولت حساب کرد این قرض دولت است و باید دوباره پس بدهد بنابراین درآمد نیست و همان کم بود سرجایش است هست ما می‌خواهیم این قبیل ارقام را سرجایش بگذاریم. ممکن بود عمارت وزارت دارایى را هم قیمت کنند دوازده میلیون تومان آن را هم جز درآمد امسال بگذارند یا املاک خالصه را هم حساب کنند و در جزو بودجه بیاورند این چطور می‌شود؟ اینها سرمایه‌هایى است که دولت در کار بازرگانى دارد.

صفوى- اینطور نیست آقا شما توجه نکرده‌اید.

نراقى- تمنا می‌کنم بعد از بنده تشریف بیاورید به قدر یک کتاب حرف بزنید. به هر حال این حرف ناشایستى است و بنده هیچوقت تصور نمی‌کردم از کمیسیون بودجه یک

+++

همچو گزارشى بیرون بیاید که قمیت کالاهاى موجود دولت را هم جز درآمد حساب کنند پس با این ترتیب در اول سال آتیه چه کار مى‌کنیم؟ همه انبارهاى ما از کالا خالى بماند.

صفوى- براى سال آتیه هم پیش‌بینى شده است.‏

نراقى- پس آن پولى که پیش‌بینى خواهید کرد باز هم همان کم بود می‌شود آقا

صفوى- اینطور نیست.‏

نراقى- به هر حال این خیلى اسباب تأسف و تأثر است و کاملاً آن مقدار کسرى که دولت و دکتر میلسپو پیش‌بینى کرده بود هست سرجاى خودش و نمی‌شود با این حرف‌ها اصلاحش کرد اسباب و افزار کارخانه‌ها را هم ممکن بود همین حالا حساب کنید و یک مقدارش را هم بفروشید یک مقدارش را هم جزو درآمد بگذارید آنوقت بگویید طراز شده است زیادى هم داریم این که نمی‌شود. این یک جز از دقت‌هایى بوده است که کمیسیون بودجه پیش‌بینى کرده است که دکترمیلسپو را قانع کنند که مالیات دیگرى پیش‌بینى نکند و اصرار بگذراندن مالیات بردرآمدنداشته باشد.

صفوى- خیر. خیر اینطور نیست‏.

ملک مدنى- براى این بود که قرض نکند آقاى نراقى‏

نراقى- عرض کنم ایرادهاى دیگرى که به این بودجه هست این است که در قسمت انحصارات و بازرگانى یک قلم‌هایى است که انسان باور نمی‌کند که اینها در عمل کسرى پیدا خواهد کرد مثلاً عمل قماش دولت از روز اول چرا اقدام براى به دست آوردن این انحصار کرد فقط از لحاظ درآمد بود و نظر دیگرى نبود این قماش نه جنبه صحى دارد مثل تریاک که لازم باشد دولت مراقبت در جمع­آورى و پخش آن داشته باشد نه جنبه بین‌المللى دارد که دولت مکلف باشد نظارت داشته باشد صرفاً از نظر درآمد بوده است و بس که دولت انحصار قماش را در دست گرفت که در داخل کشور با مخارج مملکت به قیمت نازلى قماش را بخرد و صدى صد و صدى دویست بکشد رویشو بفروشد و استفاده کند که حالا رسیده است به چندین صددرصد باوجود این وقتیکه می‌خوانیم نوشته شده است درآمدى را که براى این رقم پیش‌بینى شده 82 میلیون تومان براى امسال و براى خرجش پیش‌بینى کرده‌اند 106 میلیون 82 میلیون تومان درآمد و 106 میلیون تومان مخارج!!.... همینطور غالب این اقلامى که در قسمت بازرگانى است‏.

صفوى- خریدهاى کالا هم جزوش هست‏.

نراقى- چیزهاى دیگرى هم دارید که خرید کالاتویش نیست مثلاً ملاحظه بفرمایید پنبه را می‌نویسند 313 میلیون درآمد و هزینه 385 میلیون ملاحظه بکنید 385 میلیون هزینه و 313 میلیون دخل و درآمدش هست. در صورتیکه آقایان می‌دانند عمل پنبه اینطور است که مأمورین دولت با بهاى نازل پنبه به مردم را ازشان می‌گیرد و می‌خرد و با قیمت خیلى گزاف به مردم می‌فروشد نمی‌دانم این دیگر کجایش ضرر دارد؟ غیر ازادارات عریض و طویل درست کردن و خرج‌هاى بى‌حسابى برایش کردن والا از چه راهى ممکن است این عمل ضرر داشته باشد براى دولت البته براى کشور خیلى ضرر دارد براى آتیه محصول کشور خیلى ضرر دارد و پنبه محصول کشور را تقریباً دارند به هیچ می‌رسانندش در حدود سالى 40 هزار تن محصول پنبه ایران بوده است سال گذشته‌اش همه‌اش 8 هزار تن وصول کرده‌اند و ناچار در این موقع که کشور ما احتیاج زیادى به کالا دارد پنبه هم از خارج باید وارد کنند که کارخانه‌جاتش را اداره کند این حسن اداره تشکیلات دولتى ما است که از چهل هزار تن محصول پنبه که احتیاجات داخلى ما را تأمین می‌کرد و مقدار زیادى هم به خارج صادر می‌شد و در مقابلش احتیاجات دیگر کشور وارد و تأمین می‌شد حالا باید این را هم با قیمت زیادترى از خارج بخریم و وارد کنیم که کارخانه‌هاى نخ ریسى داخلى مملکتمان را راه بیندازیم اگر درآمدى هم داشت باز دل ما خوش می‌شد که دولت خوب یک درآمدى دارد ولى وقتى نگاه می‌کنیم می‌بینیم 313 میلیون درآمد دارد و 385 میلیون خرج دارد من نمی‌فهمم واقعاً اگر دولت این پنبه را رها کند چه ضررى به دستگاه دولت خواهد خورد اینجا که معلوم

+++

می‌شود دولت منفعت نمی‌کند و ضرر دارد برایش خوب رها کند و آزاد کند وقتى که آزاد شد مردم می‌روند می‌کارند قیمتش هم که زیاد شد مردم تشویق می‌شوند مى‌روند مى‌کارند و در بازارهاى داخلى هم می‌خرند و صادر هم می‌شود و محصول زیاد می‌شود نوعش هم بهتر مى‌شود و محصول ترقى می‌کند و عوض اینکه در یک ناحیه یک پنبه بومى بدى که هست و قیمتش کم است مالک تشویق می‌شود که نوعش را هم بهتر بکند و کشتش را هم زیادتر بکند اینکه سابقاً هم می‌کردند. به هر حال هر قسمت این بودجه را که دقت و مطالعه بفرمایید یک تأثرى براى انسان می‌آورد امیدواریم که دولت فعلى باقى بماند و مجالى داشته باشد که این نواقصى را که عرض کردم رویش مطالعه کنند از نقطه‌نظر انصاف نه از نقطه‌نظر تعصب که آقاى وزیر فلانجا که میل دارد پنبه در اختیارش باشد نه بلکه از نقطه‌نظر انصاف و صلاح کشور فکرى بکنند و این نواقص را رفع کنند چهار تا قوم و خویش و عمه‌زاده و خاله‌زاده دولت هم اگر بی‌کار شود اهمیت ندارد خواهى نخواهى یک کار دیگرى در مملکت برایشان پیدا خواهد شد و بى‌کار نخواهند ماند والا این خوب نیست که ما یک دستگاه بزرگى را بازیان بزرگ حفظ کنیم براى چهار نفر و البته این عمل خوب نیست و تأثیر بدى دارد همینطور در قسمت سیستم مالیاتی هم که نواقصش را عرض کردم و امیدوارم توجهی بشود که بودجه سال آتیه که به مجلس می‌آید ببینیم که قسمت اعظم هزینه کشور در طبقه متمکن کشور درش شرکت کرده‌اند و پرداخته‌اند و طبقات پایین که از هر حیث وسایل بدبختى‌شان را زمین و آسمان فراهم کرده است دیگر از این راه باز هم بر بیچارگى‌شان نیفزاییم.

صفوى (مخبر کمیسیون بودجه)-عده زیادى از آقایان اجازه گرفته‌اند که در اطراف بودجه فرمایشاتى بفرمایند و البته موقعى که بودجه کل کشور در مجلس شوراى ملى مطرح است درتمام قسمت‌هاى مختلفه امور کشور آقایان حق دارند که بیایند و صحبت کنند و بنده حالا فقط براى یک توضیح مختصرى شرفیاب شدم بعد نوبه می‌رسد به آقایان که فرمایشاتشانرا بفرمایند بعد هم اگر جواب‌هایى لازم شد بنده از طرف کمیسیون جواب خدمتشان عرض می‌کنم فقط چیزیکه لازم بود بنده به عرض آقایان برسانم راجع به فرمایشات آقاى نراقى که یک کلیاتى راجع به بودجه فرمودند که از وظایف دولت است که براى سال آتیه همانطور که فرمودند در نظر گرفته مالیات‌ها را همانطور که نظر داشتند به طبقه متمکن به آنها وضع و تحمیل شود اینها را البته دولت در نظر خواهد گرفت چیزیکه لازم بود بنده اینجا عرض کنم و توضیح بدهم این بود که همکار محترم من آقاى نراقى نسبت به کمیسیون بودجه یک بى‌لطفى فرمودند و اعتراض فرمودند که کمیسیون بودجه توجهى به بودجه نکرده است و این بودجهرا که تنظیم کرده است و گزارشش را به مجلس تقدیم کرده است خیال کرده‌اند که کسر بودجه را رفع کرده است براى استحضار خاطرشان عرض می‌کنم که اینطوربوده است کمیسیون بودجه از وقتیکه بودجه به کمیسیون آمد با نهایت دقت در تمام قسمت‌هاى درآمد و هزینه کمال توجه را کرد کمال دقت را کرد مخصوصاً براى اینکه جمله در بودجه تقدیمى دولت بود که رئیس کل مالیه در نظر داشتند که کسر بودجه امسال را از محل یک قرضه خارجى تأمین کند و کمیسیون بودجه به هیچوجه حاضر نبود یک قرضه قبول کند و تصور می‌کنم که مجلس شوراى ملى هم در نظر نداشت با لایحه قرضه موافقت بکنند از نقطه‌نظر پرداخت در اقلام هزینه و درآمد توجه کرد مکرر وزرا و دکتر میلسپو در کمیسیون حاضر شدند و تشریف آوردند و در تمام قسمت‌ها توضیحات مفصل از ایشان خواسته شد البته همانطور که فرمودند اینجا یک قلم 140 میلیون کسر از محل عایدات معمولى و از عایدات درآمد و هزینه‌هاى معمولى 10 میلیون هم از عایدات کارخانه‌ها کسر نشان می‌دهد و ایشان توجه نفرمودند که کمیسیون خیلى دقت کرد در این باب و آن این بود که از نقطه‌نظر بازرگانى کشور وقتیکه هر بازرگانى هر بنگاه تجارتى یک معاملاتى می‌کند یک درآمدى دارد و یک هزینه‌ای دارد آخر سال هم نگاه می‌کند ببیند که چه نتیجه‌ای گرفته است در این عمل تجارتى که کرده است و از این خرید و فروش چه بهره‌ای برده است همانطور که فرمودند دولت

+++

هم در چندى قبل آمده است شرکت‌هایى درست کرده است که البته از نظر نقطه درآمد بود ولى همانطور که فرمودند اینجا در این بودجه هیچ درآمدى نشان نداده‌اند نه در انحصار قند و قماش و نه براى سایر چیزهاى انحصارى هم هیچ رقم درآمدى منظور نکرده‌اند ما اینجا عرض کردیم که این عملى را که دولت کرده است و این قماش که براى دولت مترى چهار پنج قران تمام نشده است حالا مترى چهار تومان پنج تومان به مردم فروخته می‌شود پس درآمدش کجاست همینطور از قند شکر و چاى و اینها که قسمت عمده درآمد دولت را باید تشکیل بدهد در بودجه نیست بنده در ستون هزینه که برایش نوشته‌اند دیدم که در اینجا بعضى از اقلام کسر دارد خیلى اسباب تعجب شد مثلاً ملاحظه بفرمایید قماش یا سایر قسمت‌هاى انحصارى تقریباًیک مبلغى هم کسر نشان می‌دهد آقاى دکتر میلسپو در کمیسیون بودجه هم توضیح دادند که این هزینه که ما پیش‌بینى کردیم هم هزینه پرسنلى است هم خرید کالا است که براى سال 1322 پیش‌بینى کردیم و پرسنلى و خرید کالا را مجموعاً به حساب مخارج آورده است این استکه رقمش خیلى زیاد شده است مخصوصاً کمیسیون از ایشان خواست صورت تفکیکى این را بدهد که هزینه پرسنلى و خرید کالا را نشان بدهد و تقدیم بکنند مثلاً قماش را معلوم بکنند که هزینه پرسنلیس چقدر و چه مبلغ هم در سال 1322 براى خرید قماش منظور کرده‌اند همینطور قند و شکر همینطور کبریت همینطور سایر قسمت‌ها که تقدیم بکنند و یک صورتى بفرستند به کمیسیون که ببینیم هزینه پرسنلیشچقدر است این را ایشان تقبل کرده که به کمیسیون صورت بفرستند بعد ما گفتیم این عملى را که شما کردید موجودیتان رد اول سال چقدر بوده است شما امسال گفتید که‏ما ضمن هزینه پیش‌بینى براى خرید کالا کرده‌ایم پس موجودى‌تان چقدر است بعد از یک مدتى معطلى یک صورتى آورند به کمیسیون که ملاحظه شد در کمیسیون مثلاً موجودى قند و شکر و قماش و غله و سایر چیزها و اینها را معلوم کردیم و این صدو پنجاه و پنج میلیونى که خودشان قیمت دادند قند را بیست ریال قیمت گذاشتند شکر را نوزده ریال و حال آنکه در بازار آزاد قیمتش خیلى بیشتر است یا چایى را کیلویى 74 ریال قیمت گذاشتند با این قیمتى که گذاشته‌اند در اول سال 155 میلیون تومان موجودى کالا داشته‌اند که این مبلغ البته جزو نفع این حساب بازرگانى است که دولت داشته است ولى صورت خرید و فروش آنرا تنظیم نکرده‌اند و داده‌اند ولى این کالاى موجودى است که امسال فروخته می‌شود و پولش می‌رود جزو خزانه کشور و از پول‌هاى موجود اینجا در این اقلامى که نوشته شده است باز خریده می‌شود براى بعد و باز قماش و قند و شکر خریده می‌شود و می‌آید سر جایش و این را بگذارند براى فروش کمیسیون بودجه نظرش این بود که در این قسمت‌ها که به طور بازرگانى عمل می‌شود حساب درآمد و هزینه کارخانه‌جات اقتصادى هم تقدیم بشود چون ما نمى‌توانیم همینطور آنرا هم بیاوریم جزو درآمد دولت این بود که در گزارش کمیسیون بودجه هم همینطور توضیح داده شده و با این ترتیب هم اگر ما حساب کنیم خواهید دید که بودجه کشور کسر ندارد و ما محتاج به استقراض نخواهیم بود و بالاخره نظر کمیسیون هم این است که ما هر قدر بتوانیم از هزینه‌هاى کشور کسر بکنیم که محتاج نشویم به استقراض ولى بنده این حرف را شنیده‌ام که می‌زنند در جاهاى دیگر هم شنیده‌ام ولى بنده از طرف خودم شخصاً و از طرف رفقا عرض می‌کنم که به هیچوجه ما حاضر نیستیم زیر بار قرض برویم اگر صحبتى می‌شود و حرفى زده می‌شود براى قرض این را بنده صریحاً در مجلس شوراى ملى عرض می‌کنم که کمیسیون بودجه به هیچوجه موافقتى با این موضوع ندارد اگر هم آقایان فکر می‌کنند که امروز یک خرج‌هایى می‌کنند و بعد در آخر سال دو سه ماه دیگر لایحه قرض بیاورند این مجلس که البته عمرش کفاف نخواهد داد و مجلس آتیه هم گمان می‌کنم که با قرضه موافقتى نداشته باشد که یک بار سنگینى به دوش مملکت تحمیل کند حالا بنده نوبت را می‌دهم به آقایانیکه می‌خواهند فرمایشاتى بفرمایند در قسمت بودجه البته بعد هم بنده جواب عرض می‌کنم.

+++

رئیس- آقاى هاشمى‏

هاشمى- بنده موافقم با تصویب این بودجه از این لحاظ است که چون هشت ماه از اول سال گذشته است و سه چهار ماه دیگر به آخر سال باقى نمانده است البته همینطور هم خواهد گذشت فرمایشات آقاى نراقى را هم صحیح می‌دانم و براى جواب آن هم نیامده‌ام این بودجه از روى عدد و از روى جزئیات و کلیات صحیح تنظیم شده است شک نیست که بودجه عبارت از همین مطلب و مصراع مختصر است که چو دخلت نیست خرج آهسته‌تر کن والا امسال که آوردیم سال آتیه چه می‌کنیم عرض بنده در کلیات امور است و بنده عقیده‌ام این است که چون کلیات را خوب نگاه نمى‌کنیم به جزئیاتش هم نمی‌رسیم و همینطور که ملاحظه می‌فرمایید مبتلا می‌شویم علتش هم این سازمان عریض و طویلى است که در این کشور ایجاد شده و این مالیات‌هایى که گرفته می‌شود حقیقتاً از قوه و از بنیه مالى این ملت و طبقات تأدیه کننده خارج شده است (صحیح است) مملکت ما از چند سال پیش‌تر وارد یک تبدل و تحول سریعى شد تردیدى نیست ولى آیا منظور از آن تحول این بود که بر طبقات فقیر بیفزایند و روز به روز شهرستان‌ها و قصبات و دهکده‌ها را خراب کنیم که فقط و فقط ظاهر تهران را آرایش بدهیم اگر این مطلب را از بنده قبول نمى‌فرمایید به نوشته‌جات همین سیاحاتى که از دو سال پیش وارد ایران شده‌اند مراجعه و ملاحظه بفرمایید و ببینید که چه می‌نویسند آیا می‌نویسند شهرستان‌ها دهکده‌ها و قصبات و استحصالات و اراضى ایران کم است و زیاد نشده است عده‌ایکه در مرکز نشسته‌اند و از خالصه‌جات اطراف طهران خریدارى کرده‌اند و با یک پول بى‌حسابى یک آبادى ایجاد کرده‌اند باورشان نمى‌شود که استان‌هاى مهم مملکت ایران رو به انحطاط است و روشن شدن این قضیه یک امر آسانى است می‌آییم سر همین انحصارات دولتى که زیاد شده است تا چند سال پیش‌تر که این انحصارات نشده بود چندین صد هزار نفر در ایران از همین مشاغل در کمال رفاه زندگانى می‌کردند بزازى- سقط فروشى- سیگار فروشى- توتون فروشی- و غیر ذلک و یک عایله سنگینى را نان می‌دادند داراى خانه و زندگى و تعینات بودند امروز تمام آنها حاشیه خیابان‌ها در شهرستان‌ها با لباس ژنده و پاره پاره جزو فقرا هستند اگر تردیدى دارید تفتیش بفرمایید اینها باعث تأسف است حال ببینیم وظیفه دولت‌ها در دنیا چه است دولت مشروطه عادل دولت مستبده به طور کلى هر چه است هر دولتى که است وظیفه‌اش این است که حفظ عدالت و نظم اجتماعى را بکند و آهسته آهسته و یواش یواش ملت خودش را رو به تکامل سیر دهد اگر فقیر است غنى‌اش بکند اگر بیچاره و مریض است صحیح و سالم‌المزاجش بکند آیا دولت ما در این مدت 20 ساله این کار را کرده‌اند یا بر درد فقرا افزوده‌اند؟ ما هر چه نگاه می‌کنیم آرایش ظاهر طهران قدرى چشم آقایان را اگر نرباید درست تصدیق عرض بنده را مى‌کنند بهترین شهر ایران و شهر صنعتى کشور ما اصفهان است بنده همان اصفهان را مثل می‌زنم حوالى زاینده رود را چشم بپوشید که با چند کارخانه و یک عده‌ای مشغول کارند آن عایدى که پیدا می‌کنند تأمین احتیاجات ضرورى آنها را می‌کند؟ بنده با قید جرأت عرض می‌کنم با حضور آقایان وکلاى اصفهان عرض می‌کنم که همه به طرف انحطاط و فقر می‌روند صحیح است آقاى جلایى یا خیر؟ (جلایى- بلى صحیح است) اگر می‌فرمایید عده‌ای خیلى خوب ثروتمند شده‌اند ببینیم تازه منظور این دولت در مملکت‌دارى همین است که 15 میلیون جمعیت را منهاى پنج شش هزار نفر تحلیل ببرد؟ خوب نتیجه این دستگاه عریض و طویل چه است؟ با این بى‌نظمى و این بى‌عدالتى که هست طبقه فقیر روز به روز بنیه مالیش ضعیف‌تر می‌شود و با مرگ و بدبختى مراجعه می‌شود از آنطرف بر عده کرسى‌نشین‌ها اضافه بکنید چه فایده دارد؟ با یک احتمالى که هیچ معلوم نیست چه می‌شود. بنده این عرض را که کردم بیش از یک توقعى نیست منظور ما از آوردن مستشار اصل منظور براى نیل به حصول حکومت ملى و دمکراسى همین بوده است که بهبود در اوضاع حاصل شود و اینهمه بى‌عدالتى‌ها مرتفع شود و در واقع این رویه نامناسب بین ملت و دولت مرتفع شود که اگرقدرى رو به عدالت رفت این انحراف و انقطاعى که بین دولت

+++

و ملت پیدا شده مرتفع شود این در آتیه سه ماه دیگر در ظرف دو ماه سه ماه مطالعات عمیقى بفرمایید که بودجه مملکت متناسب با بنیه مالى این مردم باشد در واقع والا این وضع مبدل می‌شود که همه بشوند مستخدم و کرسى‌نشین دولت هم دیگر قوه اینکه تأمین حقوق آنها را بکند نخواهد داشت در مملکت باید آرزو داشت که یک چیزى حاصل شود و مردم بتوانند اعاشه کنند و از قانون و غیر قانون استفاده کنند الان مملکت کاسب ندارد زارع ندارد چه نداردچه ندارد. مطلب دیگر این بود که نمی‌دانم با این قانون و این تشریفات جارى آیا دولت قبول کرده است که در این بودجه یک قدمى براى این منظور بردارد یانه؟ و آن موضوعى است که در سال گذشته هم در موضع بودجه عرض کردم راجع به بنگاه‌هاى فرهنگى که عبارت است از آموزشگاه‌هاى ملى که هر چه ما می‌رویم جلو اینها خیلى رو به بیچارگى دارند سوق می‌کنند و کاش آقاى معاون وزارت فرهنگ تشریف داشتند و می‌فرمودند که چه فکرى کرده‌اند در این پیشامد کمکى که به مستخدمین دولت شده است طبعاً این کمک به مستخدمین دولت باعث از بین رفتن آموزشگاه‌هاى ملى می‌شود که این آموزشگاه‌ها را مبدل می‌کند به آموزشگاه‌هاى دولتى هم راحت‌تر بود و هم در همین حال یک عده از مستخدمین فرهنگ کشور هم از بیچارگى خلاص مى‌شدند.

رئیس-آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- بنده در بودجه می‌خواستم بیشتر صحبت کنم اما نه یکساعت بعد از ظهر و با تنگنایى که از لحاظ وقت مجلس داریم و کارهاییکه در جلو است ناچار بنده به قدر سه چهار دقیقه خواستم یک مطالبى را تذکراً عرض کنم که توجه بفرمایید به علت اینکه (رئیس- اکثریت نداریم آقا) بنده تصور می‌کنم براى جلسه آینده بماند اگر آقایان هم بیایند عده براى رأى کافى نیست. (نمایندگان- ختم جلسه)

3- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دارایى و استرداد لایحه مالیات بر درآمد

وزیر دارایى- بنده می‌خواستم استدعا کنم از آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى که یک قدرى توجه بیشترى بشود زیرا ما لوایحى داریم که باید از مجلس شوراى ملى بگذرد و وقت هم تنگ است بنابراین اگر یکقدرى اوقاتمان بیشتر طول بکشد با منظور بنده البته باید آقایان موافقت بفرمایند که این لوایحى که در دست داریم از این مجلس بگذرد دو لایحه‌ای است که خواستم تقدیم کنم یکى لایحه‌ای است راجع به ضرب سکه نقره که چون از حیث پشیز و پول‌هاى کوچک خیلى مردم در زحمت هستند این است که یک لایحه براى ضرب مسکوک‌هاى یک ریالى دو ریالى و پنج ریالى و ده ریالى تنظیم شده است که می‌خواستم اگر موافقت بفرمایند با یک فوریت بگذرد و تقاضاى یک فوریت بشود که محتاج به دو شور نباشد البته به دو شور نرسد و موافقت با یک فوریت بشود که (بعضى از نمایندگان- دو فوریت باشد) و اگر به دو فوریت آن موافقت بفرمایند بیشتر اسباب تشکر است یک موضوع دیگر هم موضوع مالیات بر درآمد است و خاطر آقایان محترم مستحضر است که این قانون مدتی است که در کمیسیون مطرح شده است و تقریباً در حدود چهار ماه در اطراف این لایحه یک کمیسیون مختلطی که عبارت از چهار کمیسیون مجلس کمیسیون قوانین دارایى، کمیسیون بودجه، کمیسیون بازرگانى کشاورزى در اطراف این لایحه مطالعات و نظریاتى داده‌اند بالاخره توافق نظر بین دولت و این کمیسیون مختلط فراهم شد و راپورت آنرا تقدیم مجلس کردند ولى از نقطه‌نظر اینکه همانطور که عرض کردم وقت مجلس یک قدرى کم است و کار زیاد داریم این است که اگر آقایان موافقت بفرمایند آن لایحه را بنده مسترد می‌کنم و یک لایحه‌ای بر طبق آنچه که در کمیسیون موافقت شده است تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم و تقاضاى دو فوریت را دارم که در مجلس مطرح شود و بتوانیم این قانون را از تصویب مجلس شوراى ملى بگذرانیم‏

بعضى از نمایندگان- عده کافى نیست- ختم جلسه- ختم جلسه‏

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- آقایان موافقت بفرمایند جلسه را ختم کنیم‏.

جلسه آینده به روز پنجشنبه سه ساعت پیش از ظهر موکول می‌شود دستور لایحه‌هاى فورى وزارت دارایى

(مجلس یکساعت و یکربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294085!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)