کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 209 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه اول آبان ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- تعیین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

3- بیانات چند نفر از آقایان راجع به تعیین دستور

4- شور و تصویب لایحه استخدام افسران و درجه‌داران براى وزارت جنگ‏

5- طرح و تصویب لایحه الغا حکومت نظامى در موقع انتخابات دوره چهاردهم‏

6- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

7- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر جنگ‏

8- طرح و تصویب لایحه استخدام مستخدمین وزارت دارایى‏

9- شور و تصویب قرارداد مالى بین ایران و آمریکا

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 209

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه اول آبان ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- تعیین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

3- بیانات چند نفر از آقایان راجع به تعیین دستور

4- شور و تصویب لایحه استخدام افسران و درجه‌داران براى وزارت جنگ‏

5- طرح و تصویب لایحه الغا حکومت نظامى در موقع انتخابات دوره چهاردهم‏

6- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

7- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر جنگ‏

8- طرح و تصویب لایحه استخدام مستخدمین وزارت دارایى‏

9- شور و تصویب قرارداد مالى بین ایران و آمریکا

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز 28 مهر ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند.

( اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: فاطمی، معینی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: رضوی، اقبال، منصف، تولیت، دکتر غنی، رهبری، نوبخت، مؤید ثابتی، اوحدی، فرخ، نبیل سمیعی، مؤید احمدی، نواب یزدی، اورنگ، دکتر تاج‌بخش، مشار، ناصری، شجاع، اکبر، امیر ابراهیمی، عطاء‌الله پالیزی، حمزه‌تاش، هدایت‌الله پالیزی، اصفهانی، شیرازی، ثقة‌الاسلامی، اصفهانیان، امیر تیمور، سلطانی، صادق وزیری، افشار، گرگانی، امامی، ناهید، نقابت، کامل ماکو، نصرتیان، فرمانفرماییان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟

مؤید احمدى- بنده عرضى دارم در صورت مجلس بنده را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند بفرمایید اصلاح کنند.

رئیس- اصلاح می‌شود. صورت مجلس تصویب شد. آقاى طباطبایى در جلسه گذشته تلگرافى داشتند که قرار شد اول ایشان بفرمایند.

2- تعین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- اجازه بفرمایید بنده یک کلمه عرض کنم بنده با این که مقید بودم که پس از انقضا 15 روزى که براى استیضاح تعیین شده بود براى جواب حاضر شوم بعضى از آقایان این طور مصلحت‌اندیشى کردند که چند روزى روز تعیین استیضاح عقب بیفتد. بنده جواب استیضاح را براى روز پنجشنبه تعیین می‌کنم اگر آقاى تهرانچى هم موافقت بفرمایند. (صحیح است)

رئیس- آقاى تهرانچى‏

تهرانچى- بنده اصولاً لازم می‌دانم که روز استیضاح

+++

تعیین شود براى این که تعیین نشده بود و در جلسه گذشته آقاى وزیر کشور و عده فرمودند به آمدن آقاى نخست وزیر که تعیین بکنند روز جواب استیضاح را و این هم البته مطابق نظامنامه لازم است و بنده موافقت می‌کنم که در جلسه بعدى که روز پنجشنبه است دستور استیضاح باشد.

یمین اسفندیارى- جلسه بعدى را فرمودند یا جلسه روز پنجشنبه؟

تهرانچى- عرض کردم جلسه بعدى که روز پنجشنبه است چون دیگر جلسه‌اى نمی‌توانیم داشته باشیم. عرض دیگر بنده این بود که مدت‌ها است یک اوراق مجعول به امضاى اشخاصى طبع و توزیع و منتشر مى‌شود که واقعاً تأثر آور است و بعضى اوقات هم دیده می‌شود که به بعضى قسمت‌ها منتسب می‌کرده‌اند آن اوراق را که خود آن قسمت‌ها بعد از آن که مراجعه می‌کرده‌اند آنها تکذیب می‌کرده آنها که آن کلیشه‌ها و اسم‌ها از ما نیست و آن امضا‌ها هم از ما نیست. متأسفانه تاکنون از طرف دولت اقدامى هم براى جلوگیرى از این وضعیات نمی‌دانم شده یا چرا به عمل نیامده. دیروز بنده یک ورقه دیدم منتشر شده بود به عنوان یک جمعیتى مجهول یعنى جمعیت آزادی‌خواهان در صورتی که بنده می‌دانم که آزادی‌خواهان ایران خیلى هستند و آنها جمعیتى تشکیل نداده‌اند و فقط تمام آزادی‌خواهان در یک کانونى اجتماع می‌کنند و بنده سراغ ندارم. ولى در آن ورقه بنده دیدم که نوشته بودند مردم اجتماع کنید و بیایید به مجلس که می‌خواهند دوره مجلس را تمدید کنند و بنده واقعاً متأثر و متعجب شدم با این که سابقه داشتم که این کارها را با اشخاص می‌کردند ولى با مجلس شوراى ملى این بازى نمى‌شد از طرف دیگر با این که قدغن شده است که این احزاب روى کاغذ سفید حق ندارند یک چیزهایى را چاپ کنند ولى آنها چاپ کرده بودند. این است که می‌خواهم عرض بکنم که واقعاً به هیچ وجه من‌الوجوه صحبتی از تمدید دوره مجلس در اینجا نبوده است که صحبت از تمدید مى‌کنند و شأن مجلس اجل از این است که یک چنین نظرى داشته باشد. ولى راجع به استیضاح عرض کنم استیضاح سابقه‌اش بود و راجع به خواروبار بود و از دو ماه سه ماه به این طرف خود جمعیت تجار و اشخاص کاسب می‌آمده‌اند به مجلس که به این موضوع کمک شود و این اوضاع خواروبار آنها حل شود و مجلس هم براى کمک آنها بود که یک عده‌اى استیضاح کردند که کمک بشود به حل قضیه خواروبار. اگر در مجلس هم دولت یک عده‌ای موافقین و مخالفین دارد این مربوط به تمدید نیست همیشه در مجلس هر دولتى داراى یک مخالف و موافقین بوده است و وضعیت و اوضاع عمدى به عقیده خود خوب نیست چه از لحاظ خواروبار و چه غیر خواروبار و سایر کارهاى مردم و این البته یک نظرهاى موافق و مخالف هر دولتى خواهد داشت و این جور انتشارات به عقیده بنده اصلاً در مملکت یک وضعیات خیلى بدى را ایجاد می‌کند و بر دولت فرض است که اینها را جلوگیرى کند و قطع دارم که اینها یک جمعیت منتسب نیستند و یک اشخاص مزدور و آشوب طلبى می‌باشند که بنده واقعاً متأثرم یک همچو چیزهایى منتشر بشود و خواستم عرض کنم که ابداً چنین موضوعى در مجلس نه مورد مذاکره بوده است و نه سابقه داشته است که مجلس تمدید بشود و یا نشود و ضمناً خواستم عرض کنم که شهرتى در بازار است که مجلس با الغا حکومت نظامى مخالف است خواستم عرض کنم که همچو چیزى هم نیست بنده خودم و عده‌اى از رفقاى خودم مطمئن هستیم که مجلس شوراى ملى هیچ وقت با الغا حکومت نظامى مخالف نخواهد بود این را صریحاً عرض می‌کنم. (بعضى از نمایندگان- دستور دستور)

3- بیانات چند نفر از آقایان راجع به تعیین دستور

وزیر پیشه و هنر و بازرگانى- بنده پیشنهاد می‌کنم که لایحه پیمان بازرگانى را جز دستور قرار دهید.

رئیس- دستور مجلس عبارت بود از لوایحى که براى مستخدمین آمریکایى بود حالا آقاى وزیر فرمودند که قرارداد مالى مطرح بشود.

دکتر طاهرى- استخدام مستشاران خارجى را مطرح کنید.

طباطبایى- قانون الغا حکومت نظامى را مطرح کنید.

ملک مدنى- راجع با استخدام مستشاران خارجى مدتى

+++

است که لایحه‌اش تقدیم مجلس شده است اگر مجلس علاقه‌مند است که موافقت کند موافقت کند با این دو سه لایحه که مربوط به مستشاران آمریکایى است و از تصویب بگذرانیم آن وقت لایحه‌اى را که آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى تقاضا کردند جز دستور بگذارید.

رئیس- آقاى دشتى‏

دشتى- چیزى که در جلسه گذشته مطرح بود الغا حکومت نظامى نسبت به انتخابات تهران بود ولى در مجلس اکثریت نبود و نشد رأى بگیرند. بنده استدعایى که از آقایان دارم این است که موافقت بفرمایند اول آن لایحه مطرح بشود چون با فرمایشاتى که آقاى تهرانچى فرمودند دیگر حرفى ندارد و فقط یک رأیى می‌خواهد اول آن تمام بعداً به کارهاى دیگر بپردازیم (صحیح است) حالا آقا فرمودند صحیح نیست اجازه بفرمایید بنده عرض کنم. همین طور که در جلسه گذشته عرض شد نظر قانون و قانون‌گذار همیشه این بوده است که در حضور مجلس شوراى ملى انتخابات جریان پیدا کند و گمان می‌کنم هر عضو آزادی‌خواهى موافق باشد که مادامى که مجلس شوراى ملى هست انتخابات هم شروع بشود و این البته یک چیز صحیحى است و تصور می‌کنم در مجلس شوراى ملى یک نفر نباشد که موافق باشد که امر انتخابات به تعویق بیفتد. انتخابات باید شروع شود و مجلس شوراى ملى البته حق دارد که انتخابات را شروع کند در این حرف نیست. همان طور که گفته شد انجمن نظار تهران معتقد بود که حکومت نظامى منافى با امر انتخابات است و تقریباً دو ماه است با دولت سر این موضوع مشاجره دارند بنده نظرم این است در دو سه هفته پیش از این با آقاى نخست وزیر به طور خصوصى صحبت کردم و نظر شخصى من این بود که مطلقاً حکومت نظامى را از تهران بردارند. براى این که از حکومت نظامى یک استفاده کاملى نمی‌شود و آقاى نخست وزیر هم موافق شدند و این موضوع را در هیئت وزیران مطرح کردند ولى هیئت وزیران موافقت نکرد با الغا حکومت نظامى آن هم از این نظر که تصور می‌کرد که حفظ امنیت و آسایش تهران مستلزم این است که حکومت نظامى را داشته باشد. چون دولت مسئول حفظ امنیت است ما نمی‌توانیم بگوییم که حکومت نظامى را بردارد. پس بنابراین راه حلى که به نظر آمد این بود که یک لایحه‌اى تقدیم مجلس بکند که آن قسمت از مقررات حکومت نظامى که با انتخابات مخالف است آن را ملغى کنند بنده تعجب می‌کنم که چه نظرى در اینجا پیدا می‌شود که گاه گاهى یک چیز به این بداهت و صراحت مورد تردید واقع مى‌شود. امروز صبح در سرسراى پایین صحبت می‌کردم یکى از وکلا می‌گفت که علت دیگر این است که بعضى از نماینده‌هاى ولایات آنجاهایى که انتخابات‌شان شروع نشده است میل ندارند که انتخابات تهران زودتر از انتخابات آنها شروع بشود. بنده خیلى تعجب کردم از این حرف (بعضى از نمایندگان- چنین چیزى نبوده است) و بنده هم واقعاً این استدلال را خیلى سفیهانه می‌دانم و گمان می‌کنم در مجلس شوراى ملى هیچ وکیل نباشد که معتقد باشد که چون یک جا انتخاباتش تمام نشده جاى دیگر هم شروع نشود (همچو چیزی نیست) بنده هم به نظرم این طور رسید که یک چنین چیزى صحت ندارد و آن وکیل محترم هم که این صحبت را می‌کردند او هم نظرش این بود که در بین آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى کسى نیست که معتقد باشد که چون انتخابات آنجا شروع نشده است اینجا هم شروع نشود برعکس این موضوع باید زودتر و سریع‌تر اجرا شود چون به صلاح مملکت است. ما که طرف‌دار این هستیم که انتخابات تهران تمام شود ما حاضر هستیم با دولت تشریک مساعى کنیم که هر جایى که انتخاباتش شروع نشده است شروع بشود و اگر جایى در موضوع انتخابات اشکالاتى هست آن اشکالات مرتفع بشود و انتخابات را به جریان بیندازند. اساساً تعویق انتخابات در مجلس شوراى ملى یک چیز مضحکه آمیزى است و غیر قابل قبول است و از طرف دیگر هم اجراى انتخابات تهران با بودن حکومت نظامى منافى است که در هر حال باید به این شکلى که انجمن نظار هم موافقت کرده است رأى بدهیم که انتخابات انجام بشود. بنده استدعایى که از همکاران خودم

+++

دارم این است که موافقت بفرمایند این لایحه امروز مطرح شود. (طباطبایى- مطرح بفرمایید)

4- شور و تصویب لایحه استخدام افسران و درجه‌داران براى وزارت جنگ

رئیس- بنده تصور می‌کنم که بهتر است که لوایح آمریکایى‌ها را مقدم بداریم بعد آن لایحه مطرح می‌شود. (صحیح است)

دشتى- آن لایحه مطرح بود نیمه کاره ماند.

رئیس- گزارش کمیسیون بودجه و وزارت امور خارجه قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه (شماره 6045/24510/ آ) دولت راجع به اجازه استخدام عده‌اى از افسران و درجه‌داران ارتش کشور‌هاى متحده آمریکا را براى خدمت در وزارت جنگ با حضور آقاى معاون وزارت جنگ تحت شور قرار داده پس از توضیحاتى که در اطراف آن داده شده با اصلاحاتى مورد موافقت کمیسیون واقع شده اینک گزارش آن به شرح زیر براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود.

ماده واحده-‏ مجلس شوراى ملى به دولت اجازه می‌دهد با انعقاد قراردادى بین دولتین ایران و کشورهاى متحده آمریکا هیئتى از افسران و درجه‌داران و متخصصین ارتش کشورهاى متحده آمریکا را که تعداد افسران آن از سى نفر تجاوز نخواهد نمود به منظور اصلاح امور ادارى ارتش و با شرایط زیر استخدام نماید.

آ) نخست دسته افسران این هیئت به قرار زیر می‌باشند. سرلشگر ک. س. ریدلى- سرهنگ ف- ک. دومان- سرهنگ توماس ا. ماهونى- سرهنگ 2 سوکارد- سرگرد ر. س. کنلى- سروان و. ا. کیدویتس- سروان ر. ى. ساندرس- ارشد افسران مأمور هیئت سمت ریاست هیئت را داشته و به عنوان مستشار نظامى وزارت جنگ طرف شور و معاضدت وزیر جنگ خواهد بود. بقیه اعضا این هیئت به تدریج که مورد احتیاج وزارت جنگ واقع شوند و دولتین در انتخاب آنان موافقت نمایند طبق مندرجات این قانون استخدام خواهند گردید.

ب) استخدام هیئت نامبرده اصولاً براى مدت جنگ یا اعلام خاتمه وضعیت فوق‌العاده ملى در کشورهاى متحده آمریکا خواهد بود ولى دولت حق خواهد داشت قبل از انقضا مدت در صورتی که صلاح بداند قرارداد استخدام آنها را فسخ و یا با حصول موافقت دولت کشورهاى متحده آمریکا براى بعد از جنگ نیز تمدید نماید.

ج) اعضا هیئت حقوق سالیانه خود را به پول رایج کشورهاى متحد آمریکا به میزان زیر از دولت ایران دریافت خواهند داشت.

رئیس- هیئت چهار هزار و دویست و هفت دلار (4207) معاون هیئت سه هزار و نهصد و هفت دلار (3907) افسران دیگر هیئت هر کدام سه هزار و هفتصد و پنجاه و هفت دلار (3757)

درجه‌داران جزو افراد متخصص دو هزار و هفتصد و پنج دلار (2705)

این حقوق باید در دوازده قسط مساوى ماهیانه پرداخت گردد و هر مبلغ از حقوق ماهیانه هر یک از اعضا هیئت بنا به تقاضاى او به دلار در آمریکا و بقیه به ریال (به نرخ رسمى) در ایران قابل پرداخت خواهد بود. حقوق اعضا هیئت از هرگونه عوارض و مالیات‌هایى که فعلاً یا در آتیه چه از طرف دولت و چه از طرف تقسیمات ادارى یا سیاسى تابعه دولت وضع گردد معاف و اگر در این موقع یا در طى مدت قرارداد مالیات جدیدى هم وضع شود که شامل حقوق این اعضا گردد بایستى از طرف وزارت جنگ پرداخت گردد به قسمى که میزان حقوق معینه براى هر عضوى بدون کم و کسر عاید او بشود.

هزینه سفر اعضا هیئت از آمریکا به ایران و بالعکس در مدت جنگ به عهده دولت آمریکا و بعد از جنگ در صورت تمدید قرارداد به عهده ایران خواهد بود. در هر حال هرگاه اعضا هیئت بخواهند خانواده خود را به ایران بیاورند هزینه سفر زن و فرزند تحت تکفل آنان به عهده دولت ایران خواهد بود.

د) به دولت اختیار داده می‌شود پس از شور با وزارت جنگ حدود اختیارات و وظایف و سایر شرایط استخدام اعضا

+++

هیئت نظامى را با موافقت دولت کشورهاى متحده آمریکا تعیین و به موقع اجرا گذارد.

ه) سایر شرایط استخدام اعضا و هیئت نظامى بر طبق قانون عقرب 1301 تعیین خواهد شد.

رئیس- گزارش کمیسیون امور خارجه

کمیسیون امور خارجه لایحه شماره (6045/24510/ آ) دولت راجع به استخدام افسران و درجه‌داران ارتش از کشورهاى متحده آمریکا را براى خدمت در وزارت جنگ با حضور آقاى معاون وزارت جنگ مطرح نموده و از نقطه‌نظر ملیت با استخدام آنان موافقت حاصل شده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- آقاى معدل

معدل- خوشبختانه دیده می‌شود که روز به روز رشته ارتباط و دوستى ما با ملت بزرگ آمریکا و دولت آمریکا محکم‌تر می‌شود. اینجا نتیجه افکار عمومى ملت ایران است که همه یک دل و یک زبان خواستارند که با این ملت ارتباط‌هاى بیشترى داشته باشند و بتوانند استفاده‌هاى بیشترى از دوستى و محبت و علایقى که از مدتى به این طرف بین دولت وجود دارد بکنند. دولت هم روى همین عقیده و احساس که از افکار عمومى کرد این گونه لوایح را به مجلس پیشنهاد کرد. به طورى که در لوایح دیده می‌شود براى سازمان‌هاى ادارى وزارت جنگ این افسرها می‌آیند و ملاحظه هم می‌شود که چون اینها استفاده حقوقى از وزارت جنگ آمریکا می‌کنند حقوق آنها حقوق گزاف و زیاد نیست. ما بایستى این روش و رویه‌ای را که پیش گرفتیم تعقیب کنیم و این رویه روى سیاست عالى و مهمى است که در امور کشور داریم و نبایستى اگر در یک قسمت کوچک از یک فرد آمریکایى ناراضى هستیم این را در سیاست کلى خودمان دخالت دهیم براى این که هنوز نتوانسته‌ایم این نکته را به عموم حالى کنیم و همه متوجه این اصل اولیه بشوند که امور جزئى را نباید با امور کلى مداخله داد. به طور کلى دولت ایران و ملت ایران خواستار یک همکارى با ملت آمریکا و دولت آمریکا است و وجود آمریکایی‌ها در ایران به منفعت ما است و ما امیدوار هستیم که از این دوستى منافع بزرگ بگیریم و با وضعیتى که دولت پیش گرفته است امیدوارى کامل داریم که اگر نقاط کوچک تاریکى در یک قسمت باقى است آن هم با حسن سیاست و تدبیر دولت مرتفع شود و انجام بشود. بنابراین بنده به سهم خودم از این لایحه تقدیر مى‌کنم و امیدوار هستم که همکاران بنده هم با حسن اقبال این لایحه را برخورد کنند.

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- بنده خواستم ذهن محترم اعضا کمیسیون بودجه را توجه کنم و خیال می‌کنم از آنجا که مذاکره شد بعد از کلمه (فرزند) که بود در بین‌الهلالین اضافه شد (که تحت تکفل باشد) و حالا در این خبرى که خوانده شد این قسمت اضافه نشده بود (ملک مدنى- هست در خبر) چون این خبرى را که بنده خواندم نداشت خواستم این را تذکر بدهم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است. رأى‏

رئیس- آقایانی که موافقت دارند با این لایحه ورقه سفید خواهند داد.

(اخذ آرا به عمل آمده 67 ورقه سفید شماره شد)

رئیس- عده حاضر در موقع اعلام رأى 73 به اکثریت 67 رأى تصویب شد.

(اسامی رأی دهندگان- آقایان: مهدوی، پارسا، رهبری، همراز، فروهر، چایچی، مجد ضیایی، دشتی، معتصم سنگ، دکتر ادهم، مهذب، شیرازی، دکتر غنی، حریری، آزادی، هاشمی، طوسی، سزاوار، نایینی، عزیزی، مسعودی خراسانی، انوار، مؤید احمدی، صفاری، معینی، مؤید قوامی، دکتر لقمان، منشور، موقر، یاراحمدی، فرشی، جلایی، مقدم، دادور، رحمت سمیعی، خسروشاهی، دکتر ضیا، مسعودی، اردبیلی، دکتر قزل ایاغ، ملایری، بوداغیان، ابراهیمی ریگی، رفیعی، یمین اسفندیاری، معدل، نراقی، نمازی، طباطبایی، اصفهانیان، پناهی، دکتر طاهری، محیط لاریجانی، مرآت اسفندیاری، لاریجانی، دهستانی، ملک مدنی، گودرزنیا، جلیلی، دکتر ملک‌زاده، ذوالقدر، کازرونیان، صفوی، ساکینیان، روحی

ورقه سفید بی‌اسم- دو ورقه)

5- طرح و تصویب لایحه الغا حکومت نظامى در موقع انتخابات دوره چهاردهم

رئیس- لایحه راجع به الغا حکومت نظامى در جلسه

+++

گذشته مطرح شد و به واسطه این که آخر جلسه بود رأى گرفته نشد حالا دوباره خوانده می‌شود و مطرح می‌شود.

مجلس شوراى ملى

چون مقررات حکومت نظامى مصوب 27 سرطان 1329 که فعلاً مورد عمل حکومت نظامى تهران است با انجام انتخابات چهاردهمین دوره قانون‌گذارى که تسریع در آن مورد توجه و نظر دولت است موافقت ندارد و از طرفى وضعیت کنونى از لحاظ ضرورت حفظ امنیت عمومى اجازه الغاى کلیه مقررات حکومت نظامى را لهذا براى این که در جریان امر انتخابات تسهیلاتى که منظور است به عمل آید و در عین حال به حفظ امنیت سکته وارد نیاید وزارت کشور ماده یگانه زیر را پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را به قید دو فوریت می‌نماید.

ماده یگانه- از تاریخ نشر آگهى انجمن نظارت مرکزى انتخابات تهران براى دوره چهاردهم قانون‌گذارى تا خاتمه انتخابات مقررات حکومت نظامى نسبت به امر انتخابات موقوف‌الاجرا است.

رئیس- فوریت اول مطرح است (مخالفى نیست) آقایانى که با فوریت اول موافقند برخیزند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است. آقایانی که با فوریت دوم موافقند برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده واحده مطرح است‏...

سزاوار- این کسانى که بلند شدند چرا نمی‌شمارید این چه جور رأیى است؟

پارسا- آقاى دشتى مجبور کردند اشخاص را که بلند شوند.

حریرى- آقاى دشتى شما به اهمیت آذربایجان هنوز پى نبرده‌اید.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم بنده با الغا جزئى از حکومت نظامى موافقم و با الغا کل حکومت نظامى موافق‌تر ولى چیزى که هست به نظر من همان طور که الان آقاى دشتى هم این معنى را تذکر دادند وجود این حکومت نظامى در طهران فقط یک اسمى است که یک قدرى فکر و ذهن را مشوب مى‌کند حالا هم دولت موافقت کرده است که یک قسمت از حکومت نظامى الغا بشود و یک قسمت باقى بماند من معتقد هستم که یک قدمى اساسى‌تر و یک قدرى محبت آمیزتر دولت بردارد و حکومت نظامى را به کلى ملغی کند تا خاتمه انتخابات طهران اگر چنانچه بعداً مقتضیات و موجبات اقتضا کرد که حکومت نظامى باشد آن وقت تازه یک حکومت نظامى لازم است که اقلاً امنیت داخلى شهر را بتواند تأمین کند و انجام بدهد و کمکى باشد براى شهربانى که از لحاظ فقر عده‌ای موفق به ایفا وظیفه نیست بنده مخصوصاً این دو سه شب آخر اتفاق افتاد که یک قدرى دیرتر و تنها و پیاده از خیابان مجاور و نزدیک لاله‌زار می‌گذشتم در حاشیه هر خیابان یک عده اوباش و لات عربده می‌کشیدند و آسایش زن و بچه مردم را تهدید می‌کردند آن وقت در اینجاها نه پلیس است نه نظامى است با وجود حکومت نظامى در صورتی که اگر حکومت نظامى هم نباشد این وظیفه بدیهى و اولیه شهربانى است که جداً باید از این عملیات جلوگیرى کند بنده نمی‌دانم حکومت نظامى براى چیست؟ حکومت نظامى فقط براى روزنامه‌ها است؟ حکومت نظامى فقط براى این است که گفته شود حکومت نظامى است؟ آن وقت ما اینجا وقت خودمان را ضایع کنیم و بگوییم که لایحه تصویب شد که یک قسمت از حکومت نظامى بماند یک قسمت نماند بنده عرض کردم که موافقم همین فرمول دولت هم تصویب بشود ولى بنده این را ملتفت نشدم که چه جور است آن قسمتى که راجع به انتخابات است چه چیزها است؟ و این چه سابقه‌ای است که ما راجع به این کار بگذاریم؟ در صورتی که هیچ نگرانى در کار نیست و مردم هم طالب امنیت هستند و انتخابات طهران هم بایستى به اسرع اوقات مطابق قانون و با بودن مجلس انجام شود و بنده عقیده دارم تا موقعى که انتخابات در جریان است اصلاً حکومت نظامى را بردارید (عده‌ای از نمایندگان- خیر صلاح نیست) و اگر لازم بود حکومت نظامى باشد بعد از انتخابات دوباره برقرار کنید. این نظر بنده است.

رئیس- آقاى دشتى

+++

دشتى- اجازه می‌خواهم و مخصوصاً از آقایان آذربایجانى‌ها تمنا دارم که توجه کنند به عرایض بنده و به یک رفیق چندین ساله خودشان تهمت نزنند بنده نگفتم آذربایجانی‌ها این حرف را زدند بنده عرض کردم با یک نفر از آقایان صحبت می‌کردم آن وکیل به بنده گفت که یک عده از نمایندگان مثل نمایندگان شیراز مثل نمایندگان آذربایجان یا جاهاى دیگر آنها مخالفند با جریان انداختن انتخابات طهران من این طور گفتم که آن شخص این جور به من گفت ولى من قبول نکردم و به او گفتم چنین چیزى نمی‌شود (پارسا- جلسه گذشته آذربایجانی‌ها بودند که اینجا نشستند و نرفتند) گفتم که یک کسى به من این حرف را زد ولى من قبول نکردم این حرف را من با اغلب آقایان آذربایجانی‌ها خیلى دوستم و عقیده آنها را خیلى ثابت‌تر در مسائل اجتماعى می‌دانم ولى نباید تا یک کسى حرفى گفت مورد سوء‌تفاهم واقع شود بنده عرض کردم یک نفر از وکلا به من گفت که اشخاصى که انتخابات محل خودشان در جریان نیفتاده است میل ندارند که انتخابات طهران به جریان بیفتد بنده یک ساعت با او بحث کردم و گفتم چنین چیزى ممکن نیست و حالا هم عرض می‌کنم که هیچ وقت همچو عرضی نکردم که آقایان آذربایجانی‌ها و فارسى‌ها این نظر را دارند و روز گذشته دیدم آقاى نمازى و معدل اینجا نشسته بودند در هر صورت نظر من این بود که یک چنین حرفى را به من زدند نه این که خود من گفته باشم و به بنده یک چنین تهمتى را نزنید و الا بنده در زندگانى سیاسى خودم تابع افراد نمی‌شوم و هیچ وقت از نظریه قطعى خودم منحرف نمی‌شوم بنده عرض کردم یک همچو سوء‌تفاهماتى شده است و متوجه باشید که این سوء‌تفاهم‌ها پیش نیاید بنده این طور گفتم شما می‌فرمایید آن طور مرحمت دارید.

رئیس- آقاى بهبهانى‏

بهبهانى- بنده مخالفتى ندارم براى این که یا باید گفت با انتخابات مخالفم یا باید گفت با انتخابات طهران مخالفم در حالى که هیچ یک از آقایان نمایندگان نه با انتخابات مخالفند و مخالفت می‌توانند داشته باشند و نه با جریان انتخابات طهران یک مسأله بین هیئت نظار انتخابات طهران و دولت محل اختلاف شد راجع به جریان حکومت نظامى بعد از یک ماه مذاکره که دولت خواست هیئت نظار را متقاعد کند به این که جریان انتخابات با بودن حکومت نظامى ممکن است ولى هیئت نظار نظرشان برخلاف این بود و حق هم با آنها بود و موافقت نکردند و می‌گفتند که این عمل درازمنه مختلفه سابقه دارد که جاهایى حکومت نظامى بوده است به محض این که انتخابات اعلان شده است اول حکومت نظامى الغا شده بعد انتخابات به جریان افتاده است و با این سوابق هیئت نظار نمی‌تواند نظر دولت را قبول کند به این جهت بود و با همان دلیلى که آقاى دشتى گفتند که لازم می‌دانستند حکومت نظامى براى حفظ امنیت و انتظامات باشد یک نظر ثالثى پیدا کردند و آن نظر را ضمن این لایحه دولت به مجلس پیشنهاد کرده‌اند حالا اگر آقایان با این لایحه موافقت بفرمایند البته حکومت نظامى آن قسمت که مربوط به امر انتخابات است ملغى می‌شود و امر انتخابات طهران هم به جریان مى‌افتد و اگر موافقت بفرمایند این رویه یک رویه‌ای است که انتخابات طهران را به تأخیر می‌اندازد و یا از بین می‌برد و بنده تصور نمی‌کنم که کسى در مجلس این نظر را داشته باشد و با این لایحه مخالف باشد و به نظر بنده این لایحه دیگر صحبتى ندارد یا باید گفت با انتخابات مخالفیم یا تصویب کنید در صورتی که بنده تصور نمی‌کنم که کسى مخالف باشد و تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند که رأى به این قسمت داده شود.

رئیس- عده زیادى اجازه خواسته‌اند و بنده تصور می‌کنم که این موضوع چیزى نیست که مورد مذاکره باشد.

سزاوار- بنده اجازه خواسته‌ام.

رئیس- خیلى از آقایان از شما جلوتر اجازه خواسته‌اند آقاى طوسى- آقاى منشور و عده دیگر

عده‌ای از نمایندگان- آقاى سزاوار مخالف هستند اجازه می‌فرمایید صحبت کنند.

رئیس- آقاى سزاوار

سزاوار- بنده نظرم این است که این موضوع را باید تفکیک کرد چون در جلسه قبل که این لایحه مطرح شد.

+++

بنده با فوریت آن مخالفت کردم شایعاتى در خارج داده شد که مجلس شوراى ملى با الغا حکومت نظامى در انتخابات مرکز مخالفت دارد در صورتی که این نظر به هیچ وجه صحیح نیست و آن روز هم که این لایحه مطرح شد در متن ماده وارد نشده بودیم که بنده عرایض خودم را عرض کنم به نظر بنده انتخابات طهران که تا حالا به تأخیر افتاده است دولت خودش تأخیر انداخته است و خواسته است تأخیر بیندازد و الا مانعى براى جریان انتخابات طهران نبوده است براى این که اعلان حکومت نظامى را دولت می‌کند و دولت هر وقت که مقتضى بداند می‌تواند حکومت نظامى را ملغى یا برقرار کند این قانون حکومت نظامى است که از مجلس شوراى ملى گذشته است و این هم یک عمل من درآوردى است که امروز آورده‌اند به مجلس که حکومت نظامى سر جاى خودش هست ولى آن قسمتى که اصطکاک دارد با انتخابات (که آن هم معلوم نیست چه چیزهایى است) و اجرای انتخابات آنها را موقوف‌الاجرا مى‌کنیم. فکر بفرمایید آیا یک چنین چیزى می‌شود که یک دستگاهى سر جایش با تمام عواملش هست ولى یک چیزهایى از آن که اصطکاک دارد با انتخابات از بین برود این حرف اساساً صحیح نیست امر بودن حکومت نظامى البته با انتخابات اشکال دارد این واضح است حالا که هست البته خود دولت می‌تواند موقتاً حکومت نظامى را ملغى کند و بعد از جریان انتخابات و وقتى که انتخابات تمام شد مجدداً برقرار کند و با یک اعلان دولت حکومت نظامى برقرار می‌شود پس این یک چیزى نبوده است که براى آن مدتى انتخابات را معطل کنند و دو ماه سه ماه بعد یک لایحه‌ای بیاورند در مجلس آن هم بعد تقاضاى فوریت آن را بکنند مگر این لایحه چند وقت است به مجلس آمده است؟ یک هفته است ممکن بود آن وقت که به تمام ولایات تلگراف شد براى اجراى انتخابات این طرح را مى‌آورند و در مجلس رویش مذاکره می‌شد و تا به حال حل شده بود. بنابراین تأخیر امر انتخابات با مجلس شوراى ملى نیست و مجلس شوراى ملى هیچ وقت در این قسمت مخالفتى نداشته است و فقط بنده عرض می‌کنم که این طرح صحیح نیست که حکومت نظامى سر جایش باشد و یک قسمت‌هایى ملغى شود.

وزیر کشور (آقاى تدین)- در دو موضوع اینجا صحبت شد یکى راجع به الغاى حکومت نظامى اساساً به طوری که آقاى طباطبایى اظهار کردند و یکى هم فرمایشات آقاى سزاوار مبنى بر این که دولت باعث تأخیر انتخابات طهران شده است بنده اولاً جواب آقاى سزاوار را عرض می‌کنم و بعد هم اشاره می‌کنم به مطالبى که آقاى طباطبایى فرمودند دولت به هیچ وجه من‌الوجوه باعث تأخیر انتخابات طهران نشده است و اساساً فکر این کار را هم نکرده است بلکه در صدد بود که به اسرع اوقات امر انتخابات را انجام دهد (یمین اسفندیارى- صحیح است) تقریباً در دو ماه قبل پس از تشکیل انجمن مرکزى انتخابات طهران از طرف انجمن اظهار شده بود که انتخابات طهران اگر بخواهد به طور آزادانه انجام بگیرد با بودن حکومت نظامى متباین است و باید براى این کار فکرى کرد در هیئت دولت این مسأله مطرح شد و پس از تبادل آرا نتیجه این شد که دولت نمی‌تواند به طور کلى حکومت نظامى را ملغى کند ولى موافقت می‌کند به این که اجتماعات و تبلیغات که براى انتخابات طهران باشد آنها آزاد و به هیچ وجه من‌الوجوه مشمول مقرر است حکومت نظامى نشود و از طرف وزارت کشور رسماً هم به انجمن نوشته شد ولى انجمن متقاعد نشد و گفت این کافى نیست. در یک جلسه شخصاً رفتم به انجمن و در این موضوع مذاکره کردم اظهار کردم که راه دیگرى هم ممکن است براى حل این مشکل پیدا شود و آن این است که از طرف دولت شخصاً بنده این تصمیم دولت را به عرض مجلس می‌رسانم به این معنى که دولت تصمیم گرفته است حکومت نظامى را نسبت به انتخابات ملغى کند و این تصمیم را به عرض مجلس می‌رسانم و مجلس هم در صورتى که تصویب فرمود این نظر را حکم قانون را دارد و کافى خواهد بود براى اجراى عملیات انتخابات طهران باز انجمن قبول نکرده گفت این کافى نیست بالاخره بعد از تبادل آرا این طور معتقد شدند که براى استحکام مطلب و این که یک سابقه بشود براى آینده

+++

بهتر این است همان فرمولى را که دولت پیشنهاد کرده است و انجمن هم با آن موافقت می‌کند به صورت یک قانونى به مجلس تقدیم بشود و تصویب شود. این است که در نتیجه مذاکرات این دو ماهه از طرف وزارت کشور این لایحه تنظیم شد و تقدیم مجلس شد پس بنابراین از طرف دولت به طوری که آقاى سزاوار اشاره کردند به هیچ وجه من‌الوجوه اقدامى براى تأخیر انتخابات طهران نشده است و نخواهد شد. اما راجع به این که حکومت نظامى به طور کلى ملغى شود دلایل زیادى هست که امروز این کار مصلحت نیست که یکى دو تا را به طور خلاصه بنده عرض می‌کنم و آن این است که آقایان توجه فرمودند که در چندى قبل یک معجزه جعل شد و اگر حکومت نظامى در آن تاریخ نمی‌بود و با آن سرعت جلوى اسخاص ماجراجو یا جاهل را نمی‌گرفت معلوم بود که نتیجه چه می‌شد پس وجود حکومت نظامى براى این گونه مواقع و موارد است به دلیل این که شهربانى از حیث نفرات ضعیف است و اگر قوى بود البته احتیاجى به اساس حکومت نظامى نبود براى این که یک راه‌هاى قانونى هست که اگر شهربانى از عهده انتظام یک ناحیه برنیاید او باید متوسل به ژاندارمرى بشود و ژاندارمرى هم اگر با کمک شهربانى از عهده برنیایند آن وقت باید از نظام استمداد کنند حالا ملاحظه بفرمایید اگر بنا باشد این معجزه‌ها تکرار بشود حکومت نظامى هم نباشد اگر از شهربانى تلفن بشود یا نوشته شود به ژاندارمرى و از آنجا نوشته شود به وزارت جنگ و از آنجا به ستاد و از آنجا به کجا ممکن است این معجزه‌ها توسعه پیدا کند و این البته خیلى خطرناک خواهد بود براى این مملکت و مخصوصاً براى طهران اگر ما بخواهیم امروزه حکومت نظامى را ملغى کنیم. اما آن قسمتى که مربوط است به انتخابات و آن این است که مثلاً حق دارند مجامع تشکیل بدهند مثل این که الان هم هست قبل از این قانون هم عمل می‌شود و مجامع انتخاباتى تشکیل می‌شود نطق‌ها می‌کنند تبلیغات می‌کنند و تا به حال هم هیچ گونه ممانعتى نشده است و راجع به انتخابات باز هم ممانعتى نخواهد شد نهایت این است که اگر چنانچه بخواهند این اجتماعات سوء‌استفاده بکنند یا مسلح باشند چاقودار باشند اسلحه سرد یا گرم داشته باشند آنها را خواهند گرفت ولى اگر راجع صرفاً براى انتخابات باشد و تبلیغ انتخابات باشد به هیچ وجه من‌الوجوه حکومت نظامى معترض نخواهد بود این‏ خلاصه دلایلى است که دولت را وادار کرده است به الغا آن قسمت از حکومت نظامى که براى انتخابات است و اینجا لازم است عرض کنم که یک عبارتى را هم بنده ضمیمه کرده‌ام و الان به عرض آقایان می‌رسد توضیحى هم راجع به آن به عرض آقایان می‌رسد و آن این است که به طورى که در مقدمه ماده واحده ذکر شده است الغا حکومت نظامى نسبت به امر انتخابات مربوط است به دوره چهاردهم و در دو نقطه دیگر از نقاط فعلاً حکومت نظامى برقرار است یکى آبادان و یکى بهبهان است و آنجا هم مصلحت اقتضا نمی‌کند که ما آنها را از بین ببریم و در اینجا اضافه شده است هر محل دیگرى که در آنجا حکومت نظامى برقرار باشد فعلاً دو جا بیشتر نیست آن هم مشمول این قانون باشد.

جمعى از نمایندگان- کافى است.

رئیس- ماده واحده قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم.

ماده یگانه- از تاریخ نشر آگهى انجمن نظارت مرکزى انتخابات طهران براى دوره چهاردهم قانون‌گذارى تا خاتمه انتخابات مقررات حکومت نظامى نسبت به امر انتخابات موقوف‌الاجرا است و همچنین است هر محل دیگرى که حکومت نظامى در آن برقرار باشد

جمعى از نمایندگان- عده کافى نیست‏.

انوار- وقتى برخلاف نظامنامه رفتار می‌کنید این طور می‌شود سه نفر موافق صحبت کردند به یک نفر مخالف اجازه ندادند لایحه که مطرح می‌شود باید اول اجازه به مخالف داد.

طوسى- با مقام ریاست عده 69 نفر می‌شود اینجا اشکالى براى اخذ رأى نیست.

یمین اسفندیارى- بنده عرضى دارم‏.

رئیس- بفرمایید.

+++

یمین اسفندیارى- بنده اجازه خواستم عرضى کنم که در جلسه گذشته که این موضوع پیشامد بعضى‌ها در مجلس نبودند یا در مسافرت بودند و بنده در تلگرافخانه مجلس حضورى با رشت صحبت می‌کردم بعضى از آقایان از جلسه خارج شدند و نوشته شد و گفته شد که یک اشخاصى مخالف هستند و نمی‌خواهند این لایحه در مجلس مذاکره شود و با تمدید موافق هستند و بنده جز آن اشخاص نبودم و در تلگرافخانه بودم و مخالف نبودم و مذاکراتى که اینجا شد و آقایان اظهار کرده‌اند که با تمدید مخالف نیستند این را ثابت کردند که برخلاف عقیده است و گفتند با تمدید کسى موافق نیست و با انتخابات طهران کسى مخالفتى ندارد و این موضوع گمان می‌کنم که خودشان ثابت کردند که برخلاف حقیقت است و اظهاراتى که می‌کنند نظرشان این است که دیگران را نمی‌خواهند متهم کرده باشند.

دشتى- عده کافى است و با آقاى رئیس 69 نفر می‌شود.

رئیس- بنده اعلام رأى می‌کنم چون خودم هم با این لایحه موافقم و رأى می‌دهم ولیکن اسامى این آقایان را که در این جلسه و جلسه قبل خارج شدند یادداشت می‌کنم که اینها مخالف با قانون انتخابات هستند. موافقین با ماده واحده دولت برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

معدل- بنده عرضم این است یک نفر از آقایان که احتمال می‌دهند الان 69 نفر حاضر نیستند با یک نفر از منشى‌ها بشمارند الان آقاى صفوى یک حرفى می‌فرمایند.

هاشمى- با آقاى رئیس هفتاد نفر هستند.

دشتى- این موضوع با هیئت رئیسه است‏.

وزیر دارایى- اجازه می‌فرمایید لایحه استخدام 60 نفر آمریکایى را جز دستور بگذارید.

ملک مدنى- بنده هم می‌خواستم عرض کنم که بنده هم جز اشخاصى بودم که به این لایحه رأى دادم. انتخابات باید در تمام کشور شروع شود اینجا حرفى نیست ولى بنده به این فرمایش آقاى رئیس اعتراض دارم حق مقام ریاست نیست که اشخاصى که می‌خواهند مخالفت کنند جلوگیری کنند و این حق مشروع را از اشخاص سلب کنند شاید یک وقتى یک جریانى در مجلس باشد که یک اشخاصى که با آن موافق نباشند آقا نباید حقوقى که تعیین شده است براى آنها ازشان سلب کنند نخواسته‌اند یک اشخاصى حضور پیدا کنند در مجلس بسیار خوب این حق را دارند یا نداند؟ (جمعى از نمایندگان- دارند) بسیار خوب بنده چون رأى دادم اعتراضى نمی‌کنم ولى آقا حق ندارند یک چنین فرمایشى بفرمایند اگر بنا باشد در هر چیزى حقوق اقلیت گرفته شود این مطلب ناصحیح است و بنده بالصراحه این را عرض می‌کنم و...

دشتى- خیلى متأسفم که اینجا اختلاف نظر براى آقاى ملک مدنى پیش آمده است در این قسمت‏...

ملک مدنى- خود آقاى رئیس باید صحبت کنند شما صحبت نکنید.

رئیس- بگذارید آقاى دشتى حرف‌شان را بزنند بنده جواب شما را خودم می‌دهم‏.

دشتى- همان طور که آقاى ملک فرمودند کاملاً صحیح است همیشه مجلس این حق را دارد و این کاملاً صحیح است ولى این مقید به یک شرط است که گمان می‌کنم فراموش کرده باشند این مال وقتى است که اکثریت بخواهد حق اقلیت را پایمال کند اقلیت هم مجلس را از اکثریت مى‌اندازد آن قسمت اول حرف آقاى ملک کاملاً صحیح است که اقلیت در اظهار عقیده در مجلس آزاد باشد و البته حق خارج شدن را دارند ولى این البته در موقعى است که اکثریت بخواهند تجاوز کند یا اکثریت مجلس که یک عده زیادى هستند نگذارند اقلیت حرف بزنند و الا در مجلس ما که حق حرف زدن را از آنها سلب نکرده‌اند آنها اول صحبت کردند و بعد رفتند بیرون این براى مجلس بد است و انعکاسش در افکار عمومى بد است و بعضى حرف‌ها هست که یک قدرى خوب نیست و به نظر بنده اگر اینها مخالف هستند با قانون بهتر این بود که می‌نماندند و رأى نمی‌دادند ولى خارج شدن از مجلس بعد از آن که اعلام رأى شد و مجلس را از اکثریت انداختن جلو تماشاچى و روزنامه‌نویس این یک قدرى شایسته نیست.

+++

ملک مدنى- بنده عرض کردم آقاى رئیس حق ندارد این حق را از اقلیت سلب کنند.

دشتى- صحیح است ولى این حرکت آنها مجلس را کوچک می‌کند از این حیث بد است و الا چه فرق می‌کند.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- عرض شود که یک سوء‌تفاهماتى می‌شود و یک نظریاتى نسبت به مجلس شوراى ملى در خارج اظهار می‌شود و چون این عمل امروز هم ممکن بود مؤید آن سوء‌تفاهم بشود از این جهت بنده مجبور شدم نظریات خودم را عرض کنم هیئت دولت می‌داند و آقایان نمایندگان هم می‌دانند که از چندى قبل که صحبت انتخابات و تمدید بود بنده از طرف‌دارهاى جدى انتخابات بودم دلایل زیادى هم براى آن مقصود و منظور داشته‌ام جناب آقاى نخست وزیر حاضرند که در چندین جلسه مذاکره شد و بسیارى از دوستان بنده به بنده نوشتند و کاغذهایشان پیش بنده موجود است نوشته‌اند که با وضعیت این کشور و موقع جنگ علت این که تو طرف‌دار جدى انتخابات شده‌اى چیست و تا امروز هم این عقیده را داشته‌ام و عقیده‌ام این بوده است که انتخابات تهران هر چه زودتر شروع شود و زودتر از این حتى می‌بایستى انجام شده باشد و بالاخره انتخابات در یک مجراى طبیعى که قانون معین کرده است و حقوق حقه ملى است به موقع اجرا گذارده شود ولى با حسن نیت بنده به طور صریح عرض می‌کنم این حسن نیت هم کاملاً از طرف مجلس شوراى ملى هست و همین حسن نیت بود که خود مجلس مانع این شد که مجلس تمدید شود و بالاخره خود مجلس موافق این بود که انتخابات مطابق قانون انجام شود ولى نکته‌اى را که بنده می‌خواستم عرض می‌کنم این است که حقوق اقلیت و اکثریت مخصوصاً اقلیت در مجلس شوراى ملى باید کاملاً محفوظ باشد وکیل باید در تمام حقوق و حدود و نظریاتش مختار باشد وکیل باید مصون از هر گونه اعتراض باشد بنده با عبس‌تر کمیسیون موافق نیستم و اینجا یک عده نظرشان این است که حکومت نظامى باید ملغى شود یکى دیگر شاید مخالف باشد و عقیده‌اش این باشد که با وضع فعلى حکومت نظامى لازم است این نظریات را نباید مورد تنقید قرار داد نظریات وکلاى اقلیت مجلس محترم است و بنده هم راضى نبودم که آقاى رئیس اظهار بفرمایند که اسامى این اشخاص را در مملکت منتشر می‌کنیم که اینها از اشخاصى بودند که مخالف با انتخابات بودند یک عده اظهار کردند که عقیده‌شان این است که حکومت نظامى ملغى شود این هم نظرى است. آقاى وزیر کشور عقیده‌اش بر این است که با این وضعى که مملکت دارد و داخل در جنگ است با این اوضاع هرج و مرج بودن حکومت نظامى ضرورت دارد و محور امنیت امروزه این شهر حکومت نظامى است و حکومت نظامى در این حدودى که هست به هیچ وجه مخالف با آزادى انتخابات نیست و انتخابات در کمال سهولت و آزادى می‌تواند جریان داشته باشد و مقدم‌تر از تمام این مسائل قضیه امنیت است و مقدم بر تمام این قضایا است و دولت مسئول باید از هر چیزى این قضیه را مورد توجه و سعى و عمل قرار دهد و به عقیده بنده این فرمولى که اتخاذ شده است از طرف دولت بسیار عاقلانه و بر صلاح کشور بوده است.

رئیس- عرض کنم جمله آقاى ملک مدنى با همه لطف و مهرى که دارند بى‌مورد بود براى این که اگر آقاى ملک مدنى فراموش کرده باشند سایر آقایان انشاء‌الله فراموش نکرده‌اند که راجع به نیامدن آقایان و حاضر نشدنشان و دیر آمدن نمایندگان در جلسه خصوصى صحبت کردیم و رأى دادیم و به در و دیوارها هم چسباندند که آقایان بعد از این وظیفه خودشان را بدانند و همه هم در این مسأله موافق بودند و حالا اگر چنانچه برخلاف این رفتار کردند تقصیر از بنده نیست تقصیر آن کسانى است که برخلاف رأى مجلس اقدام کرده‌اند بنده هم جلوگیرى از رأى مخالف آقایان نمی‌کنم اگر آقایان مخالفت کنند بنده مخالفت نمی‌کنم ولى از این که یک وسایلى فراهم کنند که مجلس از اکثریت بیفتد و مجلس رأى خودش را نتواند ادا کند این به نظر بنده صحیح نیست و دلیل این نیست که این مطلب براى مصلحت یک شهر و یک ملتى لازم و واجب

+++

است حالا اگر آقایان چنانچه تصور کنند که اشتباهى شده است بنده در اشتباه خودم حرفى ندارم ولى تصور نمی‌کنم که برخلاف اصل عمل کرده باشم. وزیر دارایى

وزیر دارایى (آقاى بیات)- بنده استدعا می‌کنم که لایحه استخدام شصت نفر را که آقایان موافقت کرده‌اند مطرح کنیم و جزو دستور گذارده شود.

6- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى- لایحه مختصرى است مربوط به استخدام قضات که تقدیم می‌کنم با قید یک فوریت است.

7- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى وزیر جنگ

وزیر جنگ- بنده لایحه‌اى دارم که تقدیم مجلس می‌شود مربوط به دادگاه‌هاى زمان جنگ که با مقررات زمان صلح تباین زیادى دارد و دومى مربوط است به نظام وظیفه به طوری که خاطر محترم نمایندگان مستحضر است در 1317 و 1318 نظام وظیفه مقرراتى داشت که کاملاً احتیاجات کشور را تأمین می‌کرد ولى در 1321 تجدید‌نظر شد و این تجدید‌نظر اوضاع و احوال ارتش را تا حدى مختل کرده است به طوری که با وضعیت کنونى و با قوانینى که در کشور به وجود آمده است تأمین نمی‌کند مضافاً به این که اوضاع و احوال شهربانى‌ها از نقطه‌نظر امنیت شهرها نهایت در زحمت است زیرا اولاً افراد داوطلب به دست نمی‌آوردند و غالباً احتیاج به کمک‌هاى ارتشی پیدا می‌کنند در همه جا و از این جهت هم ارتش در زحمت است و از وظایف خودش دور می‌ماند از این جهت در نظر گرفته شده است که یک قسمت از وظایف شهربانى هم به وسیله افراد وظیفه تأمین شود بنابراین دو لایحه را تقدیم می‌کنم که به کمیسیون مربوطه مراجعه شود.

8- طرح و تصویب لایحه استخدام مستخدمین وزارت دارایى

رئیس- گزارش از کمیسیون بودجه قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 15434 دولت راجع به استخدام عده‌اى از اتباع آمریکا را براى کارمندى ادارات دارایى و سایر اداراتى که تحت نظر آقاى دکتر میلسپو رئیس کل دارایى می‌باشد مطرح نموده و با توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى و آقاى دکتر میلسپو بیان نمودند مواد پیشنهادى با جزئى اصلاحى تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

رئیس- گزارش از کمیسیون خارجه قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون خارجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون امور خارجه لایحه شماره 15434 دولت راجع به استخدام عده‌اى از اتباع دولت آمریکا را تا میزان شصت نفر که شامل عده استخدام شده فعلى نیز می‌باشد براى وزارت دارایى با حضور آقایان وزیر دارایى و وزیر کشور مطرح نموده و بالاخره از نقطه‌نظر ملیت مورد موافقت کمیسیون واقع شده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- خاطر محترم آقایان مسبوق هست که استخدام یک عده از میسیون آمریکایى قانونش از مجلس گذشته است موقعى که لایحه استخدام این شصت نفر از طرف وزارت دارایى تقدیم مجلس شد خود آقاى دکتر میلسپو در کمیسیون حاضر بودند و ما سؤالاتى از ایشان کردیم که حالا لازم است بنده آن توضیحات را به عرض مجلس برسانم که خاطر آقایان مطلع باشد به طوری که آقاى وزیر دارایى اظهار می‌کنند دستگاه دولت احتیاج دارد که این شصت نفر آمریکایى استخدام شوند و براى استان‌ها و شهرستان‌ها در هر جا یک مأمور آمریکایى بفرستند حتى براى قسمت حسابدارى‌ها هم یک وضعیت نامنظمى دارد که اگر بخواهند موفقیت پیدا کنند این شصت نفر را ما باید در اختیار آقاى دکتر بگذاریم البته وقتى که مجلس شوراى ملى به طوری که در لایحه قبلى مستشاران آمریکایى آقاى معدل اینجا صحبت کردند نظر مجلس این است که دستگاه‌هاى ما همه براى کار مقید باشد این است که باید وسایلى را که دولت احتیاج دارد در دسترس او گذارد یکى از وسایلى که دکتر میلیسپو احتیاج دارد براى موفقیت کارش استخدام

+++

شصت نفر است که کمیسیون بودجه و کمیسیون امور خارجه هر دو موافقت کرده‌اند و گزارش آن تقدیم مجلس شده است و امیدواریم که با استخدام این شصت نفر همکار براى دکتر میلسپو آن نواقصى که در کار اوست رفع شود شاید بعضى از آقایان عقیده دارند که تا به حال موفقیت‌هاى کافى راجع به امور مالى و اقتصادى نشده است خود ایشان هم به طوری که در کمیسیون مذاکره شد و حتی دو مراسله هم که به کمیسیون نوشته بودند تذکر داده‌اند که من دستگاهم آماده براى کار نیست و استدعا دارم که این شصت نفر همکار را مجلس اجازه بدهد و تصویب بکند که من به زودى بیاورم و مشغول کار بشوم البته پس از آمدن این شصت نفر امیدوارم آن نظریاتى که آقایان دارند به موقع اجرا گذارده شود و ما موفقیت حاصل کنیم البته این مطلب هم باید گفته شود که مجلس شوراى ملى همیشه حسن تفاهم داشته و همیشه یک قیافه بازى نشان داده است نسبت به میسیون آمریکایى و دلیلش هم همین است که لوایحى که از طرف دکتر میلسپو داده شده است غالب آنها از تصویب مجلس گذشته است کار بودجه هم خاتمه پیدا کرده است و خبر آن را کمیسیون بودجه تهیه کرده است و در جریان طبع است و براى اطلاع عامه عرض می‌کنم که براى لایحه مالیات بر درآمد هم کمیسیون کار خودش را کرده خبرش به مجلس خواهد آمد و بنده خودم از اشخاصى هستم که خیال می‌کنم که ما در اواخر دوره می‌بایستى لوایحى که موجود داریم از تصویب مجلس بگذرانیم زیرا همان طور که یکى از آقایان اظهار کردند دوره سیزدهم بعد از این که خاتمه پیدا کند اگر مردم قضاوت بکنند تصدیق خواهند کرد که این دوره وظایف خودش را به خوبى انجام داده و بنده امیدوارم که همکاران محترم بنده هم کمک بفرمایند که این چند لایحه هم که تأثیر در امور مالى ما دارد زودتر از تصویب مجلس بگذرد و امیدوارم پس از گذشتن این لوایح رفاه و آسایش عامه هم فراهم شود و دولت هم پس از گذشتن این لوایح آن نظریات اصلاحى که دارد موفقیت حاصل کند زیرا وضعیت کشور ایجاب می‌کند که به عقیده بنده قواى سه‌گانه کشور با هم همکارى کنند و یک وحدتى پیدا شود زیرا وضعیت امروزه دنیا ایجاب می‌کند که ما سعى کنیم و حتى‌المقدور از اختلافات جلوگیرى کنیم و همین موضوع اختلافى که الان اینجا با آقاى رئیس صحبت شد خود ایشان این مطلب را مى‌دانند که بنده یکى از کسانى هستم که معتقد به شخص آقاى رئیس هستم براى این که یکى از رجال کشور ما هستند و بنده هم که مرئوس ایشان هستم باید به ایشان احترام کنم ولى در این قبیل موارد یعنى در مسائل اصولى نمی‌توانم ساکت باشم بنده البته راجع به انتظاماتى که باید در مجلس مراعات شود مخالف نیستم ولى این مسأله غیر از مسائل انتظاماتى است و این از حقوق مسلمه یک نفر وکیل است و در تمام دنیا هم معمول است که یک اشخاصى از مجلس خارج می‌شوند براى این که حق خودشان را حفظ کنند بنده اگر عرض کردم براى طرف‌دارى از اصول پارلمانى بود و چون خود آقاى رئیس هم طرف‌دار اصول هستند این است که می‌بایستى در تمام موارد بی‌طرف باشند و قانون و نظامنامه را حفظ کنند چه درباره من و چه درباره فرزند خودشان و البته این عرایض‏ بنده هم براى یادآورى بوده است.

رئیس- بنده در همه چیز بی‌طرف هستم ولى در امر انتخابات بی‌طرف نیستم. آقاى معدل

معدل- بنده موافق هستم‏.

رئیس- آقاى یمین‏

یمین اسفندیارى- طرح لایحه شصت نفر آمریکایى امروز مجلس باز هم می‌رساند که مجلس جز این که مایل است با میسیون آمریکایى کاملاً تشریک مساعى کند و از استخدام آنها استفاده کند نظر دیگرى ندارد شخص آقای دکتر میلسپو که در رأس این میسیون امریکایی قرار گرفته است مورد علاقه همه است اگر نبود مجلس شورای ملی ایشان را دعوت نمی‌کرد که با سوابقی که دارند به ایران بیایند و یک وظایفى را انجام دهند بنده در عین حال مجبورم که این تذکر را باز هم در حضور آقاى نخست وزیر و وزیر دارایى عرض کنم چنانچه در کاخ ابیض هم با حضور آقایان به خود دکتر میلسپو اظهار کردم (چند نفر از آقایان نمایندگان هم بودند) که گزارش ماهیانه دکتر میلسپو یک اهمیت خاصى دارد چه در ایران

+++

و چه در سایر نقاطى که این گزارش را منتشر می‌کنند این گزارش باید به قدرى بى‌آلایش باشد که هیچ ایرادى ازش گرفته نشود متأسفانه گزارش ماه قبل خوب نبود زیرا در قسمت مجلس و نمایندگان مجلس چیزهایى نوشته بود که برخلاف حقیقت بود زیرا که بنده یکى از نمایندگان مجلس هستم هیچ توقعى از آقاى دکتر میلسپو و آقایان آمریکایی‌ها نکرده‌ام که آنها رد کنند و در نتیجه یک بغضى براى بنده ایجاد شود و با تحقیق و تفحصى هم که بنده کرده‌ام هیچ یک از آقایان تقاضایى نکرده‌اند و به آقاى دکتر میلسپو هم گفتم که اگر یک نماینده یک تقاضایى کرده است اسم او را ببرید که مجلس هم او را بشناسند ولى بنده گمان نمی‌کنم در این قضیه که بنده تفحص کردم همچو نماینده را بنده ندیدم که تقاضایى کرده باشد و اگر هم مطالبى گفته شده و می‌شود البته به صلاح شخصى ایشان بوده است ایشان به من گفتند که دو نفرى با هم صحبت می‌کنیم که تا به حال هنوز با هم صحبت نکرده‌ایم و بنده الان نمى‌خواهم این موضوع را در نظر بگیرم که براى یک اشتباهى که ایشان کرده‌اند ما از میسیون آمریکایى نباید استفاده کنیم زیرا می‌دانم که اینها با نیت خالصى مایل هستند که با ملت ایران و دولت همکارى کنند این قوانینى که باید به موقع اجرا بگذارند یک طورى باشد که براى مملکت ایران مفید باشد نسبت به همین لایحه قانون مالیات بر درآمد که آقاى رئیس کمیسیون بودجه آقاى ملک مدنى اظهار کردند تمام شده است این را باید از آقاى نخست وزیر و آقاى وزیر دارایى تمنا کنیم که تذکر بدهند به آقاى دکتر میلسپو که اگر بنا بشود که ایشان دعوت بشوند به اینجا و هر چه ایشان در نظر بگیرند عیناً تصویب شود پس دیگر احتیاج به مجلس و دولت نبود یا این که ما هم اگر هر کارى که می‌خواستیم و به نظرمان می‌رسید بکنیم دیگر احتیاج به میسیون آمریکایى نبود پس ما هر دو لازم و ملزوم یکدیگر هستیم ایشان یک پروژه می‌دهند و وزیر دارایى آن را می‌آورد به مجلس و باید در اطراف آن مذاکره شود مطالعه بشود و یک نتیجه خوب و مطلوبى از آن به دست بیاید که براى مملکت مفید باشد و خود آقاى دکتر میلسپو هم این را تصدیق دارند که این کسالت ایشان باعث شد که یک قدرى کارهاشان به تعویق افتاد و در نتیجه لوایح هم یک قدرى عقب بیفتد و بنده امیدوارم که این شصت نفر را هم که مجلس شوراى ملى تصویب می‌کند مملکت ایران از این عده و از آقاى دکتر میلسپو و سایر میسیون آمریکایى بتوانند استفاده کنند و اسباب افتخار خود آقاى دکتر میلسپو براى این خدمتى که عهده‌دار است فراهم شود.

رئیس- این آقایانى که گله دارند و اظهار کردند و شاید تصور کرده‌اند که از آقاى دکتر میلسپو درخواستى شده است خود دکتر میلسپو به بنده پیغام داده صریحاً که این مطلب به کلى سوء‌تفاهم است و من هیچ همچو نظرى نداشته‌ام و از آقایان نمایندگان هم هیچ توقع و درخواستى از بنده نشده است. بنده تصور می‌کنم که در ترجمه‌ها و قضاوت‌هایى که اطرافیان کرده‌اند این سوء‌تفاهم حاصل شده است و از طرف دیگر به بنده اظهار کردند که من حاضرم که با کمال حسن‌نیت با هم مذاکره کنیم و همکارى کنیم و همیشه نظر مجلس را محترم می‌دانم و حالا هم حاضرم که یک جلسه بشود که اگر سوء‌تفاهم‌هایى هست رفع بشود و خیلى اظهار موافقت و صمیمت در احترام نسبت به مجلس می‌کردند و در این قضیه هم صراحتاً گفتند که من نظرم این نبوده است.‏

وزیر دارایى- بنده در این مذاکرات که در این چند روزه بود به آقاى دکتر میلسپو که صحبت کردیم ایشان کاملاً به مجلس شوراى ملى با نظر احترام نگاه می‌کنند و البته یک مستخدمى است که باید با نظر احترام نگاه کند و وظیفه ایشان هم همین است و همیشه هم عمل کرده است و هیچ وقت هم نظرى به این که تحمیلى در نظر و رأى مجلس بکند ندارد ولى ایشان نظرشان این است که مجلس شوراى ملى که ایشان را براى استخدام آورده است و براى خدمت آورده‌اند البته موافقت بفرمایند و همراهى با ایشان بفرمایند که کارهایى را که از ایشان انتظار دارند بهتر بتوانند انجام

+++

دهند. (معدل- ایشان رابطه مستقیمى با مجلس ندارند و رابطه ایشان با مجلس به وسیله وزیر دارایى است)

وزیر دارایى- البته همین طور هم هست و مقصود بنده هم این بود که ایشان از مجلس انتظار موافقت دارند و امیدوارم اگر سوء‌تفاهمى هم شده است مرتفع شده و جاى نگرانى و سوء‌تفاهم نباشد.

رئیس- آقاى طوسى‏

طوسى- این موضوعى را که مقام ریاست بیان فرمودند و آقاى وزیر دارایى هم اظهار فرمودند البته به موقع خود صحیح است و البته تصدیق می‌فرمایند که یک چیزهایى که در راپورت ماهیانه نوشته می‌شود و در تمام کشور منتشر می‌شود البته یک چیزهایى است که به نمایندگان پاک برمی‌خورد زیرا که تمام نمایندگان پاک هستند بنده مکرر استدعا کردم که اولاً بگویند آن نماینده که تقاضاى سیاسى از ایشان کرده کى بوده و اگر همچو چیزى نیست و خود ایشان سواد فارسى ندارند و یا نمی‌توانند بخوانند و ترجمه کنند رسیدگى کنند و اصلاح کنند و بی‌خود این همه توهین نکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ورود در شور مواد موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

ماده اول- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود که بنابر پیشنهاد رئیس کل دارایى عده‌اى از اتباع آمریکا را تا میزان 60 نفر که شامل عده استخدام شده فعلى نیز می‌باشد براى شعبات مختلفه ادارى که تحت نظر وزارت دارایى و رئیس کل دارایى می‌باشد استخدام نماید.

رئیس- آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- بنده موافقم.‏

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- من می‌خواستم از آقاى وزیر دارایى سؤال کنم که چند نفر از این شصت نفر استخدام شده‌اند و آیا آن عده که استخدام شده‌اند آنها هم جزو اینها هستند یا استثنا هستند خواستم ببینم چند نفر استخدام شده‌اند.

مخبر کمیسیون صفوى- از شصت نفرى که نوشته شده بیست و نه نفر استخدام شده‌اند که آمده‌اند و مشغول کار هم شده‌اند و براى بقیه هم در این لایحه تقاضا شده است.‏

رئیس- آقاى لیقوانى‏

لیقوانى- به عقیده بنده جهت عمده این سوء‌تفاهمات بین دکتر میلسپو و مجلس این است که به زبان هم دیگر آشنا نیستند ایران یک مملکتى است که زبان فرانسه را خوب می‌دانند و تحصیل کرده‌اند و تقریباً تمام تحصیل کرده‌ها می‌دانند و کسانى هم که انگلیسى تحصیل کرده باشند که به نکات علمى و فنى مسائل مالى و اقتصادى آشنا باشند خیلى کم هستند این است که بنده من باب تذکر خواستم به آقاى وزیر دارایى عرض کنم که حتى‌المقدور این عده را که می‌خواهند استخدام کنند سعى کنند که به زبان فرانسه کاملاً آشنا باشند.

رئیس- موافقین با ماده اول برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده دوم‏

ماده دوم- حقوق اشخاص نامبرده در ماده یک این لایحه سالیانه از 3500 تا 12500 دلار خواهد بود که از مالیات بر درآمد ایران معاف و در ممالک متحده آمریکاى شمالى قابل پرداخت است پس از یک سال خدمت در ایران حقوق منتها 5 نفر از اشخاص نامبرده را می‌توان تا میزان 15000 دلار ترقى داد.

رئیس- رأى می‌گیریم به ماده دوم موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده سوم‏

ماده سوم- مدت خدمت هر یک از اشخاص مورد بحث چهار سال و تاریخ شروع آن روز حرکت از آمریکا محسوب می‌گردد و پس از انقضاى 8 ماه از مدت خدمت دولت ایران حق خواهد داشت در هر موقعى به خدمت هر یک از اشخاص نامبرده خاتمه دهد و این حق براى شخص مربوط نیز محفوظ است منتها هر یک از طرفین باید چهار ماه قبل از تاریخ خاتمه خدمت طرف مقابل را از قصد خود مبنى بر لغو قرارداد آگاه نماید.

رئیس- رأى می‌گیریم به ماده سوم موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده چهارم

+++

ماده چهارم- کرایه‌خانه و هزینه سوخت و روشنایى اشخاص نامبرده در ماده یک این لایحه توسط دولت ایران تأدیه خواهد شد. ولى هر یک از اشخاص مزبور می‌توانند در عوض فوق‌العاده‌اى معادل 20% حقوق خود دریافت دارد.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده چهارم آقایان موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده پنجم‏

ماده پنجم- هزینه سفر ادارى اشخاص مزبور و خانواده‌هاى بلا‌فصل آنها تا ایران و هزینه مراجعت آنها توسط دولت ایران تأدیه خواهد شد و به علاوه دولت ایران هزینه سفر آنها را در داخله ایران خواهد پرداخت.‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده پنجم آقایان موافقین برخیزند.

(اغلب برخاستند)

رئیس- تصویب شد. ماده ششم‏

ماده ششم- هر یک از اشخاص مزبور که قبل از انقضاى مدت خدمت خود فوت نماید یا در اثر خدمت دولت ناتوان و از کار فروماند دولت ایران معادل دو سال حقوق به وارث متوفى یا خود او در صورت زنده بودن و همچنین هزینه سفر مراجعت او و خانواده‌اش را خواهد پرداخت چنانچه فوت یا ناتوانى در عرض دو سال آخر خدمت اتفاق افتد شخص مزبور یا وراث او فقط به دریافت حقوق باقی مانده خدمت ذی‌حق خواهند بود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود. به ماده ششم موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده هفتم‏

ماده هفتم- چنانچه قرارداد استخدام هر یک از اشخاص مذکور در این لایحه به دلایلى غیر از آنچه در ماه ششم ذکر شد لغو شود دولت ایران منصفانه نسبت به شخص مزبور رفتار خواهد نمود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده هفتم آقایان موافقین برخیزند.

(اغلب برخاستند)

رئیس- تصویب شد. ماده هشتم‏

ماده هشتم- براى هر یک از رؤساى آمریکایى یک نفر معاون ایرانى تعیین خواهد شد و وزارت دارایى مجاز است براى هر یک از معاونین مزبور مقام و حقوق مناسبى تعیین نماید صاحب منصبان آمریکایى به ایرانی‌هاى تحصیل کرده و کار آزموده بزرگ‌ترین فرصت استخدام و ارتقا خواهند داد.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده هشتم آقایان موافقین برخیزند.

(اکثر برخاستند)

رئیس- تصویب شد. ماده نهم‏

ماده نهم- سایر شرایط استخدامى مذکور مطابق مواد قانون مصوب عقرب 1301 خواهد بود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده نهم موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. شور در کلیات دوم است.‏

جمعى از نمایندگان- مخالفى نیست.‏

رئیس- آقایانى که موافقت دارند ورقه سفید می‌دهند.

(اخذ و شماره آرا به عمل آمده 59 ورقه سفید تعداد شد)

رئیس- عده حاضر در موقع اعلام رأى 69 به اکثریت 59 رأى تصویب شد.

(اسامی رأی دهندگان- آقایان: امامی، مرآت اسفندیاری، پناهی، طوسی، اردبیلی، رفیعی، معتصم سنگ، اصفهانیان، مقدم، ملک‌زاده، نراقی، لاریجانی، معدل، لیقوانی، ملک مدنی، ذوالقدر، نمازی، دشتی، رحمت سمیعی، دادور، مسعودی خراسانی، دبستانی، فروهر، عزیزی، دکتر طاهری، بوداغیان، مؤید احمدی، دکتر ضیا، یمین اسفندیاری، فرشی، ملایری، پارسا، ساکینیان، نایینی، چایچی، فیاض، مهدوی، صفوی، مسعودی، دکتر لقمان، دکتر ادهم، مهذب، صفاری، موقر، افخمی، خسروشاهی، آزادی، طباطبایی، ریگی، سزاوار، منشور، رستم گیو، شیرازی، مجد ضیایی، دکتر غنی

ورقه سفید بی‌اسم- 4 ورقه)

+++

9- شور و تصویب قرارداد مالى بین ایران و آمریکا

رئیس- شور دوم قرارداد مالى بین دولت ایران و آمریکا مطرح است گزارش کمیسیون‌ها و ماده واحده پیشنهادى دولت.

ماده واحده- مجلس شوراى ملى پیمان بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا را که مشتمل بر پانزده ماده و دو جدول ضمیمه آن و مبادله مراسله مربوط به تریاک می‌باشد و در تاریخ 18 فروردین ماه 1322 شمسى در واشنگتن به امضا رسیده است تصویب می‌نماید.

کمیسیون‌هاى قوانین دارایى و امور خارجه و بازرگانى با حضور آقاى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر لایحه شماره 661 دولت راجع به قرارداد مالى و بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دول متحده آمریکا را براى شور دوم مطرح نمود و چون در موقع شور اول اعتراض رسیده بود بنابراین کمیسیون‌هاى نامبرده عین گزارش شور اول خود را که مبنى بر موافقت با ماده واحده پیشنهادى دولت با اصلاحات عبارتى در ترجمه اصل مواد بود تأیید نموده و اینک گزارش آن براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- عرض می‌کنم بنده عقب موقعى می‌گشتم که این نظریه را در مجلس شوراى ملى عرض کنم و آن این است که خوشبختانه ما در تمام شئون اعم از فرهنگى و اجتماعى و اخلاقى از ملت آمریکا جز خوبى و مساعدت ندیده‌ایم اول قضیه فرهنگى است که مخصوصاً این که در مقام تصریح بر آمده‌ام خواستم تشکر کنم که ملت ایران نظر به قضیه فرهنگى که در حدود پنجاه سال شصت سال قبل ملت آمریکا مدارس در نقاط مملکت تأسیس کرده‌اند که الان بسیارى از مردان و جوان‌هاى ما که داراى معلومات و فرهنگى هستند در نتیجه تعلیمات پاک و اخلاقى آنها است که حقیقتاً اشخاصى که زیر دست آمریکایی‌ها تحصیل کرده‌اند نه فقط از نقطه‌نظر فرهنگى و معلومات ادارى داراى یک مزایایى هستند. از نظر اخلاقى هم داراى یک مزایایى هستند و به علاوه از طرف دولت و ملت آمریکا کمک‌هاى مالى و همه گونه بذل مساعدت نسبت به ایران شد و در این موقع هم که دولت وارد یک مرحله جدیدى شده است و حقیقتاً تقدیرات خود را با تقدیرات ملت آمریکا یکى کرده است انتظار همه قسم مساعدت را از دولت و ملت آمریکا با یک نظر خیلى خیلى خوب و با حسن نظر کامل آن طور که باید و شاید داشته و دارد البته با این که آنها هم مثل همه جاى دنیا که در جنگ هستند از حیث افراد در مضیقه هستند معذلک یک متخصصین را در خدمت ایران می‌گمارند و امیدواریم که در این لایحه هم که مطرح است در امور اقتصادى و تجارى ایران و آمریکا کمک بسزایى نسبت به ایران بکنند و ملت ایران انتظارش جز این نیست که این حسن روابط‌ها یک آتیه روشنى براى ملت ایران دارد.

رئیس- در مواد 1/ 2/ 3/ 4/ 5/ 6/ 7/ 8/ 9/ 10/ 11/ 12/ 13/ 14/ 15 اعتراض رسیده است و در جدول 1 و 2 و در مراسلاتى که مبادله شده است اعتراضى نرسیده است رأى گرفته می‌شود به ماده واحده پیشنهادى دولت موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. آقایان اطلاع دارند که مرخصى آقاى منصف قرائت شده بود ولى رأى گرفته نشده بود حالا رأى می‌گیریم و آقایان موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آینده روز سه‌شنبه سه ساعت و نیم به ظهر دستور هم لوایح موجوده‏

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

اجازه استخدام هیئتى از افسران و درجه‌داران ارتش کشورهاى متحده آمریکا براى وزارت جنگ‏

ماده واحده- مجلس شوراى ملى به دولت اجازه می‌دهد با انعقاد قرارداى بین دولتین ایران و کشورهاى متحده آمریکا هیئتى از افسران و درجه‌داران و متخصصین ارتش کشورهاى متحده آمریکا را که تعداد افسران آن از سى نفر تجاوز نخواهد نمود به منظور اصلاح امور ادارى ارتش طبق قانون مصوبه قوس 1301 و با شرایط زیر استخدام نماید.

آ- نخستین افسران این هیئت به قرار زیر می‌باشند.

سرلشکر ک. س. ریدلى- سرهنگ ف. ک. دومان- سرهنگ توماس ا. ماهونى- سرهنگ 2 سو کارد- سرگرد ر. س. کنلى- سروان و. ا. کیدویتس- سروان ر. ى. ساندرس- ارشد افسران مأمور هیئت سمت ریاست هیئت را داشته و به عنوان مستشار نظامى وزارت جنگ طرف شور و معاضدت وزیر جنگ خواهد بود. بقیه عناصر این هیئت به تدریج که مورد احتیاج وزارت جنگ واقع شوند و دولتین در انتخاب آنان موافقت نمایند طبق مندرجات این قانون استخدام خواهند گردید.

ب- استخدام هیئت نامبرده اصولاً براى مدت جنگ خواهد بود ولى دولت حق خواهد داشت قبل از انقضا مدت در صورتی که صلاح بداند قرارداد استخدام آنها را نسخ و یا با حصول موافقت دولت کشورهاى متحده آمریکا براى بعد از جنگ نیز تمدید نماید.

ج- اعضا هیئت حقوق سالیانه خود را به پول رایج کشورهای متحد آمریکا به میزان زیر از دولت ایران دریافت خواهند داشت.

رئیس هیئت چهار هزار و دویست و هفت دلار (4207)

معاون هیئت سه هزار و نهصد و هفت دلار (3907)

افسران دیگر هیئت هر کدام سه هزار و هفتصد و پنجاه و هفت دلار (3757)

درجه‌داران جز افراد متخصص دو هزار و هفتصد و پنج دلار (2705)

این حقوق باید در دوازده قسط مساوى ماهیانه پرداخت گردد و هر مبلغ از حقوق ماهیانه هر یک از اعضا هیئت بنابر تقاضاى او به دلار در آمریکا و بقیه به ریال (به نرخ رسمى) در ایران قابل پرداخت خواهد بود. حقوق اعضا هیئت از هر گونه عوارض و مالیات‌هایى که فعلاً یا در آتیه چه از طرف دولت و چه از طرف تقسیمات ادارى یا سیاسى تابعه دولت وضع گردد معاف و اگر در این موقع یا در طى مدت قرارداد مالیات جدیدى هم وضع شود که شامل حقوق این اعضا گردد بایستى از طرف وزارت جنگ پرداخت گردد به قسمى که میزان حقوق معاینه براى هر عضوى بدون کم و کسر عاید او بشود.

هزینه سفر اعضا هیئت از آمریکا به ایران و بالعکس در مدت جنگ به عهده دولت آمریکا و بعد از جنگ در صورت تمدید قرارداد او به عهده ایران خواهد بود در هر حال هرگاه اعضاى هیئت بخواهند خانواده خود را به ایران بیاورند هزینه سفر زن و فرزند آنان به عهده دولت ایران خواهد بود.

د- به دولت اختیار داده می‌شود پس از شور با وزارت جنگ حدود اختیارات و وظایف و سایر شرایط استخدام عناصر هیئت نظامى را با موافقت دولت کشورهاى متحده آمریکا تعیین و به موقع اجرا گذارد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه یکشنبه اول آبان ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

اجازه استخدام عده‌اى از اتباع آمریکا براى کارمندى ادارات دارایى‏

ماده اول- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود که بنابر پیشنهاد رئیس کل دارایى عده‌اى از اتباع آمریکا را تا میزان 60 نفر که شامل عده استخدام شده فعلى نیز می‌باشد براى شعبات مختلفه ادارات دارایى که تحت نطر وزارت دارایى و رئیس کل دارایى می‌باشد استخدام نماید.

ماده دوم- حقوق اشخاص نامبرده در ماده یک این لایحه سالیانه از 3500 تا 12500 دلار خواهد بود که از مالیات بر درآمد ایران معاف و در ممالک متحده آمریکاى شمالى قابل پرداخت است پس از یک سال خدمت در ایران حقوق منتها 5 نفر از اشخاص نامبرده را می‌توان تا میزان 15000 دلار ترقى داد.

ماده سوم- مدت خدمت هر یک از اشخاص مورد بحث چهار سال و تاریخ شروع آن روز حرکت از آمریکا محسوب می‌گردد و پس از انقضاى 8 ماه از مدت خدمت دولت ایران حق خواهد داشت در هر موقعى به خدمت هر یک از اشخاص نامبرده خاتمه دهد و این حق براى شخص مربوط نیز محفوظ است منتها هر یک از طرفین باید چهار ماه قبل از تاریخ خاتمه خدمت طرف مقابل را از قصد خود مبنى بر لغو قرارداد آگاه نماید.

ماده چهارم- کرایه‌خانه و هزینه سوخت و روشنایی اشخاص نامبرده در ماده یک این لایحه توسط دولت ایران تأدیه خواهد شد- ولى هر یک از اشخاص مزبور می‌توانند در عوض فوق‌العاده‌اى معادل 20% حقوق خود دریافت دارد.

ماده پنجم- هزینه سفر ادارى اشخاص مزبور و خانواده‌هاى بلافصل آنها تا ایران و هزینه مراجعت آنها توسط دولت ایران تأدیه خواهد شد و به علاوه دولت ایران هزینه سفر آنها را در داخله ایران خواهد پرداخت.

ماده ششم- هر یک از اشخاص مزبور که قبل از انقضاى مدت خدمت خود فوت نماید یا در اثر خدمت دولت ناتوان و از کار فروماند دولت ایران معادل دو سال حقوق به وراث متوفى یا خود او در صورت زنده بودن و همچنین هزینه سفر مراجعت او و خانواده‌اش را خواهد پرداخت چنانچه فوت یا ناتوانى در عرض دو سال آخر خدمت اتفاق افتد شخص مزبور یا وارث او فقط به دریافت حقوق باقی مانده خدمت ذی‌حق خواهند بود.

ماده هفتم- چنانچه قرارداد استخدام هر یک از اشخاص مذکور در این لایحه به دلایلى غیر از آنچه در ماده ششم ذکر شد لغو شود دولت ایران منصفانه نسبت به شخص مزبور رفتار خواهد نمود.

ماده هشتم- براى هر یک از رؤساى آمریکایى یک معاون ایرانى تعیین خواهد شد و وزارت دارایى مجاز است براى هر یک از معاونین مزبور مقام و حقوق مناسبى تعیین نماید صاحب منصبان آمریکایى به ایرانى‌هاى تحصیل کرده و کار آزموده بزرگ‌ترین فرصت استخدام و ارتقا خواهند داد.

ماده نهم- سایر شرایط استخدامى مذکور مطابق مواد قانون مصوب عقرب 1301 خواهد بود.

این قانون که مشتمل بر 9 ماده است در جلسه اول آبان ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

موقوف‌الاجرا گذاردن قانون حکومت نظامى نسبت به امر انتخابات دوره چهاردهم تا خاتمه انتخابات

ماده یگانه- از تاریخ نشر آگهى انجمن نظارت مرکزى انتخابات تهران براى دوره چهاردهم قانون‌گذارى تا خاتمه انتخابات مقررات حکومت نظامى نسبت به امر انتخابات موقوف‌الاجرا است و همچنین است هر محل دیگرى که حکومت نظامى در آن برقرار باشد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه اول آبان ماه یک هزار سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

قانون‏

اجازه مبادله پیمان بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا

ماده واحده- مجلس شوراى ملى پیمان بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا که مشتمل بر پانزده ماده و دو جدول ضمیمه آن و مبادله مراسله مربوط به تریاک می‌باشد و در تاریخ 18 فروردین ماه 1322 شمسى در واشنگتن به امضا رسیده است تصویب می‌نمایند.

این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن پیمان ضمیمه است در جلسه یکشنبه اول آبان ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

پیمان بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا‏

چون اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران و حضرت رئیس جمهورى کشورهاى متحده آمریکا مایلند علایق دیرین دوستى بین دو کشور را به وسیله حفظ اصل تساوى معامله تقویت نموده و این اصل را کما فى‌السابق مبناى روابط بازرگانى قرار دهند و به منظور بسط و توسعه بازرگانى از راه اعطاء امتیازات و مزایاى متقابله و دو جانبه علایق فیما بین را مستحکم سازند بنابراین تصمیم گرفتند قرارداد بازرگانى منعقد ساخته و براى اجراى این مقصود نمایندگان مختار خود را به ترتیب ذیل تعیین نمودند.

اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران‏

جناب آقاى محمد شایسته وزیر مختار دولت شاهنشاهى‏ ایران در واشنگتن‏

حضرت رئیس جمهور کشورهاى متحده آمریکا

جناب آقاى کردل هول وزیر امور خارجه‏ کشورهاى متحده آمریکا

نمایندگان مختار نامبرده پس از ارایه و مبادله اختیار‌نامه‌هاى خود که صحت و رسمیت آن مورد تصدیق طرفین واقع گردید نسبت به مواد زیرین موافقت حاصل کردند.

ماده اول‏

1- کشور ایران و کشورهاى متحده آمریکا در کلیه مسائل مربوطه به حقوق گمرکى و عوارض فرعى از هر نوع

+++

که باشد و در طرز وضع حقوق و همچنین در تمام مسائلى که مربوط به مقررات و تشریفات و عوارضى که در مورد گمرک کردن کالا تحمیل می‌کنند باشد و در مورد تمام آیین‌نامه‌ها یا نظاماتى که با فروش یا مالیات‌بندى یا مصرف کالاهاى وارده در داخله کشور بستگى داشته باشد بدون هیچ گونه شرط و قیدى معامله‌ای کامله‌الوداد را نسبت به یکدیگر معمول و مجرى خواهند داشت.

2- بنابراین کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى هر یک از دو کشور متعاهد که به کشور طرف دیگر وارد می‌شود نباید درباره مسائلى که در بالا بدان اشاره شده در هیچ مورد مشمول حقوق یا مالیات یا عوارض دیگر یا بیشتر یا تابع مقررات یا تشریفات دیگر یا سنگین‌ترى از آنچه که فعلاً به کالاهاى متشابه کشاورزى یا صنعتى با فرآورده‌هاى هر کشور ثالثى تعلق می‌گیرد یا در آتیه تعلق خواهد گرفت واقع گردد.

3- به همین ترتیب کالاهایی که از خاک کشور ایران یا کشورهاى متحد آمریکا صادر می‌شود و مقصد آن خاک کشور طرف دیگر می‌باشد در مورد صدور و در مورد مسائلى که در بالا بدان‌ها اشاره شده نباید هیچ گاه مشمول حقوق یا مالیات یا عوارض دیگر یا بیشتر یا تابع مقررات یا تشریفات دیگر یا سنگین‌ترى از آنچه که فعلاً به کالاهاى متشابهى که مقصد آن خاک هر کشور ثالث دیگرى است تعلق می‌گیرد یا در آینده تعلق خواهد گرفت واقع شود.

4- مزایا یا تسهیلات یا حقوق اختصاصى یا مصونیت‌هایی که کشور ایران یا کشورهاى متحده آمریکا از لحاظ مسائل فوق‌الذکر نسبت به کالاهایی که مبدأ اصلى آن هر کشور ثالثى باشد یا مقصد آن خاک هر کشور ثالثى باشد قائل می‌شوند یا بعد از این قائل بشوند می‌بایستى بلافاصله و بلاعوض درباره کالاهاى متشابهى که مبدا اصلى آن یا مقصد آن به ترتیب خاک ایران یا کشورهاى متحد آمریکا باشد نیز قائل بشوند.

ماده دوم‏

کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشور ایران یا کشورهاى متحده آمریکا پس از ورود به کشور طرف دیگر از کلیه مالیات‌هاى داخلى یا عوارض یا رسوم یا تحمیلات دیگر یا بیشترى از آنچه که به کالاهاى متشابهى که مبدأ اصلى آن خود آن کشور یا هر کشور خارجى دیگرى باشد تعلق می‌گیرد معاف خواهد بود.

ماده سوم‏

1- دولتین متعاهدتین هیچ نوع ممنوعیت یا محدودیتى را درباره ورود کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشور متعاهد دیگر یا درباره کالاهایی که به مقصد کشور متعاهد دیگر صادر می‌شود وضع نخواهند کرد مگر این که عین این ممنوعیت و محدودیت درباره کالاهاى متشابه کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى وارده از تمام کشورهاى ثالث یا درباره کالاهاى متشابه صادره به کلیه کشورهاى ثالث معمول و مجرى گردد.

2- دولتین متعاهدتین نباید درباره واردات هر کالایى از کشور متعاهد دیگر که طرف علاقه آن کشور باشد هیچ نوع محدودیتى چه به عنوان پروانه ورود یا جواز یا به عناوین دیگر وضع کنند مگر این که مجموع مقدار یا ارزش آن کالایى که ورود آن در خلال دوره معینى تجویز می‌شود یا هر نوع تغییرى که در مجموع مقدار یا ارزش مورد اشاره به عمل می‌آید معین و مشخص گشته و به اطلاع عامه رسیده باشد- هرگاه یکى از دولتین متعاهدتین سهمیه‌اى از مجموع مقدار یا ارزش مورد بحث به کشور ثالثى اختصاص دهد ملزم خواهد بود سهمیه‌اى به نسبت مجموع واردات همان کالایی که کشور متعاهد دیگر قبلاً در خلال دوره متشابهى فرستاده است به آن کشور اختصاص دهد مگر این که بین طرفین متعاهدتین چنین تراضى حاصل شده باشد که از اختصاص آن سهمیه صرف‌نظر نمایند در مورد تعیین سهیمه تا حدى که عملاً مقدور باشد عوامل خاصى که در وضع بازرگانى آن کالاى به خصوص مؤثر بوده و یا مؤثر باشد مورد توجه واقع خواهد شد و این عمل به نحوى انجام خواهد

+++

یافت که موجبات حد اعلاى استفاده از آن را به سهولت فراهم کند- به غیر از اختصاص سهمیه پیش گفته وضع هیچ نوع محدودیت یا ممنوعیت دیگرى به عنوان پروانه ورود یا جواز یا به عناوین دیگر درباره سهمیه‌اى که از روى مجموع مقدار یا ارزش مورد اشاره تعیین شده و می‌توان از کشور متعاهد دیگر وارد کرد جایز نخواهد بود.

3- مقررات این ماده از لحاظ مقدار یا ارزش درباره هر کالایی که ورود آن با نرخ گمرکى معینى اجازه داده شده باشد قابل اجرا خواهد بود.

ماده چهارم‏

1- هرگاه یکى از دولتین هر نوع نظارتى در مورد وسایل پرداخت بین‌المللى وضع یا برقرار نماید از لحاظ کلیه جهاتى که مربوط به نظارت مورد اشاره باشد بدون هیچ شرطى معامله کشور کامله‌الوداد را نسبت به بازرگانى کشور متعاهد دیگر مرعى خواهد داشت.

2- دولتى که یک چنین نظارتى را وضع یا برقرار می‌کند در مورد انتقال بهاى هر نوع کالاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده کشور متعاهد دیگر هیچ نوع ممنوعیت یا محدودیت یا تأخیرى را که درباره انتقال بهاى کالاهاى متشابه کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده کشور ثالث اعمال نمی‌شود معمول نخواهد داشت. در مورد نرخ ارز و در مورد مالیات یا عوارضى که به معاملات ارزى تعلق می‌گیرد کالاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشور متعاهد دیگر بلا‌شرط مشمول معامله‌اى خواهد بود که ما دون معامله‌اى که نسبت به کالاى متشابه کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى هر کشور ثالثى اعمال می‌شود نباشد- نسبت به پرداخت‌هایى که برحسب ضرورت یا اتفاق براى واردات کالاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده کشور متعاهد دیگر به عمل می‌آید نظارت متشابهى اعمال و نظارت مزبور نیز مشمول مقررات فوق خواهد بود به طور کلى این نظارت به نحوى اعمال خواهد شد که از نظر خصوصیاتی که از لحاظ رقابت بین کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى خاک کشور متعاهد و کالاهاى متشابه کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشور ثالث موجود است زیانى متوجه آن کشور متعاهد نسازد.

ماده پنجم‏

1- در صورتی که یکى از دولتین متعاهد درباره واردات یا تولید یا فروش هر نوع کالاى انحصارى را وضع و برقرار نماید و یا در صورت یا در معنى امتیاز انحصارى و رود یا تولید یا فروش هر نوع کالایى را به بنگاهى اعطا کند ملزم خواهد بود در مورد خریدهاى خارجى که به وسیله بنگاه صاحب انحصار یا امتیاز به عمل می‌آید درباره بازرگانى کشور متعاهد دیگر معامله متساوى و منصفانه را قائل شود بنابراین بنگاه صاحب انحصار یا امتیاز در مورد خرید هر نوع کالایى از خارجه می‌بایستى تنها بها و نوع و مرغوبیت جنس و شرایط فروش آن یعنى همان سلسله خصوصیاتى را که معمولاً یک بنگاه بازرگانى خصوصى که منظورش خرید کالا با مساعدترین شرایط باشد مورد توجه قرار می‌دهد در نظر بگیرد.

2- دولتین متعاهد در مورد انعقاد کنترات براى کارهاى عمومى و به طور کلى در مورد خرید لوازم رفتار متساوى و منصفانه‌اى مطابق رفتارى که براى بازرگانى هر کشور ثالثى قائل می‌شوند درباره بازرگانى کشور متعاهده دیگر معمول خواهند داشت.

ماده ششم‏

1- کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشورهاى متحد آمریکا که در جدول (1) پیوست این پیمان مندرج و مشروح است با در نظر گرفتن شرایطى که ضمن آن قید شده در موقع ورود به ایران از حقوق گمرکى متعارفى زیاده بر آنچه که در جدول نامبرده پیش‌بینى و مقرر گردیده معاف خواهد بود. همچنین کالاهاى نامبرده از کلیه حقوق یا مالیات‌ها یا عوارض یا رسوم یا تحمیلات دیگرى که به واردات تعلق می‌گیرد یا مربوط به واردات است زیاده بر آنچه که در تاریخ

+++

امضاى این پیمان اخذ می‌شود یا طبق قوانین ایران که در تاریخ امضاى این پیمان مجراى باشد بعدها باید اخذ شود معاف خواهد بود.

2- جدول یک و یادداشت‌هاى مندرج در آن از لحاظ قوه و اثر جز لایتجزاى این پیمان به شمار خواهد رفت.‏

ماده هفتم‏

1- کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى ایران که در جدول (2) پیوست این پیمان مندرج و مشروح است با در نظر گرفتن شرایطى که ضمن آن قید شده در موقع ورود به کشورهاى متحده آمریکا از حقوق گمرکى متعارفى زیاده بر آنچه که در جدول نامبرده پیش‌بینى و مقرر گردیده معاف خواهد بود همچنین کالاهاى نامبرده از کلیه حقوق یا مالیات‌ها یا عوارض یا رسوم یا تحمیلات دیگری که به واردات تعلق می‌گیرد یا مربوط به واردات است زیاده بر آنچه که در تاریخ امضاى این پیمان اخذ می‌شود یا طبق قوانین کشورهاى متحد آمریکا که در تاریخ امضاى این پیمان مجراى باشد بعدها باید اخذ شود معاف خواهد بود.

2- جدول (2) و یادداشت‌هاى مندرج در آن از لحاظ قوه و اثر جز لایتجزاى این پیمان به شمار خواهد رفت‏.

ماده هشتم‏

مقررات ماده 6 و 7 این پیمان هر یک از دولتین را هیچ گاه مانع از انجام این عمل نخواهد بود که از واردات هر نوع کالایى عوارضى معادل مالیات داخلى کالاى متشابه وطنى که کالاى وارده کلاً یا بعضاً از آن ساخته شده یا فراهم آمده دریافت دارد.

ماده نهم‏

1- هرگاه یکى از دولتین متعاهد کیفیت عمل یا اقدامى را که از طرف دولت متعاهد دیگر به عمل می‌آید چنین تلقى کند که هر چند با مقررات این پیمان متباین نیست ولى از لحاظ اثر موضوع پیمان را خنثى نموده یا بدان لطمه می‌زند یا به صنعت یا بازرگانى آن کشور زیانى متوجه می‌سازد دولت متعاهد دیگر ملزم خواهد بود که اعتراضات یا پیشنهادهاى کتبى را که به منظور تسویه امر به رضایت طرفین تسلیم می‌شود با نظر مساعدی مورد توجه قرار بدهد. هرگاه در عرض مدت 30 روز از تاریخ وصول اعتراض یا پیشنهاد موافقتى نسبت به موضوع حاصل نشود دولتى که آن اعتراض یا پیشنهاد را به عمل آورده اختیار خواهد داشت در عرض 15 روز بعد از انقضاى مدت سى روز پیش گفته این پیمان را با اخطار کتبى 30 روزه کلاً یا بعضاً فسخ نماید.

2- دولتین توافق دارند نسبت به کلیه مسائلى که مربوط به اجراى این پیمان است تا آخرین حد امکان با هم شور نمایند.

ماده دهم‏

1- مقررات این پیمان در مورد رفتاری که می‌بایستى از طرف کشور ایران و کشورهاى متحد آمریکا نسبت به بازرگانى کشور طرف دیگر مجرى شود شامل اراضى گمرکى هر دو کشور خواهد بود.

2- به علاوه مقررات این پیمان در مورد رفتاد دول کامله‌الوداد شامل تمام اراضى که تحت حاکمیت یا سلطه دو کشور است خواهد بود به استثناى منطقه کانال پاناما که مشمول این معامله نخواهد بود.

ماده یازدهم‏

1- مزایایی که از طرف کشورهاى متحد آمریکا یا ایران به منظور تسهیل عبور و مرور مرزى درباره کشورهاى هم‌جوار معمول می‌شود یا بعد در این معمول بشود و مزایایی که به استناد اتحاد گمرکى که یکى از طرفین متعاهد از آن شرکت داشته باشد اعطا می‌شود از مقررات این پیمان مستثنى خواهد بود.

تمام مزایایی که کشورهاى متحد آمریکا یا اراضى یا متصرفات آن یا منطقه کانال پاناما اکنون نسبت به یکدیگر معمول

+++

می‌دارند یا بعد از این معمول بدارند قطع نظر از تغییراتى که در وضع سیاسى اراضى یا متصرفات کشورهاى متحد آمریکا داده شود کماکان مشمول مقررات این بند خواهد بود.

ماده دوازدهم‏

1- هیچ یک از مواد این پیمان مانعى براى اتخاذ یا اجراى اقدامات زیرین ایجاد نخواهد نمود.

الف- آنچه از لحاظ اخلاقى یا نوع پرورى اعمال شود.

ب- آنچه که به منظور حفظ حیات یا صحت انسانى- حیوانى یا نباتى اعمال گردد.

ج- آنچه که مربوط به کالاهاى ساخت بازداشتگاه باشد.

د- آنچه که مربوط به اجراى قوانین شهربانى یا قوانین مالیاتى باشد.

ه- آنچه که مربوط به واردات یا صادرات زر و سیم باشد.

و- آنچه که مربوط به نظارت در صدور یا فروش به منظور صدور اسلحه مهمات یا آلات و ادوات جنگى و در موارد استثنایى آنچه که مربوط به کلیه ساز و برگ‌هاى دیگر ارتشى باشد.

ز- آنچه که مربوط به بی‌طرفى باشد.

ح- آنچه که مربوط به امنیت عمومى باشد یا در موقع جنگ و سایر پیشامدهاى فوق‌العاده براى حفظ مصالح ضرورى کشور اعمال شود.

ماده سیزدهم‏

دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا اعلام می‌دارند که منظور از انعقاد این پیمان این است که به وسیله اعطاى امتیازات و مزایاى متقابله و دو جانبه مناسبات بازرگانى بین دو کشور را توسعه بخشند و هر یک از مواد این پیمان را با همین فکر و نیت اجرا و تعبیر نمایند.

ماده چهاردهم‏

این پیمان از طرف رئیس جمهورى کشورهاى متحد آمریکا اعلام و به تصویب مجلس شوراى ملى ایران خواهد رسید و از روز سى‌ام تاریخ مبادله اعلامیه مزبور و اسناد مصوبه که هر چه زودتر ممکن باشد در واشنگتن صورت خواهد گرفت وارد مرحله اجرا خواهد شد.

ماده پانزدهم‏

با در نظر گرفتن مقررات ماده (9) این پیمان براى مدت سه سال از تاریخ اجرا به موجب ماده (14) به قوت خود باقى خواهد ماند و در صورتى که اقلاً 6 ماه قبل از انقضاى مدت سه سال پیش گفته یکى از دولتین متعاهد قصد خود را دایر به فسخ پیمان در انقضاى آن مدت اعلام ننموده باشد این پیمان با توجه به مقررات ماده (9) از آن تاریخ به بعد نیز تا مدت شش ماه از تاریخى که یکى از دولتین متعاهد قصد خود را دایر به فسخ پیمان اعلام نموده باشد به قوت خود باقى خواهد ماند.

نمایندگان مختار طرفین این پیمان را امضا و مهر نمودند.

این پیمان در دو نسخه به زبان فارسى و انگلیسى در شهر واشنگتن در تاریخ ... تنظیم گردیده و هر دو متن معتبر خواهد بود.

از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران‏

امضا

از طرف حضرت رئیس جمهورى کشورهاى متحد آمریکا

امضا

+++

جدول 1

تبصره 1- کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشورهاى متحده آمریکا که ضمن این جدول به ترتیب تحت فصل 8 بخش (29)- فصل 15 بخش (63) فصل 16 بخش (73) و فصل 17 بخش (75) تعرفه گمرکى و قانون مالیات راه 1941 ایران تصریح و تشریح گردیده است از حقوق انحصار معاف خواهد بود.

تبصره 2- هیچ یک از مواد این پیمان مانع انجام این عمل نخواهد بود که حقوق یا مالیات‌ها یا رسوم یا عوارض یا تحمیلاتى که به واردات کالاهاى کشاورزى یا صنعتى یا فرآورده‌هاى کشورهاى متحده آمریکا که در این جدول تصریح و تشریح شده است تعلق می‌گیرد یا مربوط به واردات کالاهاى نامبرده است یک کاسه شود مشروط بر این که مجموع عوارضى که در نتیجه یک کاسه شده به هر یک از کالاهاى مورد بحث تعلق می‌گیرد از میزان عوارضى که در غیر این صورت طبق مواد این پیمان می‌بایستى تعلق بگیرد بیشتر نباشد.

تبصره 3- مواد این جدول حکم مواد قانون تعرفه را خواهد داشت و مثل این است که در روز امضاى این پیمان در قانون تعرفه فعلى ایران اصلاحى به عمل آمده و این مقررات در قانون تعرفه وارد شده باشد.

+++

تعرفه ایران

شرح کالا

واحد

حقوق ورود به ریال ایران

فصل

بخش

شماره

دینار

ریال

2

8

95

سیب و برگه سیب

کیلو خالص

30

ــ

2

8

96

گلابی و برگه گلابی

«

40

ــ

4

20-از

292

مارچوبه در قوطی یا در ظروف سربسته دیگر

 

ــ

بخشوده

4

20

293

میوه محفوظ در قوطی یا در ظروف سربسته دیگر

 

ــ

بخشوده

5

27

395

انواع روغن‌های روان و گریس برای ماشین و موتور و وسایط بارکشی

کیلو با ظرف

20

ــ

6

29

666

فیلم سینما ظاهر شده صدادار یا رنگی مثبت یا منفی

تبصره- فیلم‌های سینما ظاهر شده و حاضر برای نمایش و به طور موقت وارد شود باید حقوق معین در بالا را بپردازد.

کیلو خالص

ــ

250

8

39

842

لاستیک تویی وسایط بارکشی و روپوش آن

«

ــ

4

8

39

843

لاستیک رویی

«

ــ

3

15

63-از

1526

فنر یک یا چند لا برای وسایط بارکشی خودکار

«

ــ

1

15

63-از

1527

فنر لوله برای وسایط بارکشی خودکار موتوری (جز موتورهای موتورسیکلت)

اتومبیل- هواپیما- کرجی و قسمت‌های جداگانه آنها که وزن هر یک آن

«

ــ

2

16

72

1746

100 کیلو یا کم‌تر

«

ــ

2

16

72

1747

بیش از 100 کیلو و تا 300 کیلو

«

50

1

16

72

1748

بیش از 300 کیلو و تا 500 کیلو

«

20

1

16

72

1749

بیش از 500 کیلو و تا 1000 کیلو

«

ــ

1

16

72

1750

بیش از 1000 کیلو و تا 2500 کیلو

«

80

ــ

16

72

1751

بیش از 2500 کیلو و تا 5000 کیلو

«

60

ــ

16

72

1752

بیش از 5000 کیلو

تلمبه موتوری و آبی و بخاری و تلمبه‌های دیگر برای آب و آب‌گون‌های دیگر و قسمت‌های جداگانه آنها که وزن هر یک آن 100 کیلو یا کم‌تر

«

50

ــ

16

72

1771

100 کیلو یا کم‌تر

«

ــ

4

16

72

1772

بیش از 100 کیلو و تا 300 کیلو

«

ــ

3

16

72

1773

بیش از 300 کیلو و تا 750 کیلو

«

50

2

16

72

1774

بیش از 750 کیلو و تا 1500 کیلو

«

ــ

2

16

72

1775

بیش از 1500 کیلو و تا 3000 کیلو

«

50

1

16

+++

72

1776

بیش از 3000 کیلو

«

ــ

1

16

72

1783

دستگاه برای افشاندن و پخش کردن آب‌گونه و گرد به وسیله هوای فشرده برای کارهای کشاورزی

کیلو خالص

ــ

1

16

72

1789

منگنه آبی

«

75

ــ

16

72 از

1802

گاوآهن و خرمن‌کوب

«

30

ــ

16

72

1803

ماشین‌آلات برای خردن کردن- آسیاب کردن- پوست کردن پختن و سایر کارهای مربوط به تمیز کردن غلات و حبوبات خوراکی و سبزی‌های غلاف‌دار و غیره.

یخچال‌های مکانیکی و ماشین و دستگاه‌های تهویه (مخصوص شستن و پاک کردن هوا و خشک یا گرم کردن اطاق‌ها و کم و زیاد کردن رطوبت آن

«

40

ــ

16

72 از

1814

دستگاه‌های خانگی

سایر دستگاه‌ها که وزن هر یک آن

کیلو خالص

ــ

6

16

72 از

1815

100 کیلو یا کم‌تر

«

ــ

6

16

72 از

1816

بیش از 100 کیلو و تا 500 کیلو

«

ــ

3

16

72 از

1817

بیش از 500 کیلو

«

ــ

2

16

72 از

1834

ماشین برای تمیز کردن و شانه کردن پنبه

ماشین تحریر- که وزن هر دستگاه آن

«

50

ــ

16

72

1858

10 کیلو یا کم‌تر باشد.

«

ــ

24

16

72

1859

بیش از 10 کیلو

«

ــ

18

16

72 از

1863

قطعات جداگانه ماشین تحریر

«

ــ

30

16

73

1898

دستگاه‌های برقی برای دادن علامات راندن- روشنایی دادن و روشن کردن برای وسایط بارکشی مانند چراغ‌های جلو و عقب و کنار و علامات خطر- راهنما و شیشه پاک‌کن اتومبیل- دینامو و دینامو موتور- شمع- ماگنیتو و اشیا همانند

«

ــ

30

16

73

1910

استوانه‌های رادیو

«

ــ

125

16

73

1911

دستگاه گیرنده رادیو به انضمام رادیو فوتوگراف

«

ــ

25

17

75

1962

تراکتور از هر قبیل

اتومبیل سواری به انضمام مدل‌های شکاری که وزن هر دستگاه آن

«

ــ

بخشوده

17

75

1963

600 کیلو یا کم‌تر

هر عدد

ــ

2300

17

+++

75

1964

بیش از 600 کیلو و تا 1200 کیلو

«

ــ

3200

17

75

1965

بیش از 1200 کیلو

«

ــ

4500

17

75 -از

1966

اتوبوس و اتوکار (ستین واگون یعنی اتومبیل سبک معروف به قوطی کبریتی)

شاسی دارای ظرفیت:

کیلو خالص

50

4

17

75

1968

2 تن یا کم‌تر

هر عدد

ــ

2600

17

75

1969

بیش از 2 تن و تا 4 تن

«

ــ

2800

17

75

1970

بیش از 4 تن و تا 7 تن

«

ــ

3200

17

75

1971

بیش از 7 تن

تبصره- شاسی‌هایی که با اطاق راننده وارد شود حقوق بالا را به علاوه 15 درصد و اگر کامیون کامل باشد به علاوه 50 درصد خواهد پرداخت.

«

ــ

3200

17

75از

1972

اشیا یدکی و قطعات مفصله که در جای دیگر گفته نشده است برای اتومبیل برای اتوبوس برای اتوکار (ستیشن واگون) برای کامیون یا برای تراکتور

کیلو خالص

50

7

+++

جدول نمره 2

تبصره- مندرجات این جدول از حیث تأویل و تأثیر و شمول مواد مربوط قوانین گمرکی کشورهای متحده آمریکا نسبت به مندرجات این جدول تا آنجا که عملی باشد عیناً مثل آن است که هر یک از مواد این جدول در ستون مربوط قوانین مزبور سمت چپ شرح کالا قید شده باشد:

درباره کالاهای مندرجه در این جدول که در روز امضای این پیمان مشمول حقوق گمرکی اضافی یا حقوقی گمرکی معمول جداگانه‌ای باشد خواه این که طبق مقررات قانونی که در ستون چپ شرح کالاهای مربوطه قید شده تعلق گرفته باشد یا نه حقوق اضافی یا جداگانه مورد بحث به شرط رعایت تخفیفاتی که در این جدول قید شده یا در آتیه منظور بشود تا هنگامی که طبق قانون ملغی بشود به قوت خود باقی خواهد بود ولی نباید اضافه بشود.

+++

قانون تعرفه 1930 دول متحد آمریکا

بند

شرح کالا

میزان حقوق

59

تریاک که کم‌تر از 5/8 درصد آنهیدرس مرفین نداشته باشد.

18 دلار برای هر پوند (معادل 59/453 گرم) آنهیدرس مرفین که در آن است - ولی در هر صورت حقوق هر پوند تریاک از 80/1 دلار کم‌تر نبوده و از 3 دلار بیشتر نخواهد بود.

339

اسباب و ظروف برای میز برای خانه برای آشپزخانه و برای بیمارستان - تو گود یا تخت که در جای دیگر پیش‌بینی نشده باشد:

تمام یا قسمت عمده ارزش آن روی- مس یا برنج باشد- بدون روکش از پلاتین از زر- یا از سیم که در جای دیگر پیش‌بینی نشده باشد.

30 درصد از روی ارزش.

721د

خاویار و سایر تخم‌های ماهی برای مصرف غذا-:

ستوژن- نجوشانده

30 درصد از روی ارزش.

736

زرشک خوراکی خشک

سنت هر پوند.

741

خرمای تازه یا خشک غیر از خرمایی که در هرگونه بسته‌هایی که وزن هر بسته آن (با وزن لفاف رویی آن اگر داشته باشد) بیش از ده پوند نباشد با هسته

بدون هسته

1 سنت هر پوند

2 سنت هر پوند

761

پسته:

با پوست

بدون پوست

سنت هر پوند.

سنت هر پوند.

762

هسته زردآلو و هلو

سنت هر پوند.

911آ

لحاف و روپوش تختخواب که تمام یا قسمت عمده ارزش آن روی پنبه باشد - به طور قواره یا نوع دیگر - قلم‌کار شده با دست

درصد از روی ارزش

911ب

روی میزی- رو کمدی- وسط میزی - پارچه‌های مستطیلی که روی میز برای تزیین گذاشته می‌شود- شال گردن- دستمال سفره و زیر بشقابی ساخته شده از پارچه پنبه ساده بافت که در جای دیگر پیش‌بینی نشده اگر با دست قلم‌کار شده باشد.

+++

15 درصد از روی ارزش

1102ب

موی بز کشمیر:

چرب یا شسته شده

پاک شده

روی پوست

جور شده یا دست چین شده- اگر پاک شده باشد

18 سنت هر پوند خالص.

21 سنت هر پوند خالص.

16 سنت هر پوند خالص.

14 سنت هر پوند خالص.

1116آ

قالی و قالیچه و زیرپایی‌های شرقی که از نوع اکس مینیستر (Axminister) و ساونری (Savonnerie) و ابوسن (Aubusson) و قالی و قالیچه و زیرپایی‌های دیگری که در دستگاه نساجی که با نیرو به کار می‌افتد بافته نشده باشد - ساده یا نقش‌دار خواه جداگانه یا به طور توپ بافته شده باشد - به هر اندازه پهنا

25 سنت هر فوت مربع اما در هر صورت از درصد از روی ارزش کم‌تر نخواهد بود.

1528آ

فیروزه- تراشیده ولی سوار نشده و قابل استفاده در جواهرسازی

5 درصد از روی ارزش

1529آ

لحاف و روپوش تختخواب که تمام یا قسمت عمده ارزش آن روی پنبه باشد خواه به طور قواره یا به نحو دیگر- رومیزی- روکمدی- وسط میزی- پارچه‌های مستطیلی که روی میز برای تزیین گذاشته می‌شود- شال گردن- دستمال- سفره و زیربشقابی ساخته شده از پارچه پنبه‌ای ساده بافت- تمام آنچه گفته شده ریشه‌دار یا حاشیه‌دار و قلم‌کار شده با دست

45 درصد از روی ارزش

1552

قوطی سیگار و سیگارت- کامل یا ناتمام که جای دیگر پیش‌بینی نشده است: تمام یا قسمت عمده ارزش آن روی چوب و از قرار هر یک- 50 سنت یا بیشتر قیمت شود

تمام یا قسمت عمده ارزش آن روی نقره باشد و از قرار هر انس چهل سنت یا بیشتر قیمت شود.

+++

30 درصد از روی ارزش

30 درصد از روی ارزش

1602

آنقوزه طبیعی و ترکیب نشده و در حالت خام که عوامل زیر بر ارزش یا کیفیت آن نیافزوده باشد:

در اثر تکه تکه کردن یا خرد کردن یا ساییدن- له کردن یا هر عمل یا جریان دیگری خارج از آنچه برای بسته‌بندی صحیح و جلوگیری از فاسد شدن یا خرابی پیش از ساختن ضرورت داشته باشد- بدون الکل

بخشوده

1637

موی بز - خام - جور نشده - دسته نشده و یا آماده نشده

بخشوده

1668

فیروزه نخراشیده و یا نتراشیده که در اثر شکستن - خرد کردن یا تراشیدن یا عمل دیگری خواه به شکل طبیعی یا شکسته بر ارزش یا کیفیت آن اضافه نشده باشد- پیاده

بخشوده

1669

داروهای طبیعی مخلوط نشده و غیر خوراکی که در جای دیگر پیش‌بینی نشده - به حالت خام که به جهات زیر ارزش یا کیفیت آن اضافه نشده باشد: در اثر تکه تکه کردن یا ساییدن یا خرد کردن یا له کردن یا هر عمل و جریان دیگری خارج از آنچه برای بسته‌بندی صحیح داروها و جلوگیری از فاسد شدن یا خرابی پیش از ساختن ضرورت دارد بدون الکل:

بهدانه برای غیرمصرف تخم

بخشوده

1670

مواد صباغی یا دباغی:

زعفران و رناس اعم از خام یا این که ارزش و چگونگی آن در اثر تکه تکه کردن یا ساییدن یا خرد کردن یا له کردن یا هر عمل مشابهی اضافه شده باشد - بدون الکل

بخشوده

1681

پوست‌های نرم که در جای دیگر پیش‌بینی نشده است- خام:

پوست گورکن

+++

پوست روباه (غیر از روباه نقره فام و روباه سیاه)

پوست بره ایران و قره گل

پوست بره و گوسفند (جز پوست بره ایران و قره گل)

پوست بز و بزغاله

پوست سمور

پوست گرگ

پوست شغال

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

بخشوده

1686

صمغ و رزین:

کتیرا

صمغ‌های طبیعی- صمغ‌های طبیعی رزینی و رزین‌های طبیعی که در جای دیگر پیش‌بینی نشده باشد

بخشوده

بخشوده

بخشوده

1700

سنگ آهن دارای اکسید آهن یا هیدراکسید آهن که برای ساختن رنگ قابل استفاده باشد.

بخشوده

1755

روده برای سوسیون و گلو و شکنبه و بادکنک- زه و پرده که در جای دیگر پیش‌بینی نشده باشد- آنچه گفته شد مربوط به گوسفند و بره و بز است.

بخشوده

1768

ادویه و دانه ادویه:

(2) زیره

بخشوده

1811

کارهای صنعتی:

قالیچه و قالی‌هایی که قبل از سال 1701 بافته شده باشد.

بخشوده

+++

وصول یادداشت مربوط به تریاک‏

احتراماً وصول یادداشت مورخ امروز شما را اطلاع داد و شرحى را که راجع به سیاست عمومى دولت آمریکا دایر به وزارت تریاک اشعار داشته بودید تأیید می‌نماید دولت اینجانب نسبت به اقدامات مربوط به منع و جلوگیرى از معامله نامشروع بین‌المللى تریاک خیلى ذی‌علاقه می‌باشد و جاى مسرت است که دولت شما در نظر دارد در آتیه نزدیکى نظامات لازمه دیگرى وضع کند که معامله تریاک محصول ایران را به طرق مشروع بین‌المللى محدود سازد من جمله ایجاد یک نوع جوازهاى ورود و صدورى که لااقل مطابق باشد با تقصیلى که در عهد‌نامه 1925 ژنو شرح داده شده است.

مفاد یادداشت دولت ایران راجع به تریاک‏

طبق مذاکرات مربوطه به پیمان بازرگانى که امروز امضا گردیده با عطف امتیازات گمرکى در مورد تریاک‌هاى وارده به آمریکا (به طوری که در فهرست نمره 2 در نظر گرفته شد) اظهار گردید که سیاست عمومى دولت آمریکا این است که فقط در مواردى جواز براى ورود تریاک صادر نماید که مملکت عمل آورنده تریاک یک وضع جواز ورودى و صدورى برقرار کرده باشد که لااقل مطابق باشد با تفصیلى که در عهدنامه بین‌المللى تریاک مورخ نوزدهم فوریه 1925 منعقده در ژنو شرح داده شده است نیز اظهار گردید که طبق این سیاست که به طور عموم اجرا می‌شود صدور جواز براى ورود تریاک ایران به آمریکا در آتیه بیشتر منوط به اقداماتى خواهد بود که دولت ایران براى نظارت مؤثر در معامله تریاک انخاذ نماید ضمناً به اطلاع می‌رساند که دولت اینجانب موجباتى را که باعث انخاذ این سیاست عمومى از طرف آمریکا دایر به ورود تریاک و همچنین باعث اتخاذ وسایل فوق براى اجراى این سیاست شده است کاملاً درک کرده است علاوه بر این شعار می‌شود که دولت اینجانب همواره با مساعى بین‌المللى که در گذشته براى جلوگیرى و منع معامله تریاک قاچاق به عمل آمده کاملاً موافق بوده و در نظر دارد در آتیه نزدیکى باز هم نظاماتى که براى محدود ساختن معامله تریاک ایران به طرق مشروع بین‌المللى لازم باشد برقرار نماید من جمله ایجاد یک وضع جوازهاى ورودى و صدور که لااقل مطابق باشد با تفصیلى که در عهد‌نامه ژنو 1925 شرح داده شده است.

اجازه مبادله پیمان بازرگانى بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت کشورهاى متحده آمریکا به شرح بالا در جلسه اول آبان ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو داده شده است.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294082!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)