کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 207 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه پنجم آذر ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان:‌ آشتیانى‌زاده - پیراسته - فرهودى و دکتر طبا.

3 - بیانات آقاى کشاورزصدر به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت آبان 1330

5 - تقدیم تقاضاى تمدید حکومت نظامى‌در هفت نقطه خوزستان به وسیله معاون وزارت جنگ‏

6 - طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به ده فقره شهریه‏

7 - تعیین موقع و دستور جلسه‌ی بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 207

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه پنجم آذر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان:‌ آشتیانى‌زاده - پیراسته - فرهودى و دکتر طبا.

3 - بیانات آقاى کشاورزصدر به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت آبان 1330

5 - تقدیم تقاضاى تمدید حکومت نظامى‌در هفت نقطه خوزستان به وسیله معاون وزارت جنگ‏

6 - طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به ده فقره شهریه‏

7 - تعیین موقع و دستور جلسه‌ی بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت یازده و نیم صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

غایبین با اجازه - آقایان: محمدعلى مسعودى - طباطبایى - اردلان - رستم گیو

غایبین بى‌اجازه - آقایان: دکتر مصباح‌زاده - ابتهاج -‌امیرى - قراگزلو - کوراوغلى - جواد مسعودى - محمود محمودى‏

دیر‌ آمدگان با اجازه - آقاى فرامرزى 2 ساعت آقاى منصف 20 دقیقه‏

دیر‌ آمدگان بى‌اجازه - آقاى خسرو قشقایى 2 ساعت آقایان محمدتقى برومند. حسن اکبر و محمد هراتى یک ساعت‏.

رئیس - آقاى مکى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید بفرمایید.

مکى - بنده می‌خواستم اینجا یک مرتبه دیگر عرض کنم که مطالبى را که آقاى فولادوند در جلسه گشته راجع به اجازه نطق به بنده فرمودند صحیح است و من همان موقع هم از ایشان تشکر کردم و براى این که رفع سوء تفاهم بشود عرض می‌کنم همان طورى بود که ایشان فرمودند (غلامرضا فولادوند - متشکرم) این یک مورد، مورد دیگر این که اینجا در صورت جلسه بنده همچو چیزى را ندیدم ولى در یکى از جراید بیانى را از زبان بنده نقل کردند که نسبت به آقاى شوشترى گفته‌ام بنده آنچه در صورت مجلس باشد قبول دارم و ملاک مجلس هم صورت جلسه است (صحیح است) اگر در خارج از صورت جلسه چیزى باشد مربوط به مذاکرات مجلس نیست و بنده آنچه عرض کردم در صورت جلسه ذکر شده است بنده قصد توهین نه نسبت به ایشان نه به هیچ کس ندارم و این را خواستم عرض کنم براى این که رفع سوء تفاهم بشود موضوع دیگر در یکى از جراید که بنده اسمش را نمی‌برم نسبتى داده بود که بنده معامله‌اى را در محضر جمارانى به چهار صد هزار تومان کرده‌ام به موجب همین بیانى که اینجا می‌کنم آن معامله را در هر یک از محاضر کرده‌ام به یک سیر نبات واگذار مى‌کنم به هر کسى که آن معامله را نشان داد چه در محاضر تهران و چه در محاضر شمیران یا در هر یک از محاضر شهرستان‌ها معامله‌اى کرده‌ام آن معامله را به یک سیر نبات صلح می‌کنم.

اسلامى ‌- به شما چیزى نمی‌چسبد.

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - تذکر بنده مختصر است دو سه جلسه است که جناب آقاى رئیس اعلام می‌فرمایند که لایحه مستمرى مربوط به چند نفر فرهنگى من جمله مربوط به وراث مرحوم دکتر شهید نورایى جزو دستور است و وعده فرموده‌اند که مطرح شود خواستم تقاضا کنم حالا که جزو دستور است مطرح بفرمایید (رئیس - جزو دستور هست) دیگر این که دویست نفر از دانشجویان ولایات‌ آمده‌اند که به دانشکده حقوق بروند در دانشکده حقوق یک کنکورى گذاشتند اینها را نپذیرفتند مى‌خواستم تذکر بدهید به دولت که دانشجویان ولایات را در مدارس بپذیرند که اینها توى کوچه‌ها ویلان نباشند.

رئیس - این مربوط به صورت مجلس نبود آقاى کشاورزصدر.

کشاورزصدر - بنده همان طور که در جلسه قبل تقاضا کردم می‌خواستم از ماده 90 استفاده کنم و حال عرضى ندارم.

رئیس - پس از این که وارد دستور شدیم آن وقت بفرمایید آقاى جمال‌ امامى‏

جمال ‌امامى‌- در بیانات بنده یک اصلاحاتى است در صورت جلسه کرده‌ام می‌دهم به اداره تند نویسى‏

رئیس - بسیار خوب آقاى شوشترى‏

شوشترى - بنده هم چون آقاى مکى تذکر فرمودند لازم است عرض کنم خود آقایان مى‌دانند که من هیچ وقت در مجلس شوراى ملى کلمه موهن به کسى نگفته‌ام مخصوصاً به نمایندگان محترم و ایشان هم که تکذیب فرمودند پس اهانتى در بین نبوده و اگر هم یک کلمه‌اى عصبانی شدم و آن روز گفتم به یک اجنبى گفتم چون من از آن وضعیت اساساً متشنج بودم همان را هم معذرت مى‌خواهم خوشم نمى‌آید حرف رکیک و زشت از دهن وکیل بیرون بیاید (احسنت)

رئیس - آقاى غلامرضا فولادوند

غلامرضا فولادوند - در سطر نهم از صفحه 12 بعد از اسم آقاى موسوى نام آقاى دادور از قلم افتاده است اضافه مى‌کنم در سطر چهاردهم و سیزدهم همین صفحه دوازده بعد از این حقیقت قضیه است نوشته شده (آقا به این که) در عوض (اما به این که) در سطر چهاردهم همین صفحه حرف واو اضافه است.‏

رئیس - آقاى فولادوند اینها را

+++

خودتان اصلاح بفرمایید بدهید به تند نویسى.

فولادوند - بسیار خوب دو سه عبارت غلط هست که به تند نویسى مى‌دهم در همین صفحه یک جمله‌اى هست که بایستى عرض کنم در ستون دوم صفحه 12 بعد از جمله (و همین موضوع آقاى شاهرودى و وزارت کشور و فلان را بیان کردند) بعد از عرض کنم پنج سطر به کلى خلاف آن چیزى است که بنده عرض کرده‌ام عرض بنده این بوده است که می‌خواستم به سر کار عرض بکنم که بنده در منزل آقایانى که نخست‌وزیر یا وزیر هستند به مناسبت مقام‌شان نمی‌روم مگر که با آن نخست‌وزیر یا وزیر رفیق باشم و‌اشخاصى که خانه‌نشین هستند بیشتر بنده خدمت آنها می‌رسم هر کس هم که تردیدى دارد نمره اتومبیل بنده را یادداشت بکند و در خاتمه اظهاراتم از مردانگى و شرافت آقاى مکى که بعد از دو دوره یک موضوعى را که مکتوم بود به بنده اظهار مهر کردند و تشکر کردند بنده تشکر و سپاسگزارى می‌کنم.

رئیس - آقاى مکى‏

مکى - بنده همین را می‌خواستم یک بار دیگر توضیح بدهم که آنچه که بنده اقرار کردم راجع به آقاى غلامرضاى فولادوند مربوط به آخر دوره پانزدهم بود نه چیز دیگر

رئیس - دیگر نظرى نسبت به صورت جلسه نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان:‌ آشتیانى‌زاده - پیراسته - فرهودى و دکتر طبا.

رئیس - سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند آقاى‌ آشتیانى‌زاده.

آشتیانى‌زاده - بنده مقدمه مى‌خواستم خوشنودى خودم را از این که در این مجلس نام مدرس رحمت‌الله علیه برده شد و بالاخره یک عده‌اى براى زنده کردن نام ایشان قیام کردند خشنودى خودم را بیان کنم و همین طور هم از حضرت آیت‌الله کاشانى و آقاى حائرى‌زاده من مختصراً تشکر کنم (آزاد - چرا خست می‌کنید و مختصر؟) دیگر آن که اگر بنده خیال داشتم با همان وسایلى که تا به حال انتخابات صورت مى‌گرفت و کاندیدها را بیرون مى‌کشیدند انتخاب شوم این اظهارت تند و شدید را از اول این مجلس تا به حال نمی‌کردم و وزیر دربار را از خودم نمى‌رنجاندم آقاى تقى‌زاده را با خودم طرف نمى‌کردم و همین طور تمام وزرا و معتنفذین مملکت را با خودم طرف نمی‌کردم چون این به تجربه برایم ثابت شده است که انتخابات این مملکت را اغلب متنفذین این مملکت اداره مى‌کنند نه مردم این مملکت حالا قضیه‌اش هم این است که بعضى‌ها کارآگاه می‌فرستند به آن جایى که بنده به نام آنجا وکیل هستم و به مردم مى‌گویند که ما کارآگاه هستیم‌ و این علامت کارآگاهى ما است و شما حق ندارید که به آشتیانى‌زاده رأى بدهید من در اینجا اعلان کردم که کاندید نیستم و تلاش این آقایان بى‌مورد بوده است.

در جلسه قبل جناب آقاى نخست‌وزیر مطالبى راجع به تأمین آزادى انتخابات فرمودند که لازم مى‌دانم در آن باب توضیحات مختصرى بدهم‏

آزادى انتخبات به معنى خاصى که در میان وکلاى مجلس مصطلح می‌باشد آن است که دولت ظاهراً کاندیدایى نداشته باشد بنده در چند جلسه قبل انواع انتخابات را به عقیده خودم توجیه کردم دست‌هاى وابسته به دولت از قدرت خود در اعمال نفوذ در بخشدار‌ها - فرماندارها و رؤساى ژاندارمرى و شهربانى استفاده نکرده و آنها را در کار انتخابات مداخله ندهند و فرمانداران موقع انتخابات طرفداران یا کاندیدهاى دولتى را به عنوان معتمدین محل صندوقدار انتخابات نکنند به عقیده اینجانب چنین معجزه از عهده آقاى دکتر مصدق خارج است (حاذقى - این آقاى ‌امیر علایی هیچ کس را عوض نمی‌کند) جان من شما حرف نزن برادر شما هر درختى که نارگیل دارد می‌روى از آن بالا (حاذقى - من رأی دارم من وکیل مردم هستم من ترسى ندارم) من نمى‌گویم خود ایشان در این قبیل کارها مداخله مى‌کنند ولى اطمینان دارم تمام ایادى و عوامل دولت به تحریک کسانى که خود را وابسته به جبهه‌هاى دولتى مى‌دانند از همین الآن و شاید خیلى پیش از این مشغول فعالیت و تعویض بخشداراها و مأمورین محلى شده‌اند. آقایان ملاحظه می‌کنند که در شهر تهران و زیر نظر مجلس روزى نیست که یک عده چاقوکش تحت حمایت کارآگاهان و پلیس‌هاى مسلح شهربانى به جان فرزندان جوان مردم در جلوى مدارس نریزند!

روزى نیست که عده از همین ‌قبیل با چاقو جوان‌هاى مردم را مجروح و مضروب نکنند و پلیس رسماً و علناً از آنها حمایت نکنند حتی در این دو سه روز مدرسه دختران را هم مصون نگذاشتند و جمعى از چاقوکش‌ها حتى به دخترهاى معصومه مردم بدترین فحش‌هاى عرضى و ناموسى را دادند و پلیس نه فقط معترض نگردید بلکه از آنها حمایت هم کرد مجوز تمام این اعمال خلاف قانون در نظر مأمورین دولت و دسته‌هاى متهاجم منتسب به دولت این است که این مصدومین و مضروبین توده هستند من کار ندارم به این که شهربانى این مارک را به عنوان سند اتهام و تکفیر پیشانى تمام مردم این شهر می‌زند ولى مى‌پرسم که بر فرض صحت اگر جوان‌ها همه توده‌اى هم باشند راه جلوگیرى و انصراف آنها از عقیده‌شان فقط چاقو زدن و فحش عصمت و ناموس دادن به دختر‌هاى جوان است؟

آیا اگر کسى معتقد به عقیده‌اى شد ممکن است با کتک و فحش عرضى و ناموس و یا حبس و تبعید و شکنجه او را از آن عقیده منصرف کرد؟

این سیستم را «اس اس‌ها» و گشتاپو ابتکار کردند تا نازی‌ها بتواند با شلاق و سرنیزه خودشان را بر مردم تحمیل نموده و در سایه ارعاب مخالفین را از میدان به در کنند ‌امروز هم ما مى‌بینم که از طرف دولت و دسته‌هاى سیاسى دولتى قدم به قدم همان رویه به اتکا قوه پلیس اجرا می‌شود.

این تظاهرات وحشیانه و پرخاشجویانه خشن دولتى بر ضد جوان‌هاى معصوم که در تمام شهرها و نقاط مملکت شروع شده است آیا وسیله دخالت چاقوکش‌ها در انتخابات سرتاسر ایران نخواهد شد.

به طورى که آثار را مشاهده مى‌کنیم بدون هیچ گونه تردیدى دولت با دست شهربانى و چاقوکش‌ها به عناوین «توده» و «صلح جو» مى‌خواهد زمینه را براى یک ترور خشن در موقع انتخابات ‌آماده کند.

اگر جنگ طلبى ممدوح و صلح جویى مذموم است پس چرا خود جناب آقاى دکتر مصدق زیر اعلامیه استکهلم را ‌امضا فرموده‌اند شخص من که از ‌امضاکنندگان آن بیانیه نبوده و نیستم و هیچ وقت هم‌ امضا نخواهم کرد (صفایى - آقا مرد جنگى هستند)

ولى کسانى که ‌امروز دست اندرکار دولت می‌باشند همه طرفدارى خود را از جمعیت هواخواه صلح اعلام و ‌امضا کرده‌اند.

من نمى‌گویم با حزب توده مبارزه نکنید. ولى مى‌گویم منطق را با منطق جواب دهید. اگر دولت خودش معترض مردم شود. اگر شهربانى به جاى استقرار ‌امنیت عمومى ‌و محافظت از جان و مال مردم خود کار چاقوکش‌ها را انجام دهد آیا دیگر مى‌توان معناى براى ‌امنیت در این شهر قائل بود؟

آیا با همین ‌امنیت است که دولت مى‌خواهد انتخابات را شروع کند. و نامزد‌هاى مخالف خود را یک روز با مارک توده‌اى و روز دیگر به عنوان نفتى چاقو بزند و بکشد و بالنتیجه کاندیداهاى منظور نظر خود را از صندوق بیرون بیاورد؟

موضوع دیگر که مى‌خواستم تذکر دهم تبصره‌ای است که مجلس سنا به قانون اعتبار انتخابات منضم کرده است مجلس سنا معتقد است که باید باسود‌ها در انتخابات شرکت کنند و با تصویب این قانون حکومت طبقه ممتازه در ایران تکمیل خواهد شد و اکثریت قریب به اتفاق مردم این مملکت از حق دادن رأى محروم خواهند شد و طبعاً اساس مشروطیت از میان می‌رود. من نمى‌دانم چرا هر وقت فکر اصلاحى طرح می‌شود آقایان می‌خواهند آن فکر را بر ضد ملت ایران تلقى کنند و نفهمیدم چرا همیشه سرنا را از سر گشاد آن می‌زنند.

من از جناب آقاى دکتر مصدق مى‌پرسم مگر کسانى که شما را در ملى شدن نفت کمک کردند آیا فقط باسوادها بودند؟ آن ملتى که شما در شوراى‌ امنیت از آن یاد کردید و گفتید شما را صد درصد در ملى شدن نفت پشتیبانى کردند مگر غیر از مردم ایران بودند؟ مردم ایران نود درصدشان از برکت هیئت حاکمه بی‌سواد هستند.

عرض می‌شود این آقایان سناتورها که جوان‌تر از همه‌شان 90 سال دارد (صحیح است) و پنجاه سال است زمام اختیار این مملکت را در دست داشته‌اند رئیس مجلس بوده‌اند رئیس‌الوزرا بوده‌اند بالاخره یک روز یا یک دقیقه به بیکارى نگذرانیده‌اند در تمام طول این مدت که این آقایان صاحب اختیار حکومت بوده‌اند آیا یک روز نشسته‌اند فکر کنند که براى این مملکت تعلیمات اجبارى را اجرا کنند حالا پس از شصت یا 70 سال حکومت و آقایى از راه انتخایات دو درجه‌اى تشریف آورده‌اند و در اطاق سنا نشسته‌اند و مى‌گویند مردم این مملکت بی‌سوادند و داخل آدم نیستند و یک مشت رفقاى خودمان باید به ما رأى بدهند (صحیح است) رفقاى خودمان با سواد‌ها (صحیح است) باسواد آقایان در دهات چه ‌اشخاصى هستند؟ در هر دهى سه نفر باسواد هستند کدخدا و پسرش و عطار ده با سوادند (صاحب‌جمع - آن هم در اغلب جاها نیست) این ملت بیچاره چطور است که هر وقت می‌خواهید از او استفاده تبلیغاتى کنید صلاحیت دارد ولى وقتى که باید در مقدرات خود اظهارنظر کند فاقد صلاحیت مى‌شود و شرط سواد براى اعمال قوه‌اى که مشروطیت به او داده است لازم و ضرورى می‌شود.

آقایان: اگر می‌خواهید انتخابات را از اختیار و دست صاحبان نفوذ خلاص کنید لازم نیست اکثریت مرد ایران را از حق انتخاب وکیل محروم کنید مالکیت‌هاى عمده و بزرگ را از میان ببرید رعیت را از حال بردگى خارج کنید - آن وقت خواهید دید که همین دهاتى بى‌سواد حتى یک رأی هم به متنفذ محلى نخواهد داد!.. بینه مالى و قوه مالى مردم را تقویت کنید او را از لحاظ اقتصادى قوى سازید زیر بار دربارى و

+++

فرماندارى و متنفذ نمی‌رود اگر نظر شما حقیقتاً اصلاح انتخابات است راه آن تغییر رژیم اقتصادى مملکت است نه تغییر طریقه انتخابت و وقتى رژیم اقتصادى چنین باشد شخصى مانند دکتر ملک‌زاده که پایه سناتورى خودش عبارت از وکالت سه دوره مجلس آن هم در دوره دیکتاتورى است شکر پرانى می‌فرمایند و می‌گوید هیچ یک از کسانی که در مجلسن نشسته‌اند وکیل ملت نیستند (اسلامى‌- قیاس به نفس کرده‌اند) و البته روی سخن ایشان تمام آقایان بوده و این صفت عام مرحمتى ملک‌زاده شامل همه نمایندگان مجلس خواهد شد آیا خودشان مبعوث ملت هستند چون در مجلس سنا یعنى اطاق ‌اشراف و اعیان نشسته‌اند؟ و به همه فحش بدهند یکى از خواص سناتورى این است؟ یکى از شراطى انتخاب شدن به سناتورى این است که این قدر انسان متمول باشد (به آن قسمت‌هایى که البته جر می‌زنند کارى نداریم ‌آن قسمتى که همه می‌فهمند) در سال آن قدر درآمد داشته باشند که 50 هزار تومان مالیات بر در‌آمد بدهد یک همچو شخصى حق دارد یک راست بیاید به مجلس سنا و قانون وضع کند و مردم ایران را از دادن رأى که طبیعی‌ترین حق او است محروم کند (نمایندگان - نمی‌تواند بکند)

اسلامى‌- چرا اصلاً لایحه را می‌فرستید آنجا که یک چنین نظرهایى بدهند.

دکتر طبا - این حرف‌ها چیست که می‌زنید (نمایندگان - درست حرف می‌زند صحیح است)

آشتیانى‌زاده - اگر مى‌خواهید مجلس را نمایندگان واقعى ملت‌ اشغال کنند چرا ریشه تمام اعمال نفوذها را اساس حکومت الیگارشى یعنی طبقات ممتازه را نمى‌زنید؟ چرا لایحه تقسیم اراضى را تصویب نمى‌کنید چرا کشاورزان را صاحب زمین و وطن نمی‌کنید چرا نود و پنج درصد مردم ایران را از زنجیر اسارت و بردگى آزاد نمى‌کنید؟ راه اصلاح انتخابات و اصلاح مجلس و اصلاح مملکت این است که قوه مقننه مملکت را نمایندگان کارگران و کشاورزان و سرمایه‌داران کوچک تشکیل دهند نه این که عده‌اى چون سال‌ها وزیر و سفیر و فرمانده عالی‌رتبه لشکرى بوده‌اند و یا مکنت و ثروت‌شان چون به حدى رسیده است که قادر به تأدیه 50 هزار تومان مالیات بر عواید و در‌آمد مى‌باشند معرف تمنیات ‌و امیال خلق محروم و سیه روز ایران شوند و تازه براى حفظ آقایی و امتیازات طبقاتی خود قاطبه‌ی مردم زحمتکش مملکت را از طبیعی‌ترین و ابتدایى‌ترین حقوق خود محروم سازند.

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. گرچه بعد از بیانات آقاى ‌آشتیانى‌زاده نسبت به آن قسمت من دیگر مقتضى ندیدم که در این قسمت عرضى بکنم ولى خلاصه می‌کنم یک جملاتى را که عرض می‌کنم و انشا الله ‌امیدوارم از عرایضى که می‌کنم سوء تفاهمى‌ پیش نیاورد و همان سناتور‌ها هم بفهمند که در گفته‌هاى خود ‌اشتباه کرده‌اند (صحیح است) دیروز با حالت کسالت براى انجام کار مخصوص و ملاقات یکى از سناتور‌هاى محترم مجلس‌ آمدم اتفاقاً یکى از رفقا تشریف داشتند اصرار فرمودند که جزو تماشاچیان جریان مذاکرات مجلس سنا را از نزدیک ببینیم اتفاقاً موقعى که حاضر شدیم قانون اعتبار انتخابات مطرح بود هیئت دولت و آقای نخست‌وزیر هم حضور داشتند در ضمن بحث در اطراف قانون بعضى از آقایان سناتور‌ها عباراتى فرمودند که به نظر اینجانب توهین به نمایندگان حقیقى 16 دوره تقنینیه بود بنده در بیاناتم هیچ وقت عادت به اهانت نداشته‌ام نماینده حق ندارد از منطق و استدلال خارج شود و به حرف‌هاى زشت بپردازد یعنى هیچ فردى نباید کلمات قبیح و زننده بگوید و عادت به این قبیح داشته باشد وکیل و روزنامه‌نگار بیشتر باید در این باره تملک نفس داشته باشد و رعایت بکند یکى از آقایان سناتور‌ها ضمن بحث فرمودند بدون تصویب تبصره پیشنهادى جناب آقاى نجم‌الملک و حفظ رأى مخفى و مستقیم انتخابات اینجا باز این را بین الهللالین عرض کنم این معنى را قانون اساسى براى مجلسین براى مجلس شوراى ملى پیش‌بینى کرده قانون انتخابات پیش‌بینى کرده (دکتر طبا - همان را اجرا بکنید)

آقاى دکتر اجازه بدهید بنده را نیز خدا مرگ دهد ملایم، آن آقا در مجلس سنا گفتند حفظ رأى مخفى و مستقیم انتخابات همه وقت غلط بوده است و نمایندگان ادوار گذشته عموماً وکیل واقعى ملت نبوده‌اند و فوق‌العاده تعجب کردم زیرا همه مى‌دانیم در 16 دوره تقنینیه انتخابات به چه کیفیت صورت گرفته 6 دوره اول از مجلس را نمی‌توان وکلاى آن را تحمیلى معرفى کرد دلیل آن انتخابات دوره ششم آقایانى که در ادوار سابق تشریف داشته‌اند جناب آقاى رفیع حالا تشریف دارند جناب آقاى مخبرفرهمند هم اینجا نشسته‌اند در دوره ششم یک مقدارى چند درصد شاید 20 درصد یا 25 درصد مداخله مأمورین شهربانى سبب شد که مرحوم مدرس رضوان‌الله علیه شب دعوت کرد منزل مرحوم حاج مهدى سلامت وجوه طبقات تهران آنجا تشریف داشتند بنده هم بودم مذاکراتى شد. بعد مرحوم رضا شاه گفت چرا مداخله کردند و امر کرد انتخاب را دادند به دست مرحوم مشیرالدوله و آرایى که قبلاً گرفته بودند و در حدود 6 هزار و چند برگ بود آوردند در مدرسه دارالفنون سوزانیدند و انتخابات زیر نظر مرحوم مشیرالدوله به خوبى انجام شد وقتى که این طور شد آیا بى‌انصافى نیست که بگوییم آن وکلا وکلاى تحمیلى بوده‌اند به نظر من از انصاف و عدالت خارج است چون این موضوع بحث زیادى دارد وارد آن نمى‌شوم هفت دوره دیگر به عقیده عده زیادى انتخابات آزاد نبوده آن هم یک بحث مفصلى دارد که چون در جریان وارد بودم اگر یک روز مقتضى می‌شد در همین‌ مجلس تشریح مى‌کردم و همه می‌فهمیدند که اینجا معنی مصداق ندارد و آن طورى که در خارج جلوه دادند آن طور نبوده است‌ اما بعد از شهریور انتخابات این دو سه دوره البته تصدیق مى‌کنم در خیلى از قست‌ها دولت‌ها و مأمورین و متنفذین یک دخالت‌هایى کردند ‌اما این دو سه دوره را به طور قطع و عموم وکلاى آن را نمى‌توان تحمیلى معرفى کرد زیرا این ‌اشکال پیش مى‌آید که بعضى از وکلاى تهران و بعضى از وکلایى که در اطراف آنها هیچ کس حرفى نزده است آنها نیز وکیل نبوده‌اند پس اگر آقاى ملک‌زاده نظرش این است آقاى دکتر مصدق‌السلطنه آقاى حائرى‌زاده آقا مکى آقاى دکتر شایگان که الآن وکیل هستند مشمول این قسمت هستند این که معنى ندارد وقتی که با آن مراجعات عدیده مواجه شدیم و من هى آن قسمت اول را اعتراض مى‌کردم که چرا ابطال کردند نظرتان هست آقاى دکتر معظمى‌ آیا حالا پسندیده هست که ما خودمان بیاییم و این طور کنیم من نمى‌دانم چرا عقلاى ما سعى دارند خودشان را موهون کنند و مجالس شوراى ملى را غیر ملى و غیر قانونى معرفى کنند آخر این گفته‌ها یک روزی به حساب گذارده مى‌شود و ممکن است در قوانین کلى ما خدشه و سکته وارد کند بنده نمى‌خواهم در اطراف باسواد و بی‌سواد صحبت کنم زیرا هیچ عاقلى و با مشعرى نمی‌تواند منکر علم و دانش شود قرآن کریم مى‌فرماید هل یستوى الذین یعلمون و الذین لایعلمون،

دستور اسلام است که از لحد تا گور انسان باید پی علم و تحصیل برود کسى منکر سواد و علم نیست، بحث یک جمله‌ای است خیلى کوچک است و خیلى لطیف است اگر دقت کنیم زود پى به معنایش مى‌بریم البته باید سعى شود که تمام افراد مملکت عالم و دانشمند بشوند اما چنانچه ما به علت پیش‌آمدهاى روزگار و عدم و توجه اولیاى ‌امور به این قسمت مهم مردم در بى‌سوادى باقى مانده‌اند نباید عموم افراد مردم را از حق مشروع ملى خود به بهانه نداشتن سواد محروم ساخت آقایان محترم موضوع انتخابات و صحت آن کمتر مرتبط به باسواد و بى‌سواد است بلکه صد نود آن مرتبط به بى‌غرضى دولت‌ها و مداخلات غیر مشروع است یعنى اگر دولت و رئیس انتخابات هر حوزه بى‌غرض باشد و بى‌طرفى کند و جلوگیرى از دسیسه نماید مردم به طیب خاطر رأى صحیح مى‌دهند و وکیل خوب انتخاب مى‌کنند به خاطر دارم دوره پنجم که مرحوم مشیرالدوله رحمت‌الله علیه انتخابات را اداره می‌فرمود بنده براى دادن رأى به اتفاق 3 نفر از دوستانم به مسجد میرزا موسى رفتیم که رأى خود را به صندوق بریزیم در توى راه رو وهشتى مسجد بزازها برخوردیم به مرحوم مشیرالدوله سلام کردم و اظهار ادب نمودم مرحوم مشیرالدوله که نسبت به بنده لطف مخصوصى داشت و با دودمانم دوستى داشت تأدب فرمود ایستاد و بناى پرسش از حال بنده و مرحوم پدرم فرمود. ضمناً فرمود کجا می‌روید؟ عرض کردم می‌روم رأى خود را بدهم اظهار کردند آقایان هم با شما هستند گفتم بلى فرمود من میل ندارم شما با چند نفر دیگر بروید رأى بدهید خواهش مى‌کنم تک تک بروید که دیگران هم تأسى کنند و مرحوم مشیرالدوله تا این ‌اندازه رعایت مى‌فرمود این مطلب را هم عرض مى‌کنم آن مرحوم به وسیله مرحوم شیخ حسن تهرانى که از دوستان واقعى بنده و مرحوم مدرس و مشیرالدوله بود مبلغ هفتاد تومان برایم پول فرستاد که مخارج را هم بکنم و به گرگان بروم وکیل شوم با این لطف مرا مانع شد که به اتفاق 3 نفر برویم در انجمن در صورتى که در آن تاریخ موضوع با سواد و بى‌سواد در بین نبود فقط هم عمومى ‌مصروف به صحت انتخابات بود البته انتخابات هم تا آنجا که میسر مى‌شد از روى صحت و بى‌غرضى جریان مى‌یافت آن روز به آقاى مکى عرض کردم خاطرتان هست؟ به خدا قسم نمى‌خورم من کسى نیستم که سفارش بکنم و وکیل تحمیلى مردم بشوم در محلم آبرو دارم. حیثیت دارم تا حالا دلال مظلمه نبودم براى مردم کار مى‌کنم مردم مى‌خواهند به من رأى بدهند یا ندهند اگر بنا بشود انجمنى درست بکنند که یک عده چاقوکش بروند شرارت بکنند اداره تبلیغات هم مرا نوکر و مزدور خارجى العیاذ بالله معرفى کند فکر کنید ببینید این مفهوم انتخابات آزاد است؟

شخص آقاى دکتر مصدق شخصاً به من هر وقت می‌رسد مى‌خندد شوخى مى‌کند مى‌دانید من در حریم این حرف‌ها و زشتى‌ها و مزخرفات وارد نیستم ‌اما یک عده خودشان را مى‌چسبانند به آن آقا و یک عده خدمتگزار را اجنبى پرست مى‌گویند تهدید مى‌کنند مردم بیچاره هم مى‌ترسند این مفهوم آزادى است؟ آن چیزى که آقاى دکتر مصدق و آقایان نمایندگان مى‌خواهند این مفهوم را در بر خواهد گرفت تا اینجا عرضم را می‌خواهم بگویم چون آقا هم وقت خواسته‌اند (اشاره به آقاى پیراسته) این آقاى مکى مى‌دانند اینجا ‌امروز با هم صحبت کردیم.

+++

اگر من یک فکرهاى دیگر مى‌کردم یا اگر می‌خواستم حقه بازى خودم را با یک عده دیگر قاطى مى‌کردم و از هین تهران وکیل می‌شدم من در حریمم این حرف‌ها نیست و خود را به دور نگاه داشته‌ام و این حرف‌ها را که می‌زنم روى مصالح ممکلت است آقایان شما اختیاراتى در این دوره داشتید ما هم طرحى‌ امضا کردیم ‌بیایید براى رضاى خدا و خدمت به این مملکت‌ امروز اجراى منع مشروبات الکلى را با قید دو فوریت همین جا ‌امروز مطرح کنیم من پیشنهاد کرده‌ام همه ‌امضا کردیم و از رئیس محترم هم مى‌خواهم این قانون را از مجلس بگذرانیم بقیه وقتم را هم می‌دهم به آقاى پیراسته.

رئیس - آقاى پیراسته سه دقیقه وقت دارید بفرمایید.

پیراسته - متأسفانه چون وقتم بسیار کم است و جناب آقاى دکتر مصدق هم حضور ندارند بنده در جلسه گذشته مطالبى را عرض کردم می‌خواستم ایشان بشنوند چون مطمئن نیستم آقایانی که با ایشان ارتباط دارند عرایض بنده را به اطلع ایشان برسانند بنده ‌امروز مى‌خواهم بگویم و ‌اشاره بکنم بگویم جناب آقاى دکتر مصدق :

این دغل دوستان که می‌بینى‏

مگسانند گرد شیرینى‏

راست خواهى سگان بازارند

که استخوان از تو دوست‌تر دارند.

بنده می‌خواستم به ایشان عرض کنم که حضرتعالى به قولى شصت و هفت سال و به قولى شصت و پنج سال هفتاد سال دارید بنده در این موضوع وارد نمی‌شوم که در این بابت خاطر ایشان از من مکدر بشود قدر متیقن شصت سال دارند و در این شصت سال تجربه سیاسى‌ آموخته‌اند شما نباید وسیله قرار بگیرید دسته‌ها که تخصص دارند که هر روز هر جا باد می‌آید بادش می‌دهند و به دور هر محفل قدرتى جمع مى‌شوند این ‌اشخاص شما را احاطه بکنند و با همان کلماتى که به همه مراکز قدرت تا به حال می‌گفتند شما را منحرف بکنند آقاى دکتر مصدق حقیقتاً چون مدت‌ها رل اقلیت را شما داشته‌اید از انتقاد بنده نباید بترسید و نباید هم به هراسید بنده متأسفانه همان طور که عرض کردم وقت کافى ندارم مى‌خواستم به ایشان عرض کنم که اگر به شما مى‌گویند خاطر مبارک آسوده باشد اینها همان کسانی هستند که به دیگران هم مى‌گفتند خاطر مبارک آسوده باشد خیر خاطر مبارک آسوده نباشد بنده به عنوان یک ارادتمند واقعى عرض می‌کنم نه از ایشان توقعى دارم نه با ایشان تماس دارم و نه اهل توقع از ایشان هستم نه جزو اطرافیان هستم ولى بنده می‌گویم که هیچ وقت به این مگسان دور شیرینى اعتماد نکنید به شما خلاف مى‌گویند اگر می‌گویند اوضاع مردم خوب است و خاطر مبارک آسوده باشد البته حضرتعالى که جزو (رئیس - سه دقیقه تمام شد) اجازه بفرمایید پنج دقیقه صحبت کنم.‏

رئیس - باید رأى بگیریم و عده هم کافى نیست‏.

پیراسته - نفر بعد کیست ممکن است از او پنج دقیقه وقت بگیرم‏.

رئیس - آقاى فرهودى‏

پیراسته - آقا فرهودى ممکن است پنج دقیقه به بنده وقت بدهند.

فرهودى - بنده 5 دقیقه از وقتم را قبلاً داده‌ام به آقاى دکتر طبا

پیراسته - اگر ایشان پنج دقیقه وقت بدهند بنده هم عرضم تمام مى‌شود.

رئیس - اگر از مجلس بخواهید باید رأى گرفت‏.

پیراسته - بعد براى آقاى فرهودى رأى بگیرید چون حالا عده کافى نیست و نمى‌شود رأى گرفت‏

رئیس - تأمل بفرمایید آقاى فرهودى شما به کسى وقت داده‌اید؟

فرهودى - آقای دکتر طبا از بنده وقت خواسته‌اند ممکن است دو دقیقه از وقتم را به ایشان بدهم‏.

رئیس - آقاى پیراسته دو دقیقه وقت دارید بفرمایید

پیراسته - بنده مى‌خواستم عرض کنم که وضعیت مردم خوب نیست جناب آقاى دکتر مصدق که خوشبختانه مزه فقر و مزه گرسنگى را نچشیده‌اند خدا کند که نچشند براى این که از طبقه بودند که متمول هستد بحمدالله و تمکن کافى دارند، مردم فقیرند اگر هم بدانند اطرافیان ایشان که نمى‌گذارند بفهمند در روز اول که ما ‌آمدیم اینجا تنها ایرادى که بنده به دولت داشتم و در در رأس ایرادات است‌ این بود که دولتی که می‌خواهد با یک ‌امپراطورى کهنه کار استعمارگر مبارزه بکند باید برنامه اقتصادى داشته باشد نقشه بکشد و اگر شما برنامه اقتصادى نداشته باشید حریف شما را از پا در مى‌آورد متأسفانه به این عرض من توجه نشد بعد که ‌آمدند برنامه اقتصادى درست کردند یک تصویبنامه هیجده ماده درست کردند که واقعاً باید گفت تخصصى داشته است آن کسى که این تصویبنامه را درست کرده که این مملکت را به هم بزند نه این که تخصصى داشته است که در‌ امور اقتصادى بنده می‌خواستم عرض کنم که از روز اول اگر مردم را از روزى سیصد هزار لیره محروم کرده بودند و صاف و صریح مى‌گفتند که آقا مبارزه‌‌ای که ما در پیش داریم مدت‌ها وقت لازم دارد تا کمکى از این حیث به شما داده شود بایستى شما‌ آماده باشید برنامه اقتصادى را تحمیل بکنید و محققاً این مردم وطن پرست ایران حاضر بودند و حاضر هم هستند که گرسنگی و برهنگى را تحمل بکنند و در تحت تسلط خارجى در نیایند.

ولى متأسفانه در این مدت ارز این مملکت را از بین برده‌اند با چهارده میلیون لیره ارز این مملکت را که حداقل‌اش مى‌توانستیم پانزده ‌شانزده ماه مصرف بکنیم و این چهارده میلیون را به مصارفى برسانیم که ضروریات ایجاب بکند این چهارده میلیون را از بین بردند و چیزى دیگرى از آن باقى نگذاشند مقدارى هم که در بانک‌هاى خارجى داشتیم آنها را هم گرفیتم و متأسفانه آن هم به آن مصرفى خواهد رسید که آن چهارده میلیون رسیده اگر دولت برنامه اقتصادى داشت اگر از روز اول مى‌آمد میگفت آقا من می‌خواهم وارد کارى بشوم روزى سیصد هزار لیره که سهل است مثل ‌امروز که سیصد هزار پول هم نیست ما که این حرف را می‌شنیدیم هم ما قبول مى‌کردیم و هم مردم قبول مى‌کردند و خودشان را براى مبارزه ‌آماده مى‌کردند براى این که محرومیت بیشترى بکشند شما اگر از روز اول نمی‌گفتید که ما روزى هفده تومان و نیم به هر نفر می‌دهیم و حالا تمام کارهاشان را ول کردند‌ امروز در بازار تهران بیشتر از تمام بازارهاى دنیا بنجل هست هر جنسی را که در هیچ جاى دنیا نمى‌شود پیدا کرد در این مملکت که می‌خواهید مبارزه کنید پیدا می‌شود اگر راستى می‌خواهید مبارزه کنید چرا مرزهاى مملکت را نبستید (فرهودى - این اجناس در زمان رزم‌آرا وارد شده... (رئیس - آقا وقت شما تمام شده) آقا چرا نمى‌گذارید ما حقایق را بگوییم.

فرهودى - من که وقتم را به شما دادم.

رئیس - آقاى فرهودى بفرمایید (حاذقى - اجازه مى‌فرمایید) راجع به چه موضوعى است؟ بفرمایید

حاذقى - اجاز بفرمایید مطابق آیین‌نامه هر روز براى نطق قبل از دستور سه نفر حق دارند نوبت بگیرند که صحبت کنند و من اول کسى بودم که ‌آمدم توى مجلس اگر دستگاه خراب است و من هم اگر به شما نگویم به کى بگویم پریروز من عرض کردم چون جناب آقاى دکتر مصدق مى‌خواهند صحب بفرمایند نوبت خودم را تعویض مى‌کنم به ایشان که صحبت کنند و نوبت من براى جلسه بعد محفوظ است بعد براى این که شاید این نوبت محفوظ نباشد اول ‌آمدم در مجلس چون گفتند آقاى‌ آشتیانى‌زاده شب ‌آمده‌اند و خوابیده‌اند و آقاى شوشترى هم ‌آمده‌اند اسم بنویسند یک جا نداریم نمی‌دانم که به آقاى ‌آشتیانى‌زاده بدهیم با به ایشان نوبت شما هم محفوظ است نوبت آقاى فرهودى هم محفوظ است نمى‌دانم اینجا جاى شما است یا آقاى شوشترى من عرض کردم بدهید من ‌امضا کنم فرمودند که در ورقه ‌امضاى شما هست چون آن روز آقاى موقر صحبت کردند و ‌امروز نوبت شما است و من رفتم در اطاقم نشستم مشغول نوشتن شدم بعد ‌آمدم توى مجلس دیدم که هم آقاى شوشترى هم آقاى‌ آشتیانى‌زاده ‌آمده‌اند صحبت کرده‌اند من نمی‌دانم که چرا این کار شده است من نمی‌دانم که ظلم شده است یا نشده است آقایانى که بعد ‌آمده‌اند و اسم‌شان را نوشته‌اند صحبت کرده‌اند و آن وقت نوبت بنده حذف شده است.

رئیس - در جلسه پیش هم شما و هم آقاى فرهودى از حق نطق قبل از دستور صرف‌نظر کردید (صحیح است) گفتید که حرف نمی‌زنیم بنابراین گفتم ورقه بگذارند متوجه نشدند و ورقه که گذاشتند هم آقاى‌ آشتیانى‌زاده و هم آقاى شوشترى اسم نوشته‌اند و نفر سوم هم آقاى فرهودى‌ امضا کرده‌اند و آقاى فرهودى هم می‌گویند که من جلوتر ‌آمده‌ام.‏

حاذقى - تقصیر شما نیست به اعضای مجلس بگویید که این طور کار نکنند.

رئیس - آقاى فرهودى بفرمایید

فرهودى - عرض کنم بنده تصور می‌کنم که وقت مجلس به طور کلى گران‌تر از این باشد که صحبت بکنیم کى‌ آمده و کى نیامده‌ اما مطلبى که بنده می‌خواستم عرض کنم متأسفانه وضعیات جریان کارها در این مجلس طورى است که ما در‌ امور اساسى کم‌تر صحبت می‌کنیم یکى از ‌امور اساسى این ممکلت سیاست خارجى این مملکت است که ما تا به حال به حق واقعى این مطلب در این مجلس نتوانستیم بپردازیم و یک جهت این قضیه این است که معمولاً کار سیاست خارجى در برنامه‌هاى دولت مطرح می‌شود و موقع طرح برنامه هم به قدرى مجلس متشنج است که حواس‌ها جمع نیست‌ اما خوشبختانه در جلسه گذشته که آقاى نخست‌وزیر گزارشى از مسافرت خود دادند یک فرصت مناسبى بود که راجع به سیاست خارجى هم صحبت بشود خوب آن جلسه هم به آن ترتیب طولانى شد اساس سیاست خارجى ما به طوری که بار‌ها مجلس هم تصویب کرده تقویت و پشتیبانى از سازمان ملل متحد بود است چرا؟ براى این که این سازمان یک وسیله بزرگى است براى حل و فصل اختلافات بین‌المللى و یک دستگاه کاملى است براى ایجاد همکارى بین‌المللى و شوراى ‌امنیت این سازمان‌ هم در دو نوبت‌ امتحان شایسته به ملت ایران داده است.

یکى در قضیه اخیر بنابراین ما به حق بایستى هم معتقد به این سازمان باشیم و هم همان طور که در اصول سیاست خارجیان هست پشتیبانى از این سازمان بکنیم بعد از جنگ دوم جهانى به واسطه کثرت استعمال طیاره‌ها و ارتباطات

+++

رادیویى دنیا نسبت به سابق کوچکتر شده به این جهت پایه یک همکارى‌هاى بین‌المللى نزدیکى گذاشته شد و فکر ایجاد اتحادیه‌هاى جدید به میان ‌آمد دول دنیا، ملل دنیا عقب یک وسایل جامع جدیدى می‌گردند براى این که اتحادیه‌هایى به وجود بیاورند مثلاً در اقیانوس اطلس که یک اقیانوس بزرگى است که اروپا را در پنجه خودش گرفته و ‌امتداد پیدا کرده تا ‌امریکا این اقیانوس جهت جامع دوازده دولت اروپایى و امریکایى و حتى آسیایى شده است البته همه ملل حق دارند که به مناسبت موقع جغرافیایى خودشان و به تناسب وضع ثابت خودشان فکر یک همکارى‌هایى جدید بکنند خوشبختانه در منشور سازمان ملل متحد هم در فصل هشتم اجازه این همکارى‌ها داده شده و ایجاد این همکاری‌ها تشویق شده است و به این ترتیب در ایران هم حق این است که از این سوابق استفاده شود ما ‌امروز با کشورهاى اسلامى‌ دو جهت جامع داریم جهت جامع ممالک اقیانوس اطلس فقط آب بود ولى ما جهات جامعى داریم که مبتنى است بر عقیده و ایمان وحدت حقیقى منافع (در این موقع جلسه از اکثریت افتاد و پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل گردید) ولى ما با کشورهاى خاورمیانه یک جهات جامعى داریم ‌که مبتنى است بر عقاید و ایمان و اشتراک منافع (صحیح است)

مملکت ایران هم همیشه به حکم تاریخى واسط‌ العقد همه این کشور‌ها بوده و حالا که منشور سازمان ملل متحد در فصل هشتم این اصول را تشویق کرده است حق این است که ما هم در این باب یعنى ایجاد قراردادهاى ناحیه‌اى مطابق مقتضیات جغرافیایى و تاریخى و مقتضیات این زمان عصرى که درش واقع هستیم پیش‌قدم بشویم بنده به خاطرم می‌آید بیست و پنج سال پیش یک اتفاق ناگوارى در حرمین شریفین یعنی در مدینه منوره افتاد مرحوم مدرس پشت همین تریبون به جهت جامع کشور اسلامى‌ و ممالک اسلامى‌ دور ایران متوسل شد و دولت وقت را وادار کرد که در قضیه مولمه حرمین شریفین مداخله کرد و اقدام دولت در آن قضیه موفقیت‌ آمیز بود حالا هم بنده خیلى خوشوقتم که در گزارش پریروز که آقاى نخست‌وزیر به ما دادند در سیاست خارجى توجه به این مسئله را ‌اشاره کردند یعنى فرمودند که ما در این مسافرت به مصر رفتیم در قاهره اعلامیه‌اى دادیم آن اعلامیه را که خواندند بنده دیدم در آن اعلامیه پایه همکارى چند جانبه‌اى را که البته مبتنى است بر همکارى کنسور‌هاى خاورمیانه و اسلامى پایه‌گذارى کرده‌اند و از این جهت خوشوقتم و ‌امیدوارم که این قدم اولیه‌اى که نخست‌وزیر ایران برداشته است به تکامل و ثمر برسد و ما هم در این دنیایى که به صورت ظاهر آرام است و در باطن آرام نیست موفق بشویم که به سهم خود در حفظ بى‌طرفى کشور‌هاى خاورمیانه اقدام مؤثر بکنیم. جناب آقاى مخبرفرهمند هم یادداشتى براى بنده فرستاده‌اند و نوشته‌اند که طومارى که به امضای چندین هزار نفر از اهالى همدان به وسیله ایشان مبتنى بر تأیید و پشتیبانى از روش حضرت آیت‌الله کاشانى و جناب آقاى‏ دکتر مصدق که به عنوان مجلس و براى ضبط در بایگانى مجلس فرستاده‌اند اینجا به عرض مجلس شوراى ملى می‌رسانم (طومار بزرگى را باز و ارائه دادند) این را اهالى ‌امضا کرده‌اند فقط تقاضاى آنها این است که در بایگانى مجلس ایران این سند تاریخى طبقات اهالى همدان ضبط شود

دکتر طبا - از وقت آقاى فرهودى چیزى نمانده؟

رئیس - سه دقیقه وقت مانده بفرمایید:

دکتر طبا - بنده بیانات مفصلى داشتم چون فقط سه دقیقه وقت به بنده واگذار شده اکتفا می‌کنم به چند تلگرافى که از انارک راجع به وضع معاون آنجا واصل شده است و مخصوصاً هم تذکر داده‌اند که توسط بنده تلگراف بایستى به مجلس داده شود از این جهت تقدیم مجلس می‌کنم و ‌امیدوارم که دولت هر چه زودتر راجع به آن موضوع اقدامات لازم بکند که رفع نگرانى اهالى بشود در جلسه هیئت دولت هم حضور پیدا کردم و دولت هم وعده دادند که اقدام مقتضى بنمایند و ‌امیدوارم که رفع نگرانی عموم مردم آنجا بشود موضوع دیگرى که می‌خواستم از این وقت کم استفاده کنم و عرض کنم راجع به تبصره‌ای است که مجلس سنا به لایحه انتخابات اضافه کرده ولى چون وقتى ندارم وقتى که تبصره مطرح شد بنده عرایضم را خواهم کرد.

3 - بیانات آقاى کشاورزصدر به عنوان ماده 90 آیین‌نامه.

رئیس - وارد دستور می‌شویم جلسه پیش آقاى کشاورزصدر به عنوان ماده 90 اجازه صحبت خواستند و حالا هم مختصر بفرمایند که رأى نهایى یک دوازدهم بعداً گرفته شود.

کشاورزصدر - من راجع به بیانات همکار عزیز آقاى فولادوند که در جلسه قبل فرمودند و نسبتى به بنده دادند و بى‌مهرى که فرمودند می‌خواهم براى دفاع از خودم چند کلمه عرض کنم. یکى پرسید از آن گم گشته ایام - که تو چه دوست دارى گفت دشنام - که هر چیزى که مردم می‌دهندم - به جز دشنام منت می‌نهندم - بنده معتقدم و عقیده دارم که در مجلس شوراى ملى رفقا نمى‌بایستى به هم بى‌مهرى و اهانت بکنند (صحیح است) اگر کسى خوب است یا بد است براى خودش است و خود بنده هم به شهادت آقایان نسبت به یک ‌امرى ممکن است بسیار حاد و تند باشم ولى نسبت‌هاى شخصى و موضوعات خصوصى را هیچ وقت در مجلس مطرح نمی‌کنم یکى به همین جهت و یکى هم به جهت دیگرى که آن را من از این مهم‌تر مى‌دانم معارضه به مثل با آقاى فولادوند نمى‌نمایم و آن این است که بنده به پدر محترم و بزرگوار ایشان علاقمند بوده و اخلاص داشتم و دلم نمى‌خواهد یک چیزى بگویم که خللى به آن علاقه‌اى که الآن هم بعد از فوت آن مرحوم هست در بنده وارد بشود فقط از خودم دفاع مى‌کنم جناب آقاى فولادوند دو نکته را ضمن ‌اشاره‌اى که بى‌مناسبت در اینجا به من فرمودند و مناسبت نداشت و وقتى من ایراد کردم فرمودند که استنباط کردم فرمودند یکى این که بنده با قرارداد الحاقى موافق بودم و حالا بعد از این که اینجا صحبت ملى شدن نفت به میان ‌آمده است اظهار مخالفت با او مى‌کنم یکى دیگر این که بنده یک آدم غیر ثابتى بوده و ممکن است به کسى که اظهار ارادت مى‌کنم ثابت نباشد استدعا مى‌کنم که در این دو مورد خودشان به عرایض بنده توجه کنند اگر خلاف گفتم و بى‌قاعده گفتم تکذیب بکنند.

به شهادت آقایان نمایندگان دوره پانزدهم وقتى وارد مجلس شدیم ابتدا یک دسته‌هایى بودند اقلیتى بودند مادامى‌که حکومت آقاى قوام‌السلطنه بود خیلى از آقایان بودند در آن موقع یعنى در ابتداى دوره پانزدهم نه گفتگوى ملى شدن نفت بود و نه صحبت قرارداد الحاقى بود ما چند نفر یک طرحى تهیه کردیم مبنى بر الغا قرارداد 1933 در اول دوره پانزدهم که این گفتگو‌ها نبود جناب آقاى مکى، آقاى عباسى، اسکندرى، آقاى حائرى‌زاده، بنده، آقاى گلپادى تا اینجا که نظرم مى‌آید اینها بودند شاید آقاى ابوالمکارم معتمد دماوندى هم بودند که‌ امضا گویا به 12 یا 13 رسید ولى به 15 نرسید نمی‌دانم آقاى مکى آن پیشنهاد را ‌که امضا شده بود و یک روز اینجا ارائه دادند حالیه پهلوشان هست یا خیر اگر پهلوشان هست التفات کنند که بنده بخوانم تا آقایان بدانند که بنده از همان موقع با قرارداد 1933 مخالف بودم و کسى که مخالف قرارداد 1933 هست معنى ندارد که با قرارداد الحاقى موافق باشد (مکى - بفرمایید آن طرح حاضر است) ملاحظه بفرمایید نوشته است‏

امضاکنندگان طرح قانونى ذیل را با قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى طرح و تصویب آن را داریم.

مجلس شوراى ملى ایران قرارداد اداعایى 1933 شرکت نفت ایران و انگلیس را به رسمیت نمی‌شناسد و آن را کان لم یکن می‌داند: حسین مکى. عباس اسکندرى. حائرى‌زاده. عبدالقدیر آزاد. رحیمیان. محمود محمودی. معتمد دماوندی. کشاورزصدر. گلبادى آقاى باتمان‌قلیچ هم ‌امضا کرده بودند که بعداً روى ‌امضاى خودشان را قلم کشیدند (مکى - لاهوتى هم‌ امضا کرد) بله لاهوتى هم ‌امضا کرده بود بنده نظریه‌ام این بوده است که داده‌ام و آقایان شاهداند‌ اما یک نکته دیگر هم راجع به این مطلب هست که آقاى ‌امامى‌اهرى شاهدند که در همان موقع که جناب آقاى فولادوند می‌فرمایند موافقت کردم که آقاى مکى صحبت کنند و من هم تأیید مى‌کنم که ایشان علاقمند بودند آزاد بگذارند ایشان را در همان موقع در وزارت خارجه یک کمیسیون بود که دعوت کردند از ‌اشخاصى که اطلاعات حقوقى دارند من آنچه نظرم می‌آید بنده بودم آقاى گنجه بودند آقاى شریعت‌زاده هم گویا بودند هفت نفر بودیم در آنجا که رفتیم عموماً آقایان عقیده‌شان این بود که این قرارداد مضر است و نمایندگان دوره پانزده با آن موافقت نخواهند کرد من در اینجا اختصاص به خودم نمى‌دهم اکثر نمایندگان دوره پانزدهم موافق با قرارداد الحاقى نبوده اگر موافق بودند و ممکن نبود به آن صورت در بیاید (صحیح است)

همه راضى نبودند هیچ کس زیر بار نرفت نهایت گاهى مقاومت ‌آشکارا او مثبت است و گاهى مقاومت منفى و موجبات کار را فراهم نکردن همه آقایان علاقمند بودند که حق ملت ایران گرفته بشود و تضییع حق ملت ایران نشود (صحیح است) این است که بنده تصور می‌کنم با این مقدماتى که عرض کردم در این که با قرارداد الحاق موافق نبودم تردیدى نیست یکى به شهادت این جناب آقاى مکى پیش از این که پیشنهاد ملى ‌شدن نفت در کمیسیون نفت می‌شد یعنى نه این که روى سوء نیت باشد یک عده‌اى متوجه نبودند آقاى اسلامى ‌و بنده این پیشنهاد را ‌امضا کردیم و هنوز هم در کمیسیون مطرح نشده بود و تا این ‌اندازه عرض کردم که آقایان تصدیق بفرمایند به این که بنده با قرارداد الحاقى موافق نبودم ‌اما راجع به این که بنده آدم بدى هستم، آدم هرجایى هستم (صحیح است) تمنى مى‌کنم که آقایان مزاح نفرمایید چون در موقعى که به خودتان بى‌مهرى شود اهانت شود حاضر نیستید که مزاح بشود. دلیل این که بنده ثابت می‌کنم این که در ابتداى دوره پانزده به شهادت آقاى حائرى‌زاده ایشان ‌آمدند به من فرمودند که ما به مجلس نیامده‌ایم شما با ما در این دوره همکارى مى‌کنید یا نه و بنده به آقایان عرض کردم که در این دوره هم با آقایان فراکسیون جبهه ملى و نمایندگان جبهه ملى همکارى دارم این مذاکره پیش از آن بود که مجلس

+++

تشکیل شود وقتى که مجلس تشکیل شد یک فراکسیونى جناب آقاى ملک‌مدنى تشکیل دادند به نام فراکسیون آزادى این آقاى قبادیان که مرد شرافتمندى است شما بگو آقاى دولتشاهى آقاى ملک‌مدنى هم بودند من رفتم آنجا گفتم شما رفقاى گرام و عزیز من هستید ولى من چون به جبهه ملى قول دادم که پیر و افکار و نیات و نظریات آنها باشم نمی‌توانم با شما همکارى کنم و آقایان هم من را معذور داشتند و رفتم آنجا.

رئیس - آقاى کشاورزصدر مختصر بفرمایید.

کشاورزصدر - و به همین دلیل بود که بنده با صندوق لواسانات بنا به همان نظریه‌اى که عرض کردم مخالفت کردم و یکى از خویشان عزیز بنده که قوم و خویش من و پیش من هم خیلى عزیز است آقاى حسام دولت‌آبادى است که قوم و خویش من است از نقطه‌نظر مخالفت سیاسى و از صندوق بیرون رفت بنده نظر اصولى و اساسى دارم بنده هیچ وقت منظور شخصى ندارم و الآن هم در اینجا عرض مى‌کنم که من تابع شخص نیستم مطلبى که عنوان مى‌شود اگر آن مطلب اصولى و خوب باشد من موافقم اگر بد باشد من مخالفم و با این مختصر قناعت به عرض خودم مى‌کنم و به فرزند عزیز مرحوم عزیزالله خان فولادوند که حق دوستى و پدرى را با من ادا فرمودند عرض مى‌کنم که:

عیب رندان مکن‌اى زاهد پاکیزه سرشت‏

که گناه دگرى برتو نخواهند نوشت‏

من اگر نیکم اگر بد تو برو خود را باش‏

هر کسى آن درود عاقبت کار که کشت.

(یک نفر از نمایندگان - شعر بسیار صحیح بود)

غلامرضا فولادوند - اجازه مى‌فرمایید بنده هم طبق ماده 90 عرضى دارم‏.

نورالدین ‌امامى‌- آقاى فولادوند به احترام ریش سفیدى من صرف‌نظر بفرمایید ما از آقا استدعا مى‌کنیم جلسه دیگر صحبت بفرمایید.

فولادوند - حق با بنده است خواهش مى‌کنم آقاى رئیس اجازه بفرمایید که یک دقیقه صحبت کنم.‏

رئیس - تشخیص با بنده است‏.

فولادوند - این وضع منشى مجلس است بنده اینجا نمی‌مانم.

4 - اخذ رأى و تصویب لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت آبان 1330

رئیس - یک دوازدهم مطرح است نامه مجلس سنا قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

در جواب مراسله شماره 200001 - 2/9/30 راجع به طرح قانونى مربوط به اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور در آبان ماه 1330 که براى اظهارنظر به مجلس سنا ارسال شده بود ‌اشعار می‌دارد که طرح مزبور در جلسه روز دوشنبه چهار آذر 1330 مجلس سنا مطرح و با اظهار نظر موافق عیناً به تصویب رسید. از طرف رئیس مجلس سنا دکتر ملک‌زاده.

رئیس - رأى نهایى گرفته مى‌شود در مجلس سنا چیزى کم و زیاد نشده است با ورقه رأى گرفته مى‌شود عده حاضر فعلاً 89 نفر بعد اگر آقایان آمدند اضافه مى‌شود.

(اسامى‌آقایان به ترتیب ذیل به وسیله آقاى ناظر‌زاده اعلام و در محل نطق حاضر و رأى دادند)

آقایان: فرهودى. حمیدیه. مجتهدى. جمال ‌امامى.صدرى. بوداغیان. مکرم. دکتر مجتهدى. افشار صادقى. فرامرزى. نورالدین ‌امامى. سالار سنندجى. دکتر هدایتى. محمد ذوالفقارى. دکتر طبا. حکیمى.صدر‌زاده. دکتر جلالى. تیمورتاش. صفوى. سالا بهزادى. افشار. عزیز اعظم زنگنه. وهاب‌زاده. سرتیپ‌زاده. ابوالفتح دولتشاهى.‌ امامى‌اهرى. شوشترى. دکتر معظمى. مهدى ارباب. صالح. دکتر شایگان. دکتر بقایى. مکى. دکتر نبوى. ‌آشتیانى‌زاده. حاذقى. عماد ترتبى. گنابادى. نبوى. پیراسته. مهدوى. کشاورزصدر. صفایى. صدر‌زاده. کهبد. ملک‌مدنى. گنجه. خسرو قشقایى. ثقه‌الاسلامى. حائرى‌زاده. ذکایى. سودآور. محسن طاهرى. شادلو. آبکار. موقر. موسوى. آصف. صاحب‌جمع. قرشى. بزرگ‌نیا. قبادیان. دکتر کاسمى. شهاب خسروانى. غضنفرى. ظفرى. خاکباز. گرگانى. رضوى. سلطانى. عرب‌شیبانى. اسکندرى. اکبر. رفیع. گودرزى. عامرى. مخبرفرهمند. نصرتیان. برومند. قهرمان. دکتر کیان. دولت‌آبادى. دهقان. مرتضى حکمت. معین‌زاده. دکتر علوى. معدل. محمد هراتى. ‌امیر افشارى. دکتر برال. دکتر سید‌امامى. ناصر ذوالفقارى. غلامرضا فولادوند. ناظر‌زاده، (شماره آرا به عمل ‌آمده 82 ورقه سفید و 12 ورقه سفید بى‌اسم شماره شد)

رئیس - لایحه یک دوازهم آبان ماه با 82 رأى موافق تصویب شد.

اسامى‌موافقین - آقایان: موقر. فرهودى. خسرو قشقایى. کشاورزصدر. ملک‌مدنى. کهبد. نبوى. ‌آشتیانى‌زاده. دکتر بقایى. مهدوى. دکتر معظمى. دکتر نبوى. دکتر شایگان. صفوى. وهاب‌زاده. افشار. سرتیپ‌زاده. حکیمى. محمد ذوالفقارى. سالا بهزادى. دکتر جلالى. ‌امامى‌اهرى. صالح. افشار صادقى. شادلو. موسوى. بوداغیان. نورالدین ‌امامى. مکى. ‌امیر افشارى. دکتر برال. محسن طاهرى. دکتر هدایتى. دکتر طبا. دکتر مجتهدى. فقیه‌زاده. دکتر علوى. حائرى‌زاده. گرگانى. حاذقى. گنابادى. قهرمان. مکرم. ذکایى.صدرى. حمیدیه. فرامرزى. عبدالحسین مجتهدى. گنجه. ثقه‌الاسلامى.صدرزاده. ناصر ذوالفقارى. معدل. مرتضى حکمت. ناظرزاده. سلطانى. معین‌زاده. دهقان. عرب‌شیبانى. خاکباز. ظفرى. صاحب‌جمع. قرشى. آصف. بزرگ‌نیا. دکتر کاسمى. قبادیان. شهاب خسروانى. سودآور. اسکندرى. گودرزى. مخبرفرهمند. عامرى. اکبر دولت‌آبادى. رضوى. دکتر کیان. برومند. غلامرضا فولادوند. دکتر سید‌امامى. ارباب.

لایقرء - یک ورقه‏

ورقه سفید علامت‌ امتناع - 12 ورقه‏

رئیس - آقاى معاون وزارت جنگ‏

5 - تقدیم تقاضاى تمدید حکومت نظامى‌ در هفت نقطه خوزستان به وسیله آقاى معاون وزارت جنگ.

معاون وزارت جنگ (سر لشگر وثوق) - لایحه‌ای‌ است راجع به تمدید حکومت نظامى‌ در مناطق نفت خیز که عیناً تقدیم مقام ریاست مى‌کنم ضمناً مى‌خواستم از فرصت استفاده کنم و در پاسخ مذاکرات بعضى از آقایان محترم در مورد سوالات و لوایح وزارت جنگ عرض کنم به طورى که همه آقایان توجه فرموده‌اند این جانب شخصاً تقریباً همه روزه در جلسات مجلس شوراى ملى به انتظار این که شاید موقعى براى طرح سؤال یا لوایح تقدیمى ‌به دست آید حضور یافتم (صحیح است) و علاقه مخصوصى دارم سؤالاتى که در اینجا مطرح مى‌شود فرصت دادن پاسخ آن هم در جلسه رسمى ‌داده شود و در غیر این صورت اگر به طور خصوصى و در خارج هم سؤال بشود در هر حال بنده همیشه در اختیار آقایان محترم خواهم بود و یقین دارم چنانچه تا به حال نوبت به وزارت جنگ در پاسخ به سؤالات نرسیده است مسائل مهم‌ترى مورد توجه آقایان بوده است و در اولین فرصت جبران مافات خواهد شد (احسنت)

6 - طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به ده فقره شهریه.

رئیس - گزارش کمیسیون بودجه راجع به چند فقره شهریه مطرح است گزارش‌ها می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى‏

چند فقره لایحه از طرف دولت فعلى راجع به برقرارى وظیفه درباره وراث بعضى از کارمندان دولت که از نظر تقاعد مشمول قانون نبوده‌اند و یا مشمول بوده ولى حقوقى که به وراث تعلق گرفته کافى براى ‌امر معاش آنها نبوده است و یا آن مأمورین خدمات ذیقیمتى براى کشور نموده و دولت خواسته است از خدمات آنها با برقرارى مستمرى براى وراث مشارالیهم قدردانى نموده باشد و همچنین چند فقره لایجه مستمرى که در دولت‌هاى گذشته به مجلس تقدیم شده و دولت فعلى آنها را تأیید نموده است در کمیسین بودجه با حضور آقاى معاون وزارت دارایی مطرح گردید با توضیحاتى که از طرف نماینده دولت داده شد مواد پیشنهادى دولت تصویب و اینک گزارش آنها را تحت ماده واحده زیر تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید:

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود وظیفه وراث ‌اشخاص ذیل را:

الف - ماهى یک هزار ریال وظیفه بانو ایران غفارى دختر مرحوم کمال‌الملک که به علت ازدواج 25 روزه قطع گردیده از تاریخ 15/7/1327 (تاریخ تفریق) مادام که شوهر اختیار ننموده است‏.

ب - ماهى شش هزار ریال به عنوان هزینه تحصیل درباره (فرهاد و بهرام) دو نفر فرزندان مرحوم عبدالحمید اعظم زنگنه استاد دانشگاه و وزیر اسبق وزارت فرهنگ متساویاً (علاوه از مبلغى که از صندوق باز نشستگى بازماندگان آن مرحوم تعلق می‌گیرد) مادام که به تحصیل ‌اشتغال دارند از محل بودجه وزارت فرهنگ و از تاریخ اول فروردین 1330

ج - ماهى یک هزار ریال وظیفه درباره وراث مرحوم سرهنگ 2 محمود متین از تاریخ اول فروردین 1330 و از محل بودجه شهربانی کل کشور.

د - ماهى هفت هزار و دویست و نود ریال درباره 3 نفر از فرزند مرحوم دکتر حسن شهید نورایى استاد سابق دانشگاه تهران و مستشار اقتصادى سابق دولت در اروپاى غربى از تاریخ فوت متساویاً به نام خرج تحصیل مادام که به تحصیل‌ اشتغال دارند از محل اعتبار بودجه وزارت فرهنگ.

ه - ماهى شش هزار و هشتصد و چهل ریال درباره چهار نفر وراث مرحوم محمدعلى عظیمى‌ کارمند سابق وزارت فرهنگ به شرح ذیل:

1 - بانو بدرالشریعه عظیمى ‌همسر کارمند متوفى.

+++

2 - سیروس و ناهید و زهره عظیمى‌ فرزندان کارمند متوفى.

از تاریخ 18 تیر ماه 1330 مادام که فرزندان آن مرحوم به تحصیل ‌اشتغال دارند و عیال و دختران آن مرحوم مادام که شوهر نکرده‌اند از محل اعتبار بودجه وزارت فرهنگ‏.

و - ماهى چهار هزار و هفتصد و سى و پنج ریال وظیفه از اول فروردین 1330 درباره وراث مرحوم محمدعلى ملک کارمند سابق دفتر نخست‌وزیرى از محل اعتبار شهریه و مستمریات.

ز - ماهى سه هزار ریال درباره ورثه مرحوم محمدسادات دربندى کارمند سابق اداره تلگراف بى‌سیم پهلوى که در تاریخ 22 شهریور 29 بر اثر سقوط هواپیما در نزدیکى کرج سوخته است از تاریخ فوت و از محل بودجه وزارت پست و تلگراف و تلفن.

ح - ماهى یک هزار و یک صد و ده ریال درباره وراث مرحوم احمد روغن کشان پیک اداره پست تهران که در قطار راه آهن مسموم و مقتول گردیده از تاریخ فوت و از محل اعتبار بودجه وزارت پست و تلگراف و تلفن.

از محل اعتبارى که در هر یک از بند‌ها ذکر گردیده او از تاریخ‌هاى مذکور فوق برقرار و طبق مقررات پرداخت نماید.

ط - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود که از تاریخ 12 مهر ماه 1329 ماهى 4000 ریال وظیفه از محل منظور ضمن اصلاح بودجه وزارت فرهنگ در حق 5 نفر وراث منصله‌الاسامى‏

1 - بانو ملیحه مجذوب همسر

2 - آقایان محمود - عباس - حمید پسران و دوشیزه بدیعه دختر مرحوم بدیع‌الله مجذوب پرداخت نماید.

ى - اجازه داده مى‌شود به پاس خدمات مرحوم محسن مهرداد و تأمین مخارج زندگى وراث آن مرحوم علاوه بر یک هزار و هفتاد دینار که به موجب قانون باز نشستگى به وراث آن مرحوم پرداخت مى‌شود ماهیانه مبلغ یک هزار و هفتصد و سى ریال دیگر نیز که مجموع نصف آخرین حقوق و کمک دریافتى آن مرحوم مى‌باشد از بودجه وزارت کشور با رعایت ماده 6 قانون وظایف در وجه وراث قانونى برقرار و پرداخت نمایند.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

رئیس - آقاى فرهودى توضیحى دارید بفرمایید.

فرهودى (مخبر کمیسیون بودجه) - یکى دو تا‌ اشتباه قلمى‌شده است و بنده قبل از این که طرح بشود اینجا تصحیح مى‌کنم یکى این که اسم مرحوم دکتر شهید نورایى محمدعلى نیست، حسن است دوم این که درباره ورثه مرحوم عظیمى‌ کارمند سابق وزارت فرهنگ بعد از جمله کارمند وزارت فرهنگ کلمه متساویاً اضافه شود.

رئیس - اصلاح مى‌شود آقاى دکتر جلالى‏

دکتر جلالى - بنده اصولاً در این لایحه مخالفتى با این ارقام که به اشخاص داده بشود ندارم فقط ایراداتى دارم که به عرض مجلس شورای ملى مى‌رسانم یک ایرادم این است که سال گذشته قریب هفتاد، هشتاد فقره لایحه در متمم بودجه آمد بعد آنها متأسفانه چون بودجه تصویب نشد همین طور ماند و معلوم نیست به کجا رفته بنده از بسیاری از این افردى و در لایحه متمم بودجه براى ورثه آنها شهریه به مجلس آورده‌اند اطلاع دارم که در کمال زحمت و سختى مى‌گذرانند البته من نمى‌گویم این ‌اشخاص در اینجا ذکر شده اینها محتاج به شهریه نیستند ولى بسیارى هستد که مکرر شاید به همه آقایان و به وزارت دارایى مراجعه مى‌کنند و بعضى از اینها را کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى در سال گذشته تصویب کرده هنوز جناب آقاى فروزان به آنها حقوق نداده‌اند از موقع استفاده مى‌کنم و به آقاى مهندس زیرک‌زاده عرض می‌کنم یکى از کسانى که در لایحه گذشته شهریه‌ها تصویب شد وراث مرحوم مهندس حسام‌ پور‌محلاتى بود که به اینها هنوز چیزى داده نشده است من اینها را نمى‌شناسم مکرر به من مراجعه کرده‌اند و مکرر هم به وزارت اقتصاد ملى نوشته‌ام وزارت اقتصاد ملى به علت این که ظاهراً محلى در بودجه ندارد چیزى به آنها نپرداخته (معاون وزارت دارایى - کى آقا؟)

وراث حسام پورمحلاتى بسیار دیگر از این خانوده‌ها هستند مثل خانواده محسنین که اینها در کمال ناراحتى و سختى هستند و اگر من می‌خواستم تحقیقاً کسانى را که پرونده‌شان تهیه شده و به مجلس پیشنهاد شده و در کمیسیون بودجه موجود بوده به عرض مجلس می‌رسانم ملاحظه مى‌فرمودید که افراد بسیار زیادى هستد و در کمال ناراحتى و سختى مى‌گذارنند این افرادى که در اینجا ذکر کرده‌اند و پیش‌ انداخته‌اید بایستى خیلى عقب‌تر از اینها می‌آمد موضوع دیگرى که می‌خواستم به عرض برسانم این است که مقررى و ماهیانه‌اى که درباره اینها به طور کلى برقرار مى‌شود و تعیین مى‌شود بسیار ناچیز و کم است زیرا اگر بنده حق پیشنهاد خرج داشتم عرض مى‌کردم مثلاً یک خانواده که در سال گذشته نمى‌دانم مال بنگاه آبیارى بود مال کجا بود براى اینها یک صد و ده تومان مقررى مقرر داشته‌اند سه بچه دارند که دوتاشان مسلول هستند و در آسایشگاه شاه‌آباد گذاشته‌اند اگر مخارج و خوراک و سایر چیز‌هاى اینها را در نظر مى‌گرفتند لااقل در حدود سیصد چهار صد تومان براى آنها لازم بود بنده عرض نمى‌کنم یک زندگى متعینى براى اینها تشکیل بدهند ولى عرض می‌کنم که لااقل یک زندگى مختصرى و متوسطى به طوری که گذران‌شان بشود فراهم بکنند که وقتى که به این خصوصیات و با این تشکیلات به مجلس مى‌آید و مدتى معطل مى‌شود و با این اوضاع و احوال تا وقتى که مورد تصویب قرار مى‌گیرد غالباً اینها از موقع فوت تا وقتى که تصویب مى‌شود و مى‌خواهند استفاده کنند لااقل 2 سه ماه گذشته این بیچاره‌ها هر چه داشته‌اند خورده‌اند و قرض کرده‌اند بنابراین یک ترتیبى داده بشود که پس از فوت بلافاصله این مقرر به اینها داده بشود ‌این هم متأسفانه در قدرت من نیست که پیشنهاد بکنم که بلافاصله پس از فوت داده بشود همین طور از مأمورین لشگر و یکى دو تا از آقایان دیگر هست که در وزات پست و تلگراف است استدعا مى‌کنم جناب آقاى فروزان یادداشت بفرمایند آقاى بندرچى این آقا یک خانوده‌اى دارد بسیار در زحمت هستند براى آنها پیشنهاد شده ولى در وزارت دارایى ظاهراً هنوز تصویب نشده تمنا دارم که تصویب بفرمایند به هر حال بنده از عرایضم نتیجه مى‌گیرم که مخالفت اصولى ندارم البته کمال موافقت را دارم که این مستمری‌ها و شهریه‌ها درباره اینها برقرار بشود و توجه بشود منتهى حق این است که درست توجه بشود و به آنهایى که احق و اولى‌ترند به آنها زودتر کمک بشود خاصه و خرجى نشود و مبلغ هم به اندازه‌اى باشد که لااقل گذران یک خانواده و یک عده وراثى که خودتان مطلعید وضع آنها چطور است گذرانشان بشود.

رئیس - آقاى مخبر کمیسیون بودجه.

مخبر کمیسیون بودجه - خوشبختانه فرمایشان آقاى دکتر جلالى مخالفتى نبود ولى چون ‌اشکالاتى داشتند بنده توضیح مى‌دهم اولاً این که فرمودند مستمرى‌هایى که قبل از اینها پیشنهاد شده است و هنوز در کمیسیون بودجه تصویب نشده است خواستم عرض کنم آیین‌نامه مجلس در این مورد ما را به محظور ‌انداخته مطابق آیین‌نامه لوایحى که دولت پیشنهاد مى‌کند دولت بعد باید آن را تأیید کند تا در کمیسیون‌ها قابل طرح و تصویب باشد و گزارش آن به مجلس بیاید این چند فقره که ما پیشنهاد کرده‌ایم اغلب را یا همین دولت پیشنهاد کرده است و یا اگر از طرف دولت فعلى تأیید کرده است به این جهت بوده است که این چند فقره به این صورت جلو افتاده ‌اما در موضوع گزارشى که داده شده بنده خیال مى‌کنم که کمیسیون بودجه خدمت خودش را کرده است و اولاً یک عد فرهنگى را گذاشته است و یک عده را که بیچاره‌تر هستند

مثلاً نوشته است مرحوم محمدسادات دربندى کارمند سابق اداره تلگراف بى‌سیم که در تاریخ 22 شهریور 29 بر اثر سقوط هواپیما بوده است یا مرحوم احمد روغن‌کشان پیک اداره پست تهران که در قطار راه آهن مسموم و مقتول گردیده و دیگر از اینها مستحق‌تر و لازم‌تر و جلوتر نداشته ‌اما یک مطلب دیگرى که فرمودید مبلغ اینها کافى نیست در این قسمت ما مقید هستیم به اعتبارات بودجه‌اى یعنى دولت وقت که پیشنهاد مى‌کنند معمولاً پرداخت این مستمرى‌ها را از محل حقوق خود آن ‌اشخاص پیشنهاد مى‌کند لیست آن مبلغ هم محدود است نه دولت مى‌تواند پیشنهاد را اضافه بکند و نه در کمیسیون مى‌شود اضافه بشود ‌اما تأخیر در تصویب بعضى از مقررى‌ها که فرمودید دو سال طول می‌کشد آن مربوط به جریان کار مجلس است ولى کمیسیون هم احتیاط خودش را کرده است و در تمام موارد نوشته است از تاریخ فوت علت این که ما تاریخ فوت نوشتیم براى این است که هر قدر هم تصویبش در مجلس تأخیر شود ضرر مادى واقعى به ورثه نرسد.

رئیس - آقاى مجید موقر فرمایشى دارند چون عده براى رأى کافى نیست بقیه مذاکرات را به جلسه آتیه می گذاریم.‏

(بعضى از نمایندگان - اعلام رأى بفرمایید) بایستى مذاکرات تمام شود.

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - فعلاً جلسه را ختم مى‌کنیم. جلسه آتیه روز یکشنبه 10 آذر دستور بقیه همین گزارش و آقاى کفیل وزارت اقتضاد ملى تقاضا کرده‌اند لایحه قرارداد بازرگانى پایاپاى با آلمان جزو دستور باشد در جلسه آتیه (صحیح است)

(جلسه یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294726!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)