کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 200 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 16 آبان ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدر‌زاده - دکتر کاسمى‌- دکتر سیدامامى‌- سعید مهدوى و حاذقى‏

3 - اعلام ارجاع بودجه 1330 مجلس شوراى ملى به مجلس سنا

4 - طرح گزارش کمیسیون کار راجع به کارگران مسلول‏

5 - مذاکره در طرح ارسالى از مجلس سنا راجع به اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 200

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 16 آبان ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدر‌زاده - دکتر کاسمى‌- دکتر سیدامامى‌- سعید مهدوى و حاذقى‏

3 - اعلام ارجاع بودجه 1330 مجلس شوراى ملى به مجلس سنا

4 - طرح گزارش کمیسیون کار راجع به کارگران مسلول‏

5 - مذاکره در طرح ارسالى از مجلس سنا راجع به اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى ‌(نایب رئیس) تشکیل گردید

1 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه پیش قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: دکتر شایگان. اللهیار صالح. دکتر مظفر. بقایى. طباطبایى. ارباب رستم‌گیو. فرامرزى. صاحب‌جمع جواد گنجه. ناصرقلى اردلان. دکتر مصباح‌زاده.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمد ذوالفقارى. مسعودى. طاهرى. خاکباز. ابوالفضل تولیت. حسن اکبر. خسرو قشقایى. ابوالفتح قهرمان. موقر. محمودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: حسن نبوى. یوسف شکرایى. محمدعلى مسعودى هر یک یک ساعت‏

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد هراتى. دکتر برال هر کدام یک ساعت. سلطانى. برومند. محمدعلى نصرتیان. دکتر طبا. سنندجى هر یک 30 دقیقه.

نایب رئیس - اعتراضى نسبت به صورت جلسه قبل هست؟ آقاى آشتیانى‌زاده.

آشتیانى‌زاده - بنده مقدمتاً مى‌خواستم از حضور آقاى وزیر کار که خیلی طرف علاقه و احترام بنده هستند (صحیح است) استفاده کنم و عرض بکنم که ایشان اقدامى ‌بفرمایندکه اساساً اظهارات بنده در رادیو گفته نشود و اسمی از بنده در رادیو برده نشود (یک نفر از نمایندگان - پس صحبت نکنید) این که دیگر اشکالى ندارد اظهارات و بیانات بنده را در مجلس استدعا دارم در رادیو نگویند.

نایب رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده راجع به رادیو صحبت نفرمایید راجع به صورت مجلس که در دستتان است صحبت بفرمایید.

آشتیانى‌زاده - بنده خودم در فرانسه بودم موقعى که انتخابات فرانسه جریان داشت 24 ساعت رادیو و هوت پارلورهاى دولتى انحصار داشت به جبهه مخالف و 24 ساعت انحصار داشت به جبهه موافق چون که رادیوى دولتى با پول مردم اداره مى‌شود (صحیح است) و اشخاصى که براى مردم له و علیه یک مسلک‌هایى صحبت مى‌کنند بایستى که اظهارات آنها به گوش همه مردم برسد (صحیح است) (جمال امامى‌- جنابعالى موافق هستید یا مخالف؟) حالا بنده استدعا مى‌کنم از جناب آقاى وزیر کار که اقدام بفرمایند و مقدم بشوند که اساساً صحبتى که بنده در مجلس می‌کنم و همچنین اسم بنده را در رادیو نگویند یکى دیگر این که بنده در آخر بیاناتم عرض کردم آن موقع شاید یک قدرى مجلس وضعیتش شلوغ شد آقایان تند نویس‌هاى محترم توجه نفرمودند بنده عرض کردم که در هم و بر هم بودن اوضاع و عدم رضایت مردم موجب می‌شود که اشخاص ناراضى به جبهه متشکل که با اوضاع حکومت مخالف است پیوسته بشوند و دوم باز بنده عرض کردم در جاى دیگر که حزب توده را ایرج اسکندرى و رضا روستا تقویت نکردند ماها تقویت کردیم این قسمت هم در اظهارات آن روز بنده بود که آقایان توجه نکرده‌اند

نایب رئیس – بیاناتی که در جلسه قبل شده اگر در کلماتش تحریفاتى شده آن را باید بفرمایید و الا تغییر عبارت و تغییر نطق را که آقایان تند نویس‌ها نمى‌توانند بکنند. آقاى قاسم فولادوند.

قاسم فولادوند - در صورت مجلس چند کلمه اشتباه شده که بنده اصلاح کردم و مى‌دهم به تند نویسى ولى یک موضوعى که اشتباه شده و اهمیت دارد عطیه ملوکانه است به بروجرد بنده عرض کردم که پنجاه هزار تومان باقى مانده است و اصل عطیه ملوکانه 250 هزار تومان بود براى آب گله رود که اگر خاطر آقایان باشد چندى قبل هم بنده گفتم که این پول را بردند و خوردند و یک شاهى براى بروجرد نتیجه نداد و از آقاى وزیر دادگسترى و وزیر کشور سؤال کردم و مقرر شد بیایند اینجا و جواب بدهند و آقاى وزیر دادگسترى هم گفتند که پرونده در دیوان کیفر است و تحقیق خواهم کرد و موضوع را به عرض مجلس مى‌رسانم و تا به حال که قریب 7 ماه از موقع سؤال بنده و قریب 7 سال 8 سال از خوردن پول گذشته هنوز نه وزارت کشور و نه وزارت دادگسترى جواب نداده‌اند که آن 250 هزار تومان عطیه ملوکانه که براى یک عده مرد بدبخت و بی‌نوا بود چه شد و کى برد کى خورد (شوشترى - مشمول مرور زمان شده) منظور این است که عطیه ملوکانه 50 هزار تومان نبود و 250 هزار تومان بوده است و در قسمت اخیر عرضم هم باید از آقاى امیرتیمور تشکر بکنم و امیدوارم سایر آقایان وزرا هم به جناب ایشان تأسى بکنند اگر تقاضایى وکلا

+++

براى آسایش مردم مى‌کنند توجه نموده اقدام بکنند که موجب آسایش مردم بشود ایشان راجع به بارگیرى و حمل چغندر اقدام فرمودند و مردم را راحت کردند از سى فرسخ بارکشى همچنین راجع به چاه‌هاى عمیق بروجرد هم دستور فرموده‌اند و دستور داده شده که حفر دو حلقه چاه براى بروجرد به مناقصه گذاشته شود و بنده از ایشان تشکر مى‌کنم.‏

نایب رئیس - آقاى صفایى‏

صفایى - یک مختصر اغلاط عبارتى و مطبعه‌اى هست که اصلاح کردم و مى‌دهم به تند نویسى

نایب رئیس – بسیار خوب آقای شوشتری‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. یک مرتبه دیگر جلب توجه مقام ریاست را مى‌کنم و یک مرتبه دیگر هم این عرض را کردم. مراد از تصویب صورت مجلس همین عبارات تنظیم شده اینجا نیست وکلا مطالبى ‌را که مى‌گویند و در این صورت مجلس ترسیم می‌شود تحریر مى‌شود چاپ مى‌شود ضبط مى‌شود در خارج نباید بر خلاف این شهرت بیابد تحریف بشود مراد از تصویب صورت مجلس آن چیزى است که جامعه موکلین ملت ایران بفهمند و بدانند وکیل چه گفته. اینجا آقاى آشتیانى‌زاده یک اعتراض کردند من هزار ایراد دارم این اعتراض صحیح است آقا رادیو مال ملت ایران است ...

نایب رئیس - آقاى شوشترى راجع به صورت مجلس بفرمایید.

شوشترى - اجاره بفرمایید راجع به صورت مجلس است نطق وکلا را به عنوان مخالف تحریف کردن و در خارج منعکس به خلاف کردن این تصویب صورت مجلس نیست تصویب صورت مجلس آن چیزى است که بیانات نمایندگان صد در صد در افکار عمومى‌ ترسیم بشود و گفته شود (صحیح است) این چه بازى است در آورده‌اند این چه رادیو بازى است؟ دیگر این که از مقام ریاست استدعا دارم که تفریع بودجه هفت ساله مجلس از سال 21 را که کمیسیون محترم محاسبات تصویب کرده و ما نمى‌خواهیم تا این مجلس هست بیفتد به مجلس بعد، استدعا دارم که آقایان توجه بفرمایند، این کار یک ساعت سه ربع بیشتر وقت نمى‌خواهد این را هم بیاورید تصویب بکنید که اقلاً بدانند که یک عده‌اى نشسته‌اند بعد از چند سال مال هفت دوره را رسیدگى کرده‌اند و تصویب نموده‌اند.

نایب رئیس - راجع به انعکاس بیانات آقایان نمایندگان در رادیو در هیئت رئیسه تصمیم گرفته شد و از آقایان کارپردازها خواهش شد که با اداره رادیو تماس بگیرند بلکه یک طریقى بشود که روز‌هاى جلسه مجلس شوراى ملى مستقیماً خبر‌هاى مجلس به رادیو وصل شود که در تمام ایران بیانات آقایان بدون تحریف پخش بشود و انشا الله جلسه آینده نتیجه‌اش به عرض آقایان خواهیم رساند (شوشترى - خیلى متشکریم) و راجع به تفریع بودجه هم جزو دستور است و ما خیلى کار داریم و اگر آقایان این دو سه ساعت را مرتب در جلسات تشریف داشته باشند ما هر روز مى‌توانیم دو سه قانون بگذرانیم. آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - بیانات جلسه قبل بنده یک اغلاط چاپى دارد اصلاح مى‌کنم و مى‌دهم به اداره تند نویسى.

نایب رئیس - بسیار خوب، آقاى مخبرفرهمند.

مخبرفرهمند - عرض کنم بنده که آمدم پشت تریبون براى اصلاح صورت مجلس نبود چند اشتباه چاپى شده مثلاً در نطق قبل از دستور گفته‌ام نسبت به بزرگان و دانشمندان اینجا نوشته‌اند مردکان و دانشمندان اینها را اصلاح مى‌کنم و مى‌دهم این که آمدم اینجا براى این است که یک تلگراف و یک نامه است که از همدان رسیده بود و ..

نایب رئیس - این مربوط به صورت مجلس نیست استدعا مى‌کنم راجع به صورت جلسه اگر فرمایشى دارید بفرمایید.

مخبرفرهمند - اینها را تقدیم مى‌کنم خدمت آقا و بنده وکیل هستم و مأمور هستم که هر چه موکلین من مى‌گویند دنبال حرف آنها بروم به بنده تأکید کرده‌اند مأموریت داده‌اند که تلگراف آنها را در اینجا بخوانم حالا از خواندنش خوددارى مى‌کنم ولى باید تقدیم بکنم.

نایب رئیس – یک روز صبح زودتر تشریف بیاورید اینجا اسم نویسى بکنید و قبل از دستور صحبت بفرمایید و هر نامه و تلگرافى هست تقدیم بفرمایید.

مکى - جناب آقاى امامى ‌تقدیم تلگرافات و عرایض در آیین‌نامه پیش‌بینى شده‏

نایب رئیس - آقاى مکى استدعا مى‌کنم اجازه بفرمایید بنده انتظامات را حفظ بکنم‏

مخبر فرهمند - این تلگرافات راجع به میتینگى است که پریروز در همدان داده‌اند

نایب رئیس - آقاى جمال امامى‏

جمال امامى ‌- چند تا غلط هست که بنده تصحیح کرده‌ام و مى‌دهم به تند نویسى.

نایب رئیس - آقاى مکى‏

مکى - دو نامه‌ای است که به وسیله بنده به مجلس مقدس شوراى ملى فرستاده شده یکى از طرف زندانیان شهر مشهد است (صفوى – به همه رسیده است) که تقاضا کرده‌اند لایحه‌شان جزو دستور قرار گیرد (صحیح است) بنده مى‌خواستم متوجه مجلس را جلب بکنم و عیناً تقدیم مقام ریاست مى‌کنم یک نامه دیگرى هم امروز رسیده و اهالى خیابان خانى آباد به وسیله بنده تقاضا کرده‌اند که این نامه‌شان را به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و اظهار خوشوقتى کرده‌اند که یکى از دستگاه‌هاى تصفیه بنزین در آبادان به کار افتاده است و به این وسیله از مجلس شوراى ملى و اعلیحضرت همایونى و جناب آقاى دکتر مصدق اظهار قدر دانى و خوشوقتى کرده‌اند و تقاضا کرده‌اند که من نامه‌شان را ارائه بدهم و به مجلس شوراى ملى تقدیم بکنم. (نامه را باز کرده ارائه دادند) و نامه‌شان را هم بسیار محکم و خوب نوشته‌اند و حق این بود که عین نامه‌شان که تقدیر از مجلس و کارگران است خوانده شود و در این نامه اظهار خوشوقتى از این کرده‌اند که کارگران شرافتمند ایرانى و مهندسین ایرانى و کارمندان ایرانى موفق شدند که دستگاه به این بزرگى را به وجود بیاورند سند لیاقت ایرانى را به ثبوت برسانند این یک چیز ابتکارى است که اهالى خیابان خانى آباد تقدیم مقام ریاست کرده‌اند.

نایب رئیس - پس معلوم مى‌شود شما که فرمودید آیین‌نامه اجازه مى‌دهد براى این بود که خودتان بر خلاف آیین‌نامه استفاده بکنید. آقاى رضوى‏

رضوى - اولاً این زندانیان مشهد همان طور که جناب آقاى مکى عریضه‌شان را تقدیم کردند نامه‌هایى نوشته‌اند و استدعاى بنده هم در پیرو بیانات آقاى مکى این است که نمایندگان مجلس توجهى بفرمایند که لایحه زندانیان مطرح شود مطلب دوم این است که در صورت مجلس وقتى که مراجعه بفرمایید آخر صورت مجلس معمولاً باید به کیفیتى که در جلسه پیش ذکر شده دستور مجلس را معین کرده باشد در آخر این صورت مجلس که بنده نگاه کردم دیدم دستور این جلسه نوشته نشده است.

مکى - چرا آقا دستور اساسنامه شرکت ملى نفت است.

رضوى - بنده هم اعتراضم همین است بنده اعتراضى به صورت مجلس دارم توى صورت مجلس حاضر نوشته نشده و این کار معایبى‌دارد براى این که آقایان نمایندگان باید در این فاصله بین دو جلسه خودشان را آماده کنند و مطالعاتى داشته باشند براى موضوعى که مطرح مى‌شود حالا دستور مجلس در صورت مجلس نبود از این جهت بنده مى‌خواستم استثناً پیشنهاد کنم که آقایان موافقت بفرمایند که اولاً دستور جلسه بعد در آخر جلسه معلوم بشود و ...

نایب رئیس - آقاى رضوى نسبت به صورت جلسه بفرمایید.

رضوى - مطالب من همه‌اش مربوط به صورت مجلس است و مطلب دوم این است که قانون نظام وظیفه متأسفانه چندین وقت است به مجلس آمده و تکلیفى برایش معین نشده عده بسیار از دبیرها و فرهنگی‌هاى مملکت به خصوص در فارس از این بابت دچار مضیقه هستند یک عریضه‌اى اینها نوشته‌اندکه ما در سال حاضر آمده‌ایم در امتحانات بر حسب دستور فرهنگ شرکت کرده‌ایم حالا نظام وظیفه ما را مورد تعقیب قرار داده است این است که استدعا مى‌کنم آقاى وزیر جنگ یا معاون وزارت جنگ بیایند و تکلیف اینها را روشن کنند نمى‌شود که آنها از یک طرف سر کلاس باشند و از طرف دیگر پاسبان و یا دژبان دنبال‌شان بیایند مجلس شوراى ملى باید تکلیف همه به خصوص فرهنگیان را زودتر معین بکنند بنده فقط عرضم این بودکه اگر آقایان موافقت بفرمایند بعد از آن که فراغتى حاصل شد در قانون نظام وظیفه تجدید نظرى بکنند و اظهار نظرى بفرمایند که تکلیف اینها روشن بشود.

نایب رئیس - بدبختانه موقعى که صورت مجلس مطرح مى‌شود آقایان همه تشریف مى‌آوردند اینجا و مرتب راجع به لوایحى که در مجلس باقى مانده و باید طرح بشود صحبت مى‌فرمایند ولى پنج دقیقه اینجا نمى‌نشینند و مجلس را از اکثریت مى‌اندازند امروز اگر تا ساعت 12 آقایان بنشینند بنده قول مى‌دهم سه تا قانون بگذرانیم. آقاى ناظر‌زاده‏

ناظر‌زاده - در بیانات جلسه قبل بنده گفتم که ابو على سینا را فرنگی‌ها فیلسوف عرب مى‌گویند اینجا نوشته شده فیلسوف غرب و همچنین بعضى اشتباهاتى است بنده تصحیح مى‌کنم و مى‌دهم به تند نویسى.

نایب رئیس - آقاى ارباب‏

مهدى ارباب – صورت جلسه قبل دو فقره اشتباهى داشت که به اداره تند نویسى تقدیم مى‌کنم و ضمناً لایحه راه سازى ده ساله که یکى از مسائل مهم محتاج به کشور است و بدون راه هیچ کارى نمى‌شود کرد استدعا مى‌کنم مقرر بفرمایید که جزو دستور قرار بگیرد.

نایب رئیس - جواب آقا را الآن عرض کردم در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهاى نشد) صورت مجلس تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: صدر‌زاده - دکتر کاسمى‌- دکتر سیدامامى‌- سعید مهدوى و حاذقى.

نایب رئیس - با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور شروع مى‌شود آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - بنده مى‌خواستم بدواً

+++

راجع به دانشگاه عرض کرده باشم دانشگاه امروز گذشته از این که مرکز علمى ‌مهم مملکت و کشور ما است یکى از مفاخر علمى‌ و فرهنگى کشور محسوب مى‌شود (صحیح است) و مورد احترام تمام جامعه فرهنگى ایران است و هر حادثه ناگوارى که در محیط دانشگاه روى دهد در حقیقت یک فاجعه علمى ‌و ادبى ‌و فرهنگى براى ما محسوب مى‌شود و ما انتظار داریم که دولت رسیدگى بکند و کسانى که از حدود ادب و قانون تخلف کرده‌اند آنها را در حدود قانون مورد مجازات قرار بدهد ولى به نظر بنده در این حوادث نباید ما قناعت بکنیم به این که دولت اقدم بکند تا در حدود قانون رسیدگى بکند اگر کسى تخلف کرده است او را مجازات بکند بلکه باید یک رسیدگى عمیق‌ترى در این مورد بکنیم و آن این است که در طرز آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت باید اولیا وزارت فرهنگ و استادان تجدیدنظرى بکنند که نتیجه تربیت و نتیجه تحصیلى که دانشجویان مى‌کنند هیچ وقت به این نتیجه نرسید که یک نفر دانشجو به یک نفر استاد دانشگاه بى‌احترامى ‌بکند (صحیح است) در مکتب اسلامى ‌روابط بین استاد و شاگرد این است که من علمنى حرفا فقد سیرنى عبدا ما باید به طور کلى در ترتیب تربیت و در ترتیب آموزش نوباوگان مملکت خودمان اساس را برقرار بکنیم که همیشه این روابط فیما بین شاگرد و استاد موجود باشد یعنى مقام شامخ استاد مورد احترام تمام دانشجویان و اهل علم واقع شود (صحیح است) و بنده اجازه مى‌خواهم که از طرف عموم نمایندگان نسبت به اساتید محترم دانشگاه بار دیگر تجلیل و تکریم نمایم عرض دوم بنده این است که تلگرافاتى اخیراً از شیراز به عنوان عموم نمایندگان مجلسین رسیده و از هتک احترام و اهانتى به یک نفر از رجال و شخصیت‌هاى مهم روحانى مورد احترام جامعه اسلامى‌ شده شکایت کرده‌اند مرا وادار نمود که در اینجا تذکرى خیر خواهانه بدهم همه آقایان محترم به خوبى ‌می‌دانند که حضرت آیت الله آقاى حاج سید نورالدین مجتهد که از مراجع تقلید مسلمین و از مبارزین و پیشروان آزادى مى‌باشند و از سال‌ها پیش به ترویج حزب و مرامى ‌که متکى بر مبانى دینى و استقلال و عظمت کشور است نیز همت گماشته و گروه کثیرى از مردم را به پیروى از این مرام رهبرى فرموده‌اند.

در موقعى که گروه کثیرى از مردم فارس به رهبرى آیت الله معظم الیه در مقام پشتیبانى از دولت جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر محترم در امر ملى شدن صنعت نفت براى ابراز احساسات تعطیل می‌کرده‌اند و در تلگرافخانه می‌آمده یا در مساجد اجتماع مى‌نمودند متأسفانه روزنامه‌اى نسبت به مقام شامخ ایشان سخت‌ترین اهانت را روا می‌دارد و نیز در موقعى که هیئت نمایندگى ایران هم به ریاست جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر محترم به سوى امریکا حرکت مى‌کردند و در شیراز مجالس دعا تشکیل می‌شده و همچنین در ایام عاشورا که جمعیتى از برادران براى مراسم سوگوارى تشکیل یافته بوده و بیش از بیست و چند هزار نفر در آن شرکت داشتند و در آنجا براى موفقیت جناب آقا دکتر مصدق نخست‌وزیر و همراهان ایشان دست به دعا برداشته بودند این روش ناپسند را تکرار و در اینجا هم یکى دو روزنامه که خود را ظاهراً موافق دولت معرفى مى‌کنند در زمینه تخطئه از جمعیت و اهانت به رهبر و پیشواى محترم آنها قلم فرسایى مى‌کنند. اگر واقعاً و به حقیقت اینان طرفدار دولت‌اند چرا باید طرفدار دیگر دولت را به نیش قلم بیازارند مگر آن که بگوییم طرفدارى از دولت در عرف آنها فقط لقلقه لسان است و غرضى جز اهانت لجن مال کردن و تعرض به حیثیت و شرافت دیگران ندارند. هر کس که خود را طرفدار دولت می‌داند در این موقع که دولت و مجلس سرگرم یک مسئله حیاتى مى‌باشند اولین وظیفه‌اش این است که آرامش را در سراسر کشور حفظ کند و به دولت و مجلسین فرصت دهد تا به یارى خداوند بر تمام مشکلات فائق آیند.

و همچنین معدودى که خود را وابسته به دستگاه‌هاى دولتى می‌دانند و از صندوق دولت ارتزاق مى‌کنند نباید باعث و محرک تشنجى بشوند. و اما روزنامه هم که وظیفه سنگین‌ترى در این مقام دارد و مى‌بایست به نوک خامه خود مردم را به حفظ آرامش و نظم و پشتیبانى از این امر ملى دعوت نماید احساسات مذهبى ‌مردم را جریحه‌دار کردن و موافقین دولت را به باد دشنام و ناسزا گرفتن به ویژه در موقع حساس کنونى خطاى جبران ناپذیرى است مضافاً بر این که عفت قلم از شرط نویسندگى است و نویسنده نباید فضل و هنر خود را به زیان جامعه هتک حیثیت و شرافت مرد به کار برد.

تاکنون جامعه روحانیت و پیشوایان دینى مورد احترام و تکریم خلق ایران بوده و ارباب قلم هیچ گاه چنگ به روى آنها نمى‌زده‌اند و امیدوارم کسانى که قلم در دست دارند به این نکته اساسى توجه فرموده مستقیم و غیر مستقیم از طریق اهانت به آنان احساسات مردم را جریحه دار نسازند.

مادام که کار نفت پایان قطعى نیافته ما به بهره بردارى و استفاده کامل از منابع ملى خودمان نائل نشده‌ایم و چرخ اقتصادى مملکت به بهترین وضعى از عواید که به دست ایرانى و براى ایرانى تحصیل شود به گردش نیفتاده هر کس باعث تحریک و جریحه‌دار ساختن احساسات مردم کشور شود به کشور زیان عظیمى‌رسانیده و قطعاً مردم دانا و وطن پرست از رسانیدن چنین زیانى به کشور خود حذر مى‌کنند.

آقاى مکى در این اواخر مکرر در پشت این تریبون گفته‌اند که در این قیام تمام ملت ایران سهیم بوده‌اند در صورتى که همه می‌دانیم ایشان در زیر آفتاب سوزان خوزستان چند ماه انجام وظیفه مى‌کردند و زحمات و مشقات ایشان فراموش نشدنى است.

برداران و همشهریان محترم فارس نیز مانند سایر نقاط کشور از ملى شدن نفت پشتیبانى کرده‌اند و عموم روحانیون آنجا در این نهضت و قیام ملى پیشرو و رهبر خلق بوده‌اند شرط انصاف نیست که کسى به چنین مردمى ‌اهانت روا دارد و یا قلم درباره آنان از جاده عفت و نزاکت خارج شود. بنا به همان اصلى که گفتم یعنى طرفدارى کامل از دولت جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر محترم از یک طرف و حفظ آرامش به تمام معنى از طرف دیگر مرا از بسط مقال در این موضوع فعلاً باز می‌دارد ولى پس از مراجعت ایشان ممکن است توضیحات بیشترى به عرض برسانم.

این را هم باید بگویم که اگر این اهانت‌ها و هتاکى‌ها به منظور انتخابات است این یک روش ناپسندى است که کسى بخواهد در سایه اهانت و دشنام دادن به دیگران پیشرفتى کند - مبارزه منطقى و عقلایى براى هر فرد و دسته مجاز و آزاد می‌باشد ببینیم دیگران چه می‌کنند؟ با نهایت آرامش و بدون این که کمترین بحثى در ملک راه بیاندازند مبارزه انتخابات مى‌کنند و شکست خوردگان هم اولین کسانى هستند که دست حریف را به گرمى‌ می‌فشارند.

اگر منظور خدمت به مملکت و کشور باشد روشى غیر از این هم پسندیده نیست و آن گاه در مبارزات اصولى و منطقى فحش و دشنام و هرزه درایى که محلى از اعراب ندارد. من در این سال ساعتى از حضور در جلسات مجلس و پشتیبانى از جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر غفلت نکرده‌ام و اعتراف مى‌کنم که به اقتضاى انجام وظیفه ملى بوده ولى شرط انصاف نیست که ما در اینجا به انجام وظیفه مشغول باشیم و افرادى از همشهریان عزیز و محترم ما را که پشتیبان ما و دولت بوده‌اند لجن مال کنند و مورد اهانت کسانى واقع شوند که خود را وابسته به دولتى می‌دانند که ما با آن دولت از جان و دل موافق بوده و از پشتیبانى او هیچ گاه دریغ نکرده‌ایم - و تا آخرین دقیقه هم در این راهى که براى پیشرفت منظور و آمال ملى انتخابات کرده‌ایم پیش می‌رویم و دشنام و ناسزا هم ما را از طى طریق باز نمى‌دارد و از خداوند هم توفیق کامیابى ‌مى‌طلبیم و معتقدیم که ندامت و پشیمانى براى کسانى باقى خواهد بود که مردم با تقوى و دیانت و پیشروان آزادى و حقیقت را مورد هتاکى و اهنت قرار مى‌دهند تلگرافى که به عنوان نمایندگان محترم مجلسین رسیده نزد مقام ریاست مجلس است که همگى توجه دولت و مجلس را براى جلوگیرى از هتک حیثیت و اهانت خواسته‌اند - و من آرزو دارم که حتى قبل از اقدام دولت این عرایض من که حسن خیرخواهى سرچشمه گرفته در هموطنان محترم به ویژه فارسیان عزیز مؤثر افتاده و به اقتضاى پرورش یافتگى در مهد علم و ادب و اخلاق از اهانت به یکدیگر خوددارى فرموده و مکارم اخلاق را که پیغمبر اکرم اسلام براى تکمیل تمیم آن به رسالت برگزیده شده مراعات بفرمایند و اوقات عزیز خود را در صلاح کشور آسایش مردم مصروف سازند و این مبارزه و وحدتى را که در تاریخ ایران بى‌نظیر و باعث سرافرازی ملت ما در سراسر جهان گشته تا سر حد وصول به مقصد نهایى حفظ فرمایند.

در تعقیب تذکرى که جناب آقاى مکى و جناب آقاى رضوى فرمودند یک نامه‌اى هم از زندانیان زندان شماره 1 مرکز شهربانى به عنوان بنده رسیده که تقدیم مقام ریاست مى‌کنم. اگر در نظر مبارک آقایان باشد جناب آقاى دکتر مصدق در بدو زمامدارى خودشان در این مجلس راجع به وضعیت تیمارستان و راجع به وضعیت زندانیان تذکراتى دادند و جلب توجه و احساسات آقایان را نسبت به آنها خواستند و لایحه هم براى بخشودگى زندانیان تقدیم مجلس کردند که در حدود پنج شش ماه از تقدیم این می‌گذرد و کمیسیون دادگسترى هم به وظیفه خودش رفتار کرده است و گزارش آن را تنظیم کرده و به مجلس داده است.

بنده مى‌خواستم از مقام ریاست تمنا بکنم که نسبت به این لایحه که مورد توجه آقایان نمایندگان هم هست توجهى بفرمایند که هر چه زودتر در دستور مجلس قرار داده شود که تکلیف آن تعیین بشو د و یک عده از زندانیان بیچاره که ممکن است به موجب این قانون بخشودگى حاصل بکنند راحت شوند (احسنت) بنده یک مقدارى از وقتم باقى مانده است که جناب آقاى دکتر کاسمى ‌استفاده می‌کنند.

نایب رئیس - باقى نمانده است فقط یک دقیقه باقى مانده است.

دکتر کاسمى‌- بنده هم بیش از یک دقیقه عرضى ندارم، اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس – بفرمایید.

+++

دکتر کاسمى‌- بنده فقط خواستم از حضور جناب آقاى امیرتیمور استدعا بکنم که یک عده از محصلین دانشسراى کشاورزى سارى چند روز است که در تلگرافخانه متحصن شده‌اند و تقاضاهایى از وزارت فرهنگ کرده‌اند. دیروز بنده رفتم در تلگرافخانه و هر چه کردم که آنها را از تحصن خارج کنم، از تحصن خارج نشدند و با آقاى فیوضات معاون وزارت فرهنگ هم تماس گرفتم و متأسفانه این طور حس کردم که به زودى وزارت فرهنگ نمى‌خواهد راجع به تقاضاهاى آنها تصمیمى‌ بگیرد خواستم خواهش کنم که آقا این موضوع را به اطلاع دولت برسانید و طورى بکنید که اینها زودتر از تحصن خارج بشوند و براى این که الآن فصل سرما است و در آنجا باران مفصل می‌آید و اینها هم بالا پوش حسابى‌ ندارند و ممکن است که اگر حالا یک امر کوچکى را جلو گیرى نکنید مدتى بعد منجر به یک امورى بشود که نشود از آن جلو گیرى کرد (عده براى مذاکره کافى نبود پس از چند لحظه عده کافى شد)

نایب رئیس - آقایان توجه مى‌فرمایند که هنوز پنج دقیقه نیست که مجلس شروع به کار کرده از اکثریت مى‌افتد، آقاى دکتر سید‌امامى‏

دکتر سید امامى‌- بنده اولاً مى‌خواستم خواهش کنم که اگر از وقتم باقى ماند به آقاى سعید مهدوى از طرف مقام ریاست داده شود بنده مى‌خواهم راجع به سه موضوع عرایضى کرده باشم اول آن است که توجه دولت را نسبت به بی‌کاران معطوف دارم مخصوصاً با رسیدن زمستان عده زیادى از کشاورزان که آذوقه و خوراک ندارند به شهرها مخصوصاً تهران حمله و هجوم خواهند آورد و باید از حالا فکرى براى آنها کرد که این بدبخت‌ها بدون کار و مسکن نباشند اساساً موضوع بی‌کارى یکى از مسائل مهمى‌ است که دولت پس از اتمام کار نفت که انشا الله با موفقیت تمام شود باید در رأس برنامه خود قرار دهد که از یک طرف به کارهاى تولیدى اقدام نمایند و از طرف دیگر ما باید بکوشیم تعادلى در زندگى مردم به وجود بیاید آقایان اختلاف طبقاتى که در کشور ما به وجود آمده آتیه وخیمى ‌دارد و ما را به فنا می‌رساند اساس عمده این کشمکش‌ها و طغیان‌ها و نارضایتى‌ها به علت همین اختلاف است دیگر مردم به ستوه آمده‌اند و شما از یک مشت توده فقیر و گرسنه چه توقعى دارید به خدا قسم ملت ایران نجیب‌ترین ملت دنیا است او تحمل تمام مصائب و بدبختى‌ها را دارد این مردم از شما کار و نان مى‌خواهند و بس. ما متأسفانه غیر از وعده‌هاى شیرین ولى پوچ کارى تا به حال انجام نداده‌ایم و اکثریت مردم از زارع و کارگر با بدترین و سخت‌ترین شرایط زندگى خود را به سر مى‌برند بیایید با دست خود در این امر مهم که بستگى به بقای ما دارد اقدام کنیم ‌و همان طور که شارع مقدس به ما دستور داده است و ما که مسلمان هستیم از آن پیروى نماییم و مقید به تعادل زندگى باشیم. موضوع دوم مى‌خواهم درباره به وجود آمدن احساسات که در مردم مشاهده مى‌شود بر خلاف عده‌اى تبریک بگویم ‌این احساسات که با کمال شدت اخیراً در ملت ایران به روز کرده است علامت آن است که ما رشد کرده‌ایم ما به حقوق خود پى برده‌ایم ما افکار عمومى ‌داریم و مى‌خواهیم زنده و جاویدان باشیم و نمى‌خواهیم گرفتار زنجیر اسارت گردیم آقایان این احساسات و تظاهرات ملى را خرده و ناچیز نگیرید این مقدمه تحول عظیمى‌ است که در سرنوشت ما دخالت دارد ما باید از آن پشتیبانى کنیم و نگذرایم این آتش تعصب و ملیت که برافروخته شده است خاموش شده.

موضوع سوم که با حیات و ممات ما بستگى دارد نفت است جناب آقاى دکتر مصدق که طرف اعتماد مجلسین و ملت مى‌باشند به این کشور مى‌خواهد خدمت کند این وجود نحیف و ضعیف دنیایى را تکان داده است و اسباب افتخار همه ایران مى‌باشد و ملت آمریکا بیشتر از ما به این شخص محترم که مطالبه حق ملت ایران را مى‌نماید احترام مى‌گذارد اگر چند نفر از سیاست مداران کشورهاى خارجى مخالف به احقاق حق هستند اما دنیا طرفدار حق ملل ضعیف مى‌باشند و مى‌دانند ملت ایران با این نفت زرخیز فقیر‌ترین ملت دنیا است و باید براى خلاصى از این فقر و بیچارگى حداکثر استفاده را از نفت خود بنماید آقایان ما در سر یک عمل مبارزه حیاتى و بقایى هستیم و در این جنگ و جدال دچار خیلى از مضیقه گرفتارى خواهیم بود و باید خیلى صبر و حوصله به خرج دهیم و باید محکم مثل نخست‌وزیر خودمان در سنگر بنشینیم و تکان نخوریم که کوچک‌ترین عقب نشینى علاوه بر این که ما را به هدف نمی‌رساند به کلى ما را محو و نابود مى‌کند و باید اقرار کنم که بیشتر این حوادث و اتفاقات اخیر که در کشور پیش مى‌آید انعکاس همین مبارزه ملی است که نمى‌خواهند ما راحت زندگى کنیم و به فقر و بیچارگى خود خاتمه دهیم آقایان ما باید خیلى مقاومت کنیم کارهاى کوچک را در مقابل موضوع نفت که اساس حیات ما را تشکیل مى‌دهد بزرگ ننماییم و از کاه کوه نسازیم و با دولتى که به میل ملت انتخاب شده است کمک نماییم و از آن پشتیبانى کنیم.

بنده مى‌خواستم راجع به دانشگاه هم یک عرایضى کرده باشم ولى چون آقاى صدر‌زاده فرمودند مى‌خواهم از وقت خودم هم چیزى باقى بماند که دوست محترم جناب آقاى سعید مهدوى صحبت کنند فقط خاطر نشان مى‌کنم که این تعطیل بودن دانشگاه به صلاح ملت ایران نیست و به هر نحو هست باید دانشگاه باز بشود و یک دسته کم از محصلین که اعمال نامشروع می‌کنند و در واقع اینها محصل حقیقى نیستند نباید باعث بشوند که محصلین نتوانند تحصیل بکنند و ما از دولت تقاضا داریم و مخصوصاً از رئیس دانشگاه که هر چه زودتر این تعطیل را خاتمه بدهند و دانشگاه را افتتاح بکنند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى سعدى مهدوى‏

مهدوى - بنده مطلب مفصلى نداشتم عرض کنم در این قسمت راجع به آیت الله آقاى حاج سید نورالدین که جناب آقاى صدر‌زاده هم توجه دارند این مطلب اصولاً در این مملکت ساده به نظر نمى‌آید و در جاهاى دیگر هم مبتلا به ما هست و اصولاً یک دستگاه مرموزى فحش دادن به روحانیون را مسلماً تقویت مى‌کند در هر کجا که این روحانیون هستند و نفوذ معنوى دارند ما مى‌بینیم که یک‌ایده‌اى هم هستند که اینها را از فحش و تهمت مصون نمی‌دارند در صورتی که به عقیده من اگر مختصر اختلافى هم بین روحانیون باشد (شوشترى - بین روحانیون اختلاف نیست) نباید اجازه بدهیم که به این طبقه بى‌احترامى‌شود (شوشترى - اختلاف نیست آقا) اگر باشد، بنده عرض نمى‌کنم هست ولى مسلماً دستگاه بیگانه از این استفاده مى‌کند در خراسان هم که آقاى حاجى میرزا احمد کفایى که مورد توجه اهالى خراسان و حتى ایران هست مى‌بینم همین چند روز پیش بنده تلگرافى داشتم که روحانیون آنجا و طلاب تمام دست از تحصیل کشیده‌اند و از دولت تقاضا کرده‌اند که نسبت به دو سه روزنامه فحاش که نسبت به ایشان هتاکى مى‌کنند اقدام کنند و آنها را تعقیب کنند و اگر مختصر توجهى هم بشود من خیال مى‌کنم که از حیث قانون هم در این قسمت ضعیف نیستم (شوشترى - آنها فحش نامه است نه روزنامه)

اگر ما اجازه بدهیم که فحش داده بشود مسلماً دستگاه بیگانه استفاده مى‌کند و خود آن اشخاص هیچ استفاده نمى‌کنند مطلب دیگر بنده راجع به راه آهن خراسان است چون خیلى مکرر شده است دیگر عجیب به نظر مى‌رسد که چرا بنده این قدر تکرار مى‌کنم ولى وقتى توجه نشد ناچار از تکرار هستیم این راه آهن را در سال 1329 مرتباً سازمان برنامه به ما وعده داد 2 ماه و 3 ماه و 4 ماه وعده دادند و شروع نکردند. بنده چند روز قبل در سازمان برنامه بودم شنیدم که از این صد هزار تن ریل یا سى هزار تن ریلى هم که بنا بود بخرند 3 هزار تن آن آمده است به خرمشهر و همان کشتى را دوباره انگلیس‌ها رجعت داده‌اند به نام این که با ما در سرکار شرکت سابق نفت اختلاف دارند و این فوق‌العاده موجب تأسف است که دولت انگلستان در یک موضوعى که اهم دول ایران با یک شرکتى طرف است در معاملات دیگرى که با دولت ایران مى‌کند این طور رفتار کند این معاملات را فقط دو دولت در موقع جنگ مى‌توانند با هم بکنند و بنده می‌خواستم از جناب آقاى امیرتیمور که اینجا تشریف دارند استدعا بکنم که جناب آقاى هاریمن که اینجا تشریف داشتند به ما وعده دادند که 25 میلیون دلار براى راه آهن آذربایجان و خراسان بدهند. بیست و پنج میلیون دلار قبلاً براى کارهاى کشاورزى و راه سازى تصویب شده بود وعده ده روز و 15 روز مى‌دادند از جناب آقاى دکتر مصدق استدعا می‌شود که چون در آنجا تشریف دارند از ایشان تقاضا بکنند که این مبلغ را که دیگر ارتباطى با شرکت ندارد براى ما بگیرند و بفرستند بلکه از این راه امریکایى‌ها کمک بکنند که راه آهن آذربایجان و خراسان ساخته بشود.

دیگر یک مطلبى ‌بود که می‌خواستم استدعا بکنم از دولت راجع به دانشجویان خراسان. تمام این اتفاقات و حوادثى که مى‌شود ممکن است روى یک تحریکاتى باشد ولیکن ممکن است یک تقاضاهایى هم باشد که حق کاملاً با آنها باشد 3 - 2 سال است که دانشکده پزشکى مشهد تأسیس شده است و دانشجویان آنجا خصوصاً وسایل تدریس در اختیار‌شان نیست در درجه اول استاد نیست. امسال دانش جویان کلاس سوم دانشکده مشهد که بایستى وارد کلاس بشوند و درس بخوانند استاد ندارند. این یک سال تکلیف آنها چیست؟ بنده استدعا کردم از دولت در اول سال که اقلاً اگر استاد نمى‌دهند موافقت کنید که بیست و پنج شش نفر از دانشجوها بیایند به تهران و در اینجا آنها را بپذیرید که تحصیل‌شان را ادامه بدهند خوب آقا اگر این دانشجو امسال حق مسلمش هدر رفت این حق ندارد تظاهر کند؟ بایستى اجازه داده بشود، حال که اینها ساکت هستند و تقاضاى مشروعى می‌کنند استدعا مى‌کنم که دولت نسبت به تقاضاى آنها توجهى بکند زیرا اینها در این سال اگر بلاتکلیف باشند آخر سال به اینها چه جواب خواهید داد امتحان که خواهید کرد آیا دیپلم به آنها مى‌دهید یا نه؟ اگر دادید بسیار کار لغوى کردید براى این که به یک عده‌اى که هیچ گونه تحصیلات

+++

عملى ندارند دیپلم داده‌اید. ندهید، چرا ندهید؟ وقت‌شان را تلف کرده‌اید اینها به امید شما به امید تابلوى دانشکده شما آمده‌اند اسم نویسى کرده‌اند این را استدعا مى‌کنم که توجه بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى حاذقى در مسافرتى که تشریف برده بودند به کنفرانس بین‌المجالس هم تشریف بردند پس از مراجعت به هئیت رئیسه تشریف آوردند و گزارش خودشان را تقدیم کردند و قرار شد که امروز هم جریان را به عرض نمایندگان محترم برسانند و به عنوان نطق قبل از دستور جریان مسافرت‌شان را به اطلاع آقایان برسانند تمنا مى‌کنم آقایان توجه بفرمایند (در این موقع عده براى مذاکره کافى نبود و پس از بیان مطالبى ‌از طرف آقایان نایب رئیس و صدر‌زاده و قرائت اسامى ‌آقایانى که در خارج بودند چند نفر از آقایان وارد شده و عده براى مذاکره کافى شد)

نایب رئیس - تمام این اسامى‌که خوانده شد مطابق آیین‌نامه و مقررات جریمه خواهند شد آقاى حاذقى بفرمایید.

حاذقى - عرض من دایر بر این بود که در سال جارى مطابق معمول از مجلس شوراى ملى ایران و مجلس سنا از طرف اتحادیه بین‌المجالس دعوتى به عمل آمد که نماینده ایران در آنجا شرکت کند. چون مجلس ایران که عضو وابسته به این اتحادیه است و همه ساله هم مرتب در آنجا شرکت کرده همیشه مجلس ایران و قوه مقننه ایران تا آن حدى که مقدور بوده و ممکن بوده همکارى مى‌کرده است. پنج نفر از نمایندگان مجلس از طرف مجلس شوراى ملى اعتبارنامه دریافت کردند که در آن کنفرانس شرکت کنند. 4 نفر از آقایان همکاران به علت گرفتارى با کارهاى دیگرى که داشتند موفق به شرکت نشدند و تنها بنده از مجلس شوراى ملى به اتفاق 4 نفر از مجلس سنا در آن کنفرانس که اهمیت بین‌المللى داشت شرکت کردیم. بعد از مراجعت به اقتضاى وظیفه‌اى من داشتم گزارشى از جریان کار آنجا به عرض مجلس شوراى ملى رساندم و تقدیم هیئت رئیسه کردم. هیئت محترم رئیسه در جلسه دیروز نظر دادند براى این که بعد از دستور وقت مجلس گرفته نشود این گزارش را قبل از دستور بنده در مجلس بخوانم که وقت مجلس گرفته نشود و گر چه این مطلبى ‌است که مربوط به دستور مجلس است و همه ساله هم معمول بوده و در دستور گزارش عرض مى‌کردند در مجلس سنا هم که گزارش عرض شد از طرف نماینده سنا در دستور بوده معذلک هیئت رئیسه این طور دستور دادند که بنده به عرض آقایان می‌رسانم:

مجلس شوراى ملى‏

گزارش انجام مأموریتى را که از طرف مجلس شوراى ملى براى شرکت در کنفرانس بین‌المجالس به اینجانب داده شده بود به استحضار خاطر آقایان نمایندگان محترم می‌رسانم.

چهلمین دوره کنفرانس بنا به دعوت اتحادیه بین‌المجالس که مقرر دائمى ‌آن در شهر ژنو و ایران نیز عضو دائمى ‌آن است با حضور نمایندگان مجلس شوراى ملى و سناى ایران از تاریخ بیست و نهم اوت تا هفتم سپتامبر و هفتم شهریور تا شانزدهم در شهر اسلامبول تشکیل و همه روزه صبح و عصر جلسات خود را ادامه داد.

از سال 1889 به این طرف متناوباً کنفرانس سالانه این اتحادیه در کشور‌هاى مختلف عضو این اتحادیه تشکیل گردیده و این سومین بار بود که مجلس ایران دعوت اتحادیه را با اعزام نماینده پذیرفته و رسماً در آن شرکت کرده است هدف اتحادیه بین‌المجالس برقرارى ارتباط مستقیم بین مجالس مقننه کشور‌ها به وسیله نمایندگان آنها و کوشش در ایجاد یک همکارى دائمى ‌بین ملل و وادار کردن دولت‌ها به وسیله قواى مقننه که مظهر تمایلات و اراده ملت‌ها هستند به برقرارى و حفظ صلح و تقویت از سازمان‌هاى ملى و دموکراسى و ایجاد هماهنگى بین ملل جهان است و به همین منظور اتحادیه بین‌المجالس در تمام مسائل جهانى و بین‌المللى که ممکن است به وسیله پارلمان‌ها راه حل براى آنها یافت مطالعه و اظهار نظر مى‌کند و با ایجا همکارى بین قواى مقننه کشور‌هاى مختلف به نیرومند کردن ملت‌ها در اجرای تمایلات ملى خود و بالا بردن ارزش و اعتبار پارلمان‌هاى آنها کمک می‌نماید این اتحادیه داراى یک شوراى دائمى ‌که عهده دار تنظیم برنامه کنفرانس آینده اتحادیه و محل تشکیل آن دعوت از پارلمان کشورها براى حضور در آن است و ایران نیز جزو این شوراى دائمى ‌است.

هیئت نمایندگى ایران عبارت بودند از آقایان سپهبد نخجوان - نظام مافى - عباس مسعودى - حسین نقوى از سنا و اینجانب از مجلس و شوراى ملى (متأسفانه چهار نفر از آقایان نمایندگان منتخب با این که قبول این مأموریت کرده بودند حضور به هم نرسانیدند) از سى و سه کشور شرکت کننده در کنفرانس هیئت‌هایى از 5 تا 18 نماینده به کنفرانس فرستاده بودند از سه روز قبل از تشکیل کنفرانس شوراى دائمى ‌تشکیل و راجع به برنامه کنفرانس بررسی‌هاى لازم کرد گزارش جامعى از مسائل سیاسى و اقتصادى که در سال گذشته مورد توجه محافل پارلمانى کشور‌ها بود و قوانین مهمى‌ را که پارلمان‌ها تصویب و دولت‌ها اجرا کرده‌اند به وسیله آقاى دبیر کل اتحادیه به کنفرانس تقدیم کرد که دو قسمت جالب توجه یک تصویب اجرا قانون ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور ایران از طرف مجلس و دولت ایران و دیگرى اجرا قانون ملى شدن صنایع آهن و فولاد در انگلستان که اخیراً از طرف دولت انگلستان به موقع اجرا گذاشته شده و در نتیجه 92 مؤسسه بزرگ صنعتى آهن و فولاد متعلق به شرکت‌هاى مختلف به تصرف دولت انگلیس بیرون آمده است بود - بنا به پیشنهاد نمایندگان ایران مدت بحث در پیرامون گزارش مورد بحث دو روز تمدید یافت و نمایندگان ایران به اتمام و مذاکره و با هیئت‌هاى نمایندگى کشور‌هاى مختلف و دادن توضیحات مبسوط راجع به آنچه درباره نفت ایران و جریان تصویب و اجرا قانون ملی شدن نفت و رفع سوء تفاهم‌هاى حاصله از تبلیغات عمال شرکت سابق نفت لازم بود مستحضر همراه گردد و پس از آن موضوع را در جلسه عمومى ‌کنفرانس عنوان و اعضای کنفرانس را که همه نمایندگان مجلس شوراهاى عضو اتحادیه بین‌المجالس بودند جریان قانون ملى شدن صنایع نفت ایران و اجرای آن را به شرح زیر استماع کردند:

این ترجمه نطقى است که من در کنفرانس بین‌المجالس به عرض رسانیدم که متن فرانسه‌اش هم هست و تطبیق شده است (آشتیانى‌زاده - همان فرانسه‌اش را بخوانید)

آقاى رئیس آقایان نمایندگان‏

هیئت نمایندگى ایران مرا موظف نموده که به نام پارلمان ایران از اتحادیه و کنفرانس بین‌المجالس و از مقامات کشور همسایه و دوست که وسائل تشکیل کنفرانس اسلامبول را تسهیل کرده است صمیمانه تشکر کنم - از کوشش‌های کنفرانس و شوراى بین‌المجالس و دبیرخانه کلى براى بهبودى روابط و تقویت کمک تبادل بین کشورهاى جهان قدردانى مى‌کنم مى‌خواهم به طور مختصر حوادث مربوط به ملى شدن صنعت نفت را در ایران که در گزاش آقاى بواسیه دبیر کل نیز انعکاس پیدا کرده است به استحضار نمایندگان محترم برسانم در این گزارش راجع به تصویب و اجرا قانون مزبور به طور اجمال مطالبى ‌لازم به استحضار آقایان نمایندگان پارلمان‌هاى کشور‌هاى عضو اتحادیه بین‌المجالس که در این کنفرانس حضور دارند برسانم پس از مطالعه عمیق و بررسى‌هاى طولانى براى حفظ منافع و تأمین استقلال اقتصادى ملت ایران که مدت پنجاه سال شرکت (سابق) نفت انگلیس و ایران از هیچ گونه اعمال و بی‌رعایتى نسبت به آن خوددارى نمى‌کرد و بعد از جنگ بین‌المللى دوم که ملت ایران از کلیه منافع ترون اقتصادى و صنعتى و زراعتى خود محروم گردید پارلمان ایران اوضاع را روشن نموده ملت ایران متوجه شده بود که کمپانى سابق تمام محصولات را برده و به استقلال اقتصادى او وقعى نگذارده و یک دهم حق او را هم نپرداخته است براى تأمین بهبود وضع زندگى در ایران و یعنى حقوق از دست رفته مردم این کشور پارلمان ایران راه دیگرى جز تهیه و تصویب قانون ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور نداشت و این دلیل قانون ملى شدن صنعت نفت را تصویب نمود جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر ایران که به منظور اجرا این قانون از طرف پارلمان ایران انتخاب گردید به طور واقع یک قهرمان ملى به شمار می‌رود و هر فرد ایرانى از هر جمعیت حزبى‌که باشد در اجراى این قانون از او دولت او حداکثر حمایت و پشتیبانى مى‌کند نخست‌وزیر ایران راهى نداشت مگر این که قانونى را که مجلسین نه با کثریت بلکه به اتفاق آرا تصویب نموده‌اند جزء به جزء اجرا نماید. آقاى رئیس آقایان نمایندگان توجه شما را به بعضى مسائل لازم درباره تصویب و اجرا قانون که در سرنوشت ملت ایران بزرگ‌ترین تأثیر را دارد جلب مى‌کنم نخست این که تصویب قانون ملى شدن صنعت نفت در ایران به منظور دیگرى به جز بهبودى وضع زندگى ملت ایران صورت نگرفته و هیچ گونه عامل دیگرى در این مورد وجود نداشته است دیگر این که تمایل هیچ دولتى در این باره رعایت نگردیده و یگانه عامل انجام آن تمایل جدى ملت ایران به این امر بوده است.

مستحضر هستید از این که دولت ایران در راه تأمین زندگى و بهبود وضع اقتصادى ملت ایران با چه اشکالات بزرگى مواجه مى‌باشد. باید براى 18 میلیون و چهار صد هزار نفر ایرانى زندگى مرتب فراهم آوریم که از تبلیغات مضر و مخالف ملیت و استقلال ملت ما جلوگیرى شود و نگذاریم ملت ایران بازیچه چنین افکار و عقاید مضرى که براى کلیه جهانیان خطر دارد بشود براى استفاده از ثروت طبیعى کشورمان وسیله دیگرى نداشتیم جز این که قانون ملى شدن نفت را به موقع اجرا بگذاریم هیئت نمایندگى ایران براى این که مردم ایران بتوانند از ثروت کشور خود استفاده ببرند از آقایان که نمایندگان سى و سه کشور دوست ایران هستند درخواست مساعدت مى‌نماید آخرین طرح دولت ایران به دولت انگلیس که هم اکنون دست ما رسیده حاوى سه قسم است.

1 - دولت ایران حاضر است بر طبق قانون مصوب پارلمان ایران نفت و محصولات آن را به دولت انگلیس و کلیه کشورهایى که سابق در چند سال اخیر مشتریان نفت ایران بوده‌اند به قیمت بین‌المللى بفروشد دولت ایران حاضر است قانون را اجرا کلیه نفت استخراجى خود را به انگلیس و سایر مشتریان

+++

سابق در مقابل دریافت بهاى بین‌المللى تحویل کند.

2 - دولت ایران حداکثر حسن نیت را براى پرداخت تمام حقوق و مزایاى مهندسین که در نفت ایران مشغول خدمت بوده‌اند به کار می‌برد مشروط به این که فردا فرد داراى هر ملیتى مى‌خواهند باشند قرارداد استخدامى ‌با شرکت ملى نفت ایران امضا کنند و این موضوع در قانون هم پیش‌بینی شده است در صورتی که مهندسین فعلى در ایران بمانند و به خدمت خود در شرکت ملى نفت ایران ادامه دهند دولت ایران به هیچ وجه در نظر ندارد مهندسین دیگرى را به خدمت دعوت نماید.

3 - دولت ایران براى پیدا کردن یک راه حلى راجع به رسیدگى به مطالبات و دعاوى شرکت سابق نفت و جبران خسارات وارده به شرکت سابق پس از محرز شدن مورد موافقت قرار گرفتن آن حاضر است با کمال حسن نیت با دولت انگلستان به نمایندگى از شرکت سابق نفت ایران و انگلیس وارد مذاکره شود و به موجب ماده مخصوصى که براى حل این مسئله اقتصاد مقرر گردیده 25 درصد از عواید نفت ایران به یک بانک بین‌المللى مرضى‌الطرفین سپرده مى‌شود و دولت ایران حاضر است این وظیفه را که قانون به عهده ما گذاشته به نحو مطلوب و مستحسن انجام دهد باید به اطلاع آقایان برسانم که این قانون شامل تمام کشور ایران از شمال و جنوب و شرق و غرب است.

مى‌خواهم توجه آقایان را به این نکته جلب کنم که پارلمان ایران قانونى تصویب نموده که بر حسب آن کلیه درآمد سود بهره برداى نفت خود را منحصراً براى بهبود وضع زندگى ایرانیان در تمام قسمت‌ها و مخصوصاً بهداشت و فرهنگ عمومى ‌مصرف کند و نیز اصلاح تغییر اصول کشاورزى ایران از صورت قدیم به طرز بهتر و جدید در آن پیش‌بینى شده است متأسفانه اصول امروز کشاورزى ما قدیمى ‌است و احتیاج به اصلاح جدى دارد گذشته دولت ایران در اثر خرابى ‌وضع کشاورزی کشور براى تأمین غذاى مردم ایران 200 خروار تن گندم از خارجه خریدارى نمود و این کار براى کشورى مثل ایران با جمعیت کم داراى استعداد مهم کشاورزى است غیر قابل تحمل است و ما نیاز به اصلاح در فرم اساسى در این باره داریم.

در خاتمه از آقایان نمایندگان تقاضا دارم از عمل ما پشتیبانى کامل بنمایند و از این که به اظهارت اینجانب گوش داده و مورد توجه و تأیید قرار دادند سپاسگزارى مى‌نمایم.

نایب رئیس - آقاى حاذقى یک ربع آقا تمام شد. استدعا مى‌کنم که بقیه را براى جلسه بعد بگذارید.

حاذقى - این وسط مطلب است اما بسیار خوب عیبى‌ندارد بقیه را جلسه آینده به عرض آقایان مى‌رسانم.

3 - اعلام ارجاع بودجه 330 مجلس شوراى ملى به مجلس سنا.

نایب رئیس - با اجازه آقایان وارد دستور مى‌شویم و بودجه مجلس هم به مجلس سنا ارسال شد.

4 - طرح گزارش کمیسیون کار راجع به کارگران مسلول.

نایب رئیس - گزاش کمیسون کار راجع به کارگران مسلول مطرح است گزارش کمیسون قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون کار به مجلس شوراى ملى:

کمیسیون کار با حضور آقاى وزیر کار به لایحه دولت راجع به کارگران مسلول رسیدگى نموده با توجه به پیشنهادات آقایان نمایندگان در مجلس لایحه دولت را به شرح زیر اصلاح و اینک گزارش آن را تقدیم ‌مجلس شورای ملى می‌نماید:

ماده 1 - از تاریخ تصویب این قانون کلیه کارفرمایان مؤسسات اقتصادى - بازرگانى - صنعتى - معدنى - باربرى - راه - راه آهن و به طور کلى هر مؤسسه‌اى که مشمول مقررات قانون کار می‌شود مکلف‌اند علاوه بر چهار در صد مندرجه در ماده 16 قانون کار معادل یک در صد دستمزد و مزایاى نقدى کارگران خود را به منظور حمایت و معالجه کارگرن مسلول و ترتیب نگاهدراى از آنها به صندوق تعاون و بیمه کارگران بپردازند.

تبصره 1 - وزارتین کار و دادگسترى آیین‌نامه‌اى براى اجراى این قانون و وزارت کار آیین‌نامه‌هاى مربوط به اجراى قانون کار را تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به مورد اجرا خواهد گذاشت.

تبصره 2 - براى اجراى ماده 16 قانون کار شرکت سهامى‌ بیمه ایران مکلف است کلیه وجوهى که از محل حقوق کارگران کشور تا به حال دریافت داشته است بعد از وضع آنچه تا به حال به مصرف هزینه ادارى و معالجه کارگران رسانیده است باقى مانده را اعم از آن که به حساب سود خالص و یا به حساب ‌اندوخته برده باشند تدریجات در مدت یک سال و نیم به صندوق تعاون بیمه کارگران براى ایجاد بیمارستان و مؤسسات بهداشتى و امور تعاونى کارگران تأدیه نماید.

تبصره 3 - دولت مکلف است درظرف دو ماه قانونى براى جلوگیرى از ابتلا به مرض سل و درمان آن در تمام کشور تهیه و تقدیم مجلس شوراى ملى نماید.

ماده 2 - عدم تأدیه و تأخیر پرداخت یک درصد مذکور در ماده یک در موعد مقرر مستلزم پرداخت جریمه‌اى معادل دو برابر مبلغ اصل و در صورت تکرار معادل چهار برابر مبلغ اصل در هر مورد خواهد بود که به نفع صندوق تعاون و بیمه کارگران اخذ و محسوب خواهد شد و به علاوه متخلف باید کلیه هزینه درمان و خسارات وارده به کارگران را بپردازد.

ماده 3 - از این تاریخ وزارت کار وزارت امور اجتماعى و کار نامیده می‌شود.

ماده 4 - وزارت امور اجتماعى و کار مأمور اجراى این قانون خواهد بود.

مخبر کمیسیون امور اجتماعى و کار - کشاورزصدر.

نایب رئیس - ماده اول مطرح است چون کلیات مذاکره شده است دیگر کلیات ندارد و در ماده باید صحبت شود. آقاى دکتر جلالى بفرمایید.

دکتر جلالى - البته در این مورد مذاکرات بسیارى شده و بحثى در این نیست که این ناخوشى ناخوشى بسیار مشکلى است و هر چه در این مورد مبارزه بشود و حمایت بشود از مسلولین جا دارد و قوانین بهترى باید فراهم بشود تا چنانچه باید براى جلوگیرى از این ناخوشى و وسایل معالجه آن آن طور که باید اقدام بشود این لایحه در مرتبه اولى که آمده بود نواقصى داشت متأسفانه در مجلس تصمیم گرفته شد که اصل لایحه با پیشنهادات مطالعه بشود و تکمیل بشود و برگردد. متأسفانه حالا که به کمیسیون رفته آن نواقص رفع نشده یک مشکلات دیگرى هم به آن اضافه شده است و برگشته، یکى از این مشکلات موضوعى است که جناب آقاى ملک مطلعند و در جلسه گذشته هم در مورد این قانون بحث فرمودند، موضع بیمه کارگران است اگر به صورت جلسات دوره 15 توجه بشود جناب آقاى ملک و سایرین در ‌آن دوره در این مورد مفصل بحث کردند و بالنتیجه قانون کار که به مجلس آمده بود قسمتى از ماده شانزدهم‌اش با اصرار شخص جناب آقاى ملک و سایر آقایان نمایندگان حذف شد آقاى ملک در آن موقع حذف یک قسمتى را کردند و حال به جاى این که ‌این لایحه رفته به کمیسیون به پیشنهاداتى که شده توجه بشود، آمده‌اند یک تبصره‌اى به آن اضافه کرده‌اند براى اجراى ماده 16 قانون کار شرکت سهامى‌ فلان تا آخر ...

این صورت جلسه‌ای است که متعلق دوره گذشته است و تمام فرمایشات آقاى ملک و تمام آقایان و آقاى منصورالسلطنه عدل وزیر مشاور در آن دولت به طوری که در مذاکرات مجلس هست اصلاً این قانون یعنى آن ماده 16 به آن صورتى که فعلاً وزارت کار تصور مى‌کند تصویب نشده که حالا براى اجراى آن تبصره‌اى در این لایحه براى ما گذاشته‌اند در آنجا با مذاکرات جناب آقاى ملک، آقاى نراقى آقایان دیگر وزیر مشاور قبول کرده که قسمت دوم ماده یعنى گرفتن بیمه کارگران از شرکت سهامى ‌بیمه حذف بشود و بایستى این حذف بشود و با این ترتیب تصویب شده این در قانون توجه نشده، مباحثاتى که جناب آقاى ملک و سایر آقایان فرمودند که مباحثه اصولى بوده، وزارت کار باید ناظر امور کارگران باشد این صندوقى که تهیه می‌شود بنده کار ندارم به این که این صندوق اصلاً خوب عمل کرده یا نه و با کمال تأسف باید گفت که اصلاً تهیه این نوع مؤسسات جز خرجى، جز بارى بر دوش این مردم، هیچ چیز دیگر نیست. از مبلغى که دو و بیست و پنج صدم در صد از چهار در صد که در این مدت گرفتند و یک هفتاد و پنج صدم در صد را به شرکت بیمه می‌داده‌اند از این دو بیست و پنج صدم در صد چه عملى تاکنون کرده‌اند و چه تأسیساتى براى امور بهداشتى کارگران که مخصوصاً در این قانون کار تعیین شده برایشان چه کرده‌اند؟ لااقل حق بود که بیلان این مدت را مى‌آوردند به طور آزمایش که ببینیم این صندوق تعاون چه کرده است؟ حالا آمده‌اند این ماده 16 را با این ترتیبى‌که تصویب شده یک تفسیر دیگرى برایش مى‌خواهند بکنند و آن این است که یک تشکیلاتى که بسیار منظم است و کارش را هم به خوبى‌ دارد مى‌کند، تشکیلات‌اش را هم در مدتى که بر آن گذشته بسیار منظم کرده و نواقصش را رفع کرده،

طبیب متخصص تهیه کرده. متخصصین مربوطه دیگر فراهم آورده و یک همچو مؤسسه‌اى را یک عملى را که مدتى است دارد مى‌کند اشتباهات اشکالات هر چه بوده رفع کرده حالا مى‌خواهند این را از او بگیرند و بدهید به یک مؤسساتى که یک سال است به طور آزمایش کار کرده و معلوم نیست چکار کرده است؟ به علاوه بنده از جهت این امر، از این نظر که بگذریم از نظر اخلاقى که چه کرده، او را بایستى آقاى وزیر کار بیاورند و ببینیم چه شده است اصلاً صندوق تعاون کدام خدمت را کدام عمل ار کرد؟ کدام یک از این مواد که ذکر شده اجرا کرده کدام کارگر را دستگیرى کرده اینها را باید رسیدگى کرد به کدام کارگر از کار افتاده‌اى رسیدگى کرده و کمک کرده فقط اتومبیل و قالى و چیزهاى دیگر تهیه کرده‌اند. بنده به این امور کارى

+++

ندارم. این امور را خود آقاى وزیر کار باید توجه کنند و اصلاح کنند و مؤسسات زائدى خواهش مى‌کنم تهیه نکند. بحثى که بنده دارم این است که تبصره 3 اصلاً در اینجا زائد است و اینجا نوشته براى اجراى ماده 16 اگر به صورت جلسات مجلس توجهى بشود آن قسمت حوادث و امراض ناشیه از کار با موافقت وزیر مسئول وقت حذف شده است. آقاى ملک، آقاى نراقى و آقایان دیگر این پیشنهاد را کرده‌اند و این طور موافقت کرده‌اند. آقاى رئیس اینجا صراحتاً مى‌گوید، من عبارت مى‌خوانم آقاى منصورالسلطنه صریحاً اظهار مى‌کند (غلامرضا فولادوند - خدا بیامرزد مرحوم منصورالسطنه را) بعد از مذاکراتى که جناب آقاى ملک فرمودند آقاى نراقى کردند آقاى وزیر کار این اظهار را می‌کند (آن روز در موقعى که آقاى ملک‌مدنى راجع به کارگران مطالبى ‌فرمودند بنده عرض کردم این ماده 16 است و مربوط است به صندوق تعاون و بیمه کارگران، البته راجع به صندوق تعاون که اشکالى نیست و آن قسمت بیمه را که در حقیقت عبارت است از دو سطر آخر تبصره دوم که مى‌گوید و همچنین قسمت بیمه کارگران شرکت سهامى ‌بیمه کارگران شرکت سهامى‌ بیمه ایران از آن شرکت منتزع و با کلیه ذخیره ریالى خود به صندوق تعاون و بیمه کارگران منتقل خواهد شد. بنده موافقت کردم که این دو سطر حذف بشود با این ترتیب در موقعى که اعلام رأى می‌شد آقاى رئیس توجه مى‌دهند که آقایان با ذکر این که این قسمت حذف می‌شود رأى مى‌گیریم بنابراین ماده 16 قانون کار و امراض ناشى از کار را که به شرکت بیمه متعلق‏ بوده ابداً شامل نیست.

پس تبصره 3 که در این لایحه از کمیسیون برگشته به هیچ وجه دیگر مفهومى‌ ندارد براى این که در مجلس این نظر به کلى منتفى شده و حذف شده بود و موردى براى اجرایش نیست و اصلاً چیزى نیست که اجرا بشود. بنده از این موقع استفاده مى‌کنم و متأسفم از این که پیشنهاداتى که ما کرده بودیم کمیسیون پیشنهادات را در یک تبصره سر بسته در بسته‌اى برداشته به مجلس آورده و بسیار عبارتش هم نارسا است چون نوشته دولت مکلف است در ظرف دو ماه قانونى براى جلوگیرى از ابتلا مرض سل و درمان آن در تمام کشور تهیه و تقدیم کند این اصلاً مفهوم ندارد، چطور مى‌توانند جلوگیرى کنند؟ آخر طرزش چیست، اصلاً معنى ندارد تلقیح ب. ث. ژ را مى‌خواهید در این مملک اجبارى کنید؟ اگر پیشنهاداتى که آمده بود توجه مى‌شد به عقیده من کافى بود ما در کمیسیون سازمان برنامه دو میلیون تومان براى آسایشگاه‌ها تخصیص داده بودیم ‌این تصویب شد براى ساختمان آسایشگاه‌ها و اگر خاطرتان باشد بنده این را تصریح کردم در آن شب که استان مازندارن و گیلان مسلولش و تلفات‌اش از هر ناحیه‌اى، از هر نقطه‌اى بیشتر است چون آب و هوایش مرطوب است و به علاوه سابقه ناخوشى مالاریا که ضعیف کننده است در آنجا بیشتر بود و به این دلایل این ناخوشى در آنجا خیلى زیاد است و اگر آمار بیماران آسایشگاه‌های‌مان را که هست توجه بفرمایید شاید بدون اغراق یک سوم آنها مازندرانى و گیلانى هستند با آن که بنده در آنجا تصریح کردم که قسمت بیشترى از این دو میلیون تومان براى آسایشگاه مازندران داده شود ابداً سازمان برنامه توجهى نکرد ما یک پولى در مازندران با کمک سایر آقایان نمایندگان و آقاى استاندار فراهم آوردیم که از قند و شکر هم یک چیزى داده شود براى ساختن آسایشگاه و حالا داریم ‌تهیه می‌کنیم البته یک جاى بسیار خوبى ‌تهیه خواهد شد اما متأسفانه این پولى که معین شده براى این کار به جاى این که به یک جایى که مرکز این ناخوشى است بدهند و با این که اینجا باید بیش از هر جا توجه بشود ابداً توجهى ندارند. بنده در وزارت بهدارى عرض کردم در سازمان برنامه تذکر دادم پشت این تریبون عرض کردم، به بنده یک وعده‌هاى دادند و چیزهایى نوشتند ولى همه‌اش روى کاغذ ماند و کوچک‌ترین کمکى نشد.

نامه‌هایی براى ما نوشتند ولى دو میلیون را بین سایر جاها تقسیم کرده‌اند و به ما چیزى نداده‌اند حالا خوب است لااقل در تقسیم یک چیزى به ما بدهند (شوشترى - یعنى تقسیم روى هوا. به هوا که دل کسى خوش نمى‌شود) بنده از این موقع استفاده مى‌کنم و نکته‌اى که غالب آقایان مکرر در اینجا فرموده‌اند باید عرض کنم از جناب آقاى امیرتیمور تمنا بکنم که با آقاى وزیر بهدارى صحبت کنند وضع دارویى این آسایشگاه‌ها بسیار بد است هر روزه شاید براى هر یک از آقایان یک مشت نسخه مى‌آید که قیمت آن نسخه‌ها خیلى گران است غالباً داروى آن هم در تهران پیدا نمى‌شود ما هم که پول زیادى نداریم و نمی‌توانیم بدهیم از بنگاه حمایت مسلولین مى‌خواهیم آنها هم ندارند همین بنگاهى که وجود دارد خود سرکار هم آنجا تشریف دارید پریروز براى بنده چند تا نسخه آورده بودند که 3500 تومان پول این نسخه‌ها بود و به علاوه داروهایش پیدا نمى‌شد بنده براى آقاى وزیر بهدارى نوشتم در یک نامه رسمى ‌به من جواب دادند که متأسفانه محلى براى پرداخت آن نداریم، پس معلوم نیست براى چه اینها را خوابانیده‌اید چه فایده‌اى دارد؟ جراح که ندارید دوا که ندارید، چیزى که ندارید در آسایشگاه هم که به حد کافى جا ندارند. اصلاً این آسایشگاه بسیار ناقص است و بسیار کم است دو آسایشگاه هم در مرکز هست یکى بو على و یکى آسایشگاه شاه‌آباد که آنها هم همیشه دچار دو دستگى و سیاست و این حرف‌هایى است که ملاحظه می‌فرمایید یا طبیب را توقیف می‌کنند یا گرو مى‌کنند و یا دم در می‌آیند مى‌ایستند. آسایشگاه‌هاى شخصى هم که گرفتاری‌هاى دیگرى دارند به جاى این که از آنها تشویق کنند شب می‌روند مى‌زنند و زیر و رو مى‌کنند.

(صفوى - در شهرستان‌ها آسایشگاه هم نیست مسلولین کنار کوچه مى‌خوابند) در شهرستان‌ها که آسایشگاه وجود خارجى ندارد کوچک‌ترین مساعدتى کوچک‌ترین کمکى براى این که ما در شهرستان‌ها یک جایی تهیه بکنیم براى این منظور ابداً نمى‌شود باید یک توجه بیشترى بشود بنده در این موضوع عرض دیگرى ندارم ولى صراحتاً عرض مى‌کنم تبصره 3 که براى اجراى ماده 16 است به هیچ وجه مفهوم و معنى ندارد و با کمال تأسف کمیسیون کار توجهى به این نکته نکرده است پیشنهاداتى هم که ما کردیم ابداً به این پیشنهادات معلوم می‌شود توجه نکرده‌اند پیشنهادات یا گم شده یا قرائت نشده و ابداً تبصره 3 مفهومى ‌ندارد که در این لایحه جا داده شود.

نایب رئیس - اولاً آقایان باید توجه بفرمایند پیشنهاداتى که داده مى‌شود همان پیشنهاداتى باید باشد که در شور اول داده شد مطابق آیین‌نامه پیشنهاد دیگرى قبول نخواهد شد یک پیشنهادى آقاى معدل داده‌اند که قرائت مى‌شود (شوشترى - بنده پیشنهاد حذف کرده‌ام) حذف معنى ندارد.

یک نفر از نمایندگان - آقا به کفایت مذاکرات باید رأى گرفته بشود.

نایب رئیس - موضوع کفایت مذاکرات نیست ابتدا توجه بفرمایید پیشنهاد قرائت بشود.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌کنم قانون مسلولین کار مسکوت گذاشته شود - معدل‏

نایب رئیس - آقاى معدل‏

معدل - مساعى جناب آقاى وزیر کار براى توجه به مسلولین کارگرها مورد تقدیر است براى این که احساس مى‌شود ایشان نسبت به وزارتخانه‌شان و آن کارى که به ایشان سپرده شده کمال توجه و علاقمندى را دارند ولى تعجب مى‌کنم از همکاران‌مان که عضو کمیسیون کار بودند و به نیت همکاران خودشان توجهى نکردند و نتوانستند در کمیسیون آن نظریاتى که مجلس شوراى ملى در یکى دو جلسه که این قانون را حلاجى کرد و پیشنهاداتى داد آن نظریات را مورد عنایت قرار بدهند که در این جزء منعکس شده باشد بنده از این جهت این قانون را گفتم مسکوت بماند که نظریاتى را که نمایندگان داشتند در اینجا تأمین نشده (صحیح است) ما اگر قانون را رد بکنیم خلاف نیت‌مان است براى این که نظر داریم که نسبت به کارگرها توجهى بشود و قوانین که براى حاجات کارگرها می‌آید اینها زودتر و بهتر و خوب‌تر تصویب بشود و اگر این تصویب بکنیم خلاف نظریاتى است که ابراز داشتیم و مى‌فهمیم و مى‌بینیم که تأمین وضع کارگرها در اینجا نشده لهذا پیشنهاد سکوت بنده دادم. در این قانون چیزى که بنده دیدم اضافه شده یعنى کمیسون 2 مرتبه نظر داده و شاید مخبر کمیسیون هم در جواب بنده اظهار بکند و بگویند که تبصره 3 نظر شما را تأمین مى‌کند که مى‌گوید دولت مکلف است در ظرف 2 ماه قانونى براى این کار بیاورد ولى این تبصره این نظر مجلس را تأمین نمى‌کند براى این که همین موضوع می‌بایستى یکى از مواد آن قانون باشد یعنى نشسته باشند و وزیر بهدارى را هم صدا کرده باشند و یک موضوع اساسى یعنى مبارزه به اصل را مورد توجه قرار داده باشند و برایش یک قانون بیاورند آقایان کارگرها یک طبقه خاصى که نیستند که بیایند یک جا یک مالیاتى که همه اهل مملکت مى‌دهند یک جا هم یک مالیات دیگر خاص به خصوص این کار بدهند کارگر باید مثل همه مردم مالیاتى را که داده از تمام مزایایى که در مملکت هست استفاده بکند از آن گذشته الآن که ما این قانون را مورد مطالعه قرار مى‌دهیم نمى‌دانیم چقدر کارگر است و تقریباً صدی چند اینها مبتلا به سل مى‌شوند در چند جاى این مملکت براى اینها مؤسساتى یعنى آسایشگاهایى فراهم مى‌شود آیا با پولى که جمع آورى مى‌شود از صدی یک اینها میسر هست و ممکن هست تأمین بکند این کار را یا نه

یعنى یک کارگرى لباس می‌پوشد مالیات مى‌دهد چایى می‌خورد مالیات مى‌دهد سایر مواقع دیگر را هم که قانون وضع کرده مالیاتش را مى‌دهد صدى یک هم بدهد براى مبارزه با سل آن وقت تازه اگر یک کارگرى هم هست در گرگان یک کسى است در براز جان و دیگرى در استرآباد و کنگاور است این مبتلا به سل بشود جواب بدهند که شما را باید ببریم به یک نقطه دورترى چون اینجا وسیله مبارزه با این کار نیست آسایشگاه هم نیست این مرد هم مالیات خاص بدهد هم مالیات عام بدهد و هم تأمین نشده باشد نظرش به این جهت روى این قانون بحث کردن مورد ندارد و زشتى هم دارد که ما قانون تأمین آسایش کارگر را رد کنیم و اگر هم عین آن را تصویب کنیم

+++

مورد ندارد چون بنده قانون به این ناقصى تا حالا ندیده‌ام به مجلس بیاید این قانون را مسکوت بگذارید تا دو مرتبه در شور قرار بگیرد وزیر بهدارى را بگویید بیاید در کمیسیون و از پول مملکت اعتبار در نظر بگیرید و قانونى وضع کنید که براى پنج نقطه مملکت شمال و جنوب، شرق غرب مرکز هم که دارد براى مبارزه با سل آسایشگاهى ساخته شود و مبارزه اساسى با سل بشود منتهى اگر براى تأمین پولش وجوه کافى نیست آن دفعه هم در مجلس گفتم ممکن است از اینها صد یک بگیرید شهردارى‌ها هم صدى پنج بدهند بقیه‌اش را هم از بودجه عمومى ‌مملکت می‌گذاریم.

نایب رئیس - آقاى دکتر کاسمى ‌مخالفید؟ بفرمایید.

دکتر کاسمى‌- اگر چه خود جناب آقاى معدل هم براى مسکوت ماندن این لایحه خیلى غلیظ مخالفت نفرمودند و فقط براى این که این لایحه یک قدرى نقص دارد یک بیاناتى فرمودند به عقیده بنده این قانونى که آمده است به مجلس شوراى ملى یکى از قوانین بسیار مفیدى است که تاکنون به مجلس شوراى ملى آمده چندین بار هم در اینجا صحبت شد که موضوع سل یک موضوعى نیست که در آن بشود غفلت کرد و او را ندیده بگیریم براى این که همان قسم که یک مرتبه هم بنده این را عرض کردم این مرض متأسفانه فوق‌العاده شیوع پیدا کرده چون سرایت‌اش هم خیلى زیاد است و مخصوصاً فقر و نبودن مواد غذایى زمینه را براى ابتلا به این مرض آماده مى‌کند و به این واسطه فوق‌العاده شایع شده است به خصوص در طبقه کارگران و این قانون درست است که ناقص است بنده هم حرفى ندارم از این که نقصى دارد لکن با ‌این نقص باز فوق‌العاده مفید است ما می‌توانیم با این قانون یک قسمت از افراد مملکت را که بیشتر مورد حمله این مرض و خطر واقع مى‌شوند نجات بدهیم البته در این لایحه تبصره گذاشته شده و پیش‌بینى شده که براى تمام مملکت دولت فورى یعنى در ظرف دو ماه یک قانونى را تهیه کند و به مجلس بیاورد البته تهیه کردن یک قانون کلى براى مبارزه با سل در یک چنین مملکت پهناورى کار آسانى نیست پول فوق‌العاده زیادی مى‌خواهد ولى با همین قانون یک قسمت از کارگران را مى‌توانیم محفوظ نگهداریم.

خود آقایان ملاحظه فرمودید از اولى که من در مجلس آمده‌ام تا امروز روزى نیست که یک عده از کارگران مسلول به مجلس نیایند و اینجا متحصن نشوند جلو همه آقایان را نگیرند و التماس نکنند بنابراین من تصور مى‌کنم با این قانون یک قسمت از منویات آقاى معدل تأمین شده است (صحیح است) البته دولت با این قانون مى‌تواند به تجربه یک وسایلى را کاملاً مورد بررسى قرار بدهد و همین را یک میزان کوچکى قرار بدهد و یک قانون کلى بیاورد به مجلس و بنده تصور مى‌کنم که با این سابقه‌اى که براى مسلول بودن کارگران هست براى مجلس شوراى ملی شایسته نباشد که این قانون را مسکوت بگذارد بخصوص این که شور اولش شده و شور دومش است‏

معدل - مسکوت بگذارند که ببرند تکمیلش کنند.

صدر‌زاده - آقاى معدل استدعا مى‌کنم استرداد بفرمایید

نایب رئیس - آقاى وزیر کار

وزیر کار - البته مجلس شوراى ملى همیشه مى‌تواند راجع به دستورات و مطالبى ‌که در مجلس مورد بحث قرار مى‌گیرد نظر بدهد و تصمیم اتخاذ بکند و دستورات مجلس را خود مجلس تعیین بکند بنده به عقیده و نظر نمایندگان محترم احترام مى‌گذارم اما این لایحه صرفاً براى این تقدیم مجلس شوراى ملى شده است که در حال حاضر عده زیادى کارگر مسلول توى خیابان‌هاى تهران ولو هستند و هیچ کدام‌شان هم پناهگاهى ندارند و نه اینها را نگهداری مى‌کنند و نه اینها را معالجه مى‌کنند گذشته از این که بر حسب اظهارنظرى که پزشک کرده است که اینها مسلول هستند بیکار شده‌اند و درمانده شده‌اند و حال هیچ کس آنها را نمى‌پذیرد کس و کار آنها هم نمى‌توانند آنها را معالجه بکنند و خانواده آنها هم بدون اعاشه بیچاره و بدبخت و سرگردان مانده‌اند و نمى‌دانند چکار بکنند این لایحه صرفاً براى این تهیه و تقدیم شده است که براى آنها یک وسیله موقتى فراهم بشود که رفع بیچارگى تا حدى از این بیچاره‌ها و بدبخت‌ها بشود این لایحه را که بنده تقدیم مجلس شوراى ملى کردم به هیچ وجه من‌الوجوه ادعا نکردم که با تقدیم این لایحه براى جمیع بدبختى‌هاى این مملکت براى جمیع امراض براى جمیع مسلولین آناً دوا فراهم شده درد آنها درمان شده و این لایحه براى مبارزه با سل تقدیم شده من همچو چیزى نگفتم و کسى هم چنین لایحه‌اى نیاورده است شما اگر می‌خواهید توجه به حال کلیه مسلولین بکنید براى این کار لااقل در کشور ایران سالى پنجاه میلیون تومان پول باید اختصاص داده شود و پنجاه میلیون تومان هم براى این همه مسلول مبلغ زیادى نیست به اعتقاد من مجلس شوراى ملى باید موافقت بکند و دولت هم باید این پول‌ها را از بودجه عمومى ‌تأمین بکند و به مصرف برساند ولى با این حرف‌ها که نمى‌شود مسلولین مملکت را امروز دردشان را درمان کرد.

به طوری که آقاى دکتر جلالى گفتند شاید عده زیادى از اهالى شمال ایران مخصوصاً در قسمت مازندران مسلولند بنده هم در آسایشگاه شاه‌آباد و بو على هر وقت براى عیادت مرضى رفتم دیدم شاید واقعاً شصت درصد مریض‌هاى بسترى از آذربایجان و شمال بوده‌اند البته مبتلایان آنجا بسیار زیادند در سایر نقاط مملکت هم خیلى زیادند و این مرض هم متأسفانه در ایران ریشه کرده و روز به روز هم دارد زیاد می‌شود و جا دارد هر چه زودتر برای این موضوع فکرى شود و همین طورى که فرمودید در موقع شور در کمیسیون آقاى وزیر بهدارى هم تشریف داشتند و با حضور ایشان مطلب مذاکره شد خود ایشان تقاضا داشتند و پیشنهاد کردند که مجالى براى مطالعه زیادتر به وزارت بهدارى داده بشود بنده هم دیدم چون این کار جنبه فنى دارد با نظر ایشان موافقت کردم و بالاخره کمیسون این ماده را به این ترتیب تنظیم کرد که در ظرف این دو ماه دولت براى کلیه مسلولین مملکت یک لایحه جامعى به مجلس شوراى ملى تقدیم بدارد با این نظر بنده تصویب می‌کنم که دیگر ایرادى براى نماینده محترم آقاى معدل که واقعاً نظرى جز بهبود حال مردم ندارند نخواهد بود اما یک قسمت فرمایشات جناب آقای دکتر جلالى نماینده محترم را بنده باید جواب عرض بکنم ایشان در بیشتر از بیانات و فرمایشات‌شان متکى به بیانات نماینده محترم جناب آقاى ملک‌مدنى در دوره قبل شدند بنده خودم هم در دوره قبل افتخار همکارى با جناب آقاى ملک‌مدنى را داشتم به بیانات‌شان هم واقف هستم به طرز فکرشان هم کمال آشنایى را دارم و همیشه هم نهایت احترام را نسبت به ایشان داشته‌ام جناب آقاى ملک هم مانند غالب آقایان نمایندگان البته در مجلس شوراى ملى نظریاتى ابراز کرده‌اند وزراى وقت هم البته نظریاتى داشته‌اند و اما آن چیزى که ملاک اعتبار و ملاک عمل است آن چیزى است که از تصویب مجلس شورای ملی گذشته جناب آقاى منصورالسلطنه نظرى که اظهار داشته‌اند نظر شخص خودشان بود نظر شخصی‌شان البته از نظر خودشان کمال احترام را داشته است ولى مادام که در قالب قانون ریخته نشده به هچچ وجه من‌الوجوه امروز نمى‌تواند نظر شخصى ایشان مانع از اجراى قانون بشود (دکتر جلالى - صورت جلسات موجود است)

ماده 16 قانون کار به کیفیتى الآن موجود است که از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته و براى اجرا در اختیار دولت قرار گرفته و

دولت هم به هیچ وجه من‌الوجوه با این اظهارات نمى‌تواند از اجراى قانون صرف‌نظر کند ماده 16 قانون کار مناط و ملاک عمل وزارت کار است که به او عمل کرده و الآن هم عمل مى‌کند کاملاً هم اعتبار قانونى دارد (دکتر جلالى - آنچه که تصویب شده این نیست) جنابعالى اگر یک قدرى بیشتر مطالعه بفرمایید ملاحظه خواهید فرمود قانون همان طور است که ابلاغ شده اجرا مى‌شود

معدل - بنده چون آقاى وزیر کار بیاناتى فرمودند به احترام بیان ایشان پیشنهادم را مسترد مى‌کنم (احسنت) ولى ضمن عمل به اشکال بر می‌خورند.

صفایى - اخطار نظامنامه‌اى دارم که مقدم است.‏

نایب رئیس - مطابق چه ماده‏

صقایى - طبق ماده 47 اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم‏

نایب رئیس - بفرمایید

صفایى - متأسفانه نسبت به این قانون رعایت نظامنامه نشده جناب آقاى وزیر کار استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید درتبصره 2 گزارش که الآن مطرح است جریمه و مجازاتى تعیین شده است که مقرر می‌دارد که عدم تأدیه و تأخیر و پرداخت یک در صد مذکور در ماده یک در موعد مقرر مستلزم پرداخت جریمه‌اى معادل دو برابر مبلغ اصل طبق ماده 47 آیین‌نامه که وظایف کمیسیون دادگسترى را معین مى‌کند یکى از وظایف کمیسیون دادگسترى عبارت است از رسیدگى به لوایح طرح‌هاى قانون راجع به امور حقوق اعم از مدنى و جزایى چون در این قانون یک مجازاتى تعیین شده است طبق آیین‌نامه بایستى این لایحه به کمیسیون دادگسترى می‌رفته باشد (دکتر مجتهدى – به کمیسیون بهدارى هم نرفته است) اجازه بفرمایید به هر حال از لحاظ این که رعایت نظامنامه نشده و در این قانون مجازات تعیین شده و آن مجازات عبارت است از پرداخت 4 برابر آن رقمى‌ که در مورد مقرر می‌بایستى بپردازد بنابراین این قانون قابل طرح نیست تا این که از لحاظ این جریمه به کمیسیون دادگسترى برود و این مجازات در آنجا یا تعدیل شود یا تصویب شود.

نایب رئیس – به عقیده بنده هم این قانون باید به کمیسیون بودجه هم برود آقاى دکتر معظمى‌ هم همین قسمت را یاد آورى فرمودند و هم به کمسیون دادگسترى براى این قسمت مجازات و هم به کمیسیون بهدارى براى رسیدگى از نظر بهداشت حالا بسته به نظر آقایان است (صحیح است) آقاى مکى.

مکى - بنده مى‌خواستم از محضر مقدس مجلس شوراى ملى استدعا کنم حالا که این قانون به یک اشکالاتی برخورد کرده است از نظر اهمیت زیادى که اساسنامه شرکت ملى نفت دارد و مورد علاقه آقایان هم هست استدعا مى‌کنم او را مطرح کند براى این که الآن این کارهایى که

+++

در کار نفت صورت می‌گیرد چون یک هیئت مدیره ثابتى ندارد به عقیده بنده مصلحت نیست آقایان بایستى این مؤسسه‌اى که مورد علاقه فرد فرد آقایان هست اساسنامه‌اش در دستور قرار بگیرد استدعا مى‌کنم آن را مطرح بفرمایید.

نایب رئیس - اگر آقایان موافقت بفرمایند عرض کردم در جلسه یکشنبه از اول وقت آن کار را انجام می‌دهیم یک قانون خیلى کوچک و طرحى است که مورد ابتلا عموم آقایان است و آن اسکناس‌هاى هزار ریالى و پانصد ریالى است استدعا مى‌کنم اجازه بفرمایید پیش از آخر مجلس آن را مطرح کنیم تمام بشود (صحیح است)

مکى - بنده استدعا مى‌کنم که کمیسیون بودجه و کمیسیون دادگسترى زودتر به این لایحه مسلولین توجه کنند چون الآن یک مشت مسلول در این شهر ویلان هستند فوراً کمیسون نظرشان را بدهند بیاید به مجلس‏.

نایب رئیس - از آقایان رؤساى کمیسیون‌هاى بهدارى و دادگسترى و بودجه استدعا مى‌شود که کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند و زودتر این لایحه را لطف کنند بیاید به مجلس.

5 - مذاکره در طرح ارسالى از مجلس سنا راجع به اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى.

نایب رئیس - طرح قانونى مربوط به تمدید مدت جمع آورى اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى مطرح است قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

طرح قانونى مربوط به تمدید مدت جمع آورى اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى.

ماده واحده - قانون مربوط به تعیین تاریخ اجراى قانون تعویض و جمع آورى اسکناس‌هاى هزار ریالی و پانصد ریالى مصوب 25 اردیبهشت 1330 از تاریخ تصویب این طرح تا 2 ماه تمدید مى‌شود.

تبصره - وزارت دارایى مکلف است که به وسیله مأمورین دارایى در سراسر کشور حتى در دهات و قصبات به وسیله جار زدن به عموم مردم ده نشین مدلول این قانون را آگهى دهد.

طرح قانونى مندرج در فوق در جلسه روز شنبه پنجم مرداد 1330 به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا - سید حسن تقى‌زاده‏

نایب رئیس – یک طرحى هم به امضاى 50 نفر از آقایان محترم در همین زمینه داده شده بود دیگر احتیاجى به قرائت آن طرح نیست چون آن طرح به قید سه فوریت بود وقتی که ما الآن این را طرح مى‌کنیم دیگر احتیاجى به سه فوریت نیست.

بعضى از نمایندگان - قرائت شود.

نایب رئیس - آن طرح هم قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست محترم ریاست مجلس شوراى ملى امضا کنندگان پیشنهاد مى‌کنیم طرح مصوب مجلس سنا را راجع به تمدید مدت تعویض اسکناس‌هاى هزار ریالى و پانصد ریالى به قید 2 فوریت و فى‌المجلس در دستور قرار گیرد به امضاى جمعى از نمایندگان.

نایب رئیس - فوریت اول مطرح است آقاى دکتر سید امامى.‏

دکتر سیدامامى‌ - بنده با این پیشنهاد و طرح کاملاً مخالفم چون یک قانونى از مجلس گذشته است یک مقدار اسکناس جمع شده است و بقیه‌اش به نفع دولت تمام شده است عده‌ای از اشخاصى که در مواقع مخصوص سوء استفاده مى‌کنند این اسکناس‌ها را به قیمت خیلى ارزان جمع کرده‌اند و مى‌خواهند باز در این موقع استفاده کنند این جریان به ضرر مملکت تمام مى‌شود فردا هر قانونى لغو خواهد شد و یا باز تمدید مى‌شود آن طور که باید اجرا نمى‌شود بنده مطمئنم و دیدم و مى‌دانم در آذریایجان هم یک کسانى هستند که این اسکناس‌ها را جمع کرده‌اند اسکناس‌هاى پانصد هزار ریالى را جمع کرده‌اند 19 تومان بیست تومان خریده‌اند اگر این تمدید براى استفاده عموم بوده بنده حرفى نداشتم ولى آن بدبخت فقیر که احتیاج داشته است یک صد تومانى را به 5 تومان فروخته است یک قانونى هم گذشته و به نفع دولت هم تمام شده است حالا براى یک عده هوچى براى یک عده اشخاص محتال بیاییم این قانون را لغو کنیم هیچ صلاح نیست‏.

نایب رئیس - آقاى صفایى موافقید یا مخالف؟

صفایى - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم‏

نایب رئیس - مطابق کدام ماده.‏

صفایى - ماده 137

نایب رئیس - متأسفانه آقایان نمی‌گذارند یک کار مثبتى انجام بشود بفرمایید.

صفایى - متأسفانه در این مورد هم طرح این قانون بر خلاف ماده 137 آیین‌نامه است ماده 137 مقرر مى‌دارد هیچ یک از نمایندگان نمى‌توانند به هیچ عنوان چه قبل و چه در ضمن طرح لوایح یا طرح‌ها پیشنهاد خرج یا پیشنهادى که بالواسطه مستلزم خرج باشد بنمایند (صحیح است) توضیح این قضیه این است که صحبت سر تمدید وقت نیست موضوع این است که این اسکناس‌ها طبق قانون دریک مدت معینى جمع آورى شد و بقیه مبلغ که جمع آورى نشد ما به‌التفاوت طبق همان قانون به حساب خزانه دولت گذارده شد و اکنون تمدید اثر ندارد باید دولت از خزانه و بودجه‌اش یک رقمى‌ اول براى پرداخت این اسکناس‌هاى مورد ادعا تعیین بکند بعد چنین قانونى مطرح بشود چون الآن عمل خاتمه یافته است یازده میلیون تومان ما به‌التفاوت بوده و هیئت نظارت بلافاصله روز دوم بعد از آخر مدت که گمان مى‌کنم اول تیر بوده تمام این رقم به حساب دولت گذاشته شد و اسکناس جدید به جاى او در جریان گذاشته شد و دولت هم استفاده کرد و قروضش پرداخته شد الآن بانک محلى براى پرداخت این وجوه ندارد بانک نمى‌تواند بپردازد براى این که پولش را داد به دولت اگر لازم باشد چنین عملى (سالار بهزادى - چه لزومى ‌دارد) بایستى وزارت دارایى لایحه‌اى بیاورد آن را بنده مخالفم و بعد هم در موقع علت مخالفت را عر ض مى‌کنم الآن به عنوان اخطار نظامنامه‌اى عرض مى‌کنم که آقایان اصل قانون را در نظر بگیرند که بانک الآن محلى براى این پرداخت اسکناس ندارد ما به‌التفاوت را به دولت داده است دولت باید یک اعتبارى از محلى که مجلس تصویب مى‌کند در بودجه عمومى ‌بیاورد یا یک لایحه جداگانه‌اى براى این اعتبار تصویب شود و در اختیار بانک گذاشته شود و آن پول در اختیار بانک گذاشته شود تا بانک بتواند این عمل را بکند بنابراین چون این پیشنهاد خرج است قابل طرح در مجلس نیست.‏

نایب رئیس - عرض کنم این طرحى است که در مجلس تصویب شده و باید در مجلس شوراى ملى تعیین تکیف بشود (بعضى از نمایندگان - اشتباه کرده‌اند) رفع اشتباه با رأى ندادن آقایان است آقایان اگر رأى ندادید معلوم مى‌شود اشتباه شده است آقاى ملک‌مدنى با فوریت اول موافقید؟

ملک‌مدنى - بنده توضیح مى‌خواهم بدهم.

نایب رئیس - اگر موافقید باید توضیح بدهید.

صفایى - طبق اخطار نظامنامه‌اى که بنده کردم اصلاً قابل طرح نیست.

ملک‌مدنى – به عقیده بنده باید این طرح به کمیسون ارجاع شود هیئت رئیسه باید وظیفه‌اش را انجام بدهد.

نایب رئیس - آقاى ملک عرایض بنده را اگر توجه بفرمایید ایرادى وارد نیست طرحى به امضاى 50 نفر اینجا رسیده است (بعضى از نمایندگان - نخواندند) خواندند آقا توجه نفرمودید.

صفایى - قربان طبق نظامنامه اصلاً قابل طرح نیست‏

فولادوند - جنابعالى فرمایشات‌تان را کردید باید مجلس تصمیم بگیرد.

نایب رئیس - حالا آقاى مکى و آقاى حاذقى پیشنهاد مسکوت ماندن این را کرده‌اند آقاى مکى بفرمایید

مکى - بنده مى‌بینم که این لایحه با کیفیتى که الآن هست و با اخطار جناب آقاى صفایى که اخطارشان هم به نظر بنده کاملاً وارد است این لایحه را طرح کردن و بالاخره یک مخالف و یک موافق صحبت کردن و بعدمثل لایحه مسلولین از دستور خارج بشود این مصلحت وقت مجلس اقتضا نمى‌کند این است که مى‌خواستم استدعا کنم این لایحه مسکوت بماند براى این که واقعاً موضوع اساسنامه شرکت ملى نفت ایران کمال ضرورت و اهمیت را دارد و نباید تصویبش از مد نظر مجلس دور بشود و چیزى جزو دستور الآن مطرح نشود که روز یکشنبه وقت مجلس را بگیرد استدعا مى‌کنم از مقام ریاست موافقت بفرمایند این مسکوت بماند آقایان هم موافقت بفرمایند بلافاصله هم اساسنامه مطرح بشود این اساسنامه مطرح بشود این اساسنامه هم چیز کوچکى نیست چندین ماده است چند ورق است خواندن این خودش مدتى طول مى‌کشد مى‌خواستم استدعا کنم حال که موضوع شرکت ملی نفت مورد توجه آقایان نمایندگان محترم است و همه هم علاقه دارند که این دستگاه هر چه زودتر سازمانش داده شود و از صورت موقت بودن فعلى خارج بشود موافقت بفرمایید که این طرح مسکوت بماند و اساسنامه شرکت ملى نفت مطرح بشود.

محمدعلى مسعودى - اخطار آقاى صفایى وارد است همین نظر را هم آقاى مکى تأیید کرد همین نظر را بگیرید بهتر است تا رأى بگیرید.

نایب رئیس - آقاى فولادوند

غلامرضر فولادوند - بنده همیشه به نظریات جناب آقاى صفایى احترام مى‌گذارم ولى عرضم این است که وقتى تذکرى فرمودند و نمایندگان متوجه شدند باید منتظر رأى مجلس باشند اما راجع به این موضوع این طرح از طرف نمایندگان نیست این طرحى است که از مجلس سنا داده شده و یک مجلس روى آن رأى داده و آمده است به مجلس شورای ملى و مجلس شوراى ملى باید تعیین تکلیف بکند.

+++

یا رد کند یا قبول کند طرح نمایندگان راجع به دو فوریت قضیه است التفات می‌فرمایید؟ آقا راجع به اصل قضیه که جناب آقاى دکتر فرمودند با احترامى ‌که به ایشان دارم و حسن نیت‌شان را همیشه تصدیق کرده‌ام ولى دولت که نباید از افراد فقیر ملت سوء استفاده بکند و بگوید چون فلان دهاتى قانون دولت را نفهمیده اسکناس را که برده است مخفى کرده این را چون دو ماه گذشته ما بایستى به نفع مملکت یعنى به نفع دولت پول فلان رعیت فقیر فلان زارع بیچاره را که به کسى دسترسى نداشته و پول‌شان را پلوى خودشان نگه داشته ما این را استفاده کنیم چرا؟ براى این که دولت از این قانون استفاده کرده این صحیح نیست این خلاف انصاف و خلاف عدالت است. (سالار بهزادى - پس چرا آن قانون را تصویب گردید) (مکى - رعیت فقیر که صد تومانى ندارد از دست آنها خارج شده) چطور آقاى مکى یک رعیت ایرانى صد تومان ندارد ما یک مملکت ثروتمند نیستیم ولى بنده که به حال رعیت به حال دهات آشنایى ‌بیشترى دارم چون خودم هم زارع هستم می‌دانم در ایران رعیت‌هاى چیز دار هم هست رعیتی هست که سالى 20 خرورا سى خروار گندم دارد تریاک دارد خوب این رعیتى که با خون جگر آمده گندم کاشته تریاک کاشته حالا ما باید سوء استفاده کنیم نگذاریم مدت قبول این اسکناس‌ها تمدید شود و پول او از بین برود عرض بنده این است که این قانون قانونى است که مجلس سنا تصویب کرده است و مجلس شوراى ملى باید روى این رأى بدهد یا رد کند یا قبول کند.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - آقاى سالار بهزادى شما دو عمل خلاف می‌کنید یکى این که منشى هستید باید اینجا باشید نیستید و آنجا نشسته‌اید یکى هم پارازیت می‌دهید باید به پیشنهاد آقاى مکى رأى گرفته شود و چون عده کافى نیست با اجازه آقایان جلسه را تعطیل مى‌کنم جلسه آینده روز یکشنبه ساعت 9

(مجلس ده دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294719!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)