کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی، دوره 17
[1396/05/29]

جلسه: 20 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه پنجم مرداد ماه 1331  

فهرست مطالب:

طرح صورت مجلس و تقدیم تلگرافات و طومارها از طرف چند نفر از آقایان نمایندگان و تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای نائب رئیس دایر به ابراز تشکر از رأی منصفانه دیوان دادگستری بین‌المللی

3- معرفی هیئت وزیران و تقدیم برنامه دولت به وسیله آقای کاظمی وزیر دارایی و نائب نخست‌وزیر

4- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دارایی

5- قرائت نتیجه انتخاب کمیسیون‌ها از شعب

6- معرفی سرلشگر وثوق به معاونت وزارت دفاع ملی به وسیله آقای وزیر دارایی

7- قرائت گزارش شعبه پنجم راجع به اعتبارنامه آقای شهیدی نماینده نجف‌آباد و ارجاع به کمیسیون تحقیق.

8- قرائت گزارش شعبه ششم راجع به اعتبارنامه آقای مجدزاده نماینده رفسنجان و ارجاع به کمیسیون تحقیق.

9- بیانات بعد از دستور: آقایان مدرس - دکتر شایگان - حاج سیدجوادی - اخگر - کریمی و مهندس حسیبی.

10- قرائت و اعلام رأی به فوریت اول طرح پیشنهادی راجع به توقیف و مصادره اموال احمد قوام.

11- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس ملی، دوره 17

 

 

جلسه: 20

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه پنجم مرداد ماه 1331

 

فهرست مطالب:

طرح صورت مجلس و تقدیم تلگرافات و طومارها از طرف چند نفر از آقایان نمایندگان و تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای نائب رئیس دایر به ابراز تشکر از رأی منصفانه دیوان دادگستری بین‌المللی

3- معرفی هیئت وزیران و تقدیم برنامه دولت به وسیله آقای کاظمی وزیر دارایی و نائب نخست‌وزیر

4- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دارایی

5- قرائت نتیجه انتخاب کمیسیون‌ها از شعب

6- معرفی سرلشگر وثوق به معاونت وزارت دفاع ملی به وسیله آقای وزیر دارایی

7- قرائت گزارش شعبه پنجم راجع به اعتبارنامه آقای شهیدی نماینده نجف‌آباد و ارجاع به کمیسیون تحقیق.

8- قرائت گزارش شعبه ششم راجع به اعتبارنامه آقای مجدزاده نماینده رفسنجان و ارجاع به کمیسیون تحقیق.

9- بیانات بعد از دستور: آقایان مدرس - دکتر شایگان - حاج سیدجوادی - اخگر - کریمی و مهندس حسیبی.

10- قرائت و اعلام رأی به فوریت اول طرح پیشنهادی راجع به توقیف و مصادره اموال احمد قوام.

11- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقای محمد ذوالفقاری (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- طرح صورت مجلس و تقدیم تلگرافات و طومارها ازطرف چند نفر از آقایان نمایندگان و تصویب صورت مجلس)

نائب رئیس - غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین بااجازه آقایان: دکتر کریم سنجابی - حسینعلی راشد - عبدالحسین اورنگ - محمدابراهیم شاپوری.

غائبین بی‌اجازه آقایان: حاج سید ابوالقاسم کاشانی - دکتر حسین فاطمی - عبدالرحمن فرامرزی - ابوالفضل تولیت -  میراشرافی - جواد عامری - دکتر کیان - موسوی - مصدقی- دکتر طاهری.

نائب رئیس - آقای کهبد راجع به صورت جلسه نظری دارید بفرمایید.

کهبد - بنده عرضی نداشتم فقط طوماری است از طرف اهالی ساوجبلاغ و شهریار و کرج دارای چندین هزار امضا در پشتیبانی جناب آقای دکتر مصدق است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

نائب رئیس - آقای مصدقی راجع به صورت مجلس نظری دارید؟

مصدقی- راجع به غیبت بنده است که مریض و بستری بودم و قادر نبودم آن را به مقام ریاست عرض کنم حالا تقاضای اصلاح آن را دارم.

نائب رئیس- اصلاح می‌شود آقای اخگر بفرمایید.

اخگر - بنده در جلسه قبل تذکر دادم که آقای دکتر فاطمی مریض و بستری و تحت معالجه هستند و این که غیبت بی‌اجازه نوشته شده است باید اصلاح شود ریاست محترم مجلس هم فرمودند که اصلاح می‌شود باز امروز غایب بی‌اجازه خوانده شدند اگر چه ایشان اجازه نخواسته‌اند ولی وقتی که معلوم شد که ایشان مریض و بستری هستند بایستی غائب بااجازه محسوب شود.

نائب رئیس - کمیسیون محاسبات رسیدگی می‌کند بعد اصلاح خواهد شد. آقای ذکایی بفرمایید.

ذکایی - تلگرافاتی از خلخال و از خوانین کوزه‌کنان مبنی بر پشتیبانی از دولت جناب آقای دکتر مصدق است که می‌خواستم به مقام ریاست تقدیم کنم

نائب رئیس - آقای حمیدیه.

حمیدیه - یک تلگرافی از مراغه رسیده است برای تقویت و پشتیبانی از دولت جناب آقای دکتر مصدق که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

پارسا - طوماری است به امضای دو هزار نفر رسیده است و گذاشته‌ام در اتاق برای این که آقایان نمایندگان ملاحظه فرمایند.

نائب رئیس - آقای دکتر فلسفی.

دکتر فلسفی - تلگرافات زیادی رسیده است راجع به تأیید دولت جناب آقای دکتر مصدق که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

نائب رئیس - آقای مدرس.

مدرس - تلگرافات زیادی از آذربایجان رسیده است که ابراز تنفر از دولت چند روزه قوام شده و ضمناً ابراز پشتیبانی از کابینه مجدد جناب آقای دکتر مصدق و مقام ملت رشید ایران در مبارزات داخلی و خارجی و پشتیبانی از این دولت است در هر صورت تمام این تلگرافات را تقدیم می‌کنم و چون در غالب تلگرافات از تمامی نمایندگان طرفدار ادامه نهضت جبهه ملی قدردانی و پشتیبانی شده است بنده احساسات مردم آذربایجان را به عموم نمایندگان تقدیم می‌کنم و احساسات مردم رشید و فداکار آذربایجان را که در هر قسمت از فداکاری و مبارزه دریغ نکرده‌اند به عرض مجلس می‌رسانم.

نائب رئیس - آقای مکی.

مکی - در جریان این چند روزه اخیر نامه‌ها و تلگرافات خیلی زیادی که در حدود 1500 تلگراف نوشته شده و یا

+++

به مجلس شورای ملی مخابره شده و همچنین طومارهای زیادی به امضای تعداد زیادی از افراد وطن‌پرست این مملکت نوشته شده و به مجلس شورای ملی فرستاده شده به طوری که عرض کردم از مقام ریاست انتظار دارم اینها را دستور فرمایند که در یک جای معین ضبط شود زیرا یکی از این تلگرافات متنش را با خون خودشان اهالی خوزستان امضا کرده‌اند و اینهاست که زنده بودن ملت ایران را می‌رساند و بهترین سند افتخار و سند رشد ملت ایران است که در جریان نهضت اخیر ملت ایران نشان داد که علاقه او نسبت به این نهضت بزرگ که در تاریخ ایران بی‌نظیر است چقدر زیاد است استدعا می‌کنم یکی از این پیشخدمت‌ها بیاید تا این تلگرافات و نامه‌ها را تقدیم ریاست بکنم تا در جای خودش محفوظ بماند و دیگر عرضی ندارم.

نائب رئیس - در بایگانی مجلس ضبط خواهد شد آقای شمس قنات‌آبادی (وکیل‌پور - تذکر نظامنامه‌ای دارم)

مکی - البته قسمت اعظم این تلگرافات مربوط به خوزستان است چون خوزستانی‌ها از همه مردم بیشتر ستم‌دیده بودند.

قنات‌آبادی - بعد از این شبیخونی که در این چند روزه عمال استعمار در این مملکت زدند و منجر به قتل یک عده‌ای از برادران ایرانی ما شد و مجلس شورای ملی هم قیام مردم تهران و شهرستان‌ها و شهادت آن‌ها را یک قیام ملی تلقی کرد، از اطراف و جوانب طومار و تلگرافات متعددی به خصوص از مشهد و رشت و تهران رسیده و از نمایندگان ملت و آن کسانی که خودشان را منتسب به مردم می‌دانند تقاضا کرده‌اند که انتقام خون بی‌گناهان را بکشد (صحیح است) روی سخن مردم با نمایندگان ملت است و آن کسانی که خود را منتسب به مردم می‌دانند به خصوص این طومار که مردم تهران جامعه بازرگانان و اصناف و پیشه‌وران و تمام طبقات امضا کرده‌اند و تقدیم محضر حضرت آیت‌الله کاشانی نموده‌اند و اعدام دوازده تن از جلادان واقعه سی‌ام تیرماه را نموده‌اند که رأس این جلادان آدم‌کش قوام‌السلطنه جانی است سرهنگ قربانی و یک عده دیگر است این طومارها را تقدیم مقام ریاست می‌کنم و من به نام ملت تقاضا می‌کنم هر نماینده‌ای‌ که منتخب ملت است در این انتقام و خونخواهی شرکت کند این طوماری هم به وسیله آقای جلالی متعلق به اهالی ناصریه است تقدیم می‌شود.

نائب رئیس - آقای وکیل‌پور.

وکیل‌پور - بنده می‌خواستم عرض کنم که صورت مجلس بایستی قبلاً تصویب آن را اعلام فرمایند آن وقت موقع قرائت تلگرافات بشود خود بنده هم تلگرافاتی دارم وقتی که صورت مجلس تصویب شد آن وقت این تلگرافات را به عرض می‌رسانم یک تذکر نظامنامه‌ای‌ است که عرض خواهم نمود.

نائب رئیس - چون آقایان به عنوان صورت مجلس صحبت می‌کردند اعلام تصویب صورت مجلس تأخیر شد چون نسبت به صورت مجلس نظری نیست صورت مجلس تصویب شد آقای زیرک‌زاده.

مهندس زیرک‌زاده - یک عده تلگراف از شیراز، اصفهان، کرمانشاه، درگز، مشهد، کازرون، خرمشهر، مرودشت، بیرجند، بابل برای پشتیبانی از جناب آقای دکتر مصدق و اظهار انزجار از وقایع اخیر شده است تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

نائب رئیس - استدعا می‌کنم بعد از آن که وارد دستور شدیم آقایان هر فرمایشی داشته باشند بفرمایند.

2- بیانات آقای نائب رئیس دایر به ابراز تشکر از رأی منصفانه دیوان دادگستری بین‌المللی

نائب رئیس - موضوعی که باید در ابتدای این جلسه به عرض نمایندگان محترم برسانم مربوط است به دیوان داوری بین‌المللی لاهه.

چنانچه آقایان می‌دانند دیوان بین‌المللی رأی عادلانه و منصفانه خود را صادر و اعلام نموده است. و لازم دانستم مراتب امتنان و خرسندی مجلس شورای ملی را از دادخواهی دیوان نامبرده اظهار و ابراز دارم هر چند کشور ایران در امور داخلی خود هیچ وقت اجازه مداخله به بیگانگان را نمی‌دهد (صحیح است) ولی همین رأی دیوان دادگستری لاهه ثابت کرد که در دنیای مغرب ملت‌های بسیاری از مبارزات ملت ما وجداناً و قلباً پشتیبانی می‌نمایند.

و ملت ایران که همواره طالب صلح و آسایش است از این رأی عادلانه که در استحکام مبانی صلح مؤثر می‌باشد کمال تشکر و حق‌شناسی را خواهد داشت (صحیح است).

در نظر است که با ‌اجازه آقایان محترم تلگرافی در همین زمینه به عنوان ریاست دادگاه مخابره و همچنین لازم می‌دانم در این موقع از کوشش هیئت اعزامی ایران که به ریاست جناب آقای دکتر مصدق برای اثبات حق ملت ایران در لاهه به بهترین وجهی انجام وظیفه نموده‌اند سپاسگزاری کنم (صحیح است) و ضمناً از شخص آقای پروفسور رولن که مدافع دانشمند و دلسوز منافع ما بوده‌اند امتنان داریم (صحیح است) و تلگرافی هم در این خصوص به ایشان مخابره خواهد شد. (صحیح است)

زیرک‌زاده - دکتر سنجابی را هم خوب بود اسم می‌بردید.

وکیل‌پور - جناب آقای دکتر شایگان را هم خوب بود اسم می‌بردید.

دکتر شایگان - یک اشتباه مختصری بود خواستم رفع شود دیوان داوری بین‌المللی مدت‌هاست از بین رفته و وجود ندارد (صحیح است) و اسم این محکمه‌ای‌ که فعلاً هست دیوان بین‌المللی دادگستری است (صحیح است).

3- معرفی هیئت وزیران و تقدیم برنامه دولت به وسیله آقای کاظمی وزیر دارایی و نائب نخست‌وزیر

نائب رئیس - چند نفر از آقایان تقاضای نطق قبل از دستور کرده‌اند چون هیئت دولت تشریف دارند جناب آقای کاظمی فرمایشی دارید بفرمایید.

حاج سید‌جوادی - چون هیئت دولت تشریف دارند بنده خواستم عرایضی بکنم.

(آقای کاظمی به محل نطق آمدند)

نائب رئیس - اجازه بفرمایید آقای کاظمی نامه خوانده شود نامه‌ای است از جناب آقای نخست‌وزیر رسیده که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی

چون اینجانب به واسطه کسالت متأسفانه نمی‌تواند در جلسه علنی مجلس شورای ملی برای معرفی هیئت وزیران و تقدیم برنامه شرف حضور به هم رساند جناب آقای باقر کاظمی وزیر دارایی و نائب نخست‌وزیر از طرف اینجانب مبادرت به معرفی هیئت وزیران و تقدیم برنامه هیئت دولت خواهد نمود.

نخست‌وزیر دکتر مصدق.

نائب رئیس - جناب آقای کاظمی بفرمایید.

کاظمی - به طوری که از نامه جناب آقای نخست‌وزیر هویدا است ایشان به واسطه کسالت متأسفانه نتوانستند شرف حضور به هم رسانند بنابراین به بنده فرمودند که به معرفی هیئت دولت مبادرت کنم بنابراین بهتر است نامه‌ای را که ایشان نوشته‌اند عیناً قرائت کنم.

آقایان نمایندگان محترم

بر حسب تمایلی که از طرف مجلسین نسبت به اینجانب اظهار شده بود حسب‌الامر اعلیحضرت همایون شاهنشاهی دولت اینجانب تشکیل و به پیشگاه ملوکانه معرفی گردید اکنون با عرض سپاسگزاری از حسن ظن و اعتماد آقایان نمایندگان محترم نسبت به خود اعضای دولت را به مجلس شورای ملی معرفی می‌کند:

آقای باقر کاظمی وزیر دارایی و نائب رئیس نخست وزیر.

آقای دکتر غلامحسین صدیقی وزیر کشور.

آقای دکتر ابراهیم عالمی وزیر کار.

آقای مهندس خلیلی طالقانی وزیر کشاورزی.

آقای عبدالعلی لطفی وزیر دادگستری.

آقای حسین نواب وزیر امور خارجه.

آقای مهندس سیف‌الله معظمی وزیر پست و تلگراف.

آقای مهندس داود رجبی وزیر راه.

آقای دکتر علی‌اکبر اخوی وزیر اقتصاد ملی.

آقای دکتر مهدی آذر وزیر فرهنگ.

آقای دکتر صبار فرمانفرمائیان کفیل وزارت بهداری.

آقای سرلشگر احمد وثوق معاون وزارت دفاع ملی.

وزارت جنگ را که از این به بعد وزارت دفاع ملی نامیده خواهد شد خود اینجانب به عهده خواهد داشت و امیدوار است با مساعدت و هدایت نمایندگان محترم سعادت خدمت به کشور نصیب اینجانب و همکاران بشود و بتوانیم چنان که باید و شاید بر وفق آرزوی خود و جمیع دوستداران این سرزمین به اصلاح امور کشور توفیق حاصل کنیم.

راجع به برنامه دولت به عرض می‌رساند که سیاست خارجی دولت مبتنی بر منشور ملل متحد و تقویت این سازمان بین‌المللی و دوستی با کلیه دول و احترام نسبت به همه ملل می‌باشد و در سیاست داخلی نظر به اوضاع و احوال فعلی اصلاحاتی در امور کشور ضرورت دارد که مواد آن را به شرح زیر تقدیم داشته و درخواست تصویب آن را دارد:

1- اصلاح قانون انتخابات مجلس شورای ملی و شهرداری‌ها.

2- اصلاح امور مالی و تعدیل بودجه به وسیله تعدیل در مخارج و برقراری مالیات‌های مستقیم و در صورت لزوم مالیات‌های غیر مستقیم.

3- اصلاح امور اقتصادی به وسیله افزایش تولید و ایجاد کار و اصلاح قوانین پولی و بانکی.

4- بهره‌برداری از معادن نفت کشور.

5- اصلاح سازمان‌های اداری و قوانین استخدام کشوری و قضایی.

6- ایجاد شورای محلی در دهات به منظور اصلاحات اجتماعی و تأمین مخارج آن اصلاحات به وسیله وضع عوارض.

7- اصلاح قوانین دادگستری.

8- اصلاح قانون مطبوعات.

9- اصلاحات امور فرهنگی و بهداشتی و وسایل ارتباطی.

نائب رئیس طبع و توزیع خواهد شد که در جلسه آینده مطرح شود. آقای کاظمی بفرمایید.

4- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقای کاظمی وزیر دارایی

+++

کاظمی - نظر به فوریت این دو موضوعی که عرض می‌کنم دو لایحه تقدیم می‌شود که تا جریان پارلمانی خودش را طی بکند در ضمن تکلیف برنامه دولت هم معلوم می‌شود یکی ماده واحده‌ای است برای اجازه پرداخت حقوق تیر ماه مستخدمین دولتی و یکی دیگر برای تمدید حکومت نظامی در خوزستان به مدت 3 ماه است.

نائب رئیس - فوریتی ندارد؟

کاظمی - نخیر.

5- قرائت نتیجه انتخاب کمیسیون‌ها از شعب

نائب رئیس - نتیجه انتخابات اعضای کمیسیون‌ها به اطلاع آقایان می‌رسد.

مقام ریاست مجلس شورای ملی

به موجب آیین‌نامه داخلی مجلس و تصمیم هیئت محترم رئیسه شعب شش‌گانه در تاریخ 18 و 19 تیر‌ماه 31 تشکیل و کمیسیون‌های پارلمانی را به ترتیبی که به ضمیمه تقدیم شده است انتخاب نموده‌اند. توضیح آن که طبق تصمیم شعب مزبور کمیسیون‌هایی که انتخاب نشده و یا کمیسیون‌هایی که عده اعضای آن تکمیل نیست بعد انتخاب و تکمیل خواهد شد.

رئیس اداره کمیسیون ها و شعب محمد تاج.

اعضای کمیسیون بودجه:

از شعبه اول - آقایان: اورنگ - محمد ذوالفقاری

از شعبه دوم - آقایان: دکتر شایگان - امامی‌اهری - دکتر بقایی

از شعبه سوم - آقایان: گنجه - دکتر ملکی - مکی

از شعبه چهارم - آقایان: ملک‌مدنی - دکتر طاهری - دکتر کیان

از شعبه پنجم - آقایان: شبستری - انگجی - جلیلی.

از شعبه ششم - آقایان: مهندس رضوی - دکتر فلسفی - معتمد‌دماوندی

اعضای کمیسیون فرهنگ:

ازشعبه اول آقایان: جلالی راشد

از شعبه دوم - آقایان: دکتر شایگان - مدرس

از شعبه سوم - آقایان: ذکایی - مصدقی

از شعبه چهارم - آقایان: ناظر‌زاده - دکتر فقیهی

از شعبه پنجم - آقایان: دکتر مصباح‌زاده - میلانی

از شعبه ششم - آقایان: مهندس رضوی - دکتر سنجابی

اعضای کمیسیون برنامه:

از شعبه اول - آقایان: امیر‌افشاری - شهاب خسروانی - هدی

از شعبه دوم - آقایان: قنات‌آبادی - خسرو قشقایی - پور‌سرتیپ

از شعبه سوم - آقایان: حمیدیه - افشار - ذکایی

از شعبه چهارم - آقایان: ناصر ذوالفقاری - دکتر فقیهی - میر‌اشرافی

از شعبه پنجم - آقایان: مهندس زیرک‌زاده - منصف - تولیت

از شعبه ششم آقایان: وکیل‌پور - فرزانه - غروی

کمیسیون دارایی:

از شعبه اول - آقایان: اورنگ - صفایی - حاج سید‌جوادی

از شعبه دوم - آقایان: نریمان - شوکتی - امامی‌اهری

از شعبه سوم - آقایان: افشار - کهبد - افشار‌صادقی

از شعبه چهارم - آقایان: میر‌اشرافی - شاپوری - پارسا

از شعبه پنجم - آقایان: قشقایی - دادور - حسیبی

از شعبه ششم - آقایان: وکیل‌پور - مجتهدی - صراف‌زاده

کمیسیون خارجه:

از شعبه اول - آقایان: حائری‌زاده - اورنگ - محمد ذوالفقاری

از شعبه دوم - آقایان: دکتر بقایی - نریمان - زهری

از شعبه سوم - آقایان: گنجه - ملکی - دکتر فاخر

از شعبه چهارم - آقایان: پارسا - ناصر ذوالفقاری - شاپوری

از شعبه پنجم - آقایان: مهندس حسیبی - انگجی - دکتر مصباح‌زاده

از شعبه ششم - آقایان: دکتر سنجابی - مهندس رضوی - عامری

کمیسیون کشور:

از شعبه اول - آقایان: ذوالفقاری - موسوی - حائری‌زاده

از شعبه دوم - آقایان: خسرو قشقایی - قنات‌آبادی - مدرس

از شعبه سوم - آقایان: گنجه - بهادری - اخگر

از شعبه چهارم - آقایان: ناظر‌زاده - دکتر کیان - ریگی

از شعبه پنجم - آقایان: محمد‌حسین قشقایی - منصف - نجفی

از شعبه ششم - آقایان: کریمی - مجتهدی - اقبال

کمیسیون دادگستری:

از شعبه اول - آقایان: حاج سید‌جوادی - موسوی - جلالی

از شعبه دوم - آقایان: دکتر شایگان - مدرس - امامی‌اهری

از شعبه سوم - آقایان: اخگر - دکتر فاخر - مصدقی

از شعبه چهارم - آقایان: پارسا - ناظر‌زاده

از شعبه پنجم - آقایان: نجفی - مصباح‌زاده - میلانی

از شعبه ششم - آقایان: دکتر سنجابی - عامری - فرزانه

کمیسیون اقتصاد ملی و بازرگانی:

از شعبه اول - آقایان: شهاب خسروانی - مجید موسوی

از شعبه دوم - آقایان: احمد فرامرزی - شوکتی

از شعبه سوم - آقایان: افشار‌صادقی - حمیدیه

از شعبه چهارم - آقایان: دکتر کیان - خلخالی

از شعبه پنجم - آقایان: دادور - میلانی

از شعبه ششم - آقایان: صراف‌زاده - غروی

کمیسیون کشاورزی:

از شعبه اول - آقایان: شهیدی - هدی

از شعبه دوم - آقایان: خسرو قشقایی - پور‌سرتیپ

از شعبه سوم - آقایان: کهبد - مصدقی

از شعبه چهارم - آقایان: ملک‌مدنی - ریگی

از شعبه پنجم - آقایان: تولیت - دادور

از شعبه ششم - آقایان: مجتهدی - اقبال

کمیسیون بهداری:

از شعبه اول - آقایان: راشد - امیر‌افشاری

از شعبه دوم - آقایان: احمد فرامرزی - مشار

از شعبه سوم - آقایان: دکتر ملکی - کهبد

از شعبه چهارم - آقایان: دکتر فقیهی - دکتر طاهری

از شعبه پنجم - آقایان: جلیلی - نجفی

از شعبه ششم - آقایان: دکتر فلسفی - معتمد‌دماوندی

کمیسیون نظام:

از شعبه اول - آقایان: امیر‌افشاری - شادلو

از شعبه دوم - آقایان: پور‌سرتیپ - قشقایی

از شعبه سوم - آقایان: افشار‌صادقی - بهادری

از شعبه چهارم - آقایان: میر‌اشرافی - ناصر ذوالفقاری

از شعبه پنجم - آقای: شبستری

از شعبه ششم - انتخاب نشده است

کمیسیون پست و تلگراف:

از شعبه اول - آقایان: شهیدی - شادلو

از شعبه دوم - آقایان: عبدالرحمن فرامرزی - نریمان

از شعبه سوم - آقایان: بهادری - نبوی

از شعبه چهارم - آقایان: خلخالی - ریگی

از شعبه پنجم - آقایان: زیرک‌زاده - منصف

از شعبه ششم - انتخاب نشده است

کمیسیون راه:

از شعبه اول - آقایان: شادلو - هدی

از شعبه دوم - آقایان: احمد فرامرزی - شوکتی

از شعبه سوم - آقایان: دکتر ملکی - ذکایی

از شعبه چهارم - آقایان: ملک‌مدنی - شاپوری

از شعبه پنجم - آقایان: شبستری - محمد‌حسین قشقایی

از شعبه ششم - آقایان: معتمد‌دماوندی - مهندس رضوی

کمیسیون امور اجتماعی و کار:

از شعبه اول - آقایان: شهاب خسروانی - حاج سید‌جوادی

از شعبه دوم - آقایان: دکتر بقایی - قنات‌آبادی

از شعبه سوم و چهارم - انتخاب نشده است

از شعبه پنجم - آقایان: آیت‌الله کاشانی - مهندس زیرک‌زاده

از شعبه ششم - انتخاب نشده است

کمیسیون محاسبات:

از شعبه اول - آقای جلالی

از شعبه دوم - آقای نریمان

از شعبه سوم - آقای افشار

از شعبه چهارم - آقای دکتر طاهری

از شعبه پنجم - آقای جلیلی

از شعبه ششم - آقای صراف‌زاده

کمیسیون امور استخدام:

از شعبه اول - آقایان: راشد - شهیدی

از شعبه دوم - آقایان: زهری - نریمان

از شعبه سوم - انتخاب نشده است

از شعبه چهارم: آقای خلخالی

از شعبه پنجم - آقایان: انگجی - تولیت

از شعبه ششم - آقایان: وکیل‌پور - عامری

کمیسیون عرایض:

از شعبه اول - آقای صفایی

از شعبه دوم - آقای دکتربقایی

از شعبه سوم - آقای مکی

از شعبه چهارم - انتخاب نشده

از شعبه پنجم - آقای مهندس حسیبی

از شعبه ششم - آقای مهندس غروی

نائب رئیس - آقای دکتر بقایی

دکتر بقایی - چون بنده در اثر اظهار لطف همکاران محترم در چهار شعبه انتخاب شده‌ام و عضویت بیش از سه شعبه را نمی‌توانم قبول کنم به این جهت از عضویت کمیسیون خارجه استعفا می‌دهم و ضمناً از موقع استفاده می‌کنم این طومارهایی که رسیده است و تعدادش هم زیاد است و نمی‌شود وقت مجلس را گرفت همین طور تقدیم مقام ریاست می‌کنم و یک مطلب دیگر هم به اکمال احترام می‌خواستم به عرض مجلس شورای ملی برسانم چون در این ایام اخیر به طوری که ملاحظه فرمودید یک عده از آقایان

+++

نمایندگان کمتر وارد به جریان بودند تغییر جهت دادند و به اکثریت مجلس پیوستند و در حقیقت اکثریت مجلس تغییر کرده است بنابراین به اکمال احترام می‌خواستم از مقام ریاست مجلس یعنی جناب آقای امام جمعه استدعا کنم که ایشان استعفا بدهند زیرا برای آن منظوری که ایشان رئیس شده بودند به حمدالله ملت ایران اجازه نداد که عملی بشود و دیگر محلی برای ریاست ایشان باقی نمی‌ماند.

نائب رئیس - آقای بهادری

بهادری - بنده راجع به کمیسیون‌ها عرضی داشتم همیشه کمیسیون‌ها اصولاً در خود مجلس انتخاب می‌شد و بهتر هم بود ولی این بار طبق تصویب مجلس آن ترتیب را تغییر دادند ضمناً خواستم عرض کنم بنده از کمیسیون نظام استعفا می‌دهم چون در قسمت نظام اطلاعات ندارم و جناب آقای سرهنگ اخگر چون اطلاعات دارند بنده واگذار می‌کنم به ایشان (اخگر - متشکرم)

نائب رئیس - آقای ملک‌مدنی

ملک‌مدنی - عرض کنم یکی از کمیسیون‌های مهم کمیسیون فرهنگ است که کار بسیاری هم دارد سابقاً عده اعضای آن 18 نفر بودند ولی اخیراً مذاکره شده که در هیئت رئیسه تصمیم گرفته شده که 12 نفر انتخاب شوند و اشخاصی که صلاحیت دارند انتخاب شوند.

نائب رئیس - در هیأت رئیسه بحث می‌شود بعداً گزارش آن داده می‌شود آقای اخگر

اخگر - بنده تلگرافاتی داشتم از طرف مردم بوشهر، دیلم، گناوه، برازجان و شیراز و سایر شهرستان‌ها چون تلگرافات خیلی زیاد است و شاید وقت خواندنش نباشد خواستم به اختصار عرض کنم و ضمناً خواستم مراتب تسلیت خودم را به ملت ایران عرضه دارم و هم درود فراوان به اشخاصی که در این راه جان شیرین خودشان را از دست داده‌اند تقدیم کنم به این مختصر قناعت می‌کنم.

نائب رئیس - آقای اقبال

اقبال - بنده در کمیسیون فرهنگ هستم و چند نفر آقایان که تقلیل داده‌اند بدون اطلاع بنده بوده و من معترض هستم.

نائب رئیس - اصلاح می‌شود.

اقبال - این تلگرافات هم که پشتیبانی از جناب آقای دکتر مصدق رسیده است تقدیم می‌کنم.

نائب رئیس - آقای کریمی

نادعلی کریمی - بنده دو جلسه است قبل از وقت می‌آیم به نام قبل از دستور نام‌نویسی می‌کنم متأسفانه آقایان عمداً برای این که عرایضی نکنم وقتم را غصب کرده‌اند این است که اجازه می‌خواهم عرایضم را عرض کنم.

نائب رئیس - آخر جلسه

کریمی - آخر جلسه چون حرف بنده به گوش‌شان سخت است جلسه را خالی می‌کنند بنده دو جلسه است می‌خواهم صحبت کنم.

6- معرفی آقای سرلشگر وثوق به معاونت وزارت دفاع ملی به وسیله آقای کاظمی نائب نخست‌وزیر

نائب رئیس - آقای کاظمی

کاظمی - بنده از حضور آقایان اجازه می‌خواهم که از طرف آقای نخست‌وزیر و وزیر دفاع ملی آقای سرلشگر احمد وثوق را به سمت معاون وزارت دفاع ملی معرفی کنم (حاج سید‌جوادی - به شرط این که مصالح ملت را بر مصالح خصوصی مقدم بدارد) (نادعلی کریمی - به شرطی که مثل زمان ژاندارمری رفتار نکنند، دربار دربار هم نکنند) (دکتر بقایی - صبر کنید انشاء‌الله خدمت‌شان می‌رسیم)

7- قرائت گزارش شعبه پنجم راجع به اعتبارنامه آقای شهید‌زاده از نجف‌آباد و ارجاع به کمیسیون تحقیق

نائب رئیس - آقای دکتر مصباح‌زاده گزارش نجف‌آباد را قرائت بفرمایید.

(گزارش انتخابات نجف‌آباد مبنی به نمایندگی آقای شهید‌زاده توسط آقای دکتر مصباح‌زاده مخبر شعبه به شرح زیر قرائت گردید)

پرونده انتخابات حوزه انتخابیه نجف‌آباد حاکی است که در تاریخ 13/12/30 108 نفر از طبقات شش‌گانه به وسیله بخش دارای دعوت و 36 نفر از حاضرین به قید قرعه انتخاب شدند در تاریخ 19/12/30 اعضای اصلی و علی‌البدل انجمن نظارت مرکزی از بین 36 نفر انتخاب و پس از تعیین انجمن‌های فرعی از تاریخ 14 تا 18 اردیبهشت ماه برای توزیع تعرفه و اخذ رأی مدت تعیین و پس از استخراج و قرائت آرا حایزین اکثریت به شرح زیر اعلام گردید:

1- آقای حسن شهیدی 10121 رأی

2- آقای دکتر نیرومند 5500 رأی

3- آقای حبیب‌الله اشراقی 2268 رأی

4- آقای حسین مدرسی 1155 رأی

5- آقای سید عباس مصطفوی 468 رأی

سپس انجمن مرکزی نجف‌آباد کلیه آرای صندوق‌های انجمن فرعی فریدن و دو شعبه آن را باطل می‌نماید به این ترتیب که ابتدا صندوق آن حوزه را که آقای شهیدی در آن 4327 رأی داشتند ابطال و بعداً صندوق‌های داران و چادگان دو شعبه دیگر انجمن فرعی فریدن را که آقای شهیدی در آنها مجموعاً 3030 رأی داشتند باطل می‌نماید در نتیجه آقای دکتر عیسی قلی امیر نیرومند را با 3804 رأی حایز اکثریت اعلام می‌نماید در مدت قانونی شکایاتی به انجمن واصل گردید بیشتر آن‌ها اعتراض نسبت به ابطال آرای صندوق‌های انجمن فرعی فریدن و دو شعبه تابعه آن بوده است انجمن نظارت مرکزی اعتراضات مزبور را موجه ندانسته و در تاریخ 3/1/31 اعتبارنامه به نام آقای دکتر نیرومند به امضای 6 نفر از اعضای اصلی انجمن صادر می‌نماید چون دو نفر اعضای اصلی انجمن مرکزی و بخشدار نجف‌آباد نسبت و عمل انجمن را بر‌خلاف قانون انتخابات تشخیص داده بودند و آقای شهیدی را حایز اکثریت می‌دانستند و از ایشان قبول نمایندگی استعلام و پس از وصول قبولی اعتبارنامه ایشان را به امضای بخشدار نجف‌آباد و دو نفر اعضای انجمن مرکزی صادر می‌کنند پس از صدور اعتبارنامه بخشدار نجف‌آباد آقای شهیدی را به نمایندگی حوزه نجف‌آباد و فریدن به وزارت کشور معرفی می‌نماید وزارت کشور در تاریخ 17/3/31 پرونده را بدون اظهار نظر نسبت به تعیین نماینده منتخب به مجلس شورای ملی ارسال پرونده به شعبه 5 ارجاع می‌گردد شعبه پنجم در چندین جلسه پرونده را مطالعه و شکایات واصله را رسیدگی می‌نماید بیشتر شکایات واصله راجع به دو موضوع است یکی تعیین 5 نفر اعضای علی‌البدل به جای 5 نفر اعضای اصلی انجمن مرکزی که مستنکف شناخته شده بودند و دیگری راجع به ابطال آرای صندوق‌های حوزه فرعی فریدن و دو شعبه تابعه آن می‌باشد نسبت به شکایات مربوط به تعیین پنج نفر اعضای علی‌البدل به جای پنج نفر اعضای اصلی جریان از این قرار است با این که انجمن مرکزی توزیع تعرفه و اخذ رأی را از تاریخ 14 اردیبهشت ماه تعیین نموده روز 13 همان ماه یعنی یک روز قبل از تاریخ شروع توزیع تعرفه و اخذ رأی پنج نفر از اعضای انجمن بدون این که بقیه اعضای انجمن و بخشدار را مطلع نمایند تشکیل جلسه داده و تصمیم به تعویق انتخابات می‌گیرند و جریان را بعداً به اطلاع بخشدار و سایر اعضای انجمن می‌رسانند بخشدار نجف‌آباد و چهار نفر دیگر اعضای انجمن که از تشکیل جلسه مزبور بی‌اطلاع بوده و آن را بر‌خلاف قانون می‌دانستند به عمل پنج نفر اعضای اصلی اعتراض نموده و تصمیم سابق انجمن را قانونی و غیر قابل تغییر می‌دانند از بعد از ظهر روز 13 تا صبح روز چهاردهم اردیبهشت چندین مرتبه اعضای انجمن مرکزی برای تشکیل جلسه دعوت می‌شوند ولی پنج نفر اعضایی که اخذ رأی را بنابر تصمیم قبلی خودشان بدون تعیین تاریخ به بعد موکول نموده بودند از پذیرفتن دعوت‌نامه و حضور در جلسه انجمن استنکاف می‌نمایند چون تا نزدیک ظهر روز چهاردهم اردیبهشت ماه با وجود اخطار متعدد بخشدار پنج نفر اعضای انجمن مرکزی از حضور در جلسه استنکاف می‌ورزند بخشدار به استناد ماده 18 قانون انتخابات به جای اعضای مستنکف به حکم قرعه پنج نفر از آقایان اعضای علی‌البدل را برای تکمیل انجمن نظارت مرکزی انتخاب می‌نماید موضوعی که در این مورد بسیار قابل توجه است و مؤید اظهارات چهار نفر اعضای اصلی انجمن و بخشدار نجف‌آباد دایر بر عدم اطلاع ایشان از تشکیل جلسه روز سیزدهم این است که آخرین جلسه انجمن نظارت در تاریخ 12 اردیبهشت تشکیل شده بود و در صورت جلسه آن تاریخی برای تشکیل انجمن در روزهای بعد تعیین نگردیده است بعداً که پنج نفر اعضای اصلی انجمن تصمیم می‌گیرند که انتخابات را برای مدت نامعلومی متوقف نمایند و بدین منظور تشکیل جلسه می‌دهند برای این که مورد اعتراض سایر اعضای اصلی انجمن و بخشدار نجف‌آباد و بازرسان قضایی واقع نشوند و جلسه ایشان قانونی تلقی گردد جمله‌ای در آخر صورت جلسه روز دوازدهم اردیبهشت ماه به این عبارت (جلسه بعدی به ساعت 8 صبح فردا موکول شد) الحاق می‌نمایند مهم‌ترین دلیلی که الحاق جلسه مزبور را روشن می‌نماید و مورد توجه قرار گرفته است این است که در رونوشت جلسه دوازدهم اردیبهشت ماه که از طرف انجمن مرکزی برای بخشدار نجف‌آباد ارسال گردیده جمله (جلسه بعدی به ساعت 8 صبح فردا موکول شد) دیده نمی‌شود و این الحاق به حدی آشکار بوده که بعضی از بازرسان قضایی اظهار تعقیب کیفری مرتکبین الحاق نموده‌اند بنا برشرح فوق با توجه به کیفیت تشکیل جلسه روز سیزدهم اردیبهشت ماه عدم اطلاع بخشدار و چهار نفر دیگر اعضای اصلی انجمن از جلسه مزبور و الحاق جمله توصیف شده در آخرصورت جلسه دوازدهم اردیبهشت ماه و تعلل و استنکاف 5 نفر اعضای اصلی از حضور در جلسه چهاردهم اردیبهشت ماه با وجود دعوت و اخطار بخشدار که مورد تأیید بازرسان قضایی نیز قرار گرفته عمل بخشدار مبنی بر اجرای ماده 18 قانون انتخابات قانونی بوده و شکایت شاکیان از این حیث وارد نمی‌باشد شکایت مهم دیگری که ضمن مطالعه پرونده مورد توجه قرار گرفت مربوط به ابطال صندوق‌های انجمن فرعی فریدن و 2 شعبه تابعه آن یعنی آخوره و چادگان می‌باشد انجمن نظارت مرکزی نجف‌آباد به دو دلیل صندوق آخوره را باطل نموده است یکی این که طبق گزارش آقای یزدانی رئیس انجمن مرکزی شناسنامه نزد یک نفر از رأی‌دهندگان کشف گردید که ظاهراً متعلق به او نبوده است و دیگر این که صندوق آخوره بنابر تصمیم انجمن مرکزی می‌بایستی ثابت باشد طبق نظر انجمن فرعی ‌داران سیار تعیین شده است نسبت به ابطال صندوق چادگان دلیل انجمن مرکزی

+++

این است که چون مقرر بوده در دو روز در چادگان و 2 روز در یان چشمه اخذ رأی شود و 3 روز در چادگان و یک روز در یان چشمه عمل گردیده اقدام به ابطال گردیده است.

اما نسبت به ابطال صندوق داران دلیل انجمن مرکزی این است که چون مقرر گردیده بود برای ثبت تعرفه از یک دفتر استفاده شود و شعبه داران از دو دفتر استفاده نموده از این جهت صندوق مزبور نیز باطل است به نظر شعبه پنجم عمل انجمن نظارت مرکزی انتخابات نجف‌آباد دایر به ابطال صندوق‌های انجمن فرعی داران و دو شعبه تابعه آن یعنی چادگان و آخوره بر خلاف قانون و بدون دلیل می‌باشد. زیرا جدول منظم به قانون انتخابات انجمن فریدن انجمن فرعی شناخته شد، و طبق صریح ماده 16 قانون انتخابات که می‌گوید انجمن‌های فرعی مسئول و متصدی صحت انتخابات محل خود یعنی مسئول انتخابات داران و چادگان و آخوره بوده انجمن مرکزی نمی‌تواند نسبت به تصمیمات انجمن فرعی مزبور و شعب تابعه آن دخالتی داشته باشد بر فرض که قانون انتخابات انجمن‌های فرعی را مسئول صحت انتخابات محل خود نشناخته و در این صورت هم انجمن مرکزی نمی‌توانست به این عنوان که صندوق ثابت تبدیل به صندوق سیار شده یا به جای استفاده از یک دفتر از دو دفتر استفاده شده یا این که یک برگ شناسنامه نزد یکی از رأی‌دهندگان کشف گردیده که ظاهراً متعلق به دیگری بوده آرای صندوق فرعی و شعب تابعه آن را که متجاوز از یازده هزار رأی می‌باشد به طور کلی باطل نمایند بنابراین با توجه به دلایل مذکور منبی بر غیر قانونی بودن ابطال آرای صندوق‌های داران و چادگان و آخوره شعبه پنجم آقای حسن شهیدی را به اکثریت 10122 رأی نماینده نجف‌آباد و فریدن تشخیص و نمایندگی ایشان را تأیید و گزارش آن را جهت تصویب تقدیم مجلس شورای ملی می‌نماید.

(آقایان دکتر بقایی و زهری اظهار مخالفت نمودند)

8- قرائت گزارش شعبه ششم راجع به اعتبارنامه آقای مجدزاده نماینده رفسنجان و ارجاع به کمیسیون تحقیق

نائب رئیس - با مخالفت آقایان دکتر بقایی و زهری به کمیسیون تحقیق فرستاده می‌شود آقای دکتر فلسفی (آقای دکتر فلسفی مخبر شعبه ششم گزارش شعبه مبنی بر انتخابات رفسنجان و نمایندگی آقای مجدزاده را به شرح زیر قرائت نمودند)

پرونده انتخابات رفسنجان حاکی است که در تاریخ هفتم بهمن 1330 از طرف فرماندار از 108 نفر طبقات شش‌گانه و معتمدین محل دعوت به عمل آمده و پس از انتخاب 36 نفر و تعیین اعضای اصلی و علی‌البدل انجمن نظارت مرکزی و انتشار آگهی انتخابات و تشکیل شعبه فرعی از تاریخ 14 اردیبهشت 331 تا آخر روز 16 اردیبهشت توزیع تعرفه و اخذ رأی شده است، در نتیجه از مجموع 14398 رأی مأخوذه آقایان بهرام مجدزاده دارای 7631 و مهدی معین‌زاده باقری دارای 6327 رأی بوده‌اند ولی انجمن بدون حضور فرماندار و بازرس 14 صندوق را از 18 صندوق باطل نموده در نتیجه آقای مهدی معین‌زاده باقری را به اکثریت 3393 از مجموع 4437 رأی محسوبه به فرمانداری جهت اعلام به اهالی معرفی نموده است و یک هفته از روز 23 اردیبهشت ماه 331 جهت وصول شکایات و رسیدگی نسبت به آن تعیین می‌نماید در مدت مقرر شکایاتی به دفتر انجمن می‌رسد که بیشتر آن مربوط به اعتراض در مورد ابطال 14 صندق بوده است ولی انجمن به شکایات رسیده ترتیب اثری نداده و در تاریخ 3 خرداد 1331 اعتبارنامه به نام آقای معین‌زاده باقری صادر می‌نماید لکن فرماندار از امضای اعتبارنامه خودداری کرده و پرونده امر به وزارت کشور احاله می‌شود.

وزارت کشور هم پرونده رابدون معرفی نماینده برای رسیدیگ به مجلس شورای ملی فرستاده است در نتیجه پرونده به شعبه ششم ارجاع گردیدوشعبه به محتویات آن رسیدگی نمود.

نظر به این که مدت مقرر 10 روز رسیدگی شعبه به پایان رسیده بود شعبه از هیئت محترم رئیسه کسب اجازه نمود که یا مدت را تمدید و یا پرونده را به یکی از شعب ارجاع فرمایند و هیئت محترم رئیسه با تمدید موافقت نموده و مجدداً پرونده در شعبه ششم مورد رسیدگی قرار گرفت. در نتیجه شعبه با توجه به محتویات پرونده و صورتجلسه نهایی انجمن مرکزی و گزارش‌های فرماندار و بازرس انتخابات و شکایات رسیده در مدت مقرر به مجلس شورای ملی صحت انتخابات رفسنجان را تصدیق و نظر انجمن در مورد ابطال 14 صندوق به علت عدم دلیل موجه صحیح ندانسته بنابراین صحت انتخابات رفسنجان و نمایندگی آقای بهرام مجدزاده را که به اکثریت 7631 رأی از مجموع 14398 رأی مأخوذه به نمایندگی دوره هفدهم تقنینیه از حوزه انتخابیه رفسنجان انتخاب شده بودند تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملی می‌نماید.

(آقایان پور‌سرتیپ و بهادری اظهار مخالفت نمودند)

نائب رئیس - با مخالفت آقایان بهادری و پور‌سرتیپ به کمیسیون تحقیق ارجاع می‌شود نطق بعد از دستور شروع می‌شود.

نبوی - عرضی داشتم.

نائب رئیس - بفرمایید

نبوی - ضمن قرائت اعضای کمیسیون معلوم شد بعضی در چهار جا انتخاب شده‌اند و پاره‌ای‌ انتخاب نشده‌اند خواستم استدعا کنم مقام ریاست دستور فرمایند که این شعب امروز یا روز دیگری تشکیل جلسه بدهند و ترتیب این کار را بدهند.

9- بیانات بعد از دستور آقایان: مدرس - دکتر شایگان - حاج سید‌جوادی - اخگر - کریمی  و مهندس حسیبی

نائب رئیس - بسیار خوب آقای مدرس بفرمایید.

مدرس - برای بیان علل و حقایقی که بنده را به اتخاذ روش اخیر برانگیخته و روشن ساختن اذهان موکلین خود که بقین در انتظار توضیح و تفسیر وقایع این چند روز اخیر به سر می‌برند ناگزیرم به طور اجمال موضوع را تشریح نمایم.

آنچه مورد تصدیق خاص و عام بوده و جای هیچ گونه شک و انکارش باقی نیست ملی و ضروری بودن نهضتی است که برای تحصیل حقوق مسلم در قاطبه ملت ایران به وجود آمده است. فداکاری‌ها و از خود‌گذشتگی‌های بی‌شایبه و قابل تقدیسی که در این مدت از طرف کلیه طبقات ملت به منصه ظهور رسیده مخصوصاً فوران و وضع جهنده‌ای که احساسات عمومی در روزهای اخیر به خود گرفت مستغنی از هر گونه توضیح و اثبات است.

بنده بدون این که در راه انجام آمال ملی خود به اشخاص معین متوجه باشم به اقتضای وظیفه خطیر نمایندگی اساس تصمیمات خود را بر مصالح عالیه کشور و رعایت اصول کلی قرار داده و با تمام قوا برای حفظ و دفاع قانون کمر بسته‌ام.

طرفداری اصرارآمیز بنده از جناب آقای دکتر مصدق و ابراز عکس‌العمل نسبت به مخالفین او جنبه شخصی و خصوصی ندارد. زیرا عمر سیاسی بنده کوتاه‌تر از آن است که مهر یا دشمنی کسی اثری در آن باقی گزارده باشد بلکه تنها هدف و مقصود من آن است وقتی که ضرورت اجتماعی یک رسالت و وظیفه تاریخی را به کسی محول داشت باید زمان و امکان انجام آن را نیز فراهم آورد ناقص گذاردن یک تحول اجتماعی مانند سقط جنین است که هم مدتی بار حمل را بر خود هموار ساخته و هم از داشتن فرزند محروم گردیده است (صحیح است).

شاید کسانی بگویند که نمی‌شود مصالح مملکتی را فدای این گونه آزمایش‌های مبهم نمود در جواب این نیز باید عرض کنم برای هر اقدام مخصوصاً در عالم اجتماع و سیاست کسی که امری را آغاز و مراحل آن را با دقت و مراقبت موشکافانه‌ای پیموده است یقین صلاحیت‌ش برای اتمام آن بیشتر از دیگران است.

بالاجمال طرفداری اینجانب از جناب آقای دکتر مصدق نه از لحاظ شخصی است بلکه من طرفدار ادامه نهضتی هستم که ملت ایران در پیش گرفته و طرفدار انجام اصلاحات عمیقی در تمام شئونات اجتماعی این کشورم که این قسمت را مهم‌تر از اولی می‌دانم و معتقدم مسامحه در آن عواقب مملکت بر باد دهی در بر‌خواهد داشت و در هر دو قسمت بعد از یاری خداوند متعال باید از نیروی عظیم و لایزال ملت الهام گرفت.

و جناب آقای دکتر مصدق در حکم امروز بیشتر از رجال دیگر مملکت از هر حیث مورد توجه و علاقه و پشتیبانی عمومی هستند و مردم ایران از صمیم قلب به ایشان ایمان و اعتقاد دارند و ایشان را مظهر افکار و احساسات و تمایلات و آرزوهای ملی می‌دانند.

فعلاً آنچه محتاج به تذکر میدانم این است حوادث خونباری که به قیمت جان عزیزترین فرزندان و ریختن پاک‌ترین خون‌های جوانان ایران تمام می‌شود اگر یک درس عبرت و مبنای تصمیمات مفید برای آتیه مملکت قرار نگیرد نه تنها نتیجه جانبازی‌های گرانبها را به رایگان از دست داده‌ایم بلکه مورد لعن و نفرین شهدایی که جان شیرین را بر سر سودای وطن از دست داده‌اند نیز قرار خواهیم گرفت.

ما موظفیم که علت و هدف این رستاخیز عظیم ملی را مورد دقت و امعان نظر قرار دهیم (صحیح است)

به عقیده بنده علت آن رنج و محرومیت‌های متراکم و در هم فشرده ای‌ است که ملت نجیب و بردبار ما طی قرون متمادی از خویش و بیگانه متحمل نموده و هدف آن ایجاد یک ایران نوینی است که بتوان دور از نفوذ و مداخله اجانب به طور آزاد و سرفراز و مطمئن زندگی نمود برای نیل به هدف مزبور آنچه لازمه فداکاری و از جان گذشتگی بود ملت رشید و زجر‌دیده ایران از خود نشان داد، با آتشی که در کانون سینه‌های پر درد و عصبانی و شعله‌ور بود آتش اسلحه سنگین را خنثی نمود فریادهای جوانان ناله و ضجه‌های پیر‌مردان و پیر‌زنان با غرش سهمگین مسلسل‌ها و تانک‌ها و زره‌پوش‌ها مقابله کرد: بالاخره مردم ایران وظیفه ملی خودشان را به نحو احسن و تا سر‌حد کمال انجام دادند و خواهند داد.

وظیفه‌ای که فعلاً متوجه ما نمایندگان می‌باشد این است که این احساسات مردم را با عقل و تدبیر و منطق رهبری کنیم و به طرف هدف و غایتی که در نظر است هدایت نماییم و به نتیجه ثمربخش و مطلوب برسانیم و در محیطی آرام و دور از تشنجات و اختلافات خواسته‌های مردم را جامه عمل بپوشانیم و از خون‌های ریخته شده در خاک ایران نهالی بارور و سایه‌گستر تربیت کنیم که مردم بتوانند

+++

 در پناه آن روزگاری هم در رفاه و آسایش زندگی کنند و اگر این کار را نکنیم و خدا نکرده غفلت و مسامحه ورزیم کار از کار می‌گذرد ولی ملت بیدار و هشیار ایران که ناظر اعمال و شاهد سیاست ما است از تقصیرات ما نخواهد گذشت.

آنچه با مطالعه علل و عواقب حوادث تاریخی دریافته‌ام این است که اغلب در موقع روی آوردن یک مصیبت و بدبختی متمرکز و متشکل می‌شویم ولی پس از رفع موقتی خطر و حصول نتیجه که می‌توان گفت مقدمه موفقیت است نه خود موفقیت به عللی که نمی‌خواهم عرض کنم وحدت و اتفاق اضطراری جای خود را به نفاق و تشتت و خود‌خواهی‌های زیان‌آور می‌سپارد و شرط اساسی موفقیت که فداکاری‌های استمراری و مستهلک شدن شخصیت‌های انفرادی در مصالح اجتماعی و حرکت روی نقشه صحیح و معین است از خاطرها فراموش می‌شود و رشته‌ها پنبه می‌گردد و دشمنی که همواره مترصد و آرزومند این تفرقه و جدایی است حداکثر استفاده را به ضرر ما می‌برد.

بنا به مراتب معروضه بنده توجه همکاران محترم را در این لحظه تاریخی که ایرانی خفته بیدار و شانه‌های فرسوده خود را از زیر فشار جان‌فرسای استعمار رها ساخته به نکات زیر معطوف می‌دارم:

1- اتخاذ تدابیر شدید و سریع درباره مجازات مباشرین و محرکین و مسببین کشتار اخیر در حداقل مدت و حداکثر وقت در یک محیط عاری از احساسات و حب و بغض‌های خصوصی.

2- اقدام بیک رفورم اجتماعی و اصلاحات اساسی در تمام مسائل مملکتی تا ریشه‌های فاسدی را که در شئون این کشور جای گرفته است سوزاند و با ایجاد عدالت اجتماعی و امنیت قضایی و رفع ظلم و بیدادگری و اصلاح فرهنگ و تعمیم بهداشت و با قطع ایادی خیانت‌کار و طرد آنان از مقامات حساس مملکت زمینه را برای پی‌گذاری یک سازمان نوین و ایجاد یک ایران سعادتمند و آباد هموار سازد.

3- توجه فوری و سریع به حال خانواده‌ها و بازماندگان شهدای تیر‌ماه 31 تا ضمن ادای قدردانی و حق‌شناسی نسبت به فداییان وطن موجبات دلسردی کسانی که نگران و ناظر سرنوشت و سرگذشت جانبازان میهن هستند فراموش هم نشود.

انجام این آمال ملی مستلزم ایجاد تفاهم بین نمایندگان محترم و تقویت حس اغماض و شکیبایی و داشتن یک علاقه و تلاش مستمر و متمادی است.

یعنی آنچه که ملت ایران با بی‌صبری از ما انتظار دارد.

در پایان از این فرصت استفاده نموده و ضمن تقدیم سپاسگزاری ملت ایران به قضات حق‌پرست و حقیقت‌بین دادگاه لاهه که با اعلام عدم صلاحیت خود حقانیت ایران را تأیید فرموده‌اند این موفقیت را به ملت ایران تبریک عرض می‌کنم (احسنت، احسنت)

و نیز تلگرافات زیادی در موضوع اظهار خوشوقتی از سقوط حکومت چند روزه قوام‌السلطنه و نخست‌وزیری مجدد جناب آقای دکتر مصدق و موفقیت ملت رشید ایران در مبارزات داخلی و خارجی به اینجانب و رفقایم رسیده است که عیناً تقدیم مقام ریاست می‌شود چون در غالب آنها نسبت به عموم نمایندگان محترم طرفدار ادامه نهضت ملی ایران اظهار تشکر و پشتیبانی شده است لذا احساسات بی‌شائبه و مراتب قدردانی و سپاس‌گزاری مردم شرافتمند و حساس آذربایجان را که همواره در مصایب و شداید سینه خود را سپر بلا ساخته‌اند به حضور نمایندگان محترم تبلیغ می‌کنم و از احساسات پاک آنان که به وسیله تعطیل عمومی چند روزه و مخابره تلگرافات و ارسال نامه‌ها و طومارها و غیره اظهار داشته‌اند نهایت سپاس‌گزاری را می‌نمایم ضمناً چند دقیقه‌ای هم که از وقتم باقی مانده به جناب اقای دکتر شایگان می‌دهم.

نائب رئیس - پنج دقیقه وقت باقی است آقای دکتر شایگان بفرمایید

دکتر شایگان - بنده وقت زیادی برای کارم لازم ندارم آن وقتی که نطق‌های طولانی لازم بود ایراد شود آن وقتی بود که هنوز این شیر خفته بود و یا تصور می‌کردند که شیر خفته است حالا دیگر حتی به همان نادان‌ترین مردم این مملکت روشن شد که آن شیر بیدار است (صحیح است) بنابراین دیگر حرفی ندارم بزنم. بنده تشکر می‌کنم ابتدا از دوست عزیزم آقای مدرس که وقت خودش را به بنده لطف فرمودند و همچنین آقای خلخالی که موافقت فرمودند بنده صحبت کنم و از بیانات بسیار اساسی آقای مدرس هم تشکر می‌کنم که مطالبی فرمودند اینجا لازم بود گفته شود من تصور می‌کنم این احساسات مردم که قبل از این هیجانات اخیر به صورت طومار و چلوار امضا شده و تلگرافات در آمده بود اگر به آن ترتیب اثر داده می‌شد کار به اینجاها نمی‌کشید حالا هم باز همان مطالب مطرح است حالا هم تعداد زیادی طومار و چلوار امضا شده و تلگرافات رسیده که چون توسط بنده فرستاده‌اند بایستی بنده اینجا تقدیم مقام ریاست کنم و باید عرض کنم که مضامین اینها عبارت است از اولاً تأیید دکتر مصدق و نهضت ملی و در ثانی ابراز تنفر و انزجار نسبت به آن اشخاصی که خار راه پیشرفت مقاصد ملی باشند و حتی بعضی هم به حق یا باطل اسامی اشخاصی را ذکر کرده‌اند که امیدواریم درست نباشد یک مقداری هم که اخیراً رسیده راجع است به این فاجعه عظیمی که رخ داد و اظهار انزجار نسبت به مسببین آن و مخصوصاً تقاضا و تمنی ازعموم نمایندگان ملت ودولت که حتماانتقام این خون‌های ناحقی که ریخته شده است بگیرند (صحیح است) مطالب دیگری که در اینجا ذکر شده است راجع است به دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه و اظهار تشکر نسبت به قضات محترمی که جانب حق را نگاه‌داشته‌اند و تبریک و تهنیت ملت ایران به مجلس شورای ملی بنده تصور می‌کنم که کم‌ترین چیزی که نسبت به این احساسات می‌شود در اینجا اجرا کرد این است که لااقل نام محل‌هایی که این طومارها را فرستاده‌اند ذکر بشود بنده صورت آنها را برداشته‌ام این طوماری است از اهالی شیراز که بسیار زیبا و چنان که حق مردم آن شهر است با خط بسیار خوبی در 15 متر چلوار نوشته‌اند و داده‌اند اینجا که تقدیم می‌کنم طوماری است از اهالی خرمشهر دیگری از اردکان فارس باز از اهالی شیراز به وسیله محمد‌حسن اتحاد خیاط و دیگری از کارگران و کارمندان فنی شرکت سهامی چای طومار دیگری است از کارمندان ناحیه راه‌آهن جنوب.

هفتم نامه‌ای‌ است از کانون نشر حقایق اسلامی مشهد هشتم از کارگران واگن‌سازی راه‌آهن نهم طوماری است از فرش‌فروشان شیراز دهمی از علمای شیراز یازدهمی از اهالی لنگرود و این خصوصیتش این است که یک نفر مأمور مخصوص فرستاده‌اند که طومار را به عرض مجلس شورای ملی برساند از اینها بگذریم تلگرافاتی است که از هر ناحیه‌ای‌ رسیده ولی بنده فقط به ذکر نواحی می‌پردازم اهالی شیراز نماینده ندارند به وسیله بنده و به وسیله نمایندگان فارس فرستاده‌اند عده تلگراف‌ها خیلی زیاد است که اینجا جمع کرده‌ایم و حضور آقای رئیس تقدیم می‌کنم بعد از آباده بعد از آبادان بعد از کازرون بعد از تهران ضمناً عرض کنم که این تلگرافات و طومارها و چلوارهای امضا شده را یک مقداری بنده در جلسه گذشته تقدیم کردم اینها صورت آن قسمتی است که الان اینجا حاضر است دیگری از مشهد دیگری از دماوند، زنجان، بابلسر، مسجد سلیمان، دیگر از فردوس، بعد از نیشابور، ملایر، شوشتر، اصفهان، مجدد از رامسر، نهاوند، تبریز، ساوه، زاهدان، بروجرد، ابهر، ملایر، رامهرمز، گرگان، ایلام، فسا

نائب رئیس - آقای حاج سید‌جوادی

حاج سید‌جوادی - چون از من خوش‌برش‌تر رفقا پیدا نمی‌کردند هر وقت آمدم اسم‌نویسی کردم که نطق قبل از دستور بکنم یعنی مطالبی که به نظرم مهم می‌آید و تذکر آن لازم است به عرض برادارن رشید خودم که به غالب‌شان حسن ظن دارم، به غالب‌شان البته یک عده‌ای‌ هستند کور باطن و قابل اصلاح نیستند ولی غالباً در دست‌اندازها و دو‌راهی دو قسمت از سه قسمت خوبند برای این که تقسیم خدا و امیرالمومنین هم تقسیم کرده است در حوادث و در فتن یعنی در شکنج ابتلائات در کوران حوادث گاهی هم می‌لغزند و زود متنبه می‌شوند باری بعضی هم مثل کوه پا بر جا هستند بعضی‌ها هم در گمراهی و بدبختی چنان فرو رفته‌اند که به این زودی‌ها قابل اصلاح نیستند مگر مرگ اینها را اصلاح کند روی این اصل به غالب این آقایان ارادت دارم و خدا را گواه و شاهد می‌گیرم که من نمی‌توانم به برادران خودم نسبت اجنبی و اجنبی‌پرستی بدهم مگر این که برای من کاملاً ثابت شده باشد و این طور اشخاص هم خیلی کم ثابت شده‌اند از برایم مگر این که بگویم یک طور دیگری است غرض این خوش‌برشی من ایجاب می‌کرد که هر وقت به عنوان نطق قبل از دستور اجازه خواسته‌ام آقایان سابقه پیدا کرده‌اند از من تقاضا می‌کنند که 5 دقیقه 4 دقیقه از وقت خودم را به آقایان بدهم و به این جهت در مقام ایثار و گذشتم چون ما از خانواده‌ای‌ هستیم که اوقات که هیچ از جان هم باید صرف‌نظر کنیم در راه میهن عزیز (صحیح است) و حالا احتیاج این است آقای اخگر که دوست من هستند و نهایت علاقه را دارم نسبت به ایشان دو دقیقه از من وقت خواسته‌اند اگر من یک دفعه دیگر هم گفتم که نیم دقیقه هم نمی‌دهم به دیگری حالا تمام اوقاتم را تفویض می‌کنم به ایشان واقای وکیل پوره‌ام مثل این که 5 دقیقه وقت خواسته‌اند (وکیل‌پور- سه دقیقه) بنابراین می‌خواهم بطورمجمل دو چیز مورد نظرم را عرض کنم و حتی باید این قضیه را با همکاری آقایان نمایندگان و صلحا و پاک قلب‌ها انجام بدهیم تا اگر بعضی‌ها هم لغزشی داشتند این عمل مردانه و با شهامت آنها جبران آن اندک لغزش را بکند و آن این است کمر همت را ببندیم و از مسببین انتقام بگیریم و عملاً نشان بدهیم و بگوییم که ‌ای مردم این نهضت و این قیام شما این ثمره و نتیجه را در بر داشت که ما نمایندگان حامی شما هستیم و آنجایی که شما خیال می‌کنید مرکز ثابتی است و لا یتغیر است ما اجتماع را می‌دانیم نه هر دستگاهی را این دستگاه را باید مرکز ثابت اجتماع دانست نه هر دستگاهی مرکز ثابت او است این است که باید به مرکز ثابت علاقه‌مند شد و زیر سایه اجتماع زیست و به نفع اجتماع قدم برداشت و اگر شما بخواهید اجتماع را راضی کرده باشید و من هم دست شما را می‌بوسم باید بیایید کمر همت ببندید و در مقام انتقام برآیید هم‌آهنگ باشید تا بتوانیم به همه بفهمانیم به مسببین این واقعه نهایت خشم را داریم یک قسمت دیگر این است که یک قسمت از تلگرافات و طومارها و نامه‌های زیادی رسیده از شهرستان‌ها به وسیله بنده و برادر ارجمند و عزیزم حضرت آقای صفایی که قبلاً تقدیم مقام ریاست یعنی آقای مهندس رضوی شده است که غالباً از شهرستان

+++

قزوین و شهرستان‌های مختلف بوده است بنابراین بقیه وقتم را می‌دهم به آقایانی که وقت خواسته‌اند آقایان وکیل‌پور و اخگر.

نائب رئیس - به یک نفر بیشتر نمی‌توانید بدهید.

حاج سید‌جوادی - تتمه دارد قربان سه چهار دقیقه به ایشان و سه چهار دقیقه به دیگری می‌دهم.

نائب رئیس - به موجب آیین‌نامه به بیش از یک نفر نمی‌شود داد.

حاج سید‌جوادی - آقای اخگر از وقت خودشان به آقای وکیل‌پور می‌دهند.

نائب رئیس - آقای اخگر بفرمایید.

اخگر - عرایض بنده بسیار مختصر است زیرا می‌دانم که تمام افراد ملت به حقایق امور آشنا هستند در دوران حکومت سابق جناب آقای دکتر مصدق اقدام به اصلاحات داخلی نشد زیرا که جنگ در دو جبهه میسر نبود حال که از نظر مسائل خارجی به حمدالله فراغتی حاصل شده است مردم سه چهار چیز را قبل از تمام مسائل می‌خواهند یکی این که بدون رو در‌بایستی کوتاه کردن دست عمال انگلیس و سایر اجانب از دامان این مملکت، دوم خلع ید از دزدان اداری و اجتماعی (صحیح است) سوم مجازات خیانت‌کاران و جنایت‌کاران (سید‌جوادی - مسلماً) چهارم اصلاح دادگستری و مخصوصاً دادرسی ارتش (حاج سید‌جوادی - بسیار لازم است) اما وکلا: به عقیده بنده باید گذشته را فراموش کنیم و متحداً برای سعادت کشور کار کنیم (صحیح است) (خلخالی - گذشته را نمی‌شود فراموش کرد) آنچه برای صلاح کشور لازم است و واجب‌تر از اصلاح شخصی است این است کشور ما کشوری است که اصلاحات بسیار لازم دارد و این اصلاحات بدون اتحاد کامل صورت‌پذیر نخواهد شد (کریمی - ملت گذشته را قصاص خواهد کرد) بنابراین باید تمام وکلا متحداً برای سعادت کشور با هم متحد شویم بنده بیشتر از این وقت آقایان را تلف نمی‌کنم.

نائب رئیس - آقای وکیل‌پور

وکیل‌پور - بنده فقط تلگرافاتی بود که خواستم تقدیم کنم صبح زود هم آمدم مجلس برای اسم‌نویسی و بعد چون دیدم آقایان دیگر زودتر آمده بودند سحر‌خیزتر و کام‌رواتر بودند این بود که از جناب آقای حاج سید‌جوادی تقاضا کردم پنج دقیقه وقت بدهند به بنده و فعلاً این تلگرافاتی است که از شیراز رسیده از جهرم رسید و البته آن تلگرافاتی که از شیراز رسیده تعداد زیادی امضا دارد چندین صد امضا دارد در پشتیبانی از دولت جناب آقای دکتر مصدق و تلگرافاتی هم شخصاً به اینجانب شده است مشعر بر این که اهالی جهرم از روز اول مرداد‌‌ماه تمام دکاکین و مغازه‌ها را بسته‌اند و روز عزا گرفته‌اند نسبت به شهدای ملی.

نائب رئیس - خواستم به اطلاع آقایان برسانم که آقای پور‌سرتیپ اعتراض خودشان را از اعتبارنامه آقای مجدزاده پس گرفته‌اند.

سید‌‌جوادی - آقای بهادری هم اظهار لطف بفرمایند. سابقه نشان داد که بالاخره تصویب می‌شود و فقط یک ضرر بی‌جایی است که به آقا می‌زنند.

نائب رئیس - آقای کریمی بفرمایید.

نادعلی کریمی - بنده هیچ وقت میل ندارم وقت شریف آقایان نمایندگان را بگیرم (نائب رئیس - آقای کریمی تأمل بفرمایید اکثریت نیست) بنده پیش‌بینی کرده بودم. (با ورود چند نفر عده کافی شد)

نائب رئیس - بفرمایید

کریمی - بنده هیچ وقت میل ندارم وقت شریف آقایان را بدون جهت تضییع کنم دو جلسه است که بنده می‌آیم اسم‌نویسی می‌کنم برای این که بعضی مطالب هست که باید به عرض آقایان برسانم از لحاظ احترام به این مکان مقدس اینجا گفته شود متأسفانه در جلسه گذشته جناب آقای مهندس رضوی و در این جلسه هم جناب آقای ذوالفقاری که عهده‌دار ریاست مجلس بودند به بنده اجازه ندادند ولی حالا از ایشان تشکر می‌کنم که اجازه دادند چندکلمه عرایض خودم را عرض کنم آقایان نمایندگان مجلس به منظور پیشرفت امور مملکت که در این موقع فوق‌العاده احتیاج به همکاری هم داریم تصمیم گرفتیم درباره وقایع اخیر و مسببین واقعه چیزی به عرض مجلس نرسد البته افراد ملت اگر فرد فرد آقایان نمایندگان به خوبی می‌شناسند منظور بنده از کلیه آقایان نمایندگان این است اشخاصی که مؤثر در اوضاع مملکت هستند ملت ایران به خوبی همه را می‌شناسد و اگر یک روزی قرار شد بیش از این به گفته آنها بی‌اعتنایی بشود مردم قصاص خودشان را خواهند گرفت و لازم نیست بنده اینجا با گفتن بعضی مطالب یک تشنجی ایجاد کنم که از توحید مساعی محروم بشویم (صحیح است) به این مناسب بنده با احساساتی که از درونم فوق‌العاده مرا نارحت می‌کند تسلط اعصاب را حفظ می‌کنم و نگه می‌دارم انشاء‌الله برای یک روزی که مملکت بتواند قصاص خودش را از کسانی که این توطئه را بر علیه استقلال مملکت و بر علیه تمامیت خاک ایران به وجود آورده‌اند بکشد البته خواهد کشید و به حساب همه خواهند رسید چیز دیگری که می‌خواستم عرض کنم موضوع کرمانشاه است به عقیده بنده و به تصدیق اکثر آقایان که به کرمانشاه تشریف برده‌اند می‌دانند که کرمانشاه به طور قطع از سایر شهرستان‌ها بیشتر عقب‌افتاده است، یک قسمت سیاست خارجی در آنجا حکومت کرده است و بودن نفت باعث بدبختی این شهرستان قدیمی شده است در این نهضت اخیر که ملت ایران برای سعادت خودش قیام کرد کرمانشاه همیشه دوش به دوش تهران در این نهضت شرکت کرد، و در وقایع اخیر هم می‌خواهم عرض کنم کرمانشاه از سایر شهرستان‌ها بیشتر صدمه دیده و بیشتر خدمت کرده است و دریغ بود که از کرمانشاه نامی برده نشود و در واقعه روز 30 تیر ساعت یازده و سه ربع دژبانی کرمانشاه به ریاست سرگرد رضایی مردم را به گلوله بست دو نفر شهید شدند و صد نفری زخمی شدند بعد هم رئیس شهربانی سرهنگ جلیل‌وند که مورد احترام مردم هست آمده‌اند با زبان و خواهش مردم را گفته‌اند زنده‌باد استقلال ایران، زنده‌باد تمامیت خاک ایران، زنده‌باد سعادت ایران، مرده باد قوام خائن برادر وثوق‌الدوله عاقد قرارداد 1919 نگویید و آقایان را متفرق کرده‌اند بعد که حکومت قوام به امر ملت ایران شکست خورده و سقوط می‌کند و رادیو تهران خبر سقوط حکومت مزدور قوام را می‌دهد در ساعت شش و نیم بعد از ظهر مردم در خیابان به یکدیگر تبریک می‌گفتند در میدان شهر هم یک عده‌ای‌ اجتماع کردند در این موقع باز سربازان به مردم شروع می‌کنند به تیراندازی کردن و در نتیجه قریب صد نفر مجروح می‌شوند و دو سه نفر دیگر هم در آنجا شهید شده‌اند که من حیث المجموع چهار کشته فعلاً به جای مانده و یک عده هم مفقودالاثر شده‌اند بنده با کمال تأسف این جریان را به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم و از طرف آقایان در همین مکان مقدس به روح آن شهدا درود می‌فرستم و به خانواده داغدیده آنها تسلیت عرض می‌کنم و امیدوارم که همکاران محترم با ما همکاری کنند که قصاص خون این شهیدان گرفته بشود برای این که اگر در مملکتی اصل تنبیه و تشویق از بین برود آن ممکت رو به اضمحلال خواهد رفت بایستی بین خادم و خائن توفیر قائل شد اگر ما بنا بشود همان قسم که با یک خادم مملکت رفتار می‌کنیم با یک خائن به مملکت هم رفتار کنیم این مملکت رو به اضمحلال خواهد رفت شما راضی نشوید کسانی که آن روز برادارن شما را برای گرفتن چند تومان انعام از آقای قوام‌السلطنه به مسلسل بسته‌اند ما بیاییم آنها را سالم وا بگذاریم و آنها به مردم پوزخند بزنند و در خیابان‌ها گردش کنند آقایان همکاری بفرمایید یک محکمه فوق‌العاده تشکیل بشود الان از فراکسیون ما یک شعبه تحقیق تشکیل شده است این شعبه احتیاج به کمک مجلس شورای ملی دارد مجلس باید اختیاراتی بدهد تحقیقات بیشتری بشود تعداد شهدا معلوم بشود خانواده آنها معلوم بشود کمک‌هایی به خانواده شهدا بشود و کسانی که مباشر جنایات بودند شریک این جنایات بودند به اشد مجازات و اسرع وقت در یک محکمه فوق‌العاده محاکمه بشوند و به مجازات خودشان برسند و از همه آنها مهم‌تر تلگرافات زیادی رسیده طومارهای زیادی هست که نشان آقایان می‌دهم که در اینها تقاضای مصادره اموال بی‌کران قوام مزدور را کرده‌اند که دولت مصادره بکند این اموال را و به نفع خانواده‌های مقتولین و شهدا مصرف بشود (صحیح است) یک روز همین طور که استاد گرامی جناب آقای دکتر شایگان فرمودند اینجا طومارها که تقدیم مجلس می‌کردیم بعضی گفتند که اینها را توی منزل دکتر مصدق پر می‌کنند و با انگشت یا امضا کرده‌اند و از این قبیل حرف‌ها می‌زدند و اعتنایی نمی‌کردند بعد دیدند که این طور نیست این طومارها مال مردم است مردم نوشته‌اند زحمت کشیده‌اند اگر آقایان برای اثبات انحصار وراثت یک استشهادی نوشته باشند می‌دانند که چقدر زحمت دارد که چهار تا امضا جمع کنند آن وقت ببینید یک طوماری که پنج متر طولش است چقدر زحمت دارد وقتی که این طومارها می‌آید توی مجلس آقایان با یک نظر کوچکی نگاه می‌کردند (دکتر شایگان - بعضی از آقایان) معذرت می‌خواهم بعضی از آقایان، و حال آن که این عمل قیام ملی ثابت کرد که مردم اینها را با جان و دل تهیه می‌کنند و برای استحضار خاطر نمایندگان محترم می‌فرستند و از آقایان انتظار دارند که ترتیب اثر بدهند این طومارها بعضی مربوط به قبل از وقایع قیام ملی است که به طرفداری از دولت جناب آقای دکتر مصدق است و بعضی از اینها ابراز تنفر نسبت به قوام است و بعضی از اینها تقاضای مصادره اموال قوام و تعقیب خائنین و مرتکبین جنایات است قسمت عمده این طومارها در کرمانشاه با خون امضا کرده‌اند بنده لکه‌های خون را از پشت به آقایان نشان می‌دهم (طومار را نشان دادند) این لکه‌ها اگر قبل از وقایع قیام ملی بود باز مورد پوزخند بعضی از آقایان واقع می‌شد ولی با چشم خودتان دیدید برای حفظ استقلال این مملکت جلوی تانک ارتش ایستادند و عقب‌نشینی نکردند و ثابت کردند که این طومارهایی که امضا شده ظاهری نیست ملت ایران استقلال خودش را با خون خودش ضمانت کرده است ناچار من این طومارها را تقدیم مقام ریاست می‌کنم که همان طوری که آقای مکی تقاضا کردند دستور بفرمایید اینها را که افتخارات مملکت ایران است در یک محل مخصوصی بایگانی بشود اما راجع به تلگرافاتی که رسیده از کرمانشاه، قصرشیرین، خمین، شیراز، همدان، کنگاور، اسدآباد، قصر‌شیرین، صحنه، شاه‌آباد، خرمشهر، سنقر، اصفهان، مشهد، اسدآباد کردستان مقدار بسیار زیادی تلگرافات

+++

 رسیده است چون این تلگرافات یک قسمتش اظهار قدردانی از بنده و رفقای بنده است اینها را بنده سند افتخارات خودم می‌دانم اینها را اجازه می‌خواهم که تقدیم مقام ریاست مجلس نکنم ولی آنچه مربوط به این عمل نیست و مربوط به اظهار انزجار از دولت قوام و تقاضای انتقام خون جوانان ملت است تقدیم ریاست مجلس می‌کنم و عرایض خودم را خاتمه می‌دهم و بقیه وقت خودم را به آقای مهندس حسیبی می‌دهم.

نائب رئیس - آقای مهندس حسیبی

مهندس حسیبی - بنده چون اولین دفعه‌ای است که پشت تریبون مجلس پس از رسمیت و حاضر به کار شدن مجلس صحبت می‌کنم یک بار و برای همیشه به نام خدا شروع به صحبت می‌کنم و با بسم‌الله الرحمن الرحیم عرایض خودم را به عرض نمایندگان محترم و ملت ایران می‌رسانم (سید‌جوادی - اجرش با سید شوشتری) انشاء‌الله، مدتی است که جلسه‌هایی که در مجلس می‌بایست در این مواقع خطیر تشکیل بشود متأسفانه درست نشده، یعنی ریاست محترم سابق مجلس از تشکیل جلسه‌ها با نظریات خاصی جلوگیری می‌فرمودند و مواقعی که قبلاً حساب شده بود برای رسمی شدن مجلس و دعوت آن انتخاب می‌فرمودند امیدوارم که نائب رئیسان مجلس که از اشخاص مورد علاقه‌ همه هستند از این طرز عمل‌شان خودداری کنند و خودداری خواهند کرد تا این پیش‌آمدها تکرار نشود، در این مدت مقدار زیادی تلگرافات برای بنده رسیده این تلگرافات را موفق نشده‌ام به موقع خودش و طبق زمان و مکان تقدیم کنم فقط الان صورتی از این تلگرافات به عرض مجلس می‌رسانم و جناب رئیس هم اجازه می‌فرمایند آن‌هایی که اقدامی لازم ندارد تقدیم کنم و بقیه آن تلگرافاتی که اقداماتی دارد بنده خودم نگه دارم و پس از اقدامات تقدیم کنم. شهری هفت تلگراف، رشت هفت تلگراف، آبادان شش تلگراف، مشهد پنج تلگراف، قم پنج تلگراف، اصفهان چهار تلگراف، شیراز چهار تلگراف، بهبهان دو تلگراف، خرمشهر دو تلگراف، پهلوی دو تلگراف، و سایر اسامی که می‌خوانم هر کدام یک تلگراف تویسرکان، لنگرود، بجنورد، بابل، بندرگز، بروجرد، چالوس، آغاجاری، خرم‌آباد، چهارگان، کرج، الیگودرز، محمودآباد، بابل، قصر، رضاییه، مرزن‌آباد، شاهپور، تبریز، لار، تلگرافات اینها است و چون نمی‌توانم امضا‌کنندگان محترمش را به عرض آقایان برسانم و مطالب را هم جداگانه بگویم فقط خلاصه‌‌ای از مهم‌ترین مطالب این تلگرافات را که از نمایندگان محترم خواسته‌اند بنده به عرض می‌رسانم تمام تلگرافات بدون استثنا پشتیبانی از دکتر مصدق و تنفر از دولت آقای قوام و خوشنودی از سرنگون شدن آن دولت پوشالی و مزدور اجنبی است و تقاضای محاکمه مسئولین قتل دسته‌جمعی ملت رشید ایران در واقعه سی تیر‌ماه 1331 (اقبال - همه تلگرافات این طور است و همه این تقاضا را دارند) عرض کردم البته همه این طور است ضبط مایملک قوام به نفع شهدا و کسانی که زخمی شده‌اند و فامیل‌شان که فاقد وسایل زندگی هستند و شکایت از کاندیداها که به انتظار وکالت از پنجاه ناحیه‌ای‌ که انتخاباتش انجام نشده که به محض این که دیدند قوام سر کار است تلگراف‌های تهنیت و تبریک زده‌اند و البته مردم تقاضای انتقام از کسانی که خیانت به مملکت کرده‌اند جاسوسی کرده‌اند پادویی اجنبی را کرده‌اند به نحو اشد دارند. آقایان اگر گوش نکنید مملکت را به خون می‌کشید یعنی اگر مردم از مجلس مأیوس شدند اینها را دانه دانه می‌گیرند و تکه تکه می‌کنند (اقبال - انشاء‌الله مأیوس نمی‌شوند) من این ایمان را دارم ولی انجام این کار وظیفه هر شخصی است و حالا خواستم به مجلس شورای ملی و نمایندگان محترمش که پاره‌ای‌ اشتباه کردند و به اشتباه خودشان پی بردند این عرایض را بکنم یک مطلب را هم باید عرض کنم که در این چند روز زمامداری قوام ماها را یک خط دورمان کشیده بودند نه تلگراف نه تلفن نه وسیله ارتباط نه رادیو هیچ چیز در اختیار این عده از نمایندگان نبود که توی مجلس ماندند و جان‌شان را گذاشتند البته هیچ هنری نکردند خیال نکنید برای هنر عرض می‌کنم فقط در مجلس ماندند که از حق مردم دفاع کنند به اینها یک دقیقه وقت رادیو ندادند امکان تلفن و تلگراف از شهرستان‌ها را ازشان گرفتند و در تبلیغات شروع کردند نوشته و طومار درست کنند برای این که خواستند به فرموده برادر ارجمندم جناب آقای دکتر بقایی طومار درست بکنند برای قوام ولی موفقیتی پیدا نکردند اینها خواستند طومار برای قوام درست کنند ملت ایران طومارهایی با خون خودش برای مصدق و برای سربلندی کشور ایران تهیه کرد که به بنده که یکی از اعضای کوچک این جبهه و نمایندگان هستم این همه طومار رسیده است یکی از کازرون یکی از بازار رشت است یکی دیگر هم که محلش را متأسفانه معین نکرده‌اند و کاغذ رویش را هم بنده غفلت کردم و پاره کردم یکی از قسمت‌های مختلف نواحی آبادان و جنوب است که از خسرو‌آباد و قصبه است و تمام این طومارها و تلگرافات را تقدیم ریاست مجلس می‌کنم اما اگر یک مشت از عزیزترین برادران ما و شریف‌ترین برادران ما شربت شهادت در روز سی‌ام تیر نوشیدند و فامیل آنها بی‌سرپرست مانده‌اند و عده‌ای‌ دیگر الان مجروح و در مریضخانه هستند و فرزندان‌شان نان‌آور ندارند خوشبختانه ملت غیور ایران به فکر آن‌ها هستند و اینها هم مبالغی است (اشاره به چک‌ها و اسکناس‌ها که در روی تریبون گذارده بود) که تنها برای من کوچک ارسال داشته‌اند پنج هزار تومان پول و چک برای بنده تنها جهت کمک به بازماندگان مصدومین و شهدای روز 30 تیر ارسال داشته‌اند اسامی آنها را بنده لازم نیست به عرض برسانم یک چک به مبلغ سه هزار و هفتصد تومان و بالاخره یک فرد دیگری که نمی‌خواهد اسم او برده شود الان نامه نوشته است پانصد شیشه پنی سیلین چهار صد هزار واحدی و تعدادی سولفاتیازل که قیمتش از یک هزار و پانصد تومان متجاوز است و اشخاص دیگر هم نامه‌هایی نوشته‌اند که دو سه نفر از مصدومین را حاضرند به خرج خودشان معالجه کنند بسیاری از محترمین بازار و به خصوص تحت توجهات آیت‌الله کاشانی یک دستگاه مرکزی درست شده است که از اشخاص خیر در تمام مریضخانه‌ها پنی سیلین و گران‌ترین و با ارزش‌ترین داروهای دنیا را با رضا و رغبت تهیه کرده‌اند و در آنجا نگهداشته‌اند میوه و دارو می‌برند پرستار می‌برند طبیب اگر لازم باشد می‌آورند وسایل جراحی تهیه می‌کنند برای آن که آن برادرانی که با شرافتمندی شربت شهادت نوشیده‌اند آنها بزرگ‌ترین پاداش را از ملت ایران گرفته باشند و برای این که خانواده‌های آنها خوش باشند و فامیل‌شان سربلند باشند بنده اینجا درود بی‌پایان خودم را به روح ارواح شهدای آزادی عرضه می‌دارم و یقین دارم که تمام ملت ایران با احترام و عظمت روح آنها را همیشه یاد خواهند کرد و خدا را باید شکر کرد که این نهضتی که به یاری خداوند متعال شروع شده به یاری خداوند متعال هم خاتمه پیدا خواهد کرد (انشاء‌الله) به هر حال نسبت به بازماندگان مجروحین و مصدومین هم بنده یقین دارم که تمام ما آنها را برادران و خواهران خودمان می‌دانیم کما این که بسیاری از ما برای ملاقات آنها و عیادت‌شان در مریضخانه‌ها رفتیم و صورت‌های عرق‌زده و گرد‌آلود و خونین رفقای خود را دیدیم و بوسیدیم و آنها اشک خوشی و مسرت در عین زجر و درد از چشم‌هایشان سرازیر شد. باید به این فداکاران کمک کرد و قدردانی نمود (صحیح است) و بدها را محاکمه و تنبیه کرد (صحیح است) تا زمانی که در مملکتی تشویق و تنبیه از راه قانون نه از راه عملیات فردی انجام نشود آن ملت نمی‌تواند به ترقی و تعالی خودش مطمئن باشد و من یقین دارم که یک نفر از نمایندگان نیست که ماده واحده مربوط به ضبط مایملک قوام و ماده مربوط به محاکمه ملی مسئولین این امر و کسانی که خوش‌رقصی کرده‌اند در این اعمال مثل آن افسر شمر بی‌شرم و بی‌شرف شهربانی که اسمش گویا قربانی است، کحال، فاطمی اینها افسران بیشرفی هستند که با پارابلوم خودشان برادران شما، فرزندان شما را که پشت تیرها قایم شده بودند زدند آیا در جنگ بین دو دشمن خونخوار این عمل اتفاق افتاده؟ اینها را در جای بی‌پناه بی‌اسلحه گیر آورده و با اسلحه کشته‌اند ما باید تقاص خون آن‌ها را بگیریم و یقین دارم این مطلب عملی خواهد شد و کهنه خواهد شد و از بین می‌رود ولی من از پشت این تریبون به تمام ملت ایران صمیمانه اطمینان می‌دهم که هیچ وکیلی نیست که موافق نباشد اگر پانزده روز هم برای مطالعه صحیح این مقررات وقت صرف بشود روزی که اینجا خواهد آمد مخالفت نخواهد شد و ملت ایران اطمینان داشته باشد و نگران نباشد و قطع داشته باشد که مخالفتی به این موضوع نخواهد شد.

مکی - آقای مهندس حسیبی این طرح امضا شده است بخوانید و بدهید به آقای رئیس.

مهندس حسیبی - بنده معذرت می‌خواهم و از این عنایتی که آقای رئیس فرمودند بسیار متشکرم چون یک قدری بیشتر صحبت کردم ولی مثل این که تمام آقایان نمایندگان با این موضوع موافق هستند (نمایندگان - بفرمایید) این طرحی است به امضای سی نفر از آقایان نمایندگان که تقدیم مقام ریاست می‌کنم (مکی - 20 نفر) و اگر اجازه بفرمایید بخوانم (شمس قنات‌آبادی - با سه فوریت است) باورکنید ملت ایران بیدار شده است باور کنید ملت ایران حق خودش را خواهد خواست به هر قیمتی که باشد روز سی‌ام تیر برادران ما یک چوب در دست نداشتند به خدا، امروز در اتوبوس که بودم راننده می‌گفت آقا من دلم ریش ریش است گفتم چه شده؟ گفت آقا یک مردی در این اتومبیل من سوار شد یک پیراهن پاره بر تن داشت گلوله آمد او را کشت وقتی افتاد به زمین رفتند پیراهن او را دیدند دیدند که تکه نان خشک لای آستین پیراهن خود دارد به خدا شما که ثروت دارید ولی او یک لقمه نان خشک توی پیراهن لای آستین پیراهن داشت این غذای ظهر او بود این شخص ایستاد و سینه خود را هدف گلوله کرد و شرافت برای شما خرید (در این موقع حالت تأثری به عموم نمایندگان و تماشاچیان دست داد) لیاقت و شرافتی که گرسنه‌گان ایران، محرومین ایران برای ایران تهیه کرده‌اند ما که همه چیز داشتیم به خدا لیاقت این کار را نداشتیم. این فقرا بودند که فداکاری کردند (صحیح است) احترام برای آنها قائل شوید: ثروتمندان، کسانی که در مجلس دارای همه چیز هستند این پنبه را از گوش‌تان بکشید که ملت خواب است این را شوخی مثل یک هفته

+++

قبل تصور نفرمایید اینها نمونه است، این یک حالت عصبانیت و عصیان ملت است اگر شما به حرف‌های حق‌شان گوش ندهید آنها که نماینده اطاعت و تحمل بدبختی‌ها هستند اگر شما به دردهای حقه آنها که قدم برداشتن در راه اصلاحات مجازات خائنین است نپردازید چون آمال ملت ایران مشخص شده است آنها حق خودشان را خواهندگرفت ولی بنده یقین دارم هیچ کس از اجرای این آمال و کمک در این راه نه امروز که تنور گرم است و نه 8 ماه دیگر که این تنور سرد خواهد شد کوتاهی نخواهد کرد (اخگر - سرد نخواهد شد) مسلم است تنوری که با احساسات و آرزوها و آتش عشق مردم گرم بشود هرگز سرد نخواهد شد و یقین دارم تمام مطالبی که از روی حقیقت و از راه انصاف و خیر مملکت به این مجلس بیاید بعداً هم موافقت و تصویب نمایندگان را انشاء‌الله به اتفاق آرا خواهد داشت آن نمایندگان! آنهایی که اشتباه کردند باز هم برادران ما هستند ولی بعضی خیانت کردند من به آنها اشاره می‌کنم آنهایی که اشتباه کردند من هم اشتباه می‌کنم دیگران هم هزار اشتباه می‌کنند ما برادریم منتها اشتباه شما به قیمت خون صدها جوان این مملکت تمام شد به خود بیایید متوجه باشید و متوجه نهضت مملکت باشید و یقین داشته باشید که با همه این کاری که کردید ملت ایران آن قدر آقا‌منش و بزرگ است که به شما این گناه را ببخشاید ولی به آن عده معدود خائن هرگز نخواهد بخشید.

نائب رئیس - به اجازه آقایان چون عده کافی برای تصویب این طرح نیست اجازه بفرمایید در دستور جلسه آینده بگذاریم که مطرح شود ...

مهندس حسیبی - ببخشید یک شکایتی از قم آمده راجع به آقای تولیت که تقدیم مقام ریاست می‌کنم که مربوط به این است که اراضی مردم را ایشان با استفاده از ایادی خودشان مشغول ثبت دادن برای خودشان هستند.

شمس قنات‌آبادی - از این شکایت‌ها از ارباب تولیت دکتر طاهری هم آمده.

زیرک‌زاده - آقای رئیس اطلاع بدهید به آقایانی که در راهرو هستند بیایند.

10- قرائت و اعلام رأی به فوریت اول طرح پینشهادی راجع به توقیف و مصادره اموال احمد قوام

نائب رئیس - طرح قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

نظر به این که در جریان 3 روزه اخیر و کشتار و قتل فجیع یکی از عوامل آن قوام رئیس دولت غیر قانونی وقت بوده است امضا‌کنندگان ذیل ماده واحده زیر را با قید سه فوریت به مجلس تقدیم و تقاضای طرح و تصویب فوری آن را داریم با امضای 20 نفر

ماده واحده - بلافاصله پس از تصویب این قانون احمد قوام توقیف و تحت تعقیب قرار گیرد و اموال او نیز به عنوان خون‌بهای شهدا مصادره شود.

نائب رئیس - به فوریت اول اعلام رأی می‌کنم برای جلسه بعد.

11- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه

نائب رئیس - فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه ساعت 9 صبح دستور اول این طرح بعد طرح برنامه دولت و اجازه تمدید مقررات حکومت نظامی در چند نقطه خوزستان که از مجلس سنا آمده است، از آقایان هم تقاضا می‌کنم که کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند و رؤسای کمیسیون‌ها را تعیین کنند و همچنین کمیسیون بودجه را تشکیل بدهند و یک دوازدهم را مطرح بفرمایند چون باید یک دوازدهم زودتر تکلیفش معلوم شود.

(مجلس بیست دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

نائب رئیس مجلس شورای ملی - محمد ذوالفقاری

+++

یادداشت ها
Parameter:294759!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)