کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14
[1396/05/18]

جلسه: 20 صورت مشروح مجلس روز سه¬شنبه 29 فروردین ماه1323  

فهرست مطالب :

1-تصویب صورت مجلس

2-طرح و تصویب گزارش کمسیون عرایض راجع به تمدید پانزده روز برای رسیدگی در مورد اتهام آقایان سهیلی و تدین

3-بقیه مذاکره در پیشنهاد راجع به آیین قسم وزرا و تصویب دو فوریت آن

4-موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏14

جلسه: 20

صورت مشروح مجلس روز سه­شنبه 29 فروردین ماه1323

فهرست مطالب :

1-تصویب صورت مجلس

2-طرح و تصویب گزارش کمسیون عرایض راجع به تمدید پانزده روز برای رسیدگی در مورد اتهام آقایان سهیلی و تدین

3-بقیه مذاکره در پیشنهاد راجع به آیین قسم وزرا و تصویب دو فوریت آن

4-موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مجلس یک ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى امیر تیمور (نائب رئیس) تشکیل گردید.

صورت مجلس روز شنبه 26 فروردین ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین بااجازه - آقایان : فرمند - مهندس فریور

غایبین بی­اجازه - آقایان دکتر مصدق - تهرانچی - عباس مسعودی - سید ضیاءالدین طباطبایی - دکتر رادمنش - دهستانی - مؤید قوامی- فاطمی- مجد ضیایی- نبوی .

دیر آمدگان بی­اجازه - آقایان :فولادوند - منصف )

‏1 -تصویب صورت مجلس

نائب رئیس- آقاى قائم مقام در صورت مجلس نظرى دارید؟

رفیع- خیر قبل از دستور است‏

نائب رئیس- آقاى دکتر شفق در صورت مجلس نظرى است؟

دکتر شفق- خیر قبل از دستور عرض داشتم .

نائب رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- عرض بنده هم قبل از دستور است .

نائب رئیس- آقاى آصف در صورت مجلس فرمایشى دارید؟

آصف- بلى پس از بیانات آقاى نخست وزیر بنده هم یک مختصر عرض کردم در اینجا اشاره نشده است .

نائب رئیس- اصلاح می­شود. آقاى روحى .

روحى- عرض کنم که معمولاً آرایى که به دولت داده می­شود در صورت جلسه باید نوشته شود این نقص را بفرمایید مرتفع کنند و ضمیمه کنند به صورت مجلس جلسه آینده که در مجلس خوانده شود .

هاشمى- در صورت مجلس نیست ولى در صورت مشروح هست. در صورت مجلس بنده را غایب بى‌اجازه نوشته­اند در صورتی که یک ساعت و نیم از اول وقت مجلس غایب بودم

+++

معذرت­نامه هم خدمت جناب آقاى عامرى نائب رئیس تقدیم داشته­ام .

نائب رئیس- اصلاح می­شود آقاى دکتر آقایان در صورت مجلس نظرى دارید؟ (دکتر آقایان- خیر) آقاى اسکندرى .

اسکندرى- آقاى دکتر رادمنش را در صورت مجلس غایب بدون اجازه نوشته­اند در صورتی که ایشان مریض هستند و اجازه­نامه دارند خواهش می­کنم اصلاح شود .

نائب رئیس- اصلاح می­شود. آقاى نجومى در صورت مجلس فرمایشى دارید؟

نجومى- قبل از دستور

نائب رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (خیر) صورت مجلس تصویب شد .

2- طرح و تصویب گزارش کمیسیون عرایض راجع به تمدید پانزده روز براى رسیدگى در مورد اتهام آقایان سهیلى و تدین

نائب رئیس- اجازه می­فرمایند وارد دستور بشویم؟ گزارش از کمیسیون عرایض رسیده است که قرائت می­شود:

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- چون براى رسیدگى و اظهار نظر در مورد اتهام آقایان سهیلى نخست وزیر سابق و تدین وزیر کشور پیشین کمیسیون عرایض اصل اسناد و مدارک را از دفتر نخست وزیر و وزارت کشور خواسته و تا امروز صبح مدارک مزبور از طرف وزارت کشور نرسیده و بدون توجه و دقت کامل در اسناد اظهار نظر کمیسیون میسر نیست تقاضا دارد مجلس شوراى ملى تصویب فرمایید که پانزده روز دیگر کمیسیون عرایض براى تقدیم گزارش خود تا تاریخ 20/ 1/ 23 مهلت داشته باشد .

نائب رئیس- آقاى نقابت .

نقابت- عرض کنم کمیسیون عرایض در مورد اتهام یکى از وزیران باید در ظرف مدتى که در قانون برایش معین شده تحقیقاتى بکند نتیجه را به مجلس شوراى ملى اعلام کند اگر مبنى بر لزوم ادامه تحقیق بود به کمیسیون دادگسترى مراجعه می­شود و مطابق ماده چهار رسیدگى می­شود اگر مبنى بر عدم تعقیب بود باز هم مجلس باید رأى بدهد که مسکوت بماند یا ارجاع بشود این سابقه داشت فعلاً کمیسیون عرایض مجلس شوراى ملى به مجلس شورا اطلاع می­دهد که اسناد و مدارکى را خواسته است و به آنها ارائه نشده اولاً این قابل تأسف است که چرا کمیسیون عرایض یک مدارک و دلایلى را خواسته است و دولت فوراً در اختیارشان نگذاشته است ثانیاً اگر کمیسیون بر طبق همان دلایل و مدارکى را که گوینده اتهام ابراز کرده است فقط اجمالاً قابل تحقیق می­داند کافى است به کمیسیون دادگسترى رجوع کند و کمیسیون دادگسترى به سمت بازپرسى می­رود دلایل را مى­بیند تحقیق می­کند استنطاق می­کند تمام جریانى که لازم است انجام می­دهد رؤیت اصول مدارک بهانه است عذر است بنده تصور می­کنم کمیسیون عرایض بر طبق نظامنامه نظریه خودش را باید ابراز کند یا بگوید قابل تحقیق و ادامه تحقیق است یا بگوید که نیست مخبر کمیسیون عرایض (آقاى دولت‌آبادى) فرمایشات آقاى نقابت همه مورد توجه کمیسیون بوده است اما در ماده 3 قانون محاکمه وزرا تصریح شده است کمیسیون عرایض راپورتى دایر به تعقیب یا عدم تعقیب می­دهد یعنى مدارک را باید رسیدگى کند البته اظهارنظر او اظهار نظر ماهوى نیست ولى باید مدارک را ببیند که اظهار نظر بکند بر تعقیب یا عدم تعقیب و البته آنچه که فرمودند صحیح است که در مجلس مطرح می­شود بعد به کمیسیون دادگسترى رجوع می­شود. اما این که فرمودند طفره است با چه بنده اظهار تأسف می­کنم از بیان آقاى نقابت همکار عزیزم کمیسیون عرایض با کمال علاقه­مندى... (نقابت- دولت را گفتم) نه دولت هم طفره نرفته است، اجازه بفرمایید عرایضم را براى روشن شدن خاطر آقایان عرض می­کنم، بعد از این که مراجعه شد به دولت براى این که اصول اسناد و مدارک را بیاورند مقرر شد روز شنبه بیاورند بعد از آن که کمیسون تشکیل شد و جلسه روز شنبه برخلاف معمول بود ناچار مجلس تشکیل شد در حقیقت دولت طفره نرفته است الان تمام مدارک لازم است منتهى

+++

این مدت را براى رسیدگى به مدارک استمهال کرده­ایم .

نائب رئیس- آقایانى که با تقاضاى کمیسیون عرایض راجع به تمدید پانزده روز موافقند برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد .

2- بقیه مذاکره در پیشنهاد راجع به آیین قسم وزرا و تصویب دو فوریت آن

نائب رئیس- طرح پیشنهادى آقایان راجع به آیین قسم آقایان وزرا مطرح است. آٌقاى اسکندرى با فوریت مخالف­اید؟

اسکندرى- بلى .

نائب رئیس- بفرمایید .

ایرج اسکندرى- عرض می­کنم مطالبى که فوریتش لازم است باید دلیلش هم ذکر شود بنده هیچ نمی­دانم براى چه منظورى مطلبى که بعد باید رسیدگى شود و به علاوه دولت هم گفته است که یک لایحه راجع به این موضوع خواهد آورد چه جهت دارد مطلبى را که جنبه فوریت براى مملکت ندارد مطرح کنیم بنده عقیده دارم صبر کنیم تا دولت خودش راجع به این موضوع اگر پیشنهادى دارد بفرستد به مجلس را در اطرافش صحبت کنیم .

نائب رئیس- آقاى ملک­مدنى‏

ملک­مدنى- عرض کنیم آقایان همه مسبوق هستند در نیتجه جریانات گذشته و عدم توجه به انجام وظیفه یک لاقیدى و رخوه و سستى در کارها پیدا شده است و متأسفانه این جریان به هیئت دولت هم سرایت کرده است (امینى- و هم مجلس) مجلس خوشبختانه آیین­نامه­اش مصرح است و بعد از گذشتن اعتبارنامه وکلا باید اینجا قسم بخورند به کلام­الله مجید که حقوق مجلس و مجلسیان را حفظ کنند ما خودمان قسم خوردیم البته عقیده بنده این است که هر کس اینجا قسم خورده است وظیفه­اش را انجام می­دهد. اما وزرا علت این که بنده این طرح را امضا کرده­ام براى استحضار خاطر آقاى اسکندرى توضیح می­دهم. عرض کنم تصدیق می­فرمایید همه شکایت از سوء جریان دولت­هاى گذشته داشتند که اعتنا به قوانین اعتنا به افکار عمومى اعتنا به وظیفه­شان نکرده­اند. الان همین مطلبى که اینجا بحث شد چند دقیقه قبل که مجلس اجازه بدهد پانزده روز دیگر هم در کارهاى کمیسیون عرایض راجع به امور انتخابات فلان کس که اینجا اعلام جرم شده است تمدید مى­شود این براى چیست؟ براى این است که کمتر توجه و دقت مى­شود و این به نظر بنده شایسته نبود که این جریانات بیاید توى مجلس و این مطالب پیش بیاید ما می­گوییم این وزرا باید بیایند در پشت این تریبون قسم یاد کنند که به مملکت و اصول مشروطیت و آزادى ملت خیانت نکنند یک نماینده هم همین قسم را مى خورد (امینى- مگر ما به قسم عمل مى کنیم آقا؟!) البته عمل می­کنم، البته باید عمل کرد، اگر کسى عمل نکند برخلاف وظیفه­اش و خلاف وجدانش عمل مى­کند ما مذهب داریم معتقدیم به قرآن قانون اساسى ما هم این را پیش‌بینى کرده است براى این که وزرا وکلا و مدیران هیئت عمومى جامعه اول خیانت به مشروطیت و آزادى نکنند من براى این امضاء کردم براى این که بیشتر از هر چیز به این اهمیت می­دهم که وقتى پاى آزادى و پاى مشروطیت و پاى حقوق ملت پیش مى­آید خیانت نکند چون مسائل مالى را البته قابل تعقیب است مطلع مى­شویم اما یک مسائلى است که همه آقایان می­دانند اصلاً طورى است که قابل تعقیب نیست و مجازاتى ندارد و همه آقایان اگر توجه بفرمایند در این جریانات بوده­اند و می­دانند بنده عقیده­ام این است که امرى است که ضررى ندارد و نفعش هم مسلم است به این جهت بنده موافقم که این قضیه را و همین طرح پیشنهادى آقایان را که مجلس با فوریتش هم موافقت نمود تصویب و مورد موافقت واقع شود که آقایان وزرا هم بیایند پشت این تریبون و اینجا قسم یاد نمایند که بعدها برخلاف وظیفه­شان و حقوق مجلس قیام و اقدامى نکنند گویا در سایر ممالک هم این قضیه معمول است به قسمى که یکى از آقایان هم اینجا یادداشتى به بنده داده­اند معلوم می­شود که در سایر ممالک هم این رسم هست و وزرا سوگند یاد می­کنند.

+++

نائب رئیس- آقایانى که با فوریت اول موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) فوریت دوم مطرح است آقایانى که با فوریت دوم موافقند برخیزند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. ماده واحده مطرح است. آقاى شهاب فردوسى‏

شهاب فردوسى- آٌقاى دکتر کشاورز همکار محترم بنده آنروز تذکر دادند که قسم خوردن براى اشخاصى است که مسئولیت قانونى نداشته باشند و اعمال آنها را نشود تحت کنترل قرارداد مثلاً وکلا اعمال­شان تحت کنترل یک مقام بالاترى نیست پادشاه همین طور یا دکترها معمول است که وقتى می­خواهند مشغول شغل طبابت بشوند و وارد کار اجتماعى بشوند این را قبلاً قسم یاد می­دهند وکلاى دادگسترى همین طور اینها را براى این قسم می­دهند که وکیل در خانه خودش اگر اتفاقاً موکلش بی­سواد باشد برخلاف و ظیفه و وجدانش رفتار نکند یا دکتر وقتی که دارد معالجه می­کند با آن کسی که تحت معالجه او قرار می­گیرد برخلاف وظیفه طبابت و وجدانش عملى نکند از قبیل سقط جنین و سایر قسمت­ها از این جهت باید اشخاص قسم بخورند در انجام وظیفه اجتماعى که اعمال­شان تحت کنترل قرار بگیرد از این قسمت که بگذریم سؤال می­کنم که چه دلیل دارد که وزرا قسم بخورند ولى معاونینشان قسم نخورند اگر وزرا قسم مى‌خورند باید معاونین آنها قسم بخورند چون معاونین هم همان وظیفه او را انجام می­دهند اگر معاونین قسم بخورند چرا مدیران کل قسم نخورند همین طور تمام مدیران ادارات قسم بخورند همین طور تمام مستخدمین دولت باید قسم بخورند همین طور تمام مستخدمین دولت باید قسم بخورند بعد از این قسمت با وضعیت فعلى اجتماعى ما که مى­بینیم هر روز کابینه­ها متزلزل می­شود هر روز یک کابینه مى­افتد کابینه دیگرى می­آید سرکار باز می­رود و این انعکاس خوبى ندارد که هر روز یک کابینه بیاید در حضور مجلس شوراى ملى قسم بخورد و بعد از یکى دو ماه از کار بیفتد و رأى عدم اعتماد بهشان داده شود و برود و این در خارج یک انعکاس بدى دارد یا آمدند و نتوانستند وظایف خودشان را انجام بدهند و مجلس شوراى ملى رأى عدم اعتماد به او داد چون نتوانستند وظایف خودشان را انجام بدهند قسم خوردن یک چیز مبتذلى می‌شود ممکن است در این دوره چهاردهم ده تا دوازده تا کابینه بدبختانه ممکن است سرکار بیایند و بروند و ده دوازده دفعه بیایند اینجا و قسم بخورند و بعد از آن هم مجلس رأى عدم اعتماد بدهد معنى این امکان رأى عد‌م اعتماد در جامعه این است که به اصطلاح مجلس این طور نیست ولى در خارج این طور است که خداى نخواسته وزرا یک کار خلافى کرده­اند و به این جهت مجلس به آنها راى عدم اعتماد داده و با این که آمدند قسم خوردند باز نتوانستند وظایف خودشان را انجام دهند و مجلس رأى عدم اعتماد به آنها داده است با این ترتیب قسم یک امر مبتذل می­شود و احترام قرآن و قسم از بین می­رود و به عقیده بنده باید سطح تربیت عمومی را بالا برد تا وزرا معاونین کارمندان دیگران وظیفه خودشان را انجام بدهند و بایستى که ایمان پیدا کنند (رفیع- صحیح است) به انجام وظایف اجتماعى خودشان و ما نمی­توانیم با قسم خوردن این معایب و این اشکالات که در کار هست رفع کنیم (صحیح است) این معین است در عدلیه هم معمول است که تا بتوانند از حل و فصل دعاوى به وسیله قسم جلوگیرى می­کنند ولى وقتى که چاره منحصر به این بود که هیچ راهى براى حل قضایا نبود دلیل و مدرکى نبود که قاضى بتواند رأى بدهد و چاره منحصر به فرد بود آن وقت رجوع به قسم می­کنند و به این وسیله متوسل مى­شوند و ما باید این قضایا را مراعات و ملاحظه کنیم و الّا موظف کردن وزرا به قسم خوردن موضوعى ندارد اگر البته وزیر نتواند وظایف خودش را انجام بدهد و به مسئولیت خودش رفتار کند مجلس شوراى ملى به او راى عدم اعتماد مى­دهد و به وسیله رأى عدم اعتماد کابینه را ساقط مى کنند به علاوه قوانینى هم داریم که مى­توانیم وزرا را تعقیب کنیم بنابراین به عقیده بنده هیج لزومى ندارد که ما به وسیله این ماده واحده احترام قسم و قرآن را از بین ببریم. عرض دیگرى ندارم .

نائب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- عرض کنم براى اطلاع خاطر نمایندگان محترم که یک وزیر ممکن است در اثر اهمال از کار بیفتد نه در

+++

اثر خیانت ممکن است مهمل باشد و نتواند انجام وظیفه بکند و از کار بیفتد .. .

دکتر معاون- آن هم یک خیانتى است چرا قبول می­کند؟

روحى- و مجلس از او سلب اعتماد بکند پس در این صورت سلب اعتماد مستلزم این نیست که حقیقتاً وزرا خیانتکار باشند تا مجلس عذر آنها را بخواهد وزیر موظف است که کار کند و هر وقت اهمال در کار خودش کرد یا وظیفه خودش را خوب انجام نداد در این صورت هم مى­توان گفت که اهمال و سستى در کار سبب سلب اعتماد مجلس است وزیر باید آقا در کار خودش در تمام امور مربوطه به وزارتخانه­اش مراقب باشد مسئول امور اجتماعى جامعه است و باید برطبق مصالح عمومى و اجتماعى کشور رفتار کند اگر نتوانست برود اما عقیده بنده راجع به سوگند بنده عرض می­­کنم این یک اصلى شده است که در مملکت پادشاه سوگند یاد می­کند وکلا در پیشگاه خدا و وجدان کلام­الله مجید قسم یاد مى­کنند و این یک وظیفه اخلاقى است و بنده عقیده دارم اگر کسى پابند به این مراسم باشد خودش را موظف می­داند باتیان سوگند و هیچ مانعى ندارد آقا هیچ ضررى ندارد که وزرا هم بیایند اینجا در مقابل مسئولیت خودشان قسم یاد کنند که از وظایف خودشان ذره تخطى و تجاوز نکنند بنده نظرم مى­آید شاید آقاى بهبهانى هم یادشان باشد آقایان دیگر هم بعضى­ها شاید یادشان باشد که در دوره دوم مجلس تمام رجال تمام سران سپاه تمام آنهایى که متصدى امور کشور بودند آمدند و در مجلس سوگند یاد کردند که به کشور خدمت کنند و باور بفرمایید که این سوگند مؤثر هم افتاد بنده خوب به خاطر دارم مرحوم آیت­الله بهبهانى آقا سید عبدالله در اینجا خیلى مراقب بودند که حتى این جمله هم ادا شود: عاهدت الله على ذلک بعد درست یادم نمى­آید نمی­دانم کى بود گویا مرحوم امیر بهادر بود که نمی­توانست این جمله را بگوید به او تلفین کردند. که این جمله را بگو عاهدت الله على ذلک و او گفت عاهدت­الله خاطر جمع عاهدت­الله خاطر جمع و آمد از جایگاه سوگند پایین این اصل سوگند سابقه داشته است و هست وقتى که وکیل سوگند یاد مى­کند پادشاه سوگند یاد مى­کند وزیر هم باید سوگند یاد کند وقتى وزیر سوگند یاد کرد معاون او هم باید سوگند یادکند سایر اعضا هم باید سوگند یاد کنند چه مانعى دارد چه ضررى دارد که قسم یاد کنند درستکار باشند درست پیشه باشند هیچ گاه برخلاف مصالح مملکت و جامعه عمل نکنند راجع به معاونین و مدیران کل و سایرین هم که فرمودید البته بنده هم موافقم ولى قسم خوردن آنها در پیشگاه مجلس معنى ندارد ممکن است جاى دیگرى معین کرده و بیایند وفادارى خودشان را نسبت به مملکت قسم بخورند و بنده عرض مى­کنم حالا خوب است این طرح را که آقایان سى و چهار پنج نفر موافقت کرده­اند به دو فوریتش هم رأى داده شده است و معلوم می­شود که مجلس اساساً با این طرح و این اصل موافق است مساعدت کنند که اصل ماده واحده بگذرد و این هم بر تشریفات کشور اضافه شود چه ضرر دارد و چه مانعى دارد .

نائب رئیس- آقاى دکتر شفق .

دکتر شفق- بنده در طى این جلسات یک ماه و یک ماه و نیم این طور دیده­ام که انتقاد از اوضاع خود مجلس غالباً به ضرر انسان تمام می­شود و وقتى آدم صحبت می­کند فوراً می­گویند مجلس عیبى ندارد و معصوم است و باید فقط دیگران معیوب باشند ما باید در مباحثات مسائل جزیى را از کلى تفکیک کنیم مثلاً این موضوع قسم که به ناگهان پیشنهاد شد و به فوریت آن رأى دادید از مسائل جزیى است و فوریت و ضرورت ندارد یعنى از مسائل حیاتى و مهم کشور نیست که به دو فوریتش رأى بدهیم و فوراً آن را تصویب کنیم اگر من مخالف با سوگند نبودم خودم سوگند می­خوردم که ابداً نظر شخصى ندارم ما ملت به واسطه عادت مزمنى که پیدا کرده­ایم قسم می­خوریم من قصد تحقیر یا مخالفت و اینها را ندارم و شاید بعضى از آقایان می­دانند و اگر نمی­دانند خدا می­داند که من متدین هستم (صحیح است) ولى دلایل قطعى دارم و این ایمان بنده است که قسم و تعمیم قسم و انتشار این عادت درست دلیل ضعف و انحطاط و بیچارگى

+++

است (صحیح است) که اگر بنا باشد که ما قسم خوردن و قسم دادن را توسعه بدهیم به همان ترتیبى که آقاى شهاب فردوسى فرمودند این دیگر حد یقف ندارد یکى از بزرگ­ترین مراکز قضایى این کشور دیوان کشور است چرا نباید دیوان کشور و اعضا آن که آخرین مرحله امور قضایى دست آنان است قسم نخورند؟ (جمعى از نمایندگان- آنها هم باید بخورند) پس در تمام مراحل باید قسم جز آداب و کیش یک ملتى باشد بنده که این طور تشخیص می­دهم (صحیح است) به قول آقاى فرمند از لحاظ روان شناسى یک حقیقتى را عرض می­کنم اگر یک ملتى تربیت شد. . . (آقاى تجدد هم که اهل ادب و ادبیات فارسى و عربى هستند خواهش می­کنم توجه بفرمایند و تصدیق خواهند فرمود) می­گویم این طور تشخیص داده­ام و معتقدم که اگر یک ملتى براى حفظ مقامات معنوى خودش براى اثبات درستى خودش براى نشان دادن این که در همه عمر خدمات شایانى خواهد کرد متوسل به قسم بشود آن ملت اعتبار معنوى ندارد (صحیح است) گفته­اند الارواح جنود مجنده آنهایى که قسم می­خورند آنهایى هستند که در عالم زر و از روز ازل این قسم را خورده­اند و خیانت نمى­کنند قسم که به چند کلمه نیست این آیین قسم که ما داریم یک تشریفاتى است و متاسفم که این تشریفات هنوز هم در جهان هست و حالا که این آیین در مجلس شوراى ملى هم معمول است می­خواهم بدون ملاحظه عرض کنم در همین جا در مورد اجراى این قسم باز قصور دیده می­شود یک آدمى که می­آید قسم بخورد به آداب آن که یکى از مقدس­ترین آیین و رسوم ما و مردم جهان است عمل نمی­شود اینجا رعایت احترام و ترتیب و شئون و انتظامات و نزاکت تحلیف به جا نمی­آید یک نکته دیگر که می­خواستم عرض کنم به شرطی که حمل به تظاهر نفرمایید به موجب فقه اسلام اتیان قسم مقدماتى دارد و شما از کجا می­دانید که در اینجا به تمام مقدمات قسم عمل نمی­شود یکى از آن مقدمات داشتن وضو است بنده دیده­ام که بعضى از آقایان با مانشت و تمام ابزار فرنگى مآبى سه چهار ساعت هم همین جا تشریف داشتند قسم هم خوردند اگر ما راست می­گوییم باید به تمام جزییات و مقدمات قسم عمل بکنیم و گرنه از تشریفات محض چه نتیجه توان گرفت تا آن وقت از دیگران توقع داشته باشیم یکى از ممالک دنیا که قسم خوردن در آنجا عادى شده مملکت ما است که همه قسم می­خورند و قسم می­دهند ائمه آن کشور پیامران کتاب آسمانى همه اینها بازارى شده است در زبان مردم زن و بچه و بزرگ به صحبت شروع نمی­کنند مگر این که قسم بخورند قسم وسیله نان گدایان و آبروى دروغگویان شده. این ترتیب چه تأثیر اخلاقى خواهد داشت می­پرسم از آقایان؟ این قسم که خوردنى نیست! اگر ما بتوانیم بهتر است براى مردم آذوقه و خواربار تهیه کنیم بخورند نه قسم و اگر هم کسى قسم خورد باید عمل کند و کار ببندد یقین بدانید اگر ما نمایندگان به سوگندى که مى­خوریم به درستى و کاملاً عمل کنیم تمام کشور اصلاح می­گردد، البته می­دانید که در مذهب اسلام به حکم قرآن و به حکم فقه اسلام قسم مکروه است در قرآن مجید فرموده لاتجعلو الله عرضه لایمانکم در فقه اسلام قسم صادقه مکروه است تا جه رسد به دروغ ما به مکروه رسماًعمل می­کنیم چه فایده دارد که وزرا هم بیایند مثل وکلا قسم بخورند اگر عمل نیک بکنند درستکار و صاف و راست کار کنند و خیانت نکنند و به همین ترتیب پیش بروند همان عمل به قسم است مطلبى براى انتباه و عبرت آقایان در آخر عرایضم که تنها موقعى است که گیر آورده­ام عرض می­کنم بنده در موقع رأى دادن به یکى دو نفر از دوستانم گفتم آیه را (که ازکوچکى یاد گرفته بودم و غلط هم یاد گرفته بودم) می­خواهم در روى ورقه رأیم بنویسم ولو علامت دار باشد و آن این است که ان الله یأمر بالعدل و الاحسان الخ یک ماه بعد از این وقعه بود در ششم ماه اسفند موقع افتتاح مجلس یک تفألى از قرآن گرفتم این آیه که عرض کردم و در بچگى یاد گرفته بودم بلى همین آیه آمد ان الله یأمر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذى القربى و ینهى عن الفحشاء و المنکر و ا لبغى لعلٌکم تذکرون آمد در تلو همان آیه آیات دیگر عبرت‌انگیز خواندم

+++

که جمله مناسب تعهد ما در مجلس بود از قبیل این آیه: که در سوره نحل است و اوفوا بعهدالله اذا عاهدتم ولاتنقضوا الایمان بعد توکیدها خلاصه این که اگر با خدا پیمان کردید و قسم خوردید باید عمل کنید و قسم خود را نشکنید و استوار بدارید به عهد خودتان باید عمل کنید پس ما الان باید کارى بکنیم که این قسم خوردن را از زبان عامه مردم بیرون بیاوریم تا مقام و احترام قسم محفوظ ماند از آقایان استدعا می­کنم این نوع قسم تشریفاتى را رسمیت ندهند و راضى نشوند تا یک دسته دیگر اشخاصى هم بیایند و قسم بخورند چون قسم خوردن و قسم دادن اخلاق و صجیه و فکر ما را پایین آورده است (صحیح است). .

نائب رئیس- آقاى طوسى‏

طوسى- امروز و دیروز راجع به موضوع سوگند مطالب مختلفى گفته شد بنده هم خیلى رویش دقت کردم فقط یک نکته را می­خواهم به عرض آقایان برسانم و آن این است که شما آقایان نمایندگان محترم البته بیشتر کارتان در مجلس است و یک مسائل پوشیده و مخفى ندارید ولى آقایان وزراى محترم بسا هست که یک معاملات و یک جریانات مخفى در وزارتخانه­هاشان داشته باشند که ما بی­خبر باشیم بنابراین اگر این نقاط نظر را توجه بفرمایید اگر بدانیم و معتقد باشیم و البته هم همه معتقد هستیم بنده هم همان طور که آقاى دکتر فرمودند معتقد هستم چه ضرر دارد که این را تعمیم بدهیم که دیگران هم بدانند که آٌقایان وزرا و دولت هم قسم می­خورد و پابند به قسم است مادام که رئیس­الوزرا یا وزیران خیانتى نکنند وقتى هم که از کار برکنار شد آن دیگرى هم که می­آید او هم قسم بخورد پس قسم خوردن بسیار کار شریفى است و ما­ها را بیشتر اطمینان می­دهد که آقایان بیشتر در کارهاى خودشان مراقبت و جدیت خواهند کرد سایرین هم اگر لازم باشد قسم بخورند بخورند چه مانعى دارد منتهى نه در پارلمان درجاى دیگر به شکل و جور دیگر این است که استدعا می­کنم کمتر در این مورد که فوریت آن هم تصویب شده است مذاکره شود و به اصل موضوع رأى داده شود .

نائب رئیس- آقاى اسکندرى مخالف­اید!

اسکندرى- (بلى) عرض کنم بنده مخالفم یک قسمت از مطالبى را که بنده می­خواستم در این موضوع عرض کنم خوشبختانه آقاى دکتر شفق با بیان منطقى و شیوا و فصیح خودشان بیان فرمودند و بنده نمی­خواهم دو مرتبه مطالبى را که راجع به این موضوع فرموده­اند تکرار کنم ولى دو سه موضوع بود که می­خواستم راجع به این موضوع تذکر بدهم یکى این که مطابق قانون مجازات عمومى قسم دروغ خوردن جرم است بنابراین هر کس قسم دروغ بخورد باید محاکمه و مجازات بشود اگر فرض کنیم که ما آمدیم و گفتیم که وزرا قسم بخورند بعد رأى عدم اعتماد دادیم به کابینه معنایش این است که آن عمل را انجام نداده است و می­بایستى برویم و یکى یکى وزرا را محاکمه کنیم که شما قسم دروغ خوردید به علاوه در هیچ قانون پارلمانى و اصول پارلمانى دنیا به هیچ وجه معمول نیست که وزیر بیاید و قسم بخورد چرا در ممالک فاشیستى مرسوم است و قسم می­خورند مثل آلمان که بعد از آمدن هیتلر که به فورد یعنى به رهبر خودشان قسم می­خورند ولى در ممالک پارلمانى در هیچ جاى دنیا معمول نیست که قسم بخورند بهترین ممالک دنیا که با اداره و اصول دمکراسى اداره می­شود (سیف­پور فاطمى- در انگستان قسم می‌خورند) ما که اصول دمکراسى­مان از انگلستان گرفته نشده است ما اصول دمکراسى­مان اصول مشروطیت­مان بیشتر از فرانسه و ممالک لاتینى گرفته شده است شما بروید به بینید در اصول پارلمانى کدام یک از این کشورها این اصل هست این قاعده هست که وزرا بیایند و در پارلمان قسم بخورند .

سیف­پور فاطمى- چون فرمودید فقط در ممالک فاشیستى قسم خوردند عرض کردم در انگلستان هم که دموکراسى و مشروطه است قسم مى­خورند .

اسکندرى- مسلماً سانکسیونى که براى اجراى آن وظایفى که به عهده وزرا محل شده است همان رأى عدم اعتماد است و هر وقت هم که خیانت کردند و به وظایف خودشان عمل نکردند به وسیله قوانین جزایى محاکمه­شان مى­کنند پس قسم

+++

سانکسیون آن عملى که شما می­خواهید یعنى ضمانت اجرایى آن را که اعمالی که شما میل دارید بشود نیست و در هیچ جاى دنیا هم مرسوم نیست به علاوه آقا یقین بدانید آن کسى که بخواهد خیانت کند نه اعتنایى به قسم دارد و نه عمل به آن خواهد کرد نه به بالاتر از قسم اعتنا مى­کند همان طور که آقاى دکتر شفق فرمودند رد همین مجلس محمدعلى شاه آمد و در مقابل ملت قسم خورد که به اصول مشروطیت وفادار باشد ولى رفت و همین مجلس را هم به توپ بست اگر قسم خوردن ضمانت اجرایى . . .

ملک­مدنى- خدا هم او را به همان روزى انداخت که دیدید (صحیح است)

اسکندرى- اگر هم تصور بفرمایید که قسم یک ضمانت اجرایى کافى است حالا ببینیم محمد علیشاه چطور قسم خورد و مجلس را هم به توپ بست بعداً هم رفت و متعذر شد که شرایط قسم در من موجود نبوده و این خوب یک عذرى است که ممکن است فردا هم تمام وزرا بروند و بگویند موجبات قسم براى آنها موجود نبوده است (خنده نمایندگان). پس بنده عقیده­ام این است که این قسم آقا یک مطلبى نیست که اهمیت این را داشته باشد که امروزه توجه مجلس و مردم را به آن جلب کند یا مردم ممکن است خوش­شان بیاید و جلب توجه بشود و این عمل چیزى نیست که به صرفه و صلاح این مردم باشد امری که هیچ فایده از نظر حیات اجتماعى و سیاسى این مملکت یک ذره هم ندارد خواهش می­کنم استدعا می­کنم آقایان از آن صرف­نظر بفرمایند و وقت مجلس را به این مذاکرات تلف نکنند این موضوع در هیچ اثر وصفى ندارد ما هزار جور کار داریم حالا بیاییم و به قید دو فوریت در این موضوع بحث کنیم که آیا قسم بخورند یا نخورند من در این موضوع خواهش می­کنم آقایان کلاهتان را قاضى بکنید ببینید این کار هیچ فایده عملى برش مترتب هست اگر فایده ندارد چرا وقت­تان را تلف می­کنید به قوانین اساسى دنیا مراجعه بفرمایید آقا چنین چیزى هست .

سیف‌پور فاطمى- در قانون اساسى انگلستان .‏

اسکندرى- انگلستان قانون اساسى ندارد روى عادات عمل می­کنند از آن موقع قرون وسطى همه چیزى روى عادت بوده است آنجا را نگیرید ممالک پارلمانى دیگر را که قانون اساسى مدون و موجود دارد ببینید در کدام قانون اساسى هست که وزیر قسم بخورد تا شما نفر دومش باشید هیچ جا نگفته است بنابر این بنده بیش از این وقت آقایان را نمی­گیرم و با تذکرات مفیدى که آقاى دکتر شفق فرمودند بنده تصور می­کنم که موضوع حل شده است از نظر مجلس و دیگر عرضى ندارم .

نائب رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر معظمى قرائت می­شود .

نقابت- بنده موافقم اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس- این پیشنهاد مقدم است چون راجع به دستور است. قرائت می­شود .

پیشنهاد می­کنم موضوع قسم از دستور خارج و مسکوت بماند .

دکتر معظمى- عرض کنم آقاى دکتر شفق بیانات فوق‌العاده متینى فرمودند .

نقابت- ما هم خواهیم کرد از این بیانات متین .

دکتر معظمى- اجازه بدهید یکى از آقایان اینجا وسط حرف من فضولى می­کند .

نقابت- فضول تو هستى (صداى زنگ رئیس)

دکتر معظمى- فضول تو هستى .

نائب رئیس- بفرمایید آقا حرفتان را بزنید .

دکتر معظمى- عرض کنم آقاى دکتر شفق یک بیانات فوق­العاده صحیحى فرمودند و به علاوه بعضى از آقایان هم نظریات دیگرى داشتند و گفتند که موضوع قدرى قابل توجه است از این جهت پیشنهاد کردم موضوع مسکوت عنه بماند و به همان دلیلى هم که آقاى دکتر شفق فرمودند ما نباید این موضوع را مبتذل بکنیم و بنده هم صلاح نمی­دانم که هر ده روز یک مرتبه آقایان بیایند اینجا قرآن را بیاورند

+++

و قسم یاد کنند بعد آنها که رفتند دو مرتبه از این لحاظ براى این که این موضع نه رد شود و نه باقى بماند خواهش می­کنم مسکوت عنه باشد .

نائب رئیس- آقاى هاشمى .

هاشمى- اگر مجلس رأى به فوریت نداده بود و عده زیادى ذیل این روقه را امضا نکرده بودند مثلاً بنده هم با آقاى دکتر موافقت می­کردم ولى یک عده از آقایان در این باب صرف وقت کردند صحبت کرده­اند تذکراتى داده­اند باب ضررش هم مسدود است اکثریت مجلس هم تمایل دارد پس بگذارید این قسمت انجام شود بر فرض هم خداى نخواسته یک عمل لغوى کرده باشیم و یک قسمت از وقت آقایان را تلف کرده باشیم دوباره و وقت دیگر مذاکرات در این موضوع تجدید نشود پس بگذارید همین امروز موضوع خاتمه پیدا کند .

نائب رئیس- عده براى أخذ رأى کافى نیست .

‏4 - موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه .

نائب رئیس- اگر اجازه بفرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه سه ساعت قبل از ظهر دستور هم مطالب موجوده

مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد

نائب رئیس مجلس شوراى ملى- امیر تیمور

+++

یادداشت ها
Parameter:294117!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)