کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 198 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 9 آبان ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - مذاکره در ورود در دستور

3 - مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

4 - بیانات آقاى کفیل نخست‌وزیرى و وزیر امور خارجه درباره امضاى قرارداد صلح با ژاپن و خاتمه حالت جنگ با آلمان‏

5 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 198

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 9 آبان ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - مذاکره در ورود در دستور

3 - مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

4 - بیانات آقاى کفیل نخست‌وزیرى و وزیر امور خارجه درباره امضاى قرارداد صلح با ژاپن و خاتمه حالت جنگ با آلمان‏

5 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس ساعت ده و ربع صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى‌(نایب رئیس) تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با اجازه - آقایان: دکتر مصباح‌زاده - ناصرقلى اردلان - فرامرزى - غلامرضا فولادوند - شهاب خسروانى - حاذقى - کوراغلى - رستم گیو - صالح - دکتر شایگان - دکتر بقایى - طباطبایى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز - محمود محمودى - مجید موقر - خسرو قشقایى - فتحعلى افشار - محسن طاهرى - محمد ذوالفقارى - جواد مسعودى - قهرمان.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: گرگانى یک ساعت - منصف یک ساعت - شکرایى یک ساعت.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: هراتى یک ساعت - حسن اکبر یک ساعت - برومند سى دقیقه - نصرتیان سى دقیقه - دکتر طبا سى دقیقه.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه روز سه‌شنبه اعتراضى نیست؟ آقاى ناظرزاده‏

ناظر‌زاده - راجع به چاپ شش دوره مذاکرات مجلس که در جلسه قبل صحب شده بود معلوم شد که این شش دوره قبلاً چاپ نشده (صحیح است) و فقط یک نسخه خطی از آن در بایگانى مجلس هست که آن هم ممکن است هر آن از بین برود و به کلى سند این شش دوره از بین برود این بود که سابقاً تصمیم گرفته شده که این 6 دوره به چاپ برسد و چهار دوره‌اش هم تاکنون به چاپ رسیده بنابراین آن حرمتى که آقاى صفایى از لحاظ تجدید چاپش قائل بودند از بین رفته است راجع به مشروبات الکى هم معلوم شد عقیده بنده و جناب آقاى شوشترى در منع و رد حرمت و لزوم منعش یکى بوده منتهى اختلاف لفظى داشتیم بحمد الله این رفع سوء تفاهم از جناب آقاى شوشترى شده و معلوم شده عقیده هر دومان یکى بوده است.

نایب رئیس - آقاى فقیه‌زاده‏

فقیه‌زاده - در عرایض بنده موقع چاپ شدن یک اشتباهاتى رخ داده مثلاً دویدن را دیدن نوشته‌اند این را اجازه بفرمایید که اصلاح بشود.

نایب رئیس - اصلاح می‌شود. آقاى صفایى‏

صفایى - عرایض بنده در موضوع چاپ شش دوره صورت مذاکرات مجلس این بود که یک امر زایدى است اعم از این که چاپ شده باشد یا نشده باشد و فعلاً یک مطلب دیگرى در بیانات آقاى ناظر‌زاده مفهوم شد و آن این است که چهار دوره‌اش را برخلاف اجازه قانون طبع کرده‌اند و این اشکال یک خورده بیشتر شد خواهشمندم آقایان کارپردازان توضیح بدهند که مجلاتى را اجازه طبع نگرفته بودند چطور چاپ شده است و در ثانى یک اصلاحات عبارتى است بنده می‌دهم و استدعا می‌کنم که اصلاح بشود.

نایب رئیس - چاپ آن چند دوره با اجازه مجلس شوراى ملى بوده و قانون مخصوصى داشته است (صفایى - پس تجدید اجازه براى چیست؟)

نایب رئیس - براى اعتبار آن است، آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - بنده در جلسه پیش می‌خواستم براى رفع شبهه از آقاى صفایى نماینده محترم توضیحی را که حالا مقام ریاست محترم فرمودند عرض کنم طبع و نشر مذاکرات ادوار اول تا ششم یک موضوع است که قانون دارد و مجلس اجازه داده اعتبارش هم هر سال باید به طرزى که فرمودید در بودجه مجلس پیش‌بینى بشود اما براى لزومش باید عرض کنم چون یکى از اشخاص طرفدار این فکر بنده بودم در دوره چهارده ما مواجه شدیم با این که قانونى گذراندیم که انتخابات تا وقتى که قشون خارجى از کشور نرفته است متوقف باشد بعد بنشینیم ببینیم قانون انتخابات در موقعى که آن چهار اصل اصلاح شده به چه کیفیتى بوده فرستادیم از ضبط را کد مذاکرات دوره دوم را که با قلم و مرکب نوشته شده بود آوردند دیدیم که این مواد در مجلس بحث و طرح شده و یک سابقه ممتدى دارد و براى هر نماینده‌اى لازم است به مذاکرات مشروح دوره‌هاى اول و دوم که قانون اساسى و متممش گذشته است واقف باشند که در آن ادوار چه بوده و جریان قانون اساسى چیست و این تا طبع و نشر نشود کسى مطلع نمى‌شود از این جریان روى این اصل لزومش بر تمام نمایندگان و مجلس شوراى ملى مسلم شد و روى همین اصل قانونى گذشته و اعتبارش هم هر سال باید در بودجه باشد بنده خیال مى‌کنم که الآن هم از آقایان اگر بپرسید که این قانون انتخابات قانون عادى است یا این که قانون اساسى است نصف بیشتر آقایان مطلع نیستند اگر آن مذاکرات دوره دوم را بخوانید آن وقت متوجه مى‌شوید که این قانون انتخابات قانون عادى نیست و یک قانون اساسى است که هر وقت بخواهند تغییر و تبدیلش بدهند لزوم دارد که مجلس مؤسسات تشکیل بشود اینها مطالبى است که براى نمایندگان ضرورت دارد و لازم است که صورت مذاکرات ادوار گذشته چاپ بشود و آقایان باید مذاکرات دوره دوم را داشته باشند و حقایق را بدانند (صحیح است)

نایب رئیس - همان طور که عرض

+++

کردم طبع صورت مجلس ادوار گذشته یک قانون مخصوصى دارد و مخارج آن در بودجه‌هاى مجلس فقط براى تأمین اعتبار هر سال گذاشته مى‌شود و الآن قانون مخصوصى براى طبع اینها داریم. آقاى شوشترى‏

شوشترى - اگر جناب آقاى صفایى در جلسه قبل بى‌لطفى نمى‌فرمودند و تشریف نمى‌بردند وقتى که بنده توضیح دادم علت لزوم را اصلاً اعتراض نمی‌فرمودند عرض کردم ما اصولى باید کار بکنیم و الا به نظر یک کسى چیزى مى‌آید و یک حرفى مى‌نویسد و اسمش را مى‌گذارد تاریخ این که تاریخ نمى‌شود این مذاکراتى مجلس به تاریخ قانون اساسى است این تاریخ قانون اساسی همین طور که آقاى ملک‌مدنى هم فرمودند باید در دسترس مردم قرار بگیرد و علت لزوم این بود و اما مبلغى را که در بودجه حالا در نظر گرفته‌اند براى این است که مى‌خواهند اعتبار آن را پادار کنند و الا اصل طبع چهار دوره طبق قانون مخصوص بوده است و حالا اعتبار آن باید پادار و از تصویب مجلس بگذرد.

نایب رئیس - آقاى مکى‏

مکى - بنده آن روزى که گزارش مأموریت خودم را به عرض مجلس شورای ملى رساندم از صورت جلسه‌اى اسم بردم که 6 نفر امضا کرده بودند اخراج کارمندان انگلیسى را و یک نفر امضا نکرده بود دیشب دیدم آقاى متین دفترى از آمریکا یک کاغذى در روزنامه اطلاعات و کیهان نوشته و انکار نکرده که امضا نکرده منتهى در آنجا قید کرده است که به چه دلیل امضا نکرده‌اند بنده چون ایشان اینجا نیستند صورت جلسه هیئت مختلط را که راجع به اخراج کارمندان انگلیسى بود نمى‌خوانم بنده این صورت جلسه را که دولت چاپ کرده و در دسترس مردم گذاشته اینجا ارائه دادم دیشب یک کاغذى ایشان از امریکا فرستاده که در روزنامه اطلاعات و کیهان چاپ شده است و در اساس این مطلب انکار نکرده منتها گفته که دلایل من این بوده که امضا نکردم و ذکر کرده که خود مکى ‌هم امضا کردن کنترات را به آنها پیشنهاد کرده بود و آنها امضا نکردند بنده خواستم توجه آقایان را جلب کرده باشم آن شب اخیر که آقاى راس رئیس کل پالایشگاه مهمان دولت ایران بود اظهار نگرانى کرد که من بیست سال اینجا زحمت کشیدم و چنین کردم و حالا شما ما را بیرون می‌کنید.

من گفتم شما این کنترات نامه را امضا کنید و ما شما را نگاه خواهیم داشت به شرط این که به خاطر یک نفر شما کشتى‌هاى انگلیس اینجا نماند این یک موضوع بود و مطالب دیگرى هم بود و چون ایشان در امریکا هستند من بر خلاف جوانمردى می‌دانم که مطالبى اینجا بگویم که بعد ایشان بگویند پشت سر من بوده بنده اسناد این کار را یک روز اینجا به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رسانید و آخرین صورت جلسه‌اى هم که با حضور ایشان اعتراض شده به رفتن ایشان و همچنین تلگرافاتى که از آبادان بنده کردم و تلگراف رمزى که به آقاى نخست‌وزیر کردم و درباره ایشان و اسنادی که از منزل آقاى سدان در آمده است همه را به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رساند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى بهادرى‏

بهادرى - متأسفانه دولت به نطق‌هاى قبل از دستور هیچ توجهى ندارد بنده جلسه ما قبل راجع به حریق میانه عرایضى کردم متأسفانه باید عرض کنم که باز هیچ توجهى نشده است اهالى میانه چند روز است که در تلگرافخانه متحصن شده‌اند تلگرافى هم که از آنها رسیده است تقدیم مقام ریاست مى‌کنم و استدعا دارم در این باب یک توجه فورى بفرمایید.

نایب رئیس - امروز صبح عده کثیرى از اهالى میانه آمده بودند که در مجلس تحصن اختیار بکنند بنده از طرف مقام ریاست مأمور شدم با آقایان مذاکره کردم و از طرف مجلس شوراى ملى شدیداً از دولت خواستاریم که در این موضوع رسیدگى بکنند در اولین جلسه هم باید گزارش عملیات خود را راجع به حریق میانه و اقداماتى که می‌کنند به عرض مجلس شورای ملى برسانند و شرح لازم هم امروز نوشته شد که حالا امضا خواهم کرد در صورت مجلس نظر دیگر نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2 - مذاکره در ورود در دستور.

نایب رئیس - با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور را شروع می‌کنیم.

رضوى - بنده پیشنهادى کرده‌ام‏

نایب رئیس - اگر تأمل می‌فرمودید پیشنهاد آقاى قرائت می‌شد حال پیشنهاد آقاى رضوى قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى - بنده پیشنهاد می‌کنم به واسطه کار زیادى که در دستور مانده است امروز از نطق قبل از دستور خوددارى بفرمایند. ابوالحسن رضوى‏

(صحیح است)

نایب رئیس - آقاى رضوى‏

رضوى - بنده پریروز اینجا عرض کردم که با وقت کم کارهاى بسیار را مجلس شورای ملى باید انجام بدهد البته اگر بنا بشود واقعاً با نظم و ترتیب روزى سه ساعت لااقل ما مى‌نشستیم و کار مى‌کردیم مخصوصاً در قسمت دستور براى این که نطق قبل از دستور در واقع یک حقى است براى نماینده معین شده است که او بتواند در هر موضوع و در هر کارى که بخواهد بیان خودش را از طرف خودش و موکلینش نسبت به محل در اینجا بگوید و انجامش بدهد ولى این کار مجلس نیست کار مجلس تصرف و مطالعه و کم و زیاد کردن و بالاخره تصویب قوانین است ملاحظه می‌فرمایید که سه یا چهار جلسه الآن تنها در موضوع بودجه مجلس داریم گفتگو می‌کنیم و هنوز ماده سه آن فقط تصویب شده است و چهار ماده دیگرش مانده است (غلامرضا فولادوند - 7 ماده‌اش مانده است) هفت ماده دیگر مانده آن وقت راجع به بودجه همچنین راجع به پیشنهاد‌هاى دیگرى که در خصوص انتخاب آقایان اعضا دیوان محاسبات و راجع به بعضى قوانین که خود آقایان پیشنهاد کرده‌اند عجیب این است که فوریتش را هم پیشنهاد کرده‌اند و فوریتش از مجلس گذشته است یعنى یک امر ضرورى و بسیار واجب است معذلک کلیه اینها همه در طاق نسیان گذاشته شده هر روز  می‌آییم و مى‌نشینیم اینجا و یک ماده از آیین‌نامه یادمان هست و آن هم قبل دستور است یک ساعت یک ساعت و نیم وقت مجلس را صرف این کار مى‌کنیم و بعد هم ‌نیم ساعت صرف مسائل دیگر مى‌شود و پا می‌شویم و می‌رویم از این جهت بنده پیشنهاد کردم که در جلسه امروز از نطق قبل از دستور صرف‌نظر شود و بپردازیم به آن پیشنهاد آقاى مکى راجع به اساسنامه شرکت نفت هم به بقیه بودجه مجلس و هم ‌این که یک مقدار از سؤالاتى که نمایندگان به تدریج کرده‌اند از دولت که اینها جنبه اهمیتى دارد و باید جواب داده بشود بنده به قصد این که این کار‌هاى جلو بیفتد استدعا کردم که اگر یک جلسه آقایان نطق‌های‌شان را صرف‌نظر بکنند طورى نمی‌شود اگر رفقا موافقت بفرمایند فکر مى‌کنم که صلاح مجلس در این باشد.

نایب رئیس - آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب - خود جناب آقاى رضوى تصریح فرمودند که این حق وکیل است یک موقع ضرورت ایجاب مى‌کند که یک مطالبى را وکیل اظهار بکند به علاوه این همه قوانین که گذشت و کارهاى که مجلس کرده کجا عملاً شامل حال این مملکت شده؟ کجا یکی‌اش اجرا شده؟ بگذارید ما حرف‌های‌مان را بزنیم و دردمان را بگوییم (رضوى - آقا این حرف‌ها چیست؟) استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید صحبت بشود.

نایب رئیس - رأى باید گرفته شود.

عده‌اى از نمایندگان - اجازه نطق قبل از دستور در اختیار خودتان است.

دکتر مجتهدى - این رأى لازم ندارد

نایب رئیس - پیشنهادى که آقاى رضوى کرده‌اند نسبت به پیشنهاد ایشان رأى باید گرفته شود.

آشتیانى‌زاده - مخالف نظامنامه است پس فردا یک وکیل هم استیضاح بکنند یکى دیگر پیشنهاد می‌دهد که استیضاح نشود.

نایب رئیس - این از وظایف هیئت رئیسه مجلس است که نطق‌هاى قبل از دستور را اجازه بدهد یا براى بعد از دستور بگذارد و چون آقاى رضوى هم پیشنهاد کرده‌اند مى‌خواهم مجلس رأى بدهد به پیشنهاد

فرهودی - رأیش بر خلاف نظامنامه است من اخطار دارم‏

نایب رئیس - پس اجازه بدهید در آخر جلسه نطق‌هاى قبل از دستور بشود و اگر هم به آخر دستور نرسید همین اجازه را براى جلسه بعد حفظ می‌کنیم.

آشتیانى‌زاده - پس این پیشنهاد وارد نیست.

نایب رئیس - وارد دستور مى‌شویم بودجه مجلس مطرح است‏

ارباب - اجازه بفرمایید نطق قبل از دستور بشود آقاى رئیس رأى بگیرد این که نمی‌شود.

غلامرضا فولادوند - این با اختیار رئیس است مى‌گوید که بماند بعد از دستور

ارباب - پس تکلیف بنده چیست؟ آقاى رئیس نوبت ما براى روز یکشنبه محفوظ است؟

نایب رئیس - عرض کردم که محفوظ است‏

3 - مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى.

نایب رئیس - ماده چهارم بودجه مجلس قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 4 – به وزارت دارایی اجازه داده مى‌شود مبلغ یک میلیون و چهار صد هزار ریال از محل درآمد عمومى‌ کشور براى هزینه چاپ یک ساله 1330 فرهنگ دهخدا به کار پردازى مجلس بپردازد و این اعتبار با تصویب هیئت رئیسه مجلس از حیث حقوق متصدیان عمل و بهاى کاغذ و چاپ و غیره به مصرف خواهد رسید.

ملک‌مدنى - بنده اخطار دارم‏

نایب رئیس - بفرمایید راجع به چه چیز اخطار دارید؟

ملک‌مدنى - عرض کنم ما براى مقام ریاست و اشاصى که مجلس را اداره مى‌کنند احترام داریم براى این که خودمان رأى دادیم جنابعالى منتخب همه ما همیشه و مورد احترام هستید صرف‌نظر از شخصیت خودتان آقاى رضوى پیشنهاد دادند که نطق قبل از دستور نشود آقا هم تذکر دادید یک نفر هم مخالفت کرده به نظر بنده درست نیست که بدون اخذ رأى نطق‌هاى قبل از دستور را به آخر جلسه یا جلسه دیگر

+++

محول کنیم باید رأى بگیرید که مذاکرات به آخر مجلس موکول شود اگر مجلس رأى داد اقدام بفرمایید اگر رأى نداد اجازه ندهید

آشتیانى‌زاده - آقاى ملک‌مدنى سابقه مى‌شود

نایب رئیس - عرض کنم جناب آقاى ملک‌مدنى طبق آیین‌نامه این از وظایف هیئت رئیسه و رئیس مجلس است بنده عرض کردم که نطق‌هاى قبل از دستور به آخر مجلس برگذار شود که بودجه مجلس تمام شود رأى هم لازم ندارد اگر به آیین‌نامه مراجعه بفرمایید توجه خواهید فرمود رأى لازم ندارد اصلاً پیشنهاد ایشان مورد نداشت این وظیفه بنده است ایشان پیشنهادى کردند و بنده هم تأدباً عرض کردم توضیح بدهند.

ملک‌مدنى - اگر پیشنهاد را مطرح نکرده بودید ممکن بود ولى وقتی که مطرح کردید باید رأى بگیرید.

نایب رئیس - نه خیر رأى لازم نیست با ماده 4 مخالفید؟ (خیر موافقم) آقاى فرهودى مخالفید؟ (فرهودى - بله بنده اسم نوشته‌ام) بفرمایید.

فرهودى - عرض کنم راجع به این مذاکره‌اى که یک دقیقه قبل پیش آمد بنده خواستم یک اصلى را تذکر بدهم و امیدوارم که جناب آقاى ملک‌مدنى هم توجه بفرمایند و آن این است که نطق قبل از دستور هر چند ظاهراً حق عموم نمایندگان است اما همیشه اقلیت‌ها از این موضوع استفاده می‌کنند اگر این مسئله به رأى مجلس واگذار بشود همیشه خطر این هست که اکثریت جلوى نطق قبل از دستور اقلیت را بگیرد این طور که آقاى نایب رئیس فرمودند صحیح بود و باید از اختیارات هیئت رئیسه استفاده بشود

نایب رئیس - بنده که استفاده کردم آقا بیانات‌تان را راجع به ماده 4 بفرمایید

فرهودى - و اما راجع به ماده 4 بودجه مجلس این ماده اعتبارى را پیش‌بینى کرده است براى چاپ فرهنگ دهخدا بنده اولاً می‌خواستم یک مطلب کلى را عرض کنم و آن این است که پیش از آن که فرهنگى چاپ شود حق این است که فرهنگیان زنده را دریابیم و از عسرتى که در زندگانی‌شان هست یا تولید شده یا تولید می‌شود جلوگیرى بکنیم براى این که فرهنگ قائم به فرهنگیان است و فرهنگیان همین آموزگاران و دبیران هستند متأسفانه روشى که در این یکى دو ماه اخیر پیش گرفته شده است و طورى است که فرهنگیان را تشویق به کار نمی‌کند و حالا که مجلس شوراى ملى در بودجه خودش امتیازى بر چاپ کتاب لغت فرهنگ فارسى پیش‌بینى می‌کند حق این است که توجه کاملى هم در عین حال به فرهنگیان کشور بکند و همین طور که عرض کردم این فرهنگیان طبقه عمده‌شان آموزگاران و دبیران مملکت هستند مثلاً فرهنگیان دزفول کاغذى نوشته‌اند و از این که ترفیع آنها را دولت می‌خواهد ندهد شکایت کرده‌اند و در ضمن راه حلى هم پیشنهاد کرده‌اند شکایت‌شان این است که این حقوق براى زندگانى ما کافى نیست و ما با این وضع پارسال را گذراندیم و امسال مى‌خواهیم ترفیع بگیریم راه حل‌شان هم این است که می‌گویند ما قبول داریم دولت در مضیقه مالى است و ما هم که جزو خدمتگزاران مملکت هستیم نمی‌خواهیم دولت را بیشتر در مضیقه مالى بگذاریم ترفیع ما را بدهند ولى به جاى پول از اسناد قرضه ملى بدهند

بنده تصور می‌کنم این یک راه حل خوبى باشد براى تمام فرهنگیان کشور که فرهنگیان دزفول پیشنهاد کرده‌اند و دولت هم این را تعمیم بدهد به همه جا که ترفیع فرهنگیان را بدهد ولى عوض پولش از اسناد قرضه ملى بدهد اما راجع به فرهنگ آقاى دهخدا این فرهنگ مطابق قانونى که در دره 14 گذشت و بنده هم افتخار دارم که از رأى دهندگان به آن قانون بودم تصمیم گرفته شد که چاپ شود چرا این تصمیم گرفته شد؟ براى این که تدوین یک فرهنگ فارسی کامل و جامع آن طوری که آقاى دهخدا تهیه و تدوین کرده‌اند یک ابدیت بیشترى به زبان فارسى می‌دهد (صحیح است) و این زبان فارسى میراث فردوسى است و ما در هر عصرى باید سعى بکنیم که با چاپ کتاب‌هاى فارسى جدید ابدیت این زبان را بیشتر بکنیم چرا؟ براى این که زبان فارسى از پایه‌هاى اساسى وحدت ملى ما است اما دلیل این که بنده مخالفت می‌کنم این است که شش سال است که قانون چاپ فرهنگ دهخدا از تصویب مجلس شوارى ملى گذشته در هر سال هم یک اعتبارى کم و بیش در بودجه منظور شده براى این کار چون این کتاب‌هاى گران‌بها و حساس مخصوصاً اگر در دست مؤلفین سالخورده‌اى باشد یا در دست مصححین سالخورده باشد مصلحت فرهنگ مملکت ایجاب مى‌کند که یک سرعت بیشترى در چاپ این کتاب‌ها بشود براى این که شانس بیشترى را داشته باشد که تمام بشود ولى ما مى‌بینیم شش سال است که این کتاب در چاپخانه مجلس و در تحت نظر کارپردازى دارد چاپش طول مى‌کشد بنده دلیل مخالفتم این است که این تأخیر براى چیست؟ این تأخیر دو دلیل باید داشته باشد ممکن است که این تأخیر یک جهتى داشته باشد که آن جهت مربوط به خود حضرت علامه دهخدا باشد یعنى فرض بفرمایید ایشان به کندی اوراق‌شان را تهیه مى‌کنند یعنى آن نسخه‌های اصلی را که بایستى براى چاپ حاضر کنند دیر حاضر مى‌شود این دلیل به نظر بنده صحیح نیست براى این که تا آنجایى که بنده اطلاع دادم حتى چند سال پیش از آن که مجلس 14 قانونى بگذارند که این فرهنگ چاپ بشود خود بنده که شاگرذ مدرسه سیاسى بودم و ایشان هم مدیر مدرسه سیاسى بودند آن موقع که خدمت‌شان مى‌رفتم در آن سالها که 20 سال 25 سال پیش بود مشغول تهیه این کتاب بودند بنابراین این فرض که تأخیر از ناحیه حضرت علامه دهخدا است صحبت ندارد به خصوص که اطلاعات شخصى و علم ما هم این فرض را دور مى‌کند پس مى‌ماند فرض دوم و فرض دوم این است که علت تأخیر مربوط به آن دستگاهى است که باید اینها را بگیرد و چاپ بکند و تصحیح مطبعه‌اى بکند و تصحیح آخرى بکند و منتشر بکند بنده حدس قوى مى‌زنم البته اطلاع قطعى ندارم و نمى‌خواهم این تقصیر را به گردن کسى بیندازم ولى حدس قوى و قطعى مى‌زنم که این تأخیر از ناحیه تشکیلاتى است که برای چاپ این فرهنگ‏

در این اداره مجله رسمى ‌دایر است بنده عرضم این است حالا که مجلس شوراى ملى با یک علاقه‌اى این وظیفه اساسى را که عبارت باشد از تدوین و چاپ یک فرهنگ جامع براى زبان فارسى در نظر گرفته و هر سال هم اعتبارش را مى‌دهد و شش سال هم هست که قانونش را گذرانده آقایان هیئت رئیسه و کارپردازان به آن نکته اساسى که عرض کردم توجه بکنند و در چاپ و تمام شدن این کتاب تسریع بفرمایند که هر سال در بودجه مجلس لازم نشود که رقمى ‌گذاشته شود چرا؟ دلیل اساسى را عرض کردم که از دانشمندان سال خورده هر چه زودتر ممکن است بایستى استفاده بشود (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - عرض کنم موقعى که قانون راجع به طبع و نشر فرهنگ آقاى دهخدا را ما از مجلس گذراندیم بنده هم خودم یکى از اشخاصى بودم که ...

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از حصول اکثریت) بفرمایید

ملک‌مدنى - بنده خودم یکى از اشخاصى بودم که در گذشتن این قانون مشارکت داشتم و یکى از کارهاى بسیار مفیدى بود که مجلس شورای ملى کرد زیرا هر ملتى باید توجه به حفظ آثار فرهنگى خودش داشته باشد این از افتخارات هر ملتى است (صحیح است) ما براى چه این همه احترام برای فردوسى قائل هستیم؟ براى این که این مرد زرگر و ‌این حکیم دانشمند آمد و زبان ما را با یک حماسه‌هاى نظامى ‌توأم کرد و در دسترس همه گذاشت که بعد از هزار سال هم که گذشت آن جشن را گرفتیم و آن احترامات را برایش قائلیم. ما الآن چرا براى شیخ‌الرئیس ابوعلى سینا داریم مقدمات جشن هزار ساله را فراهم می‌کنیم در صورتی که ما احتیاجات زیادى هم داریم ‌و به قول یکى از آقایان ما باید از مخارجات زائد حتى‌المقدور چشم پوشى بکنیم و بکاهیم ولى این از مخارجى است که ضرورت دارد براى حیثیت و شوئون و بقاى یک ملت لازم است یک چیزهایى است که جزو ضروریات زندگى یک ملتى است به این جهت آن موقع ما این قانون را گذراندیم انصافاً آقایان نمایندگان دوره 14 هم این افتخار نصیب‌شان شد که این رأى را دادند و دوره 15 هم اعتبارش را داد و دوره 16 هم مسلماً با علاقه‌ای که آقایان نمایندگان محترم به فرهنگ و ادبیات کشور دارند رأى خواهند داد ولى بیانى که آقای فرهودى کردند صحیح بود بنده هم که به نام موافق جواب می‌دهم نظریه ایشان را تصدیق می‌کنم و ایشان در واقع مخالف نبودند و موافق بودند براى چه؟

براى این که می‌گویند چرا تسریع نمى‌کنید و بنده هم اطلاع دارم به طورى که ایشان گفتند این سستى و رخوت در دستگاه چاپخانه مجلس شده ولى به طورى که قبلاً عرض کرده‌ام چاپخانه مجلس یک مؤسسه خیلى مفیدى است کارمندانش هم خوب کار کرده‌اند و خوب انجام وظیفه نموده‌اند ولى چون کار زیادى داشته‌اند این کار را به تأخیر ‌انداخته‌اند و به نظر بنده نباید به تأخیر بیندازند از مقام ریاست تقاضا مى‌کنم که توجه بفرمایند و این جزو وظایف هیئت رئیسه است که یک همچو کار مفیدى را در دستور کار چاپخانه مجلس بگذارند که در درجه اول توجه داشته باشند که این لغات و این نشریه‌اى که می‌فرستند هر کدام به موقع خودش طبع و توزیع بشود که در دسترس همه گذاشته شود و من خیال مى‌کنم اغلب مردم و هر کس که به علم و فرهنگ و ادبیات و لغت علاقه داشته باشد یکى از این مجموعه کتاب لغت آقاى دهخدا را می‌خرد براى این که یک آنسیکلوپدى است در واقع یک دایره‌المعارفى است یک کتاب لغت تنهایى نیست تصویب می‌کنم آقایان همه موافقند و مخالفى نیست منتهى آقایان باید سعى بکنند که رفع این اشکال و نقیصه شده و هر چه زودتر چاپ بشود (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. بیانات جناب آقاى فرهودى دو قسمت داشت قسمت اولش که کمک به عموم فرهنگیان و درخواست فرهنگیان خاصه دزفول بود البته فرهنگیان همه شهرستان‌ها این تقاضا را دادند که ما همه نباید در امور فرهنگى حوزه انتخابى خودمان را تنها در نظر بگیریم تمام مملکت یک کاسه است یک پارچه است البته این قابل تقدیس است و باید توجه بشود و از هر راه و از هر طریق نسبت به فرهنگیان باید مساعدت به عمل بیاید این که صحیح است اما راجع به فرهنگ دهخدا بنده خودم شخصاً از نظر علاقه به این مجموعه لغات و این چیزى که حتماً

+++

مبتکر و ابداعش از طرف جناب آقاى دهخدا سلمه الله تعالى شده است معتقدم که براى مملکت این لازم بود بلکه الزام بود و قدم بزرگى بود که این مرد محترم برداشته است و عمر خود را اگر خوانده است به بطالت نگذرانده خدمتى به مملکت کرده ولى خود من به یک جزیى یک نظرى دارم که اگر نمایندگان محترم و دولت هم توجه بکنند این امور را ما باید طورى عمل بکنیم که در دسترس عامه قرار بگیرد یعنی به قدرى وسائلش را تسهیل بکنیم و ارزان بکنیم که هر کس بتواند بخرد و بخواند. خدا رحمت کند یادآورى مى‌کنم گذشته‌ها را خدا رحمت کند مرحوم امیر بهادر جنگ را حالا هر کس هر چه می‌گوید بگوید در یک دوره در یک زمان جلدین وسائل‌ الشیعه را که در فقه شیعه و فقه اسلام است و گمان مى‌کنم آنان که با فقه اسلام آشنا هستند مى‌دانند که از کتب درجه اول علمى ‌ما شیعه‌ها است چاپ کرد در آن واحد به علت علاقه‌اى که به ایران داشت. به عقیده من خودم درک کردم و دیدم هیچ کس در ایران به خوبى مرحوم امیر بهادر جنگ شاهنامه نمى‌خواند و حفظ کرده بود و عجب بوده که وقتى نمی‌خواند آنجا که به اصطلاح ز دوستى آن پیران ویسه دارد نصیحت می‌کند افراسیاب را یا گودرز داشت نصیحت مى‌کرد کیکاوس را گریه می‌کرد و واقعاً تمام اینها را حفظ کرده بود و روی هم دو هزار و سیصد و چند نسخه چاپ سنگى به خط عمادالکتاب، تصویراتش را مرحوم کمال‌الملک و شاگرداهاى کمال‌الملک کشیده بودند تمام اینها را هشتاد و چهار هزار تومان تمام شده بود ولى مجاناً داد، چرا داد مجاناً؟ براى این که در دسترس عموم قرار بگیرد.

فرهنگ دهخدا که بزرگ‌ترین خدمت را به زبان فارسى، زبان مادرى ملت ایران کرده است به طور حتم و قطع مجلس شوراى ملى باید فکرى بکند که این به سهولت و ارزانى در دست تمام فرهنگیان و در دست تمام مردم قرار بگیرد.

این نظر خودم است ولى اگر اعتراض می‌فرمایید به چاپخانه مجلس براى بودجه و این مبلغى که اینجا نوشته شده و چهل و چند هزار تومان با تجهیزى که چاپخانه مجلس شوراى ملى دارد الآن ما نمى‌توانیم تمام آنچه را که در سنین یک عمر علمى ‌دهخدا تنظیم کرده با تجهیزات فعلى تأمین کنیم و این یک مبلغ بزرگى لازم دارد و یک دستگاه مجهزترى لازم دارد و همین طور آقا موافقت بفرمایید که به تدریج پیش می‌رود با همین مبالغ ناچیز و با این پول‌های کم ما خرد خرد موفق بشویم و عقیده من این است.

جناب آقاى فرهودى اگر پیشنهادى می‌فرمودند متضمن طبع کلى بود منتهى تدریجى این نظر را تأمین می‌کرد ولى ما امروز نه پول داریم و نه آن طور مجهزیم امروز خیلى چیزها را مردم می‌خواهند و به آن عاشقند اما نمی‌رسند ما خیلى چیزها را کم داریم، همه چیز نداریم باید همه چیز پیدا کنیم اما ببینیم سرمایه‌اش را داریم، وسیله‌اش را داریم یا نه؟ ما همه کارها را مى‌خواهیم.

دهخدا زحمت کشیده و باید مجلس شوراى ملى بگوید خدا حفظ کند دهخدا را (صحیح است) خداوند متعال دهخدا‌ها را براى مملکت ما زیاد کند خداوند آنهایى را که علم و دانش را در این مملکت پهن می‌کنند و مردم از علم آنها مستفیثى و مستفیض می‌شوند براى مملکت ما نگاه دارد ما وسیله نداریم آقا و به همین‌ اندازه که داریم ران ملخ نزد سلیمان بردن است ما نسبت به آقاى دهخدا تقدیر کرده و مى‌کنیم و خواهیم کرد و انشاءالله مجلس شوراى ملى بعداً هم موافق می‌شود تمام آثار ایشان را چاپ می‌کند ولى استدعا می‌کنم جناب آقاى کاظمى‌ کفیل نخست‌وزیرى هم که اینجا نشسته‌اند یک فکرى بفرمایید از یک راهى که کتب علمى ‌و این کتبى که مفید است به سهولت و ارزانى در دسترس عموم قرار گیرد.

از این جهت دیگر تصور می‌کنم جناب آقاى فرهودى مخالفت خودشان را پس مى‌گیرند.

نایب رئیس - آقاى امامى‌اهرى (کارپرداز)

امامى‌اهرى - بنده اطمینان دارم که جناب آقاى فرهودى با سابقه فرهنگى که دارند مقصودشان مخالفت با طبع و نشر فرهنگ دهخدا نبود (صحیح است) البته مقصود ایشان کمک به فرهنگی‌ها است که هدف و فکر مقدسى است که باید در موارد دیگر تعقیب بکنند بنده هم با توضیحاتى که داده شده از طرف موافقین و جناب آقاى شوشترى دیگر زائد مى‌دانم توضیحى بدهم (شوشترى - تشکر مى‌کنم) ولى چون وظیفه خود مى‌دانستم که من هم به نوبه خودم از جناب آقاى دهخدا تقدیر بیشترى به عمل بیاید این بود که خواستم این قسمت را به عرض آقایان برسانم که این خدمت ادبى یک خدمت فرهنگى از براى مملکت است و این وجه ارزش آن را ندارد که براى طبع فرهنگ دهخدا مورد مخالفت قرار بگیرد نکته‌اى هم که جناب آقاى شوشترى فرمودند بسیار نکته جالب توجهی است آقاى شوشترى فرمودند که این فرهنگ دهخدا که در واقع یک آنیسکلوپدى و یک دایر‌المعارفى است که یک ترتیبی داده شود که در دسترس عموم قرار بگیرد و در این قسمت هم در کارپردازى ما مشغول مطالعه هستیم که یک وسایلى فراهم بکنیم و یک راهى را اتخاذ بکنیم که این کتاب یعنى این کتب فرهنگى دهخدا در دسترس عموم قرار بگیرد مثل مذاکرات مجلس ادوار سابق (انشاءالله، احسنت)

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات نسبت به ماده چهارم رسیده چون مخالفى نیست .. (صفایى - بنده مخالفم) شما مخالفید پس پیشنهاد آقاى ناظر‌زاده درباره کفایت مذاکرات قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم پس از یک موافق و مخالف رأى به کفایت مذاکرات گرفته شود

نایب رئیس - آقاى ناظر‌زاده‏

ناظر‌زاده - این توضیح زیادى لازم ندارد چون با صحبت‌هایى که شد معلوم شد که آقایان هم به اهمیت این کتاب بزرگ که حاصل سال‌ها زحمت جناب آقاى دهخدا است پى برده‌اند مى‌دانند طبع شدن و انتشار یافتن آن خدمتى به فرهنگ این مملکت است و همه موافقند این بود که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را دادم که زودتر تصویب شود و بیش از این طول نکشد.

نایب رئیس - آقاى صفایى مخالفید

صفایى - صحبت سر مخالفت در این که کتاب آقاى دهخدا مفید است و واقعاً باید به طبع برسد نیست صحبت در این است که در یک مملکت باید شئون فرهنگى و بهداشتى و اقتصادیاتش با هم و متساوى جلو بروند در یک مملکتى که شما مدرسه ابتدایى به قدر کفایت براى مردم فقیر و بى‌بضاعت این کشور براى کشاورزان و کارگرى که قادر نیست ندارد بحث در این است که واقعاً در این موقعى که خزانه مملکت براى حداقل ضروریات لنگ است وقت این کار هست یا نیست همه معترفیم که باید این کتاب و نظایر این کتاب طبع بشود، از آقاى دهخدا تجلیل بشود ولى با این که کتاب امروز طبع بشود یا ده روز دیگر این مورد بحث است آقایان امروز مملکت در وضعى است که حقوق کارگرهاى معدن زیر آب را چهار ماه است نداده‌اند در سارى یک دبستان ابتدایى اضافه‌اى که دویست سیصد نفر محصل بى‌بضاعت بخواهند اسم نویسى بکنند نیست در یک مملکتى که الآن مردم نود در صد بی‌سوادند و باید کوشید که سواد خواندن و نوشتن یاد بگیرند بحث در این است که این مقدم است یا تأسیس یک مدرسه ابتدایى و الا هیچ کس مخالف با طبع این کتاب نیست. به علاوه اخیراً آقایان از یک طرف راجع به فرهنگ ولایات می‌آیند مى‌گویند به معلم حقوق نمى‌دهند مدرسه به قدر کفایت نیست آموزگار درست تربیت نمى‌شود از یک طرف می‌روند دنبال یک تفننى که براى یک مملکتى که از کارهاى پایینش فارغ شده باشد باید به آن کار بپردازد به علاوه در صورت ضرورت به نظر بنده براى طبع این گونه کتب محل است ما در ایران موقوفاتى داریم عواید آنها مخصوص طبع کتاب است و شاید در سال بیش از صد هزار تومان عواید این موقوفات است به علاوه موقوفات مجهول‌المصرف داریم.

موقوفات متعذرالمصرف داریم موقوفاتى داریم که طبق اطلاعى که بنده دارم عواید آنها قرض داده می‌شود به اشخاص و براى هزینه‌هاى غیر ضرورى مصرف مى‌شود از این محل خانه مى‌خرند براى افراد آخر تا این کار آقا در صورتى هم که ضرورت داشته باشد باید از محلش کرد نه از بودجه‌اى که 40 میلیون تومان کسر دارد. آخر یک بودجه‌اى که چهار صد میلیون تومان کسر دارد اگر راست است این مطلب چه مانعى دارد که این کتاب شش ماه دیگر طبع بشود یا کتب بوعلى سینا هزار سال است که طبع نشده است شش ماه هم عقب‌تر. در این موقعى که مملکت از هر جهت در فشار اقتصادیات است این کتاب بوعلى سینا شش ماه دیگر چاپ بشود طورى نمی‌شود، چیزى از بین نمى‌رود. اما راجع به صورت مجلس‌ها که بنده عرض کردم بحثم سر روز است، موضوع سر روز است. آقاى شوشترى هیچ چیز در این عالم وجود پیدا نمى‌شود که مفید نباشد. ولى صحبت سر این است که آیا طریق امر مفید یا مضراتى که برای آن مرتب می‌شود تکافو می‌کند یا نمی‌کند. فرض این است و الا هیچ کس مخالف با فرهنگ نیست مخالف با این که فرهنگ دهخدا چاپ بشود نیست ولى وقتش حالا نیست به علاوه این وزارت فرهنگ این حق‌التألیف‌ها که می‌گویند بی‌جا یا با جا می‌دهد که آنها را هم بنده با جا مى‌دانم آنها هم حالا موقعش نیست اگر راست می‌گوییم و در مقابل ملى شدن نفت باید محرومیت‌هایى را تحمل بکنیم تا ملى شدن نفت اگر واقعاً راست است این حرف‌ها و باید محرومیتى تحمل بکنیم باید این ضروریات حذف بشود، شما در این مملکت بر سیگار اضافه می‌کنید، بر ضروریات طبقه کارگر اضافه مى‌کنید شما مى‌خواهید بر سیگار. بر قند بر چاى اضافه کنید و پولش را بگیرید کتاب چاپ کنید؟ خوب این را 6 ماه دیگر طبع کنید، اگر راست است که این حرف‌ها براى چیست و اگر دروغ است و براى چیزهاى دیگر است که بنده عرضى ندارم

نایب رئیس – آقایانی که با کفایت مذاکرات نسبت به ماده چهارم موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد

4 - بیانات آقاى کفیل نخست‌وزیرى و وزیر امور خارجه درباره امضاى قرارداد صلح با ژاپن و خاتمه حالت جنگ با آلمان.

نایب رئیس - آقاى وزیر امور خارجه.

کفیل نخست‌وزیرى و وزیر امور خارجه (آقاى کاظمى) – از

+++

آقایان نمایندگان محترم اجازه مى‌خواهم امروز در پیرامون امضای قرارداد صلح با ژاپن و همچنین خاتمه حالت جنگ با آلمان عرایضى بکنم و مختصراً اقداماتى را که تاکنون نسبت به این دو موضوع نموده به استحضار خاطر آقایان محترم برسانم.

در اثر عملیاتى که دولت سابق آلمان مرتکب گردید و شرح آن در تاریخ 17 شهریور ماه 1322 از طرف دولت وقت به استحضار مجلس شوراى ملى رسید بنابراین فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى حالت جنگ بین ایران و آلمان مستنداً به اصل 51 قانون اساسى اعلام گردید.

همچنین بنابر علل مذکور در بیانات رئیس دولت وقت که در مجلس شوراى ملى به عمل آمد به استحضار آقایان نمایندگان مجلس مزبور رسید که مستنداً به اصل 51 قانون اساسى و بنابر فرمان اعلیحضرت همایونى از تاریخ نهم اسفند ماه 1323 حالت جنگ بین ایران و ژاپن برقرار شد.

وجود این حالت پس از اتمام جنگ هم بین ایران و ژاپن و بین ایران و آلمان ادامه داشت زیرا متفقین ما هم مبادرت به تنظیم و امضای پیمان صلحى با این دو کشور ننموده بودند تا این که در تاریخ سه‌شنبه 12 شهریور 1330 (مطابق با چهارم سپتامبر 1951) اولین جلسه کنفرانس عقد صلح و امضا پیمان با ژاپن در شهرستان سانفرانسیسکو مرکب از نمایندگان 52 دولت تشکیل گردید و کار حقیقى کنفرانس از فرداى آن روز یعنى چهارشنبه سیزدهم شهریور ماه شروع شد و طرحى که در اثر یازده ماه مذاکره تنظیم شده بود مورد بحث واقع گردید تا نمایندگان بتوانند رسماً و علناً بیاناتى نسبت به پیمان بنمایند و نظریاتى که در خصوص این صلح دارند اعلام کنند.

پس از مباحثات و مذاکراتى که واقع شد پیمان صلح با ژاپن داراى 27 ماده دو اعلامیه و یک پرتکل از طرف 49 دولت امضا شد. مقدمه پیمان قسمت مهم آن است چه ضمن آن دولت ژاپن مقاصد و آمال خود را که از طرف دول حسن استقبال مى‌شود قید نموده و طبق آن ژاپن اعلام می‌دارد که تقاضاى عضویت سازمان ملل متحد را خواهد نمود و رفتار خود را منطبق با اصول منشور سازمان ملل متحد می‌نماید و به اعلامیه حقوق بشر ملحق می‌شود.

در تاریخ چهارم شهریور ماه 1330 فرمانى از طرف اعلیحضرت همایونى به نام جناب آقاى دکتر اردلان که سمت ریاست هیئت نمایندگى ایران در کنفرانس صلح با ژاپن داشته صادر گردید که به موجب آن به مشارالیه اختیار داده شده بود پیمان صلح با ژاپن را با قید تصویب مقامات مقننه امضا نماید.

متن فرمان از قرار ذیل است:

«با تأییدات خداوند متعال ما محمدرضا پهلوى شاهنشاه ایران به جناب علی‌قلى اردلان سفیر کبیر و نماینده دائمى‌ خودمان در سازمان ملل متحد که به ریاست هیئت نمایندگى دولت شاهنشاهى ایران در کنفرانس سانفرانسیسکو براى صلح با ژاپن تعیین شده است اختیار تام مى‌دهیم که پیمان صلح با ژاپن را با تصویب مقامات مقننه امضا نماید.

کاخ سعد آباد.

به تاریخ چهارم شهریور ماه 1330 سال دهم سلطنت ما»

آقاى دکتر اردلان نیز در تاریخ شنبه 16 شهریور ماه 1330 مطابق با هشتم سپتامبر 1951 آن را امضا نموده و به موقع خود متن پیمان جهت تصویب قوه مقننه پیشنهاد خواهد شد

بنابراین مقدمات معروضه فوق حالت جنگى که از نهم اسفند ماه 1323 بین ایران و ژاپن مستقر گردیده بود از تاریخ 16 شهریور ماه 1330 یعنى تاریخ امضای پیمان صلح مزبور از طرف ایران بنابراین فرمان اعلیحضرت همایونى خاتمه یافته است.

موادى در پیمان وجود دارد که پیش‌بینى می‌کند هرگاه دول متحد و یا اتباع منافع و اموالى در ژاپن داشته‌اند که بین 7 دسامبر 1941 و دوم سپتامبر 1945 مورد تجاوز و مداخلات غیر مجاز قرار گرفته باشند و یا از طریق تصویب قوانین خاص از تصرف صاحبانش خارج شده باشد صاحب آن منافع و اموال مى‌توانند در ظرف مدت معینى پس از تصویب پیمان صلح به شرایط مندرج در آن تقاضاى استرداد آن را بنمایند.

اما راجع به خاتمه دادن به حالت جنگ با آلمانى به عللى که فوقاً اشاره شد از تاریخ 17 شهریور 1322 بنابر فرمان اعلیحضرت همایونى حالت جنگ بین ایران و آلمان اعلام گردید نظر به پیروى آلمان امروز از اصول دموکراسى و علایقى که از قدیم بین دو ملت ایران و آلمان وجود داشته و نظر به مرتفع شدن وضعیاتى که موجب اعلان جنگ ایران با آلمان سابق شده بود هیئت دولت مقتضى دانست به منظور ایجاد محیط مناسبى براى بسط روابط حسنه از هر حیث به حالت جنگى که بنابر فرمان ملوکانه از 17 شهریور 1322 بین دو کشور وجود داشت خاتمه دهد و به این منظور از پیشگاه اعلیحضرت همایونى استدعى صدور فرمان را در این خصوص نمود که مورد قبول واقع گردید و اینک متن آن جهت استحضار نمایندگان محترم قرائت می‌شود:

«با تأییدات خداوند متعال ما محمدرضا پهلوى شاهنشاه ایران بنابراین پیشنهاد دولت و بر طبق اصل پنجاه و یکم قانون اساسى از تاریخ اول آبان ماه 1330 خاتمه حالت جنگ بین کشور خودمان و آلمان به شرایطى که دولت اعلام خواهد داشت مقرر می‌داریم

کاخ مرمر

به تاریخ سى‌ام مهر ماه 1330 سال یازدهم سلطنت ما»

به طوری که آقایان نمایندگان محترم اطلاع دارند در جنگ گذشته چه بدولت و چه بعده‌اى از افراد ملت ایران خساراتى از ناحیه دولت سابق آلمان متوجه شد که جبران این خسارات جزو شرایط امضاى پیمان صلح با آلمان از طرف ایران خواهد بود.

بدیهى است که این خاتمه حالت جنگ را نباید به منزله انعقاد پیمان صلح تلقى نمود بنابراین حق مطالبه خسارات دولت و ملت ایران تا انعقاد کنفرانس صلح که دولت شاهنشاهى در آن شرکت خواهد داشت از هر حیث محفوظ می‌باشد.

با این مقدمات معروضه حالت جنگ بین ایران و آلمان که از تاریخ 17 شهریور 1322 موجود گردیده بود با حفظ حق مطالبه غرامات دولت و ملت ایران از تاریخ اول آبان ماه 1330 خاتمه پذیرفته است.

چند نفر از نمایندگان - اجازه می‌فرمایید؟

5 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شورای ملى.

نایب رئیس - این مطلب حالا مطرح نیست آقاى جمال امامى ‌پیشنهادى کرده‌اند که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم لایحه بودجه مجلس عجالتاً مسکوت بماند

دکتر معظمى‌- بنده مخالفم‏

نایب رئیس - آقاى جمال امامى‏

جمال امامى‌- بنده قصد نداشتم که عرایضى بکنم ولى از حضور جناب آقاى کفیل نخست‌وزیرى استفاده کردم و این پیشنهاد را کردم که یک تذکراتى بدهم عرض کنم بحث در تمام این موارد خیلى مفید و خوب است ولى به شرط این که مملکت در حال آرامش و عادى باشد (صحیح است) ما یک درد‌هایى داریم که هر آن ممکن است مملکت را مشرف به اضمحلال بکند و آن دردها را فراموش می‌کنیم و مى‌آییم در اینجا می‌نشینیم و راجع به بودجه مجلس و چاپ فرهنگ صحبت می‌کنیم بنده هر چه به عقل ناقصم می‌رسد در این مجلس گفته‌ام و قصد نداشتم تکرار کنم ولى بدبختانه آدم نمی‌تواند مملکتش را در شرف سقوط ببیند و ساکت بماند (صحیح است) آقاى کاظمى‌ در این چند روزه اخیر جریاناتى در این مملکت اتفاق افتاده که تمام آن جریانات را پیش‌بینى کرده بودم جریانات بعدى را هم پیش‌بینى می‌کنم آقایان نمی‌دانم راستى ما تجاهل‌العارف می‌کنیم؟ متوجه نیستیم؟ یا متوجهیم و خاک مرده به روى ما پاشیده‌اند. دیشب من یک مصاحبه‌اى از رئیس شهربانى دیدم در روزنامه‌ها که خیلى مضحک است این مصاحبه نمی‌دانم توجه فرمودید؟ رئیس شهربانى وقت اولاً روز قبل اعلامیه می‌دهد که از میتینگ دانشجویان یا به اصطلاح دانشجویان، من جلوگیرى خواهم کرد. بعد ملاحظه فرمودید که جلوگیرى نشد. یا نخواستند بکنند یا نتوانستند. اگر نتوانست چرا اعلامیه می‌دهد؟ اگر نخواست چرا می‌گوید؟ بعد دیشب نوشته است شهربانى چنانکه تحقیق کرده است و مسلم است هزار نفر با اسلحه گرم در بین دانشجویان بودند جناب آقاى دکتر معظمى ‌جنابعالى اجازه دارید اسلحه گرم داشته باشید؟ اگر داشته باشید شهربانى شما را تعقیب می‌کنند شهربانى با اطلاعى که دارد این هزار اسلحه گرم کجاست؟ (خطاب به آقایان وزرا) آقایان کار شما این است آخر شما را به خدا شما را به پیغمیر مى‌آیید اینجا مى‌نشینید راجع به صلح با ژاپن با آلمان صحبت می‌کنید کدام مملکت را ما داریم که صلح با آلمان بکند با ژاپن بکند؟ الله اکبر! می‌روند روبروى شاه شما اعلامیه پخش می‌کنند (صحیح است) (دکتر طبا - غلط می‌کنند) غلط ما می‌کنیم او می‌دهد ما می‌گوییم غلط می‌کنند هر روز براى ما روزنامه مردم می‌فرستند، هر روز می‌فرستند غلط می‌کنند؟ (نمایندگان - براى همه می‌فرستند) (شوشترى - این پست از کجا می‌فرستد؟) بنده ملاک عملم در مخالفت یا موافقت با دولت‌ها همیشه رفتارى بوده است که دولت‌ها با حزب توده کرده‌اند. اگر بنده با دولت شما مخالفت کرده‌ام براى این بوده است که دیده‌ام که دولت شما با عوام فریبى که می‌کند حزب توده را تقویت مى‌کند این را شش ماه پیش گفتم که به این ترتیبى که شما می‌روید شما مسلط به اوضاع مملکت نخواهید بود. حزب کمونیست مسلط خواهد شد حالا ملاحظه می‌فرمایید که بنده صحیح می‌گفتم و شما اشتباه کرده بودید؟ شما کجایش را می‌خواهید جلوگیرى بکنید، در این مجلس گاهى دیده‌ام مى‌آیند اظهاراتى می‌کنند که خلاف واقع است چه از طرف دولت، چه از نمایندگان که معلوم می‌شود به مفهوم واقعى کمونیسم و تشکیلات کمونیسم در دنیا پى نبرده‌اند و یا پى برده‌اند و به دستور آنها این حرف‌ها را می‌زنند. آقاى معدل عزیزم فقر و فلاکت موجب کمونیسم نیست هیچ یکى از این ممالکى که در پشت پرده

+++

آهنین کشیده شده‌اند در اثر فقر و فلاکت نبوده. تمام این ممالک سطح زندگی‌شان ده مقابل بهتر از شوروى بود، چکوسلواکى آقا یکى از ثروتمندترین کشورهاى دنیا بود. هنگرى همین طور، رومانى همین طور لهستان هم همین طور. شما خیال می‌کنید فقر و فلاکت باعثش هست؟ نه این طور نیست. اینها مى‌آیند یک سازمانى در ممالکى مى‌دهند با وسایلى که دارید خود شما هر روز منتشر می‌کنید بعد چکار می‌کنید؟ تمام قواى مؤثره مملکت را به وسیله تخریب و تبلیغ از بین می‌برند. همین کارى را که در مملکت ما می‌کنند و به دست من و شما مى‌کنند ارتش را تضعیف می‌کنند شاه مملکت را همین طور تضعیف می‌کنند شهربانى را تضعیف می‌کنند.

ژاندارمرى را از بین می‌برند افراد مؤثر را لجن مال می‌کنند، یک شب کودتا می‌کنند. وقتى هیچ چیز در مقابل‌شان نبود زمام امور را در دست مى‌گیرند. کى در اثر فقر و فلاکت بوده است؟ در کدام یکى از این ممالک رفراندوم کرده‌اند حزب کمونیست اکثریت را برده است؟ در کدام یکى از این ممالک رفراندوم کرده‌اند حزب کمونیست اکثریت را برده است؟ یک اقلیت نا چیزى آمده‌اند همان نقشه‌ایى را که اینجا بازى می‌کنند، در آنجاها بازى کرده‌اند یک شب خوابیده‌اند و پا شده‌اند و دیده‌اند که مسلط شده‌اند این حرف‌ها را نزنید آقاى تنها ممالکى که در شرق و غرب اروپا و جنوب اروپا از کمونیسم مصون مانده‌اند، فقیرترین ممالک دنیا بوده. یکى اسپانى است در غرب اروپا یکى ترکیه است در شرق اروپا چون اینها نیامده‌اند عوام‌ فریبى بکنند. اینها به اهمیت قضیه پى برده‌اند، دولت‌های‌شان را تقویت کردند، قدرت مرکزى را زیاد کردند، جلویش را گرفتند مثل ما نیامدند عوام فریبى بکنند همه آن ممالکى که مثل ما آمدند عوام فریبى بکنند تمام آن ممالکى که حکومت‌های‌شان این طور عوام فریبى و هوچى بازى بوده است که ما الآن داریم می‌کنیم. آقا والله بالله به خدا نمى‌توانم من بگویم شما چیز زیادی ندارید که این مملکت را به پرتگاه سقوط ببرید والله برده‌اید به خدا برده‌اید. این عوام فریبى‌ها چیست که می‌کنید؟

آقا دیگر ما کسى را براى خودمان باقى نگذاشته‌ایم به تمام ممالک هم فحش می‌دهیم جز به آن که کام باز کرده که ما را ببلعد از او تعریف می‌کنیم. به امریکا فحش می‌دهیم به ترکیه فحش می‌دهیم. به فرانسه فحش می‌دهیم به گواتمالا هم فحش می‌دهیم تنها شوروى است که دلسوز براى ما است. روحانیون ما تعریف می‌کنند، دولت ما تعریف می‌کنند، آقا این چه مسخره بازی است چه خیمه شب بازی است؟ چه استفاده‌اى می‌کنید از این کار؟ آقاى کاظمى ‌شما خیال مى‌کنید که اگر مملکت کمونیست شود شما باز کفیل نخست‌وزیرى خواهید بود؟ نخندید آقا نمی‌دانم عقل‌مان قد نمی‌دهد آخر چه دارید در مقابل؟ در‌ این مملکت چه باقى گذاشته‌اند خدایا، والله دیوانه دارم می‌شوم من به ماهیت کمونیسم وارد نمی‌شوم که این چه مسلکى است براى شما تشریح نمی‌کنم که این مسلکى است اینجا نمی‌خواهم براى شما روده درازى بکنم که این برخلاف بشریت است.

برخلاف دیانت است، ملیت، ناموس، آزادى و همه چیز است. برخلاف بشریت است چهار یا این را قبول نمى‌کند که پیچ و مهره‌اى باشد آخر شما چرا قبول مى‌کنید حالا به مملکت‌تان علاقمند نیستید به دین و دیانت علاقمند نیستید به ناموس‌تان علاقمند نیستید به آزادى خودتان علاقمند نیستید، آخر نشسته‌اید نگاه مى‌کنید؟ آقاى دکتر مصدق رفته آنجا شوراى امنیت تمام شده پانزده روز است مانده مملکت در آتش می‌سوزد، رئیس شهربانى هم با کمال رشادت مصاحبه می‌دهد که هزار نفر هم مسلح به اسلحه اگر در داخل آنها بوده‌اند کجایند آن هزار نفر، دختر‌هاى ده پانزده ساله شما را بچه‌هاى هفت هشت، ده ساله شما را از هفت سالگى در دبستان‌ها تمام آموزگاران شما که کمونیست شده‌اند، بچه‌هاى شما را آقاى دکتر معظمى‌ تربیت کمونیستى می‌کنند. (مهدوى و دکتر کاسمى‌- نشده‌اند به زور می‌آورند) دکتر سیاسى به من مى‌گفت که هفتاد و پنج در صد دانشجویانى که در سال اول دانشگاه وارد می‌شوند کمونیست هستند این دلیل بر چیست؟ دلیل بر این است که در دبیرستان‌هاى شما همه دبیرها کمونیست شده‌اند بچه‌ها را کمونیست می‌کنند این را متوجه هستید جنابعالى که استاد دانشگاهید. با چه قدرتى مى‌خواهید جلو آنها را بگیرید؟ دیگر شما که ارتش‌تان را تضعیف کردید، قواى تأمینه مملکت را تضعیف کردید و اجازه می‌دهید که به مقام سلطنت‌تان توهین بکنند، دیگر با چه قدرتى جلویش را مى‌گیرید آقا شما را به خدا آمدن نشستن اینجا به خدا چندى بیش از زندگى شما و مملکت شما باقى نمانده، به خداوند متعال قسم مى‌خورم نمانده چیزى (چند نفر از نمایندگان - صحیح است) من تا حال این قدر نا امید نبودم ولى مى‌بینم در جلوى آنها شما دیگر قدرتى ندارید. تمام نالایق‌ها در رأس امورند در این مملکت (صحیح است) تمام آنهایى که یا از روى ضعف یا از روى عقیده با آنها هستند در رأس امورند تمام این کارهایی که ما مى‌کنیم به نفع آنها تمام می‌شود. این کارهایى که در وزارت مالیه می‌کنند به نفع آنها تمام می‌شود آقا هفتصد میلیون تومان بودجه شما کسر دارد. من شیفر دارم این را می‌خواهید این طورى جبران بکنید؟ یک فکرى اساسى بکنید شما را به خدا. به نخست‌وزیر تلگراف کنید که پا شود بیاید ببیند چه دوایى براى این درد دارد. آنجا نشستن در مریضخانه مصاحبه کردن فایده ندارد. پا شوند بیایند ببینیم چه می‌کنیم. فردا انتخابات است آنها خیال مى‌کنند با کمبپیزونهایى که دارند انتخابات را آنها مى‌برند. به خدا حزب توده می‌برد ببینیم در دوره آینده شما اینجا خواهید نشست. ببینم آقاى مکى اینجا خواهد نشست؟ (مکى - این حرف‌ها تبلیغ به نفع آنها است) (کشاورزصدر - اینها در دولت دکتر مصدق شده یا از پیش؟) حالا در این دولت شده یا از پیش شده یا از بعد شده گوش کن مى‌گویم حالا پیش آمده. باید حالا را نگاه کنیم؟ از پیش هم شده حالا هم چند مقابل بیشتر شده (مکى - شما از پشت تریبون تبلیغ مى‌کنید برله‌شان بزرگ‌شان مى‌کنید) خوب شما کوچک‌شان بکنید اگر با گفتار است بنده مى‌گویم هیچ هستند شما مى‌بینید در این دو سه ماه اخیر شما هر چه مى‌خواهید جلو آنها را بگیرید نمى‌توانید من تبلیغ مى‌کنم؟ خیلى عجب است با حرف که نمی‌شود این قضایا را درست کرد. تصمیم لازم است با تصمیم می‌شود جلوش را گرفت ولى شما اهل تصمیم نیستید. متوجه خطر نیستید.

عده‌اى از نمایندگان - صحیح است - احسنت‏

نایب رئیس - پیشنهاد را پس مى‌گیرید؟ یا نه؟

جمال امامى‌- بسته به میل شما است.

نمایندگان - پس گرفتند

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى کشاورزصدر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم فقط هزینه چاپ و پول کاغذ داده شود.

کشاورزصدر

نایب رئیس - بفرمایید آقاى کشاورزصدر

کشاورزصدر - البته به بنده هم اجازه می‌فرمایید که دو سه کلمه راجع به این مطلبى که ایشان فرمودند و سیاسى بود عرض بکنم.

نایب رئیس - نه آقا شما نمی‌توانید همچو اجازه‌ای نمی‌دهم.

کشاورزصدر - پس بنده پیشنهاد ایشان را قبول مى‌کنم و پیشنهاد سکوت مى‌دهم و حرف می‌زنم. جناب آقاى جمال امامى ‌مطالبى ...

نایب رئیس - آقاى کشاورزصدر در این پیشنهاد بعداً توضیح بدهید. فعلاً نسبت به پشنهاد قبلى‌تان توضیح بدهید راجع به پیشنهاد اولى صحبت بکنید.

کشاورزصدر - بنده پیشنهاد سکوت داده‌ام‏

نایب رئیس - آن پیشنهاد بماند بعد، پیشنهاد باید به ترتیب نمره بیاید. راجع به آن پیشنهاد اولى صحبت بفرمایید.

کشاورزصدر - بنده آن پیشنهاد اولى را پس گرفتم‏

نایب رئیس - پس بفرمایید بنشینید تا پیشنهادتان قرائت شود.

جمال امامى‌- اجازه بدهید صحبت کنند هر چه بیشتر صحبت بشود مفید است‏

امامى‌اهرى - آقا چون دکتر مصدق آنجا مشغول مذاکره است این حرف‌ها زده مى‌شود

ملک‌مدنى - حالا که آقاى جمال امامى ‌کمونیست را آورد پشت در مجلس پس اجازه بدهید ما هم صحبت کنیم مگر ما مرده‌ایم؟ ما همان‌هایى هستیم که قشون روس و انگلیس را از این مملکت بیرون کردیم ما را از این حرف‌ها نترسانید. این حرف‌ها براى مرده‌ها خوب است نه براى زنده‌هاى این مملکت.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى کشاورزصدر قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم بودجه مجلس مسکوت بماند.

کشاورزصدر

نایب رئیس - آقاى کشاورزصدر.

مکى - شما نوبت‌تان رابدهید به بنده‏

کشاورزصدر - بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى مکى‏

مکى - بنده خیلى متأسفم یک موقعى این مذاکرات مى‌شود ..

ملک‌مدنى – یک نفر این حرف‌ها را مى‌زند

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى حضرتعالى دیگر خیلى انتظامات مجلس را حفظ نمی‌کنید.

ملک‌مدنى - بنده همیشه انتظامات مجلس را حفظ کرده‌ام.

مکى - یک موقعى این مذاکرات در مجلس شورای ملى ایران مى‌شود که در سرنوشت ملت ایران بى‌اثر نیست (صحیح است) و الآن رئیس دولت ما در امریکا مشغول مذاکره است (دکتر معظمى‌- بفرمایید که مورد علاقه تمام مردم مملکت است) دولتى هم هست که مورد قبول 18 میلیون جمعیت این مملکت است (دکتر معظمى‌- غیر از یک عده حقه‌باز) و حتى

+++

مصری‌ها مى‌گویند ای کاش ما یک همچو رئیس دولتى داشتیم که از حقوق مصر در مقابل انگلیس‌ها دفاع مى‌کرد (صحیح است) آنجا مشغول مذاکره است این حرف‌ها را زدن رویه وکلاء را متزلزل کردن (جمال امامى‌- چه ربطى به او دارد:) با این حرف‌ها روحیه وکلا را متزلزل کردن در حینى که او مذاکره مى‌کند و تأثیر دارد در مجلس ایران باید او را تقویت کرد اینها به عقیده من مصلحت مملکت ما نیست مصلحت سیاست نفت نیست رئیس دولت رفته است آنجا اگر رئیس شهربانى در انجام وظیفه‌اش قصور کرده از وزیر کشور استیضاح کنید. رئیس شهربانی را هم که آقاى نخست‌وزیر گفتند من انتخاب نکردم اعلیحضرت همایونى گذاشته‌اند (عده‌اى از نمایندگان – این طور نیست) (بعضى از نمایندگان - راجع به سرتیپ بقایى گفتند) رئیس شهربانى خوب نیست الآن به آقاى وزیر امور خارجه بگویید رئیس شهربانى در انجام وظیفه قصور کرده است رئیس شهربانى را تعویض کنید و یک رئیس شهربانى را که آقاى جمال امامى ‌معتقدند که مى‌تواند بیاید انجام وظیفه کند بیاورند سر کار (سنندجى - آقاى جمال امامى ‌که حق ندارد رئیس شهربانى انتخاب کند) موقعیت فعلى مملکت ما آقایان نمایندگان یک موقعیت خاصى است ما مدتى است که کار کردیم جان کندیم من خودم بارها با مرگ مواجه شدم حالا گاو 9 من شیر بشویم (آشتیانى‌زاده - حکومت سرنیزه و زور تمام شد و رفت) اولاً با این مذاکرات استقلال ملت ایران مصلوب نخواهد شد ایرانى به شهادت همین ده دوازده سال اخیر که ملاحظه فرمودید شدیدترین طوفان‌ها را گذرانده است و در مقابل بزرگ‌ترین تند بادها ایستادگى کرده است مگر در سال 1325 آن قیام آذربایجان و آن تشکیلاتى که در ایران داشتند فراموش کرده‌اید مگر واقعاً ملت ایران در آن روز قیام نکرد همین طور هم امروز در مقابل امپریالیست‌هاى سرمایه دارى قیام کرده‌ایم که فردا بتوانیم جلوى نفوذ کمونیست بایستیم ما مى‌خواهیم بگوییم که خارجى براى ما خارجى است خارجى مى‌خواهد امریکا باشد مى‌خواهد انگلستان باشد مى‌خواهد روسیه باشد براى ما خارجى است و ما در مقابل هر خارجى خواهیم ایستاد و ضامن این عرض من 18 میلیون جمعیت ایران است اگر صد نفر دویست نفر آن هم با تحریکاتى که سفارت انگلستان در این مملکت مى‌کند مگر من نمی‌دانم که این بازى‌ها را خود سفارت انگلیس در می‌آورد یک مشت را به نام توده می‌آورد متظاهر مى‌کند که بیایند این جنجال را راه بیندازند احساسات شما را آقاى جمال امامى ‌تحریک کنند شما هم بلند شوید این حرف‌ها را اینجا بزنید این کارها را سفارت فخیمه انگلستان می‌کند (جمال امامى‌- نگذارید دولت نگذارد گور پدر سفارت انگلیس و سفارت روس حالا که هر دو تحریک مى‌کنند شما نگذارید چیز عجیبى است؟) اجازه بفرمایید بنده عرضم را بکنم در 23 تیر یک وقایع در این مملکت اتفاق افتاد چند نفر از نمایندگان در مجلس اعتراض کردند در پشت همین تریبون که چرا زد و خورد شده پس چه کنند جلویش را بگیرند مى‌گویید چرا گرفتید ول کنند مى‌گویید چرا ول کردید پس به چه ساز برقصند؟ به چه سازى برقصد دولت؟ (جمال امامى ‌- به سازى که ما مى‌گوییم برقصد آن دفعه ما گفتیم که خوب کردید زدید) (آشتیانى‌زاده - مگر می‌توانند مردم را بزنند غلط مى‌کنند مردم را بزنند مردم را بزنند که آقایان وکیل شوند) بنده می‌خواهم عرض کنم که ملت ایران با این نهضت مقدسى که شروع کرده است مطمئن باشید استعداد و لیاقت این را دارد که استقلال خودش را حفظ بکند و من به شما قول می‌دهم که اینها براى ما کوچک‌ترین تأثیرى ندارد ما جلوى جنوب ایستاده‌ایم که بعد جلوى کمونیسم بایستیم براى ما شمال و جنوب ندارد ایستادگى هم خواهیم کرد ولى به شرط این که هه یک دل و یک جهت باشند منافع خصوصى و شخصى خودمان را وسله تصفیه حساب با دولت قرار ندهیم الآن یک کسى از یک جایى ناراضى است از یک طرف دارد با دولت مخالفت مى‌کند و تقویت مى‌کند جران مخالف را آن یکى از یک جریان دیگر نگرانى دارد به یک‏ عنوان دیگرى مخالفت مى‌کند اگر همه علاقمند به استقلال ممکلت هستند حالا باید صحبت انتخابات را نکنند هیچ صحبتى نکنیم صحبت دوره آینده را نکنیم که دوره آینده کى وکیل می‌شود کى وکیل نمی‌شود همه بایستیم بگوییم فقط براى استقلال و عظمت مملکت همه با هم یک دل و یک جهت هستیم و مجلس شوراى ملى در تمام کارها همکارى مى‌کند (جمال امامى‌- این چه ربطى به آن دارد؟) این حرف‌ها است که موجب مى‌شود که این بل‌بشو در مملکت ایجاد مى‌شود و آقا این هم دائماً یا از روى علاقه یا از روى احساسات‌شان که تحریک می‌شود این صحبت‌ها را مى‌کنند یا روى سوء تفاهمى ‌که به آقایان می‌شود این بیانات را مى‌کنند که بیشتر باعث همخوردگى و آشفتگى مملکت می‌شود (جمال امامى‌- خدا حفظت کند) الآن بیاییم همه با یکدیگر دست اتحاد بدهیم جلوى این جریانات می‌توانیم بایستیم در سنه 1325 نشان داد ملت ایران آذربایجان در سال 1325 نشان داد که قبل از این که قوا برسد به آذربایجان قبل از این که اینجا فرمانى داده شود خود آذربایجانى‌ها قیام کردند (آشتیانى‌زاده - آن کار را آقاى علا تمام کردند) ما همان مردم هستیم مردم مبارزه کردند مردم قیام کردند

آقاى ملک‌مدنى شما بفرمایید (ملک‌مدنى - روى این کار مبارزه کردیم) خارجى براى بنده خارجى است و هر ایران باید این عقیده را داشته باشد این را با صداى بلند مى‌گویم هر ایرانی باید بگوید خارجى خارجى است خارجى روس و انگلیس و امریکا ندارد هیچ کدام براى ما تفاوت ندارند ‌این مبارزه‌اى که ما بر علیه انگلیس شروع کردیم براى این است که بعد جلوى امریکا را بگیریم، جلوى روس‌ها را بگیریم و بگوییم ایران می‌تواند روى پاى خودش بایستد به شرط این که به این نظر ایمان داشته باشیم کابینه چرچیل که روى کار مى‌آید یک دسته‌اى هستند در این مملکت خیال مى‌کنند برادرشان روى کار آمده یا پدرشان روى کار آمده است چرچیل و اتلى همه اینها براى ما یکسان هستند به همه خارجى‌ها ما احترام خواهیم گذاشت اگر به ایران احترام بگذارند ما هم به آنها احترام مى‌گذاریم اگر غیر مشروع باشد احترام مى‌گذاریم اگر غیر مشروع باشد و بخواهند به حق حاکمیت ملى ما نظر سویى داشته باشند ما هم در مقابل آنها عکس‌العمل باید نشان بدهیم براى من چرچیل و اتلى تفاوت نمى‌کند چرچیل هم نمی‌تواند در مقابل این قیامى ‌که در دنیا بر علیه استعمار شده است قیام کند و ناچار است سر تسلیم ‌فرود آورد (صحیح است – احسنت)

نایب رئیس - آقاى وزیر امور خارجه‏

کفیل نخست‌وزیرى و وزیر امور خارجه - چون مسئله‌اى مطرح نیست بنده نمی‌توانم عرض مفصلى بکنم اما چون مذاکره‌اى شد بنده اجازه می‌خواهم دو کلمه‌اى اینجا عرض کنم که آقاى جمال امامى ‌مملکت ما مشرف به موت نیست مملکت ما اول زندگی‌اش است اول حیاتش است (صحیح است) مملکت ما در دنیا سر بلند شده است (صحیح است) مملکت ما در نتیجه همین اتفاق ملت ایران در همه جا مفتخر شده این اتفاق اسباب افتخار ایران است (صحیح است) این طور که می‌فرمایید نیست بنده بیش از این در این قسمت نمی‌خواهم عرض کنم و می‌خواهم عرض کنم که رئیس شهربانى به وظیفه خودش عمل کرده و قصور و غفلتى نکرده و اگر در آن قضیه پریروز مماشات و مدارایى با محصلین شده است روى مصلحت بزرگ‌ترى بوده است که یقین دارم همه آقایان به آن مطلب اعتراف دارند (صحیح است) و در سایر مسائل هم دولت و حکومت چه در زمانى که آقاى نخست‌وزیر اینجا تشریف داشتند و چه حالا که تشریف ندارند هیچ وقت قصور نکرده او هیچ وقت هم نخواهد کرد و همیشه مصالح مملکت را رعایت خواهد کرد (صحیح است)

جمال امامى‌ - بنده طبق ماده 90 عرضى دارم هم آقاى مکى به من اشاره کردند هم آقاى دکتر کاظمى.‏

دکتر معظمى‌ - ما هم عرضى داریم.

آشتیانى‌زاده - جلسه فامیلى است.

کشاورز صدر - ما هم مى‌خواهیم صحبت کنیم.

ملک‌مدنى - ما هم مطلبى داریم.

نایب رئیس - این دور تسلسل پیدا مى‌کند.

جمال امامى‌- عرایض بنده تحریف شد جواب مرا ندادند من منظورم اینها نبود که گفتند

نایب رئیس - استدعا می‌کنم بعد بفرمایید.

جمال امامى ‌- بیانات بنده تحریف شد بنده طبق ماده 90 می‌خواهم توضیح بدهم آقایان هم اجازه بخواهند توضیح بدهند

نایب رئیس - بفرمایید

جمال امامى‌ - اولاً آقایان نمایندگان محترم متوجه شدند که آقاى وزیر خارجه چه گفتند یعنى جریاناتى که اینجا رخ داده است با تصویب دولت بوده است (کاظمى‌- بنده همچو چیزى نگفتم) آقا پس یا ما نمى‌فهمیم یا شما، شما نگفتید که رئیس نظمیه به وظیفه خودش عمل کرده است و آن کارى را که کرده است مصلحت بوده است یعنى ما تصویب مى‌کنیم معنایش این نیست؟ چیز عجیبى است! رئیس نظمیه مى‌گوید هزار نفر مسلح بودند بین آنها مسلح را نباید گرفت اسلحه گرم ممنوع نیست؟ (سنندجى - مصلحت است نگیرند) مصلحت این بود آقا؟ جواب به من بدهید آسمان ریسمان نبافید آقاى مکى مى‌گویند که انگلیس‌ها تحریک مى‌کنند چون حزب توده وابسته به روس است انگلیس‌ها تحریک مى‌کنند ما نباید جلوشان را بگیریم به دو دلیل باید جلویش را بگیریم چیز عجیبى است من که مى‌گویم حزب کمونیست دارد بر این مملکت مسلط می‌شود با این حرف جلوى اعمال دکتر مصدق را در نیویورک می‌گیریم خیلى عجیب است آقا آخر این که جواب نشد اگر فردا این مملکت

+++

ساقط شد مسئولش کیست من بیایم یقه شما را بچسبم آن وقت هم شما مى‌گویید ما زنده هستیم ما در دنیا سرافراز شدیم این کافى است؟ آخر شما که خودتان می‌بینید قدرت ندارید، اگر قدرت دارید چرا جلویش را نمى‌گیرید اگر قدرت ندارید چرا اعلامیه صادر مى‌کنید؟ اعلامیه صادر مى‌کنید که اگر فردا بیایید بیرون جلوی‌تان را مى‌گیریم می‌آیند بیرون جلوی‌شان را نمی‌گیرید بعد هم مصاحبه مى‌کنید که اسلحه داشتند و جلوی‌شان را نگرفته‌اند و این طور تصویب کردند اگر این مصلحت چیز عجیبى است آقا این قدر هم می‌شود سفسطه کرد؟

آشتیانى‌زاده - نطق قبل از دستور هم که نمى‌گذارند بشود.

یک نفر از نمایندگان - چرا خاصه و خرجى مى‌شود بگذارید ما هم حرف بزنیم.

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

جمعى از نمایندگان - تنفس بدهید آقا.

نایب رئیس - نسبت به ماده 4 اعلام رأى شده است با اجازه آقایان پنج دقیقه تنفس مى‌دهیم.

(بیست دقیقه قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

نایب رئیس مجلس شورای ملى - نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294717!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)