کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 194 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 مهر ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - طرح صورت مجلس و مذاکره در ماده 138 آیین‌نامه داخلى‏

2 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع به یک دوازدهم مهر ماه بودجه کل کشور و ارجاع آن به مجلس سنا.

3 - طرح گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 194

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 مهر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - طرح صورت مجلس و مذاکره در ماده 138 آیین‌نامه داخلى‏

2 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع به یک دوازدهم مهر ماه بودجه کل کشور و ارجاع آن به مجلس سنا.

3 - طرح گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده و بیست دقیقه صبح به ریاست آقاى جواد گنجه (نایب رئیس) تشکیل گردید

1 - طرح صورت مجلس و مذاکره در ماده 138 آیین‌نامه داخلى‏.

نایب رئیس - صورت غائبین جلسه گذشته قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقاین: دکتر مصباح‌زاده - شکرایى - بهادرى - اردلان - افشارصادقى - گیو - اللهیار صالح - طباطبایى - دکتر شایگان - دکتر بقایى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز محمودى - صفوى - موقر - دولت‌شاهى - قهرمان - خسرو قشقایى - اکبر - تیمورتاش - افشار - محسن طاهرى - غضنفرى - محمد ذوالفقارى - بزرگ‌نیا - جواد مسعودى - ‌صدر میرحسینى.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: هراتى - سلطانى - تولیت - برومند - نصرتیان - شهاب - خسروانى هر یک یک ساعت‏

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضى هست؟ آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. این عرضى که می‌کنم طبق آیین‌نامه و در اصلاح صورت مجلس مؤثر است براى نمایندگان محترم این که غایب با اجازه و بى‌اجازه نوشته مى‌شود معمول این طور است در آیین‌نامه مصرح است براى نمایندگان محترم در صورتی که تعطیل تابستانى پیش نیاید یک ماه و اگر پیش بیاید بیست روز مرخصى با اجازه و استفاده از حقوق هست مگر این که معذور باشند خداى نکرده کسالتى رخ داده باشد و یا جهات معذوریتى که اصولاً مسموع باشد براى اجازه این یک جلسه از که از اختیارات تام رئیس مجلس شورای ملى است براى این که در اواخر مجلس مجلس از اکثریت نیفتد و حساب و نصاب حضور وکلاى محترم محفوظ باشد آقاى سردار فاخر رئیس محترم یک قدرى اوقات‌شان تلخ شد که آقایان بیش از حد نصاب اجازه می‌خواهند وب راى یک جلسه هم گفتند من دیگر اجازه نمى‌دهم و مراجعه فرمودند به کمیسیون محاسبات که از نظر اصول یک حرف از آیین‌نامه نه تجاوز کرده است و نه تجاوز مى‌کند آن جلسه را تصویب کردیم و البته یک نماینده محترمى را اگر یک قدرى کسل شد نمى‌شود گفت برو تصدیق طبیب بیاور قول نمایندگان همان در یک جلسه محترم است ولى اگر این به طور مداوم باشد براى ما محظور تولید مى‌کند استدعا کردم از مقام ریاست و از جناب آقاى گنجه‌اى که اجازه بفرمایند این تذکر استدعایى را به حضور محترم آقایان عرض کنم که اگر کمیسیون محاسبات تصویب نمى‌کند براى رعایت این است که در دوره آخر مجلس با این وضعیت با این که هى بهانه به دست اشخاص داده می‌شود بهانه نباشد و آقایان خوددارى بفرمایند از تحصیل مرخصى که مجلس کار خودش را بکند و دچار محظور نشویم و از مقام ریاست استدعا دارم بعد از طرح یک دوازدهم هم بودجه مجلس مطرح شود (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى حاذقى‏

حاذقى - در جلسه گذشته اینجا براى مقام نیابت ریاست محترم مجلس یک سوء تفاهمى شد براى عرایضى که من اینجا پیرامون بودجه کشورى عرض مى‌کردم اینجا به عنوان مخالف بودجه جناب آقاى حائرى‌زاده ثبت نام فرموده بودند که مطابق این صورت مجلس 1 و 2 و 3 و 4 و 5 و 6 و نیم ستون که صحبت فرمودند مقام نیابت ریاست تذکر فرمودند که آقای حائرى‌زاده استدعا مى‌کنم قدرى مختصر بفرمایید که رعایت آیین‌نامه شده باشد بعد این تذکر هم جناب آقاى حائرى‌زاده سه ستون دیگر صحبت کرده‌اند که جمعاً مى‌شود 9 ستون و مطالب‌شان تمام شد من به عنوان موافق لایحه اسم نوشته بودم نه این که پیشنهادى عرض کرده بودم در بودجه (صحیح است) بنده که رفتم صحبت کنم دو ستون و نیم که صحبت کردم جناب آقاى نایب رئیس فرمودند که آقاى حاذقى یک قدرى تأمل بفرمایید ما بایستى اول خودمان را اصلاح کنیم و بعد به اصلاحات دیگر بپردازیم تا آیین‌نامه در مجلس اجرا نشود هیچ کارى نخواهد شد براى موافق لایحه دولت در کلیات آیین‌نامه سه ربع ساعت اجازه داده است و در یک دوازدهم اشاره شده خیلى مختصر موافق و مخالف صحبت کنند شما موافق هستید باید بگویید آقا من موافق طرح دولتم الآن یک ساعت است که جنابعالى صحبت می‌فرمایید حالا من خواستم عرض کنم که براى ایشان یک عدم توجهى بوده براى این که ما که خودمان رأى داده‌ایم به نیابت ریاست جناب آقاى امامى براى این بوده است که احترام به فرمایشات‌شان بگذاریم در صورتی که ایشان هم بدون هیچ گونه تبعیضى به همه نمایندگان على‌السویه نگاه کنند براى این که براى ما یکسان است حق نمایندگى ما هم یکسان است اگر که به اختصار باید صحبت بشود آقاى حائرى‌زاده هم باید مکلف بشوند و عمل کنند در حالی که ایشان حق داشتند صحبت کنند من هم حق داشتم براى این که این در پیشنهاد نبود چون در آیین‌نامه تأیید فرمودند اینجا قرائت بشود نوشته

+++

است هیچ گونه پیشنهاد یا تبصره یا ماده الحاقیه چه در حین تقدیم از طرف دولت و چه هنگام مذاکرات در اطراف بودجه مجاز نخواهد بود در صورتی که پیشنهاد شده باشد بعد از توضیحات مختصر پیشنهاد کننده و یک نفر مخالف اخذ رأى به عمل خواهد آمد من مى‌خواستم عرض کنم این لایحه‌اى بود که دولت داده بود نه این که پیشنهاد بود بنابراین همه آقایان مى‌دانند همان طورى که زور گفتن و ظلم کردن بد است قبول ظلم کردن را هم من از نظر اخلاق خوب نمی‌دانم و الا همه همکارانم مى‌دانند که من همیشه رعایت ادب را می‌کنم و با همکارانم با کمال نزاکت و ادب رفتار مى‌کنم و همیشه هم هر چه به نظرم رسیده است عرض کرده‌ام حالا براى این که خداى نکرده همکار محترم مقام نیابت ریاست از من نگران نباشند و نظایر این تکرار نشود من در حضور آقایان محترم قول مى‌دهم که در این سه چهار ماه آخر دوره مجلس نه پیش از دستور و نه بعد از دستور عرض نکنم (احسنت - احسنت)

نایب رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده نسبت به صورت مجلس در قسمت عرایض خودم یک اصلاح عبارتى است که تصحیح مى‌کنم و تقدیم می‌کنم امر بفرمایید که در موقع چاپ اصلاح کنند.

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى دولت‌شاهى‏

دولت‌شاهى - بنده جلسه یکشنبه صبح به مجلس آمدم و از مقام ریاست کسب اجازه کردم به مناسبت گرفتارى که داشتم کتباً هم نوشتم‏

نایب رئیس - اصلاح مى‌شود آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - یک چیزهایى خیلى کوچکى که در طبع تصور مى‌کنم اشتباه شده باشد ولى اصلاً معنى را تغییر مى‌دهد مثلاً (نباید) بوده (باید) شده است یک اشتباهى است که باید تصحیح کنم و به اداره تند نویسى می‌دهم و راجع به پرگویى جلسه سابق بنده که مقام ریاست به من تذکر دادند ولى مجلس موافقت کرد بنده پرگویى کردم اگر مجلس هم موافقت نمی‌کرد بنده پرگویى نمی‌کردم خیلى هم معذرت می‌خواهم.

نایب رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - از نمایدگان محترم استدعا مى‌کنم یک توجهى بفرمایند به عقیده بنده آیین‌نامه در قسمت یک دوازدهم خیلى گنگ است (اسلامى - همان است که بنده همیشه عرض مى‌کردم) اجازه بفرمایید استدعا مى‌کنم بنده یک اصل کلى را عرض مى‌کنم آیین‌نامه پیش‌بینى نکرده هیچ وقت که بودجه را نیاورند و با یک دوازدهم دوازده تکه‌اش بکنند بیاورند منظور آیین‌نامه و اشخاصى که این آیین‌نامه را تنظیم کرده‌اند این است که دولت‌ها مکلف باشند که بودجه را قبل از سال مطابق قانون اساسى بیاورند و اگر در موقع طرح بودجه تصویب آن طول کشید با پیشنهاد نمایندگان یا پیشنهاد دولت یک دوازدهم یا دو دوازدهم که طرح شد عمل مطابق این ماده آیین‌نامه باشد این بوده که بدبختانه چون بودجه هیچ وقت نیامده که تمام بودجه در مجلس طرح بشود در این دو سه سال اخیر ما همه‌اش با یک دوازدهم و دو دوازدهم وقت گذرانده‌ایم (دکتر جلالى - این خودش یک لایحه است) آقاى دکتر براى یک دوازدهم عنوان این لایحه هیچ پیش‌بینى نشده آیین‌نامه در تمام موارد باید اجرا شود آیین‌نامه براى نطق قبل از دستور تعیین کرده است یک ربع ولى اینجا نوشته خیلى مختصر اگر منظور این بوده که نیم ساعت صحبت بکنند خیلى مختصر نمى‌شود یک ربع را تعیین کرده پس خیلى مختصر یعنى چند دقیقه این که آقاى حاذقى فرمودند پیشنهاد دهنده اگر اینجا دقت بکند موقع طرح بودجه اگر نمایندگان پیشنهاد کردند پیشنهاد دهنده صحبت مى‌کند خیلى مختصر مخالف هم خیلى مختصر تاکنون هم عمل ریاست مجلس در باب یک دوازدهم این بوده ما را که انتخاب فرمودند جناب آقاى حاذقى و نمایندگان مردم اینجا غیر از اجراى صد در صد آیین‌نامه هیچ وظیفه‌اى نداریم و اگر آیین‌نامه یک ماده‌اش تخلف بشود این مجلس دوام و بقا نمى‌کند هر کس آنجا بنشیند باید صد در صد آیین‌نامه را مطابق النعل بالنعل اجرا کند و تبعیض هم نکند و همه را به یک چشم نگاه کند

نایب رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده مى‌خواستم عرض کنم که تصویب یک دوازدهم 5 دقیقه وقت بیشتر لازم ندارد اول دوازدهم را تکلیفش را معلوم کنید و بعد قبل از دستور صحبت کنند

نایب رئیس - راجع به صورت جلسه بفرمایید آقاى مهدوى‏

مهدوى - بنده فقط عرضم این است که اغلاطى هست اجازه بفرمایید اصلاح کنم و بدهم به تند نویسی.

رئیس - آقاى‌صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - بنده یک تذکرى راجع به ماده 138 آیین‌نامه داشتم و خواستم عرض کنم که اگر لایحه دوازدهم در اثنا بودجه کل کشور تقدیم بشود البته به همین صورتی که بیان فرمودند فقط با یک مختصر تذکرى که مخالف مى‌دهد باید اتخاذ رأى بشود ولى اگر رأساً مستقلاً داده شود مثل سایر لوایح خواهد بود موافق و مخالف باید در آن صحبت کنند و همان خصوصیاتى را که سایر لوایح دارد هم دارد.

نایب رئیس - آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر - بنده راجع به همین مورد عرضى دارم یعنى عقیده‌ام بر این است که آقاى حاذقى دیروز حق داشت نیم ساعت صحبت بکند دلیلم را هم الآن براى آقایان عرض خواهم کرد فرمایشات جناب آقاى نورالدین امامى صحیح است در صورتى که همان طور باشد آقاى ‌صدر‌زاده فرمودند و الا یک دوازدهم به هر حال یک لایحه که تلقى می‌شود و لایحه عبارت از چیزى است که دولت تحت یک ماده با تبصره یا بى‌تبصره بیاورد زیرش را رئیس‌الوزرا و وزیر مربوطه امضا کرده باشد در اینجا هم یک دوازدهم همین طور است ما اگر بگوییم که در یک دوازدهم می‌شود و نامحدود مثل بودجه صحبت کرد شاید قبول بکنیم اما به هر حال این یک دوازدهم را از صورت لایحه‌اى که نمى‌توانیم جدایش بکنیم منتهى با لوایح دیگر یک فرق‌هایى دارد یک استثنایى دارد گفته‌اند نمى‌شود اینجا پیشنهاد کرد تغییر و تبدیل داد تبصره بهش اضافه کرد و مسائل دیگر و الا از جنبه لایحه که خراج نمى‌شود و به هر تقدیر و به هر صورت اجازه بدهید عرض کنم از جمله استثناهایى که به این لایحه خورده است و با لوایح دیگر فرق دارد این است که نمى‌شود بیش از یک موافق و یک مخالف صحبت کنند این نص خاص است و استثناهایی است که به خصوص صریحاً قانون مطرح کرده (پناهى - آیین‌نامه مطرح است آقا؟) بلى همین موضوع مطرح است آقاى عزیزم شما بیایید جواب بدهید بنده عقیده دارم که تخلف شده است در جلسه قبل و باید توضیح بدهم بنده مى‌خواهم عرض کنم که این به هر تقدیر یک لایحه است آقایان نباید به آیین‌نامه ایراد بکنید و بر خلاف آیین‌نامه تفسیر نکنید اگر این کار معمول بشود به ضررمان تمام مى‌شود و الا به حال من فرق نمى‌کند و اما راجع به این قضیه سابقه دارد و مجلس رأى داده است و تصمیم گرفته است آقاى دکتر معظمى نایب رئیس بوده‌اند بحث شد که آیا یک دوازدهم باید به همین صورت تصویب شود نشستند و بحث کردند و مجلس تأیید کرد و تصویب کرد که یک دوازدهم لایحه است الآن هم لایحه است هر یک دوازدهم دیگرى هم که بیاید نیم ساعت مطابق لوایح معمولى مى‌توانند صحبت کنند با رعایت مقررات و از آقایان تقاضا مى‌کنم و دیگر تبعیض در آیین‌نامه نکنند

نایب رئیس - آقاى معدل‏

معدل - اظهار آقاى نورالدین امامى نایب رئیس موجب این است که در صورت مجلس باقى بماند و بعد دچار زحمت مى‌شویم به اسم سابقه پس باید توضیحى داده شود که رفع اشکال بشود اگر ما بودجه داشتیم و مرتب مى‌آمد ولى تصویب نمى‌شد معطل شده بود اینجا و یک دوازدهم بنا به احتیاج طرح مى‌شد این صحیح بود ولى مملکتى را که الآن مدتى است با یک دوازدهم‌ها نگه‌داشته‌ایم و وظیفه خاص و مخصوص مجلس شورای ملى نظارت در دخل و خرج مملکت است و وظیفه نمایندگان مجلس شوراى ملى هست که نظارت بر دخل و خرج مملکت بکنند و وظیفه نمایندگان است که در موقع طرح بودجه تمام وظایفى را که به عهده یک وکیل است اجرا بگذارند اگر این قسمت را در موارد طرح یک دوازدهم‌ها ساقط کنیم و به کلى این حق از نمایندگان سلب مى‌شود به این جهت بنده در جواب ایشان صریحاً عرض مى‌کنم که یک دوازدهم یعنى بودجه و همان حقى را که ما در مواقع طرح بودجه اعمال می‌کنیم مى‌توانیم در موقع طرح یک دوازدهم‌ها هم اعمال کنیم.

فرهودى - وارد دستور بشویم.

نایب رئیس - آقاى رضوى‏

رضوى - بنده هم عرضم مربوط به همین قسمت بود منتهى به نظر بنده گاهى مطلب مخلوط مى‌شود و اشتباهاتى انجام مى‌شود اول مى‌خواستیم این نکته را به همکار محترم آقاى معدل عرض کنم دولت‌ها نه حق دارند و نه مى‌توانند به این که بودجه مملکت را به صورت یک دوازدهم اکتفا بکنند اگر ملاحظه بفرمایید در دوره حاضر و در آن چند ماهه مجلس شورای ملى موافقت کرد که یک دوازدهم بیاید روى این مقدمه بود که مشاهده کردند که تفاوت بین در آمد و هزینه هست و براى این که این موضوع تعدیل بشود موافقت شد که بودجه‌اى که داراى کسر است نباید بگذرد به این صورت موافقت شد که موقتاً روى پایه آن آخرین بودجه سال 1328 ما کارها را خاتمه بدهیم تا وقتى که مجال معادله در بودجه بشود و گرنه مجلس شورای ملى به نام این که مجلس است و همین طور که فرمودند وظیفه نظارت در دخل و خرج دارد نباید اجازه بدهد که بودجه مملکت در هیچ موقع پنج روز بعد از موقعی که قانون تعیین کرده است یعنى 15 روز پیش از فروردین هر سال تقدیم شود و على‌الاصول وظیفه مجلس است و از این جهت دولت‌ها نمى‌توانند بودجه را نیاورند اما در مورد یک دوازدهم عرض کنم اگر نظامنامه ابهام دارد آن را بنده هم منکر نیستم براى این که روزی که در خدمت آقایان آقاى دکتر معظمى هم تشریف داشتند این موضوع نظامنامه مطرح بود کمیسیون فرض نمى‌کرد و نمى‌توانست موافقت کند یک روز مجلس شورای ملى مواجه مى‌شود با یک وضعیت که مدت یک سال دو سال مملکت بودجه نداشته باشد به یک دوازدهم بگذرد از این جهت ما اصل را این قرار دادیم در آن کمیسیون که بعد

+++

از این که بودجه در جریان است اگر مذاکره در پیرامون بودجه طول کشید و مدت وقت گذشت و آخر ماه رسید آن وقت دولت مى‌تواند با خود دولت یا یکى از نمایندگان پیشنهاد یک دوازدهم بدهد و به فوریت بدون پیشنهاد بدون گفتگو هم بگذرد این مطلبى که الآن با آن مواجه هستیم این قسمتى نبوده که بتواند یک کمیسیونى که مخصوصاً مأمور نوشتن آیین‌نامه است پیش‌بینى کرده باشد اگر اصل این طور باشد که آقایان مى‌گویند بنده معتقدم که کمیسیون مجدداً تشکیل شود و تصمیم بگیرد و تکلیف آیین‌نامه را روشن کند ولى تا وقتى که این طور نشده این به فرضى که آقاى کشاورز فرمودند مثل یک لایحه تلقى مى‌شود آن وقت نمى‌توان تفاوت بین لوایح گذاشت براى این که این مستثنیات در آن یک دوازدهمى است که با آن شرط و با آن قید مقید شده باشد ولى وقتى بنا شد که به صورتى که دوازدهم مستقل و به صورت لایحه باشد آن وقت معامله یک لایحه با آن باید کرد و بیست نفر هم مى‌تواند درش حرف بزنند مگر آن که مجلس بخواهد تصویب کند که خیر این همان صورت یک دوازدهم را دارد و آن وقت هیچ کس نمى‌تواند حرف بزند.

نایب رئیس - تصور مى‌کنم که این بحثى که در گرفته مربوط به صورت جلسه نیست مربوط به آیین‌نامه است و اگر این را ادامه بدهید حالا ده پانزده نفر اسم نویسى کردند و به نظر بنده مصلحت نیست نظر بنده هم این است که آقاى حاذقى مى‌توانند نیم ساعت صحبت کنند اشکالى ندارد این آن قدر اهمیت نداشت که از اول آن قدر درش بحث کنیم آقایان اجازه بدهید که در این باب صحبت نشود وقت کارهای‌مان را می‌گیرد و الآن ده دوازده نفر اسم نویسى کرده‌اند و این عملى نیست آقایان اگر راجع به صورت جلسه اعتراضى دارند بفرمایند. و الا وارد دستور شویم‏

دکتر معظمى - بنده اخطار دارم طبق ماده 146

نایب رئیس - اگر موافقت کنید آقایانى که صحبت نکرده‌اند صحبت کنند چون اینجا بعضى آقایانى هستند که مى‌خواهند دو دفعه سه دفعه صحبت کنند این که درست نیست آقاى ملک‌مدنى‏

دکتر معظمى - بنده به موجب ماده 146 اخطار داشتم و اخطار مقدم است‏

نایب رئیس - اخطار را نفرمودید

دکتر معظمى - چرا عرض کردم.

ملک‌مدنى - عرض کنم وقتى که ابهامى در آیین‌نامه پیدا شده است و له و علیه پیدا کرده است به نظر بنده مجلس باید تکلیف این را معین کند بنده اعتقام این است که مقام ریاست رأى بگیرند الآن خود آقاى گنجه‌اى طرفدار این هستند که می‌توانند نیم ساعت صحبت کنند در جلسه گذشته آقاى نورالدین امامى برخلاف این را معتقد بودند ما بعد هم باز گرفتار همین مذاکره هستیم بنده اعتقادم این است که مقام ریاست رأى بگیرند که مجلس شورای ملى تصمیمی را که اظهار مى‌کنند براى همیشه باقى باشد به نظر بنده باید مجلس تکلیف این را معین کند رأى بگیرید اگر چنانچه موافق است که این لایحه‌اى است که باید تشریفات لایحه براى آن انجام شود اگر هم موافقت نمى‌کنند خاتمه پیدا مى‌کند بنده خواستم این را به طور اختصار عرض کنم که زودتر تمام بشود

نایب رئیس - ماده 138 مربوط به همان ماده بوده است که الآن فرمودند

دکتر معظمى - ماده 146 را عرض کردم بفرمایید قرائت شود.

نایب رئیس - ماده 146 قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 146 - اخطار راجع به منافى بودن لوایح و طرح‌ها با قوانین کشور یا اخطار راجع به نظامنامه داخلى مجلس مقدم بر اظهارات دیگر است و مذاکرات در موضوع اصلى را متوقف می‌کند و باید در نهایت اختصار به عمل آید

نایب رئیس - آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى - عرض کنم به عقیده بنده این مهم‌ترین مسأله‌اى است که در مجلس مطرح است چون اصل فلسفى ایجاد مجالس براى رسیدگى به دخل و خرج مملکت است بنابراین مهم‌ترین کارى که ما داریم راجع به این کار است و در اینجا هم بحث شده است که آیا راجع به لایحه بودجه وکلا مى‌توانند حرف بزنند یا حرف نزنند این یک مسأله بسیار مهم است و چون این نظام نامه را نوشتیم بعد اگر سابقه بدى ازش ماند لعنتش براى ما می‌ماند در این نظامنامه نوشته نشده است که وکلا را از صحبت کردن در بودجه کل کشور محروم کنند چون اینجا تذکراتى بر خلاف این نظر مى‌شود. بنده لازم دیدم یک عرضى بکنم و بعد هم براى این که این مطلب مهم است یک پیشنهادى دارم که اشکال حل مى‌شود. (مکى - اصلاً نظامنامه قدیم را بیاورید اجرا کنید) عرض کنم راجع به قسمت لایحه بودجه اصلاً قانون اساسى دولت‌ها را مکلف کرده است که قبل از اسفند سال قبل باید لایحه بودجه تقدیم مجلس شود و قانون محاسبات عمومى هم علاوه برقانون اساسى دولت‌ها را مکلف کردند در اسفند ماه هر سال بودجه را به مجلس بدهند و بعد هم مجلس قبل از سال بایستى که بودجه سال بعد را تصویب بکند براى این که کار دولت تکلیفش معلوم باشد متأسفانه نه بودجه به موقع تقدیم شده است نه مجلس به موقع آن را تصویب کرده است و نه اصرار به تصویب دارد و در قسمت بودجه اگر ملاحظه بفرمایید همه را بنده قرائت مى‌کنم مى‌گوید وقتى که لایحه بودجه مطرح شد جلسات مجلس بلا انقطاع یا هر روز غیر از جمعه و دوشنبه و ایام تعطیلات رسمى متوالیاً روزى حداقل مدت 5 ساعت منعقد می‌گردد و تا موقعى که شور و مذاکره پایانى نیافته و رأى مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمى‌شود و هیچ لایحه دیگر یا طرح یا استیضاح نمی‌تواند مطرح شود مگر لایحه دوازدهم بودجه در صورت ضرورت پس فرض نظامنامه این است که ما مراحل قانونى را طى کردیم بودجه در تحت شور مجلس شوراى ملى است ولى از یک طرف آقایان نمایندگان مى‌خواهند شور و دقت در لایحه بکنند و از طرف دیگر در آخر ماه حقوق کارمندان داده شود.

در این صورت اجازه داده شده است فقط یک دوزادهم به مجلس بیاورند بنابراین این یک دوازدهم که به آن استناد شده است در موقعى است که خود بودجه در مجلس مطرح شده باشد حالا اصولاً استثنا شده است و بودجه نمی‌آید و یک دوازدهم مطرح می‌شود حالا براى این که فعلاً لایحه دولت مطرح است و این اشکال هم براى آقایان پیش آمده است بنده یک پیشنهادى مى‌کنم که اجازه داده شود که آقاى حاذقى هم بقیه صحبت‌شان را همان نیم ساعت تمام بکنند و بعد هم به کفایت مذاکرات رأى داده شود چون یک موقع این کار شده است در موقعى که بنده افتخار نیابت ریاست را داشتم این موضوع مطرح شد بحث کردم و فرض کردم که یک لایحه است در کلیاتش می‌شود نیم ساعت صحبت کرد و براى این که حق مجلس هم تضییع نشود بنده خواهش مى‌کنم از مقام ریاست که با این سابقه موافقت فرمایند و همین طور عمل شود و بعد هم این موضوع مراجعه شود به کمیسیون آیین‌نامه و آن کمیسیون آیین‌نامه که الآن هم وجود دارد به این قسمت یک اظهارنظرى بکند و بعد به مجلس گزارش بدهد (صحیح است)

صدر‌زاده - آقا من یک اخطار نظامنامه‌اى دارم ماده 220 را اجازه بفرمایید قرائت بشود. در این ماده گفته مى‌شود که حین انعقاد جلسه نظر رئیس - قاطع است‏

نایب رئیس - بنده اظهارنظر کردم.

نورالدین امامى - آقاى رئیس اجازه بدهید بنده اینجا توضیح بدهم آخر یک حق مشروع مسلم ریاست که دارد تضییع می‌شود. اجازه بدهید.

نایب رئیس - شما نظرتان را گفتید یک عده از آقایان هم اسم نویسى کرده‌اند براى نطق‌هاى قبل از دستور (صحیح است) و یک پیشنهاى رسیده که نطق‌هاى قبل ازدستور را براى آخر جلسه بگذاریم. و من هم عقیده‌ام این است که براى آخر جلسه بگذاریم. (صحیح است)

2 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع به یک دوازدهم مهر ماه بودجه کل کشور و ارجاع آن به مجلس سنا.

نایب رئیس - آقاى حاذقى بفرمایید.

آشتیانى‌زاده - بنده عرض دارم‏

نایب رئیس - وارد دستور شدیم اجازه شما محفوظ باشد. براى جلسه آینده‏

حاذقى - بنده از حق خودم صرف‌نظر کردم. استدعا مى‌کنم هر اقدامى براى تسریع تصویب لایحه لازم است بفرمایید.

پیراسته - صورت جلسه تصویب نشد ما تذکر راجع به تصویب جسله داریم‏

آشتیانى‌زاده - بنده دیشب آمده‌ام اینجا خوابیده‌ام و حالا شما مرا محروم مى‌کنید.

نایب رئیس - از موضوع یک دوازدهم مهم‌تر نیست.

آشتیانى‌زاده - خیلى مهم‌تر است موضوع حیات ملى است.

نایب رئیس - چهار تا پپیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده بود آقاى پیراسته بعد آقاى کشاورز

صفایى - بنده مخالف کفایت مذاکراتم‏

نایب رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید (گفته شد نیستند) آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر - بنده مخالف کفایت مذاکراتم.

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - گاهى از اوقات نمى‌دانم چطور مى‌شود با این که مجلس مهیاى این است که به خوبى انجام وظیفه کند یک حالت خاصى درش پیدا مى‌شود آقا امروز سى‌ام ماه است مردم حقوق مى‌خواهند بگیرند.

زندگى بکنند منتظرند ما تصویب کنیم بودجه را آن مرد بیچاره بینوایى که از بقال سر گذر رفته قرض کرده باید آخر ماه پول از صندوق دولت بگیرد و قرضش را بدهد، او این حرف‌ها که سرش نمى‌شود ما باید رعایت مردم را بکنم این لایحه بودجه نیست که ما بخواهیم رویش صحبت و بحث کنیم آقاى وزیر مالیه در کمیسیون بودجه هم آن روز که لایحه مطرح بود وعده

+++

فرمودند که به زودى لایحه بودجه را با تعادل انشاءالله بیاورند به مجلس تقدیم بکنند در موقعى که آن لایحه بودجه به مجلس داده شده در آن موقع آقایان هر مذاکره‌اى که دارید بفرمایید این یک موردى است که باید رعایت شود این یک قاعده ثابتى است که الآن متأسفانه کشور ما به واسطه یک مسائل مهمى یک حوادث غیر عادى که همه ما واقف هستیم و توجه داریم اشکالاتى برایمان پیش آمد که بودجه‌مان از تصویب نگذشته براى پرداخت حقوق کارمندان دولت که بیچاره و بدبختند و زندگی‌شان این است ما باید این را تصویب کنیم که اینها حقوق‌شان داده شود به این جهت بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را کرده‌ام و تمنى می‌کنم که آقایان در این موضوع به خصوص یک تعصباتى به خرج ندهند و اگر صحبت‌هایى هست بعداً بفرمایید و حقوق این بیچاره‌ها را تصویب کنیم بروند پول‌شان را بگیرند بنده استدعا مى‌کنم از آقایان موافق و مخالف در این موضوع به خصوص توافق کنند تا کارمان تمام شود بعد سر لوایح دیگر هر نوع مذاکره و مطالبى دارند اظهار کنند (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى کشاورز‌صدر مخالف هستید؟

کشاورز‌صدر - بله بله‏

نایب رئیس - بفرمایید.

کشاورز‌صدر - من استدعا مى‌کنم از آقایان یک قدرى کم حوصله‌گى به خرج ندهند (صفایى - مخالف هم اول من بودم) من حق کسى را نمى‌خواهم اگر شما صاحبش هستید من مى‌آیم پایین من استدعا مى‌کنم که براى یک ساعت دیر و زود اسباب جلوگیرى از اظهار عقیده اشخاص فراهم نشود خود آقاى وزیر دارایی هم قطعاً موافق خواهند بود که اگر تذکراتى هست داده شود جناب آقاى ملک‌مدنى فرمودند به این که امروز سى‌ام ماه است و مى‌بایستى مستخدمین حقوق بگیرند اگر تأخیر شود اسباب زحمت آنها است این را قبول دارم بنده ولى بدانید که همان طورى که آقاى دکتر معظمى فرمودند ما هیچ جاى حرف نداریم دیگران شاید اقلیت هم دلش بخواهد تذکر بدهد جای تذکر ندارد جز اینجا. مثلاً بنده اینجا (پیراسته- «در حالى که از جلسه خارج مى‌شد» ما سکوت کردیم حق مشروع‌مان را هم نمى‌دهید من اول پیشنهاد کردم) بنده جسارتى نکردم مثلاً این مطلب را آقایان نمایندگان به بنده بفرمایید که پس کجا غیر از بودجه بگویم که ما مى‌خواهیم بگوییم آقاى وزیر دارایى اعمال‌شان را در مورد اتومبیل و کم کردن حقوق تا پانصد تومان را تأیید مى‌کنیم ولى من عرض مى‌کنم کسى که تا پانصد تومان حقوق مى‌گیرد این را به عنوان حق مقام و جهات دیگر نیایند حقوقش را کم کنند. زیرا پانصد تومان حداقل معیشتى است که براى هشت نفر و ده نفر عائله است و کجا بگویم که جنابعالى می‌بایست در دنبال این کارهاى‌تان قانون مالیات تصاعدى بیاورد تا تعدیل شود و نظر آقا معدل را عملاً اجرا کنید و الا با کمونیست‌ها جز با تأمین رفاه مردم که راهش این است مبارزه نمى‌شود کرد و کجا داد بزنم و فریاد بکشم که در این مملکت سالى پنجاه میلیون تومان پانصد میلیون ریال مصرف پودر و ماتیک و کرم مى‌شود. این را آمار گرفته‌ام آقا بگویید این را بگیرند و این اجناس لوکس را آتش بزنند و الا جوراب نایلن در این مملکت دویست میلیون تومان در سال فروش می‌رود اینها را صدى دویست بهش مالیات ببندید براى این که اگر زن بنده و یا فلان وکیل خواست بپوشد پنجاه تومان بدهد، آن هم مارکى داشته باشد و معلوم بشود و پاسبان بتواند تفتیش بکند بگوید این جوراب را که دارى پنجاه تومانش را دادى یا نه؟ بنابراین بنده عرضم را تمام کردم و استدعا می‌کنم و می‌خواستم توضیح بدهم که آقایان حرف‌هایى دارند از این قبیل مسائل بسیار زیاد است، اجازه بدهید و توقع‌مان هم از آقایانى که می‌آیند حرف می‌زنند این است که موافقت بکنند کم کم صحبت شود تا زودتر بگذرد (صحیح است)

نایب رئیس - رأى مى‌گیریم به کفایت مذاکرات راجع به لایحه یک دوازدهم آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. براى اظهار نظر مشورتى می‌فرستیم به مجلس سنا.

آشتیانى‌زاده - تکلیف این نطق‌هاى قبل از دستور را هم تعیین بفرمایید

نایب رئیس - عرض کردم اجازه‌ها محفوظ است براى جلسه آینده براى این که لایحه یک دوازدهم بگذرد این کار را کردیم.

3 - طرح گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1330 مجلس شوراى ملى.

شوشترى - آقاى رئیس بفرمایید بودجه مجلس مطرح شود.

نایب رئیس - اگر آقایان موافقت بفرمایید بودجه مجلس را مطرح بکنیم (صحیح است) گزارش کمیسیون محاسبات قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون محاسابت به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون محاسبات مجلس شورای ملى بودجه تفصیلى سال 1330 مجلس شوراى ملى را با حضور آقایان کارپردازان مجلس و رؤساى حسابدارى و کارگزینى مورد رسیدگى قرار داده است پس از مذاکرات لازمه و توضیحاتى که آقایان کارپردازان دادند بودجه مزبور به شرحى که ملاحظه مى‌فرمایند ضمن 10 ماده تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید.

از طرف مخبر کمیسیون محاسبات - شوشترى‏

نایب رئیس - کلیات مطرح است آقاى فرامرزى پیشنهادى داده‌اند که این گزارش مسکوت گذاشته شود پیشنهاد ایشان قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم که لایح بودجه مجلس مسکوت بماند فرامرزى‏

غلامرضا فولادوند - اگر پس نگرفتند بنده مخالفم‏

نایب رئیس - آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - براى این که شما بتوانید حرف بزنید من پس نمی‌گیرم.

عرض کنم که تعجب مى‌کنم ما مجلس براى چه مى‌خواهیم و قانون براى چه می‌گذرانیم؟ اگر مقصود از مجلس گذراندن قانون است مقصود از قانون چیست؟ اجرایش است یا عدم اجرایش؟ قانون گذراندن و بهش عمل نکردن عمل لغوى است (صحیح است) (فقیه‌زاده - مثل قانون مشروبات) آدم عاقل که عمل لغو نمى‌کند، الآن قانون اساسى داریم خودمان که قوه مقننه هستیم خلاف قانون اساسى عمل مى‌کنیم در صورتى که باید پیرو آن قانون باشیم و تشکیلات ما در تحت لواى آن قانون عمل بکنند. مثلاً ما اینجا یک قوه‌اى هستیم که به دو قسمت تقسیم مى‌شویم مجلس سنا و مجلس شوراى ملى هر یکى از ما‌ها هر چه به نفع خودمان است نفع خودمان را قانون اساسى مى‌بینیم نه عمل جزو دیگرى از همین قوه را مثلاً در قانون اساسى تصریح کرده که وکیل نمى‌تواند وزیر باشد (صحیح است) در قانون اساسى تصریح کرده به مجرد این که وکیل کار دولت قبول کرد از نمایندگى مجلس منعزل است (صحیح است) من نمى‌دانم چه جور حرف بزنم که فردا آقایان سناتورها نگویند که به مجلس سنا توهین کرد. یا به ما بى‌احترامى کرد؟ (صدر‌زاده - این توهین نیست قانون است) یک آیین‌نامه‌اى مى‌گویند نوشته‌اند، این آیین‌نامه چیست؟ من تا زمانى که مسلمان باشم اجتهاد در مقابل قرآن نمى‌توانم بکنم. اجتهادم غلط است خروج از اسلام است مادامى که ما تابع رژیم مشروطیت هستیم قانونى بر خلاف اساسى نمى‌توانیم وضع کنیم. البته ممکن است بکنیم ولى آن وقت مشروع نیست مثل زن شدن مادر زن است (شوشترى - فاسقید آن وقت) عرض کنم عملى که مجلس سنا مى‌کند صراحتاً بر خلاف قانون اساسى است (صحیح است) یا وکلاى مجلس شورای ملى هم حق دارند بکنند این کار را یا وکلاى سنا هم حق ندارند (یکى از نمایندگان - وکلاى مجلس سنا هم حق ندارند) خوب آنها هم حق ندارند این چه جور مى‌شود که آدم هم مى‌رود وکیل مى‌شود، هم وزیر مى‌شود هم رئیس کل تشریفات مى‌شود هم استاندار مى‌شود باز بر می‌گردد وکیل است. اگر عملى است باید براى همه باشد اگر عملى نیست براى هیچ کس عملى نیست. (صدر‌زاده - مجلس شورای ملى برخلاف این عمل کرده آنجا هم حق ندارند این کار را بکنند) وقتى که قانون اساسى مى‌گوید و مجلس مى‌گوید که وکیل مجلس نمى‌تواند با سنا هم مشمول کلمه مجلس هست و یا مشمول کلمه مجلس نیست. اگر مشمول کلمه مجلس هست وکیل سنا هم نمى‌تواند کار دولتى بگیرد. اگر مشمول کلمه مجلس نیست هر کارى که در قانون اساسى هست که مجلس این کار را بکند این قانون نباید به سنا برود یومنون ببعض الکتاب و یکفرون ببعض که نباید شد. در یک چنین مملکتى که قانون اساسى در نظر خود قوه مقننه براى این که اشخاصى مصلحت‌شان در این است این جور عمل مى‌شود. آقا جمع کنید این دستگاه را مسخره که نیست. خودتان را چرا مسخره مى‌کنید. من عرض دیگرى ندارم به آن جهت با آن مخالفت کردم که قانون در این مملکت معنى ندارد که مى‌خواهید تصویب کنید.

نایب رئیس - پیشنهادتان را پس گرفتید آقا؟

فرامرزى - پس نمى‌گیریم براى این که عقیده‌ام این بود (چند نفر از نمایندگان - پس بگیرید) خوب پس گرفتم.

فرهودى - ممکن است که اسباب تعجب بعضى از آقایان بشود که چه شده است که بنده با بودجه مجلس شورای ملى مخالفت مى‌کنم. اما اگر مختصر توجهى به عرایض بنده بفرمایید شاید قبول بفرمایید که مقصود از مخالفت بنده فقط تکمیل بودجه است و تذکر نواقص است. اولاً بنده تصور مى‌کنم که مجلس شورای ملى هم در کار بودجه هم در کار تشکیلات ادارى مى‌بایستى سر مشق کامل و صحیح سایر مؤسسات بشود یعنى مجلس شوراى ملى در عمل بودجه خودش و در تشکیلات ادارات

+++

و دوایر خودش مى‌بایست یک روشى بگیرد که نتیجه آن روش این باشد که سرمشق دولت بشود در امور بودجه‌اى و در امور تشکیلاتى. این همه افکار و نظریات اصلاحى که قبل از دستور و یا در طى مطالبى که در دستور مطرح است ما راجع به امور مملکت و تأسیسات ادارى مى‌گوییم اگر واقعاً مؤمن بهش هستیم بایستى در درجه اول در خود مجلس شورای ملى عملى بکنم تا یک سرمشق کامل و یک نمونه کاملى هم در دست دولت قرار گیرد و هم در دست سایر تأسیسات عمومى مملکت و در این بودجه این اصولى را که ما همیسه در اینجا تذکر داده‌ایم و حتى دولت را مکلف کرده‌ایم به این که آن اصول را رعایت کند و حتى آن اصول جزو قوانین آمده است و رعایت نشده یک اصل این است که بودجه هر سال در سال قبل مى‌بایستى تنظیم بشود و تصویب بشود و بحث بودجه به سال بعد نیفتد همچنین که در آغاز همین جلسه هم در موقعى که در اطراف ماده 138 نظامنامه بحث می‌شد تصریح شد که فرض مقننین و فرض مجلس شورای ملى همیشه این است که بودجه هر سال را قبلاً تصویب کرده و قوانین محاسباتى و مالى ما روى این پایه قرار گذاشته شده است نظامنامه داخلى مجلس هم در موقع بحث بودجه روى این فرض نوشته شده است که بودجه به موقع خودش داده شده است. حالا اگر فرضاً دولت در تنظیم بودجه‌اش مشکلاتى داشته است، مجلس شوراى ملى گمان نمى‌کنم که دچار این مشکلات بوده است و براى این که مخارج و تأسیسات و تشکیلات مربوط به مجلس معلوم است و بودجه‌هیا سابقش هم بود و به آسانى ممکن بود که در سال قبل همین بودجه تنظیم بشود و به مجلس بیاید و تصویب بشود و اگر این عمل می‌شد مسلماً تأثیر مى‌کرد در دولت و دولت هم پیروى مى‌کرد و شاید بودجه مملکت تا به حال بلاتکلیف نمی‌ماند، این یک اصل اصل دیگر اصل تناسب و احتیاج است ما مى‌گوییم که در مخارج مملکتى مى‌بایست هم رعایت تناسب بین اصول و فصول مخارج بشود و هم رعایت احتیاج براى این که اگر ما در مخارج قید نسبت و قید احتیاج حقیقى را بردایم به هیچ وجه موفق نخواهیم شد که جلو تزیید مخارج را بگیریم وقتى نتوانستیم جلو ازدیاد مخارج را بگیریم وقتى ناچار امور مالى مملکت رو به ورشکستگى می‌رود. مثلاً بنده الآن اجمالاً که نگاه کردم مطابق قانون انتخابات 136 وکیل هست که معمولاًً هم هیچ وقت بیش از صد یا 110 نفر حاضر براى کار نیست بعضى نقاط انتخاباتش نشده بعضى اوقات غایب داریم، متوفى داریم، آن وقت براى این که این 130 نفر وکیل هفته‌اى سه جلسه بیایند در هر جلسه دو ساعت یا سه ساعت کار بکنند و در این فواصل هم چند کمیسیون در مجلس باشد 107 عضو داریم یعنى در حقیقت هر وکیل معادل یک عضو در امور ادارى این را بهش چه مى‌گویند این را افراط در استخدام بهش مى‌گویند و البته مانعى نداشته است که مثلاً این 107 نفر بشود دویست نفر وقتى بنا شد که قواعدی نبود معتقد به تناسب و احتیاج نشدیم هى زیادى مى‌شود، حالا زیاد شدن در مجلس نظر به این که بالاخره باز هم محدود است خیلى نگرانى ندارد اما عرض کردم عیبش این مى‌شود که این سرمشق مى‌شود براى وزارتخانه‌ها، براى ادارات آن وقت براى هر کار کوچکى دو نفر سه نفر اضافه می‌شود این است که این افراط در اعضا به نظر بنده بایستى که اصلاحى درش بشود و راه اصلاحش را هم هیئت رئیسه مى‌توانند معین بکنند. هم کمیسیون محاسبات مى‌تواند معین بکند که بالاخره طورى بشود که عده کارکنان مجلس روى دو اصل قرار بگیرد یکى روى اصل احتیاج حقیقى یکى روى اصل تناسب عده نمایندگان و کارى که در مجلس انجام مى‌شود این دو قاعده باید باشد.

یک مسأله دیگرى است که بنده مدتی است در نظر دارم در بودجه مجلس عرض کنم این است که مجلس یک مؤسسات وابسته پیدا کرده است مثل چاپخانه مثل مجله رسمى براى این مؤسسات وابسته البته روز اول شاید یک احتیاج ضرورى بوده است یعنى مجلس احتیاج داشته است به یک چاپخانه کوچکى که این لوایح و طرح‌هایى که در مجلس مورد بحث قرار مى‌گیرد و مطابق آیین‌نامه باید 24 ساعت قبل طبع و توزیع شود چاپخانه براى این بوده که یک دستگاه کوچکى باشد که لوایح و طرح‌هاى که در مجلس مطرح مى‌شود بتوانند 24 ساعت قبل چاپ کنند البته این چاپخانه می‌شود یک چاپخانه محدود کوچکى و براى مجلس هم اشکال ندارد که این چاپخانه را نگهدارد اما این چاپخانه رو به توسعه رفته یعنى خیلى افزایش پیدا کرده و خیلى توسعه پیدا کرده نسبت به احتیاجات مجلس.

احتیاجات خارج از مجلس را هم برطرف مى‌کند احتیاجات وزارت مالیه را احتیاجات کتاب چاپ کردن را البته مانعى ندارد یک چاپخانه بزرگ وسیعى در مجلس باشد اما این انضمامش در مجلس اشکالاتى به وجود مى‌آورد مثلاً بنده در روزنامه‌ها خواندم که یک عده کارگران چاپخانه مجلس شکایاتى پیدا کرده‌اند از مجلس شورای ملى. از رئیس. از هیات رئیسه که قانون کار درباره ما آن طوری که باید اجرا نمى‌شود اولاً ممکن است در ادعاى خودشان محق نباشند یا باشند بنده اصلاً وارد این مطلب نمى‌شوم اما ملاحظه بفرمایید که داشتن این مؤسسات اضافى آن هم به این طول و تفصیل ساحت مقدس مجلس را گرفتار یک مسائل و مذاکراتى مى‌کند که خارج از احترام و ‌شأن مجلس است که بیایند بگویند که مجلس شورای ملى خودش صد تا کارگر دارد دویست تا کارگر دارد پانصد تا کارگر دارد خودش قانون را درباره آنها اجرا نمى‌کند مثلاً ما یک قانون گذراندیم که هر مؤسسه‌ا‌ى که بیش از صد کارگر دارد خانه براى کارگرهایش بسازد. خوب الآن یکى از مؤسسات این چاپخانه مجلس است شما اگر این قانون کار را و این قانون ساختن خانه را روز اول درباره کارگران اجرا بکنید، بنده کاملاً موافقم. مى‌گویند مجلس شوراى ملى قانونى گذراند و اول هم نسبت به کارگران خودش اجرا کرد و بعد از دیگران مى‌خواهند اما وقتى ما نیستیم براى این که این گونه امور را اجرا بکنیم آن وقت نگهدارى کارگر بدون این که این قوانین را که خودمان براى رفاه‌شان مى‌گذارنیم کاملاً طابق النعل ولا النعل اجرا بکنیم این یک کاری است که ایراد پیدا می‌کند اعتراض تولید مى‌کند نسبت به مقام مجلس شوراى ملى در صورتى که مقام مجلس یک مقام رفیعى است یک مقام محترم است اینجا در حقیقت حرم قانون است و نبایستى نسبت تخلف از قانون و عدم توجه به قانون به این مجلس داده شود ولى وقتى مؤسسات‌مان را بدون تناسب توسعه دادیم بسا اتفاق مى‌افتد که غفلت مى‌شود که یک ماده‌اى که از فلان قانون ما تصویب کردیم نسبت به فلان کارگر فلان کارمند اجرا بکنیم آن وقت نسبت تخلف از قانون به دستگاه تقنینیه داده مى‌شود و این خطرناک‌ترین وضعى است که ممکن است در امور اجتماعى مملکتى پیدا بشود عرض کنم که این امور مؤسسات وابسته به مجلس نظر به این اشکالاتى که در عمل تولید مى‌کنند میبایستى یک راه و طریقه دیگرى براى اداره‌اش معین شود. یعنى، طورى باشد که جزو دستگاه رسمى مجلس شوراى ملى نباشد. بنده گاه توى خیابان‌ها که دارم راه مى‌روم تابلو مى‌خوانم نوشته است که. آخر مجلس شوراى ملى چیست؟ مجلس شورای ملى عبارت است از این مجموعه‌اى که به این هیأت و به این شکل و مطابق آیین‌نامه که دست رئیس مجلس است تشکیل مى‌شود. آن وقت در تابلو می‌خوانم فلان آدم طبیب مجلس شوراى ملى است. این عنوان طبیب مجلس شورای ملى از کجا پیدا شده مجلس شورای ملى طبیب مى‌خواهد؟ این عیب از کجا پیدا شده؟ روى تابلو نوشته است که طبیب مجلس شورای ملى، این از اینجا پیدا شده که مجلس شورای ملى دویست تا کارگر دارد. مطابق قانون کار بهدارى براى کارگرها باید درست کند. بهدار البته طبیب مى‌خواهد.

آن وقت طبیب کارگرهاى چاپخانه مجلس شوراى ملى تابلویش این است که مى‌شود طبیب مجلس شورای ملى این عیب‌ها از کجا پیدا مى‌شود؟ اولاً به او نمى‌شود گفت که تو توى تابلوات همچو چیزى ننویس، مى‌گوید که من توى مجلس مى‌آیم و کار مى‌کنم و کارگارن را معالجه مى‌کنم و از مجلس هم حقوق مى‌گیرم و این را هم باید بنویسم و وقتى هم که مى‌نویسد یک چیز خلاف قاعده و خلاف طریقه است تا اندازه‌اى هم مضحک است (دکترطبا - کجایش مضحک است؟) عرض کنم که مجلس شوراى ملى یک دستگاهى است یک هیئتی است. مقصود از مجلس شوراى ملى این هیئت و این اجتماع است که هستیم که به این حالت اجتماعى که تحت این قواعد و قوانین و آیین‌نامه است مى‌گوییم مجلس شورای ملى، این که دیگر طبیب ندارد طبیب را عرض کردم، آن طبیب طبیب کارگر چاپخانه است که آن چاپخانه ضمیمه مجلس است اما وقتى که توى تابلو مى‌نویسد پزشک مجلس شوراى ملى این همان طور که عرض کردم حتى آقایانى که نماینده مجلس شوراى ملى هم هستند نمى‌توانند چنین عنوانى را انتخاب کنند تا چه رسد به آن که کسى که کارگران مجلس را معالجه می‌کند. مثلاً بنده دو سال پیش در دوره پانزدهم یک اعلانى در روزنامه خواندم، یک اعلانى کرده بود براى یک روزنامه‌اى که در آنجا به یکى از آقایان نمایندگان و هیئت رئیسه یک اشاراتى شده بود که هیئت رئیسه هم مقتضى دیده بود که مطابق قانون مطبوعات جواب بدهد یک اعلان بود که فلان روزنامه فلان تخلف را کرد نسبت به مقام ریاست و ما او را فرستادیم به عدلیه وزیرش امضا کرده بود دادستان مجلس شوراى ملى یک اسمى هم بود که اسمش یادم رفته است یک اسمى نوشته بود و زیرش هم نوشته بود دادستان مجلس شوراى ملى آیا مجلس شوراى ملى با این هیئت و این تشکیلات دادستان دارد؟ محمکه دارد؟

حالا او هم حق دارد. مجلس شوراى ملى یک مقدارى کارمند دارد این کارمند‌ها مطابق قانون داراى محکمه ادارى هستند و این محکمه ادارى هم دادستان دارد آن هم درست نوشته بود. اما این شخص دادستان کارمندان متخلف ادارى مجلس شوراى ملی بوده است اما در روزنامه برداشته نوشته است دادستان مجلس شوراى ملى آقا این تشکیلات و این عنوان مضحک است (فرامرزى - محاکمه ادارى که دادستان دائمى لازم ندارد) این در تشکیلات قانونگذارى صحیح نیست (امامى‌اهرى - آن سمت عوض شد مشاور حقوقى شد) مشاور حقوقى مجلس شوراى ملى هم عجیب است، مجلس شورای ملى خودش قانونگذار است تفسیر قانون می‌کند. لغو قانون می‌کند و معین و مفهوم قانون هم با خودش است. هیچ همچو چیزى مى‌شود که مشاور حقوقى

+++

داشته باشد؟ اصلاً مجلس شوراى ملى با کى دعوا دارد؟ مرافعه دارد که مشاور حقوقى بخواهد؟ (شوشترى - با مجلس سنا) این است که بنده پیشنهاد اساسى و نظر اساسی‌ام این است که این بودجه مجلس شوراى ملى که به این طول و تفصیل هست در حقیقت دو قسمت می‌شود. یک قسمت آنچه خاص مجلس شوراى ملى است، آقایان تند نویس‌ها و دو سه ادراه دیگر که وابستگى به کار قانونگذارى مجلس دارند و یک قسمت کوچکى از مطبعه براى این که این لوایح را بتوانند 24 ساعت قبل تهیه کند ولى یک قسمت دیگرش یک تشکیلاتى است که باید در تحت مسئولیت خود دولت باشد و ترتیب آن داده شود مجلس هر جور مى‌خواهد باشد باشد ولى طورى باشد که این عناوین و این اتهامات پیش نیاید. کسى ایراد نقض قانون به مجلس شوراى ملى نگیرد. عنوان پزشک مجلس شوارى ملى دادستان مجلس شوران ملى مشاور حقوقى مجلس شوراى ملى این عناوین ظاهر نشود و بالاخره ساحت قدس مجلس از این گونه حرف‌ها و این گونه صحبت‌ها محفوظ بماند براى این که مقام مجلس یک مقام منیعى است و یک مقام بزرگى است که هر قدر احترام و حیثیت‌اش بیشتر محفوظ بماند قوانینش محترم‌تر است و الا اگر مجلس بیاید خودش را وارد یک مسائلى بکند که فرض کنید که با کارگر طرف شود با اعضایش طرف بشود فردا بیایند اعتصاب خواستند بکنند. فرضاً مطابق مقرراتى که هست کارگران چاپخانه خواستند اعتصاب بکنند تکلیف مجلس شورای ملى چه خواهد بود؟ بعد هم عیبش این است که این بودجه‌اى که الآن 15 صفحه است ده سال پیش چهار صفحه بوده و بنابراین ده سال بعد چهل صفحه مى‌شود، روز به روز توسعه پیدا مى‌کند و گرفتارى درست می‌کند و مجلس از کار خودش بالمره باز مى‌ماند. حالا بنده در امور ادارى مجلس وارد نیستم اما اگر در اول آقایان کارپرداز‌ها و رئیس و هیئت رئیسه مجلس را ببینید خواهید دید که در روز چه کارهایى که مربوط به مجلس شورای ملى نیست بخه آقایان مراجعه مى‌شود

بایستى ترتیبى بکنیم که مجلس به اندازه ضرورت و احتیاج چاپخانه و تشکیلات داشته باشد و براى بقیه‌اش یک فکرى بکنیم که هم آنها کار داشته باشند و هم مسئولیت و طرفیت مستقیمى با مجلس شورای ملى نداشته باشند.

نایب رئیس - آقاى حاذقى موافق هستید؟ (حاذقى - موافقم ولى عرضى ندارم) آقاى شوشترى‏

شوشترى - فرمایشات جناب آقاى فرهودى یک قسمتش اصولاً یعنى قسمت مؤخر، وارد است و از نظر کلى که بنده یک یک را عرض می‌کنم اول باید بعضى قسمت‌هاى مقدم فرمایشات‌شان را جواب عرض کنم. راجع به طرز تنظیم بودجه مجلس شوراى ملى تنظیم بودجه مجلس شوراى ملى تنظیم بودجه مجلس طبق قوانین موضوعه مجلس شورای ملى است و بعداً مجلس شورای ملى و هیئت رئیسه مجلس طبق سیره معمول عمل کرده و با رعایت بودجه‌هاى سابق که بودجه را طورى تنظیم بکنند که همان طور که جناب آقاى فرهودى فرمودند سر مشق شود براى بودجه دولت. و این را به شما چون وارد نبودید ... بنده هم تا مفتخر نشده بودم به عضویت کمیسیون محاسبات اغلب این قسمت از اعتراض را به نظر خودم صحیح مى‌دانستم و وارد می‌دانستم ولى وقتى وارد شدم و به جزئیات کار رسیدگى کردم دیدم آن منظور اساسى که جنابعالى می‌فرمایید هیئت رئیسه و کارپردازان محترم آن منظور را رعایت کرده‌اند، این افرادى که می‌فرمایید که صد و چند نفر و به مقایسه طبعاً به هر یک نفر نماینده محترم یک کارمند در مجلس می‌رسد اولاً باید این را عرض کنم که این کارمندان مشمول قانون استخدام‌اند. اگر بنا بشود این را از اینجا برداریم. انتقالش به وزارتخانه دیگر که نمى‌توانیم بدهیم. به جاى دیگر هم که نمی‌توانیم بفرستیم پس حقوق اینها بر جاى خودش روى آیین‌نامه و روى قانون استخدام است النهایه باید ببینیم که اینها براى مجلس شورای ملى، این صد و چند نفر کارمند، با تشریفات مجلس شورای ملى لازم است یا لازم نیست. بلى ما باید یک وقت برویم در یک شعبه‌اى از اداره ثبت اسناد در آنجا باید تمام جهات را رعایت کنیم که به قدر نیاز آنجا یک کسى از صبح تا شب خدمت بکند و حقوق بگیرد. اما شما اگر رفتید در وزارت امور خارجه، وقتى که بنا شد چهار نفر وزیر مختار یا دو نفر دیگر را دعوت کردند براى تشریفات باید بچسبند که یک نفر آدم آمده یک چاى لازم دارد یک قرآن و یک لقمه نان؟

نه این طور نیست، این تشریفاتى است که حتماً باید از نظر مملکت با مخارج فوق‌العاده آبروى مملکت را حفظ کرد و من آنچه را که جناب آقاى فرهودى رسیدگى کردم کارمندانى که الآن در مجلس شوراى ملى مشغول خدمت هستند علاوه بر این که مشمول قانون استخدامند تمام اینها جزء به جزء فرد فرد اینها انجام وظیفه کرده‌اند و مى‌کنند و البته می‌دانید که اگر من تخلفى هم ببینم صاف می‌گویم جزء به جزء و فرد فرد اینها انجام وظیفه کرده‌اند و مى‌کنند حتى از پارسال تا به حال 17 نفر کم شده ما محتاج شدیم به چهار نفر دیگر که یکیش پسر مهدى ساعى بدبخت است و ما در اینجا ناچار شدیم براى این که دیدیم تند نویسى مجلس، دفتر مجلس آرشیو مجلس می‌ماند ناچار شدیم به جاى آن عده متوفى و متقاعد شده و از بین رفته چهار نفر را اضافه کنیم پس منظور جنابعالى از این که بودجه سرمشق دولت قرار بگیرد تأمین شده و اما موضوع دیگر مؤسسات وابسته به مجلس است که آن نماى اولیه‌اش چاپخانه است راجع به موضوع چاپخانه اول باید این فکر را بکنیم که اگر انتزاع بشود این چاپخانه از مجلس باید ضمیمه وزارت دارایى بشود یا یک دستگاه مستقلى بشود من خودم در کمیسیون محاسبات با بودن جناب آقاى امامی‌اهرى که از طرف کارپردازى تشریف آورده بودند عرض کردم که ما در چاپخانه مجلس و در مطبعه مجلس این بنا یک کرایه‌اى دارد اینجا برق را مى‌دهیم. زمین را مى‌دهیم و به عقیده من استفاده‌اى که باید ببریم نمى‌توانیم ببریم ولى با توضیحاتى که ارباب رئیس محاسبات داد و آقایان محترم دادند دیدیم امروز با این احتیاطاتى که در جزء جزئش کردیم ناچاریم این مؤسسه را که آبروى مجلس شوراى ملى را حفظ مى‌کند به این کیفیت نگهداریم تا سر فرصت وقت پیدا بکنیم وقت به ما بدهند که سر فرصت بنشینیم و براى این و وابسته‌هاى مجلس یک فکرى بکنیم یک موضوعى که صد در صد صحیح است و بنده تصدیق مى‌کنم اولاً آن موضوع دادستان حذف شده است و اما اگر طبیبى که آقایان محترم کارپردازان و هیئت محترم رئیسه فرستاده‌اند به کمیسیون محاسبات به عنوان طبیب که الآن یک طبیب است که خیلى خوب انجام وظیفه مى‌کند یک طبیبى را چند روز

و چند مدتى است همه آقایان مى‌آیند تعریف مى‌کنند که انجام وظیفه مى‌کند و آن یکى رفته تابلو زده در خانه‌اش و اسمش را گذاشته طبیب مجلس شوراى ملى و انجام وظیفه نمى‌کند ما منتقل شدیم از این جهت کمیسیون محترم محاسبات با جلب‌نظر هیئت کارپردازان محترم این را گفتیم که طبق مقررات هر کس آمد رسیدگى کرد به زن و بچه کارمند و کارکنان مجلس شوراى ملى به این مستخدمین رسید پست قرارداد مثل کلانترى سر ساعتش حاضر شد به او حقوق مى‌دهیم و الا به خدمتش خاتمه مى‌دهیم غرض از گذاشتن این چند نفر و دعوت پزشک استخدام پزشک هم این بوده که اگر یک کارمند بیچاره مجلس شورای ملى بچه‌اش یا عیالش مبتلا شد یا خودش مریض شد، فوراً برسند و دوا بدهند و آن طورى که تصور مى‌کنید که یک بودجه عریض و دامنه‌دار باشد این نیست و محدود است البته انشاءالله امیدوارم که با فکر آقایان محترم بعداً بتوانیم این نواقص را جزء و جزء رفع بکنیم و به عقیده من اگر شما تشریف مى‌آوردید ملاحظه می‌فرمودید که تمام دقت را کمیسون محسبات با جلب‌نظر کارپردازان محترم و هیئت رئیسه و رعایت حقوق کارمندان مجلس شورای ملى این بودجه را تصویب کرده است النهایه در چاپخانه سه چهار پنج نفر کارگر این اعتراض را کردند که ما 25 سال 30 سال سابقه خدمت داریم و ما هم باید از قانون افزایش و از قوانین کار استفاده بکنیم.

البته دربادی امر این که گفته شد جلب‌نظر کرد و وقتى که رسیدگى کردیم آقایان اظهار کردند که ما این را هم رعایت کردیم براى موقع تقاعد. این آقایان متخصص فنى بوده‌اند و از روز اول استخدام شده است با ماهى چهار صد تومان و سیصد تومان، اما آن یکى مستخدم که جزء جزء رفته بالا و از اشل 32 هزار تومان شروع کرده البته این از اول آن را گرفته افزایش را گرفته و همین طور به تناسب بالا رفته و حقوقش مثل حقوق پایه استخدامى نبوده که محدود باشد به یک حدى از آن جهت او استفاده‌اش را قبلاً کرده با این معنى باز ما تأمین کردیم منظور نظر آن شش هفت نفرى را که شکایت مى‌کردند تقریباً یک خاصه و خرجى شده و نظر تبعیضى درباره ما اتخاذ شده است. ما صحبت کردیم حتى در جلسه آخر کمیسیون محاسابت کارگزین مجلس شورای ملى را هم خواستیم آمدند، با حضور آقایان جزء جزء را صحبت کردیم اما یک جمله را عرض مى‌کنم که بعضى از کارمندان مجلس توقع بیشترى دارند. حق هم دارند ولى امروز با دست تنگى ما و با نبودى مملکت نمی‌توانیم حداکثر آن انتظارى را که آنها دارند تأمین کنیم. ما احتیاطات خودمان را کردیم و امیدواریم همین توضیحات کافى شده باشد انشاءالله امیدواریم نظر آقا را بعداً کاملاً بعدی‌ها که مى‌آیند به جزء جزء تأمین کنند.

امامى‌اهرى - اجازه می‌فرمایید بنده هم یک توضیحاتى بدهم.

نایب رئیس - آقاى حاذقى نوبت خودشان را به آقاى ناظر‌زاده داده‌اند اجازه بدهید ایشان بیانات‌شان را بکنند بعد بفرمایید بفرمایید آقاى ناظر‌زاده.

ناظر‌زاده - بنده از جناب آقاى حاذقى تشکر مى‌کنم که نوبت موافق خودشان را به بنده دادند اگر چه جناب آقاى شوشترى مطالب را فرمودند ولى لازم است این تذکرات روشن‌تر داده بشود. آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که غالب دستگاه‌هاى ادارى مجلس از بهترین دستگاه‌هاى ادارى کشور است (صحیح است) و خود کارمندان و خدمتگزاران و کارگران هم از لحاظ ادب و امانت از بهترین کارکنان مملکت هستند (صحیح است) بنده که این را عرض مى‌کنم در ادارات با کارمندان سر و کار داشتم و دیده‌ام. مکرر اتفاق افتاده است که ساعت و یا خود نویس ما اینجا گذاشته شده و بعداً بدون این که ما اظهارى بکنیم خدمتگزارن مجلس آورده‌اند که این متعلق به شما است و دیگر این که عده‌شان هم نسبت به سایر مؤسسات زیاد نیست و آن تناسبى که جناب آقاى فرهودى فرمودند اگر در نظر گرفته شود باز هم مجلس جایى است که تعداد کارمندانش کمتر است - البته

+++

با در نظر گرفتن تناسب. راجع به چاپخانه هم که فرمودید حضرتعالى می‌دانید که گذشته از آن که قیمت چاپخانه چندین سال است مستهلک شده هر سال میلیون‌ها ریال هم درآمد دارد براى مجلس و اگر درست مراقبت بشود خیلى بیش از این ممکن است درآمد چاپخانه مجلس باشد و چه اشکال دارد که گذشته از این که باید مجلس شورای ملى یک چاپخانه‌اى در اختیار داشته باشد که براى کارهاى خودش انجام وظیفه بکند هر سال هم عده‌اى کارگر در آنجا مشغول کار باشند و هم میلیون‌ها ریال به بودجه مملکت فایده برسانند تصور نمى‌کنم که این اشکالى داشته باشد منتهى اگر نظر دارید که کارهاى چاپخانه باید طورى رو به راه بشود که منجر به شکایت نشود کاملاً صحیح است و بنده هم موافق هستم.

اما راجع به این که بعضى از آقایان از اسم مجلس شورای ملى استناد مى‌کنند. این هم خیلى به عقیده بنده درخور نگرانى است زیرا دستگاه مجلس یک دستگاه مقدس و مورد علاقه و احترام مردم است و افرادى هم که در این دستگاه کار مى‌کنند گاهى از این علاقه مردم نسبت به مجلس استفاده کنند و اسم مجلس را دنبال اسم خودشان بگذراند چنانچه بنده و جنابعالى هم پشت کارت‌مان عنوان نماینده مجلس را نوشتیم (شوشترى - نه ممکن است سوء استفاده بکنند) (فرهودى - بنده که ننوشته‌ام) چون جنابعالى خیلى مشهور هستید این است که ننوشته‌اید ولى آیا مردم نمى‌فهمند که مجلس براى وکلا طبیبى ندارد و این طبیبى که هست براى کارمندان است؟ راجع به توسعه بودجه مجلس که گفته شد البته بودجه مجلس هم ناچار تابع بودجه سایر مؤسسات دولت است شما حساب کنید که در سى سال پیش بیست سال پیش سایر وزارتخانه‌ها بودجه‌شان چقدر بوده و امروز چقدر است؟ ناچار براى مجلس هم این تفاوت محسوس است و معهذا البته چون دستگاه‌هاى مجلس باید نمونه باشد براى سایر دستگاه‌هاى دولتى هر چه بودجه‌اش باشد بهتر است بنابراین بنده خواهش مى‌کنم که آقایان با در نظر گرفتن این که چند هفته است که هر روز قرار بود بودجه مجلس جزو دستور گذاشته شود و به عللى گذاشته نشده لطفى بفرمایند که زودتر این بودجه تصویب بشود تا نگویند مجلس شورای ملى هنوز بودجه خودش را تصویب نکرده و بنابراین ایرادى نیست که چرا بودجه کل کشور تصویب نشده است پس خواهش مى‌کنم از آقایان که اظهار لطف بفرمایند و کارى بکنند که این بودجه مجلس زودتر از تصویب مجلس بگذرد و فردا که بودجه کل کشور به مجلس مى‌آید از این بابت دیگر اشکالى نباشد.

نایب رئیس - آقا امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى - با مدافعاتى که از طرف آقاى شوشترى و سایر آقایان و آقاى ناظر‌زاده به عمل آمد بنده زائد مى‌دانم که توضیح مفصلى بدهم ولى چون جناب آقاى فرهودى یک اظهاراتى فرمودند که با رقم هم باید جوابى خدمت‌شان داده شود تا توجه بفرمایند و ذهن سایر آقایان هم روشن بشود اولاً آقاى فرهودى به طور کلى زیادى عده را فرمودند یعنى با ملاحظه رفع کار و میزان احتیاج و در نظر گرفتن ادارات تابعه مجلس شورای ملى نفرمودند که کجا و کدام اداره زائد است و یا در کدام اداره زیاد استخدام شده زیادتر از میزان است به علاوه براى این که خاطر ایشان و ذهن‌شان کاملاً روشن باشد عرض مى‌کنم که در دو سال اخیر که 17 نفر متقاعد شده‌اند از اعضا و کارمندان مجلس شورای ملى و عده هم به مجلس سنا منتقل شده‌اند و متأسفانه چند نفرى هم فوت کردند و حالا وقتى مقایسه مى‌کنیم نسبت به سه سال قبل می‌بینیم عده زیادى کسر شده (صحیح است) قسمت دیگر که فرمودند بودجه مجلس سال گذشته به موقع تقدیم مجلس نشده بودجه سال گذشته به موقع تنظیم شد و ما از لحاظى که بودجه مجلس با بودجه کل کشور داشت ما منتظر بودیم که بودجه کشور مطرح شود و از لحاظ ارتباطى که با هم دارند بودجه مجلس بعد از آن مطرح شد روى این اصل تأخیر شده و الا بودجه مجلس به موقع خودش تنظیم شده و به موقع خودش تقدیم شده و از نظر یأس از تصویب بودجه کل کشور به این زودى این بودجه مورد رسیدگى قرار گرفت و این است که این را آورده‌ایم و در این که ملاحظه فرمودید عده وکلا را صد و سى نفر نوشته‌اند. عده وکلا 136 نفر است همان طور که ملاحظه فرمودید آن 130 نفر که نوشته شده است از لحاظ همان صرفه‌جویى است مقصودم از قید این نکته براى این است که تمام این ملاحظات به عمل آمده و تمام صرفه‌جویی‌هایى که ممکن است شده و حتى از این 136 نفر هم اشخاصى که استفاده نمی‌کنند آنها هم به نفع خزانه کشور منظور می‌شود اخذ نمی‌شود دریافت نمی‌شود.

فقط براى آنهایى که حقوق و مقررى مى‌گیرند درخواست مى‌شود در مورد چاپخانه هم این را لازم است که خدمت جناب آقاى فرامرزى و سایر آقایان عرض کنم که لازم است توضیح داده شود که چاپخانه مجلس اساسش براى طبع و چاپ اوراق بهادار بوده در اینجا عیب ندارد با اجازه آقایان یادى از مرحوم ارباب کی‌خسرو شود ذکر خیرى شود و خود حضرتعالى تصدیق می‌فرمایید که وجود چاپخانه براى مجلس لازم است براى این که این مطبوعات این طرح‌ها و این لوایح به موقع چاپ شود و در دسترس آقایان گذاشته بشود و به علاوه چاپ اوراق بهادار هم در چاپخانه مجلس می‌شود براى جلوگیرى از تقلبات با وجود کنترل و نظارتى که مى‌شود باز یک تقلباتى می‌شود و بهتر است که این کار مجلس بشود (فرامرزى - عیبش این است که مى‌گویند آن تقلبات در مجلس شده) در مجلس نشده. در مجلس جلوگیری شده در مجلس حداکثر مراقبت شده به علاوه نکته‌اى را که جناب آقاى فرهودى باید از نظر مالى در نظر بگیرند این است که این تنها مؤسسه دولتى است که در ایران نفع می‌دهد و عایدى دارد یعنى تقریباً ده سال پیش تمام این مخارجى که شده مستهلک شده است و به علاوه سه میلیون تومان که اضافه عایدى داده و یکى از چاپخانه‌هاى مرتبى است که از هر حیث بنده به جناب آقاى فرهودى اطمینان می‌دهم که مدل است و مى‌توانید جنابعالى به عنوان نمونه هم کارگرش هم طرز کارشان هم اخلاق‌شان ادب‌شان را ببینید این مجلس هم حضرتعالى مطمئن باشید که طرز کارشان طورى است که گمان می‌کنم اداره‌شان از این لحاظ مشکل باشد و طرز کارشان و رفتارشان شایستگى این را دارد که وابسته مجلس باشند (فرهودى - بنده مطابق ماده 90 توضیح دارم)

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم پس از یک موافق و یک مخالف رأى به کفایت مذاکرات گرفته شود

ملک مدنى‏

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - بنده 11 دوره است که در مجلس افتخار خدمتگزارى دارم هر وقت بودجه مجلس مطرح شده همیشه از نقطه‌نظر مشهوداتى که درباره جدیت و خدمات مستخدمین و کارمندان مجلس شوراى ملى داشتم اینجا در موقعش و براى استحضار افکار عمومى این مطلب را عرض کرده‌ام مستخدمین مجلس کارمندان از جزء و کل با رتبه و بى‌رتبه هر کدام در موقع خودش انجام وظیفه کرده‌اند (صحیح است) این حوادث ده ساله هم که تمام ادارات و مؤسسات ما را متشنج کرد خوشبختانه در مجلس شوراى ملى کوچک‌ترین تشنجى پیدا نشد (صحیح است) همین چاپخانه مجلس شوراى ملى هم تابع آن تشنجات نشد کارگران هم با نهایت صداقت و خوبى وظیفه خودشان را انجام داده‌اند همه آقایان شاهد هستند کوچک‌ترین عمل خلافى و عمل بر خلاف انتظارى در این مؤسسه بزرگ واقع نشده بنده براى جناب آقاى فرهودى کمال احترام را قائلم و به ایشان اعتقاد دارم چون از فضلا و اشخاص دانشمندى هستند که بنده هم افتخار همکارى با ایشان را دارم و براى رفع شبهه و اطلاع ایشان و آقایان لازم است مطالبى را به عرض برسانم چون یک بیاناتی فرمودند که لازم این جواب عرض شود عرض کنم چاپخانه مجلس روز اولى که به وجود آمد چون از روز اول بنده بودم و اطلاع داشتم روى همین اصلى بود که فرمودند چون احتیاجات مجلس مصلحت نیست که در خارج تدارک بشود زیرا یک لایحه فورى و آنى است که مى‌خواهند چاپ بشود طبع و توزیع بشود و باید در اختیار مجلس باشد خدا رحمت کند ارباب کی‌خسرو را که به عقیده بنده شخصاً خودش که یک مرد خدمتگزارى بود تصدى این کار را داشت دنباله او از نقطه‌نظر این که چاپخانه‌هاى بزرگى در کشور نبودند تدریجاً این چاپخانه را تکمیل کردند در صورتى که واقعاً همین طور است که مى‌فرمایید و حق این است که کار‌هاى عمومى دست مردم گذاشته بشود که ازش استفاده بکنند و چاپخانه مجلس هم باید به قدرى توسعه داشته باشد که احتیاجات خودش را رفع کند اما وقتى که شد ما باید حفظش بکنیم دیگر الآن یک مؤسسه مفیدى است که وظایف خودش را به خوبى انجام می‌دهد و کار خودش را مى‌کند و براى کارگرهایش هم همین طور که فرمودید مطابق یک قانونى باید خانه ساخته شود به عقیده بنده مجلس باید در پیشرفت امور و اصلاح مدل و نمونه در کشور باشد خوب است براى کارگرهاى چاپخانه مجلس هم که انجام وظیفه مى‌کنند مطابق قانونى که گذشته یک اعتبارى هم در بودجه‌شان گذاشته شود از اراضى دولتى هم برایشان بگیرند و خانه هم برایشان بسازند و سکونت پیدا کنند و صاحب خانه و علاقه بشوند این اصل صاحب خانه شدن و علاقه پیدا کردن می‌دانید که امروز در تمام دنیا مورد توجه است بنده عرض مى‌کنم مخصوصاً آقایان کارپردازان و اعضا محترم کمیسیون محاسبات مجلس سعى کنند از یک صرفه‌جویی‌هایى یا ارزى اعتبار اضافه‌اى خانه براى آنها ساخته شود اما یک قسمت دیگرى که فرمودند موضوع طبیب و دکتر بود.

بنده می‌خواستم که این قسمت را به ایشان متذکر شوم که بنده خودم پیشنهاد کردم و طبق یک قانونى باید مجلس شوراى ملى یک بیمارستان داشته باشد و قانونى گذشته است و در همین قانون بودجه ما گذراندیم که مجلس شوراى ملى باید یک بناى بیمارستان 12 تختخوابى بنا کند و درست کند در واقع یک بیمارستان مهیا و مجهزى را براى استفاده کارمندان جزء مجلس از چاپخانه

+++

مجلس از خدمتگزاران و همان طور سایر مردم دیگرى که استفاده بکنند آماده کند بنده به طور مثال عرض مى‌کنم بانک ملى که یک مؤسسه‌اى است یک بیمارستان براى خودش درست کرده و مورد استفاده همه است چه عیبى دارد که مجلس هم این کار را بکند این زمینى هم که خریدارى شد بالاخره واگذار کردیم به مجلس سنا و بنده آن وقت هم مخالفت کردم و الآن هم مخالف هستم براى همین بیمارستان بود که قصد ما بود که این کار را بکنیم متأسفانه نشد بنابراین مجلس هر کدام از مؤسسات‌اش در موقع خودش مورد احتیاج است و کارمندانش هم وظایف خودشان را انجام داده‌اند بنده اینجا لازم مى‌دانم از مرحوم طوسى که یکى از کارمندان عالى رتبه و خدمتگزاران صدیق مجلس شوراى ملى بوده و فوت کرده‌اند یک ذکر خیرى شده باشد و حقیقتاً دوران خدمتگزارى او طورى با صداقت و درستى بود که روز آخرش هم که فوت کرد همه آقایان مسبوقند هیچ چیزى نداشته است این دلیل درستى و صداقت کارمندان و خدمتگزاران مجلس شوراى‏ ملى است

بنده نظرم این است که نسبت به وراث او هم یک مساعدت و کمکى بشود آقاى امامى شما که کارپرداز محترم مجلس شوراى ملى هستید و جناب آقاى شوشترى حق این بود که در این بودجه یک پیش‌بینى براى وراث مرحوم طوسى می‌کردید براى این که او یک مرد خدمتگزارى بود و موقعى هم که مرد واقعاً مقروض بوده است اشخاصى هم که از ایشان طلب داشته‌اند اغلب گذشت کرده‌اند که وراث او مقروض نباشند و آن مرحوم برى الذمه شود می‌خواستم همین را عرض کنم اگر موافقت داشته باشد یک پیشنهادى بکنیم یک کمکى درباره او شده باشد (امامى‌اهرى - ممکن است پیشنهاد بفرمایید) بنده یک نظریات دیگرى که راجع به دو فقره پیشنهاد است که داده‌ام و در موقع خودش نظریات خودم را عرض مى‌کنم چون پیشنهاد کفایت مذاکرات داده‌ام براى این که از آیین‌نامه و مقررات تخلف نشده باشد در آن زمینه عرض مى‌کنم که چند نفر از کارمندان مجلس هستند که درباره آنها تبصره‌اى پیشنهاد کرده‌ام تمنا مى‌کنم که آقایان محترم موافقت بفرمایید سوابق خدمت اینها منظور شود و اینها هم مثل سایر کارمندها مورد توجه مجلس و نمایندگان واقع شوند که با دل گرمى بتوانند کار خودشان را بکنند، تبصره‌اى پیشنها کرده‌ام و در موق خودش تذکر لازم را عرض خواهم کرد.

نایب رئیس - آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر - امیدوارم مقام ریاست اجاره بدهند که به میزان وقتی که جناب آقاى ملک نسبت به کفایت مذاکره صحبت کردند بنده هم در آن حدود عرایض خودم را بکنم بنده مخالف با کفایت مذاکره هستم براى این که این بودجه‌اى که راجع به مجلس است چون دولت درش دخیل نیست خودمان یک رعایت بکنیم و یک ملاحظات بکنیم تا در خارج نگویند که همیشه براى صرفه‌جویى در خارج اقدام مى‌کنند ولى در مجلس شورای ملى که بودجه دربست دست خودشان است سرمشق ما نمی‌شوند براى این بنده مخالفت کردم و اگر اجازه بفرمایند آقایان که یکى دو نفر صحبت بکنند مسلماً نتیجه مطلوب حاصل می‌شود از جمله چیزهایى که گفته نشده است و بایستى گفته شود یکى وضع این کارگران چاپخانه است که شرحى هم به چند نفر از آقایان نمایندگان نوشته‌اند که این آقایان الآن مشمول قانون کار فعلى نیستند و حال آن که کارگرى هستند که از کارگران دیگر زحمت‌شان بیشتر است و اطلاق کارگر هم به اینها می‌شود به عنوان کارگر هم آنها را می‌شناسند ولى نمى‌دانم چرا کارپردازى رعایت قانون کار را از جهاتی که در قانون کار پیش‌بینى شده درباره آنها نکرده‌اند و من استدعا مى‌کنم که جناب آقاى امامى‌اهرى عنایت بفرمایند در این قضیه که قانون کار را درباره آنها رعایت بکنند دیگر راجع به تلفنچى‌ها است که جناب آقاى صفایى مرحمت فرمودند این تبصره را در اینجا بخوانم «به آقاى وزیر دارایى اجازه داده مى‌شود که به منظور تثبیت وضع استخدامى تلفنچى‌ها و رانندگان وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و مجلس شوراى ملى که از بودجه دولت حقوق دریافت مى‌دارند و مشمول مقررات قوانین استخدامى و لایحه تبدیل عنوان و تصویب‌نامه متمم آن واقع نشده‌اند آیین‌نامه‌اى که وضع استخدامى آنها را تأمین و یک نواخت نماید تهیه و به تصویب هیئت دولت برسانند» این ماده تصویب شده است ولى دولت هیچ گونه اقدامى درباره تلفنچى‌هاى مجلس نکرده است اینها هم مى‌دانیم از مستخدمینى هستند که با کمال صمیمیت شبانه روز کار مى‌کنند به این موضوع توجه آقایان را جلب مى‌کنم که عنایتى بفرمایند یکى دیگر راجع به صرفه‌جویى در بودجه مجلس است من الآن اعتراف مى‌کنم که چون نمى‌دانستم که امروز بودجه مطرح مى‌شود ارقامش را در نظر ندارم ولى یکى از امثال و نظایرش را مى‌توانم ذکر کنم مثلاً شنیده‌ام که اینجا چاهى به مبلغ 60 هزار تومان کنده‌اند و حال آن که این باغات مربوط به مرحوم سپه‌سالار آب کافى دارد و از آن آب مى‌توانند استفاده کنند و مقدار مساحت مجلس هم طورى نیست که 60 هزار تومان خرج کند و چاه بکنند اگر این را اصلاً صرفه‌جویى مى‌کردیم و به دولت هم مى‌گفتیم که آقا ما یک رقم اینجا صرفه‌جویى کردیم مسلماً مفید واقع مى‌شد مخصوصاً حال که دولت در مقام صرفه‌جویى و کم کردن حقوق اشخاصى که هزار تومان حقوق دارند بر آمده است و یکى هم راجع به حقوق نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى است و مجلس سنا من مى‌خواستم به آقایان عرض بکنم و پیشنهاد کنم حالا که وزارت دارایى در مقام این بر آمده است حقوق‌هاى مستخدمین دولت را یعنى آنهایى که تا هزار تومان مى‌گرفتند کم کند و به میزان رتبه کرده است که 690 تومان است اگر آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى و مجلس سنا موافقت بفرمایند حقوق فعلى آنها هم که در حدود 1200 تومان است به 700 تومان تقلیل پیدا بکند مسلماً تأثیر دارد (جمال امامى - ما منابع دیگرى نداریم) ممر دیگر لازم ندارد مى‌شود اعاشه کرد آقاى جمال امامى ممر دیگرش این است که اگر آن رتبه 9 مدیر کل هم 12 نفر عائله دارد وکیل مجلس هم دارد چه مانعى دارد وکیل مجلس هم مثل مدیر کل رفتار کند و خرج بکند بنابراین با 700 تومان یا مى‌شود زندگى کرد یا نمى‌شود اگر نمى‌شود براى آنها هم نمى‌شود و اگر مى‌شود خصوصاً براى نمایندگان مجلس شوراى ملى که نماینده عوام هستند و شبیه به دیگر مردم هستند (همهمه نمایندگان) مى‌توانند با 700 تومان زندگى کنند چه مانعى دارد که هفتصد تومان حقوق بگیرند. (دکتر مجتهدى - درباره خودتان عمل کنید)

نایب رئیس - آقاى کشاورز‌صدر به اختصار بفرمایید

کشاورز‌صدر - من نمى‌دانم تا به یک مطلبى اشاره کردم آقایان چرا فورى این قدر کلافه مى‌شوند و عصبانى مى‌شوند خوب گوش بدهید و رأى ندهید شما هم بفرمایید بیایید اینجا و جواب بدهید من که کفرى نگرفتم اما مطلب دیگر لایحه‌اى است که دولت راجع به آگهى‌هاى دولتى به مجلس آورده است بدون مطالعه و با سرعت و با عجله ما یک تبصره‌اى تصویب کردیم که آگهى‌ها انحصار داشته باشد به روزنامه رسمى چون این انحصار ممکن است اسباب زیان دولت بشود یعنى روزنامه رسمى را بدون تردید هیچ کس نمی‌خواند یعنى اگر اعلان مناقصه‌اى داده بشود و در جراید دیگر منتشر نشود در روزنامه رسمى مثل این است که اعلان نکرده‌اند من یک پیشنهادى نموده‌ام آقایان موافقت بفرمایند یا این که آگهى‌هاى دولتى کما فى السابق به جمیع جراید داده شود تا این نقص مرتفع شود و انحصار به روزنامه رسمى نداشته باشد

فرامرزى - من مخالفم آن وقت به هر روزنامه‌اى که اعلان ندهند فحش مى‌دهد

نایب رئیس - آقاى فرهودى توضیحاتى دارید. بفرمایید

فرهوى - بنده از جناب آقاى ملک‌مدنى و آقاى امامى‌اهرى و آقاى شوشترى کمال تشکر را دارم که در توضیحاتى فرمودند سعى کردند که به عرایض بنده جواب بدهند اما بنده حس کردم مثل این که یک سوء تعبیرى هم در عرایض بنده شده است بنده مطلقاً و اصلاً و ابداً راجع به این که کارمند مجلس خوب صحبت نکردم بنده آنچه گفتم در کلیات بود و بنده هم مثل آقایان محترم معتقد هستم که کلیه کارکنان مجلس اعم از کارمندان ادارى و جزء و کارگران چاپخانه همه با کمال صداقت و درستى وظیفه‌شان را انجام مى‌دهند (صحیح است) و از این حیث امیدوارم که لااقل مدل سایر وزارخانه‌ها بشوند (احسنت)

جمال امامى - آقا یک ترتیب براى این کارگرهاى متحصن بدهید که این کار خاتمه پیدا کند.

نایب رئیس - در هیئت رئیسه مطرح است، آقاى شوشترى بفرمایید

شوشترى - عرض کنم بعضى از این بیانات ظاهرش خوب است اما ببینم واقعاً اگر وارد عمل شدیم آیا هر حرف خوبى را مى‌توانیم عمل بکنیم یا نه آقاى فرهودى در توضیحى که دادند هیچ انتقاد و هیچ حرفى نسبت به کارمندى نفرمودند براى حساب این که آیا این عدد لازم است یا این عدد کم است یا زیاد است صحبت فرمودند بنده هم جواب دادم عرض کردم به قدر لزوم الآن 18 - 17 نفر کارمند کم داریم و ایشان هم قانع شدند اما راجع به کارگران چاپخانه که مشمول قانون کار باشند با توضیحى که دادم تمام این جهات را رعایت کردیم اگر جزیى از اجزاء قوانین را دولت اجرا نمی‌کند حالا اینجا اشتباه نشود مثل تلفنچى‌ها است قانون تلفنچى‌ها این چیزى که اینجا خواندند مشمول همه است اگر مشمول همه است اگر درباره تلفنچى‌هاى مجلس دولت تخلفى کرده شما باید سؤال کنید استیضاح کنید مجلس کار خودش را کرده است کارپردازى و محاسبات کار خودش را کرده است این توضیح را که جناب آقاى ملک‌مدنى دادند صد در صد صحیح است بنده هم اینجا آمده‌ام با این که روح تملق ندارم و از هیچ کس تعریف نمی‌کنم این مطلب را گفتم جناب آقاى ملک‌مدنى هم فرمودند جناب آقاى فرهودى فرمودند همه نسبت به درستى و انجام وظیفه کارمندان مجلس جزء وکلا ما همه راضى هستیم و دلیل رضاى ما هم همین عملى است که به طور تساوى و به طور نصفت درباره آنها می‌کنیم و علت آن همین تمکین و تسلیم و انتظار و ادب آنها است بدون شک (صحیح است) پس اگر راجع به تلفنچى‌ها تذکرى دارید آن را باید دولت عمل بکند و همه را مشمول بکند و اما

+++

بنده هم مثل جنابعالى راجع به اعلانات دولتى همین عقیده را دارم و فراموش نمی‌کنم که چند مرتبه هم در همین مجلس گفتم و صحبت کردم ولى بعد برخوردم به یک اشکال که آقاى فرامرزى اجمالاً اشاره کردند هر وقت آقاى کشاورز‌صدر ما توانستیم وضع روزنامه‌ها را درست کنیم این کار باید بشود آخر انسان خجالت مى‌کشد حرف بزند اگر ما وضع روزنامه‌های‌مان را که رکن چهارم مشروطیت است طورى ترتیب دادیم که همه به طور تساوى استفاده کنند اشکالى ندارد ولى یک خرما است اگر بگیریم از این دهن بگذاریم آن دهن یک لقمه است یکى می‌خورد اگر ما توانستیم عملى کردیم که تمام روزنامه‌هاى ما آن طوری که دلخواه هر خدمتگزارى است آن طور منتشر بشوند و عارى از اغراض شوند و اگر خداى نخواسته یک روز یک اعلانى را بهش ندادند فحش و افترا را نسبت به مجلس شورای ملى شروع نکند حق با آقا است تأسیس این مؤسسه همان طورى که آقاى ملک‌مدنى فرمودند از خدمات آقاى ارباب کی‌خسرو است (صحیح است) و او در این کار زحمت کشیده آن روز من مثل جنابعالى فکر مى‌کردم اگر بدهیم به دست دولت صدمه می‌خورد به روزنامه‌ها تحقیق بکنید در تمام ممالک بنده که به خارجه نرفته‌ام و اگر هم رفتم سرم نمی‌شد زبان نداشتم غریبه بودم حالا هم که زبان ندارم ولى شنیدم و آخوندم زود درک مى‌کنم در تمام ممالک که داراى حکومت‌هاى مشروطه هستند این را یک مطبعه‌هاى ملى و اختصاصى به مجلس شوراى ملى دارند چه مانعى دارد که ما هم نقایص این چاپخانه را تکمیل بکنیم و براى مملکت باشد همین طور که آقاى امامى‌اهرى فرمودند براى اوراق بهادار و جلوگیرى از سازش و تقلب ورق سازى و اسکناس سازى ما یک مؤسسه داشته باشیم که بدانیم یک مؤسسه آبرومندى که داریم آن مؤسسه مجلس شوراى ملى است از کارمندانش از تلفنچى‌اش از چاپخانه‌اش از مطبعه‌اش از این جهت استدعا دارم دیگر در اطراف اینها اگر آقایان یکى دو تا پیشنهاداتى هم دارند و آن نظرى هم که آقایان دارند راجع به یکى دو نفر اینها را بگذارند براى موقع پیشنهادات و مذاکرات را کافى بدانید و انشاءالله امروز این را تمام بکنیم‏

نایب رئیس - آقاى امامى‌اهرى بفرمایید (دکتر طبا - آیین‌نامه می‌گوید در کفایت مذاکرات بعد از توضیح مخالف باید رأى گرفته شود) ایشان کارپرداز هستند مى‌توانند توضیح بدهند.

امامى‌اهرى - آقاى کشاورز‌صدر راجع به تقلیل حقوق آقایان نمایندگان اشاره‌اى فرمودند این را باید خودشان در نظر داشته باشند که یک نماینده با مدیر کل وظایفش فرق دارد یعنى اگر یک نمایده واقعاً بخواهد وظایف نمایندگی‌اش را انجام بدهد باید ماهى سیصد تومان چهار صد تومان نصف حقوقش را پول تلگراف بدهد اگر نمایندگانى اتومبیل دارند براى رسیدگى به کار موکلین یا انجام کارهاى وکالت است بنابراین اصلاً این حقوق به نظر من کافى نیست ولى با وجود این اگر اکثریت نظر داد بنده شخصاً مخالفت ندارم فقط این را توضیحاً عرض کردم اما راجع به کارگران و این که قانون کار رعایت نمى‌شود جناب آقاى کشاورز‌صدر چاپخانه مجلس دو نوع کارگر دارد یک دسته کنتراتی هستند مقاطعه هستند کنترات دارند مطابق کنترات‌نامه‌شان رفتار مى‌شود براى یک عده‌اى دیگر آنها یک آیین‌نامه‌اى داریم آیین‌نامه مخصوصى که به مراتب از قانون کار برای آنها مفیدتر است و اگر حضرتعالى این پیشنهاد را بفرمایید که قانون کار را درباره آنها اجرا بکنیم بعضى از مواد آن آیین‌نامه مخصوصى که ما دایم به منفعت آنها است و این ظلمى است براى آنها (کشاورز‌صدر - آن که به جاى خودش هست مزایاى دیگر قانون کار را اجرا بکنید) این آیین‌نامه به خصوص که داریم براى کارگران اینجا بهتر است با وجود این در نظر می‌گیریم اگر دیدیم قانون کار بعضى نکاتى دارد که بهتر است آن را هم بنده رعایت مى‌کنم در قسمت بیمه‌شان هم اقدام شده در قسمت بیمه هم بنده معتقدم این اقدام را هم باید بکنیم که همه کارمندان ادارى مجلس را بیمه بکنیم چون در اینجا صحبت شد که کارمندان و کارگران مجلس از لحاظ جدیت و اخلاق و صداقت و درستى نمونه و مدل هستند همین طور هم باید موجبات تأمین رفاه و آسایش اینها را هم از هر حیث رعایت کرد. راجع به چاه که فرمودید این قسمت را هم توجه بفرمایید این اولاً در گذشته و در دوره کارپردازى آقایان دیگر انجام شده و بسیار عمل خوبى هم بوده و کار مثبتى است و حالا هم این نظر هست که با شهردارى مذاکره شود که از این چاه لوله کشیده شود به میدان بهارستان و مردم استفاده بکنند و کار مثبتى است و از آب هیچ وقت ضررى به مردم نمی‌رسد.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات در کلیات لایحه آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا رأى می‌گیریم به ورود و شور در مواد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد شروع مى‌کنیم به شور در موارد ماده اول قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده اول - براى مقررى و هزینه 12 ماهه سال 1330 مجلس شورای ملى مبلغ سى و دو میلیون و نهصد و هشتاد هزار و هفتصد و شصت ریال 32980760 مطابق فقرات (1) تا (5) ضمیمه اعتبار به کارپردازى مجلس داده می‌شود.

تبصره - به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملى و اداره چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى کشور را تا آخر سال 1330 از محل درآمد عمومى کشور از وزارت دارایى دریافت دارد.

نایب رئیس - چون کسى اجازه نخواسته بنابراین پیشنهادی که رسیده قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقایان فرهودى و اردلان به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى تبصره زیر را به ماده اول بودجه مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌نماییم.

تبصره - مأخذ حقوق بازنشستگى نمایندگان مجلس شورای ملى که سابقه خدمت رسمى در دوایر دولت دارند و در حین انجام وظایف نمایندگى واجد شرایط بازنشستگى قانونى می‌شوند عبارت خواهد بود از یک سى‌ام آخرین وجهى که جموعاً از بودجه مجلس شوراى مجلس ماهیانه دریافت می‌دارند ضرب در سنوات خدمت. فرهودى. اردلان.

نایب رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - این پیشنهاد را آقاى اردلان همکار محترم ما که از طرف هیئت مختلط فعلاً در خرمشهر و آبادان مشغول انجام وظیفه هستند از آنجا فرستاده‌اند براى بنده چون خودشان نیستند بنده هم امضا کردم و تقدیم کردم البته آن طوری که آقاى امامى‌اهرى فرمودند پیشنهاد خرج نیست براى این که در حدود قانون تقاعد است در قانون تقاعد نوشته شده است هر کسى که متقاعد شد حقوقش را می‌دهند (کشاروز‌صدر - وکیل مستخدم دولت نیست) دقت نفرمودید آقاى اردلان همان طور که خاطر آقایان متوجه است ایشان هم امتحان داده‌اند در این مجلس حرف بى‌رویه و بی‌قاعده نمی‌زنند و حفظ الغیب‌شان بر بنده واجب است ایشان نوشته‌اند که نمایندگان مجلسى که مستخدم رسمى هستند چون خیلى از نمایندگان مجلس هستند که مستخدم رسمى دولت هستند منتهى وکیل مجلس هستند و چند دوره هم وکالت کرده‌اند یا خواهند کرد اینها بالاخره به یک سنى خواهند رسید در خدمت وکالت که مطابق قانون باید بازنشسته شوند آنهایى که سابقه خدمت رسمى دارند و نماینده مجلس بوده‌اند و چند دوره نمایندگی‌شان طول کشیده یا طول خواهد کشید قطعاً در حین انجام وظایف نمایندگى به یک سنى خواهند رسید که در آن سن مطابق قانون سن مطابق قانون سن بازنشستگى باید بازنشسته شوند و البته آن نمایندگان هم مثل افراد عادى اختیار خواهند داشت که تقاضاى بازنشستگى کنند همان طوری که سایر کارمندان مى‌کنند و وقتى که تقاضاى بازنشستگى کرد دو چیز باید معلوم باشد یکى میزان حقوق که پایه تقاعد می‌شود و یکى سنوات خدمت. سنوات خدمت که در پرونده‌اش معلوم است میزان حقوق را هم ایشان پیشنهاد کرده‌اند همان حقوقى که در مجلس می‌گیرد در صورتی که در حین انجام وظیفه نمایندگى به سن تقاعد برسد همان حقوقى که در مجلس می‌گیرد یک سى‌امش را بگیرند ضرب در سنوات خدمت بکنند بشود حقوق بازنشستگى او آن وقت این حقوق بازنشستگى از کجا داده می‌شود از بودجه مجلس که داده نمى‌شود از صندوق بازنشستگى پرداخت مى‌شود براى این که آقایان نمایندگان هم کسور بازنشستگى را می‌پردازند و تا موقعى که در خدمت دولت بوده‌اند پرداخته‌اند وقتى هم می‌آیند به مجلس می‌پردازند به صندوق بازنشستگى بنابراین مدت خدمت نمایندگی‌شان مطابق قانون جزو خدمت‌شان است وقتى هم که به سن تقاعد رسیدند حق دارند تقاضاى بازنشستگى بکنند همان طوری که تمام مستخدمین دولتى حق دارند و وقتى که تقاضا کردند باید حساب کرد که حقوق بازنشستگى‌شان چقدر می‌شود فقط ایشان پیشنهاد کرده‌اند که طرز این محاسبه چه جور بشود طرز این محاسبه عبارت است از یک سى‌ام حقوق ضرب در سنوات خدمت، سنوات خدمت هم مطابق قوانین معلوم است فقط می‌ماند آخرین حقوق که پیشنهاد شده آخرین حقوق دریافتى از مجلس.

کشاورز‌صدر - آخرین حقوق دریافتى از دولت.

نایب رئیس - این پیشنهاد قابل رأى نیست چون پیشنهاد خرج است‏

شوشترى - اجازه بدهیدجواب بگویم‏

نایب رئیس - قابل رأى نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

مقام ریاست مجلس شورای ملى‏

تبصره ذیل به ماده یک پیشنهاد می‌شود به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى که فعلاً در ردیف خدمتگزاران جزء بوده‌اند مشمول ماده 1 الحاقیه قانون بودجه سال 1329 مجلس شوراى ملى می‌شوند و احکام آنان را اصلاح و ابلاغ نمایند.

ملک‌مدنى

+++

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - اولاً بنده راجع به این موضوع تلفنچی‌ها که آقاى کشاروز‌صدر گویا تذکر دادند تذکر‌شان مطلب را نمی‌رساند و لازم است که بنده عرض کنم یک قانونى در مجلس گذشته توجه بفرمایید مخصوصاً جلب‌نظر آقایان کارپردازان و آقاى شوشترى مخبر محترم کمیسیون محاسبات را مى‌کنم تلفنچى‌هاى مجلس اشخاص خدمتگزارى هستند که تمام مدت خدمت‌شان را با کمال صداقت انجام داده‌اند این بیچاره‌ها باید یک وضعیتى داشته باشند که در موقع بازنشسته شدن بیچاره و بدبخت نباشند آن ماده قانون را که گذراندیم دولت اجرا کرده مجلس شورای ملى اجرا نکرده آقایان باید توجه داشته باشند این قانون درباره تلفنچى‌هاى مجلس هم اجرا بشود (صحیح است) تلفنچى که شب و روز مشغول خدمتگزارى است و حساس‌ترین شغل را هم دارد بنده ناظر این اوضاع هستم وقتی که ما یک لایحه‌اى مى‌خواستیم در مجلس چهارده بگذرانیم و تا ساعت چهار بعد از ظهر هم طول کشید و منشا این تحول نفت بود و تمام این مسائل همان لایحه بود اغلب آقایان تشریف داشتند مسأله نفت شمال که ما نفت‌مان باید در اختیار خودمان باشد این تلفنچی‌ها به طور خوبى در مجلس وضعیت را مراقبت کردند وقتى که کشور ما اشغال شده بود کوچک‌ترین واقعه‌اى واقع نشد بنده هم از نقطه‌نظر حقگذارى به اطلاع آقایان می‌رسانم حق است قانونى است باید اجرا بشود بنده استدعا می‌کنم از مقام هیئت رئیسه و کارپردازان محترم و کمیسیون محاسبات حق اینها را به ایشان بدهند که راضى بشوند امیدوارم که با توجهى که مى‌فرمایید موجب سپاسگزارى آنها و تشکر بنده باشد اما این پیشنهادى که بنده دارم موضوع این پیشنهاد این است که بنده دارم موضوع این پیشنهاد این است که یک هشت نفرى هستند که اینها قبلاً دون اشل بودند (شوشترى - چند نفر قربان؟) 8 نفرند عرض کنم این پیشنهاد را بنده دادم که کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى که قبلاً در ردیف ماده الحاقیه قانون بودجه سال 1329 مجلس شوراى ملى بشوند و احکام آنها اصلاح و ابلاغ بفرمایید براى این که سوابق آنها جزو خدمت‌شان بشود و از آن استفاده بکنند (رضوى - ماده را ممکن است که قرائت بکنند؟) این پیشنهاد بنده است (رضوى - آن ماده را که اشاره فرمودید خواهش مى‌کنم بخوانید) (شوشترى - این هشت نفر سواد دارند یا ندارند؟) بله سواد دارند اینها صاحب رتبه هستند و از حیث رتبه برای ایشان فرقى نمی‌کند یک نفر کارمندى طبق این تبصره‌اى که بنده پیشنهاد کردم ممکن است مثلاً رتبه چهار یا پنج بشود پنج است شش می‌شود یک جزیى تفاوتى پیدا مى‌کند و بنده از نقطه‌نظر این که این مورد تقاضای‌شان بوده است این تبصره را پیشنهاد کردم.

غلامرضا فولادوند - یک اشکال دارد اگر حصر به این هشت نفر بفرمایید رأى می‌دهیم و الا بعداً تسلسل پیدا مى‌کند.

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بنده یک عرض کردم که این را رعایت کنم اگر حصر به هشت نفر مى‌شود که تسلسل پیدا نمى‌کند و فقط این هشت نفر دون اشل مشمول مى‌شوند چون حالا هم حقوق مى‌گیرند براى مجلس هم فرق نمى‌کند مانعى ندارد و اما اگر با مقدمات استخدام تطبیق پیدا نکند چطور می‌شود پس این را استدعا دارم اجازه بفرمایید کارپردازى با تأمین نظر آقا اگر حصر به این هشت نفر است موافقت مى‌کند اما نه این که رتبه دو سه بشود سه چهار بشود اما آیین‌نامه را که نمى‌توانیم به هم بزنیم اگر همین هشت نفر را که دون پایه‌اند پایه یک به ایشان بدهیم موافقت می‌کنم.

امامى‌اهرى - این پیشنهاد خرج است و قابل رأى نیست ولى همان طورى که جناب آقاى شوشترى فرمودند در کارپردازى توجه می‌کنیم.

ملک‌مدنى - عرض کنم با بیان جناب آقاى شوشترى و جناب آقاى اهرى که موافقت فرمودند خودشان در آنجا اصلاح بفرمایند بنده هم موافقم عرضى ندارم.

نایب رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم حقوق نمایندگان مجلسین از میزان فعلى به هفت هزار ریال تقلیل یابد

کشاورز‌صدر

نایب رئیس - آقاى کشارز‌صدر.

کشاورز‌صدر - بنده این پیشنهاد را دادم براى این که دیدم همین طور که در ضمن مخالفت با کفایت مذاکره عرض کردم دولت هم یک تصمیمات و قدم‌هایى راجع به این کار برداشته مثلاً کسانى که هزار تومان دو هزار تومان حقوق می‌گرفتند این را تقلیل دادند به حد اکثر 690 تومان بنده قبول دارم اشخاصى که در مجلس شوراى ملى هستند خرج‌شان از 1200 تومان هم به مراتب زیادتر است و شاید نتوانند کمتر از این هم خرج بکنند و از دارایى شخص خودشان روى حقوق دولتى بگذارند اما کسانى هم هستند شبیه بنده و نوع مستخدمین که در اینجا هستند مثلاً آقاى موسوى نماینده مجلس که الآن هم وکیل مى‌باشد یا آقاى صاحب‌جمع در کار دولت همان رتبه 9 یا 10 قضایى را که داریم مطابق آن به ما حوق مى‌دهند ناچار زندگى باید بکنیم و الآن هم خرج‌مان در حدود همین مى‌شود ولى آن عده از آقایان نمایندگان که از خودشان دارند اگر پانصد تومان کم بشود حقوق‌شان هفتصد تومان بشود تأثیرى در حال‌شان ندارد روى این پیشنهادى که عرض کردم این تیپ که سابقاً مستخدم دولت بوده‌اند می‌تواند بکاهند از مخارج‌شان و در حدود ماهى هفتصد تومان خرج بکنند و من مرادم این بود و با حسن نیت این پیشنهاد را کردم و دلیلم این است که تأثیر ندارد در وضع آقایان یعنى الآن دو تیپ هستند یک دسته هستند که از خودشان دارایى شخصى دارند درآمد خصوصى دارند که این مبلغ هم کافى برای ایشان نیست و کسر خرج‌شان را درآمد خود تأمین مى‌کند و یک دسته هم هستند که درآمد خصوصى ندارند و آنها مى‌توانند از 1200 تومان تقلیل 700 تومان بدهند بنده در دوره 17 وکیل نشدم چکار مى‌کنم می‌روم همان حقوق 700 تومان را می‌گیرم (دکتر مجتهدى - حتماً حالا پس انداز دارید) پس انداز کجا دارم شما ماشاءالله طبیب هستند مى‌توانید دو ساعت در مطب را باز بکنید تلافى این کار را بکنید اینجا است که در بیرون به ما مى‌گویند که تقلیل مى‌دهید در مستخدمین نیستید موافقت بکنید بنابراین تصویب پیشنهاد بنده صلاح است و تأثیرى هم در حال کسانى که خرج‌شان زیاد است نمى‌کند.

جمال امامى - بنده مخالم‏

نایب رئیس - بفرمایید

جمال امامى - نقشه‌اى که کشیده شده طابق النعل بالنعل عمل می‌شود در این موقع بحرانى که ملکت به هم ریخته شده این هیاهو بلند شده و در اثر حسن سیاست دولت هزینه زندگى بالا رفته می‌آیند یک وزیر دارایى انتخاب مى‌کنند با علم به این که او چکار خواهد کرد می‌فرستند این مستخدمین بدبختى که حقوق‌شان تکافوى نصف هزینه زندگی‌شان را نمى‌داد از آنها هم کم می‌کنند (صحیح است) این نتیجه‌اش چیست؟ نتیجه‌اش ایجاد ناراضى در مملکت است ناراضى که ایجاد شد نتیجه‌اش چیست؟ نتیجه‌اش به صف مخالف منافع مملکت پیوستن است می‌روند توده‌اى می‌شوند یا شبیه توده‌اى مى‌شوند این نقشه‌اى است که براى ما کشیده‌اند این هم یکى از حلقه زنجیر‌ها هستند جناب آقاى کشاورز‌صدر ما آمدیم (اینجا مى‌باید یک استغفارى بکنم) ما آمدیم نفت را ملى بکنیم شخص بنده تا وسطش برایم مبهم بود استغفارى که مى‌کنم براى این است رفتیم ملى کردیم پیشنهاد هم به دست بنده تنظیم شد بعد متوجه بازی‌ها شدم حالا که نطق موریسن را می‌خوانم می‌بینم که این ناقلاها به ما نارو زده‌اند ما وحشت کردیم برگشتیم (حاذقى - غلط کردند این خنده دماغ سوختگى است) به ما همه حرف‌های‌شان را نزدند به آنها که زدند آنها خوب مى‌دانند ما وسط کار برگشتیم در هر صورت نقشه چه بکنند هم که چند دفعه اینجا عرض کردم که این نقشه است اما نقشه این است که در این مملکت انقلاب کمونیستى بشود که آنها به آن هدفى که دارند برسند (یک نفر از نمایندگان - غلط مى‌کنند) خوب حالا غلط می‌کنند بله غلط می‌کنند کجا است آقاى مکى به قول ایشان بر دامن کبریاش ننشیند گرد امروز شما مى‌آیند پیشنهاد کسر حقوق وکلا را می‌فرمایید به این عمل اولاً وکلا رأى نمی‌دهند چون یک عده‌شان دارایى ندارند چه مشروع و چه غیر مشروع باید تنها با این حقوق زندگى بکنند این هم تکافوى زندگی‌شان را نمى‌کند باید به یک وضعى کارشان بگذرد ثانیاً اگر این کار را شما بکنید عمل وزیر دارایى را تصویب کرده‌اید بنده مخالفم با این عمل وزیر دارایى این عمل وزیر دارایى را باید تقبیح بکنیم امروز باید حقوق مستخدمین را اضافه بکنیم به آنها وعده دادید که نفت شما را مى‌گیریم براى این که به شما حقوق بیشترى بدهیم این لوطى بازی‌ها چیست که در آورده‌اید این بدبخت چطور زندگى بکند با این حقوق (کشاورز‌صدر - آن حقوق‌هاى دو هزار تومانى را کم می‌کنند) چیز عجیبى است آقا این چه طرزى است آقا این را ده دفعه امتحان کردید با چهار تا اتومبیل شکسته گرفتن که مملکت اداره نمى‌شود اگر درست مى‌گویید بیایید عواید مملکت را اضافه کنید مملکت تمام عواید نقتش از بین رفت تمام عواید تفت‌مان از بین رفت حالا با این جنغولک بازی‌ها مى‌خواهید مملکت را پنج روز ده روز اداره بکنید بعد چکار مى‌کنید (شوشترى - موریسن چه گفته) موریسن گفته که تمام این جریان نفت را ما خودمان درست کردیم خودمان هم اداره کردیم (حاذقى - موریسن دروغ گفته اینها تبلیغات انتخاباتى است) مى‌گوید ما وسط متوجه شدیم که داریم نارو مى‌خوریم برگشتیم ولى آنهایى که مى‌دانستند قضیه چیست رفتند و ادامه می‌دهند انشاءالله ببینند که چه مى‌شود بنده مخالفم حقوق چه مستخدمین چه نمایندگان و عقیده دارم عوایدى باید ایجاد بکنیم حقوق‌ها را زیاد بکنیم اگر مستخدمین زیادى هستند به این منبع عایدات مهم‌ترى برایشان پیدا بکنید اگر زیادى هستند کار ایجاد بکنید آنها را بفرستید سر آن کارها نه این که مستخدم را داشته باشید بخور و نمیر هم بهش نمی‌دهید و برود توده‌اى بشود اگر منظور این است که من چند دفعه اینجا گفته‌ام که ما چهار نعله داریم می‌رویم احتیاج به کمک ما بنده هم نیست

+++

آن که باید اداره بکند مى‌کند آن که باید به این طریق سوق‌مان بدهد می‌دهد

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - (مخبر کمیسیون محاسبات) خدا رحمت کند مرحوم مدرس را رضوان‌الله علیه در دوره پنجم نظرم هست آقایانى که نمى‌دانم آن دوره تشریف داشتند آقاى حائری‌زاده تشریف دارند؟ یک لایحه‌اى آوردند جزئیاتش درست نظرم نیست توى صورت مجلس هست بخوانید در زمان مرحوم رضا شاه موقعى که رئیس‌الوزرا بود براى یکى از رؤساى عشایر ماهى سیصد تومان آن تاریخ بدهند به عنوان حقوق آوردند یک عده‌اى از آقایان که حرارت‌شان زیاد بود البته با ایمان بودند مثل پسر عموى عزیزم آقاى کشاورز‌صدر گفتند که این حقوق‌ها نمی‌دانم دست‌رنج پاى چرخ پیر زن است از خرج پشت گاو زارع است چرا از آنها بگیریم و به یک اشخاصى بدهیم با آن لایحه مخالفت کردند البته این حرف‌ها ظاهرش خیلى خوب است خیلى خوش رنگ است خیلى مقبول است خیلى قشنگ است ولى در عمل چه عرض کنم مرحوم مدرس باشد گفت این حرف‌ها را بگذارید کنار مملکت دارى مجازات لازم دارد و تشویق لازم دارد و احسان لازم دارد و انعام لازم دارد گاهى براى رؤساى جمهور، سلاطین دنیا ما باید هدایا بدهیم تحفه بدهید حالا بیاییم بگوییم که این تحفه مال دستبند زنیکه است! نه این نیست مملکت روى هم رفته تشریفاتى دارد نماینده مجلس که قانون اساسى اولین خصیصه را براى او قائل شده که بحمدالله در دوره حاضر سلب مصونیت هم شده مصونیت هم براى احدى باقى نمانده دیروز دیدم جمعى جلوى حزب زحمتکشان به آقاى ملک‌مدنى هم گفتم ابقا نکردند به من یک عده اوباش چاقوکش به من حمله کردند ولى زعماى آزادى و مشروطیت گفتند وکیل باید مصونیت داشته باشد که حرفش را بزند پس براى وکالت قانون اساسى یک شأنى قائل شده شما براى یک وکیل خصوصى یک نفر روضه خوان یک نفر واعظ را که مى‌برید به مجلس دو تومان مى‌دهید در صورتی که صد و پنجاه و دو سه کلمه بیشتر حرف نزده اما به یک وکیل مدافع در عدلیه براى 60 تا کلمه شصت هزار تومان پول مى‌دهید چرا؟

براى این که حرف او قیمت دارد وکیل مجلس غیر از مستخدم دولت است وکیل مجلس باید درخانه‌اش باز باشد مردم بیایند چاى بخورند نهار بخورند تلگراف باید بزند کاغذ بنویسد ماهى چهار صد تومان پول تلگراف بدهد پول کاغذ بدهد (کشاورز‌صدر - پست و تلگرافش را هم مجانى کنید) اجازه بدهید این حرف‌ها خوشرنگ است من هم حرف خوش رنگ بلدم بزنم این را به من مى‌گویید که ماهى پانصد تومان باید تنها کرایه خانه بدهم الفقر فخرى من خانه ندارم ماهى پانصد تومان به خانه آقاى رحیمیان اجاره می‌دهم پول هم از کسى نمى‌گیرم هر کسى هم که گفته بیاید بگوید یک آقایى که الآن شاید توى این مجلس هست گله هم ازش کردم سه ماه قبل براى کرایه خانه‌ام معطل شدم ازش دو سه هزارتومان سفته خواستم الآن هم فرش‌هایم در مغازه صناعت است گذاشتم آنجا بفروشم کرایه خانه‌ام را بدهم آقای مکى پسر عموى عزیزم با آن رفیق است برود سؤال بکند ببیند راست مى‌گویم یا نه من به خانه‌ام باید بیایند بروند این بیانات آقاى جمال امامى راجع به کارمندان دولت هم صحیح است ما باید کارمندان دولت را تشویق به دزدى نکینم اگر کسى زن و بچه و دختر و عروس و پدر و مادر پیر و خواهر فلجش را نتواند نگهدارى بکند رشوه برایش مثل اکل میته و دست بر شاء و دزدى مى‌زند آقا مملکت دارى غیر از حرف‌هاى خوش ظاهر است غیر از رنگ رخساره است غیر از بزک و وسمه است بزک و وسمه در اصل صباحث تأثیر ندارد دروغ است.

صحیح است ما امروز به اشکال برخوردیم به سختى برخوردیم اما ببینیم از گرفتن این روش یک عده دیگر را هم ناراضى کردن هى به عده ناراضى افزودن با این حرف‌ها به آنها بهانه دادن به دست مخالف که باز برود هى فحش بنویسد هى نسبت بدهد خوب است؟ آقایان بنده صاف می‌گویم وکیل مجلس باید ماهى 3 هزار تومان حقوق داشته باشد روزى صد تومان (جمال امامى - بلکه بیشتر) عقیده خود من این است وکیل مجلس شأنش این نیست که یک دانه دیزى بازارى دستش بگیرد و برود وکیلى که پول و خانه دارد مردم بهش احترام می‌کنند مردم می‌آیند بهش حرف‌های‌شان را می‌گویند اما وکیلى که هر قدر هم خوب حرف بزند هر قدر هم فداکاری بکند اما آن وکیل یقه‌اش چرکین باشد مردم به آن یقه چرکین‌اش نگاه مى‌کنند و به او اهمیت نمى‌دهند عادت مردم این است به آن‏ یقه چرکین وکیل اعتراض می‌کنند و وقعى بهش نمى‌گذارند آقا فرمایشاتى نفرمایید که بهانه بدهید به دست مردم نماینده محترم مجلس که شأن‌شان شارعیت یک ملتی است نباید مورد اهانت و توهین قرار بگیرد و با این حرف‌ها نباید بهانه به دست اشخص بدهید و من استدعا دارم از جناب آقاى کشاوز‌صدر که پیشنهادشان را پس بگیرند یا اقلاً خودشان صرف‌نظر کنند

کشاورز‌صدر - من تابع رأى عمومى مجلس هستم.

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - رأى باید بگیریم به پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر ولى چون اکثریت نیست جلسه را با موافقت آقایان ختم می‌کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه و دستور بقیه بودجه مجلس و لایحه حکومت نظامى خوزستان و تمدید مدت تعویض اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى لایحه زندانیان خواهد بود.

(جلسه چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - جواد گنجه

+++

یادداشت ها
Parameter:294713!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)