کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 193 مشروح مذاکرات جلسه روز سه‌شنبه بیست و هشتم تیرماه 1328  

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت راجع به قرارداد الحاقی شرکت نفت ایران و انگلیس و تصویب یک فوریت آن

2- تصویب ماده واحده راجع به اختیارات کمیسیون قوانین دارایی

3- تصویب ماده واحده پیشنهادی آقایان نمایندگان راجع به اختیارات کمیسیون‌های راه و دادگستری در مورد تصویب قانون هواپیمایی کشوری

4- تصویب دو فوریت لایحه اختیارات کمیسیون فرهنگ

5-  تصویب دو فوریت ماده واحده فواصل درجات افسران

6- تصویب یک فوریت لایحه استخدام چهار نفر کارشناس برای شهربانی

7- تقدیم یک فقره لایحه لایحه از طرف وزیر بهداری راجع به اختیارات کمیسیون بهداری مجلس به قید دو فوریت

8- تقدیم یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به معافیت به پارچه لباسی افسران از عوارض گمرکی از طرف آقای وزیر جنگ

9- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 193

مشروح مذاکرات جلسه روز سه‌شنبه بیست و هشتم تیرماه 1328

 

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت راجع به قرارداد الحاقی شرکت نفت ایران و انگلیس و تصویب یک فوریت آن

2- تصویب ماده واحده راجع به اختیارات کمیسیون قوانین دارایی

3- تصویب ماده واحده پیشنهادی آقایان نمایندگان راجع به اختیارات کمیسیون‌های راه و دادگستری در مورد تصویب قانون هواپیمایی کشوری

4- تصویب دو فوریت لایحه اختیارات کمیسیون فرهنگ

5-  تصویب دو فوریت ماده واحده فواصل درجات افسران

6- تصویب یک فوریت لایحه استخدام چهار نفر کارشناس برای شهربانی

7- تقدیم یک فقره لایحه لایحه از طرف وزیر بهداری راجع به اختیارات کمیسیون بهداری مجلس به قید دو فوریت

8- تقدیم یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به معافیت به پارچه لباسی افسران از عوارض گمرکی از طرف آقای وزیر جنگ

9- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

 

مجلس ساعت یازده و ده دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

رئیس- آقاى اردلان.

اردلان- عرض کنم در جلسه پنجشنبه که بنده راجع به لوله‌کشى شهر تهران عرایضى عرض کردم که چند اشتباه کوچک در صورت جلسه است در صفحه 4752 نوشته شده 780 میلیون باید اضافه شود «780 میلیون تومان» و همچنین در چند سطر پائین‌تر که نوشته شده 780 میلیون ریال باید نوشته شود «یک میلیارد و هفتصد و هشتاد میلیون ریال»

رئیس- تصحیح می‌شود آقاى امیر تیمور بفر‌مایید

امیر تیمور- بنده به صورت جلسه اعتراض دارم صورت مذاکراتى که در مقام ریاست مى‌خواهند از تصویب مجلس بگذرانند و رأى بگیرند هنوز تمامش طبع و توزیع نشده و از ملاحظه نمایندگان نگذشته یک مقدارى طبع و توزیع شده و بقیه‌اش در دست چاپ است با این که قریب شش روز فرصت و مجال بوده براى این که صورت مذاکرات طبع و توزیع شود. بنده متأسف هستم که در این شش روز این وظیفه را انجام ندادند و حالا هم مقام ریاست این صورت مجلس را بفر‌مایید تصویب بشود البته اهمیت ندارد.

رئیس- البته تصویب نمی‌شود پس از این که همه گفتند و اعتراضات خود را بیان کردند و دیگر اعتراضى نبود تصویب می‌شود چون روز قتل بود و نتوانسته بودند حاضر کنند طبع و توزیع نشده حرف‌ها را هم باید قدرى از روى منطق بفر‌مایید. آقاى آزاد اعتراضى دارید؟ بفر‌مایید.

آزاد- بنده اعتراض دارم و می‌خواهم به تند‌نویس‌ها بگویم.

رئیس- اعتراضات خود را بفر‌مایید می‌گویم اصلاح کنند. آزاد چون زیاد است اجازه بفر‌مایید به تند‌نویس‌ها بگویم تا اصلاح کنند.

رئیس- بسیار خوب، آقاى یمین اسفندیارى.

یمین اسفندیارى- بنده می‌خواستم استدعا کنم که اجازه بفر‌مایید این حق براى من محفوظ باشد که در جلسه بعد اگر چیزى به نظرم برسد به عرض برسانم.

رئیس- این قسمتى که طبع و توزیع شده مى‌توانید بفر‌مایید و آنچه را که بعداً توزیع می‌شود در جلسه بعد اگر اعتراضى بود بفر‌مایید، آقاى وزیر دارایی.

یمین اسفندیارى- قبل از دستور اجازه نمى‌فرمایید.

+++

رئیس- چون وقت کم است نمى‌‌شود نطق قبل از دستور کرد.

1- تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت راجع به قرارداد الحاقى شرکت نفت ایران و انگلیس و تصویب یک فوریت آن‏

وزیر دارایی- به طورى که استحضار دارند دولت در اجراى قانون 30 مهر ماه 1326 مکلف بود که مذاکراتى با نمایندگان کمپانى نفت ایران و انگلیس در استیفاى حق دولت ایران به عمل بیاورد و نتیجه مذاکرات را به اطلاع مجلس شوراى ملى برساند اینک که نتیجه مذاکرات خاتمه یافته و در نتیجه مذاکرات توافقى بین نمایندگان دولت و نمایندگان کمپانى به عمل آمده است موضوع به مجلس شوراى ملى تقدیم و تقاضا مى‌شود که تکلیف این مذاکرات را مجلس شوراى ملى روشن بکند براى اجراى این منظور ماده واحده‌یی با قید یک فوریت تقدیم مى‌شود که متضمن قرارداد الحاقى مشتمل بر یازده ماده است‏

اردلان- مى‌رود به کمیسیون؟

رئیس- فعلًا فوریت این لایحه‌اى را که دولت تقدیم کرده مطرح مى‌شود بعد از این که فوریت تصویب شد مى‌رود براى چاپ، بفر‌مایید آقاى مکى.

جمعى از نمایندگان- قرائت بشود اول بعد مخالف صحبت کند.

رئیس- بسیار خوب قرائت مى‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى- در اجراى قانون 30 مهر ماه 1326 در نتیجه مذاکرات مفصلى که در ظرف هشت ماه اخیر بین دولت شاهنشاهى و شرکت نفت انگلیس و ایران به عمل آمده موافقت‌هایی نسبت به تغییرات بعضى از مواد امتیاز‌نامه بین دولت شاهنشاهى و شرکت مزبور حاصل گردیده و اینک متن موافقت‌نامه که به صورت قرارداد الحاقى ضمیمه قرارداد اصلى خواهد بود به ضمیمه ماده واحده زیر به قید یک فوریت براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌گردد.

ماده واحده- مجلس شوراى ملى قرارداد الحاقى را که مشتمل بر یازده ماده است و جزء قانون اعطاى امتیاز نفت به شرکت نفت ایران و انگلیس محدود می‌باشد تصویب و به دولت اجازه مبادله آن را می‌دهد.

نخست وزیر، وزیر دارایی‏

رئیس- آقاى مکى.

بعضى از نمایندگان- موادش را بخوانید

رئیس- مطرح نیست بعد از تصویب فوریت پس از 24 ساعت که توزیع شد و آقایان قرائت فرمودید در مجلس مطرح می‌شود حالا فوریت مطرح است و پس از اظهارات مخالف باید رأى گرفته شود.

مکى- بنده با فوریت این لایحه به دلائلى که عرض می‌کنم مخالف هستم، اولًا متن نامه آقاى هژیر وزیر دارایی وقت باید در مجلس قرائت شود تا معلوم شود که سر ریاست وزرایی و وزارت در این مملکت چیست؟ (کشاورز صدر- آقاى هژیر ننوشته) نامه را من به دست آورده‌ام و الان در کیف من هست و نامه را هم خواهم خواند.

رئیس- آقاى کشاورز صدر ساکت باشید. آقاى مکى این موضوع مطرح نیست، فوریت مطرح است.

مکى- دلایل فوریت را مى‌خواهم عرض کنم یکى از دلایلم این است که باید نامه آقاى هژیر قرائت شود. یکى دیگر از دلایلى که بنده دارم که اثبات می‌کند فوریت این لایحه ضرورتى ندارد وضع فعلى مملکت است، که جناب آقاى تقى زاده فرمودند که ما آنروز مجبور بودیم و با اکراه و اجبار امضاء کردیم و ما را مجبور کردند امروز هم جراید را تعطیل کرده‌اند، قانون ننگین مطبوعات را گذرانده اند تا جلوى افکار عمومى را بگیرند و نگذارند افکار عمومى راجع به یک چنین مسئله حیاتى و مهمى اظهار عقیده بکند و به عقیده بنده در چنین موقعى و در آخر دوره پانزدهم که مجلس در حال احتضار است و دارد آخرین لحظات حیات خودش را طى می‌کند ما بیاییم اینجا بنشینیم و یک کارى بکنیم که نسل‌هاى آینده به ما دشنام و نفرین بفرستند این است که بنده با فوریت این مخالف هستم و استدعا می‌کنم از آقایان نمایندگان محترم که به فوریت این لایحه رأى ندهند زیرا رأى دادن و سلب حق ملت ایران کردن بزرگترین خیانت است. وکیل براى دو سال انتخاب مى‌شود و در این دو سال هم ممکن است کارى براى ملت هم انجام ندهد ولى من دو سال حقوق گرفته‌ام که یک روز از حقوق ملت ایران دفاع کنم و امروز همان روزى است که بایستى وکلاى مجلس شوراى ملى ایران از حقوق ملت ایران دفاع بکنند زیرا حقوق ملت ایران تضییع شده است و الان هم وضع مملکت ما غیر عادى است و آزادى وجود ندارد که افکار آزادى بوجود بیاورد تا روى این موضوع بحث و انتقاد بکند هر نوع قرارداد یا هر نوع توافقى اگر بین دولت فعلى و شرکت نفت بشود بنده عرضى می‌کنم که به واسطه فرس ماژور بوده است زیرا افکار عمومى و افکار آزاد وجود ندارد و مجلس هم در سرنوشت ملت و خودش آزاد نیست بیشتر از این هم عرض نمى‌کنم در متن لایحه هم البته مطالبى دارم که به عرض مى‌رسانم.

رئیس- چون این لایحه دو شورى است این قرارداد است وقتى که یک فوریتش تصویب شد، به کمیسیون دارایی و کمیسیون بودجه فرستاده مى‌شود.

حائرى‌زاده- و به کمیسیون خارجه.

رئیس- به کمیسیون خارجه هم فرستاده مى‌شود.

امیر تیمور- بنده اجازه خواستم.

رئیس- در فوریت یک نفر به عنوان مخالف صحبت مى‌کند، آقاى وزیر دارایی مرقوم داشته‌اند به تصور این که این لایحه صرفاً مالى است تقاضاى یک فوریت کرده‌اند حالا که گفته مى‌شود دو شورى است تقاضاى دو فوریت کرده‌اند.

حائرى‌زاده- اگر فوریت دوم مطرح شود بنده مخالف هستم.

امیر تیمور- بنده هم با فوریت دوم مخالف هستم.

نخست وزیر- با یک فوریت مطرح شود.

رئیس- بسیار خوب باید رأى گرفته شود در فوریت چون تابلو درست کار نمى‌کند باید شمرده شود.

آزاد- ده نفر دیگر لازم است.

رئیس- ده نفر نمی‌خواهد و یک نفر دیگر لازم است (در این موقع یک نفر از آقایان وکلاء وارد طالار جلسه شد) رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه اى که آقاى وزیر دارایی آورده‌اند آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد، به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود بعد گزارش رسید که مطرح مى‌شود.

رئیس- دستور جلسه امروز چند کار است..

دهقان- قانون هواپیمایی فقط یک رأى لازم دارد.

رئیس- بله چند کار است که از جمله آن قانون هواپیمایی می‌باشد.

آزاد- لایحه تصویب قانون مطبوعات را مطرح بفر‌مایید چون خودتان فرمودید.

اردلان- حضرتعالى قانون مالیات‌ها را اعلام فرموده بودید.

حاذقى- و قانون انتخابات.

2- تصویب ماده واحده راجع به اختیارات کمیسیون قوانین دارایی‏

رئیس- لایحه مربوط به اختیارات کمیسیون دارایی مطرح می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى- نظر به این که عنقریب دوره قانونگذارى مجلس شوراى ملى به پایان خواهد رسید و با لوایح زیادى که فعلًا در مجلس شوراى ملى موجود می‌باشد مخصوصاً لایحه مالیات بر در‌آمد و لایحه درآمد املاک مزروعى- لایحه منابع تحت‌الارضى دریاها و لایحه فروش خالصه‌جات و غیره ممکن است مجالى براى تصویب آنها باقى نباشد علیهذا براى تسریع کار ماده واحده زیر را به قید دو فوریت تقدیم و استدعاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود لوایحى را که فعلًا در کمیسیون دارایی مطرح می‌باشد و یا قبل از پایان دوره قانونگذارى تهیه و تقدیم مى‌گردد پس از تصویب کمیسیون دارایی به موقع اجرا گذارده و اگر در ضمن عمل نواقصى مشاهده شد اصلاح آن را بعداً از مجلس شوراى ملى بخواهند نخست وزیر، وزیر دارایی.

نورالدین امامى- کسى مخالف نیست آقاى رئیس.

رئیس- ماده واحده مطرح است چون به دو فوریت این لایحه رأى داده شده حالا ماده واحده مطرح است و باید در اطرافش بحث شود. آقاى فرامرزى.

مسعود ثابتى- در تابلو موافقین و مخالفین اسم نویسى کرده است.

رئیس- چون در تابلو اسم‌نویسى شده آقاى مسعود ثابتى بفر‌مایید.

مسعود ثابتى- عرض کنم حضورتان که آقایان توجه بفرمایند که این ماده واحده و اختیاراتى که به کمیسیون دارایی داده مى‌شود بنده این جا به عنوان مخالف اجازه گرفتم در صورتى که بنده خودم از اشخاصى هستم که بیش از هر کسى ... اگر آقاى معتمد دماوندى اجازه بفرمایند و آقاى

+++

وزیر دارایی گوش بدهند بیشتر از هر کسى علاقمند به این اختیارات هستم زیرا متأسفانه از وقت مجلس چیزى باقى نمانده چند روزى و جزء از این راه ما نمى‌توانیم براى این مملکت قانون مالیاتى داشته باشیم (صحیح است) بنده که عرض می‌کنم موافقم مهمترین دلیل موافقت بنده کلمه قانون است یعنى مالیات با قانون گرفته بشود براى این که به این بلاتکلیفى خاتمه داده بشود، نمى‌شود آقا مطابق قانون اساسى دینارى در این مملکت به عنوان مالیات به جز با تصویب مجلس شوراى ملى گرفت! و متأسفانه اخیراً این اصل مهم دچار مباحثات شده بود که آیا واقعاً قانونى است این مالیاتى که گرفته می‌شود یا خیر و بنده علت این که زحمت کشیدم براى همین قانون مالیات براى همین است که قانون باشد و مالیاتى که گرفته می‌شود با قانون باشد، این یک روزنامه‌اى است الان یک سال است بنده این را نگه داشته‌ام و عقب این کار آمدم که این موضوع نظیر پیدا نکند در سال قبل که بنده در خراسان بودم روزى آقایان کشاورزان بنده را احضار کردند و روزنامه را گذاشتند جلوى من این روزنامه چیست یک موضوعى بود، یک تصویب‌نامه‌اى که محمول تجارتى از شهرى به شهرى مى رود باید بارنامه داشته باشد و این بارنامه هم ده ریال هم تمبر بهش الصاق بکنند یک مرتبه آقاى رئیس دارایی مشهد به فکرش مى‌رسد که این دخل خوبى است براى دولت و خوب است که ما بگوییم ذغال و هیزم و بته و تره بار هر چه که وارد شهر مى‌شود اینها بارنامه لازم دارد یک تومان هم تمبر لازم دارد این البته یک مطلبى بود که اصلًا عملى نبود بنده همان موقع آقاى گلشائیان حاضرند و آنجا تشریف داشتند رفتم خدمتشان خودشان تصدیق کردند بعد هم چون عملى نبود پیشرفت نکرد و با پیشکار دارایی هم صحبت شد و بالاخره موضوع از بین رفت در این جا نوشته شده که به تصور این که باقى محمولات مشمول بارنامه نیست از دادن بارنامه خوددارى کردند در صورتى که مخصوصاً نوشته است که هیزم و ذغال و میوه و غیره و کلیه آنچه که از خارج شهر حمل مى‌شود اعم از یک فرسخى یا دورتر باید داراى بارنامه باشد این عملى نشد بنده با اعلانش مخالف بودم و بعد با عملى نشدنش مخالفتر، زیرا چه اعتمادى دیگر به اعلان دولت و آگهى دولت هست که آقا فلان مالیات را بدهند یا بارنامه داشته باشند فردا هم ملغى الاثر باشد این غلط است در مملکت بایستى قانون حکمفرما باشد من به این مناسبت و از نظر این که قانونى باشد موافق هستم اما آمدیم سر این مالیات آن نظریاتى که بایستى از نظر مالیاتى و فلسفه مالیات که امروز در دنیا متداول است باشد در مالیات‌هاى ما چه در دولت‌هاى گذشته و چه در این دولت حاضر هیچ کدام منظور نظر نبوده یکى از فواید مالیات آقا این است که یک مبلغى پول جمع بشود و این پول خرج بشود ولى فلسفه هاى دیگرى دارد خیلى مهمتر، شما اگر یک سیاست فرهنگى دارید، یک سیاست کشاورزى دارید، یک سیاست اقتصادى دارید مؤثرترین وسیله‌اى که در دست شما هست وجود مالیات است در مملکت، اگر شما در این جا مى‌بینید زندگى عمومى از تعادل خارج شده به وسیله مالیات است، امروز تهران آقا، تهرانى که ما امروز زندگى مى‌کنیم این یک تحمیلى شده است نسبت به مملکت، این حساب را توجه بکنید این حساب داخلى نیست این صحیح است نسبت تهران به سایر مملکت را در بیست سال قبل ببینید در بیست سال یا سى سال قبل تهران دویست میلیون تومان ارزش داشت و سایر آبادی‌هاى مملکت 1 میلیارد و هشتصد میلیون تومان که جمعاً 2 میلیارد تومان مى‌شد امروز تهران به تنهایی 9 میلیارد تومان ارزش دارد و سایر آبادی‌هاى مملکت هشت میلیارد این حساب شاید به نظرتان این طور بیاید که شما از کجا آوردید این حساب خیلى ساده است شما از دربند بروید تا شاه عبدالعظیم سى هزار ذرع بعد هم از سلیمانیه بروید تا طرشت‏ سى هزار ذرع سى هزار ذرع در سى هزار ذرع شما کجا هیچ کجا زمین مترى 5 تومان گیرتان نمى‌آید و به طور متوسط وقتى مترى 10 تومان حساب کنید مى‌شود 9 میلیارد تومان حالا زمین ذرعى 500 تومان هم در خیابان شاه رضا هست به طور متوسط حساب کردیم آقا مالیات براى همین است که از ثروت گرفته شود اگر شما مى‌آمدید این مالیات را قرار مى‌گذاشتید که آقا یکصدم هر کس هر چه ثروت دارد بدهد ثروت منقول و غیر منقول را مجزا مى‌کردید مى‌گفتید ثروت غیر منقول صد یک مالیات بدهد خیلى هم ساده بود یعنى از آن چیزى که دارند صدى یک مالیات بدهند آن وقت تهرانى باید 90 میلیون تومان مالیات مى داد که الان امروز 90 هزار تومان هم نمى‌دهد و این تحمیلات عجیب تهران بر ولایات آقا اینها بایستى به وسیله مالیات تعدیل شود تمام این زمین‌هایى که به تجارت افتاده این ها بایستى به وسیله مالیات...

رئیس- آقاى ثابتى ارجاع به کمیسیون است.

مسعود ثابتى-.... درست است ولى بنده باید عرض کنم حالا در هر صورت چون آقا متمول شدن عیب نیست تمول بسیار خوب است بنده در اروپا بودم شنیدم در بلژیک وزیر بازرگانى جشن گرفتند براى میلیونر شدن یک میلیونر براى میلیونر شدن چرا جشن مى‌گیرند؟ بله این میلیونر شدن براى این است که آن که صاحب میلیون شده است صد برابر میلیون او براى مملکت منافع تأمین مى‌کند که او استاد تر شده اما میلیونرهاى ما این سفله‌هاى امروزى که از تمول و دارایی چیزى جز تظاهر و این که شریفترین طبقات این مملکت را بدنام کنند، یک اصطلاحى در آلمان مى‌گویند «ایشتویر اورفایر» یعنى سیلى مالیاتى، این متمولین این نوع را، آنهاى که تظاهر مى‌کنند و هیچگونه خیرى از آنها متصور نیست، اینهایى که سفله هستند اینها باید مالیات بدهند

سفله چو جاه آرد و سیم و زرش‏

سیلى باید به ضرورت سرش‏

این را مالیات باید برایش تعیین کنید، اینها را جز با مالیات نمى‌شود تعدیل کرد (احسنت) مالیات باید داراى این منطق‌ها باشد نه این که همین طور هر جا گوساله اى بسته است هر جا چهار مثقال جو هست 4 مثقال گندم است فوراً از او مالیات بگیرند، خیر آقا بایستى مالیات را طورى گرفت که این بى‌عدالتى‌ها از بین برود مالیات بایستى که داراى فلسفه و منطقى باشد نه فقط پول گرفتن (صحیح است) شما باید هدف داشته باشید باید دل مردم را به دست بیاورید وقتى دل مردم را به دست بیاورید به شما مالیات مى‌دهند این مردم از مالیات فرار کن روزى بیش از 30 هزار تومان وجوهات مى‌پردازند، خودتان را نزدیک کنید خداوند ملت اسلام را عزیز کرده است و متأسفانه ما با دست خودمان خودمان را ذلیل مى‌کنیم (صحیح است) چرا آقا نزدیک نمى کنید خودتان را با این مبانى عالى و تعلیمات عالى اسلامى هر چه نزدیکتر باشید سعادت دنیا و آخرت بیشتر است مالیاتتان را هم باید همىن طور ببینید این گاو شیرده اگر این طور از آن بدوشند خشک مى‌شود حیوان هم که شیر از او بگیرند از گوساله‌اش مضایقه مى‌کند باید به دل مردم رسید باید براى مردم خرج کرد مردم هم با دل و جان به شما مالیات مى‌دهند الان خراسان آمده‌اند تلگراف مى‌کنند متحصن مى‌شوند که آقا دولت به ما توجه نمى‌کند دولت راه آهن ما را نمى‌سازد، دولت از ما مالیات مى‌خواهد کارخانه قند آمدند این جا پیشنهاد کردند مثل این که خراسان و فارس یک دوئیتى است یعنى باید یا در خراسان باشد یا در فارس باشد در صورتى که چنین چیزى نیست و یک پاى ثالث هم دارد که هم در خراسان باشد هم در فارس این است که بایستى یک قدرى به داد دل مردم رسید. راجع به کشاورزى این مملکت یک سیاست کشاورزى شما لازم دارید، این مملکت 164 میلیون هکتار است، کشاورزى این مملکت منحصر به دو میلیون هکتار است، 200 هزار نفر مالک در این مملکت است این 200 هزار نفر وقتى حساب کنید به طور متوسط هر نفرى 30 هکتار فقط در دست آنها است در صورتى که اگر اراضى ایران را بین تمام این 3 میلیون خانوارى که در این مملکت پهناور زندگى مى‌کنند تقسیم کنیم به هر خانواده‌اى 60 هکتار می‌رسد مقصود من این است که باید رفت و آباد کرد این صدى هفتاد و پنج از آب‌هاى این مملکت که به دریا مى‌ریزد این زمین‌هاى این مملکت که آفتاب مى‌خورد بایستى 30 میلیون 40 میلیون تن محصول بدهد من مدعى کشاورزى هستم من مى‌گویم با همین پول‌ها با داشتن سیاست، با داشتن حسن نیت 20 برابر محصول این مملکت را مى‌توان داد (صحیح است) دنیا احتیاج به محصول خواربار خواهد داشت چه کارى غیر از کشاورزى؟ دنیا از سى سال قبل تا به حال با تمام بلایا، کشتار‌ها، جنگ‌ها سالى صدى دو به جمعیتش اضافه شده است. یک میلیارد و ششصد میلیون جمعیت کره ارض امروز دو میلیارد و دویست میلیون جمعیتش است همین هندوستان، چهل میلیون جمعیتش از 15 سال قبل اضافه شده هشت میلیون تن کسر خواربار دارد. آقا این مملکت را بایستى با داشتن سیاست کشاورزى که خیلى سهل و آسان است آباد کرد بنده یک مقاله‌اى در پنج سال قبل نوشتم در روزنامه اطلاعات، نوشتم که سرتاسر این مملکت 200 هزار نفر مالک دارد ولى این ها مال پلاسه شده‌اند یعنى سر جاى خودشان نیستند این ملکى که باید خورده مالک باشد خورده مالک نیست آن ملکى که باید ...

رئیس- این اختیار به کمیسیون است‏

مسعود ثابتى- این منطق مالیاتى است این منطق نفس مالیات است بنده خودم عضو کمیسیون هستم اگر شما خسته شده‌اید من خاتمه مى دهم ولى این ها مطالبى است که باید گفته شود این مملکت باید یک روزى که مالیات را مى‌خواهند بگیرند باید درست بشود براى همین است که وقتى اختیار به کمیسیون دادگسترى داده مى‌شود باید صحبت کرد پارلمان از پارله است یعنى حرف زدن.

رئیس- آقاى اردلان.

+++

اردلان- نماینده محترم آقاى مسعود ثابتى بسیار فرمایشات صحیحى فرمودند ولى توجه نفرمودند که چیزى که مطرح بود این بود که یک اختیارى به کمیسیون قوانین دارایی می‌دهیم که لوایحى که دولت به مجلس تقدیم کرده است تصویب کند و دولت آنها را اجرا کند البته این مطالب به جاى خودش صحیح است خود حضرتعالى هم که عضو کمیسیون دارایی هستید به هر حال بنده خواستم از آقایان خواهش کنم که نسبت به این لایحه که مطرح است رأى بدهند براى این که ما مدت زیادى به آخر دوره نداریم و دو سال است که این کمیسیون قوانین دارایی که بنده از ابتداى دوره افتخار عضویت آن را دارم زحمت کشیده و یک لوایح بسیار سودند و مفیدى تهیه کرده است از جمله قوانین براى مالیات. الان ملاحظه بفر‌مایید که مردم این مملکت نمی‌دانند که مالیات باید به چه ترتیبى بدهند و نه دولت خودش می‌داند که به چه نهجى مالیات وصول کند در صورتی که ما مدت دو سال در این کمیسیون قوانین نشسته‌ایم تقریباً با تمام مؤدیان مالیاتى تماس گرفته‌ایم و یک لایحه بسیار سودمندى تنظیم کردیم که در آن هم دولت به مالیات خودش برسد همان طورى که آقاى مسعود ثابتى فرمودند تا 50 درصد مالیات ثروتمندان را پیش‌بینى کردیم و از طرف دیگر یک نظر بسیار کلى اتخاذ شد که تماس مأمورین دولت با مردم بسیار کم باشد و حتى‌المقدور این تماس برداشته شود علاوه بر آن لایحه‌اى هست که مربوط به فروش خالصه‌جات است لوایح دیگرى هم هست بنده از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم که کمیسیون قوانین دارایی چون از برگزیدگان خود این مجلس هستند و با کمال دقت در این مدت زحمت کشیده‌اند اجازه بدهند که این لوایحى که در این مدت تصویب کرده است دولت اجرا کند براى این که مجلس شوراى ملى حالا که به بودجه‌اش رأى داده یک قانون مصرح معینى باشد که از روى چه مأخذى از مردم بگیرند و از روى چه مأخذى مردم مالیات خودشان را بدهند هم تکلیف مردم معلوم بشود و هم تکلیف دولت و بعضى از آقایان هم اظهار عقیده مى‌فرمودند که خوب است به کمیسیون قوانین دارایی هم یک عده‌اى از شعب اضافه شوند بنده می‌خواستم عرض بکنم که این هم یک کار مشکلى است براى این که کمیسیون قوانین دارایی 18 نفر هستند که اگر یک عده دیگرى اضافه شود آن وقت حصول اکثریت غیر ممکن است بنا‌براین بنده خواهش می‌کنم هر نظر اصلاحى هم که آقایان دارند تشریف بیاورند در کمیسیون و اعضاى کمیسیون و جناب آقاى وزیر که خودشان تشریف دارند با کمال میل نظریات آقایان را اصغاء مى‌فرمایند این است که بنده در خاتمه عرایض خود چون وقت کم است استدعا مى‌کنم آقایان به این لایحه رأى بدهند که کمیسیون قوانین دارایی وضعیتش روشن بشود.

رئیس- پیشنهادى راجع به کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت مى‌شود (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم پس از پایان بیانات یک نفر مخالف و یک نفر موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود. دکتر اعتبار.

رئیس- آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- بنده توضیح زیادى راجع به پیشنهاد خودم ندارم عرض کنم وظیفه مجلس عمده مجلس شوراى ملى یک تصویب بودجه است که نظارت در خرج و دخل مملکت است یکى هم وضع مالیات است الاحسان بالاتمام یکى را که تصویب کردیم، این کار را هم باید انجام بدهیم تا آقایان هم تکلیف خودشان را بفهمند این است که بنده خواستم تقاضا کنم بیش از این معطل نکنید

رئیس- آقاى ارباب‏

ارباب- عرض کنم مخالفت بنده در قسمت مالیات است البته در کمیسیون دارایی آقایانى که در اطراف این لایحه دفاع کردند از حقوق مردم بیشتر آن آقایان مالک بودند و در اطراف ملک صحبت کردند و حق هم داشتند بنده عرض نمى‌کنم که حق نداشتند اما نسبت به گرفتارى طبقات بازرگان و کسبه هیچ کس دفاع نکرده است اجازه بفر‌مایید اگر آن لایحه مالیاتى که کمیسیون تصویب کرده است عملى بشود اساس شرکت‌ها در ایران بر چیده مى‌شود. همه جاى دنیا از صاحبان سهام مالیات مى‌گیرند از صاحبان سهام یعنى پس از این که هر صاحب سهمى سودش را گرفت از او مى‌گیرند و در این جا با اشل 50 درصد مى‌خواهند از خود شرکت بگیرند سرمایه‌هاى کوچک کوچک از این به بعد در ایران قادر نخواهند بود یکى بشنوند چون این مطلب مى‌رود در کمیسیون و یک مرتبه در آنجا تصمیمى گرفته مى‌شود و کسى هم نیست در کمیسیون که دفاع از این طبقه بکند با وضع خرابى مالیات بر درآمد یعنى اداره‌اى که یک وزیر بسیار خوب که مولان ا‌ست قادر نیستند این اداره را اصلاح کنند مردم به یک وضع بسیار بدى افتاده‌اند سلب امنیت و سلب اعتماد شده است این صلاح نیست که در کمیسیون به طور اختصار و کورکورانه یک تصمیمى گرفته شود که اساس شرکت‌ها در این مملکت از هم بریزد و مخالفت بنده در این قسمت است.

رئیس- رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاداتى که رسیده قرائت مى‌شود. (پیشنهاد آقاى وکیلى به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شوراى ملى به جاى ماده واحده دولت ماده اصلاحى زیر را پیشنهاد مى‌کنم‏

ماده واحده- به وزارت دارایی اجازه داده مى‌شود لوایحى را که فعلًا در کمیسیون دارایی مطرح مى باشد و یا گزارش آن را به مجلس تقدیم شده و یا قبل از پایان دوره قانونگذارى تهیه و تقدیم مى‌گردد پس از تصویب نصف به علاوه یک از اعضاى کمیسیون قوانین دارایی موقتاً به موقع اجرا گذاشته بشود و اگر در عمل نواقصى مشاهده شد اصلاح آن را بعداً از مجلس شوراى ملى بخواهند.

دکتر عبده- بنده هم یک پیشنهادى در همین زمینه تقدیم کرده‌ام و قید کرده‌ام که چه لوایحى باشد.

رئیس- آقاى وکیلى.

وکیلى- در این ماده واحده‌اى که دولت پیشنهاد کرده بنده خواستم دو اصلاح مختصرى بکنم یکى این که کمیسیون دارایی یا کمیسیون‌هاى دیگر معمولًا 18 نفر از آقایان نمایندگان در آن جا تشریف دارند اغلب به طور اتفاق تشکیل نمى‌شود همین که 11 یا 12 نفر حاضر شدند مى‌گویند کمیسیون رسمى است و اکثریت حضار لایحه را تصویب مى‌کنند یعنى از 11 نفر 6 نفر که تصویب کردند مى‌شود لایحه‌اى که در کمیسیون تصویب شده است بنده این جا پیشنهاد کرده‌ام از کلیه اعضا نصف به علاوه یک یعنى لایحه‌اى که از مجلس به یک کمیسیونى اختیار داده مى‌شود حداقل 10 نفر این را تصویب کرده باشند تصور مى‌کنم که آقایان با این موافقت بفرمایند (دکتر اعتبار- آنها که غایب هستند چه؟) اجازه بدهید یک آدم غایب نمى‌تواند دیگرى قانون بگذراند براى کسی که غایب است از 18 نفر اگر 11 نفر حاضرند 10 نفر باید این لایحه را تصویب بکنند یعنى نصف به علاوه یک یکى هم موقتاً آنجا گذاشتم که این قانون همیشگى نیست دولت موقتاً این را اجرا مى‌کند و بعد هم نواقصش را براى اصلاح مى‌آورد به مجلس‏

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- نظریات آقاى وکیلى یک قسمتش در خود لایحه تأمین شده است براى این که ما ننوشته‌ایم که مجلس اجازه مى‌دهد به کمیسیون که این لوایح را بگذراند و دولت نیز به مرحله اجرا بگذارد اگر در عمل نواقصى دید گزارش به مجلس بدهد یعنى این عنوان دائم نیست این عنوان موقت است پس از این قسمت صرف‌نظر بفر‌مایید اما آن قسمتى که نصف به علاوه یک رأى بدهند بنده از خدا مى‌خواهم 18 نفر رأى بدهند ولى آقایان ترتیبى بدهند که آقایان اعضاى کمیسیون حاضر بشوند ولى اگر حاضر نشدند این تعلیق به محال خواهد شد و نتیجه این خواهد شد که این اختیارى که مجلس با نهایت حسن نیت به کمیسیون داده است اجرا نشود اگر آقایان حاضر نشدند و این شرط را ما گذاشتیم در قانون مثل این است که یک چنین اختیارى کمیسیون دارایی ندارد و اگر این شرط گذاشته بشود و آقایان حاضر نشدند بنده شخصاً عقیده‌مندم هر چه آقایان بیشتر موافق باشند بهتر است و عرض کنم که اگر آخر عمر مجلس نبود بنده هیچ وقت این پیشنهاد را نمى‌کردم و معتقدم که همین لوایح مالیاتى باید در خود مجلس جرح و تعدیل بشود براى این که هر کدام آقایان نظریاتى دارند در نتیجه این مذاکرات ممکن است یک قانون جامعترى تصویب شود (صحیح است) ولى چون وقت تنگ است بنده این جا صریحاً عرض مى‌کنم و به جنابعالى قول مى‌دهم که اگر از اعضاى کمیسیون ده نفر امضا نکنند قبول نخواهم کرد ولى قید این شرط در قانون کار ما را به تأخیر مى‌اندازد خود آقا هم اصرار بفر‌مایید که آقایان حاضر بشوند ضمناً بنده از موقع استفاده مى‌کنم یک لایحه راجع به اختیارات دیوان محاسبات است اگر نظر آقایان باشد در 1319 اختیاراتى که دیوان محاسبات داشت ازش گرفته شد ولى من به هیچوجه مصلحت نمى‌دانم که این اختیارات را دیوان محاسبات نداشته باشد دیوان محاسبات باید اختیاراتى داشته باشد که جمع و خرج مملکت را بتواند رسیدگى کند و این اختیار با خود دیوان محاسبات است این است که یکى از بهترین لوایح است که بنده تقدیم مى‌کنم و امیدوارم از کمیسیون قوانین دارایی هم بگذرد.

حائرى‌زاده- در دوره 16 انشاء الله‏

وکیلى- پس گرفتم

+++

رئیس- پیشنهادهاى دیگر قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى یمین اسفندیارى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مصوبات کمیسیون دارایی باید با اکثریت دو ثلث اعضاء حاضر در کمیسیون دارایی باشد و لوایحى که قبلًا در کمیسیون دارایی تصویب شده مجدداً مطرح و مورد رأى واقع شود.

 نمایندگان- این مشابه است.

رئیس- آقاى یمین اسفندیارى.

یمین اسفندیارى- بنده با توضیحى که آقاى وزیر دارایی دادند پیشنهادم را پس می‌گیرم

رئیس- پیشنهاد دیگرى بخوانید. (پیشنهاد آقاى دکتر عبده به شرح زیر خوانده شد.) ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم لوایح ذیل منحصراً جز اختیارات کمیسیون دارایی قرار داده شود.

1- لایحه مالیات دوم لایحه منابع کف دریاها سوم لایحه فروش خالصه‌جات- چهارم لایحه دیوان محاسبات.

رئیس- آقاى دکتر عبده.

دکتر عبده- همان طوری که آقاى وزیر دارایی متذکر شدند اگر آخر دوره مجلس نبود شاید خود ایشان هم یک چنین لایحه‌اى را تقدیم مجلس نمی‌کردند براى این که وضع مالیات قانون اساسى از حقوق قطعى مجلس شوراى ملى است منتهى از لحاظ این که مالیات‌هایی گرفته می‌شود بدون این که قانونى داشته باشد و از طرفى لازم بود که این مالیات‌ها یک صورت قانونى پیدا بکند آمدند یک لایحه‌اى دولت تقدیم کرد به مجلس شوراى ملى بنده خیال مى‌کنم که اگر ما دامنه اختیارات کمیسیون دارایی را توسعه بدهیم و به طور کلى گفته بشود که هر لایحه‌اى دولت بیاورد کمیسیون دارایی بتواند تصویب بکند و به آن صورت قانونى بدهند شاید این اختیارات مورد احتیاج نباشد به علاوه مبالغه آمیز است مثلًا خیلى از لوایح هست که اقتضا دارد تمام نمایندگان در اطرافش اظهار‌نظر کنند بنده با خود آقاى وزیر دارایی که صحبت کردم ایشان گفتند چهار لایحه است که معتقدم در این مجلس باید بگذرد و چون مجلس وقت ندارد در اطرافش بحث بکند و تصمیم بگیرد بهتر این است که کمیسیون دارایی تصویب بکند چهار لایحه قانونى که خود آقاى وزیر دارایی تصویبش را ضرورى مى‌دانند و لزومش را تصدیق دارند این چهار لایحه هم آن طورى که با خودشان صحبت شد درجه اول اهمیت را دارد براى بقیه ضرورت قطعى نمى‌بینند، چهار لایحه هم همان لوایحى است که بنده در پیشنهاد خودم متذکر شده‌ام یکى قانون مالیات بر درآمد است قسمت دیگر لایحه‌ای است راجع به کف دریاها قسمت دیگر راجع به دیوان محاسبات و قسمت چهارم خالصه‌جات اینها به طورى که بنده با آقاى وزیر دارایی صحبت کردم تنها این چهار لایحه است که امروز گذراندنش ضرورت قطعى دارد بنده خیال می‌کنم وجه عملى این خواهد بود که به طور کلى ما بیاییم اختیارات خیلى وسیعى بدهیم به کمیسیون دارایی براى این که اختیاراتى که ما به کمیسیون دارایی بدهیم نتیجه این خواهد شد که اگر از 18 نفر ده نفر حاضر شد اکثریت تشکیل می‌شود و از ده نفر همینقدر که شش نفر رأى داده اکثریت حاصل مى‌شود یعنى نتیجه شما اختیار مى‌دهید به یک عده 6 نفرى از 136 نفر نمایندگان مجلس که قائدتاً مى‌بایستى در تمام شئون مالیاتى اظهار نظر کنند که این 6 نفر تصمیم بگیرند البته تصدیق مى‌کنید که یک چنین اختیارى بر‌خلاف اصل قانون اساسى است و برخلاف مصالح مملکت است حالا که شما روى ضرورت و احتیاج مى‌خواهید این اختیارات را بدهید لااقل بیایید منحصر بکنید این اختیارات را به چهار لایحه که خود آقاى وزیر دارایی معتقدند و بیش از این هم انتظار و تقاضایى ندارند

رئیس- آقاى وزیر دارایی بفر‌مایید

وزیر دارایی- چون نه مجال بیشتر از این داریم و نه نظرى داریم به سایر لوایحى که در درجه دوم است با پیشنهاد آقاى دکتر عبده من موافق هستم تنها لایحه تعویض املاک را هم اضافه بفر‌مایید چون این لایحه مورد اشکال ما است و باید تکلیف آن روشن بشود.

دکتر عبده- من موافق هستم این لایحه را هم به پیشنهاد خود اضافه مى‌کنم.

رئیس- آقاى ملک مدنى مخالفید بفر‌مایید

ملک مدنى- عرض کنم موضوعى که دکتر عبده فرمودند به نظر بنده وارد نیست براى این که ما به سایر کمیسیون‌ها هم همین حق را داده‌ایم و الان بیش از یک هفته از دوره 16 مجلس باقى نمانده است شاید در همین هفته یک لوایحى دیگر باشد که دولت بخواهد تقدیم مجلس بکند که به کمیسیون دارایی اختیار داده شده باشد آن را بگذراند (دکتر بقایی- این صلاح نیست) (دکتر عبده- خود آقاى وزیر دارایی بیش از این تقاضایى ندارند) بنابراین بنده عقیده دارم که ما نباید این کار را بکنیم به این جهت بنده موافق نیستم که اختیارات کمیسیون را محدود بکنیم به چهار فقره لایحه که در دستور کمیسیون است‏

رئیس- این پیشنهاد مجدداً خوانده مى‌شود براى رأى. (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد مى‌کنم لوایح ذیل منحصراً جز اختیارات کمیسیون دارایی قرار داده شود اول لایحه مالیات بر درآمد دوم لایحه منابع کف دریا‌ها سوم لایحه فروش خالصه‌جات چهارم لایحه دیوان محاسبات پنجم لایحه تعویض املاک

وزیر دارایی- در اینجا قید می‌شود لایحه مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد (دکتر عبده- موافقم)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر عبده آقایانى که موافقند که این پنج موضوع به کمیسیون قوانین دارایی اختیار داده شود قیام کنند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى رضوى به شرح زیر خوانده شد) پیشنهاد می‌کنم موضوع خالصه‌جات از اختیارات کمیسیون دارایی منتزع و به کمیسیون خاصى ارجاع شود.

رئیس- این مورد ندارد حالا می‌خواهید توضیح بدهید بفر‌مایید.

رضوى- در وقتى که بنده پیشنهاد داده بودم پیشنهاد آقاى دکتر عبده داده نشده بود نظر بنده این بود که مدت اختیار خیلى کم است هشت نه روز وقت بیشتر نیست و لایحه مالیات بر درآمد و مالیات املاک مزروعى خودش وقت بسیار زیادى لازم دارد (اردلان- تصویب شده آقا) از طرف دیگر موضوع خالصه‌جات یکى از امور مهمى است که مدت‌ها است مورد تقاضاى یک عده زارع و خورده مالک بیچاره است که اینها همین طور بلاتکلیف و معلق زندگى مى‌کنند و مکرر عجز و التماس و خواهش کرده‌اند که اینها را از این وضعیت بلاتکلیفى خلاص کنیم بنده نظرم این بود که اگر موافقت بشود یک کمیسیون خاصى در این چند روز تشکیل بشود و به کار خالصه‌جات یک ترتیبى بدهند یک اثر مطلوبى خواهد داشت حالا اگر آقایان موافقت مى‌فرمایند به این پیشنهاد رأى بدهند اگر هم مجال طرح و رأى گرفتن نشود بنده عرضى ندارم.

رئیس- چون پیشنهاد قبلى تصویب شده خود آقاى رضوى مى‌دانند وارد نیست خوب است استرداد بفر‌مایید آقاى رضوى پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود. (پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد مى‌کنم اختیار کمیسیون قوانین دارایی در ماده واحده مدت آزمایش به سال 1328 محدود شود

رئیس- آقاى دکتر متین دفترى بفر‌مایید.

دکتر متین دفترى- بنده به این ماده واحده که مراجعه مى‌کنم می‌بینم تا‌کنون در مجلس یک چنین اختیارى به کمیسیون‌ها داده نشده براى این که به کمیسیون‌هاى دیگر که چنین اختیارى مى‌دادند لااقل مى‌گفتند که پس از شور اول کمیسیون طبع و توزیع بشود نمایندگان اظهار‌نظر بکنند در ظرف 8 روز و بعد از شور دوم کمیسیون تصویب بکند در صورتی که اختیاراتى که به کمیسیون‌هاى دیگر مى‌دادند اینقدر مهم نبود مالیات اساسى تکلیف مجلس شوراى ملى است که به عقیده بنده صلاح نیست یک چنین اختیارى به یک کمیسیونى داده شود. البته از طرف دیگر من تصدیق مى‌کنم که حساب مالیات‌ها خیلى معوق مانده بود و مجلس هم در ظرف امسال اهتمام کافى در این مورد نکرد براى گذراندن مالیات ها همه باید یک مدرکى براى وزارت دارایی باشد لااقل براى تصفیه حساب اما این که آقاى اردلان فرمودند چون ما نمى‌توانیم بیاییم بحث بکنیم و این قانون را بگذرانیم این کار را مى‌کنیم این دلیل نمى‌شود که یک چنین کار به این مهمى را به این عجله که ده روز از عمر مجلس باقى نمانده است بکنیم شما چطور انتظار دارید که وضع مالیات‌ها خالصه‌جات اینها را در ظرف ده روز کمیسیون بنشیند با عجله یک سر و صورتى بدهد آن هم بدون مدت، معلوم هم نیست که آقاى وزیر دارایی فعلى که ایشان حسن نیت دارند همیشه ایشان وزیر دارایی باشند شاید فردا یک وزیر دارایی دیگر آمده نخواست تجدید نظر بکند وانگهى شما اگر خالصه‌جات را فروختید چه جور مى‌توانید تجدید نظر بکنید براى این که فروش خالصه‌جات چیزى نیست که با آزمایش درست در بیاید یک نقطه دیگرى که خود آقاى وزیر دارایی خودشان خیلى توجه دارند یادم مى‌آید در موقعى که لایحه قانون مالیات بر درآمد اخیر را دادند

+++

 نطق مفصلى کردند و راجع به مسئله عدالت اجتماعى و این که مالیات‌هاى مستقیم بایستى سنگین بشود و مالیات‌هاى غیر مستقیم بایستى سبک بشود و این مسئله که بنده مفصل در موقع بودجه صحبت کردم آقایان دیگر هم صحبت کردند اگر بنا بشود این نکته را توجه بکنیم تصدیق مى‌کنیم در این مصوبات کمیسیون این نکات مهم رعایت نشده است شما مى‌خواهید همین طور این لوایح تصویب بشود دیگر محال است فرصتى براى تجدید‌نظر باشد جنابعالى اگر بفر‌مایید 28 کم است بنده حاضرم یک سال دیگر هم اضافه کنم ولى اگر بنا باشد که مدتش محدود نباشد که تا چه مدتى عمل بشود این به صلاح نیست یعنى صلاح هیچ طبقه‌اى درش رعایت نمى‌شود اگر آقاى وزیر دارایی موافق باشند بنده موافقم بنویسید 28 و 29 ولى اقلًا در سال 30 باید تجدید‌نظر بشود مجلس هم باید رأى بدهد در هر صورت به این ترتیب به این عجله در ظرف این هفت هشت روز این قوانین به این مهمى از یک کمیسیونى بگذرد و ما تمام اختیارات را بدهیم به چند نفر این صلاح نیست.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده موافق هستم تا آخر 29 که آزمایش بشود.

رئیس- آقاى حاذقى.

حاذقى- حقیقت امر این است که آقایان نمایندگان محترم باید در نظر بگیرند که این لوایح هر کدام تاریخ تقدیمش به مجلس شوراى ملى از یک سال و نیم و یک سال و ده ماه بیشتر است و اگر مجلس، به موقع این لوایح را مطرح کرده بود بالطبع خیلى از مشکلات از بین مى‌رفت و لازم نبود که اختیاراتى به کمیسیون قوانین دارایی و غیره داده شود ولى حالا که آخرین روزهاى دوره 15 تقنینیه مى‌‌گذرد یک لوایحى است که ناچار باید تکلیفش معلوم شود مجلس به کمیسیون قوانین دارایی اختیارى مى‌دهد که این لوایح را مطالعه بکند بررسى بکند و نسبت به آنها تصمیم بگیرد تصمیم آنها به صورت قانون آزمایش ابلاغ مى‌شود به دولت که اجرا بکند و در ضمن اجرا اگر دیدند معایبى دارد آن معایب را یادداشت کنند و اصلاح کنند مجدداً به مجلس پیشنهاد کنند آقاى دکتر متین دفترى مى‌فرمایند که مدت محدود بشود نظر به این که ما اغلب تجربه کرده‌ایم اگر مدت محدود بشود مشکلاتى براى مملکت ایجاد مى‌شود به این معنى که ممکن است یک دفعه تاریخ منقضى بشود و قانون بعدى هم جانشین قانون فعلى نشده باشد و یک فطرتى هم براى قانون پیش بیاید چندین بار آقاى امیر تیمور پشت این تریبون و عده دیگرى از نمایندگان اعتراض کردند به دولت که چرا دولت تصویب‌نامه‌هاى مالى را اجرا می‌کند و حال آن که وزراى دارایی وقت بارها در اینجا اعلام کردند اگر مجلس شوراى ملى مایل نیست هر یک از این تصویب‌نامه‌ها را که می‌خواهند الغاء بکنند مطابق وظیفه که داشتیم صورت آنها را مطابق رأى مجلس قدیم مجلس کردیم بنابراین به عقیده بنده محدود کردن مدت تولید اشکال زیادى مى‌کند ممکن است بفر‌مایید که دولت هر وقت لازم دید بعد از آزمایش براى اصلاح به مجلس شوراى ملى تقدیم بکند (صحیح است)

رئیس- با این اصلاحى که آقاى گلشائیان فرمودند که 29 هم باشد یعنى 28 و 29 رأى گرفته می‌شود و رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى با این اصلاحى که آقاى وزیر دارایی فرمودند آقایانى که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند) قابل توجه نشد، پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى دکتر بقایی.

دکتر بقایی- پس گرفتم.

رئیس- پیشنهادى از آقاى ارباب مهدى رسیده که به عده اعضاى کمیسیون از هر شعبه یک نفر افزوده شود این اختیار مطابق ماده 22 آئین‌نامه با هیئت رئیسه است که اگر لازم بداند عمل بکند به آئین‌نامه مراجعه بفر‌مایید.

فولادوند- و لازم هم نیست.

رئیس- پیشنهادى هم آقاى دکتر اعتبار داده‌اند قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى دکتر اعتبار به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم لایحه معافیت ماشین آلات کشاورزى به اختیارات کمیسیون اضافه شود.

رئیس- آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- بنده پیشنهاد دادم لایحه معافیت ماشین آلات کشاورزى هم ضمیمه اختیارات کمیسیون بشود توضیح زیادى هم ندارد این لایحه خبرش از کمیسیون دارایی و کمیسیون کشاورزى هر دو آمده است و مورد احتیاج هم هست استدعا می‌کنم موافقت بفر‌مایید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر اعتبار آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد رأى گرفته می‌شود به اصل ماده واحده با اصلاحاتى که به عمل آمده است آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

3- تصویب ماده واحده پیشنهادى نمایندگان راجع به اختیار کمیسیون‌هاى راه و دادگسترى در مورد تصویب قانون هواپیمایی کشورى‏

رئیس- لایحه هواپیمایی کشورى که شور اولش در مجلس مطرح شد گزارشش آمده است عده زیادى از آقایان تقاضا کردند به کمیسیون راه اختیار داده شود که این را هم همین طور بگذارند شور اولش هم از تصویب مجلس گذشته قرائت می‌شود.

ماده واحده- دولت مجاز است لایحه قانونى شماره 14441 دولت راجع به هواپیمایی کشورى را پس از تصویب کمیسیون‌هاى راه و قوانین دادگسترى به موقع اجرا گذارده و پس از آزمایش در عمل چنانچه نواقصى در آن مشهود گردد رفع و قانون مزبور را تکمیل نموده مجدداً براى تصویب مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید لایحه مزبور در کمیسیون‌هاى راه و دادگسترى مطرح و پس از شور اول چاپ و پخش خواهد شد تا نمایندگان نظریات خود را در موضوع لایحه ظرف هشت روز به کمیسیون بدهند و شور دوم پس از گذشت هشت روز به عمل خواهد آمد.

رئیس- یک پیشنهادى راجع به این هست امروز رسیده که بعد مطرح مى‌شود این ماده واحده مطرح است آقاى دهقان موافقید؟ (دهقان- موافقم) آقاى کشاورز صدر موافقید؟ (کشاورز صدر- موافقم) آقاى دکتر عبده موافقید؟ (دکتر عبده- موافقم) (نمایندگان- مخالفى نیست) چون مخالف نیست پیشنهادات قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) در طرح پیشنهادى نمایندگان راجع به هواپیمایی کشورى پیشنهاد می‌نمایم پس از «جمله براى تصویب مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید» جمله «لایحه مزبور در کمیسیون‌هاى راه و دادگسترى مطرح و پس از شور اول چاپ و پخش خواهد شد تا نمایندگان نظریات خود را در موضوع لایحه ظرف هشت روز به کمیسیون بدهند و شور دوم پس از گذشتن هشت روز به عمل خواهد آمد» حذف گردد- دهقان‏

رئیس- این قسمت حذف می‌شود و همان قسمت اول باقى می‌ماند آقاى دهقان.

دهقان- چون در لایحه نوشته شده این لایحه در ظرف هشت روز دیگر که مجلس شوراى ملى تمام می‌شود مورد ندارد (صحیح است)

رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) باید براى قسمت اول رأى گرفت آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا رأى گرفته می‌شود به ماده واحده آقایانى که با ماده واحده موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد آقاى وزیر بهدارى.

وزیر بهدارى- باشد بعد مى‌آیم.

رئیس- آقایان توجه بفر‌مایید چند تا لایحه هست که باید به فوریتش رأى گرفته شود مال وزارت جنگ است و فرهنگ و کشور، سه لایحه است که باید به فوریتش رأى گرفت لایحه وزارت فرهنگ قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

4- تصویب دو فوریت لایحه اختیارات کمیسیون فرهنگ‏

مجلس شوراى ملى چنانچه خاطر آقایان نمایندگان مستحضر است فرهنگ کشور احتیاج به اصلاحات زیاد دارد باید هدف تعلیم و تربیت آن معلوم گردد و براى رسیدن به این هدف از تمام وسایل و تجربیات استفاده شود برنامه کنونى و راه و رسم فعلى چنانکه باید رفع احتیاجات کشور را نمى‌کند تعلیمات فنى و حرفه‌اى باید تشویق شود و توسعه یابد، اصول تعلیم و تربیت مورد تجدید‌نظر واقع شود به نحوى که جوانان فارغ‌التحصیل مردمانى با ایمان، وطن پرست و فعال و کارآزموده باشند و به جاى آن که بارى بر دوش جامعه بگذارند مفید و مؤثر باشند (صحیح است) سازمان ادارى و تعلیماتى باید هر چه زودتر به صورت ثابت و قطعى درآید و مقرراتى براى رفاه حال فرهنگیان فراهم شود مقتضیات ایجاب می‌نماید که تعلیمات اجبارى مجانى در تمام کشور بسط یابد و در شهرستان‌ها آموزشگاه‌ها و دانشکده‌هایی که طرف ضرورت است ایجاد شود جمله این اصلاحات مستلزم وضع قوانین و مقرراتى است که تصور نمی‌شود جزء لوایح عام‌المنفعه مهم دیگر که در دستور مجلس شوراى ملى می‌باشد به زودى مورد بحث و تدفیق واقع گردد و حال آن که بسیارى از آنها باید قبل از تعطیل تابستان فرصتى براى

+++

تصویب و طبع آنها باشد نظر به این که در تمام دوره قانونگذارى فعلى مشاهده شده است که آقایان نمایندگان محترم علاقه‌مندى شدید به پیشرفت کار وزارت فرهنگ ابراز مى‌فرمایند با ملاحظه مراتب فوق‌الذکر استدعا می‌شود که با تصویب ماده واحده در تسریع اصلاحات فرهنگى مساعدت فرمایید.

ماده واحده- مجلس شوراى ملى تصویب مى‌نماید که کلیه لوایح فرهنگى موجود و کلیه لوایحى که وزارت فرهنگ تا آخر دوره 15 مجلس شوراى ملى تقدیم مى‌نماید پس از رسیدگى و تصویب کمیسیون فرهنگ به عنوان آزمایش به موقع اجرا گذاشته شود نخست وزیر وزیر فرهنگ.

رئیس- فوریت اول لایحه مطرح است. آقاى اردلان (اردلان- موافقم) (یمین اسفندیارى- مخالفى ندارد) رأى گرفته مى‌شود به فوریت اول آقایانى که با فوریت این لایحه موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است آقاى دکتر عبده (دکتر عبده- بنده موافقم) رأى گرفته مى‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى چاپ فرستاده مى‌شود.

5- تصویب دو فوریت ماده واحده فواصل درجات افسران‏

رئیس- تأمل کنید آقایان دو لایحه دیگر هست راجع به وزارت کشور و وزارت جنگ که باید رأى بگیریم قرائت مى‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى چون قانون ترفیعات ارتش در اسفند ماه 1324 به تصویب رسیده و در مدت 14 سال که از تاریخ تصویب آن مى‌‌گذرد بنا‌بر سیر تکاملى فنون نظامى از لحاظ کسب اطلاعات جدید و تجربیات کافى در مدت ترفیع افسران مقتضیات خاصى پیش آمده که باید مورد تجدید‌نظر واقع شود چنان که به موجب قانون مصوب تیر ماه 1315 نیز بنابر مقتضیات آن روز در مدت ترفیعات اصلاحاتى شد و از طرف دیگر لایحه اصلاحى قانونى ترفیعات ارتش که چندى است که تقدیم مجلس شوراى ملى گردیده شامل 139 ماده و تصویب آن به طول خواهد انجامید علیهذا براى مدت ترفیعات ماده واحده‌اى به شرح زیر تقدیم و با قید دو فوریت تقاضاى تصویب آن را دارد: ماده واحده- حداقل مدت براى ترفیع افسران از یک درجه به درجه بالاتر در صورت واجد بودن شرایط مقرره به قرار زیر است: از ستوان سومى به ستوان دومى دو سال- از ستوان دومى به ستوان یکمى سه سال- از ستوان یکمى به سروانى چهار سال- از سروانى به سرگردى پنج سال- از سرگردى به سرهنگ دومى پنج سال- از سرهنگ دومى به سرهنگى پنج سال- از سرهنگى به سرتیپى شش سال- از سرتیپى به سرلشکرى شش سال- از سرلشکرى به سپهبدى چهار سال- هر یک از مقررات قانون ترفیعات مصوب اسفند ماه 1314 و مصوب تیر ماه 1317 ارتش که با این ماده مغایرت داشته باشد لغو خواهد بود: نخست وزیر. وزیر جنگ.

رئیس- فوریت اول مطرح است مخالفى نیست (اظهارى نشد) رأى گرفته مى‌شود به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

6- تصویب یک فوریت لایحه استخدام چهار نفر کارشناس براى شهربانى‏

رئیس- یک لایحه هم است از طرف وزارت کشور براى استخدام چهار نفر کارشناس فنى که آن روز مى خواستیم رأى بگیریم ولى فرصت رأى نشد قرائت مى‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) مجلس شوراى ملى‏

چنانچه آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند همان طور که وضع اجتماعى در اثر اختراعات و اکتشافات جدید رو به ترقى و تکامل مى‌رود به همان اندازه تبهکاران به ضرر جامعه و به نفع منظورهاى شیطانى خود با استفاده از وسائل جدید اقدام مى‌نمایند. براى مبارزه با آنها باید دستگاه شهربانى به فنون جدید آشنا و از رو‌ش‌هاى نوینى که به منظور کشف جرائم و تعقیب مجرمین معمول است اطلاع و تخصص پیدا نماید و این موضوع از لحاظ حفظ امنیت و انتظامات و آسایش عموم فوق‌العاده مورد توجه مخصوص قرار گرفته و تصمیم بر این است که با استخدام چند نفر متخصص در رشته‌هاى مختلف فنى پلیسى از کشور سوئد اقدام و مورد استفاده شهربانى کل کشور واقع گردد و در انجام آن از طریق وزارت امور خارجه دولت پادشاهى سوئد مذاکرات لازم به عمل آمده و در نتیجه چهار نفر براى رشته هاى مختلف در نظر گرفته شده که اینک براى تحصیل اجازه قانونى مواد ذیل را با قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- دولت مجاز است چهار نفر اشخاص ذیل را که از اتباع کشور پادشاهى سوئد هستند به عنوان کارشناس فنى به مدت دو سال براى شهربانى کل استخدام نماید کارشناسان مزبور تحت ریاست و نظارت رئیس شهربانى کل کشور انجام وظیفه خواهند نمود.

1- گران فکله رتشتت کمیسر و کماندان پلیس کارشناس عبور و مرور و تشکیلات مدارس پلیس به سمت رئیس هیئت کارشناسان فنى با سالى 8000 دلار

2- سروان یالمار برونو فریبرک مفتش پلیس جنایی- کارشناس تشکیلات مدرسه جنایی و امور تحقیق و تفتیش جرائم با سالى 7300 دلار.

3- سروان هارى ارلاند شاهلن مفتش پلیس جنایی- کارشناس کلیه مسائل فنى پلیسى و معاینات محلى جرائم با سالى 7300 دلار.

4- سروان گستارینگیوس- کارشناس مربوطه به امور زندان‌ها با سالى 7300 دلار.

تبصره 1- آغاز خدمت چهار نفر فوق‌الذکر از روز حرکت از سوئد محسوب و سه ماه قبل از انقضاء مدت قرارداد استخدام آنها با تراضى طرفین قابل تجدید خواهد بود.

تبصره 2- حقوق کارشناسان فوق‌الذکر به دلار خواهد بود که نصف آن به ریال و نصف دیگر آن به دلار با اجازه انتقال آزاد به خارجه پرداخت خواهد شد و حقوق فوق‌الذکر از هر نوع عوارض و مالیاتى معاف خواهد بود.

تبصره 3- حقوق سالیانه کارشناسان مزبور به اقساط یک دوازدهم ماهیانه پرداخت خواهد شد.

تبصره 4- هر یک از کارشناسان مزبور در مقابل هر سال خدمت حق یک ماه مرخصى با حقوق خواهند داشت.

تبصره 5- هزینه مسافرت به ایران و مراجعت اشخاص مزبور و خانواده بلافصل آنها از طرف دولت ایران تأدیه می‌شود و همچنین هزینه مسافت در ایران براى انجام خدمت به عهده دولت خواهد بود.

تبصره 6- از تاریخ ورود به ایران تا موقع آمدن خانواده آنها هزینه پانسیون کامل از حیث اطاق و غذا و سوخت و روشنایی آنها به عهده دولت بوده و پس از ورود خانواده هر یک از آنها در عوض هزینه پانسیون یک آپارتمان مبله مناسب با وضع اجتماعى آنان در شهر و در تابستان نیز یک خانه مناسب دیگرى در محل ییلاقى از طرف دولت به اختیار آنان گذاشته خواهد شد.

تبصره 7- براى هر یک از کارشناسان مزبور یک اتومبیل سوارى با راننده به هزینه دولت به اختیار آنان گذاشته خواهد شد.

تبصره 8- دولت چهار نفر کارشناس مزبور را در یک شرکت بیمه سوئدى در مقابل از دست دادن حیات درنتیجه خدمت و یا شرایط جوى و بهداشتى و همچنین در مفابل هر نوع بیمارى‌هاى دیگرى که در نتیجه شرایط مزبور حاصل گردد بیمه خواهد نمود.

تبصره 9- درصورت بیمارى عادى که مربوط به شرایط فوق نباشد حقوق دو ماه آنها بایستى پرداخت و پس از آن دولت می‌تواند پیمان آنها را فسخ نماید ولى باید مخارج مراجعت خود و خانواده آنها با هواپیما به استکهلم بپردازد

تبصره 10- سایر شرایط استخدامى چهار نفر نامبرده بر طبق مقررات قانون مصوب 23 عقرب 1301 تعیین خواهد شد نخست وزیر- وزیر امور خارجه- وزیر امور دارایی- وزیر کشور

رئیس- یک فوریت تقاضا کرده‌اند فوریت مطرح است آقایانى که با فوریت این لایحه موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. آقاى وزیر بهدارى.

7- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر بهدارى راجع به اختیارات کمیسیون بهدارى به قید دو فوریت‏

وزیر بهدارى- به طورى که خاطر محترم آقایان مستحضر است بعضى لوایح ضرورى از طرف وزارت بهداشت تقدیم شده است که در کمیسیون بهدارى هم به تصویب رسیده و چون وقت مجلس شوراى ملى ضیق است و چند روزى بیشتر باقى نمانده است استدعا می‌کنم به قید دو فوریت اجازه بفر‌مایید که لوایحى که لازم است با تصویب کمیسیون براى مدت دو سال به آزمایش گذاشته شود و به مجلس بیاید

8- تقدیم یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به معافیت پارچه لباس افسران از عوارض گمرکى به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- بنده لازم می‌دانم از طرف ارتش و ارتشیان از آقایان نمایندگان محترم سپاسگذارى و تشکر بکنم از این که در دوره پانزدهم ارتش احتیاجاتى

+++

 داشت و لوایحى که تقدیم کرد نمایندگان با یک دقت و توجه مخصوصى تصویب فرمودند امیدوارم که ارتش با توجه خاصى که ذات مقدس شاهانه مبذول بفرمایند و دقت و توجهى که مجلس شوراى ملى با ارتش دارند در آینده بتواند قدم‌هاى مفیدى براى کشور بردارد (انشاء الله- انشاء الله) فقط تقاضایی که وزارت جنگ دارد براى آخرین دفعه یک لایحه‌اى است که تقدیم مى‌کنیم و تقاضاى تصویب آن را دارم و خیلى اهمیت دارد به طوری که نمایندگان محترم اطلاع دارند در سال 1323 به واسطه کمیابى پارچه در کشور و وارد نشدن از خارج و با ترتیب شدن لباس افسران ارتش مجلس شوراى ملى تصویب کرد که به هر افسر وزارت جنگ در سال دو دست لباس بدهد از آن سال تا به حال این کار ادامه دارد قیمت این دو دست لباس 600 ریال است یعنى هر دست 300 ریال است، لباس‌ها چون ارزان است فقط زحمت دوختش براى افسران باقى می‌ماند و چون ارتش نمی‌خواهد تحمیلى به بودجه مملکت کرده باشد وزارت جنگ پیشنهاد کرده که از مجلس شوراى ملى این لباس‌ها را از عوارض گمرکى معاف بکند پارچه بهترى وارد می‌شود و در نتیجه لباس افسران بهتر می‌شود بنا‌براین لایحه آن را با قید دو فوریت تقدیم مى‌کنم و استدعاى تصویب آن را دارم (صحیح است)

رئیس- لایحه وزارت بهدارى قرائت مى‌شود ریاست محترم مجلس شوراى ملى به طوری که خاطر آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى مستحضر هست لوایحى از طرف وزارت بهدارى براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم گردیده که اغلب به تصویب کمیسیون‌هاى بودجه و بهدارى مجلس نیز رسیده است ولى تا‌کنون در جلسه علنى مجلس مطرح و مورد تصویب واقع نگردیده است نظر به این که اجراى مفاد لوایح تقدیمى کمال فوریت را در بر‌دارد و مدت نسبتاً کم و غیر کافى براى تصویب قوانین و لوایح موجوده در کمیسیون از دوره قانونگذارى باقى مانده است لذا ماده واحده‌اى به قید دو فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌شود خواهشمند است دستور فرمایند در اولین جلسه علنى مطرح نمایند.

نخست وزیر- وزیر بهدارى‏

ماده واحده- به وزارت بهدارى اجازه داده مى‌شود لوایح پیشنهادى از طرف آن وزارت به مجلس شوراى ملى را که در کمیسیون‌هاى بهدارى و بودجه به تصویب رسیده و یا مى‌رسد ولى گزارش آن براى طرح در جلسه علنى مجلس شوراى ملى تقدیم نشده است به عنوان آزمایش براى دو سال به مورد اجرا بگذارند و پس از انقضاى مدت با وضع نواقصى که در حین اجرا به نظر خواهد رسید براى تصویب و اصلاح به مجلس شوراى ملى تقدیم نمایند

9- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- فوریت اول مطرح است ولى چون عده براى رأى کافى نیست در اول جلسه آینده به فوریت این لایحه رأى گرفته مى‌شود. جلسه بعد روز پنجشنبه پس فردا ساعت هشت و نیم صبح حالا جلسه را ختم مى‌کنیم (مجلس سه ربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294510!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)