کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 192 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 25 مهر ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - طرح صورت مجلس و بیانات آقایان رئیس و مکى و فرهودى و محمدعلى مسعودى و شوشترى دایر به ابراز تأسف از قتل مرحوم لیاقت‌على خان نخست‌وزیر پاکستان‏

2 - مذاکره در لایحه راجع به معالجه کارگران مسلول‏

3 - تقدیم لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت مهر ماه به وسیله آقاى وزیر دارایى‏

4 - بقیه مذاکره در لایحه معالجه کارگران مسلول و اجراى آن به کمیسیون‏

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 192

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 25 مهر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - طرح صورت مجلس و بیانات آقایان رئیس و مکى و فرهودى و محمدعلى مسعودى و شوشترى دایر به ابراز تأسف از قتل مرحوم لیاقت‌على خان نخست‌وزیر پاکستان‏

2 - مذاکره در لایحه راجع به معالجه کارگران مسلول‏

3 - تقدیم لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت مهر ماه به وسیله آقاى وزیر دارایى‏

4 - بقیه مذاکره در لایحه معالجه کارگران مسلول و اجراى آن به کمیسیون‏

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده و ربع صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1 - طرح صورت مجلس و بیانات آقایان رئیس و مکى و فرهودى و محمدعلى مسعودى و شوشترى دایر به ابراز تأسف از قتل مرحوم لیاقت‌على خان نخست‌وزیر پاکستان.

رئیس - صورت غایبین جلسه پیش قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: حسن خاکباز. دکتر مصباح‌زاده. یوسف شکرایى. على بزرگ‌نیا. على‌اکبر امامى‌اهرى. احمد بهادرى. عبدالحسین مجتهدى. ناصرقلى اردلان. ابوالقاسم فقیه‌زاده. ابوالفضل تولیت. دکتر کاسمى. امیرى. قراگزلو. محمد قرشى. سلطان‌العلما. افشار صادقى. محمد ذوالفقارى. ارباب رستم‌گیو. اللهیار صالح. دکتر شایگان. طباطبایى. دکتر بقایى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: شکرالله صفوى. محمودى. موقر. خسرو قشقایى. حسن اکبر. تیمورتاش. شهاب خسروانى. محسن طاهرى. فتحعلى افشار. سودآور. غضنفرى. جواد مسعودى. صدر میرحسینى. قهرمان.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد هراتى. سلطانى.

رئیس - یقین دارم خاطر تمام نمایندگان محترم از قتل فجیع و مرگ اسف انگیز مرحوم مغفور لیاقت‌على خان نخست‌وزیر کشور دوست و همسایه و همکیش ما پاکستان بى‌اندازه افسره و متأثر است (صحیح است) مرحوم لیاقت‌على خان در بین هموطنان خود به واسطه خدمات برجسته خویش شخصیت بزرگ و ممتازى داشت (صحیح است) و در راه تحصیل استقلال و آزادى ملت پاکستان از هر گونه فداکارى و مجاهدت تا ایثار جان خود مضایقه نکرد (صحیح است) او مردى شریف و مسلمانى متقى و یکى از رجال کاردان و لایق شرق و فى‌الحقیقه ایران دوست بود (صحیح است) ما با کمال تأسف این واقعه ناگوار را به ملت برادر و همکیش خود پاکستان تسلیت مى‌گوییم و از درگاه خداوند متعال مسئلت مى‌نماییم که روح پر فتوح آن مرحوم را غریق رحمت و عنایت خود فرماید (انشاءالله)

آشتیانى‌زاده - یک دقیقه سکوت بکنیم‏

مکى - پیشنهاد مى‌کنم یک دقیقه سکوت کنیم‏

رئیس - آقاى مکى‏

مکى - با بیانى که جناب آقاى رئیس محترم مجلس فرمودند بنده تصور مى‌کنم که زاید باشد که هر کدام از آقایان نمایندگان در این مورد بیانى کرده باشند. زیرا ایشان بیان‌شان از طرف تمام مجلس بود (صحیح است) و بالنتیجه از طرف ملت ایران آنچه که لازم بود فرمودند (صحیح است) بنده هم خواستم در این موقع عرض بکنم که در شرق در قرن بیستم چند نفر سیاستمدار نامى پیدا شده‌اند که آنها باعث گسستن زنجیر استعمار ملل خودشان شدند، در مصر مرحوم سعد زغلول پاشا و در هندوستان گاندى و در پاکستان مرحوم محمدعلى جناح پیدا شدند و هر یک از آنها براى ملت خودشان اقدام کردند. مرحوم لیاقت‌على خان هم در حقیقت یکى از ملیون پاکستان و از رفقاى صمیمى مرحوم محمدعلى جناح بود که براى ملت خودش فداکارى‌هاى زیاد کرد و ما در مورد ملى شدن صنعت نفت دیدیم که احساسات بسیار ملایم و لطیفى از طرف ملت پاکستان نسبت به برادران ایرانى خودشان ابراز شد. و پاکستانى‌هایى که در ایران بودند در این واقعه با ما صمیمانه همکارى کردند. ما اصولاً از این فاجعه اسفناک بسیار متأثریم و در این مصیبت ملت ایران را سهیم و شریک می‌دانیم (صحیح است) و براى روح آن مرحوم طلب مغفرت مى‌کنیم. گرچه جناب آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر محبوب ما هم در شوراى امنیت به محض این که خبر به ایشان رسید آنچه لازمه حس همسایگى و برادر و برابرى بود از طرف دولت و ملت ایران بیان فرمودند و با بیان جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى بنده تصور می‌کنم که ملت و دولت ایران در این قضیه ابراز همدردى نموده و کاملاً در این قضیه شریک و سهیم است و براى روح آن مرحوم هم طلب مغفرت می‌کنم.

رئیس - آقاى حاذقى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

حاذقى - بنده پیشنهاد یک تلگراف

+++

تعزیتى از طرف مجلس کردم.

رئیس - بله تلگراف شده است آقاى فرهودى‏

فرهودى - بنده هم به سهم خودم در تأثراتى که ابراز شد شرکت دارم. به خصوص امسال که در آبادان بودم با آقاى مکى احساسات واقعاً بى‌شائبه پاکستانى‌هاى مقیم آبادان را نسبت به سعادت ملت ایران دیدم، و هشتصد نفر از دزفولی‌هاى مقیم آبادان هم یک کتابچه‌اى از روى کمال سادگى و از روى صفاى قلب در تأیید دولت آقاى دکتر مصدق به مجلس شوراى ملى نوشته‌اند که تقدیم مقام ریاست مى‌کنم.

رئیس - آقاى مسعودى‏

محمدعلى مسعودى - عرض بنده در تأیید بیانات جنابعالى بود و می‌خواستم اجازه داده بشود که چند دقیقه صحبت کنم. چون بنده یک ماه در پاکستان بودم و از نزدیک با مرحوم لیاقت‌على خان چندین مرتبه ملاقات کردم و احساسات پاک و بى‌شائبه ایشان و ملت پاکستان را در مورد ملت ایران از نزدیک دیدم و بنده فقط براى اطلاع ملت ایران و مجلس ایران می‌خواهم عرض کنم که پاکستانى‌ها وقتی با ایرانى‌ها برخورد می‌کنند، مى‌گویند شما از خاک مقدس آمده‌اید. ایران عنوانش در بین پاکستانى‌ها در بین توده مردم خاک مقدس است. و حقیقتاً احساساتى که نسبت به ایران دارند بى‌سابقه است. و بنده در کشورهاى مختلف همکیش و همجوار که مسافرت کردم هیچ جا را ندیدم که احساسات مردمش مثل پاکستان نسبت به ایران باشد (صحیح است) و حقیقتاً ملت ایران هم از صمیم قلب از این واقعه جانگداز قتل یک شخصى که تمام حیاتش را براى اعتلاى ملتش در مبارزه بوده متأسف است و امیدواریم که سایر زمامداران نجیب و مبارز پاکستان بتوانند رویه مرحوم جناح و مرحوم فقید لیاقت‌على خان را تعقیب بکند و این دوستى ما براى همیشه پایدار و برقرار بماند.

رئیس - آقاس شوشترى.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. افلا نأتى الارض ننقص‌ها من اطراف‌ها مفسرین و علما نقص ارض را نقص علما و دانشمندان و خادمین بشر می‌دانند و من اصبح و لم تهتم بامور الناس لیس به مسلم وقتی که یک نفر فقیه و یا عالم و یک خادمى به دین و اصلاح بشر از دست رفت نقص ارضى واقع شده است آقایان بیانات رشیق رئیس محترم مجلس شورای ملى فرمایشان آقاى مکى آقایان دیگر هر یک به نوبه خود به جا و به موقع بود و بنده که در خارج حال چطور شده به نام اقلیت تلقى می‌شوم و همین طور هم هست ناچار بودم که عرض کنم که وقتى ایران و پاکستان هر دو یک روح‌اند در دو مملکت و در دو بدن هرگاه یک نقصى به یک عضوى از اعضاى این روح و این بدن واقع شود، البته سایر اعضاى بدن در تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. مرحوم لیاقت‌علی خان براى عالم اسلام و عالم دیانت و عالم شرق یک ضایعه بود بالاخص براى ایران که از نظر برادرى و هم‌کیشى و هم افقى و همسایه بودن یک تأثیر بسزایى دارد، بیش از دیگران متأثر می‌شود. از این جهت من ناچارم عرض کنم فوت و ضایعه و کشته شدن و شهادت مرحوم لیاقت‌على خان پیکر ایران و پیکر اسلام را تحت تأثیر قرار داده و از خداوند متعال و از صاحب اسلام مى‌خواهم که روح آن بزرگوار را در کنف رحمت خود جاى دهد.

فرامرزى - صحیح است. آفرین‏

رئیس - آقاى امیرى‏

امیرى - بنده را روز سه‌شنبه جزو غایبین بى‌اجازه نوشته‌اند در صورتى که بنده تلفناً اطلاع دادم و از جناب آقاى دکتر نبوى هم خواهش کردم رسماً اجازه بگیرند.

رئیس - اصلاح می‌شود آقاى مکى نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید؟

مکى - صورت جسه را الآن به بنده داده‌اند اگر اجازه می‌فرمایید می‌خوانم و اگر بعضى اشتباهات داشت بعداً به عرض می‌رسانم و بنده یک عرض مختصرى دارم که یک سندى است از احساسات اهالى آبادان نسبت به دولت جناب آقاى دکتر مصدق که تقدیم مقام ریاست می‌کنم از مجمع مجاهدین مسلمان آبادان رسیده است‏.

رئیس - پیشنهادى رسیده است که نطق‌هاى قبل از دستور را بگذاریم براى بعد از دستور

آشتیانى‌زاده - چرا آقا؟

رئیس - براى آن که کارها هم انجام شود همه‌اش نطق قبل از دستور که شد آقایان می‌روند مثل جلسه پیش کارها همین طور می‌ماند.

فرهودى - بسته به نظر خود جنابعالى است.

رئیس - می‌گذاریم به بعد از دستور و اگر هم بعد از دستور وقت نشد اجازه آقایان براى جسه آتیه محفوظ است‏

آشتیانى‌زاده - بالاخره براى جلسه آینده محفوظ است یا محفوظ نیست؟

رئیس - اگر آخر جلسه وقت نرسید براى جلسه آینده محفوظ است.

2 - مذاکره در لایحه راجع به معالجه کارگران مسلول‏

رئیس - آقاى فرهودى در لایحه مسلولین جلسه پیش مشغول صحبت بودند بفرمایید.

شوشترى - وزیر مسئول نیست.

رئیس - مانعى ندارد.

فرهودى - بنده در جلسه گذشته عرض کردم که لایحه که دولت پیشنهاد کرده است راجع به حمایت و کمک نسبت به کارگران مسلول از مظاهر خیرخواهى دولت حاضر است، به همین جهت بنده به سهم خودم نسبت به این لایحه اظهار خوشبینى مى‌کنم. اما مطلبى که مى‌خواهم عرض کنم محتاج به یک مقدمه است آن مقدمه این است که تا قرن هیجدهم دولت‌ها یک وظایف محدودى براى خودشان قائل بودن که اهم آن وظایف حفظ حدود و ثغور مملکت بود و تأمین نظم و آرامش و امنیت قضایى در داخله مملکت ولى از قرن هیجدهم به بعد آرا و عقاید اجتماعى روز به روز توسعه پیدا کرد نظریه مربوط به وظایف دولت هم تغییرات عظیمى پیدا کرد. به طورى که معلوم شد در ضمن وظایف دولت مسائل دیگرى هم از قبیل تعلیمات عمومى و تأمین بهداشت مملکت و از این قبیل امور نیز جزو وظایف دولت است. بالاخره این عقاید اجتماعى منتهى به یک اصل می‌شود، این اصل را امروز اغلب ملل و دول پذیرفته‌اند و آن این است که دولت وظیفه‌دار است که عدالت اجتماعى را در مملکت مستقر کند. در این اصل برقرارى عدالت اجتماعى را دولت و مجلس ایران هم قبول کرده‌اند براى این که در دو دوره مجلس که بنده افتخار نمایندگى را دارا بودم هم در دوره 14 و هم در این دوره در خطابه افتتاحیه که اعلیحضرت همایونى اینجا قرائت فرمودند قید شده است که باید از مجلس قوانینى بگذرد که عدالت اجتماعى در مملکت برقرار بکند. مجلس هم در جوابى که به خطابه همایونى داد قبول کرد این اصل را بنابراین وضع قوانینى که منجر شود به برقرارى عدالت اجتماعى در حقیقت جزو برنامه این مجلس است. حالا در این لایحه آمده‌اند براى یک مرض بزرگى براى یک مرض خانمان‌سوزى که به اسم سل هست یک تدبیرهاى خیلى محدودى قائل شده‌اند که بتوانند به اصطلاح کمک به مسلولین بکنند در صورتى که بر طبق اصول عدالت اجتماعى اساساً تأمین بهدارى مجانى جزو وظایف دولت‌ها است به خصوص امراض مسرى در امراض مسرى دیگر کارگر و غیر کارگر ندارد تمام طبقات مملکت و تمام آنهایى که مبتلا هستند یا در خطر این هستند که مبتلا بشوند بایستى که در حمایت دولت و مورد سرپرستى دولت باشند در ماده اول این لایحه آمده‌اند گفته‌اند که کارفرمایان و مؤسسات اقتصادى و صنعتى و معدنى و باربرى یک در صد دستمزد کارگرها را بدهند به صندوق بیمه و این یک در صد اضافى براى بیمه و این یک در صد اضافه براى بیمه اجتماعى و تأمین بهداشت کارگران مصرف شود. در صورتى که به نظر بنده اولاً تأمین بهداشت عمومى براى کلیه مسلولین و آنهایى که در خطر سل هستند از وظائف دولت است. هیچ در مسأله سل تفاوتى بین کارگر و غیر کارگر نباید اتخاذ کرد. طبقه معلم مثال یکى از طبقاتى که همیشه در خطر سل ممکن است قرار بگیرد طبقه معلم است و همچنین کارمندان دولت و سایر طبقاتی که به این مرض مبتلا ممکن است بشوند و نبایستى قانونى که مجلس می‌گذراند طورى باشد که به نظر باید که نمی‌خواهد آنها را تحت حمایت خودش قرار بدهد بعد هم این ماده اول که نوشته است یک در صد از دستمزد کارگران را کارفرما براى این کار بگذارد. در حقیقت کارفرماى بزرگ در ایران خود دولت است ما دو کار فرماى بزرگ در ایران داشتیم یکى دولت که صاحب کارخانه‌ها و معادن و اینها است یکى هم شرکت سابق نفت است که حالا شرکت نفت هم خود دولت شده است بنابراین کارفرماى بزرگ که این وظیفه را مطابق ماده اول بایستى انجام بدهد خود دولت است احتیاجى به این که بیایند یک قانون خاص براى این کار بگذرانند نیست. در مسئله سل آن طوری که بنده تحقیق کردم این اقدام مفید نیست چرا؟ براى این که صدى یک از دستمزد کارگران را به قول خودشان مى‌گیرند و کارگارن مسلول را در شرکت بیمه بیمه مى‌کنند. بیمه چه بکند؟ بیمه هم از این چند آسایشگاهى که در تهران هست چند تختش را خرجش را مى‌دهد و فقط شش ماه آن تخت در اختیار آن کارگر مسلول است و اگر معالجه آن کارگر مسلول بیش از شش ماه شد شرکت بیمه خودش را متعهد انجام معالجه نمى‌داند و ممکن نیست یک مسلولى در این مدت معالجه شود و این مرض طورى است که کارش شش ماه یک سال نیست و سل یک معالجات ممتدى لازم دارد بنابراین براى مبارزه با سل این لایحه مطلقاً کافى نیست.

ما بایستى که برنامه معالجه کارگران مسلول را تبدیل کنیم به برنامه عظیم و بزرگى‏ براى مبارزه با سل در تمام مملکت و خرجش هم هر چه هست هر قدر بزرگ است دولت بایستى بدهد چه خرجى واجب‌تر است در مملکت از خرجى که اهل مملکت را حفظ بکند، سلامت اهالى مملکت را حفظ بکند و بالاخره اشخاص به در این مملکت مى‌بایستى کار بکنند و این مملکت را حفظ آنها را نگاهدارى کنند بنابراین دولت‌ها که على‌الاصول مسئول بهدارى مملکت هستند بودجه بهدراى مملکت هم متأسفانه 3 درصد بودجه کل است. در صورتی که اگر سایر مخارج را هم ضرورى فرض کنیم و ضرورى بدانیم اصلاً ده درصد، بیست درصد بودجه مملکت را باید اختصاص به وزرات بهدارى بدهیم و وزارت بهدارى را مکلف بکنیم که یک برنامه خاص براى مبارزه با سل طرح کند برنامه‌اى که مى‌شود حالا براى مبارزه با سل طرح کرد این است که یک واکسنى اخیراً کشف شده به نام ب، ث، ژ میبایستى که تلقیح آن اجبارى و عمومى در تمام مملکت بشود مثل مایه کوبى آبله تا این که

+++

تمام افراد مملکت از ابتلا به خطر سل محفوظ بمانند. دیگر این که در بودجه 27 ماهه سازمان برنامه ما از یک طرف بیست میلیون تومان براى کارهاى بهداشتى تصویب کردیم. از یک طرف ساختمان شش آسایشگاه در مازندارن و خوزستان و فارس و کرمان و گیلان و مشهد در نظر گرفته شد ولى سازمان برنامه به هیچ وجه من‌الوجوه در این دو قلم اساسى که مربوط به صلاح مملکت و سلامت افراد مملکت است به هیچ وجه اقدامى نکرده اقدامى نه براى ساختمان آسایشگاه و نه از این بیست میلیون تومانى که براى مبارزه با امراض مسرى گذاشتیم و براى سل حتى یک دینار هم خرج نکرده است (صحیح است) بنابراین این انحرافاتى که مؤسسات دولتى از قوانین عمداً ایجاد مى‌کنند و وظیفه خودشان را آن طور که مجلس شوراى ملى مقرر کرده است انجام نمى‌دهند می‌بایستى نتیجه‌اش این بشود که یک لایحه ناقصى براى معالجه چند صد تا کارگر مسلول بیاورند اگر آن اعتبارى که ما در بودجه سازمان برنامه براى مبارزه با سل گذاشته‌ایم مثل دایر کردن آسایشگاه در شش نقطه مملکت اجرا مى‌شد فوق‌العاده براى جلوگیرى از شیوع این بیمارى مؤثر بود چون این بیست میلیون تومان یک قسمت عمده‌اش براى مبارزه با سل بود این کار را ما کى کردیم؟

یک سال است این تصویب شده و دست دولت است ولى یک قدم هم سازمان برنامه به هیچ وجه در این قسمت برنداشته، وقتى اعتبار می‌دهیم عدد معین مى‌کنیم رقم معین مى‌کنیم، حتى جا معین مى‌کنیم که این 6 تا آسایشگاه را کجاها بسازید، عمل نمى‌کنند. آن وقت فرض بفرمایید که یک چیزهاى مبهمى را ما تصویب بکنیم که کارگرهاى مسلول را از محل یک در صد مزد کارگر صد دینار صد دینار 3 شاهى 3 شاهى جمع بکنند مى‌شود صد تومان مثلاً و این صد تومان را هم خرج کارگر بکنند چه اطمینانى هست که این برنامه با همین وضعیت اجرا بشود وقتى که آن مسائل بزرگ اجرا نشد این مسائل کوچک را گمان نمى‌کنم که عملى بشود و قابل کنترل و اجرا هم نیست الآن در تمام مملکت ایران دو آسایشگاه براى مسلولین داریم که جمعاً داراى 1400 تختخواب است یکى در شاه‌آباد است یک بیمارستان صد تختخوابى است که اهالى رشت به همت خودشان درست کرده‌اند و در آنجا هم دولت دخالتى نداشته بنده وقتى تعداد مسلولین را در تمام مملکت شنیدم واقعاً تأسف انگیز است بسیار متأثر شدم بنده شنیده‌ام که قریب یک میلیون نفر افراد این مملکت یا گرفتار سل هستند یا به خطر نزدیک هستند (شوشترى یک ربع اهالى گرگان مسلول‌اند) یک میلیون نفر را به ما گفته‌اند که مسلول‌اند تختخواب‌هایى که ما داریم 1400 تا است هیچ تناسبى نمى‌شود برقرار کرد در سلسله اعداد بین 1400 و یک میلیون حالا هم که دولت روى حس خیرخواهى به فکر افتاده است کمک به این کار بکند به یک وضع ضعیف و ناقصى آمده است می‌خواهد اقدام کند بایستى دولت یک برنامه‌اى طرح بکند براى مبارزه با سل در تمام کشور و در این مسأله هم طبقات هیچ فرق نمی‌کند کارگر کارمند. معلم. فقیر. و غنى هیچ تفاوتى نمى‌کند براى این که همه اهل این مملکت هستند همه عضو این ملت هستند و از این خطر اساسى باید محفوظ بمانند اقداماتى که بایستى بشود به نظر بنده اینها است یکى تلقیح عمومى بر ضد سل و یکى دایر کردن اقلاً آن شش آسایشگاهى که ما در بودجه سازمان برنامه تصویب کردیم براى این که مسلولین جمع بشوند و جدا بشوند از سایرین که هم قابل معالجه باشند و هم سایرین را مبتلاً نکنند و بعد هم براى این که آمار صحیحى از مسلولین تهیه بشود. بایستى یک رادیو گرافى سیار صحیحى در تمام مملکت راه بیفتد 10 دستگاه. 15 دستگاه در تمام قرا و قصبات مردم را با رادیو گرافى ببینند هر کسى که مسلول است او را جزو آمار بیاورند اگر این اقدامات بشود امید خواهد بود به این که این نظر خیرخواهانه دولت در باب معاجه مسلولین مؤثر واقع بشود و الا بنده این لایحه را مطلقاً کافى حتى براى مقصود خود دولت نمى‌دانم براى این که پولى که جمع مى‌شود از این راه خیلى کم است و این پول را هم همان طورى که عرض کردم چون کارفرماى بزرگ خود دولت است خودش باید بدهد و چون خودش باید بدهد این را حساب به خصوص درست کردن از این گرفتن و به آن دادن درست نیست بایستى در بودجه وزارت بهدارى یک رقم معینى براى مبارزه با سل بگذارند و در بودجه سازمان برنامه هم آنچه هست اقدام بکنند و یک مبارزه حسابى با سل بکنند و این که فرض بفرمایید بیست تا کارگر مسلول را بردید خواباندید این چه دردى از این سیل مسلولین که در مملکت است دوا مى‌کند نکته دیگرى هم هست و آ‏ن این است که این لایحه به اسم قانون حمایت از کارگران مسلول است و این را وزارت کار آورده تقدیم کرده است ولى به عقیده بنده حق این بود که وزارت بهدارى هم در این لایحه نظر می‌داد براى این که دستگاه مسئولى که مجلس شوراى ملى براى امور بهدارى مملکت مى‌شناسد وزارت بهدارى است فرض کنید که اگر خداى نکرده یک مرض مسرى تازه‌اى پیدا شد ما وزیر بهدارى را مسئول مى‌دانیم ولى در این لایحه‌اى که براى این کار داده‌اند نه اسمى از وزارت بهدارى هست و نه اصلاً کارى به وزارت بهدارى دارند و نه وزارت بهدارى اظهارنظر کرده این است که بنده می‌خواستم خواهش بکنم که دولت توجهى بکند و این لایحه خودش را تکمیل بکند به صورتى که شامل برنامه جامعى بشود براى مبارزه با سل در تمام مملکت برداشتن آمار مسلولین به نفع عمومى، ایجاد آسایشگاه‌ها و اعتبار هم هر چه لازم داشته باشد من یقین دارم که مجلس شوراى ملى بى‌مضایقه‏ تصویب خواهد کرد براى این که هیچ خرجى ما از این لازم‌تر نداریم که جان مردم این مملکت را از این خطر حفظ بکنیم ، یک کاغذ دیگرى هم الآن به من رسید که بازرگانان و کسبه مقیم اهواز به نام ملت ایران از نمایندگان مجلس تشکر مى‌کنند که نسبت به دولت آقاى دکتر مصدق پشتیبانى مى‌کنند در تعقیب آن کتابچه‌اى که اول تقدیم کردم این کاغذ را هم حالا تقدیم می‌کنم.‏

رئیس - آقاى مخبر

کشاورزصدر (مخبر کمیسیون کار) - بنده استدعا مى‌کنم که جناب آقاى فرهودى یک عنایت و توجهى به جوابى که بنده به فرمایشات‌شان می‌دهم بفرمایند شاید قانع بشوند حضرتعالى ایراد عمده‌اى که به این لایحه کردید در صورتى که اصولاً موافق با این امر هستید به این بود که این عمل چرا نسبت به تمام طبقات مملکت نمى‌شود و اختصاص داده شده به کارگران خواستم حضورتان عرض کنم که تقریباً اگر توجه بفرمایید به مضمون این ماده خیلى از افراد را شامل مى‌شود یعنى مى‌گوید که کارفرما‌هاى مؤسسات اقتصادى و بازرگانى و صنعتى و معدنى و باربرى و راه آهن و به طور کلى هر مؤسسه‌ای که مشمول مقررات قانون کار می‌شود یعنی هر جایى که صد نفر کارگر بیشتر داشته باشد چه صنعتى چه معدنى و امثال اینها شامل این قانون است و ما هم الآن در مقام حفظ حقوق این کارگرانى هستیم که هر روز با دود ذغال سنگ در راه آهن مبتلا هستند یا می‌روند زیر زمینى که عملیات راجع به معدن بکنند و در آنجا مبتلا مى‌شوند بنده قبول دارم تصدیق مى‌کنم به این که ما باید یک فکر اصولى و اساسى براى همه بکنیم ولى الآن به تصدیق آقایان نمایندگان محترم آیا مقدور است که یک اعتبارى تهیه بکنیم که حتى اگر مثلاً یک مالک یا یک تاجر بزرگى هم مبتلا باشد او را هم ببریم معالجه کنیم؟ این اعتبار را که نداریم ما الآن آمدیم براى این که کمکى به کارگران بشود و جناب آقاى مکى که وظیفه بنده است که از ایشان تقدیر و تشویق و تکریم بکنم از همه بهتر وارد هستند که کارگرن جنوب چه وضعى داشتند شرکت سابق غاصب نفت چه معامله‌اى با آنها مى‌کرده آقاى فرهودى اینها موکلین خود جنابعالى هستند الآن ما مى‌خواهیم بگوییم اینها را از مرض سل رهایى بدهیم و نجات بدهیم اینها را که شرکت سابق نفت مبتلا کرده (فرهودى - وسیله نداریم کجا ببریم) اجازه بفرمایید الآن عرض می‌کنم مى‌خواهیم یک اعتبارى براى این تهیه بکنیم یعنى مى‌گوییم از آن درآمدى که نسبت به آن میزانى که هست بدهند آیا شما این را موکول مى‌کنید به این که مالکین خوزستان همه جمع بشوند و براى رعایا بدهند این را قبول مى‌کنم و با این هم موافقت الآن جنابعالى پیشنهاد بکنید به این که کلیه مالکین ایران بایستى معادل یک دهم یا دو دهم مالیات مزروعى که می‌دهند معادل آن اضافه‌تر بدهند براى کشاورزان و کارگران مسلول بنده هم موافقم ولى اگر این اعتبار را تهیه نکنند چطور مى‌توانند بروند مبارزه با سل بکنند ما الآن آمدیم راجع به کارگرها یک قدمى می‌خواهیم برداریم و انصافاً هم باید این کار را بکنیم زیرا نوعاً و به طور کلى اکثر کارگر‌ها چون در هواى کثیف و دود کار مى‌کنند مسلول و مبتلا هستند ولى کمتر اتفاق مى‌افتد که یک برزگر و کشاورزى که در بیابان و هواى آزاد کار مى‌کند مبتلا به سل بشود (دکتر راجى - متأسفانه اشتباه مى‌فرمایید) و اگر این مبتلا بشود از طریق کارگر به او سرایت مى‌شود این است که بنده مى‌خواستم از آقا استدعا کنم تا یک راه عملى پیدا کنید براى تمام مردم ایران (فرهودى - پیشنهاد کردم) من هم موافقم یک قدم راجع به کارگرها بردارید بعد این کار را بکنید و اما یک نکته‌اى که فرمودید که این لایحه را مى‌بایستى وزیر بهدارى امضا کرده باشد من مى‌خواهم عرض بکنم که این طور نیست این لایحه تهیه اعتبار و متمم قانون کار است و وزارت کار نخواسته راجع به طرز مبارزه و معالجه سل اقدام کند تا وزارت بهدارى زیر آن را امضا کند این اعتبار را ما تهیه مى‌کنیم و تصویب مى‌کنیم تا با نظر اهل فن و متخصصین به مصرفى که براى جلوگیرى در سل باید برسد برسانیم هیچ ضرورت و لزومى ندارد که وزارت بهدارى هم ذیل این لایحه را امضا بکند یک قسمت عمده فرمایشات آقا که بنده هم صد در صد آن را تصدیق مى‌کنم هیچ مربوط به این لایحه نبود و آن این است که چرا وزارت بهدارى جلوگیرى نمى‌کند یا تزریق سرم نمى‌کند و مانع نمى‌شود که شیوع پیدا نکند بنده هم صد در صد قبول دارم و این وظیفه وزارت بهدارى است و همین باعث

+++

شده است که دولت ناچار شده این لایحه را براى مبارزه با مسلولین آورده بنده هم موافقم که آن عملیات با بودجه وزارت‏ بهدارى بشود و جلوگیرى هم بکنند که هیچ مرض ساوى و جارى بین مردم نشود که محتاج به معالجه شود ولى الآن که ما مبتلا هستیم و ضرورت هم دارد هم از نقطه‌نظر سیاسى و از نقطه‌نظر انصاف و از نقطه‌نظر عدالت اجتماعى که ما به این طبقه کارگر یک عنایتى داشته باشیم و بنابراین بنده توقعم از جنابعالى این است که با این لایحه موافقت بفرمایید نهایت اگر جایى از این لایحه نقص دارد پیشنهاد بکنید که این نقص را رفع بکند و راجع به دیگر طبقات هم الآن پیشنهاد بفرمایید بنده قبول مى‌کنم و قطعاً آقاى وزیر کار هم موافقت مى‌کنند براى این که در آن جلسه هم فرمودند که اگر مشمول پیدا کند براى دیگران ما هم موافقیم اما یک طورى پیشنهاد کنید که کارفرمایى که براى کارگر خودش مى‌دهد طورى باشد که مستهلک بشود بین تمام کشور و به آن کارگر هم برسد یک طریقى عملى باشد.

رئیس - آقاى شوشترى پیشنهاد کرده‌اند که لایحه فعلاً مسکوت بماند.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد مى‌کنم لایحه فعلاً مسکوت بماند.

شوشترى‏

چند نفر از نمایندگان - چرا مسکوت بماند؟

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - همه آقایان مى‌فرمایند که چرا مسکوت بماند براى این که همه آقایان علاقمند به صحت مردم هستند و همه آقایان نمایندگان و خارج از نمایندگان معتقدند که باید اقدامى بشود که مردم جانشان محفوظ بشود حال علت ابتلا به سل نخوردن غذا است نرسیدن بدل ما به تحلیل است یا از جهت دیگر است یا دود کارخانه است با اینها کار ندارم بنده که مى‌خواهم رأى بدهم یا جناب آقاى ملک‌مدنى می‌خواهند رأى بدهند باید یک نظرى داشته باشیم یک رأیى داشته باشیم و نؤمن به نعض و نکفر به بعض نباشیم و منظور مردم را تأمین بکنیم بنده بعد از بیانات آقاى فرهودى که مى‌خواهم به این لایحه رأى دهم مشکوک شدن شبهه پیدا کردم و با بیانى هم که جناب آقاى کشاورزصدر فرمودند شبهه من باقى ماند ما که لایحه را روى سیاست وضع نمى‌کنیم روى حوائج ضرورى مملکت باید وضع بکنیم روى بیچارگى مردم باید وضع بکنیم اصلح و اولى کجا است اول آیا باید به کارگرها بپردازیم و یا آنجاهایى که کانون این مرض شده است بپردازیم چون دیدیم آقایان همه به این موضوع حیاتى متوجه‌اند از این جهت نظرم این است که فعلاً یک جلسه دو جلسه برویم بنشینیم مطالعه کنیم فکری بکنیم که هم نظر آقا تأمین شده باشد و هم نظر تمام مردم آقا موضوع سل یک عده‌اى عقیده‌شان این است از کارخانه قالى بافى آمده است (یک نفر از نمایندگان - کارخانه‌هاى قالى بافى مطابق اصول صحیحى نیست) در گرگان قالى بافى نیست کارخانه نیست ربع اهالى شما بلاخص گرگان مسلول هستند جناب آقای رفیع اطلاع دارند که یک ربع از مردم شمال مسلول شده‌اند ما بیاییم بگوییم که براى 150 نفر 200 نفر کارگر فکر مى‌کنیم ولى فکر نمى‌کنیم که ریشه مرض از این مملکت قطع بشود این صحیح نیست پس چه مانعى دارد که ما براى دو جلسه سه جلسه دیگر این لایحه را به حالت سکوت بگذاریم و برویم مطالعه بکنیم ببینیم آیا با وضعیت فعلى دولت مى‌تواند اعتبارى را تهیه بکند که بیانات آقاى فرهودى تأمین بشود آیا دولت مى‌تواند در نظر بگیرد که مبارزه با این مرض از نظر سرم سازى و تزریق در تمام مملکت ...

رئیس - آقاى شوشترى در اصل پیشنهاد صحبت کنید

شوشترى - بسیار خوب چشم اطاعت مى‌کنم از این جهت به نظر من براى تکمیل نظر شما و تأیید این لایحه و پیشرفت این منظور بهتر است دو جلسه سه جلسه مسکوت بماند که برویم مطالعه بکنیم و با این وضعیت و با این عجله به نظر بنده ازش نتیجه نمى‌گیریم و پیشنهادم را پس گرفتم.‏

رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده از آقاى دکتر جلالى خیلى متشکرم که نوبه موافق‌شان را به بنده مرحمت کردند؟ البته با بیاناتى که جناب آقاى فرهودى اینجا فرمودند گرچه صورتاً به عنوان مخالف بود ولى تمام فرمایشات ایشان دایر به موافقت با این لایحه بود منتهى مى‌گفتند که کافى نیست و با تأییداتى هم که آقاى کشاورزصدر مخبر کمیسون کردند جاى مقالى نیست ولى چون موافقى هم باید صحبت کند بنده از این موقعیت استفاده مى‌کنم بنده در یکى دو ماه قبل رفته بودم به آسایشگاه بو على خودم شخصاً آنجا رفته بودم که از مرضاى مازندران عیادتى بکنم به طورى که آقایان اطلاع دارند اکثر این مرضاى آسایشگاه بو على و شاه‌آباد اهل مازندران و گیلان و طوالش و این قسمت‌ها هستند (گنجه - و تبریز) در این قسمت‌ها البته بیشتر است علتش هم خیلى واضح است بر این که مازندارن و گیلان یک منطقه مالاریا خیز است مبتلا به مالاریا می‌شوند (فرامرزى - و نزدیک تهران هم هست) همه ایران حالا بنده آنچه را که خود مشاهده کردم عرض مى‌کنم حالا آقایان مى‌فرمایید تهران بنده هم تصدیق مى‌کنم در تهران هم خیلى زیاد است. در آنجا مردم مبتلا به مالاریا مى‌شوند و بعد از یک سال و دو سال که بنیه‌شان رو به ضعف گذاشت این مرض بر آنها مستولى می‌شود البته در اوایل کار هم براى تشخیص این مرض اطبا براى این که وسائل عکس بردارى ندارند دچار اشتباه مى‌شوند و معالجه مالاریایى مى‌کنند بعد بدبختانه بعد از این که مرض به شدتش رسید متوجه مى‌شوند که مسلول است و آن وقت ما باید در تهران با هزار زحمت وسائل بسترى شدن‌شان را فراهم آوریم اتفاقاً این مطالب همیشه اینجا گفته مى‌شود چنانچه بنده در دوره 15 هم در این قسمت چند مرتبه صحبت کردم و حتى موقعى که اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به مازندران تشریف فرما شده بودند بنده از پیشگاه‌شان استدعا کردم و از جیب فتوشان صد هزار تومان دادند یک دستگاه عکس بردارى خریدارى شد و فعلاً در بیمارستان بابل منصوب شده است اما متأسفانه متخصص نیست که از این دستگاه استفاده کند یعنى مردمى که یک کمى ظن این کسالت می‌رود تحت عکس بردارى و دقت طبق قرار بگیرند تا معلوم شود این واقعاً مسلول است یا این که مالاریا دارد (شوشترى - یا هر دو) ، یا هر دو را دارد و این کارها البته سازمان تشکیلاتى مى‌خواهد که متأسفانه به واسطه عدم حضور آقاى وزیر بهدارى بنده نمى‌توانم در اینجا در اطراف آن بحث بکنم خلاصه بنده براى این که عیادتى از این مرضى بکنم به آسایشگاه بو على رفته بودم و استدعا مى‌کنم که آقایان یک مرتبه هم شده تشریف ببرند آنجا ببینند در مملکتى که هزار میلیون تومان بودجه‌اش یک مشت مردم بیچاره یک مشت مردم درمانده یک مشت مردمى که از همه جا و از همه چیز ساقط شده‌اند در چه حال فلاکت بارى در آن آسایشگاه به سر مى‌برند اولاً در آسایشگاه جا به اندازه کافى نیست فرض بفرمایید مثل یک منطقه‌اى که سیل آمده باشد زلزله آمده باشد که براى سکونت موقت یک عده و یک جمعیتى را چپانده باشند توى یک اطاق که آنها فعلاً آنجا مسکون باشند تا فردا فکر اطاق بکنند براى اکثر اینها هم در حیاط آسایشگاه چادر زده‌اند و زیر برف و بوران در آفتاب به اصطلاح ما تحت معالجه هستند و از همه اینها رقت‌بارتر عده‌ای از اطفال یتیم هستند به سن 6 و 7 ساله تا 12 و 13 ساله که اینها مسلول شده‌اند و در آنجا در راهروها و یا توى همان چادرها زندگى مى‌کنند اینها به قدرى خوشحال شدند که یک وکیل مجلس رفته است آنجا از هر اطاقى که تو مى‌رفتم آنها براى بنده دست مى‌زدند بنده گریه‌ام گرفت گفتم ما کارى نکردیم که شما دست می‌زنید این تأسف بنده را همیشه ملزم مى‌کرد که به وزارت بهدارى مراجعه بکنم که یک فکرى براى آنها بشود مکاتبات و مراجعاتى که بنده به وزارت بهدارى کرده‌ام همه پیدا است و بنده آنها را دارم البته اگر می‌دانستم این موضوع امروز مطرح مى‌شود آنها را مى‌آوردم و ارائه مى‌دادم این است که بند‌ه از این فرصت استفاده مى‌کنم و از جناب آقاى نریمان که وزیر دارایى شده‌اند خواهش مى‌کنم که در قسمت آسایشگاه مسلولین اگر هر قدر ایشان توجه بکنند و هر پیشنهادى از وزارت بهدارى بشود قبول بفرمایند بنده اطمینان دارم که به مصرف واقعى مسلولى‏ خواهد رسید متأسفانه آقاى وزیر بهدارى نیستند ولى بنده جناب آقاى وزیر کار را متوجه مى‌سازم که بعضى از این مسلولین که آنجا هستند یک حال بهبودى پیدا کرده‌اند ولى محتاج به یک عمل جراحى هستند که گویا یک طبیب جراحى اینجا هست این طبیب قادر به این کار هست مکرر مسلولین تقاضا کرده‌اند که این طبیب برود آنجا و و آنها را تحت درمان و تحت معالجه قرار بدهد ولى متأسفانه وزارت بهدارى توجه نکرده و ما هم هى کاغذ نوشته‌ایم و مذاکره کرده‌ایم و مکاتبه کرده‌ایم ولى چون موضوع مهم نفت مطرح بوده است و ما هم سکوت کرده‌ایم اگر در مواقع دیگر بود شاید در این مورد کار به استیضاح مى‌کشید و برای خاطر یک عده مسلول من این کار را مى‌کردم و حالا استدعا مى‌کنم که جناب آقاى وزیر کار و جناب آقاى کاظمى که در وزارت خارجه هم که باشند همیشه یک توجه مخصوص به مردم مملکت و ملت دارند واقعاً از نظر حق شناسی باید این موضوع را اظهار کرد بنده از حضورشان استدعا مى‌کنم که دستور بفرمایند وزارت بهدارى مایحتاج آسایشگاه را تهیه کنند و این چند نفرى که در آنجا از این مرض خانمان سوز از بین مى‌روند آنها را تحت درمان قرار بدهند و این که عرض کردم که اکثر مسلولین اهل شمال هستند الآن خود جناب آقاى قائم مقام‌الملک 101 نفر یا 110 نفر از مرضاى طوالش گیلان را معرفى کرده‌اند که آنجا بسترى شده‌اند و الآن هم توجه می‌کنند به آنها، این یک چیز مبالغه و اغراق نیست که بنده عرض کردم بیشتر شمال مریض هستند و تمام نمایندگان شمال انتظار دارند که دولت به این آسایشگاه یک توجه مخصوصى بکند و بنده وظیفه حتمى خودم مى‌دانستم که با آن مشاهداتى که در قسمت آسایشگاه بوعلى شخصاً کردم

+++

و باز هم تکرار مى‌کنم از آقایان استدعا مى‌کنم که ولو 5 دقیقه هم شده براى تشفى حال این بیماران یک عیادتى از آنها بکنید ببینید که توى این مملکت یک همچو بیمارستان‌ها و یک همچو بیمارهایى هستند. اکثر اینها یک مردمان بى‌پول و بى‌چیزى هستند که اغلب اینها که از مازندارن مى‌آیند وقتى می‌خواهند بروند حتى پول رختخواب و این چیزها را ندارند و اینها را به بنده و بعضى از آقایان کمک مى‌کنیم که بتوانند آنجا بسترى بشوند براى این که آسایشگاه چیزى ندارد براى روى رختخواب بنده مطلب دیگرى ندارم فقط این جریان که آقاى فرهودى فرمودند راجع به آن تزریق واکسن ب. ث. ژ براى مازندران هم خیلى ضرورى است بنده با وزارت بهدارى هم صحبت کرده بودم گفته بودم یک همچو تصمیمى داریم ولى متأسفانه تاکنون به مرحله عمل در نیامده است. یکى هم این که تا دو سال قبل قرار بود در مازندران یک آسایشگاه مسلولین تأسیس و تشکیل شود اتفاقاً یک هیئتى رفته بودند در آن دوره و چند جا را در نظر گرفته بودند و بعد همین جور مسکوت مانده به عقیده بنده در این مورد باید توجه بیشترى بشود و اما این که آقاى شوشترى پیشنهادى در اینجا فرموده بودند که این لایحه مسکوت بماند گر چه منظور ایشان بیان فرمایشاتى بود و استرداد فرمودند یا آقاى فرهودى فرمودند که ‌این لایحه کافى نیست بنده مى‌خواهم آن مثل ایرانى را عرض بکنم که سنگ بزرگ علامت نزدن است حالا که دولت آمده از روى حسن نیت این لایحه را آورده حالا ما هم باید مرحله به مرحله این را تصویب بکنیم تا برسیم به مراحل دیگر آن هم البته اگر پول به این مملکت برسد زیرا آن اقدام اساسى که ما باید بکنیم همان طور که مورد انتقاد جناب آقاى فرهودى و آقاى شوشترى هم قرار گرفت محتاج به یک پول اضافى است و الآن که وزارت دارایى همه را دارد قیچى مى‌کند چطور مى‌تواند پولى فراهم بکند و این مبارزه را بکند؟ گر چه به عقیده بنده این مبارزه از همه چیز لازم‌تر است اگر چه ما کت و شلوارمان را بفروشیم خرج این کار بکنیم ولى باز ممکن است فردا همان لایحه کامل هم که بیاید باز یک نماینده محترم دیگر بگوید که این کافى نیست. بنابراین همان مثل فارسى را تکرار مى‌کنم که سنگ بزرگ علامت نزدن است حالا موافقت بفرمایید که این لایحه تصویب شود و بعداً دولت یک لایحه مفصل‌تر و مفیدترى با گشایش امور مالى تقدیم مجلس خواهد کرد.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات از طرف آقایان دکتر سید امامى و ملک‌مدنى رسیده است که قرائت مى‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم، دکتر سید امامى‏

رئیس - آقاى دکتر سید امامى‏

دکتر سید امامى - بنده مى‌خواستم عرض کنم که آقایان نمایندگان محترم وقتى که مجلس به کارهاى فنى مى‌رسد اجازه بفرمایند که آقایان اطبا که اینجا هستند بتوانند اظهار عقیده بکند. آقایان در هر مورد در هر موقع می‌خواهند اظهار عقیده بکنند در صورتی که که کسانی که تخصص دارند و مى‌توانند اظهار عقیده بکنند نکرده‌اند این است که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم که چند کلمه اینجا عرض بکنم. مقصود از دادن این پیشنهاد این نیست که این لایحه کافى است و نافع و خوب است به عقیده بنده اگر صدها آسایشگاه در ایران ساخته بشود و صدها عملیات بهداشتى از این قبیل انجام بشود به اندازه سر سوزنى قدر و قیمت ندارد. تا معاش مردم مسکن مردم غذاى مردم طرز بهداشت مردم تغییر نکند. تا مردم غذا نداشته باشند تا مردم منزل نداشته باشند مسلول مى‌شوند مثلاً مردم مازندارن مبتلا به مالاریا هستند و این مرض مردم را مستعد مى‌کند براى سل شما تا مالاریا را مبارزه نکنید و تا با این امراضى که مردم را مستعد مى‌کند براى سل مبارزه نکنید این کار فایده ندارد که هى آسایشگاه بسازید باید قدم‌هاى اساسى براى مملکت برداشته شود متأسفانه ما هر کارى که مى‌کنیم همه‌اش صورى است همه‌اش صورت سازى است و این بهداشت و بهدارى هم که ما داریم حقیقت‌اش را بخواهید کاملاً خراب است و اصلاً به درد مردم نمى‌خورد.

الآن همین آسایشگاه مسلولین و تمام مریضخانه‌ها دوا ندارند. متخصص ندارند. برق کافى ندارند. اینها با این ترتیب نمی‌توانند با سل مبارزه کنند (صحیح است) باید فکرى براى بهداشت این مملکت کرد (صحیح است) که از فرهنگ هم واجب‌تر و لازم‌تر است وقتى بهداشت نشد. وقتى مردم نباشند دیگر فرهنگ می‌خواهند چه کند؟ باید مملکت اشخاص سالم داشته باشد که بتواند به مملکت خدمت بکنند پس بنابراین لایحه‌اى که داده شده از نظر درمان تا اندازه‌اى خوب است ولى این مبلغى که در اینجا پیش‌بینى شده براى معالجه کافى نیست، معالجه سل با دواهاى امروز خیلى گران تمام مى‌شود و این مبلغ تکافوى معالجه را نخوهد کرد. اگر یک کارگرى 20 سال کار کند و بیست سال از حقوقش کم بکنند ممکن نیست که به معالجه‌اش برسد. پس بنابراین این لایحه از نظر درمان تا اندازه‌اى مفیداست و خود درمان هم یک نوع مبارزه است و اگر مى‌خواستم ده نفر مسلول را معالجه بکنیم در واقع جلوگیرى کردیم از سرایت این مرض، پس به عقیده بنده این لایحه را باید تا آنجایى که هست تصویب بکنیم ولى باید بنشینیم یک فکر اساسى بکنیم (صحیح است) بنابراین بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم و باید یک ترتیبى بدهید که وضعیت بهداشت مردم تأمین بشود از وزارت کار هم درخواست مى‌کنم به طور آزمایش یک کمیسیونى تشکیل بدهند و به وضیت کارگرها و وضعیت بهداشت مملکت اساساً رسیدگى بکنند و یک تکلیفى معین بکنند و راجع به آن واکسن ب. ث. ژ هم که اخیراً معمول شده به بنگاه پاستور هم دستور بدهند که بیشتر بسازند و این بسیار مفید است و تا مقدار بسیار زیادى هم جلوگیرى مى‌کند از اشاعه سل و تا 95 درصد هم اگر تلقیح بشود جلوگیرى مى‌کند. این است که در بعضى از کشورها تلقیح واکسن ب. ث. ژ اجبارى شده است و به تمام مردم تزریق می‌شود (احسنت)

رئیس - آقاى فرامرزى (فرامرزى - بنده عرضى ندارم) آقاى دکتر راجى‏

دکتر راجى - بنده خوشوقتم که پیشنهاد آقاى دکتر سیدامامى مجال داد که بنده هم در سهم خودم چند کلمه راجع به امرى که مربوط به بهداشت مملکت است عرض بکنم خیال مى‌کنم متجاوز از چهل و چند سال است که از تاریخ مشروطیت ایران می‌گذرد و براى دفعه اول یک لایحه‌اى که براى بهداشت جامعه ایرانى مفید بوده به قید دو فوریت از طرف جناب آقاى امیرتیمور تقدیم مجلس شده ولى متأسفانه این لایحه نواقصى دارد و چون این نواقص دارد بنده اول به نام مخالف اسم نویسى کرده بودم و حالا مى‌خواهم آن نواقص را به عرض برسانم.

رئیس - آقاى دکتر راجى تا حدى که با کفایت مذاکرات مخالف نباشد بفرمایید

دکتر راجى - بسیار خوب البته عرض کنم که مردم این کشور دو دسته هستند یک دسته هستند که مستخدم ادارات و بنگاه‌هاى یا مؤسسات هستند که ملى و دولتى هستند و یک دسته هستند که اشخاص آزادى هستند دسته اول خیلى عده کمترى را تشکیل مى‌دهند در این مملکت و این قانونى که آورده‌اند فقط شامل این دسته مى‌شود در صورتى که اشخاص آزاد که کشاورز و زارع باشند بیشتر است و صحبت این که شمال زیاد است منتهى شمال نزدیک تهران است و اینها مى‌توانند خودشان را به تهران برسانند ولى جنوبی‌ها و اهالى بندر عباس و بندر جاسک و نواحى جنوبى وسیله و پولى که خودشان را به تهران برسانند ندارند وسیله اولى که اینجا ذکر شده بالا بردن سطح زندگى مردم است. وقتى که مردم به قدر کفایت خوراک داشته باشند البته استعداد ابتلا به سل‌شان کم مى‌شود و متأسفانه سطح زندگى در این مملکت به قدرى پایین است که خوراک براى طبقه پایین خیلى کمتر از مقدار کافى است و این خودش به بروز بیمارى سل کمک مى‌کند و این بزرگ‌ترین وسیله براى نشر سل در مملکت می‌شود و امیدوارم که دولت فعلى یک اقدام مؤثرى بکند که سطح زندگى و مخصوصاً سطح تولید در مملکت بالا برود. ثانیاً استدعا می‌کنم که در آیین‌نامه‌اش یا در خود قانون تذکر بفرمایید که استخدام کننده هر کس می‌خواهد باشد، کسى که می‌خواهد استخدام بکند ملاک باشد که زارع براى او کار بکند یا یک بنگاه دولتى باشد این باید موظف باشد که کسى که برایش کار می‌کند یک معاینه دقیقى به خرج خودش بکند معاینه رادیولوژى بشود و معاینه آزمایشگاهى هم باشد و این معاینه را باید با هزینه خودش بکند و در صورتی که آن طبیب مورد اعتماد استخدام کننده صحت مستخدم یا داوطلب استخدام را تأیید کرد آن وارد استخدام مى‌شود و اگر در سه چهار ماه اول استخدام مبتلا به سل شد دلیل این نیست که در این سه چهار ماه مبتلا شده و ممکن است از چندى ماه پیش گرفته باشد و در این موقع ظاهر شده است بنابراین باید در آیین‌نامه‌هاى مربوطه قید بشود که بعد از چند ماه استخدام اگر کسى مبتلا به سل شد باید به هزینه دولت آن مریض معالجه بشود نه به هزینه استخدام کننده ولى اگر بعد از آن مدت کسى مبتلا شد کلیه مخارج درمانى او را باید خود استخدام کننده بدهد، یک موضوع که بسیار مهم است و هیچ توجهى به آن نشده است، وقتى که یک نفر مبتلا به سل می‌شود همه‌اش صحبت می‌کنیم که پول درمان و پول معالجه او را یا دولت و یا مؤسسه‌اش بپردازد در صورتی که هیچ فکر عائله آن مبتلا را نمی‌کنند و یکى از علل بروز سل همین است که وقتى کسى مبتلا شد از درآمدش کاسته می‌شود و خانواده‌اش بى نان می‌مانند و این خود باعث ابتلاى آنها به سل می‌شود. راجع به این امر بنده از آقاى وزیر بهدارى و از جناب آقاى وزیر کار که لایحه را تقدیم کرده‌اند تقاضا مى‌کنم که توجه بفرمایند که راجع به این امر تصمیمى اتخاذ بشود. عرض می‌کنم وزارت فرهنگ نیز در جلوگیرى از سل یک قدم بزرگ یک رل بزرگى بازى می‌کند و آن این است که در این ممکلت یک عده از روى جهل یا از روى لاابالی‌گرى ..

رئیس - آقاى دکتر راجى این مخالف با ماده 91 است شما مى‌توانید در ماده اول لایحه مطالب‌تان را بفرمایید و صحبت کنید.

دکتر راجى - بسیار خوب، راجع

+++

به آسایشگاه صحبت شد، در تمام ایران براى مسلولین استخوانى هیچ فکرى نشده و در تمام ایران یک آسایشگاه مسلولین استخوانى وجود ندارد مسلولین استخوانى کسانى هستند که باید سه سال چهارسال پنج سال در رختخواب بخوابند و هیچ فکرى براى این امر نشده من توجه آقایان را جلب مى‌کنم.

3 - تقدیم لایحه یک دوازدهم بودجه کل کشور بابت مهر ماه به وسیله آقاى وزیر دارایی.

رئیس - حال باید رأى گرفته شود به کفایت مذاکرات و تا عده براى رأى کافى بشود آقاى وزیر دارایى لایحه‌اى دارند که تقدیم مى‌کنند. بفرمایید آقاى وزیر دارایى‏.

وزیر دارایى (آقاى نریمان) - بنده با اجازه آقایان نمایندگان محترم لایحه یک دوازدهم مهر ماه سال جارى را به مأخذ بودجه مصوبه یعنى لایحه بودجه سال 1329 مصوبه کمیسیون بودجه تقدیم مى‌کنم و مى‌خواهم در این مورد یک توضیحى هم به عرض آقایان نمایندگان برسانم. بنده آن روزى که در اول مهر ماه جارى به وزارت دارایى رفتم و با کمال تأسف از خدمت آقایان مرخص شدم امید داشتم و آرزو داشتم که بتوانم بودجه سال جارى را با موازنه و تعادل تقدیم بکنم متأسفانه تفاوت بین اقلام درآمد و مخارج به قدرى زیاد بود همچنین ارقامى که در پایان سال 29 پرداخت نشده و باقى مانده بود که طبعاً به سال جارى منتقل مى‌شود طورى بود که با تمام کوشش و تدابیر و تصمیماتى که دولت گرفته و سعى که در این مدت دولت کرده است و اقداماتى که براى تعادل بودجه و تأمین مخارج ایجاد شده است هنوز ما موفق نشده‌ایم که این فاصله را از بین ببریم ولى بنده امیدوارم که در جریان ماه آتیه بتوانیم این تفاوت را هم از بین ببریم و بودجه سال 1330 را با تعادل تقدیم مجلس شورای ملى بکنیم بنده می‌خواهم یک عرضى هم بکنم و آن این است که امیدوارم کارمندان دولت و سایر هموطنان نیز در این مجاهدت‌هایى که مى‌شود با دولت صمیمانه همکارى و تشریک بکنند. تمام سعى کوشش دولت این است که در این تعدیل به هیچ وجه از حقوق و کمک قانونى کارمندان چیزى کسر نشود و نخواهد شد ولى در مقابل در این موقع حساس دولت از کارمندان خود انتظار دارد که براى ترفیع اضافه خودشان یک قدرى صبر و تأمل بکنند و از مؤدیان مالیاتى هم بنده استدعا مى‌کنم که در این موقع حساس با تسریع در پرداخت مالیات‌های خودشان با دولت تشریک مساعى و همکارى بکنند (شوشترى - فقرا می‌دهند) نه خیر ما سعى مى‌کنیم که از همه‌شان مالیات قانونى را بگیریم. بنده قبلاً عرض کردم حالا هم تکرار می‌کنم که تعادل و توازن بودجه در زندگى فرد فرد افراد ملت مؤثر است و بنابراین باید سعى بشود که تعادل و توازن بودجه تأمین بشود بنابراین بنده بار دیگر از هموطنان عزیز دعوت می‌کنم که با دولت در این کار همکارى و تشریک مساعى بکنند

4 - بقیه مذاکره در لایحه معالجه کارگران مسلول و ارجاع آن به کمیسیون.

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات در کلیات لایحه مسلولین آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا رأى گرفته مى‌شود به شور در مواد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده اول مطرح است که قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 1 - از تاریخ تصویب این قانون کلیه کارفرمایان و مؤسسات اقتصادى بازرگانى - صنعتى و معدنى - باربرى راه - راه آهن و به طور کلى هر مؤسسه‌اى که مشمول مقررات قانون کار مى‌شود مکلفند علاوه بر چهار در صد مندرجه در ماده 16 قانون کار معادل یک در صد دستمزد و مزایاى کارگران خود را به منظور حمایت و معالجه کارگران مسلول و ترتیب نگاهدارى از آنها به صندق تعاون و بیمه کارگران بپردازند

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده اصولاً با این لایحه موافقم ولى جلب‌نظر جناب آقاى امیرتیمور وزیر کار را که خودشان هم خوشبختانه سابقه ممتد پارلمان دارند و حالا در هیئت دولت جزو قوه مجریه کار مى‌کنند مى‌کنم که موقعى که ما این قانون بیمه کارگران را با فوریت از مجلس گذراندیم بنده آن وقت هم صورت جلسات هست متذکر شدم و آقایان هم می‌دانند که آن وقت یک کنفرانس کارگرى در ژنو تشکیل مى‌شد و ما مى‌خواستیم یک نمایندگانى بفرستیم که این نمایندگان بایستى رسمیت داشته باشند و سمتى داشته باشند و ناچار شدیم که آن لایحه بیمه کارگران را با قید فوریت و بدون این که مطالعه و مداقه دقیقى شده باشد از مجلس گذراندیم و در همان موقع هم بنده اعتراض کردم که این کافى نیست تا حالا در این موقع که ما اوضاع کارگری‌مان مورد توجه هست یعنى دنیا به زندگى کارگران توجه خاص دارد و قانونى هم که ما مى‌گذرانیم باید جامع باشد و کامل باشد که از هر حیث کارگر بتواند استفاده کند و کارفرما هم باید به وظایف خودش توجه داشته باشد ولى خوب آن موقع که ما آن لایحه را به قید فوریت گذراندیم ولى آن نواقص در آن هست و نواقص زیاد است من مى‌خواستم متذکر شوم که جنابعالى باید به آن لایحه بیمه کارگران هم توجه داشته باشید که در واقع یک لایحه اصولى است که باید براى همیشه در مملکت ما رفع احتیاجات زندگى کارگر بشود و یکى از قسمت‌هایش همین قسمت است که خوشبختانه خودتان توجه کرده‌اید راجع به مسلولین و لایحه‌اى هم تقدیم کردید براى این کار، همان طورى که آقایان تذکر مى‌دادند و متأسفانه در مجلس تشریف نداشتید مخصوصاً آقاى فرهودى یک بیانات جامعى کردند که به نظر بنده قابل توجه بود کاش تشریف داشتید و حالا هم مذاکرات ایشان را در ضرورت مجلس مطالعه بفرمایید یک تذکر ایشان بسیار اصولى بود و آن مسأله بهداشت است که چون این یک امر بهداشتى است این را باید دستگاه بهداشتى مادرش مشارکت داشته باشد برای چه؟ براى این که اولین قدمى که در کشور برداشته مى‌شود مسأله بهداشت است از زمان قدیم گفته‌اند و شرع مقدس ما هم گفته است نعمتان مجهولتان الصحت و الامان صحت را باید از امنیت هم مقدم داشته باشند براى آن که کسى که مریض باشد امنیت براى او مورد استفاده نیست ولى وقتى سالم شد مى‌تواند از امنیت اجتماعى و حقوق بشرى استفاده کرده باشد بنده می‌خواستم عرض کنم که نظر بنده در ماده اول با این که اصولاً با این لایحه موافق هستم و به عنوان مخالف صحبت کردم این بود که باید وزارت بهدارى را در کار بهداشت و امور مسلولین و کارگر مداخله بدهید براى این که این یک امر فنى است و به علاوه براى هر کارى نباید دستگاه جداگانه‌اى ما درست کنیم جناب آقاى حکیم‌الدوله شما خودتان از شخصیت‌هاى بهداشتى و علمى هستید جناب آقاى امیرتیمور هم همین طور توجه بفرمایید جنابعالى که وزیر کار هستید در مقام رفع آن بر بیایید ما براى هر کارى یک دستگاه بهداشتى خاصى نباید درست کنیم و این دستگاه بهداشتى عمومى باید یک مرکزیتى داشته باشد و یک اصول و قواعد کلى که در امور بهداشتى در دنیا به موقع اجرا گذاشته شده ما هم همان را اجرا کنیم نه این که براى هر کارى یک مؤسسه ناقص درست کنیم الآن یکى از آقایان به نظرم آقاى اسلامى بود که گفتند دستگاه رادیو گرافى برده‌ایم در باب ولى متخصصش را نداریم که این رادیو گرافى اولین مرحله تشخیص است اولین مرحله تشخیص مرض سل است بنده این عرضى را که مى‌کنم براى این است که اگر بنا شد حالا یک پولى داده بشود کارگر بدهد کارفرما بدهد اینها در یک جا جمع بشود ما براى هر کدام از اینها یک دستگاه ناقصى نداشته باشیم طب در دنیا پیشرفت فوق‌العاده کرده است متأسفانه کشور ما طورى است که به واسطه همین مؤسسات کوچک و جزیى هر قسمتى یک مؤسسه بهداشتى براى خودش درست کرده ما هنوز توفیق این را پیدا نکرده‌ام که بتوانیم مرضایى که مراجعه مى‌کنند احتیاج پیدا نکنند به اروپا در این موقع که کشور ما احتیاج به ارز دارد دیگر به خارج مراجعه نکنند الآن عده‌اى از مردم که تا حدى برای‌شان امکان دارد مراجعه مى‌کنند به اروپا براى این که دستگاه‌هاى اینجا درست نیست حالا بیایید دستگاه‏ بهداشتى را ...

رئیس - آقاى ملک‌مدنى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظ اکثریت حاصل شد) بفرمایید

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده می‌خواهم استدعا کنم از مقام ریاست همان طوری که صبح تذکر دادید و خودتان فرمودید بفرمایید صورت این اشخاص را که باید در مجلس انجام وظیفه بکنند و حاضر نیستند یک روز بخوانند اینها همیشه باعث فلج شدن مجلس هستند و این واقعاً براى ما شرم‌آور است که وقتى در مجلس کار هست بروند بیرون این آقایان یک عده اشخاص معینى هستند بنده از مقام ریاست استدعا می‌کنم اجازه بفرمایند نام آنها قرائت شود تا موقعى که بایستى انجام وظیفه کنیم و وقتى که کار هست در مجلس باید حاضر بشویم پا نشویم مجلس را از اکثریت بیندازیم این آقایان یک عده معینى هستند که از آقاى رئیس خواهش مى‌کنم به نام حفظ شئون مجلس این کار را بکنند ملاحظه بفرمایید راندمان و نتیجه کار ما صفر است (صحیح است) خدا مى‌داند در مقابل این حقوقى که ما مى‌گیریم اصالاً ما گناه کاریم اصلاً ما نباید این حقوق را بگیریم اصلاً چه خدمتى انجام مى‌دهیم هفته‌اى سه روز ما جلسه داریم یک ساعت یک ساعت و نیم آن هم خارج از جلسه هستیم بنده قصدم این است که ما بهداشت‌مان باید طورى باشد که احتیاج پیدا نکنیم هر روز 4 تا 5 تا 8 تا 10 تا مریض پول مملکت را بردارند به اروپا ببرند حالا که می‌خواهید یک دستگاهى به وجود بیاورید براى حمایت از مسلولین کارگر این را یک امر کلى بکنید که همه بتوانند استفاده کنند همان بیانى که آقاى فرهودى کردند بنده خیال می‌کنم این طور بهتر است و چون آقاى امیرتیمور آشنایى کامل به امور پارلمانى دارند اگر صلاح بدانند کمیسون کار را تشکیل بدهند چون نظریات زیادى هست آنجا طرح شود بنده معمولاً در زندگى پارلمانیم معمولم نیست که پرحرفى بکنم و یا وقت مجلس را بخواهم بگیرم زیرا اعتقادم این است که مجلس باید مرتب کارش را بکند

+++

و مانع پیشرفت کار نباشد در کمیسیون یک جلسه دعوت کنید اشخاصى که ذى‌نظر هستند نظریات خودشان را اظهار کنند و توافق کنید یک اصلاحاتى به نام پیشنهاد در این لایحه بدهید که نظریات همه را تأمین کرده باشد و آن وقت وارد بحث در این مواد بشویم و الا اگر حال بخواهیم وارد این مواد بشویم همه آقایان یک نظریاتى دارند پشنهاداتى می‌دهند که باعث معطلى و گرفتن وقت مجلس مى‌شود و شاید هم فرصت نیست و مثل کمیسون نتوانیم به منظور برسیم بنده این نظرایاتى بود که مى‌خواستم به عرض‌تان برسانم براى این که لایحه اولى که راجع به بیمه کارگران گذشته یک نواقصى دارد چون آن موقع که ما گذراندیم مجبور بودیم که به فوریت بگذرانیم براى این که عجله داشتیم و یک عده‌اى مى‌خواستند به کنفرانس بین‌المللى کار بروند و ناچار بودیم یک اشخاصى را ما بفرستیم و یک قانونى هم دست آنها باشد ولى آن قانون کافى نیست کامل نیست ناقص است باید نواقصش را خودتان مطالعه کنید و رفع کنید یکى هم این که بنده موافق نیستم که بهداشت ما این طور متفرق و پراکنده باشد و هر مؤسسه یک بهدارى داشته باشد بهداشت عمومى را باید تمرکز داد که اینها یک سرمایه بزرگى داشته باشند و عرض کردم وقتى شما یک دستگاه رادیو گرافى می‌آورید و متخصص ندارید که بتوانید استفاده کنید این فایده‌اش چیست؟ این لایحه را بنده مفید می‌دانم و قدم بسیار نافعى هم هست که آقاى امیرتیمور وزیر کار برداشته‌اند ولى بنده معتقدم که باید نواقصش را رفع کنیم و یک لایحه جامع و مفیدى از مجلس بگذرانیم که براى همه مورد استفاده واقع شود

رئیس - آقاى وزیر کار بفرمایید

وزیر کار (آقاى امیرتیمور) - بنده بدواً از احساسات نوع دوستى و تذکراتى که نمایندگان محترم نسبت به یک طبقه محروم از جامعه که مسلولین هستند ابراز فرمودند متشکرم چون میل ندارم وقت مجلس شورای ملى را تضییع کرده باشم بحث و مذاکره این موضوع به وقت دیگرى باید موکول شود ودر آن موقع هم توضیحات کافى به عرض مجلس شورای ملى خواهد رسید چون ضمن بیاناتى که نمایندگان محترم جناب آقای ملک فرمودند این موضوع بود که قانون کارى که در گذشته از تصویب مجلس شورای ملى گذشته با عجله و شتاب این قانون تصویب شده است و داراى نواقص زیادى است و باید قانونى که نواقص را برطرف بکند و کامل باشد جاى آن قانون به مجلس تقدیم شود فرمایشات‌شان کاملاً صحیح است و این اقدام مدت‌ها است از طرف دولت می‌شود.

براى این که قانون مطالعه شده و بسیار جامعى راجع به کار مدتى است که تهیه شده و تقدیم مجلس شده است و باید مجلس جزو دستور قرار بدهد و اگر جنابعالى تحقیق بفرمایید چندین ماه است که این قانون تقدیم شده است.

پس مجلس شوراى ملى مى‌باید توجه کند و آقایان نمایندگان در کمیسیون هم عنایت بفرمایند که زودتر کارشان را بکنند و این قانون را جزو دستور قرار بدهند و دولت هم منتهاى تشکر را خواهد داشت که این لایحه هر چه زودتر جزو دستور قرار بگیرد.

بیانات و فرمایشاتى مثل این که جناب آقاى فرهودى فرمودند که بنده در آن موقع نبودم و میل داشتم که باشم از فرمایشات‌شان استفاده کنم و جوابى به عرض‌شان برسانم از قرار معلوم کلیاتى که فرمودند بیشتر راجع به معالجه مسلولین و طرز معالجه و قسمت‌هاى فنى مطلبى فرمودند در صورتى که این موضوع ابداً مورد بحث نیست راجع به معالجه مسلولین و طرز معالجه مطلب را مطرح نکردیم این لایحه براى این تقدیم شده است که وسیله معالجه براى یک عده بیچاره فراهم شود این عده بیچاره‌گى‌ها هستند متأسفانه و بدبختانه مشاهده مى‌شود که در اغلب کارگاه‌ها یک عده از کارگران‌شان مسلول مى‌شوند و به مرض خانمانسوز سل مبتلا مى‌شوند و فردی که مسلول مى‌شود آن کارگاه نمى‌تواند آن را بپذیرد و براى این که سرایت نکند به دیگران ناچار عذر آن را باید بخواهد هیچ کارگاهى هم نمى‌تواند وقتى یک کارگرى آنجا کار نمی‌کند و از آنجا خارج شده است استطاعت ندارد و و آماده و حاضر نیست به فرض این که استطاعت هم داشته باشند حاضر نیست یک کارگرى که در آنجا کار نمى‌کند و از کارگاه اخراج شده است براى مدت متمادى جور او را بکشد و خرج معالجه و دوا و غذاى او را بدهد و مرض سل هم یک مرضى است که متأسفانه مدت معالجه آن طولانى است البته اگر در اوان ابتلا مطلع و مستحضر بشوند و وسایل معالجه هم فراهم باشد ممکن است به زودى بهبودى پیدا کند ولى متأسفانه در کشور ما این طور نیست وقتى متوجه مرض مى‌شوند که مرض کار خودش را کرده و مدت معالجه‌اش طولانى است و گاهى یک مسلول دو سال سه سال پنج سال معالجه مى‌خواهد و هیچ کارفرمایى حاضر نیست که پنج سال اجرت و دستمزد یک کارگرى را که مبتلا به سل شده و کارخانه اخراجش کرده است بپردازد الآن عده زیادى از این کارگرها هستند که مسلول هستند و در این شهر تهران سرگردان و ویلان هستند ما از این جهت این لایحه را تقدیم کردیم که به حال آنها فکرى کرده باشیم در طرز معالجه و درمان آنها صحبت نشده است که آقایان اظهار اطلاع که همه‌اش هم به جاى خودش صحیح بوده است منتهى جایش در اینجا نبوده است بفرمایند. بنده خیال مى‌کنم که آقایان توجه به مقدمه لایحه نفرموده باشند بنده گمان مى‌کنم که این قبیل مذاکرات فوق‌العاده لازم بود ولى جایش اینجا نبود (صحیح است) براى این که ما اینجا گفتیم که یک عده بیچاره و معطل و لاعلاج و سرگردان مانده‌اند و هیچ وسیله معالجه‌اى هم براى آنها فراهم نیست ما مى‌خواهیم وسیله معالجه را براى آنها فراهم کنیم و وسیله معالجه هم به نظر ما رسیده است که از هر کارگاهى صدی یک از حقوق و دستمزدى که به کارگر داده مى‌شود آن کارفرما بپردازد براى وسیله معالجه اینها البته معالجه اینها در محل خودش به عمل خواهد آمد و ما نگفتیم که معالجه اینها را ما مى‌کنیم ‌و ‌این نکته را مخصوصاً راجع به این قسمتى که جناب آقاى دکتر راجى فرمودند و جناب آقای دکتر امامى باید عرض کنم که متأسفانه راجع به مرض سل ما طبیب معالج و متخصص در کشور خودمان انگشت شمار داریم تعداد اینها فوق‌العاده محدود است و این یک رشته مخصوصى است حتى بنده سه سال قبل از حضور اعلیحضرت همایونى استدعا کردم که اجازه بفرمایید که در دانشکده طب یک کرسى مخصوصى برای تدریس امراض ریوى تأسیس کنند تا این که ما در آتیه انشاءالله متخصص لازم را بتوانیم تهیه کنیم و اخیراً یک جراح عالى مقامى از ایرانى‌ها سراغ داشتیم که آن هم آقاى دکتر شقاقى است که در سوییس تحصیلات خود را تمام کرده‌اند و در انجا هم مقام خیلى ارجمندى داشتند و جراح امراض ریوى هستند به تهران دعوت شده‌اند ولى البته ایشان هم یک شغل آزاد و کار آزادى دارند که ایشان خودشان باید رضایت بدهند و نمى‌شود مجبورشان کرد که هر مسلولى را ایشان تحت عمل قرار دهند چون جناب آقاى کشاورزصدر یادداشت‌هایى فرمودند و مى‌خواهند در این موضوع جواب آقایان محترم را بفرمایند بنده بیش از این وقت مجلس شوراى ملى را تضییع نمى‌کنم و جناب آقاى کشاورزصدر توضیحات لازم را خواهد داد و باز هم عرض مى‌کنم که این لایحه براى طرز معالجه نیست براى این است‏ براى تهیه وسیله معالجه براى یک عده بیچاره است‏ .

رئیس - آقاى دکتر راجى (بعضى از نمایندگان - نیستند) آقاى رضوى‏

رضوى شیرازى - وضعیت مسلولین و افرادى که به خصوص در شهرستان‌ها مبتلاى به آن مرض هستند به قدرى بد و ناگوار و ناروا است که به هر کیفیت هر پیشنهادى اعم از این که ناقص باشد یا تام و تمام مربوط به یک قدمى راجع به معالجه سل از طرف دولت برداشته بشود بنده تشکر مى‌کنم یقین دارم و همه آقایان نمایندگان هم خوشحال هستند ولى البته تصدیق باید کرد که همین طورى که آقاى فرهودى فرمودند رویه مبارزه با سل به طور کلى اینها نیست زیرا که هر مملکتى لابد یک خصوصیاتى دارد ولى در مملکت ما از باب کمى غذا یا از باب فراهم نبودن مسکن یا از لحاظ فرسودگى سرایت این مرض بیشتر از سایر جاها است و حال آن که در پاره‌اى از موارد معلوم نیست امروز از سابق وضعیت بدتر باشد چه بود که سابق بر این این قدر مسلول نبود به طوری که در یک کوچه یا یک گذرى یک مسلول پیدا مى‌شد آنجا تا مدتى همان طور گفته مى‌شود ولى امروز کم کم جزو امور عادى شده که از طرفى مى‌بینیم گفتگوى این است که این شخص سل داشته است مسلول بوده است و به یک عده‌اى هم سرایت کرده است چنآن که مى‌بینیم چند نفر مسلول مى‌آیند اینجا با اظهار بیچارگى و یک حالت اصف انگیز اینجا مى‌ایستند که بنده معتقدم که لازم است آقایان به حال آنها توجه کنند این که نظریاتى از طرف آقایان ابراز شد که اگر بنا بود به جاى این لایحه یعنى به جاى گرفتن صدى یک خود دولت مى‌آمد اقدامات اساسى مى‌کرد و مواظبت‌هاى لازم مى‌کرد و بیمارستان‌هایى براى مسلولین می‌ساخت بهتر بود البته بنده هم موافقم ولى این اقدامات اساسى به هر حال طول مدتى خواهد داشت تا این که دولت بتواند اولاً بودجه حسابى پیدا کند تا این دولت بتواند آسایشگاه بسازد و وسائل معالجه فراهم کند مثلاً مذاکره فرمودند با این که سازمان بنا بوده است شش آسایشگاه بسازد البته دو میلیون تومان براى شش آسایشگاه یعنى براى هر کدام 350 هزار تومان تخصیص داده شد ولى تصدیق مى‌فرمایید با 350 هزار تومان آسایشگاه نمى‌شود ساخت الآن از فرصت استفاده مى‌کنم یک آسایشگاه در شیراز ساخته شده تاکنون در حدود یک میلیون و نیم از قلم‌هاى مختلفى که در خود آن شهرستان یا به وسیله صرفه‌جویى‌ها فراهم شده است درش به خرج رفته است و تازه اگر نظر آقایان باشد همین 350 هزار تومان هم روى تقاضا و درخواست فارس بود که سازمان برنامه براى این که عمل خصوصى نکرده باشد به حاضر شده تحویل بدهد و همین سفر اخیرى که بنده آنجا بودم دیدم این 35 هزار تومان سهل است و هنوز 500 هزار تومان دیگر مخارج دارد تا این که بتواند یک آسایشگاهى که به درد مسلولین بخورد بسازند براى این که وضعیت فعلى را در نظر

+++

بگیرید در شیراز یک آسایشگاه مسلولین کوچک هست که در خانه اجاره‌اى در یک باغ اجاره‌ای است و سالى 5 هزار تومان تمام بودجه اینجا است حساب کنید که با این پنج هزار تومان چند تا مسلول مى‌شود نگاه داشت اینها را از این نظر عرض کردم که هر یک در صد هر نیم در صد هر ربع صدم در صد اگر بنا بشود اضافه بشود بر اعتبار فعل براى این که یک عده‌اى از مسلولین از میزان عمومى کسر بشود البته براى مملکت یک قدم و یک فرجى است یک نکته‌اى که بنده مى‌خواستم آقاى وزیر کار توضیح بفرمایند این است آنچه که بنده شنیده‌ام دو و ربع در صد براى یک قسمت از معالجات به بیمه داده مى‌شود چهار درصد هم در آن قانون معین شده که به صندوق تعاون و بیمه کارگران بپردازند که بنده شنیده‌ام 3 و 75 صدم در صد داده مى‌شود براى تعاون حالا صدى یک را اضافه مى‌فرمایید صدى هفت مى‌شود و همان طوری که آقایان اظهارنظر کردند حتى‌المقدور آنچه که دریافت مى‌شود اگر در یک متمرکز بشود وسیله مبارزه با آفات را بهتر مى‌توان فراهم کرد و آن یک و دو درصد را که بیمه مى‌گرفت براى این بود که کارگران را در برابر حوادث ناشیه از کار بیمه کند و این صدى سه و هفتاد و پنج صدم درصد که باز بیمه مى‌گیرد بنده حالا یادم نیست که قانونش به چه کیفیتى گذشته است آن هم براى مبارزه با امراض است حالا یک در صد هم اضافه مى‌شود آن وقت جدا گذاشتن اینها از یکدیگر خوب نیست یک‏ دستگاه براى ربع صدم درصد یک دستگاه براى یک درصد یک دستگاه براى سه و نیم درصد یکى براى آن دو نیم بنده فکر مى‌کنم که این خودش از لحظ پرسنل یک وضعیتى ایجاد مى‌کند که نتیجه مفیدى ازش عاید نمى‌شود بنده معتقدم که اگر آقایان صلاح مى‌دانند مطالعه‌اى بفرمایند و همان طوری که آقاى ملک هم فرمودند در اصل قانون اگر تجدیدنظر بشود اگر یک کسى هم اضافه شود و اینها دریافت شود روی هم رفته با یک مبلغ درست و حساب یک زمینه مبارزه و مواظبت بیشتر و مساعدترى براى کارگر‌ها درست بشود این اقدامى است هر سریع‌تر و هم در عین حال کارى است که می‌توان ازش امید و انتظار نتیجه‌اى داشت و لااقل امیدوار بود که کارگران زندگانی‌شان درست بشود دیگر به جریان عمومى کارى نداشته باشند ولى اگر هر قسمت مجزا بشود و یک دستگاه علیحده داشته باشد بنده مى‌بینم که حیف و میلش به قدرى زیاد مى‌شود که هیچ به مصرف حقیقى نمی‌رسد و آنها هم مجبور مى‌شوند در وضعیت عمومى شریک باشند و عرصه به همه تنگ بشود.

رئیس - آقاى وزیر کار

وزیر کار - بنده به اختصار به یک قسمت از بیانات نماینده محترم جواب عرض می‌کنم در مقدمه فرمایشات‌شان فرمودند که رویه مبارزه با سل اینها نیست بنده هم کاملاً به این قسمت معترف هستم و به طورى که چندی قبل عرض کردم این لایحه هم براى مبارزه با سل تدوین نشده است و اصلاً این موضوع مورد بحث نیست که موضوع مبارزه با سل را ما مطرح بکنیم بلکه در این لایحه یک ترتیب در نظر گرفته شده که وسیله براى زندگى و معالجه یک عده بیچاره فراهم بشود و الآن هم البته مؤسساتى براى معالجه مرض سل از طرف دولت وجود دارد و روز به روز هم مساعى بی‌شمارى به کار رفته به کار می‌رود که نواقص این مؤسسات عمومى برطرف بشود و در آنجا هم یک عده به خرج عمومى پذیرفته بشوند نواقص البته تدریجاً از بین می‌رود و کارگران هم ممکن است الآن بروند آنجا معالجه بشوند ولى عرض کردم صحبت در مبارزه و طرز مبارزه نیست غرض این است که در هر کارگاهى یک عده مبتلا می‌شوند و وقتى که مبتلا شدند از کارگاه رانده مى‌شوند و بعد بی‌کار مى‌شوند و بى‌معاش می‌مانند در هیچ کارگاه دیگر هم آنها را نمى‌پذیرند و نباید هم بپذیرند و این عده فاقد وسیله معاش هستند بر فرض اینها را بردند مریضخانه و معالجه‌شان کنند یا آنها را ببرند در آسایشگاه و بسترى نمایند از هر جهت هم وسیله معالجه برایشان فراهم باشد باز هم وضع معاش خانواده‌شان تنگ است ما خواستیم طورى بشود که دستمزد این عده بیچاره‌هایی که در آن موقع تحت معالجه هستند در تمام مدت بیمارى پرداخت شود و تصور می‌کنم با این توضیحى که حالا عرض کردم آقایان نمایندگان محترم کاملاً بى‌نیاز باشند که باز در طرز معالجه و در کیفیت معالجه مذاکره بفرمایند اما در صحبتى که راجع به صندوق تعاون اشاره فرمودید البته طبق ماده 16 قانون کار صندوق تعاون براى کمک به کارگرها ایجاد شده و معادل صدى شش دستمزد کارگر هم به صندوق تعاون داده می‌شود و آن صدى شش هم طبق مواردى که در ماده 16 قانون کار مصرح است اعم از بیمه و غیره بیمه مکلف است بپردازد و این مزایا را هم در مورد کارگرها باید بدهد و خواهد هم داد و از دستمزدهایی که کارفرما می‌دهد به صندوق تعاون پرداخته می‌شود و صندوق تعاون هم این کار را انجام می‌دهد پرسنل علیحده‌اى به وجود نخواهد آورد و یک قران خرج پیدا نخواهد کرد و نماینده محترم از این حیث نگرانى نباید داشته باشند هیچ نقصى پیدا نمی‌کند جز این که اینجا یک عایداتى باید پیدا بشود که بتواند از محل حقوق کارگران بی‌کار شده در مدت بیمارى پرداخته شود که خانواده و کس کارشان در مضیقه نیفتند و بى‌معاش نمانند بنده تمنا می‌کنم به مقدمه لایحه توجه بفرمایید بى‌نیاز از هر نوع بحث مى‌شوید.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکره رسیده است که قرائت مى‌شود

)به شرح زیر خوانده شد(

مقام ریاست محترم مجلس شوراى ملى، نسبت به ماده اول لایحه پیشنهاد کفایت مذاکره می‌نمایم‏

غلامرضا فولادوند

نمایندگان - مخالفى نیست‏

رئیس - باید رأى گرفته شود دستور دادم که به آقایان اطلاع بدهند و در جلسه حاضر بشوند ولى برای این که کارهاى زیاد در مجلس هست و چیزى هم به آخر دوره نمانده از امروز صبح این تصمیم گرفته شد که به احدى اجازه داده نشود مگر به اشخاص مریض آن هم با گواهى طبیب (صحیح است)

آشتیانى‌زاده - آقاى رئیس نطق قبل از دستو نوبه‌اش محفوظ است؟

رئیس - بله بله براى جلسه بعد محفوظ می‌ماند رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات در ماده اول آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد پیشنهادات ماده اول قرائت مى‌شود باید آقایان پیشنهادی که می‌دهند در آن بنویسند راجع به چه ماده‌اى است چون این کار را نکرده‌اند حالا به پیشنهادات به ترتیب که رسیده قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت شد)

کشاورزان مسلول در تمام ایران نیز مشمول این قانون هستند

چند نفر از نمایندگان - وارد نیست.

رئیس - این لایحه کار است و مربوط به کارگرها است.

مهدى ارباب - چون مربوط به سل است خواستم توضیح بدهم.

رئیس - توضیح بدهید.

ارباب - چون موضوع مربوط به ابتلاى سل است خواستم عرض کنم با تصمیمات اختصاصى بنده موافق نیستم تصمیماتى باید اتخاذ شود که تعمیم داشته باشد رعیت هم که جان می‌کند و زحمت مى‌کشد (آزاد - آقاى ارباب بفرمایید مالکین موظف هستند) کشاورزان هم که مسلول مى‌شوند باید به حال آنها هم فکرى کرد امسال چند نفر مسلول از بلوچستان آمدند یا در بین راه مردند یا به تهران که رسیدند مردند اینها نه وزارت کار دارند نه بیمه کارگرى دارند و نه از مزایاى قانونى و دولتى اینها استفاده مى‌کنند اینها از طبقات مولد ارزاق هستند موقع را مغتم شمردم که عرض کنم به اینها هم بایستى توجهى بشود دیگر عرض مختصر بنده این بود که از اشاعه مرض سل باید جلوگیرى کرد و الا در تمام کشور ایران همه مسلول مى‌شوند و مى‌بایست تمام کشور ایران را بیمارستان مسلولین قرارداد و تا امنیت در کشور ایجاد نشود و کار تولید نشود و سرمایه‌هاى داخلى و خارجى در کشور ایران به کار نیفتد و مردم نان پیدا نکنند و موادى که ویتامین را در بدن ایجاد می‌کند به بدن مردم نرسد همه یکى پس از دیگرى مسلول مى‌شوند چون اجازه نمى‌دهند آقاى رئیس و مى‌فرمایند جاى این صحبت‌ها نیست بنده خاتمه مى‌دهم و پیشنهادم را هم پس گرفتم.

رئیس - یک پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

جمله زیر به آخر ماده اول اضافه شود شهرداری‌ها صدی پنج از کل درآمد خود را اختصاص به مبارزه با سل داده با تصویب انجمن خود مصرف مى‌نمایند و هم چنین دولت مکلف است صدى یک از کلیه مقرر و حقوق اضافه‌کار کارمندان و مستخدمین ادارات و مؤسسات و سازمان‌هاى اقتصادى و بازرگانى و صنعتى و معدن و باربرى و راه آهن و بانک‌ها و شرکت‌ها و غیره که مى‌پردازد کسر و به مصرف مبارزه با سل برساند وزارت بهدارى و کار مکلف هستند در نقاط خوش آب و هواى کشور آسایشگاه‌ها و مؤسسات معالجه مسلولین ایجاد و پس از تمرکز درآمدهاى بالا کسر خرج آن را در بوجه کل کشور منظور دارند.

معدل‏

رئیس - آقاى معدل این پیشنهاد را در این لایحه نمى‌شود داد این را به صورت طرحى باید داد.

معدل - اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس - توضیح بدهید ولى به پیشنهاد شما در این لایحه نمى‌شود رأى گرفت براى این که وکیل نمى‌تواند چنین پیشنهادى بکند

معدل - استدعا مى‌کنم آقاى وزیر کار موافقت بکنند که این لایحه با این پیشنهادات برود به کمیسیون و در اینجا مطالعه بیشترى بشود و تصور مى‌کنم که آقاى وزیر کار هم همین طور توجه کردند که مجلس شوراى ملى به طور کلى استفاده کرده است از طرح موضوع مبارزه با سل و کمک به کارگر‌ها براى این که در اصل موضوع سل بحث بکند و براى این کار یک ترتیب اساسى بدهد براى این که موضوع سل یک موضوعى است که اگر پیدا شد این محدود به کارگر نمى‌شود سل شایع می‌شود و اطراف خودش را مى‌گیرد

+++

پس بایستى براى اساس این کار یک فکرى کرد پیشنهاد بنده چون مفصل بود آقایان شاید درست عنایت نکردند بنده خلاصه‌اش را عرض مى‌کنم و تصور مى‌کنم که اگر بخواهیم که در تمام نقاط مختلفه مملکت یک مؤسسات اساسى براى مبارزه با سل تشکیل بشود این پول زیاد لازم دارد بنده پیشنهاد کردم که شهردارى‌ها صدى پنج از درآمد خودشان را اختصاص به مبارزه با سل بدهند و از حقوق کلیه مستخدمین صدى یک اختصاص به این کار داده بشود و از این قسمتى هم که دولت پیشنهاد کرده است که این وجه گرفته مى‌شود این را آقاى وزیر بهدارى و وزیر کار بنشینند یک تشکیلات اساسى در مملکت براى مبارزه با سل بدهند یک آسایشگاه‌هایى براى معالجه سل تهیه بکنند که مسلولین همه جا را بتوانند پذیرایى کنند و اگر این عواید و این درآمد باز هم کسر داشت کسر آن را در بودجه مملکتى بگنجانند این اصول پیشنهادى است که بنده کردم بنده تصور مى‌کنم با این مذاکره مفصلی که امروز در مجلس شد و نظر نمایندگان فهمیده شد جاى آن را دارد که آقاى وزیر کار موافقت بکنند که این لایحه با پیشنهاد‌ها به کمیسیون برگردد و یک مرتبه با استفاده از این پیشنهادات تجدیدنظرى در لایحه بشود و لایحه مناسب‌ترى تهیه شود درباره آن نظر داده شود مخصوصاً در این باب نظریات اعضاى کمیسون بودجه مؤثر است و مى‌توانند راهى پیدا بکنند که نظریات همه را تأمین کند نسبت به اصل مبارزه با سل در مملکت خواه زارع باشد خواه کارگر خواه شهرى باشد یا خواه دهاتى این وقتی که مسلول شد باید در مملکت یک جایى برایش معین کرد الآن در مملکت ما وضع این طور است که اگر یک مرد متمولى هم مبتلا به سل باشد جایى براى پذیرایى و طبیبى براى معالجه و لابراتوار و مؤسساتى براى این کارها نیست و هیچ کسى نمى‌تواند در خانه‌اش در اطاق خانه‌اش با هشت تا از کسانش و بستگانش مسلول را معالجه بکند و تصور مى‌کنم که آقاى وزیر کار و وزیر بهدارى و در کمیسیون بهداشت و کمیسیون بودجه که توأم تشکیل مى‌شود حاضر بشوند این موضوع را طرح کنند که یک نتیجه قابل ملاحظه‌اى که مورد توجه مجلس واقع بشود به مجلس بیاورند.

رئیس - آقاى وزیر کار

وزیر کار - پیشنهاد دیگرى هم در این موضوع جناب آقاى دکتر هدایتى اینجا تسلیم فرموده‌اند که استدعا مى‌کنم این پیشنهاد هم قرائت بشود ولى در صورتى که آقایان در نظر دارند که لایحه به کمیسیون برود و در آنجا نظریات مورد توجه قرار گیرد بنده نهایت موافقت را دارم و بنده موافقت مى‌کنم که تمام پیشنهادات به کمیسیون برود ولى تمنا مى‌کنم در ظرف یک هفته آقایان توجه بفرمایند که این کار انجام بشود.

رئیس - آیین‌نامه هم نوشته در ظرف یک هفته بنابراین پیشنهادات و لایحه فرستاده مى‌شود به کمیسیون کار بر طبق درخواست وزیر کار

اسلامى - بنده مخالفم‏

رئیس - با چى شما مخالفید؟ مطابق آیین‌نامه است ماده 125 قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 125 اصلاحاتى که ضمن مذاکرات شور نهایى طبق 123 نسبت به لوایح پیشنهاد مى‌شود در صورت تقاضاى مخبر یا وزیر یا معاون او به کمیسیون ارجاع می‌گردد و کمیسیون مکلف است که در ظرف یک هفته نظر خود را به مجلس اطلاع دهد و نیز مجلس مى‌تواند اصل طرح یا لایحه و کلیه پیشنهاد‌ها را بدون تفکیک به کمیسیون ارجاع نماید.

رئیس - مخصوصاً از کمیسیون تقاضا مى‌شود که زودتر تشکیل شود تا یک هفته دیگر گزارش این لایحه به مجلس بیاید.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - فعلاً جلسه را ختم مى‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه خواهد بود و دستور لایحه زندانیان و حکومت نظامى خوزستان که تقاضا شده و انتخاب یک کارپرداز و بودجه مجلس شوراى ملى خواهد بود.

(مجلس یک ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت

+++

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

تاکنون چند بار از وزارت فرهنگ سؤال شده است که چه اقدامى براى افتتاح مجدد دوره دکتراى حقوق که پنج سال پیش بدون مصلحت تعطیل کردند به عمل آورنده‌اند. چون در آخرین پاسخ آن وزارت توضیح دادند که مجدداً در آغاز سال جدید افتتاح خواهند کرد و اینک یک ماه از سال تحصیلى جدید گذشته و اثرى از آن نیست خواهشمند است مقرر فرمایید آقاى وزیر فرهنگ در مدت قانونى براى دادن پاسخ به سؤال مجدد اینجانب در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

ابوالفضل حاذقی‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

سال گذشته که اینجانب از مسافرت حج بازگشت کردم ضمن گزارش مبسوطى که از مشکلات حجاج ایرانى شرح دادم قصور و تقصر آقاى سعادت مستشار سفارت و تنها مأمور سیاسى ایران در جده را بیان کرده توضیح دادم این شخص با دریافت تمام حقوق و مزایاى فوق‌العاده توقف در جده محل خدمت خود را ترک و در تهران مشغول ساختمان است و حتى در حساس‌ترین موقع که چند هزار ایرانى در خاک عربى سعودى بودند این شخص برخلاف وجدان بر سر خدمت حاضر نشده و موقع مراجعت حجاج از راه عراق آقاى سلطان حسین رخشانى که یکى از معتمدین قوم هستند وى را در بغداد مورد نکوهش قرار داده بودند که چرا محل خدمت خود را ترک کرده و او با استهزا گفته بوده است فعلاً هم قصد مراجعت ندارم و مى‌خواهم در کشورهاى سوریه و لبنان گردش کنم و خلاصه خواهش کرده با رسیدگى درباره او لااقل فوق‌العاده‌هایى که بدون استحقاق گرفته از او پس گرفته شود. اولیاى وقت وزارت امور خارجه نه تنها اقدام لازم نکردند بلکه طورى سستى و خونسردى به خرج دادند که نامبرده کماکان بدون انجام وظیفه دائم در محل على‌الدوام تمام مبالغ حواله شده براى سفارت حجار اعم از مخارج جارى و متفرقه را سه ماه به سه ماه دریافت و اگر به جده می‌رفته تنها براى دریافت پول بوده.

کار قباحت و وقاحت نامبرده به جایى رسیده که پس از استحضار بر انتخاب جناب آقاى مظفر اعلم به وزارت مختار شاهنشاهى در جده نه تنها تمام حقوق و مزایا و مخارج کرایه و متفرقه سه ماه دوم سال جارى را که به وسیله وزارت امور خارجه حواله شده دریافت کرده بلکه تمام نوشت افزار و لوازم سفارت را هم با خود برداشته و از محل رفته است و اکنون مطابق نامه‌هاى جناب آقاى وزیر مختار جدید بدون داشتن دینارى پول و اعتبار و حتى نوشت افزار در جده بلاتکلیف مانده است.

خواهشمند است از جنابان آقایان وزیر امور خارجه و دارایى و دادگسترى دعوت فرمایند تا براى توضیح اقدام ادارى و قضایى خود در محاکمه و استرداد مطالبات دولت از این عنصر وظیفه ناشناس در مجلس شوراى ملى حاضر شوند

ابوالفضل حاذقى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که تمام اوقات جناب آقاى دکتر مصدق با کسالت مزاج مشغول امر سیاست خارجى و نفت است و مجال رسیدگى به کارهاى دیگر ندارند لذا پرسش ذیل از جناب وزیر کشور مى‌شود.

شنیده مى‌شود جمعى را در دو ماه اخیر به عنوان فداییان اسلام توقیف و تبعید نموده و در این عده اشخاصی که داراى مقام علم و زهد و تقوى و اهل خطابه و محراب و منبر بوده وجود داشته است.

اول - فدایى اسلام که عموم مسلمین باید باشند آیا جرم است‏

دوم - از محکمه صالحه حکم قطعى لازم‌الاجرا آیا براى دستگیرى و توقیف و تبعید آنها وجود داشته است یا نه در هر صورت انتظار دارم زودتر جناب وزیر کشور که سابقه در همه جا دارند براى جواب و تعیین مسئول این عمل به مجلس حاضر شده توضیح بدهند که تکلیف مردم در مقابل قانون و مباشرین معلوم شود

حائرى‌زاده‏

رونوشت برابر اصل است‏

رئیس اداره قوانین مجلس شوراى ملى‏

سؤال از آقاى حاذقى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

خواهشمندم به جناب آقاى وزیر فرهنگ اعلام فرمایند براى پاسخ به سؤال زیر در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند

بنا به تلگراف‌هاى اولیاى دانش آموزان دانشسراى مقدماتى جهرم به جاى این که فرهنگ محل اقدام به پذیرفتن دانش آموزان واجد شرایط ورود در سال اول آن دانشسرا بکند و در آغاز ماه مهر کلاس‌هاى آن دانشسرا شروع به کار بکند تا امروز که 23 ماه مهر است نه شاگردان سال گذشته به تحصیل مشغول شده‌اند و نه دانش آموزان جدید قبول کرده‌اند آیا وزارت فرهنگ در مقابل توسعه فرهنگ شهرستان‌ها باز بنا به سیاست سال‌های گذشته در مقام این بر آمده که مختصر اعتبار فرهنگى ولایات را به تهران منتقل کند یا این که این پیش‌آمد در اثر بى‌توجهى بوده است‏.

ابوالفضل حاذقى‏

سؤال از آقاى کفیل وزارت دادگسترى مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

مستدعى است مقرر فرمایند به آقاى کفیل وزارت دادگسترى اطلاع دهند تا در جلسه علنى مجلس شوراى ملى حاضر شده و راجع به برکنارى حائرى شاه‌باغ از مقام دادستانى کل توضیح دهند.

محمدرضا آشتیانى‌زاده‏

مقام محترم ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

با کمال احترام - متمنى است مقرر فرمایید از جناب آقاى وزیر دارایى دعوت شود که در مجلس شورای ملى حضور یافته سؤال بنده را در خصوص وضع فعلى اردکان فارس و دشمن زیارى از حیث نظرى که وزارت دارایى نسبت به آنها دارد و درآمدى که معمولاً از آن دو محل دریافت مى‌کند و آخرین تصمیمى که درباره آنها دارند با توضیح وافى جواب بفرمایند.

ابوالحسن رضوى نماینده فارس 25/ 7/ 30

گزارش از کمیسیون راه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون راه با حضور آقاى وزیر راه به موافقت‌نامه راجع به سرویس‌ها حمل و نقل هوایى بازرگانى منعقده بین دولت ایران و دولت سوئد که در جلسه روز چهارشنبه 17 آبان ماه 1329 به تصویب مجلس سنا رسیده رسیدگى و پس از مذاکراتى در اطراف آن عیناً تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى مى‌نماید.

از طرف مخبر کمیسیون راه ناصر صدرى‏

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون امور خارجه در جلسه 11 مهر ماه 1330 به لایحه شماره 1189 دولت مربوط به موافقت‌نامه سرویس‌هاى حمل و نقل هوایى بازرگانى منعقده بین دولت شاهنشاهى ایران و سوئد با حضور نماینده دولت رسیدگى و نسبت به موافقت‌نامه از لحاظ سیاسى موافقت نمود و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید.

مخبر کمیسیون امور خارجه‏

ناصر ذوالفقارى‏

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون نظام با حضور آقاى معاون وزارت جنگ تشکیل شد و لایحه مربوط به حکومت نظامى خوزستان مورد رسیدگى قرار گرفت لایحه مزبور عیناً تصویب و اینک گزارش آن تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌گردد:

ماده واحده - به دولت اجازه داده مى‌شود که مقررات قانون حکومت نظامى هفت نقطه از منطقه خوزستان:

آبادان - گچساران - آغاجارى - بندر معشور - هفت گل - مسجد سلیمان - لالى را براى مدت دو ماه از 5 مهر تا صبح 5 آذر ماه 1330 تمدید نماید.

مخبر کمیسیون نظام - فقیه‌زاده

+++‏

یادداشت ها
Parameter:294711!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)