کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 192 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه اول شهریور ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى رئیس راجع به علت از بین رفتن موضوع استیضاح

3- طرح و تصویب لایحه ضرب پشیز

4- طرح لایحه مبادله زرهاى جزو پشتوانه موجوده در خارج کشور با اسکناس

5- تصویب چهار فقره مرخصى

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 192

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه اول شهریور ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى رئیس راجع به علت از بین رفتن موضوع استیضاح

3- طرح و تصویب لایحه ضرب پشیز

4- طرح لایحه مبادله زرهاى جزو پشتوانه موجوده در خارج کشور با اسکناس

5- تصویب چهار فقره مرخصى

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز پنجشنبه 27 امرداد ماه را آقاى (هاشمى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر سمیعی، طوسی، مکرم افشار، لیقوانی، فاطمی، فتوحی، حریری، ریگی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: رضوی، مرآت اسفندیاری، نوبخت، فیاض، شهدوست، فرخ، سمیعی، اورنگ، رفیعی، مشار، شجاعی، چایچی، اکبر، هدایت، عطا‌ءالله پالیزی، حمزه‌تاش، مهذب، هدایت‌الله پالیزی، فرشی، طباطبایی، اصفهانی، شیرازی، ثقة‌الاسلامی،‌ نمازی، امیر تیمور، صادق وزیری، مقدم، بهبهانی، مستشار، نقابت، اردبیلی، کامل ماکو، نصرتیان، همراز

دیر‌آمدگان بی‌اجازه- آقایان: مهدوی، خسروشاهی، بوداغیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (خیر) صورت مجلس تصویب شد

2- بیانات آقاى رئیس راجع به علت از بین رفتن موضوع استیضاح

رئیس- امروز را براى جواب استیضاح آقاى نوبخت آقاى رئیس دولت معین نموده بودند که حاضر بشود و جواب بدهند دولت حاضر شده‌اند که جواب بدهند ولیکن آقاى نوبخت حاضر نشده‌اند در این صورت دولت وظیفه خودش را انجام داده است در این صورت وارد دستور می‌شویم.

+++

براى شور دوم مطرح نموده و چون در موقع شور اول پیشنهادى از طرف آقایان نمایندگان نشده بود کمیسیون عین گزارش شور اول خود را که مبنى بر موافقت با عین ماده واحده پیشنهادى دولت است تأیید نموده اینک گزارش آن براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود:

رئیس- عین ماده واحده پیشنهادى دولت خوانده می‌شود:

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود 118718 کیلو مسکوک پنج و ده دینارى نیکل خارج از رواج موجوده در اداره ضرابخانه را بر مأخذ نرخ نیویورک در تاریخ تصویب این قانون به دولت هندوستان فروخته و به جاى وجه نقد در مقابل بهاى آن آلومینیوم و مس از دولت نامبرده به نرخ نیویورک دریافت نماید.

ضمناً موقتاً به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود تا موقع دریافت آلومینیوم هر مبلغ از بیست میلیون و نیم ریال پشیز پیش گفته را که ممکن شود با مس ضرب نموده و به جریان بگذارد و همین که وسیله ضرب پشیز برنز فراهم گردید مسکوک مس ضرب شده را به تدریج از جریان خارج و به پشیز برنز تبدیل نماید.

رئیس- آقاى انوار

انوار- چون عده کافى نیست اجازه بنده محفوظ باشد تا عده کافى بشود بعد عرایض خود را عرض می‌کنم.

رئیس- پس قدرى تأمل بفرمایید تا عده کافى بشود.

(در این موقع عده کافى شد)

رئیس- آقاى انوار بفرمایید.

انوار- اینجا در ماده واحده نوشته است که پول‌هاى نیکلى که خارج از رواج است و در ضرابخانه موجود است اینها را ببرند به هندوستان بفروشند و مس بخرند و ضرب کنند چنانچه آقایان در نظر داشته باشند در زمان مرحوم مظفرالدین شاه وقتى که مرحوم حکیم‌الملک رئیس ضرابخانه شد پول سیاه حاجى محمد حسنى را برداشتند از بین و این پول نیکل را به جاى آن ترویج کردند و این پول نیکل همین طور رواج بود در مملکت و جارى بود در یک سال قبل بنده از یکى وزرا شنیدم که می‌گفت این پول نیکلى که داریم قیمت زیادى پیدا کرده است و خیلى ترقى کرده بعد از آن که تحقیق شد معلوم شد ظاهراً گویا براى طیاره یا چیزهاى دیگرى به درد می‌خورد چون من وارد نیستم نمی‌دانم ولى گفتند وزراى ما که این یک قیمت عالى پیدا کرده است و این یک سرمایه‌ای است براى ما ما هم به این خیال اطمینان داشتیم و پشیز عوض شد بعد به تدریج دیدید که از پارسال به بعد کم شد و مردم چه طور در مضیقه هستند حالا این لایحه آمده است که این پول نیکل سابق را ببرند در هندوستان و بفروشند خوب آقا اگر ما پول‌مان این قیمت را دارد و ترقى کرده خوب چرا ببرند آنجا و بفروشند و چیز دیگر بیاورند این هم اینجا بود حالا هم باشد صد و چند تن هم هست همین پول را رایج کنند اینجا (مؤید احمدى- فوراً جمع می‌کنند و می‌برند) خوب حالا نمی‌برند؟ این را یک دفعه می‌برند اگر بنا باشد که ما بخواهیم غرضم این است که یک وقت قباى مرا از تنم در می‌آورند و زور است ولى وقتى هم هست که به صورت قانون درمی‌آورند و قانونیش می‌کنند و می‌برند بنده می‌خواهم بگویم این قانونى نیست و لازم نیست یک پولى که جارى بوده است در مملکت امروز هم قیمت پیدا کرده ما بخواهیم این پول را تبدیل بکنیم این دلیلش چیست که ببریم به هندوستان اگر نظر سیاسى است که بفرمایند و الا به نظر بنده براى ما هیچ فایده‌اى ندارد.

مخبر کمیسیون قوانین دارایى (آقاى افشار)- آقاى انوار توجه می‌فرمایید ناطق محترم فرمودند که از قرار معلوم نیکل چون قیمت زیادى پیدا کرده است می‌خواهند ببرند و بفروشند و بهتر است همین نیکل را به جریان بیندازند و احتیاج نداشته باشند که مس تهیه کنند و ضرب کنند و بدهند به مردم به همین دلیلى که خودتان فرمودید دولت درصدد افتاده است که نیکل را که قیمت زیادى پیدا کرده است و اگر آن را سکه بزند و بین مردم توزیع کند احتمال قوى می‌رود که باز همان اشخاص سفته باز و محتکر اینها را جمع کنند و مردم را از پشیز محروم کنند خواستند که آن را

+++

به قیمت اعلا به فروش برسانند و در مقابل آن مقدارى آلومینیوم خریدارى کنند و با مس مخلوط نمایند تا موقع دریافت آلومینیوم مسکوک مس تهیه نمایند که این پشیز در صورت جمع‌آوری ارزش آن را نداشته باشد که اشخاص استفاده‌جو بتوانند از جمع‌آوری آن استفاده کنند و ضررى به مملکت بزنند و مردم را از پول خورد رایج محروم کنند به همین نظر بود که دولت درصدد افتاد این مسکلوکات نیکلى را به هندوستان ببرد و بفروشد و در مقابل آلومینیوم بخرد نظر دیگرى در بین نبوده است.

رئیس- آقاى سزاوار

سزاوار- بنده راجع به این قسمت فروش فلز به هندوستان عرضى ندارم عرض بنده نسبت به قسمت اخیر ماده است از لحاظ تهیه پشیز به وسیله مس که تهیه می‌شود براى مسکوک پنج دینارى و ده دینارى اصولاً باید دید این پشیز که فعلاً کمیاب است و در دسترس مردم نیست براى چیست؟ و حتى غالب آقایان مى‌بینند که اکثر دکاکین و کسبه و اصناف هر محل یک قسم کاغذ و کارت مخصوص به جاى پول خورد براى خودشان تهیه کرده‌اند و عوض پشیز بین مشتریان تقسیم می‌کنند ما فلزى داشتیم یعنى مسکوک پنج دینارى و ده دینارى که داشتیم البته به میزان کافى بود حال چه شده است که با این وضعیت مبتلا شده‌ایم که امروز این فلز جمع‌آوری شده و خریدارى شده است و اشخاصی که استفاده‌جو بوده‌اند اینها را جمع کرده‌اند و خریده‌اند و الان مردم به طور اجبار همین طور وزارت مالیه دچار این محظور اشکال شده است آقاى مخبر توجه بفرمایید به عرایض بنده به نظر بنده این موضوع ناشى از عدم توجه اولیاى امور مالى است بدیهى است نمی‌خواهم عرض بکنم بى‌کفایتى بلکه از لحاظ توجه نکردن به موضوع است چرا؟ براى این که بدیهى است اگر یک فلزى که قیمتش ده دینار است باید که همیشه میزانش در دست وزارت دارایى باشد که این هیچ وقت زائد بر میزان بهایی که دارد به خودش نگیرد و اگر زائد بر میزان بها را به خودش گرفت در مقابل پول دیگر اینها را جمع‌آوری بکند تا نیفتد به دست همان اشخاصى که درصدد نفع هستند همان تاجر و کاسب و اشخاصى که این کار را کرده‌اند و مردم دچار این مضیقه و این پیشامد نموده‌اند پس در آن روزی که این پشیز پخش و در دسترس مردم گذاشته شده است قطعاً این بها را نداشته یعنى ارزش فعلى را نداشته و بعداً این ارزش را پیدا کرده و می‌خواهند بگویند در اثر ارزش پول این ترقى قیمت پیدا شده و جمع شده و از بین رفته و امروز در دسترس مردم نیست خوب چرا در موقع خودش وزارت دارایى به این موضع توجه نکرد و حالا با این ترتیب راجع به جریان انداختن مسکوک مسى هم به نظر بنده از کجا که بعداً دچار این محظور و اشکال نشویم بنابراین به نظر بنده تنها آوردن یک ماده واحده و اجازه گرفتن براى این تحولى که در نظر است از براى ضرب و رواج یک مسکوک دیگر کافى نیست بلکه باید وزارت دارایى یا آن وزارت مربوطه‌ای که مسئول این کار است مراقبت کند جدیت کند چون این مسأله فنى است و مسائل فنى تخصص فنى لازم دارد باید وزارت دارایى بورس داشته باشد مراقبت کند حساب کند هر روز رویش و اگر یک روزى یک پولى بخواهد بهاى خودش را از دست بدهد یا ترقى بکند فوراً درصدد علاج برآید که ضررى متوجه دولت و مردم نشود نه این که بیست میلیون را خریدند وقتى از بین رفت آن وقت دو مرتبه یک ماده واحده بیاورند اینجا این به ضرر دولت و بر علیه خزانه دولت است و بنده خواستم این را توضیح بدهند که این موضوع ناشى از چه بوده و قضیه چیست.

وزیر دارایى- البته در موقعى که یک سکه‌اى را ضرب می‌کنند همان طور که نماینده محترم اظهار داشتند حساب آن را می‌کنند که طورى باشد که براى جمع‌آوری صرف نکند و همیشه این قسمت در نظر بوده که بعدها اشکالاتى فراهم نشود و همیشه به یک میزانى آن را نگاه می‌دارند که صرف نکند که جمع بکنند و خرید و فروش کنند راجع به قسمت پشیز ده شاهى آن هیچ صرف نکرده است و جمع‌آوری نشده است فقط پشیز یک شاهى و صد دینارى‌اش چون مقدار فلزش به واسطه

+++

ترقى جنس ترقى قیمت پیدا کرده است مقدار یک شاهى و صد دینارى جمع شده است ولى ده شاهى به هیچ وجه جمع نشده است و یک قسمت هم که این پول در دسترس مردم نیست و کم شده است براى این بوده که یک مؤسساتى هم از براى احتیاط و براى مصارف خودشان جمع کرده بودند از این لحاظ یک قدرى پشیز در دسترس مردم کم بود ولى حالا همان طور که اظهار فرمودند این مسأله در نظر گرفته شده است و این نیکل را هم که رایج نکردیم از همین نظر بود چون فلزش امروز خیلى قیمت دارد و اگر بخواهیم خیلى کوچکش کنیم تأثیرى ندارد و اسباب زحمت براى مردم می‌شود و اگر هم بخواهیم به هیمن اندازه و همین مقدار ضرب کنیم چون صرف می‌کند جمع‌آوری می‌کنند و اسباب زحمت دیگرى فراهم می‌شود بنابراین آنچه که مطالعه کردند و دقت کردند پشیز مس و آلومینیوم ضرب شود و این بهترین طرزى است که الان براى جریان خوب است و فعلاً هم یک جور می‌شود بنابراین مطابق این ماده ما قرار گذاشته‌ایم که این نیکل موجود را به قیمت روز بفروشیم و عوض آن آلومینیوم و مس بگیریم که بتوانیم مقدارى پشیز ضرب کنیم و در دسترس مردم بگذاریم که رفع احتیاج بشود و این قسمتى که فرمودند البته توجه می‌شود که همیشه میزان قیمت طورى باشد که صرف نکند و در نتیجه طورى نشود که دوباره اسباب زحمت مردم فراهم شود و خیال می‌کنم در نتیجه مذاکراتى هم که شده است خیلى زودتر آن چیزى که باید عوض به ما بدهند بدهند که رفع مشکلات‌مان را بکنیم.

(جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است)

رئیس- موافقین با ماده واحده پیشنهادى دولت راجع به پشیز برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

3- طرح لایحه مبادله زرهاى جز پشتوانه موجوده در خارج کشور با اسکناس

رئیس- لایحه تبدیل زر به اسکناس مطرح است گزارش کمیسیون خوانده می‌شود:

گزارش از کمیسیون قوانین دارایى به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون قوانین دارایى لایحه شماره 4362 دولت را راجع به معادله اسکناس به ازرهایی که جز پشتوانه در خارج از کشور موجود است با حضور آقاى وزیر دارایى تحت شور و مدافه قرار داده و بالاخره با ماده واحده زیر موافقت حاصل شده اینک گزارش آن براى شور اول تقدیم می‌شود:

ماده واحده- هیئت نظارت پشتوانه اسکناس مجاز است به ازرهایی که جز پشتوانه اسکناس در خارج از ایران موجود است و یا بعداً تحصیل و به ایران وارد خواهد نمود به نحوی که مقتضى بداند به صورت مسکوک یا شمش در داخل کشور براى جمع‌آوری اسکناس‌هاى زائد به فروش برساند و همچنین می‌تواند با سیم موجود در پشتوانه اسکناس تبدیل نماید.

نرخ فروش زر و نرخ فروش سیمى که از تبدیل سیم به زر از پشتوانه آزاد می‌شود و سایر وسایل اجراى این قانون برحسب تصویب هیئت وزیران مقرر خواهد شد.

رئیس- شور اول است البته کلیات هم ندارد. آقاى طهرانچى.

یکى از نمایندگان- نیستند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده اساساً با این لایحه موافقم ولى خواستم از آقایان وزرا و وزیر دارایى یا وزراى دیگر یا هیئت نظارت که دو نفرشان در مجلس تشریف دارند سؤال کنم بعد از آن که اجازه داده شد مطابق یک قانونى که آن لیره‌ها ترتیبى داده شود که فروخته شود و در مقابلش اسکناس‌ها جمع‌آوری شود آیا در این اقدامى که شده است تأثیرى کرده است در جمع‌آوری اسکناس و اسکناس کمتر شده است یا نه؟ این یک موضوع چون منظور این بود اسکناس‌ها جمع شود و نرخ‌ها بیاید پایین و من خواستم توجه بدهم که آقایان خیال نکنند این اسکناس‌ها را متمولین جمع می‌کنند خیر این طور نیست بروید بیرون و ببینید که این دکان‌دارها و کسبه‌ها چقدر اسکناس جمع‌آوری کرده‌اند و هر دکان‌دارى این قدر (با اشاره دست) اسکناس توى بغلش هست و کسى مثل اینها نیست و هر یک از آنها خدا شاهد است بنده نمی‌گویم میر غضب هستند باز میر غضب رحمى درش هست هر متاعى که نزدشان هست

+++

این متاع را یک تومان را ده تومان مى‌کند و مى‌فروشند و اسکناس جمع مى‌کنند یک برده بر بیست و ما هم بحمدالله از به سکه قانون داریم فوراً براى دزدها و آدم‌کش‌ها می‌رویم یک بنگاه حمایت زندانیان تشکیل می‌دهیم که دزدى که می‌کنند می‌روند آنجا در تحت حمایت این رقیق‌القلب‌ها واقع می‌شوند آن وقت مى‌بینید با این حال این کسبه چه می‌کنند به جان مردم شما یک فکرى براى این موضوع بفرمایید یک قانونى براى این کار بیاورید و الا با دادن اینها اسکناس جمع نمى‌شود و این وضع به حال خودش باقى است اینهایى که عرض می‌کنم همه صحیح است بنده خودم در بازار و دکاکین می‌روم بنده که نوکر ندارم خودم باید بروم خودم همه کاره هستم مى‌بینم که این کسبه چه کار می‌کنند و چقدر اسکناس تنگ بغل‌شان است و شما هم نمى‌توانید جمع کنید و این طلاها را هم بیرون ندهید این طلاها را هم دیگران می‌برند بیرون باز دو مرتبه در زحمت مى‌افتیم بنده عقیده دارم شما باید این اسکناس‌ها را از دست کسبه در بیاورید و یک فکرى براى این کار بکنید که این قدر پیش آنها این پول جمع نشود بروید در هر دکان ملاحظه بفرمایید هر یک از کسبه از آن پینه دوز می‌گذرد تا آن کسى که ارسى صد تومانى مى‌فروشد از آن سبزى‌فروش گرفته تا کسى که حریر مى‌فروشد چه می‌کند به جان مردم حکایت غریبى است مسأله این کسبه و این بی‌رحم‌هایى که به جان یک مشت مردم بدبختى افتاده‌اند که باید مصرف کنند و هر چه گیرشان مى‌آید باید دو دستى به اینها بدهند من نمی‌خواهم بعضى چیزها را جلوى مجلس عرض کنم یک چیزی که هفتصد دینار قیمتش بوده است حالا چهارده قران شده است با این ترتیب نمى‌شود که لیره و طلا بدهید که اسکناس جمع‌آوری شود باید براى این کار یک فکر اساسى بکنید در مورد کسبه و ظلم و اجحاف آنها.

مخبر- عرض کنم این که آقاى انوار فرمودند اسکناس پیش متمولین نیست و نزد اصناف است خوب این اصناف برحسب احتکارها و سفته بازی‌هایى که از نظر اقتصادى می‌کنند متمول شده‌اند و اینها الان متمولین هستند و اگر متمول نشده بودند که این قدر اسکناس که می‌فرمایید در پیش آنها جمع نمى‌شد و بودن اسکناس پیش آنها معلوم می‌کند که اینها متمول شده‌اند و اسکناس‌ها را اندوخته‌اند و البته در قسمت احتکار و اجحاف و تعدى که اصناف و تجار می‌کنند بنده وارد نمى‌شوم براى این که مورد بحث ما نیست و خارج از موضع است و البته راجع به این قبیل امور ما قوانینى داریم اختیاراتى هم به دکتر میلیسپو داده‌ایم که متأسفانه تاکنون نتوانسته است از آن اختیاراتش استفاده کند ولى راجع به فروش زر و جمع‌آوری اسکناس که فرمودید باید خدمت‌تان عرض کنم اولاً این زر متعلق به ما نبوده یعنى در داخل ایران نبوده است و این زرهایى است که مطابق عهدنامه که با انگلیس‌ها بسته‌ایم در مقابل پیمان عوض اسکناس‌هایى که دولت به آنها داده است البته صدى شصت به ما طلا می‌دهند و این طلاها از خارج باید بیاید و تمرکز پیدا کند و پشتوانه بشود ولى در مقابل این اسکناس که در دست مردم است بهتر است ما این طلاها را بفروشیم یعنى آنهایى که از خارج می‌آید و در مقابل آن اسکناس جمع کنیم و هر قدر از حجم اسکناس کم شود البته به آن تناسب یا به تناسب بیشترى زندگانى بالاتر خواهد رفت و قیمت اجناس تنزل پیدا می‌کند و مردم آسایش پیدا می‌کنند گو این که نمی‌شود تمام را در نتیجه تورم اسکناس گرفت و گفت که تورم اسکناس زیاد تأثیر دارد بلکه کمى اجناس هم در داخله خود مؤثر است ولى این هم جاى تردید نیست که تورم اسکناس و زیادى آن خود باعث ترقى قیمت می‌شود چون اسکناس در دست مردم زیاد است اگر ما بتوانیم به وسیله طلاهایى که از دولتین انگلیس و امریکا مى‌گیریم مقدار زیادى از اسکناس‌هایى که در جریان است و در دست مردم است تقلیلى بدهیم و جمع‌آوری کنیم و از جریان خارج کنیم از براى تنزل دادن بهاى اجناس خیلى مؤثر است و این خود خدمتى است و این که فرمودند این طلاها خطر دارد اگر ما بخواهیم بفروشیم و به خارج می‌رود هیچ خطرى ندارد براى این که مال ما نیست چیزی که ایجاب زحمت ایران است انتشار زیاد اسکناس است همین انتشار زیاد

+++

اسکناس است و اگر ما به وسایل مختلفه که یکى از آنها خود فروش زر است ما بتوانیم از حجم اسکناس در داخله کم کنیم این هم خود یک خدمت اقتصادى است که به مملکت کرده‌ایم پس هیچ ضرر ندارد که ما این طلاهایى را که از خارج وارد می‌شود بفروشیم و در مقابلش اسکناس را جمع کنیم و این که آقا فرمودند طلا می‌رود به خارج طلا که خود به خود نمی‌رود لابد در مقابل یک کالایى خواهد رفت و هر اندازه‌ای که طلا به خارج برود در مقابلش یک کالایى می‌آید که این ممکن است گشایشى در امور اقتصادى ما بشود و رفع احتیاج ما را بکند چه ضرر دارد طلا که فى حد ذاته یک قیمت معینى ندارد چیزی که مایه احتیاج مردم است و براى ما لازم است و رفع احتیاج ما را می‌کند آن لازم است و اگر ما بتوانیم در مقابل طلا که به تجار و مردم بفروشیم و اسکناس را جمع کنیم آنها هم می‌توانند بروند و در مقابلش جنس بیاورند کالا بیاورند قماش بیاورند قند بیاورند شکر بیاورند و بالاخره مردم را از این سختى و تنگى رهایى بدهند و این خود یک خدمت بزرگى است براى مملکت و براى رفاه اقتصادى کشور و الا طلا فى حد ذاته باعث سعادت یک مملکت نمی‌شود و البته وجود کالا و اجناس و چیزهایى که براى رفع احتیاج عامه مفید و مؤثر است لازم است که وارد شود پس جاى هیچ گونه نگرانى نیست که طلا را یک عده اشخاص از ما بگیرند و در مقابل اسکناس به ما بدهند که از جریان خارج شود و در مقابل هم این طلایى را که می‌گیرند ببرند به خارج و براى ما کالا بیاورند براى آسودگى مردم و رفع احتیاج مردم و این خود یک خدمتى است که به کشور شده است.

رئیس- آقاى طباطبایى

یکى از نمایندگان- ایشان غایبند.

رئیس- آقاى امیر تیمور

یکى از نمایندگان- ایشان هم غایبند.

رئیس- آقاى منشور

منشور- این که آقاى مخبر فرمودند که این زرهایى که بفروش می‌رسد مال ما نیست و مال خارجی‌ها است که در مقابل اسکناس به ما می‌دهند بنده می‌گویم مال ایران است.

مخبر- من نگفتم.

منشور- چرا آن روز هم گفتید که مال خارجی‌ها است و در مقابل اسکناس به ما می‌‌دهند ولى می‌فرمودید به واسطه اشکالاتى که در حمل و نقل بود چه طور شد و امروز اشکالات مرتفع شده است و مانعى نیست که بیاورند اینجا به هر حال این زرها پشتوانه اسکناس است جنابعالى لابد پشت این اسکناس‌هاى ده تومانى خودمان را ملاحظه فرموده‌اید که نوشته‌اند یک پهلوى طلا نه یک پهلوى هوا شما فرض کنید خودتان به عوض یک اسکناس ده تومانى بخواهید شش تا از این اسکناس‌ها بدهید و یک پهلوى طلا بگیرید معلوم می‌شود که شما عمداً باعث شده‌اید که پول ما تنزل پیدا کند اگر امروز پول ما تنزل پیدا کرده است به واسطه زیادى اسکناس نیست این اسکناس‌ها را که شما مفت نداده‌اید به مردم همه مردم که تاجر نبوده‌اند که روى معاملاتشان ده یک بخورند و روى حجم معاملات یک استفاده‌هاى زیادى کرده باشند و امروز کیسه‌هاى‌شان پر اسکناس باشد و با گونى ببرند به بانک و در مقابلش لیره و پول طلا بگیرند عده‌اى از مردم یا این پول را داشته‌اند یا این پول را زحمت کشیده‌اند و جان کنده‌اند تا بهشان داده‌اند آن کسى که یک تومان را در مقابل یک تومان قبول کرده است نمی‌شود حالا آمد و به او گفت که تو بیا شش تومان یا هفت تومان بده و یک تومان نقره یا طلا بگیر و ببر این از انصاف به دور است به عقیده بنده باید برگردد به خزانه بانک و پشتوانه ثابت اسکناس باشد اگر هم خواستید بدهید به همان قیمتى که مى‌ارزد اسکناس بدهید اما چه شده است که اسکناس ما دایره‌اش را کم کرده است این به واسطه این است که جنس نیامده است و جنس کم است جنابعالى بیاناتتان صحیح بود اما کاملاً رسا نبود شما راجع به کمى جنس حرف نزدید.

مخبر- چرا گفتیم.

منشور- ما یک مملکت صنعتى نیستیم ما اغلب احتیاجات‌مان

+++

از خارجه می‌آید مثل قند چایى قماش و اتومبیل سایر وسایط نقلیه لاستیک کاغذ و غیره همه اینها از خارج می‌آید شما باید یک کارى بکنید که وزارت بازرگانى جواز ورود جنس به ایران را بیشتر بگیرد تا جنس بیشتر وارد بشود پارسال پیرارسال و سال‌هاى قبل عوض این که سیصد هزار تن جنس به ایران وارد شود پانزده هزار تن بیشتر به ایران وارد نشد مسلم است وقتى جنس کم بود قیمتش هم ترقى می‌کند و دیگر آن سبزى‌فروش به فرمایش آقاى انوار حاضر نیست جنسش را به قیمت سابق به شما بفروشد و در مقابلش قند را سیرى یک تومان بخرد بدبختى به واسطه این است.

پارسال در زمستان و شب عید خودتان تخم مرغ را یکى چهار قران خریدید امروز سى شاهى است چرا؟ براى این که پارسال وسایل حمل و نقل نبود و کم بود و وارد نمی‌شد پس علت مؤثر زیادى اسکناس نیست کمى جنس هم هست بنابراین بایستى کارى کرد که مایحتاج مردم که از خارج می‌آید باز هم بیاید زیاد هم بیاید آقا ما امیدوارى‌ها‌یمان از دکتر میلیسپو یکى همین بود که وقتى وارد شد و استخدام شد سعى کند و یک قدرى دست و پا کند که یک اجناس از امریکا براى کشور ما وارد کند اما متأسفانه آن اجناس که می‌بایست بیاید نیامد مقدار زیادى هم از اجناس تجار در گمرکات مانده که باید بیاید و در داخله مصرف شود آنها را هم همان جا در گمرکات نگاه داشته‌اند که فاسد می‌شود و به دست کسى هم نمی‌رسد و البته آنهایى هم که دارند اجناسشان را از دست نمی‌دهند براى آن که پشتش چیزى نیست بنابراین باید سعى کرد جنسش را زیاد کرد شما اگر طلا بدهید و اسکناس جمع بکنید این فایده‌اش چه چیز است.

رئیس- آقاى نراقى

نراقى- چون در ضمن شور در ماده واحده اسمى از هیئت نظارت پشتوانه اسکناس برده شد و بنده هم افتخار عضویت این هیئت را دارم با اجازه آقاى مؤید احمدى که رئیس هیئت نظارت هستند یک توضیحاتى به عرض آقایان می‌رسانم: ایراداتى که آقاى منشور کردند تا اندازه‌اى وارد بود اما منافاتى هم ندارد که این قانون به موقع اجرا گذارده شود و مسلم است که عملى شدن این قانون هم در جاى خودش تأثیر زیادى در پایین بردن قیمت‌ها و کم شدن اسکناس خواهد داشت (صحیح است) به8 موجب پیمانى که بین دولتین ایران و بریطانیا منعقد شده است دولت ایران مکلف است که احتیاجات ارزى آنها را مرتفع کند آنها هم در مقابل به ما لیره می‌فروشند و ارز می‌فروشند و هر سه ماه به سه ماه رسیدگى می‌شود به آن حساب ارزی و صدی شصت از آن تبدیل می‌شود به زر و روى مظنه و نرخ بازار بین‌المللى از قرار هر انس طلا هشت لیره و نیم یا 168 شلینگ و طلایى که به ما تحویل می‌دهند به موجب همان پیمان در پرتوریا (آفریقاى جنوبى) به حساب بانک ملى ایران ذخیره می‌شود و از موقعى که این قانون گذشته تا حالا طلایى که داده شده است تقریباً صد و دوازده خروار طلا تحویل هیئت نظارت اندوخته اسکناس شده است که در پرتوریا زیر نظر ما موجود و امانت است و در مقابلش اسکناس منتشر شده است و صدى شصت از اسکناس‌هاى منتشر شده این طلاها است صدى چهل آن هم ارز موجود است که قابل فروش است در بازار دنیا (لیره دلار است) و مشترى هم در بازار دارد پس اسکناس که منتشر شده است پشتوانه فلزى و ارزى دارد و این ارزى هم که در اختیار ما است تنزل قیمتش نسبت به طلا تعیین شده است یعنى آن را هم می‌توانیم به طلا تبدیل کنیم مثل این است که طلا در اختیار ما باشد آن وقت با این ترتیب از ما اسکناس می‌گیرند اما زیاد شدن مقدار اسکناس در جامعه خودش موجب شده بود که قیمت اسکناس و قیمت پول تنزل پیدا کند و اشیا قیمتش برود بالا و امروز بیش از همه ماها خود متفقین احساس کرده‌اند این کمى ارزش پول را و آنها خودشان کمک می‌کنند به ما از حیث ارزش پول و از جمله کمک‌هایى که به ما کرده‌اند این است که گفته‌اند آن طلاهایی که مال شما است و به موجب پیمان باید تا پایان جنگ در اختیار ما باشد و در افریقاى جنوبى باقى بماند ما حاضریم در طى جنگ هم به ایران

+++

حمل کنیم و به اختیار خودتان بگذاریم و این هم یک مساعدتى است که ما به شما می‌کنیم و وقتی که طلا آمد و وارد ایران شد به موجب این ماده واحده از مجلس شوراى ملى استجازه شده است که این طلاها که وارد شد و به تصرف هیئت نظارت برآمد اجازه بدهند آن را در بازار بانک ملى بفروشد و اسکناس‌هاى زیادى را جمع کند و از رواج خارج کند با این ترتیب توجه خواهید فرمود اسکناس زیادى موضوعش از بین خواهد رفت و اسکناس که ما داریم و ما داده بودیم در مقابلش طلا داده‌اند صدى شصت که در پرتوریا موجود است که حالا می‌خواهیم بیاوریم به ایران و بفروشیم به مردم و اسکناس‌هایى که در دست مردم است جمع کنیم و در نتیجه این داد و ستد یک مقدار طلا در جامعه ایرانى بین مردم پخش خواهد شد و این یک نتیجه‌اش و از طرف دیگر این طلاهایى که از آنجا آورده‌ایم بگذاریم در خزانه بانک و آن وقت این نقره‌هایى که داریم بفروشیم چون نقره امروز به عنوان پشتوانه مطلوب نیست و هیچ جاى دنیا پشتوانه نقره‌اى ندارد و ما شش هزار خروار نقره در بانک به عنوان پشتوانه داریم این طلاهایى که از افریقاى جنوبى (پرتوریا) آمد و تحویل ما شد مى‌گیریم مى‌گذاریم توى بانک به عنوان پشتوانه و نقره‌اى که امورز جزو فلزات عادى شده است و ارزش فوق‌العاده هم ندارد روز به روز هم قیمتش تنزل می‌کند آنها را مى‌آوریم می‌گذاریم در دسترس مردم و در بازار آزاد می‌فروشیم که با آن گلدان و بشقاب و سینى و غیره بسازند و مردم ازش استفاده بکنند و ضمناً خواستم تذکر بدهم به آقایان که دولت بریطانیا یعنى متفقین ما خودشان متوجه شده‌اند که زیادى تقاضاى اسکناس از ما باعث تنزل پول ما شده است و مدتى است تقاضاشان را کم کرده‌اند و کمتر از ما اسکناس می‌گیرند و احتیاجشان را با وسایل‏ دیگر رفع می‌کنند از جمله قریب یک ماه قبل مقدار شصت و شش شمش طلا آورده‌اند به ایران وزیر نظر ما بردند به ضرابخانه ما و تبدیل کردند به سکه طلاى پهلوى در حدود سه خروار وزنش بود این سه خروار را تبدیل کردند به سکه پهلوى و سکه پهلوى طلا از حیث ارزش عین لیره طلاى انگلیسى است یعنى همان قدر ارزش دارد و طلاى خالصش همان قدر است و به همان قیمت هم فروخته شد باز هم احتیاجات‌شان را به همین ترتیب رفع می‌کنند دو هفته قبل به وسیله طیاره 25 هزار لیره انگلیسى از قاهره وارد کردند این را هم به ما تحویل دادند ما هم تحویل بانک ملى دادیم و به حساب بانک فروش رفت در بازار آزاد باز در هفته دیگرش 28 هزار لیره انگلیسى آمد و تحویل ما دادند و در گیشه‌هاى بانک به فروش رفت و پولش را گرفته پس با این کیفیت آنها اصرارى ندارند که به ما لیره و ارز بفروشند و از ما اسکناس بگیرند و احتیاجاتشان را رفع کنند و خودشان پول طلا و شمش طلا آورده‌اند و احتیاجات پولى‌شان را از این راه دارند رفع می‌کنند در صورتی که مطابق پیمان می‌توانستند از همه این قسمت‌ها خوددارى کنند چون دولت متعهد شده است احتیاجات پولى آنها را مرتفع کند ولى آنها هم علاقه‌مند شده‌اند که نگذارند پول ما تنزل پیدا کند و روى این اصل آمده‌اند به ما طلا می‌دهند و لیره طلا آورده‌اند و در بازار می‌فروشند که پشتوانه اسکناس ما باشد و طلایى که قاعدتاً بایستى تا پایان جنگ در اختیارشان باشد حاضر شده‌اند که بیاورند و در بازار ایران فروخته شود و اسکناس‌ها جمع‌آوری شود با این وضع خیال می‌کنم این لایحه یک لایحه بسیار مفیدى است تصویب آن تأثیر بزرگى در بهبودى اوضاع اقتصادى ایران خواهد داشت.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- رأى می‌گیریم به ورود در شور دوم آقایان موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

4- تصویب چهار فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى

رئیس- چند فقره گزارش از کمیسیون عرایض و مرخصى رسیده است خوانده می‌شود. مرخصى آقاى فرخ.

آقای فرخ درخواست یک ماه مرخصى از پانزدهم امرداد 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- آقایان موافقین با مرخصى آقاى فرخ برخیزند

+++

(اکثر برخاستند) تصویب شد. مرخصى آقاى اصفهانى خوانده می‌شود:

آقاى اصفهانى درخواست چهل روز مرخصى از 16 مرداد 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده این که گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- آقایان موافقین برخیزند (جمع کثیرى برخاستند) تصویب شد. مرخصى آقاى هدایت.

آقاى هدایت براى رسیدگى به امور محلى لازم شده مسافرتى به فارس بنمایند و درخواست دو ماه مرخصى از تاریخ 23 مرداد 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- آقایان موافقین با مرخصى آقاى هدایت برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. مرخصى آقاى حمزه‌تاش.

آقاى حمزه‌تاش به واسطه کسالت مزاج برحسب تجویز پزشک معالج براى تغییر آب و هوا درخواست شش هفته مرخصى از 16 امرداد 1322 نموده‌اند و کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- آقایان موافقین برخیزند (جمعى برخاستند) تصویب شد. عده دیگرى هم از آقایان اجازه مرخصى خواسته‌اند ولى بایستى تأمل بفرمایند تا آقایانى که مرخصى داشته‌اند و رفته‌اند برگردند و چون آقایان تقاضا کنندگان تشریف دارند تمنا می‌کنم تشریف داشته باشند تا آن آقایان بیایند. (صحیح است)

5- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- اگر اجازه مى‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آتیه روز پنجشنبه سوم شهریور و از آقایان خواهش می‌کنم که زودتر تشریف بیاورند و طورى تشریف بیاورند که سه ساعت قبل از ظهر حاضر باشند براى این که قبل از تشکیل جلسه علنى جلسه خصوصى خواهیم داشت (صحیح است) دستور هم لوایح موجوده)

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

قانون اجازه فروش مسکوک نیکل خارج از رواج و ضرب پشیز مس‏

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود 118718 کیلو مسکوک پنج و ده دینارى نیکل خارج از رواج موجوده در اداره ضرابخانه را بر مأخذ نرخ نیویورک در تاریخ تصویب این قانون به دولت هندوستان فروخته و به جاى وجه نقد در مقابل بهاى آن آلومینیوم و مس از دولت نامبرده به نرخ نیویورک دریافت نماید.

ضمناً موقتاً به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود تا موقع دریافت آلومینیوم هر مبلغ از بیست میلیون و نیم ریال پشیز پیش گفته را که ممکن شود با مس ضرب نموده و به جریان بگذارد و همین که وسیله ضرب پشیز برنز فراهم گردید مسکوک مس ضرب شده را به تدریج از جریان خارج و به پشیز برنز تبدیل نماید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه اول شهریور ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294065!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)