کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 189 صورت مشروح مذاکرات جلسه روز سه‌شنبه 21 تیر ماه 1328  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: نورالدین امامی- یمین اسفندیاری- حاذقی- مهدی ارباب

3-بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

4- تقدیم لایحه اجرای مصوبات کمیسیون فرهنگ

5-تصویب فوریت لایحه مستخدمین سوئدی شهربانی

6- تصویب فوریت طرح نمایندگان راجع به هواپیمایی کشوری

7- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 189

صورت مشروح مذاکرات جلسه روز سه‌شنبه 21 تیر ماه 1328

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: نورالدین امامی- یمین اسفندیاری- حاذقی- مهدی ارباب

3-بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

4- تقدیم لایحه اجرای مصوبات کمیسیون فرهنگ

5-تصویب فوریت لایحه مستخدمین سوئدی شهربانی

6- تصویب فوریت طرح نمایندگان راجع به هواپیمایی کشوری

7- ختم جلسه

 

ساعت هشت و نیم صبح مجلس به ر‌یاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

[1-تصویب صورت مشروح مجلس‏]

رئیس- نسبت به صورت مجلس جلسه پیش نظرى نیست؟ (بعضى از نمایندگان- صورت جلسه را نداده‌اند) الان آقاى رئیس اداره تند‌نویسى می‌گفتند که دیشب داده‌اند ولى مطبعه هنوز چاپ نکرده شاید تا نیم ساعت دیگر حاضر شود این که توزیع شده مال جلسه ما قبل است آقاى آصف‏

آصف- در عین این که شایسته است از زحمات تند‌نویسى قدر‌دانى بشود ولى در عرایض بنده یک اصلاحاتى لازم است اولاً نوشته‌اند تلگرافى از یکى از ساکنین آنجا شده در صورتی که بنده عرض کردم از یکى از مالکین و بعد در موضوع کشاورزى و سن که به عرض رساندم چنانچه توتون آنجا خوب اداره شود، توتون آنجا حذف شده، از مهاباد کردستان تا کرمانشاه آن هم قابل اصلاح است در آنجا هم نوشته که ده اسفند آباد که بین کرمانشاه و گروس واقع است اگر سیصد چهار صد خروار نگیرند این سیصد چهار صد خروار نیست و سیصد چهار صد پارچه آبادى است یعنى سن از اینجا به خارج و به این نقاط سرایت نکند در این جمله هم که عرض کردم اعلیحضرت محمد‌رضا شاه پهلوى یعنى همان طورى که نام این شاهنشاه معظم در جزء سلاطین بزرگ و این بزرگش از قلم افتاده است و یک موضوع که بایستى تذکر داده شود موضوع برنامه است اینجا نوشته شده می‌بینید این سرمایه در صورتی که هزینه این برنامه صحیح است موضوع این است که دستور بفرمایید اصلاح شود.

رئیس- آقاى مکى.

مکى- بنده چون: اعتراضم راجع به صورت مجلس دیروز است و یک مقدارى راجع به طرز رفتار و اداره مجلس و اخطارى است که نسبت به خود بنده اگر جناب آقاى رئیس عصبانى نمی‌شوند اجازه بدهند صحبتى بکنم و اگر هم نمی‌خواهید صحبتى بشود رأى بگیرند و بنده را اخراج کنند تا موجب افتخار بنده بشود و سند افتخار بنده را ملت ایران امضاء کرده باشد.

رئیس- هر وقت مطابق آئین‌نامه صحبت و اعتراضى داشته باشید بنده اجازه خواهم داد حالا هم اگر صحبتى دارید می‌توانید نطق قبل از دستور بفرمایید

مکى- الان بنده عرایضى دارم.

رئیس- حالا قبل از دستور می‌توانید ثبت نام کنید.

مکى- بنده به صورت جلسه دیروز اعتراض دارم.

رئیس- وقتى رسید به دستتان قرائت کردید اگر چیزى داشت صحبت کنید چون صورت مجلس منتشر نشده است. آقاى ارباب.

مهدى ارباب- ضمن توضیحاتى را که در اطراف پیشنهاد معافیت مالیات از تأسیسات صنعتى و کشاورزى بلوچستان در دو جلسه قبل دادم متذکر شدم بلوچستان حدود 230 هزار کیلومتر مربع است و اشتباهاً نوشته شده 230 هزار نفر جمعیت، در حالى که حالا هم جمعیت بلوچستان در حدود چهار صد هزار نفر است استدعا دارم مقرر فرمایید اصلاح شود دیگر راجع به معافیت مالیات کشاورزى نوشته شده تأسیسات جدید در حالى که پیشنهاد این جانب شامل حفر قنوات، احداث مزارع، حفر چاه‌هاى عمیق و استفاده به وسایل موتورى و تلمبه‌ای است آن هم مقرر فرمایید اگر ابهامى دارد اصلاح شود.

رئیس- بسیار خوب اصلاح می‌شود چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند آقاى نورالدین امامى بفرمایید.

[2- بیانات قبل از دستور آقایان نمایندگان‏]

نورالدین امامى- من خیلى جدیت دارم قبل از دستور مخصوصاً در این اواخر عمر مجلس وقت پر قیمت مجلس شوراى ملى و نمایندگان محترم را اشغال نکنم:- ولى چه کنم نبود بر سر آتش میسرم که نجوشم جریان اخیر آذربایجان مرا وادار کرد که چند دقیقه مزاحمت

+++

بکنم- شهریور شوم 1320 آذربایجان را خالى از سکنه کرد و مخصوصاً پیش آمد ناگوار و ننگین سال 1324 و حکومت منحوس متجاسرین باقیمانده ساکنین آذربایجان را از آذربایجان متوارى خوشبختانه پس از ختم غائله آذربایجان ذات مقدس شاهنشاه محبوب براى دلجویى و تفقد مردمان داغدیده و از هستى ساقط شده به آذربایجان تشریف فرما شدند، خرابى و ویرانى و بى‌خانمانى مردمان آن سامان را از نزدیک ملاحظه فرمودند به جلال خداوندى چندین مرتبه با چشم خودم دیدم که شاهنشاه محبوب از ملاحظه حال رقت بار مردم متأثر و گریان شدند و بلافاصله او امر اکید براى اصلاح وضعیت آذربایجان صادر فرمودند دولت‌هاى وقت هم در حدود توانایى قدم‌هایى براى اجراى منویات ذات ملوکانه برداشتند مخصوصاً وزیر دارایى وقت جناب آقاى هژیر در آن موقع مساعدت‌هاى زیادى فرمودند و نمایندگان آذربایجان همیشه در این قسمت از ایشان سپاسگذار هستند ولى متأسفانه مساعدت‌هاى دولت‌هاى وقت مرحم کافى براى زخم‌ها نبود گرفتارى و پریشانى و بیکارى و گرسنگى را این مساعدت‌ها دوا نمی‌کرد. امسال هم بدبختانه طبیعت روى خوش به آذربایجان نشان نداد چندین میلیون اغنام و احشام را سرما از بین برد و تلف کرد. سر درختى که یکى از سرمایه‌هاى بزرگ آذربایجان و می‌توان گفت محل ارتزاق ثلث ساکنین آذربایجان است سرما طورى از بین برده که وجود خارجى ندارد.

زراعت گندم و جو به واسطه سرماى شدید زمستان و پاییز مطابق معمول همه ساله کاشته نشد و در نتیجه امتداد سرما بهاره کاری هم غیر مقدور و آنچه هم کاشته شده بود به واسطه نیامدن باران امید استفاده و بهره‌بردارى از آن نیست.

دو روز قبل موقعی‌ که به اتفاق آقایان نمایندگان به پیشگاه مبارک شرفیاب بودیم اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به وضع زراعت و محصول سال جارى آذربایجان مختصر اشاره فرمودند آقایان نمایندگان محترم با این مختصر شرحى که راجع به زراعت آذربایجان عرض کردم حالا توجه بفرمایید کم لطفى اولیاء وزارت دارایى تا چه اندازه است یعنى از قراری که شنیده‌ام با این حال باز از آذربایجان تعهد می‌خواهند به علاوه می‌گویند مطابق مقررات اگر مالک ملکى مدعى است که مطابق ممیزى نمی‌تواند مالیات املاک مزروعى را بپردازد و یا تعهد بدهد باید قبل از برداشت محصول مراتب را به دارایى محل اطلاع بدهد ولى در موقع اطلاع بایستى هزینه بازرسى اعزامى را هم ودیعه بگذارد ولى چه هزینه اگر دو هزار ریال مثلاً باید مالیات بدهد چهار هزار ریال هزینه ممیزى می‌خواهد من از جناب آقاى گلشائیان وزیر دارایى تقاضا دارم توجه مخصوصى در این قسمت فرموده و دستور تلگرافى به دارایى آذربایجان براى رسیدگى به این کار صادر فرمایند و در صورت امکان چند روزى به آذربایجان مسافرت و اوضاع محل را از نزدیک ملاحظه بفرمایند جناب وزیر دارایى باید ملکى باشد و مالیات بده قادر به پرداخت تا دولت بتواند از او مالیات بگیرد و الّا تصدیق می‌فرمایید از مرد فقیر و بى‌‌چیز گرفتن دو ریال هم مقدور نیست این وضع زراعت و محصول آذربایجان بود به قول معروف دامن از کجا آرم که جامه ندارم راجع به تجارت که چون تجارتى نیست و درهاى تجارتى را به روى آذربایجان طورى بسته‌اند که ده تومان هم مال‌التجاره وارد و صادر نمی‌شود چیزى عرض نخواهم کرد. کارخانه‌هاى آذربایجان به واسطه رقابت و عدم توجه دولت بسته شده بیکارى و فقر عمومى مردم را بیچاره کرده چند روز قبل که خدمت والاحضرت شاهپور عبدالرضا شرفیاب بودم می‌فرمودند اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مقرر فرمودن که در ساختمان راه‌آهن آذربایجان از میانه به تبریز از سه طرف شروع به عمل و کار بکنند من از پشت این تریبون از طرف نمایندگان آذربایجان و اهالى آذربایجان با عرض تشکر از منویات ملوکانه تقاضا داریم تا فصل مقتضى است امر و مقرر فرمایند هر چند زودتر شروع به عمل و کار بشود.

و از وزارت راه مخصوصاً جناب آقاى سیاح و آقاى سعیدى معاون فعال آن وزارتخانه تقاضا داریم در قسمت ساختمان‌هاى راه و تعمیرات آنجا و کار دادن به بیکاران توجه مخصوص هر چه زودتر بفرمایند.

در خاتمه عرایضم تشکرات و سپاسگذارى بى‌پایان اهالى آذربایجان را از توجهات ذات مقدس اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در انتخاب و اعزام مأمورین صالح و کاردان مثل جناب آقاى والاتبار حشمت‌الدوله براى استاندارى و آقاى مهران براى فرماندارى و معاونت استاندارى به پیشگاه مبارک تقدیم و در عین حال به عرض می‌رسانم که اهالى آذربایجان از داشتن فرمانده نیرویى مثل تیمسار سپهبد شاه بختى افسر کهن سال و وفادار از نعمت امنیت عمومى برخوردار و افتخار دارند و همچنین از رئیس شهربانى تیمسار سر‌تیپ دانشپور و پیشکار دارایى و رئیس دادگسترى و رئیس ثبت آذربایجان و سایر مأمورین که به واسطه فعالیت جلب رضایت مردم را کرده‌اند متشکر هستم در خاتمه از خداوند متعال براى خدمتگذاران صدیق ملک و ملت که در هر نقطه از کشور انجام وظیفه می‌نمایند توفیق خدمت می‌طلبم.

رئیس- آقاى یمین اسفندیارى.

یمین اسفندیارى- عرض کنم بنده اسم نوشته بودم براى توضیحات دیگرى ولى موضوع املاک واگذارى در روز گذشته بنده را مجبور می‌کند که استفاده کنم از این اجازه و حتى به موکلین خودم و آقایان و مردمى که مایل هستند از متن بیانات نمایندگان مطلع بشوند خواهش می‌کنم باخبارى که آقایان مخبرین جراید (که کمتر نسبت به بعضى مسائل علاقمند می‌باشد و حوصله دارند که آن مطالب را به اطلاع مردم برسانند) و همچنین رادیو (که هیچ علاقه و حوصله‌اى راجع به این مسائل ندارد) توجه نکنند و بگویم روزنامه مجلس را به دست بگیرند و از متن بیانات نمایندگان مطلع بشوند و بعداً اعتراضى اگر دارند به یک عده بکنند بنده دیروز راجع به املاک می‌خواستم صحبتى کنم و پیشنهادات به آن صورتى که ملاحظه فرمودید گذشت بنده نه با کسى طرفیتى دارم نه حسادتى که مردم این مملکت ثروتمند نباشند بلکه آرزومندم که همه مردم همه وقت همه چیز داشته باشند و به آسایش زندگى کنند ولى صحبت سر این است که یک مردمى از یک قانونى استفاده سویى کرده‌اند و بنده از لحاظ این که تمام قسمت‌هایی که عمل شده است و متأسفانه مجال نیست که به اطلاع مجلس برسد برخلاف مصالح کشور و برخلاف مصالح افرادى است که باید تر و خشک با هم بسوزند بنده راجع به این قسمت می‌خواستم صحبت کنم این است که حالا مجبور هستم براى رفع سوء‌تفاهمى که دیشب دو سه تلفن به بنده شده بود بعرض مجلس برسانم که همه مطلع بشوند بنده با لایحه املاک که در مجلس مطرح است کاملاً موافقم زیرا از طرفى براى نمایندگان سعادتى است که در روزهاى اخیر عمر دوره پانزدهم تقنینه بتوانیم قسمتى از منویات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى را که متضمن خیر و صلاح کشور و عموم هموطنان است به موقع اجرا گذاریم مأموریت والاحضرت اشرف پهلوى از طرف قرین الشرف برادر تاجدارشان براى سرپرستى سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى که توجه خاصى را مبذول می‌فرمایند و وضعیت کار سازمان خود بنده هم افتخاراً عضویت آنجا را عهده دارم و از نزدیک علاقمندى متصدیان امور این مؤسسه را مشاهده می‌کنم جاى نگرانى براى کسى باقى نمی‌گذارند این لایحه که در کمیسیون دارایى مطرح بود بنده دو تذکر دادم یکى به طرز اداره نمودن آن دیگر تنظیم وقفنامه و هر دو موضوع مورد توجه واقع گردید آقاى وزیر دارایى هم پذیرفتند که به عرض مقامات عالیه برسانند و خود اینجانب هم در کمیسیون به این لایحه رأى دادم اینک هم خود را ناگزیر می‌دانم از این که از موقع استفاده نموده حقایقى را به استحضار عامه و به اطلاع نمایندگان محترم برسانم عده کثیرى از موکلین بنده اظهار می‌دارند قانون استرداد املاک اساساً براى استرداد املاک خرده مالکین و ضعفا وضع شد که کمکى به آنها بشود ولى در عمل اقویا به واسطه اطلاع از قوانین و استطاعت در مورد مقرر عرضحال داده و حکم به نفع آنها صادر ولى ضعفا نتوانستند به موقع عرضحال تقدیم و حق قانونى خود را حفظ نمایند لایحه تمدید عرضحال از کمیسیون هم گذشت ولى چون در مجلس موافقت نشد حقوق عده کثیرى از خرده مالکین از بین رفت و این عمل برخلاف منظور اعلیحضرت همایونى که مساعدت به زارعین است به عمل آمده است.

آقایان نمایندگان ملت ایران حقاً باید نسبت به آثار مهم که از اعلیحضرت فقید باقیمانده بزرگترین تقدیر خود را تقدیم دارد در زمان دموکراسى نه فقط نتوانستیم چیزى بر آن آثار بیفزاییم بلکه بدبختانه به واسطه اختلافات مبارزات داخلى عدم ثبات حکومت‌ها عدم مسئولیت مصادر امور وتظاهرات عوام فریبانه حتى بعضی‌ها که انتظار نمی‌رفت باعث گردید که آن آثار هم از بین برود آن مرد بزرگوارى در آخرین ساعات ترک وطن عزیز خود ملت ایران را از خاطر فراموش نفرمود به موجب اسناد رسمى و فرمان صادره کلیه املاک که در مدت سلطنت با نهایت توجه وجدیت آباد نمود به فرزند برومند تاجدار خود اعلیحضرت همایون شاهنشاه محمد‌رضا شاه پهلوى برگذار نمود که عواید آن مصرف مصارف خیریه بشود اعلیحضرت فعلى هم به تصور این که دولت‌ها لیاقت آن را خواهند داشت که نیت شاهنشاه کبیر را به موقع اجرا بگذارند به دولت واگذار فرمودند در عمل در این چند ساله متأسفانه مشاهده شد اصل و فرع این املاک که از بین می‌رود دینارى هم صرف منظورى که اعلیحضرت فقید جهت امور خیریه داشتند ممکن نشد امروز بحمدالله تعالى دولت ساعد متوجه این موضوع شده و نمایندگان محترم هم در‌صدد جبران ایام گذشته برآمده می‌خواهند روح شاه فقید را شاد و موازین

+++

اسلامى را هم یاد و براى اصلاح وضعیت اجتماعى مردم بدبخت این مملکت قدم مؤثرى بر‌دارند بدیهى است این املاک که مجدداً به شخص شخیص ملوکانه برگشت نمایند و مصارف آن هم منحصراً صرف اعمال خیرى که عاید عموم افراد محق این ملت بشود قسمتى از آرزوى وطن‌خواهان عملى خواهد شد.

آقایان نمایندگان بنده کوچکترین اختلافى را هیچ وقت با هیچ یک از آقایان خلعتبرى نداشته و ندارم و حتى نسبت به اکثر آنها هم ارادت دارم و براى هیچ کس هم جاى تردید نیست که شادروان محمد‌ولى خلعتبرى سپهسالار اعظم که خدمات ملى و تاریخى و سیاسى او همیشه باید مورد تقدیر ملت ایران واقع گردد ولى از لحاظ منافع عمومى کشور و مصالح مالکین عمده همین خانواده و هم فکرى با افراد منورالفکر و شایسته و بى‌غرض و بى‌مرض خانواده شریف سپهسالار بنده ناگزیرم حقایقى را به عرض مجلس شوراى ملى‌ برسانم: مرحوم سپهسالار در مقابل مبالغى که از بانک استقراضى روس قرض نمود کلیه علاقه‌جات خود را در تمام نقاط ایران به رهن برگزار نمود پس از این که بانک استفراضى و سرمایه آن به دولت ایران منتقل شد بانک ایران بر علیه مرحوم سپهسالار به محکمه عرضحال تقدیم کرد پس از محکومیت آن مرحوم قرارداد‌هاى مختلفى بین آن مرحوم و وزارت دارایى منعقد از آن جمله مرحوم ساعد‌الدوله پسر سپهسالار به وکالت از پدر خود کلیه علاقه‌جات خود را به دولت در هشتصد هزار تومان برگذار نمود و بعداً دولت همان املاک را با تخفیف دویست هزار تومان در مبلغ ششصد هزار تومان به ساعد‌الدوله واگذار کرد چون براى ساعد‌الدوله مقدور نشد بپردازد این وجه را بپردازد و بعداً هم فوت شد قضیه در جریان بود تا بعد از فوت سپهسالار وراث آن مرحوم پس از سال‌ها کشمکش با وزارت دارایى قرار دادى منعقد و قروض آن مرحوم با تخفیفاتی که دولت داد تصفیه گردید به موجب این مفاصا که به امضاء آقاى تقى‌زاده وزیر دارایى وقت که خودشان هم در مجلس تشریف دارند دعوایى باقى نماند سپس املاک خریدارى را بانک ایران به ثبت داد و پس از آن به اعلیحضرت فقید فروخت.

در این معامله نه ظلمى به ورثه شده و نه مالى به زور از چنگ کسى بیرون آمده استفاده وراث خلعتبرى از قانون استرداد املاک بیمورد چنانچه محکمه بدوى هم این دعوا را وارد ندانسته و تصریح دارد که قانون استرداد املاک براى سه چیز است اولاً اگر ملکى تعویض شده باشد حکم بر رد عوض داده شود و اگر غصبى شده باشد حکم بر رد اموال مغضوبه بدهند در صورتی که شاه فقید خریدارى کرده باشد در غبن آن رسیدگى به عمل آید چون املاک ورثه خلعتبرى نه تعویض و نه غصبى و نه از طرف شاه مستقیماً از ورثه خریدارى شده یعنى ثمن و مثمن در بین نبوده و دعوا را وادار ندانسته‌اند و این که ورثه خلعتبرى بانک را واسطه معامله خواسته‌اند قلمداد نمایند بى‌لطفى است چه این که قانون تصریح نموده واسطه عبارت است از مباشر و مستأجر و غیره نه این که یک مؤسسه در مقابل طلب خود که سال‌ها پیش از طلوع اعلیحضرت فقید دعواى او جریان داشته و منفجر به صلح و تنظیم قباله رسمى و تقویم و تمام موازین قانونى هم به عمل آمده شود نسبت به آقایان امیراسعد و سردار اقتدار وراث بلا‌فصل مرحوم سپهسالار تعدى نشده و امروز متجاوز از مقدار معتنابهى در اختیار دارند تا چه اندازه هم از شهریور 1320 به بعد از املاک برگزارى استفاده کرده‌اند از آقاى وزیر دارایى خواهش می‌کنم براى روشن شدن اذهان صورت املاکى را که آقاى على قلى خلعتبرى امیر‌اسعد پسر مرحوم سپهسالار از بلوک عطایاى مازندران که چند پارچه وصل به هم است و املاک بلوک تا مهرآباد کجور و بلوک اسبچین و امیر‌آباد و کشکول و قاشق‌تراش محله و غیر که می‌گویند قریب پنجاه تا صد می‌شود و حکم قطعى صادر و دولت را محکوم‌ و متصرف شده‌اند و همچنین صورت املاکى را که اخوى ایشان آقاى مرتضى قلى خلعتبرى سردار اقتدار از قبیل قریه بى‌بالان که از قراء مهم است و بیش از یک میلیون تومان ارزش دارد اخیراً تصریف کرده اند خلاصه آنچه را هم سایر افراد این خانواده در تصرف دارند در پشت این تریبون اسامى اشخاص و مقدار ملک را بیان فرمایند و بدبختانه خرده مالکین در‌ خانه بازى هم از این آقایان نمى‌بینند مثل پدر خیرشان مرحوم سپهسالار اگر خرده مالکین از حقشان محروم شده‌اند لااقل از خان نعمت سرمایه‌داران متنعم شوند دستگاه عدالت هم به فکر کسى نیست که تعدیلى را در نظر گرفته همه را دعوت به حساب نمایند.

باز هم مجبورم از آقاى وزیر دارایى تقاضا کنم به ادارات مالیات بر درآمد املاک مزروعى و غیر‌مزروعى تهران. گیلان. شهسوار. کلارستاق. سیارستاق. کجور و مازندران و بخش رودبار قزوین. خمسه راهجرد. قم و اراک و گروس و غیره دستور دهند صورت املاک فعلى ورثه سپهسالار را تعیین و در پشت تریبون توضیح دهند.

آقایان امیر‌اسعد و سردار اقتدار افرادی که به آنها براى منافع شخصى کمک می‌کنند گوش‌هاى خود را مقتضى است باز کنند و بشنوند که فریاد لزوم تعدیل ثروت به آسمان رسیده و آنها باز هم در صدد جمع املاک می‌باشند آن هم چه املاکى املاکی که به فرمان شاه فقید باید به مصرف خیریه برسد و در همان فرمان هم ذکر است اگر کسى هم ادعایى دارد از محل عواید داده شود این آقایان خوب است تأسى بکنند به آقایان نمازى و فاطمى شیرازى که براى شیراز چه خدماتى نموده و چه توجهى مبذول داشته‌اند بعد از مرحوم سپهسالار تا کنون شنیده نشده که دو فرزند سعادتمند ایشان آقایان امیر‌اسعد و سردار اقتدار (معتمد دماوندى- یک ربع گذشته) نخیر نگذشته خیرات و مبراتى کرده و عمل خوبى انجام داده باشند جاى تأسف است که اکثر اولادهاى آنها هم در نهایت زحمت می‌گذرانند و آقایان نامبرده راضى نیستند حتى اولادهاى خود را هم به چشم خود راحت و در آسایش ببینند. (معتمد دماوندى- املاک مرحوم سپهسالار به شما چه مربوط است؟) به شما چه ربطى دارد من پشت تریبون حق دارم حرف بزنم شما آقاى دماوندى نمی‌خواهید بشنوید گوشتان پنبه بگذارید

چقدر جاى تأسف و تعجب است که اولاد سپهسالار منکر خط و مهر و بذل پدرشان هم شده‌اند یعنى بلوک پهناب را که پدرشان حین‌الحیات به اعلیحضرت محمد‌رضا شاه پهلوى در زمان ولایتعهد صلح و تقدیم داشته‌اند صحت معامله را تردید کرده عرض‌الحال غصب داده در صورتی که این املاک که ملک شاهنشاه است از قبیل پهناب چمن- بایکلا- چمارک و غیره مشمول قانون استرداد املاک نیست از آقاى وزیر دارایى خواهشمندم اگر براى حفظ این املاک تصمیمى گرفته‌اند توضیح دهند در خاتمه عرایضم از آقاى وزیر دارایى که قطعاً اطلاعاتشان از بنده خیلى زیادتر و علاقمند هم هستند که بتوانند خدمتى به کشور کرده باشند که تر و خشک با هم نسوزند بلکه آنچه براى آقایان امیر‌اسعد و سردار اقتدار و امثال این قبیل مردان متمول و ثروتمند هم باقى بماند بتوانند به هر نحوى که مایل باشند از آن استفاده نمایند و همچنین از آقایان نمایندگان محترم که اکثر توجه به این دردها دارند تمنى دارم با دو تبصره تقدیمى بنده موافقت فرمایند.

موضوع تبصره از بین رفت و بنده هم مقصودى نداشتم که به افرادى که پس از خسارت‌ها و دوندگی‌ها به ملک خود رسیده‌اند و با آن املاک خود و عائله آنها زندگى می‌کنند تحمیل بشود بلکه انتظار داشتیم اشخاصى که به املاک خود افزوده‌اند همت کنند و سهمى هم براى دردهاى بی‌درمان مملکت ارفاقاً مصرف نمایند. عرایض بنده همین بود امروز و ضمناً از آقاى دکتر معظمى خیلى ممنون هستم که راجع به این مستمرى بعضى اشخاص که لایحه آمده است مثل مرحوم دادور و مرحوم قوش بیگى و مرحوم سرتیپ سیف و دیگران توجه بفرمایند که در این بودجه کارشان تمام بشود.

رئیس- آقاى حاذقى.

حاذقى- عرایض اصولى است که از آقایان همکاران محترم خواهش می‌کنم با نظر توجه تلقى بفرمایند چندین بار در پشت این تریبون در مواقع مختلف بنده عرض کردم که اصلاحات اساسى مملکت وقتى تحقق پیدا می‌کند که اولیاى امور مملکت قوانین و مظامات را با عقیده و ایمان اجرا کنند نه این که در اجراى قوانین تبعیض کنند و هر کجا قوانین را به ضرر خودشان تشخیص دادند آن را مسکوت عنه بگذارند و هر وقت در مملکت ایران یک همچو طبقه حاکمه‌اى بوجود آمد که مقید بودند که باید اصول و مبانى قانونى و مقرارت مملکتى را محترم بشمارند و اجرا کنند همان طور که بار دیگر عرض کردم بدون تردید سعادت اجتماعى این مملکت تأمین می‌شود در مواقع مختلف که آقایان در پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى شرف حضور داشته‌اند مکرر شنیده‌اند و مخصوصاً در همین جلسه پریروز که آقایان تشریف داشتند اعلیحضرت همایونى بیش از تمام افراد این مملکت نسبت به این موضوع اظهار علاقه می‌فرمایند و مکرر بر مکرر علاقه تام و مفرط خودشان را به اجراى قوانین اعلام فرمودند و من پیش خودم فکر کردم که اگر همه افراد این مملکت به قدر یک دم یا یک صدم علاقه‌اى که شخص اعلیحضرت همایونى در اجراى اصلاحات و مخصوصاً توجه به قوانین و اصلاح دستگاه قضایى مملکت دارند نشان می‌دادند اوضاع مملکت ما به مراتب بهتر از حالا بود. نکته‌اى که اعلیحضرت همایونى مخصوصاً رویش ایستادگى فرمودند و جا دارد که مورد توجه همه آقایان قرار بگیرد فرمودند که من به تنهایى در این مملکت نمی‌توانم اصلاحات را اجرا کنم مگر این که تمام طبقات و دسته‌جات مؤثر همکارى و همفکرى کنند. خیلى خوب ما الان در رأس مملکتمان یک پادشاه عدالت دوست و علاقمند به اجراى قوانین که در ضمن به اصول حکومت مشروطه هم معتقد هستند داریم و در بیانات مؤکدى که فرموده‌اند مکرر بر مکرر علاقمندى خودشان را به اجراى اصول مشروطیت در مملکت اعلام فرموده‌اند من این را می‌خواهم عرض کنم که این مسئله انتخابات مجلس شورای ملى یک

+++

مسئله مهمى است که آقایان نباید از نظر دور بدارند زیرا منشاء اصلاحات اجتماعى و تحولاتى که در مملکت باید بوحود بیاید مجلس شوراى ملى است و اگر اکثریت مجلس یک مملکت مشروطه‌خواهان اصلاحات باشند و اکثریت مجلس طرفدار رفورم و اصلاح اجتماعى باشند بدون تردید هر دولتى سر کار هست خودش را موظف و ناگزیر می‌بیند که به تبعیت عواطف و افکار و احساسات ملت که مجلس شورای‌ ملى نماینده آن است سعى بکند که این اصلاحات را برقرار بکند. قانون اصلاح انتخابات که به مجلس شوراى ملى تقدیم شده به عقیده تمام حقوقدان‌ها و قضات این مملکت موجب نمی‌شد که دولت حاضر سه ماه به انتهاى دوره 15 مانده شروع به انتخاب دوره 16 نکند ولى در هر حال این یک بهانه موجهى بود که طبقات تحصیلکرده و فاضله مملکت نسبت به آن اظهار علاقه کردند و گفتند حالا که دولت یک همچو لایحه اصلاحى به مجلس شوراى ملى داده است که با تصویب آن بدون تردید مجلس آینده به مراتب ببیشتر از طرف قاطبه ملت ایران نمایندگى خواهد داشت زیرا که مستقیماً منتخب مردم مملکت خواهند بود این مجال را به دولت داد که به استناد این که این قانون در مجلس مطرح هست شروع به انتخابات را به تأخیر بیندازد (ابوالقاسم امینى- دادن لایحه که مانع اجراى قانون نمی‌شود) همین را عرض کنم که به نظر تمام حقوقدان‌ها مجوز تعویق نمی باشد ولى چون دولت آن لایحه را داده بود گفت مجلس تکلیف این لایحه را معین بکند تا من هم تکلیف خودم را بدانم که آیا بر طبق قانون جدید انتخابات را انجام دهم یا بر طبق قانون قدیم چند روز این لایحه در مجلس مطرح شد با علاقه‌اى که مقام ریاست محترم مجلس نشان دادند که در این مورد نسبت به تصویب 5 ماده این قانون هم آقایان توجه فرمودند با پیشنهاد‌هایی که داده شده بالاخره رسیدیم به ماده ششم اینجا چند روز وقت مجلس را گرفت و بلا‌تکلیف ماند حالا خواستم استدعا کنم آقایان دو عامل را در نظر بگیرند عامل اول فرمایشى است که اعلیحضرت همایونى پریروز فرمودند صریحاً و مستقیماً همه آقایان به گوش خودشان شنیدند که فرمودند من نسبت به این لوایح علاقمند هستم که مجلس شوراى ملى در این اواخر عمر خودش توجه بکند و تکلیف اینها را معلوم کند در درجه اول فرمودند قانون اصلاح انتخابات و البته اعلیحضرت همایونى نسبت به قانون املاک هیچ اظهارى نفرمودند و البته این وظیفه ما بود که براى یک عمل خیر و براى بهبود اداره املاک این قانون را تصویب بکنیم و با کمال علاقمندى هم انجام گرفت و تصویب شد ولى اعلیحضرت همایونى در درجه اول راجع به اصلاح قانون انتخابات تذکر دادند و بعد هم لایحه اصلاح صندوق تعاون کشاورزان بود و استقلال شهرداری‌ها بود اظهار علاقه کردند استدعا می‌کنم مطابق اعلامى که مقام محترم ریاست فرمودند در جلسه‌اى که امروز فوق‌العاده تشکیل می‌شود آقایان توجه بفرمایند که ما الان بیش از دو سه هفته از دوره پانزدهم نداریم و باید نمایندگان محترم هر چه زودتر نظر خودشان را اظهار کنند نظر اکثریت مجلس محترم است اکثریت هر چه نظر بدهد اقلیت هم تابع است دولت هم مجرى نظر اکثریت است منتهى بلاتکلیفى بسیار نامطلوب است این موضوع مورد علاقه تمام مردم است. طبقات مختلف مراجعه کرده‌اند استدعا کرده‌اند که تکلیف این لایحه روشن بشود که دولت از فردا بتواند به حوزه‌هاى انتخابیه اعلام کند که آقا انتخابات را شروع کنید حالا یا بر طبق آن قانون یا بر طبق این قانون، بر طبق قانون فعلى انتخابات انجام بشود یا بر طبق رأى مخفى و کارتى که تهیه شده باید مجلس تکلیف این امر را معلوم بکند، این یک وظیفه حتمى وجدانى ما است ولى هر تأخیرى که در انتخابات دوره 16 پیش بیاید و هر فترتى در مملکت پیش بیاید مسئولیتش مستقیماً متوجه دوره 15 است‏

مسئله دومى که می‌خواستم به عرض آقایان برسانم من یک سفر ده روزه‌اى به فارس کردم و از نزدیک با آقایان طبقات مختلف فارس تماس گرفتم آقایان به وسیله نمایندگان خودشان که در مجلس هستند یک توقعاتى از دولت کرده‌اند که ما اینها را مستقیماً به دولت تقدیم کردیم الان در مقام شرح و بسطش در مجلس شوراى ملى نیستم ولى نکته‌اى را می‌خواهم عرض کنم که اهالى فارس با کمال صراحت و وضوح مستدعیات قانونى خودشان را به مقام نخست وزیرى داده‌اند و همه هم انتظار دارند که هر چه زود‌تر مستدعیات حقه آنها عملى شود و توجهى بشود که از این وضع فلاکت‌آور امروزى که دچار بحران و بى‌کارى است مستخلص شود و نسبت به اصلاحات اساسى آنجا سر و صورتى داده شود البته اگر دولت اقدام کرد که ما هم امتنان خودمان را می‌گوییم اگر نه که اعتراض می‌کنیم موضوع سومى که خواستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم فرهنگی‌ها یک تقاضاهایى دارند از مجلس که آمده اینجا در کمیسیون عرایض مجلس است تقاضایشان این است که فرهنگى‌هاى غیر از مستخدمین عادى مملکت هستند به این معنى که آنها جوانى و قواى خودشان را با کمال علاقه صرف تربیت نسل آینده می‌کنند اینها از وضع عادى خودشان شکایت دارند از دولت خواهش کرده‌اند که یک توجه خاصى نسبت به کمک‌هاى قانونى عادى که لازم است نسبت به آنها بکند این است که من نظر دولت را جلب می‌کنم و از جناب آقاى وزیر فرهنگ خواهش می‌کنم دولت نسبت به مستدعیات فرهنگى‌ها مخصوصاً به نامه‌هاى متوالى آنها که در مجلس شوراى ملى است توجه بفرمایند علاقه تامى هست که بهبودى بشود در وضع زندگى اینها در سال تحصیلى آینده (باتمانقلیج- نسبت به آنها که در مجلس متحصن هستند بفرمایید) اینها البته تکلیف دولت است که باید نسبت به کار آنها رسیدگى بکند اگر حرفشان مشروع است چرا رسیدگى نمی‌کنند اگر هم مشروع نیست که دولت چرا بایشان نمی‌گویند و به عقیده من باید دولت توجه بکند و تکلیفشان را معلوم بکند موضوع دیگر توجهى است که وزارت دارایى به تقاضاهاى مجلس شوراى ملى می‌کند همان طوری که ما یک کارهاى نامطلوبى مى‌بینیم اعتراض می‌کنیم وقتى هم که کارهاى خوبى مى‌بینیم باید تشکر بکنیم آقاى وزیر دارایى راجع به اصلاح قانون باز‌نشستگى که مورد اعتراض قاطبه کارمندان دولت بود تسریع کردند و این البته باید موجب حق‌شناسى باشد و همچنین در مورد آوردن لوایحى براى مستمرى بعضى از خدمتگزاران مملکت که حقوق آنها کافى نبوده ولى ایجاب می‌کرد که به آنها کمک بشود از آن جمله نسبت به مرحوم ابوالقاسم حسابى رئیس حسابدارى وزارت فرهنگ و نسبت به نصرالله اردلان که آقاى وزیر داریى هم قبول کردند ما اظهار تشکر می‌کنیم مسئله نهایى یک مسئله‌‌اى است که خواستم تذکرى به آقاى معاون وزارت دارایى بدهم اول تابستان که شد خلق قلهک آمدند و گفتند که در قلهک نانوابى نیست خودمان وسیله فراهم می‌کنیم یک نانوایى آزاد تهیه بکنیم نانوایى آزاد کردند نامه‌شان را به وسیله من دادند به آقاى وزیر دارایى و ایشان هم دستور دادند که نانوایى آزاد باشد دو ماه است که این نانوایى افتتاح شده و نان بسیار خوب به قیمت دولتى به مردم می‌دهد و چند وقت پیش هم گفته شد که از من توقعات نا‌مشروعى دارند که گفته‌اند اگر انجام بدهید به شما پروانه ‌می‌دهیم و اگر انجام ندهید به شما پروانه نمی‌دهیم بنده گفتم که نخیر شما دینارى نبایستى به هیچ‌کس بدهید زیرا که مطابق احتیاج اهالى مملکت این کار انجام گرفته و نان هم به نرخ دولتى می‌دهید اگر بد دادید و گران دادید و کم دادید مردم شکایت می‌کنند دیروز گفتند بازرسى آمده دکان را بسته و خمیر او را توقیف کرده و این عملى است که بر‌خلاف حکومت مشروطه عمل شده است و این مرد متضرر شده است دیروز هم خلق قلهک استدعا کردند و به وسیله بنده خواسته بودند که از دولت بخواهیم براى رضاى اهالى قلهک این نانوایى آزادپزى که چیزى هم از دولت نمی‌خواهد به کار خود ادامه دهد.

رئیس- آقاى ارباب.

ارباب- یکى از پیشنهاداتى که جناب آقاى رئیس محترم وارد ندانسته و در جلسه قبل قرائت نشد موضوع تأسیس شعبه و نمایندگى بانک کشاورزى در بلوچستان بود بنده خواستم توضیحاً عرض کنم که یک نامه‌اى دارم از بانک کشاورزى حاکى از این است که قانونى که در 19 اسفند گذشت و اضافه سرمایه‌اى که مقرر گردید هنوز به حساب بانک کشاورزى ریخته نشده و منتظر انجام این کار هستند و بانک کشاورزى در سال گذشته 16 میلیون تومان مطابات مشکل‌الوصول را وصول کرده است امسال هم در ظرف چهار پنج ماه حدود پنج میلیون تومان وامى که هر یک از 500 تومان تجاوز نمی‌کند به نقاط مختلف مثل ایل شاهسون دشت مغان فردوس زابل داده است این کار خودش را انجام داده خواستم از حضور آقایان استدعا کنم که آقاى وزیر دارایى یا معاون محترم وزارت دارایى توجه بکنند و این سرمایه یانک کشاورزى موضوع قانون 19 اسفند را به حساب جارى بانک یا حساب سپرده بانک بریزد تا کارهایی که مورد احتیاج مردم است انجام گیرد نکته دیگرى که خواستم به عرض آقایان برسانم توضیحاتى بود که جناب آقاى وزیر کشاورزى در جلسه دیروز به عرض آقایان رساندند آقاى وزیر کشاورزى بسیار مرد شریفى هستند لیکن متأسفانه کاریر کشاورزى تمام برنامه نوشتن و خواندن و بعد گزارش و آوردن لایحه و اینها نیست وزارت کشاورزى وزارتخانه‌اى است که کارهاى او باید توأم با عمل باشد با حرف و نوشتن فایده ندارد از جمله آقاى وزیر کشاورزى توضیح دادند شش میلیون و هشتصد هزار تومان از بودجه آن وزارتخانه تخصیص به مخارج عمرانى داده شده و بقیه مربوط به هزینه پرسیلى و غیره است و این شش میلیون و هشتصد هزار تومان را تقسیم کردند به 10 میلیون هکتار اراضى که زیر زراعت هست و تعیین کردند که هر هکتارى 5 ریال سهمش می‌شود و قابل نیست که آفات آن را رفع بکنند بنده می‌خواهم عرض کنم که آیا وزارت کشاورزى توجه کرده این که می‌گوید بودجه‌اى که براى حفاظت احشام و اغنام دارند

+++

 25 میلیون رأس احشام و اغنام را حساب کردند و تقسیم کردند که هر رأس از اغنام و احشام 6 شاهى سهمش می‌شود این منوط به این است که به تمام 25 میلیون رأس اغنام و احشام وزارت کشاورزى توجه کرده باشد آن وقت هر رأسى شش شاهى بیشتر نمی‌تواند صرف بکند من نمی‌خواهم به این نسبت به اغنام و احشام وزارت کشاورزى آنچیزى را که عملاً اقدام کرده است چه بوده است و الّا آنچه را که تقسیم می‌کنند مثل این است که گفته شود 100 میلیون تومان بین چند میلیون نفر تقسیم کنند نفرى یک تومان سهمشان می‌شود ولى آیا به کسى داده شده و عمل وزارت کشاورزى هم مثبت بوده و کارهایش هیچ توأم با عمل هست؟ امیدوارم دولت توجهى بکند که عملاً اصلاحاتى بکند موضوع دیگرى که باید به عرض آقایان برسانم استدعا مى‌کنم توجه بفرمایند و معاون محترم وزارت دارایى یاد داشت بفرمایند موضوع کارمندان پست و تلگراف بلوچستان و سایر نقاطى است که محروم از مزایا شده‌اند و بین آنها با کارمندان تابع وزارت دارایى تبعیضى قائل شده‌اند یک سطر در یک نامه‌اى که از یکى از صدیقترین و پاکدامن‌ترین اعضاى پست و تلگراف رسیده قرائت می‌کنم «جناب آقاى نجومى پاسخ داده اند که وزارت دارایى موافقت فرموده‌اند که در بودجه سال 28 هم برآورده شده هر موقع بودجه به تصویب رسید پرداخت خواهد شد می‌ترسم بودجه سال جارى را هم مثل همه ماه‌هاى سابق به صورت یک دوازدهم بدهند و سال هم به پایان برسد وقتى یک مشت مردم به تمام معنى بدبخت و بیچاره که همه روزه با مرگ دست به گریبان هستند از بین بروند براى این که به جریان خوب وارد شوید عرض می‌کنم مثلاً بنده در سال 1324 پایه 4، 1840 ریال حقوق داشته ام که هفتاد درصد آن 1288 ریال 25% بدى آب و هوا 460 ریال می‌شود از سال 1324 تا آخر سال 27 آنچه در این مدت اضافه و ترفیع گرفته شده دینارى مزایا نداده اند البته در نقاطى که هیچ وسیله زندگى نیست و مأمورینى که نمی‌توانند عواید غیر عادى داشته باشند به اینها استدعا می‌کنم بیشتر توجه کنند و این آخر عمر مجلس 15 این عدم مأیوس را متوجه بشوند که از این بدبختى بیرون بیایند موضوع دیگرى که هر روز آقایان در جراید ملاحظه می‌فرمایند رویه بیرحمانه رانند‌ه‌هاى اتوبوس‌ها است دیشب در روزنامه اطلاعات لابد آقایان خوانده‌اند که یک اتوبوس در خیابان منحرف شده و در پیاده‌رو یک عده بدبخت بیچاره را تلف کرده یا زخمى کرده و یا رفته توى‏ یک مغازه‌اى قانون تشدید مجازات رانندگان در کمیسیون دادگسترى تصویب رئیس محترم شهربانى یکى از مأمورین خوب دولت است و مرد شریفى است نسبت به راننده هاى اتوبوس‌ها بیرحمانه قانون را اجرا کنند به اینها که هیچ عاطفه و رحم ندارند با کمال قساوت هر روز یک عده‌اى را می‌کشند اقلاً قانون را براى یک مرتبه اجرا کنند تا به این وضع اسف‌آور خاتمه داده شود مطالب دیگرى هست که امروز صرف‌نظر می‌کنم براى این که کار بودجه به جریان بیفتد و استدعا می‌کنم عرایضى که کردم آقایان توجه بفرمایند.

[3-بقیه مذاکره در بودجه کل کشور]

رئیس- وارد دستور می‌شویم پیشنهادات ماده دو بودجه قرائت می‌شود.

عبدالرحمن فرامرزى- بنده اخطار دارم بر طبق ماده 169.

رئیس- بفرمایید.

فرامرزى- بدبختى ما این است که قوانین ما ضامن اجرا ندارد و مقررات آن قانون را دولت باید اجرا بکند دولت آنچه مربوط به خودش است اجراء نمی‌کند نسبت به هر جا و نسبت به هر کسى که باشد مثلاً حتى رعایت مقررات مجلسى و پارلمانى را هم نمی‌کند مطابق ماده 169 سؤالى که نمایندگان از دولت می‌کنند دولت باید تا یک هفته جواب بدهد (صحیح است) یکى از کارهاى مهم مجلس در تمام دنیا جواب دادن دولت به سؤال نمایندگان است حتى در مجلس انگلیس که من رفتم قبل از همه چیز یک ساعت اختصاص می‌دادند در هر روز براى سؤال و جواب بین نمایندگان و دولت که نمایندگان سؤالى بکنند و دولت جواب بدهد ما سؤالاتى کرده‌ایم از اول دوره تا حالا هنوز دولت نیامده جواب بدهد براى این که کسى نیست که بغل دولت را بگیرد بیندازد اینجا که بیا جواب بده او هم اعتنا نمی‌کند اکثریت هم دارد! مقررات اجرا نشده! و شئون مجلس رعایت نشده! و من خیلى متأسفم که دولت خیلى عجله دارد که ختم مجلس را بگیرد: خوب آقا هفت هشت روز دیگر بیشتر به خاتمه عمر مجلس نمانده یک خورده رعایت کنید، الان بودجه مطرح است آقاى رئیس دولت یک روز هم ندیم که اینجا بیایند (یکى از نمایندگان- دیروز تشریف داشتند) آقاى گلشائیان که وزیر دارایى هستند در پارلمان هستند معاونشان هم اغلب تشریف می‌آورند لا اقل به این سؤالات نمایندگان جواب بدهند حالا جواب هم ندارید یک چیزى بگویید کسى که کارتان ندارد تجربه هم کرده‌اید که چیزى نمی‌شود، آن وقت براى بیست روز دیگر شئون مجلس را رعایت کنید، مطابق این ماده جناب آقاى رئیس مجلس باید بازخواست کنند از رئیس مجلس سؤال کنم که چه بازخواستى کرده‌اند از دولت و چرا جواب نمیدهند بنمایندگان؟ از سئوالاتى که نمایندگان کرده‌اند یکیش را تا حالا جواب داده‌اند؟ این عرضى است که بنده دارم و نمى‌دانم چرا رعایت مقرارت پارلمانى را نمی‌کنند؟

رئیس- این ماده 169 قرائت می‌شود حق با نمایندگانى است که سؤالاتى کرده‌اند دولت یا باید دلیل استتارش را بگویند یا حاضر براى جواب به سؤالات بشود. (ماده 169 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 169- دولت مکلف است جواب سؤال نماینده را منتهى تا یک هفته بدهد و در صورتی که بعد از یک هفته حاضر به جواب نباشد از طرف رئیس باز‌خواست می‌شود مگر در مورد مطالبى که دولت استتار آنها را لازم بداند در آن صورت در جواب سؤال لزوم استتار را اظهار می‌دارد.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- براى جواب آقایان نمایندگان محترم دولت و وزرا‌ همیشه حاضرند پریروز هم جناب آقاى رئیس فرمودند ممکن است یک جلسه خصوصى تشکیل بدهند و دولت جواب همه را بدهد.

رئیس- خوب براى این قسمت هم یک روزى تعیین می‌کنم، طرز بازخواست هم در آئین‌نامه معلوم نیست که چه قسم باید باز‌خواست به عمل آید پیشنهاد قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى تبصره زیر را به عنوان تبصره 17 ماده دوم قانون بودجه سال 1328 کل کشور پیشنهاد می‌نمایم. به بانک ملى ایران اجازه داده می‌شود علاوه بر میزانى که به موجب ماده 40 اساسنامه خود مصوب 22 مرداد 1317 (در حدود صدى سى از درآمد سالیانه شهرداری‌ها) می‌تواند به آنها وام بدهد تا میزان یک هزار میلیون ریال به شهردارى تهران اعتبار بدهد که با نظارت بانک ملى ایران به مصرف لوله‌کشى آب تهران برسد بهره این اعتبار از قرار 4% در سال خواهد بود که نسبت به منافع استفاده شده از آن با شهردارى تهران محسوب خواهد شد مدت استهلاک اصل و بهره این وام 25 سال از تاریخ انعقاد و مبادله قرارداد خواهد بود که تأسیسات و اموال لوله‌کشى شهر تهران اعم از منقول و غیر‌منقول و عواید حاصله از حق انشعاب و آب نما و هم چنین سهمیه شهردارى طهران از آب کرج و کن و سهمیه قنوات شهردارى تهران ودیعه این وام خواهد بود مسئولیت انجام لوله‌کشى آب تهران بر عهده مدیر کل لوله‌کشى خواهد بود که بنا به پیشنهاد شهردارى تهران و تصویب وزارت کشور و هیئت وزیران و فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى براى مدت 3 سال منصوب می‌گردد که با همان تشریفات مجدداً قابل انتخاب خواهد بود وزارت دارایى و بانک ملى ایران و شهردارى تهران متفقاً شرایط و آئین‌نامه‌هاى مربوط به نظارت مالى لوله‌کشى آب تهران و وصول آب‌بها و حق انشعاب را که براى استهلاک وام باید مستقیماً به بانک ملى ایران پرداخت شود تنظیم و به موقع اجرا خواهد گذاشت ابوالقاسم امینى.

دکتر عبده- آقاى وزیر دارایى قبلا نظر خودشان را بگویند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- عین این لایحه را دولت پیشنهاد کرده به همین جهت الان با این پیشنهاد موافق است.

دکتر معظمى (مخبر)- براى این که وفع اشکال نظامنامه‌اى بشود خوب است که به عنوان تبصره پیشنهادى دولت جزء گزارش بشود (احسنت)

رئیس- باید مجلس رأى بدهد.

مخبر- بله مجلس رأى می‌دهد به عنوان تبصره‏

امینى- من توضیح بدهم؟

رئیس- اگر توضیح بدهید آن وقت دیگر تبصره پیشنهادى دولت نیست پیشنهاد شما خواهد شد

مخبر- به عنوان تبصره 17 ما قبول می‌کنیم بعد تبصره 17 که رسید شما می‌خواهید توضیح بفرمایید بفرمایید

امینى- حالا که دولت قبول کرده بنده عرضى ندارم.

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره- از تاریخ تصویب این قانون ایجاد تأسیسات و کارگاه‌هایی که منافى بهداشت و موجب سلب آسایش مجاورین باشد در شهرها و حومه ممنوع آنچه فعلاً در شهرها و حومه موجود است صاحبان آنها باید در ظرف شش ماه به محل مناسبى در خارج شهر منتقل گردانند و وزارت کشور مأمور اجراى این قانون است. دکتر اقبال.

رئیس- این تبصره پیشنهادى دولت است و

+++

باید وزیر کشور باشد بعد از تبصره‌ها ممکن است مجلس رأى بدهد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را به ماده واحده بودجه پیشنهاد می‌نمایم از تاریخ تصویب این قانون ورود هر‌گونه گونى و چتایى به کشور ممنوع است. معتمد دماوندى.

رئیس- آقاى دماوندى.

دماوندى- جناب آقاى وزیر دارایى اگر توجهى بفرمایند در مملکت ما دو کارخانه گونى‌بافى شاهى است یکى کارخانه گونى‌بافى رشت است که از سرمایه عموم اهالى گیلان به دستور اعلیحضرت فقید تأسیس شد در نتیجه عدم مراقبتى که در محصول این دو کارخانه پیش آمده است اولاً از مقدار بسیار کلى کنف که در سال‌هاى عادى در صفحات گیلان کاشته می‌شد و این هم یک نوع کمکى بود براى زارعین گیلانى کسر شده. اجازه بفرمایید جناب آقاى دهقان بنده مختصر توضیحى می‌دهم (باتمانقلیج- بسیار پیشنهاد خوبى است) (دهقان- من موافقم) در نتیجه وقتى که از مقدار کنف کسر شد و بعد هم براى گونی‌هاى ممکلت هیچ مصرفى نبود از طرف دستگاهى که در وزارت اقتصاد ملى است و سهمیه مى‌بندد متوجه این امر نبود که اگر نخواهد از این دو کارخانه حمایت بکند با وضع فعلى این دو کارخانه ورشکست خواهند شد در نتیجه مقدار زیادى گونى و چتایى وارد شد و نتیجه این شد که کارخانه گونى‌بافى رشت مقدار معتنابهى مقروض است و در حال ورشکستگى است در این کارخانه در حال حاضر بیش از 400 نفر شاید هم در حدود 500 نفر کارگر روزانه مشغول کار است. در سال‌هاى قبل از شهریور وضع این کارخانه طورى بود که شب و روز کار می‌کرد یعنى دو دسته کارگر داشت در واقع دو چهار صد تا کارگر داشت و این بار سنگین را که رشت و بندر پهلوى مقدار زیادى بیکار دارد ورشکست می‌شود بلکه کارخانه گونى‌بافى شاهى که به اهتمام و اوامر اعلیحضرت فقید اعلى‌الله مقامه تأسیس شد و از بهترین کارخانه‌جات مازندران است دارد از بین می‌رود. این دیگر آقا نه ابریشم است نه لوکس است نه دست یهودی است که اگر بخواهید آن را منع کنید ده میلیون بجیب یهودی‌ها برود اینها دو کارخانه در رشت و مازندران است که دارد ورشکست می‌شود و 700 هشتصد نفر که مشغول کار هستند بیکار می‌شوند اگر این را توجه بفرمائید و این تبصره را قبول بفرمایید دو نتیجه خواهد داشت یک نتیجه اش این است که مثل سال گذشته که بانک صنعتى که واقعاً کمک کرد به زارعین کنف کار کمک میشود و سطح کشت کنف زیاد می‌شود و براى این کار گیلان استعداد فوق‌العاده دارد یعنى در هر یک از نقاط گیلان که بخواهند کنف کارى می‌شود چون آب لازم ندارد و رطوبت به اندازه کافى در زمین‌هاى گیلان وجود دارد مختصر توجهى که بانک صنعتى بکند براى دادن مساعده (کما این که کارخانه‌جات چند سال سابقاً می‌گرفتند) سطح کشت و محصول فلاحتى رو به توسعه می‌گذارد و فلاحین هم ازشان استفاده می‌کنند بنده متوجه نبودم که جناب آقاى وکیلى آنجا نشسته‌اند حالا ممکن است ایشان هم نظرشان را بفرمایند واقعاً بنده بصحت نظریات اقتصادى ایشان اذعان دارم بنده نمی‌دانم از لحاظ اقتصادى چه پیش می‌آید ولى من صرفاً از روى دلسوزى گیلان و این دو کارخانه و براى رعیت این دو پیشنهاد را کرده‌ام امیدوارم توجه بفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- این پیشنهاد صد در صد صحیح است و بنده قبول می‌کنم مشروط به این که آقاى معتمد دماوندى هم موافقت بکنند که اضافه شود به پیشنهاد «مشروط بر این که سود کارخانه کنف‌سازى و گونى بافى از صدى پانزده تجاوز نکند» (صحیح است) اگر این کار را نکنید آنها هر کار دلشان می‌خواهد می‌کنند

رئیس- آقاى ملکپور.

ملک‌پور- نماینده محترم قبل از این که این پیشنهاد را تقدیم کنند بهتر این بود که میزان مصرف گونى و چتایى این مملکت را در نظر می‌گرفتند که ببینند ما چقدر مصرف داریم و کارخانه‌جات ما چقدر محصول دارد و محصول این کارخانه‌ها تکافوى مصرف ما را نمى‌دهد (باتمانقلیج- چرا نمى‌دهد الان دارد در انبارها می‌پوسد) این طور نیست فعلاً بسنجید چقدر مصرف داریم و محصول آنها چقدر است (دماوندى- چقدر می‌خواهید براى شما از کارخانه‌جات میخرم) ممکن است پیشنهاد بفرمایید که از نظر حمایت محصولات این کارخانه‌جات فقط کسرى مصرف را اجازه ورود بدهند که زیادتر هم نیاید که هم اینها بتوانند محصول خودشان را بفروشند و هم کسرى مصرف جبران شود.

رئیس- می‌خواهیم رأى بگیریم من اعلام رأیى می‌کنم، حالا آقایان رسیدند و الّا می خواستم اشخاصى را که بیرون هستند جریمه بکنم. با اصلاحى که آقاى وزیر دارایى کردند که سود از صدى 15 تجاوز نکند رأى می‌گیریم پیشنهاد آقاى دماوندى آقایانى که موافقند قیام کنند (بعضى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت شود (به شرح زیر قرائت شد) تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره- از تاریخ تصویب این قانون ورود هر گونه کفش‌هاى تابستانى و زمستانى به کشور ممنوع است معتمد دماوندى.

رئیس- آقاى دماوندى.

دماوندى- جناب آقاى اخوان کفش دیگر چتایى نیست باین که باید جزء اجناس صادراتى محسوب شود و نسبت به بنده هم کم لطفى فرمودید شما ممکن بود آقاى وزیر دارایى هم قبول می‌کردند آن میزانى که به اندازه مصرف کشور است از خارج بیاورند الان به اندازه‌اى چتایى از خارج آورده‌اند که مصرف ندارد خریدار ندارد. چرا بى‌لطفى می‌فرمایید الان هر چه گونى و چتایى بخواهید من از همین جا از کارخانه گیلان می‌خرم. کفش که دیگر چتایى نیست کفش که محصول خارجى نیست یک مقدار زیادى کارگر کفاش در این ممکلت بیکار است از طرف دیگر کارخانه‌جات چرم‌سازى دارد از بین می‌رود این که دیگر به صادرات مملکت ضرر نمى‌زند حالا چهار نفر ژیگولو و متجدد و شیک پوش می‌خواهند کفش خارجه بپوشند نپوشند در این کشور.

رئیس- آقاى مشایخى.

مشایخى- این پیشنهادى که آقاى معتمد دماوندى راجع به منع ورود بعضى کالاها به کشور می‌کنند البته اصولاً صحیح است و قابل تصدیق است ولى بنده مى‌خواهم عرض کنم که اگر ما بخواهیم در اطراف این موضوعات بحث کنیم و بخواهیم براى هر کالایى که در کشور هست و هر چیزى که مورد احتیاج هر فردى هست پیشنهاد بدهیم با این ترتیب دو هزار پیشنهاد باید داد براى کلیه چیزهایى که در این کشور لازم است آیا این اصلاح است؟ (دماوندى- بله صلاح است براى ملتى که 30 میلیون لیره صادراتش کمتر از واردات است) باید از روى اصول درست کرد و از نظر اصول تکلیف اقتصاد و سیاست اقتصادى مملکت معلوم بشود من با نظر شما موافق هستم ولى می‌گویم شما یک مرتبه پیشنهاد کفش می‌دهید یک مرتبه پیشنهاد چرم داده می‌شود این که صحیح نیست که هزار پیشنهاد مشابه می‌رسد. کالاهاى مورد احتیاج کشور محدود هست و بنا‌براین بحث در اطراف این موضوع وقت مجلس را تلف می‌کند باید براى اقتصاد ممکلت و ثروت مملکت فکر اساسى کرد، باید از ورود کالاهاى غیر‌مفید و تجملى جلوگیرى کرد باید صنایع داخلى را تشویق کرد و در عین حال از اجحافات مولدین داخلى جلوگیرى نمود. آقاى معتمد دماوندى من با ورود کالاهاى غیر‌ضرورى و لوکس کاملاً مخالفم. آقاى وزیر دارایى در چند جلسه قبل فرمودند در اجراى قانون انحصار تجارت خارجى این حق به دولت داده شده است و دولت مشغول مطالعه کلى راجع به کالاهاى وارداتى می‌باشد آقاى وزیر دارایى تأخیر در این کار باعث فقر و پریشانى و ایجاد بیکارى است این است که توجهتان را جلب می‌کنم که در اسرع اوقات از نقطه‌نظر احتیاجات کشور در اجراى قانون انحصار تجارت کوشش بکنید و آن کالاهایى را که در داخل تولید می‌شود ورودش را ممنوع کنید وارد کردن کالاهاى لوکس جز این که ارز این مملکت را صادر بکند کوچکترین منفعتى براى این مملکت ندارد اصولاً بنده با نظر جنابعالى که بیاییم و تقویت کنیم از اشخاصى که در مملکت صنایعى دارند مثل کفاش‌ها و چرم‌سازها حمایت بکنیم کاملاً موافقم ولى به این ترتیب مخالفم. آقاى وزیر دارایى مطالعه کلى می‌کنند بعد کالاهایى را که ضرورى را به کلى ممنوع می‌کنند

فرامرزى- از یک طرف منع کنیم و از یک طرف هم اینها آزاد باشند که دولت نتواند آنها را کنترل بکند.

دکتر بقائى- اخطار دارم.

رئیس- طبق چه ماده‌اى؟

دکتر بقائى- طبق ماده 81 بنده دیروز عرض کردم عده حاضر در مرکز را 73 نفر نوشته بودند عده حاضر در مجلس 94 نفر بود و 82 نفر رأى دادند آخر یا باید بنویسید عده حاضر در مجلس این که معنى ندارد عده حاضر در مرکز اگر هم می‌خواهید پایین بیاورید عده را ممکن است عده حاضر در مرکز را بنویسید 50 نفر که با 30 نفر بتوانیم رأى بگیریم این تفسیرى که شده غلط است کسانى که مرخصى دارند جزء عده حاضر در مرکز هستند حاضر در مرکز یعنى کسی که در تهران هست.

+++

رئیس- آخر وقتى که آمدند نمی‌شود گفت که نیایید.

دکتر بقائى- در هر صورت این تفسیر غلط است

مکى- رأى دیروز هم غلط بود.

رئیس- حالا اعلام رأى شده غائبین بیرون مشمول جریمه خواهند بود باید به آنها اطلاع بدهید که اعلام رأى شده (آشتیانى‌زاده- مقررى این ماه از پیش گرفته شده است) آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) تبصره زیر را پیشنهاد می‌نمایند مأخذ بهاى اراضى که در تهران براى فرودگاه و ایستگاه اشغال گردیده بهاى قبل از اشغال خواهد بود‌ دهقان.

رئیس- آقاى دهقان.

دهقان- بنده پیشنهاد کردم که بهاى اراضى که براى فرودگاه و ایستگاه اشغال شده است (دکتر مجتهدى- کى اشغال کرده؟) بنده نمی‌دانم متفقین مگر شما توى این مملکت نیستند؟ دولت بعضى از اراضى خارج از شهر را براى ایستگاه و فرودگاه اشغال کرده است که عموم ازش استفاده می‌کنند و وقتی که اشغال کرده یک قیمت معینى داشته است در نتیجه اشغال و تأسیسات و ساختمان‌ها و آمد و رفت و آبادى قیمت این اراضى ترقى فوق‌العاده دارد یک مبالغ گزافى از دولت مطالبه می‌کنند که پرداخت الان مبالغ از بودجه عمومى و خزانه دولت برخلاف انصاف است بنده این پیشنهاد را کردم که قیمت این اراضى هر اندازه بوده به همان مبلغ پرداخته شود و به بهایى فروخته شود که در موقع اشغال ارزش داشته است یعنى معین کند که دولت وقتى با صاحبان اراضى تراضى کرده است ... (آشتیانى‌زاده- چه گناهى کرده است صاحب اراضى؟) آخر صاحب اراضى که نباید ازش استفاده بکنند آقاى آشتیانى‌زاده اگر باید استفاده می‌کنند تمام مردم باید استفاده کنند به علاوه در نتیجه این تأسیساتی که در آنجا می‌شود قیمت زمین بالا می‌رود صاحبان اراضى که نباید یک وجه بى‌جهتى از خزانه دولت دریافت کند! این است که بنده این پیشنهاد را کردم یک عرضى هم راجع به این آقایانی که مخالفت می‌کنند با حمایت اجناس داخلى می‌خواهم بگویم که مطابق حساب بازرگانى اگر شما جنس داخلى را صد تومان بخرید آن صد تومان در مملکتمان می‌ماند ولى اگر آن جنس را یک تومان از خارج بخرید آن یک تومان هم خارج می‌شود. این فکر را نکید که چون فلان جنس خارجى را ممنوع بکنیم اجناس داخلى بالا می‌رود و فلان کفاش و فلان خیاط زیادى می‌گیرد آقا این مبلغ در مملکت می‌ماند و به ثروت عمومى اضافه می‌شود و هر یک تومانى که به خارج بفرستید یک تومان از دستتان رفته است.

رئیس- این پیشنهاد شما را من وارد نمی‌دانم و رأى نمی‌گیرم.

دکتر معظمى- این قسمت که پیشنهاد فرموده‌اید گمان می‌کنم در لایحه هواپیمایى کشورى در کمیسیون مطرح شد در مجلس پیشنهادى شد که قیمت عادلانه روز قبل از تأسیسات باشد در آنجا این هست منتهایش براى تهران ما موافق نیستیم اگر پیشنهاد بدهید به قیمت عادلانه قبل از ساختمان فرودگاه در تمام کشور ما موافقیم

دهقان- این اصلاح آقاى مخبر و آقاى وزیر دارایى را بنده قبول می‌کنم.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر‌تیمور- بنده تردید ندارم که پیشنهاد نماینده محترم آقاى دهقان از روى کمال علاقه‌یى است که به مؤسسات کشور دارند ولى از طرفى این پیشنهاد برخلاف اصول مالکیت است چطور مجلس شوراى ملى می‌تواند رأى بدهد و موافقت بکند که قسمتى از اراضى مردم را به قیمت معینى محدود کند به این عنوان در تحت اشغال هواپیمایى است خود شما می‌فرمایید این اراضى اشغال است آخر اشغال صورت غصب است و بعد هم غصب کرده‌اند حالا شما می‌خواهید این ملک را که غصب کرده اند بدهیم قیمتى که شما می‌خواهید این خلاف انصاف و خلاف اصول مالکیت است من تصور نمی‌کنم آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى با یک چنین پیشنهادى موافقت بکنند و یک چنین بابى افتتاح بکنند اگر این باب مفتوح شود قهراً اصول مالکیت منزلزل می‌شود و امنیت قضایى از بین می‌رود.

رئیس- در دانشگاه و راه‌آهن یک چنین حقى داده شده است که دولت با قیمت عادله بخرد اما در قسمت هواپیمایى اگر قانونى تهیه شود شامل این خواهد شد حالا رأى گرفتن با کلمه اشغال در اینجا صحیح نیست.

دهقان- بسیار خوب پى می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که صدى 30 از ردیف شماره 48 کسر شود و به مصرف راه‌هاى بین دهات و بهداشت رعایا برسد. کهبد

رئیس- تشریف ندارند پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده 2 اضافه شود وزارت جنگ من بعد وزارت دفاع ملى نامیده می‌شود. دکتر عبده.

دکتر عبده- پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 11 به طریق ذیل اصلاح می‌شود: در سطر چهارم به جاى وزارت کار نوشته شود وزارت امور اجتماعى. دکتر عبده‏

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- عرض کنم تبصره 11 ماده 2 قانون به این شرح است که عرض می‌کنم «تبصره 11 به منظور ایجاد مرجع صلاحتیدار و بی‌طرفى براى حل اختلاف بین کارگر و کارفرما و ایجاد حسن تفاهم در بین آنان و تمرکز امور مربوط به کار و مراقبت در تهیه و اجراى مقررات قانون کار و قانون بیمه کارگران و همچنین حمایت و تأمین بهداشت و رفاه و بالا بردن سطح زندگى کارگران و وضع و اجراى مقررات بیمه‌هاى اجتماعى و برقرار نمودن روابط با تشکیلات بین‌‌المللى کار وزارتخانه‌اى به نام وزارت کار تأسیس می‌شود» بنده پیشنهاد کردم که به جاى وزارت کار نوشته شود وزارت امور اجتماعى (جمال امامى وزیر مشاور- در لایحه نوشته شده وزارت کار و امور اجتماعى) حالا بنده عرض کنم چرا این پیشنهاد را کردم آئین‌نامه‌اى که فعلاً مورد اجرا است یعنى آئین‌نامه جدید در تقسیم کمیسیون‌هاى مجلس کمیسیونى قائل شده است به اسم کمیسیون امور اجتماعى همان کمیسیونى است که به امور مربوط به کار و امور مربوط به بیمه‌هاى اجتماعى رسیدگى می‌کند بنابراین چندى پیش آن چیزى را که امروز به نام وزارت کار نامیده می‌شود آن را خود مجلس شورای ملى به نام وزارت امور اجتماعى نامیده است و بنابراین از لحاظ ایجاد هم آهنگى بین آئین‌نامه موجود که فعلاً به موقع اجرا گذاشته می‌شود و متن قانون بودجه به نظر بنده اقتضا دارد که ما کلمه وزارت کار را تبدیل کنیم به وزارت امور اجتماعى ولى چرا بنده این پیشنهاد را کردم قطع نظر از ایجاد هم آهنگى بین آئین‌نامه مجلس شورای‌ ملى و لایحه بودجه دلیل این است که به اعتقاد بنده وقتى گفته می‌شود وزارت کار یک معناى محدودترى ازش فهمیده می‌شود و حال آن که وظیفه وزارتخانه‌اى که امروز به نام وزارت کار نامیده می‌شود به اعتقاد من کمى وسیع‌تر است یعنى به طور کلى این وزارتخانه می‌بایستى به کلیه امورى که با اصلاحات و با وضع اجتماعى و همچنین با وضع کشاورزان و با تقویت خورده مالکین و به طور کلى بهبودى وضع مستخدمین دولت یعنى هر عملى که لازمه‌اش بالا بردن سطح زندگى مردم باشد اعم از طبقه کارگر یا غیر کارگر این به عقیده بنده در حیطه اختیار و صلاحیت وزارتخانه‌اى است که امروز وزارت کار نامیده می‌شود و براى این که این معنى مفهوم شود بهتر است که به جاى وزارت کار این وزارتخانه نامیده شود به وزارت امور اجتماعى و در اینجا باز یادآورى می‌کنم که با این عمل ما کار زیادى نکرده‌ایم یعنى همان طورى که کمیسیون کار را در آئین‌نامه داخلى کمیسیون امور اجتماعى می‌نامیم در لایحه بودجه و سایر قوانین هم این وزارتخانه را وزارت امور اجتماعى خواهیم نامید

دکتر بقائى- کلمه عدالت را هم اضافه کنید که داراى عدالت اجتماعى هم بشویم آزادى که الحمدالله داریم.

رئیس- آقاى دهقان.

دهقان- بنده از سلیقه جناب آقاى دکتر عبده تعجب می‌کنم که یک کلمه فارسى به این قشنگى یعنى کار را که اصولاً کارگر و کارفرما در آنجا کار دارند می‌خواهند با یک کلمه قلنبه عربى و بیگانه امور اجتماعى عوض کنند. این کمال بى‌سلیقگى است من انتظار داشتم اگر این وزارت امور اجتماعى بود آقاى دکتر عبده تشریف می‌آوردند اینجا می‌گفتند که این را وزارت کار بکنیم استدلالى هم که کردند که کارهایى که ما داریم آنجا و در نظامنامه هم گفته‌ایم کمیسیون امور اجتماعى و کارهاى اجتماعى باید برود آنجا و اگر وزارت کار باشد نمی‌رود می‌خواستم عرض کنم که اگر به این ترتیب باشد وزارت راه هم بنادر تویش هست و کار هواپیمایى هم تویش هست پس هیچ ارتباطى ندارد. کلمه کار یک کلمه بسیار قشنگى است فارسى هم هست و چون امور کار و کارفرما به این وزارتخانه ارجاع می‌شود بهترین کلمه‌اى که برایش انتخاب شده همین است که انتخاب کرده‌اند

+++

بنده استدعا می‌کنم که نماینده محترم دست از این بى‌سلیقگیشان بردارند و پیشنهادشان را پس بگیرند.

رئیس- آقاى مخبر

مخبر- آقاى عدل وزیر مشاور با کلمه وزارت کار و امور اجتماعى موافقند.

رئیس- امور اجتماعى که نمى شود شهردارى ها هم جزو امور اجتماعى است در هر حال باید رأى گرفت رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى دکتر عبده آقایانى که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

در سطر چهارم تبصره 11 بعد از عبارت روابط با تشکیلات بین‌المللى کار و قبل از کلمه وزارتخانه نوشته شود و همچنین اتخاذ تدابیرى به منظور رفاه و آسایش کشاورزان و تقویت خورده مالکین- دکتر عبده.

رئیس- آقاى دکتر عبده.

دکتر عبده- بنده خیلى متأسفم که آقایان خیلى خسته به نظر می‌رسند و حاضر نیستند به مطالبى که گفته می‌شود توجه کنند ولى خوب بنده به یک مطلبى دارم و مجبورم که وظیفه خودم را انجام بدهم عدم توجه آقایان تأثیر زیادى در انجام وظیفه بنده نخواهد داشت در متن تبصره 11 که بنده قرائت کردم راجع به وظیفه وزارت کار ملاحظه بفرمایید تمام چیزی‌هایى که نوشته شده مربوط به اختلاف بین کارگر و کارفرما است گفته شده براى حل اختلافات بین کارگر و کارفرما و همین طور اجراى مقررات قانون کار و اجراى مقررات مربوط به بیمه کارگران، تأمین بهداشت، بالا بردن سطح زندگى کارگران و حال آن که به اعتقاد بنده غیر از کارگران صنعتى شما یک دسته دیگرى دارید که آنها عبارتند از کارگران کشاورزى و کشاورزان هستند و اگر تعداد کارگران صنعتى ما جمعاً به 200 هزار نفر برسد تعداد کشاورزان ما و کارگران کشاورزى ما شایدى متجاوز از 5 میلیون باشد و من خیال می‌کنم که باید ما کارى بکنیم که توجه بیشترى به تأمین رفاه این طبقه بشود متأسفانه تا امروز یک وزارتخانه‌ای که این وظیفه را عهده داشته باشد ما نداریم من خیال می‌کنم همان طوری که در سایر کشورها مرسوم است وزارت کار نباید تنها به اختلافات بین کارگر و کارفرما برسد بلکه باید رسیدگى بکنند به اختلافات بین کشاورز و همین طور اربابان ملک و بالاخره امور مربوطه به بالا بردن سطح زندگى کشاورزان هم از وظیفه و صلاحیت وزارت کار باشد یک وظیفه دیگرى هم که بنده خیال می‌کنم بد نیست براى وزارت کار بشناسیم تقویت خورده مالک است ملاحظه بفرمایید مصلحت مملکت ما از لحاظ سیاسى و از لحاظ عدالت اجتماعى ایجاب می‌کند که از خورده مالک تقویت کنیم یعنى اگر قانون مالى وضع می‌کنیم سعى بکنیم که کمتر تحمیل کنیم به خورده مالک و بیشتر تحمیل کنیم به مالک عمده در تمام معافیت‌ها و سایر مزایایى که هست دولت باید سیاستش را این قرار بدهد که از خورده مالک تقویت بکند وضع زندگى آنها را تأمین بکند و این به نفع سیاسى کشور ما است در خیلى از کشورها مخصوصاً بلژیک که بنده مطالعاتى کرده‌ام وزارت امور اجتماعى چندین وظیفه دارد یکى این که می‌رسد بین وضع کارگر و کارفرما وظیفه دومش به طورکلى تأمین رفاه کشاورزان است و وظیفه سومش تقویت خورده مالک است بنده با این پیشنهاد می‌خواستم این تقویت خورده مالکین و همین طور تأمین رفاه کشاورزان را که مسلماً با اصل عدالت اجتماعى تطبیق می‌کند، اصلی که مورد نظر اعلیحضرت همایونى است، اصلی‌ که مورد نظر نمایندگان محترم است این معنى را در تبصره 11 ضمن وظایف وزارت کار گنجانده باشند و من خیال می‌کنم با موافقت آقایان نمایندگان نسبت به اضافه کردن این چند کلمه لااقل ما خواهیم فهماند که می‌خواهیم یک اقدامات اساسى براى بالا بردن سطح زندگى کشاورزان و براى بالا بردن و تقویت اصول خورده مالکین در ایران بکنیم من استدعا می‌کنم بدون تعصب آقایان توجه بفرمایند و اگر پیشنهاد بنده را مقرون به صواب دیدید به آن رأى بدهید.

رئیس- آقاى امیر‌‌‌تیمور.

امیر‌تیمور- اگر غیر از نماینده محترم آقاى دکتر عبده دیگرى این پیشنهاد را کرده بود بنده یقین داشتم که منظورشان این است که با این پیشنهاد میخواهند در تمام این مملکت یک آشوبى ایجاد بکنند همه اذعان دارند که دولت در امور مردم هر موقع مداخله کرده کار مردم را بدتر و سخت‌تر و زارتر کرده و تمام شکایات و داد و فریادها این بوده که دولت فقط و فقط امنیت ایجاد بکند مخصوصاً امنیت قضایى دیگر به کار مردم کار نداشته باشد بگذارد مردم خودشان را اداره بکنند مضافاً باینکه من بنماینده محترم اطمینان می‌دهم که در این کشور به هیچ‌وجه من‌الوجوه بین خورده مالک و زارع اختلافى وجود ندارد بین کارگر و کارفرما در این کشور آن طوری که در سایر کشورها اختلاف هست اختلاف وجود ندارد من نمی‌دانم چرا بعضى از اشخاص مایل هستند که این موضوع را زیاد انتشار بدهند و تفوه بکنند به اختلاف کارگر و کارفرما! این موضوع اصلاً در این کشور مصداق ندارد (صحیح است) حالا روى چه مقصودى آقایان این فرمایشات را می‌فرمایند بنده واقعاً تعجب می‌کنم البته چون بنده به حسن نیت نماینده محترم اطمینان دارم به ایشان عرضى نمی‌کنم ولى اگر دیگرى این اظهار را می‌کرد من کاملاً حمل بر سوء نیت می‌کردم و این پیشنهاد هم جز این که ایجاد اشکال زیاد زحمت زیاد مرارت براى یک طبقه مفید و مؤثر این کشور بکند نتیجه دیگرى ندارد امیدوار هستم نمایندگان محترم توجه بفرمایند و به این پیشنهاد رأى ندهند

رئیس- آقاى دکتر عبده پس می‌گیرید

دکتر عبده- بنده پس می‌گیرم براى این که متأسفانه آقایان راه حاضر نمی‌بینم که قدمى در راه اصلاح وضع کشاورزان بردارند.

نمایندگان- این طور نیست.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌‌شود (پیشنهاد آقاى نورالدین امامى به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد آقاى نورالدین امامى ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانب تبصره زیر را به ماده دوم قانون بودجه 1328 پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره- بانک کشاورزى نسبت به مطالبات خود در سال‌هاى 24 و 25 در آذربایجان و زنجان حق مطالبه فرع و خسارت دیر کرد ندارد.

رئیس- آقاى مخبر.

مخبر- آقاى وزیر دارایى شرحى نوشته‌اند راجع به این موضوع و قبلاً موافقت کرده‌اند

رئیس- بسیار خوب در هر حال باید رأى بگیریم آقاى امامى اگر توضیحى دارید؟ بفرمایید.

نورالدین امامى- عرض کنم بنده از موقع استفاده می‌کنم و از نمایندگان محترم سپاسگذارى و تشکر می‌کنم که نسبت به این تبصره توجه فرموده‌اند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى پیشنهاد کرده‌اند جزء تبصره می‌شود و در موقع تبصره‌ها رأى گرفته می‌شود.

ارباب مهدى- بنده می‌خواستم استدعا بکنم که اصلاً فرع بانک کشاورزى از صدى چهار اضافه نشود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (پیشنهاد آقاى سزاوار به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به گزارش کمیسیون بودجه ردیف 54 علاوه شود موقوفات مسجد‌شاه تهران از پرداخت مالیات معاف خواهد بود.

عده‌اى از نمایندگان- این پیشنهاد خرج است.

رئیس- آقاى سزاوار.

سزاوار- این پیشنهاد خرج نیست اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم. اولاً موقوفات مسجد شاه که اسم برده شد تصور نشود که این یک مبلغ قابل توجهى است این از 10 هزار ریال تجاوز نمی‌کند (یکى از نمایندگان- چقدر؟) ده هزار ریال از ده هزار ریال تجاوز نمی‌کند جناب آقاى گلشائیان وضع مسجد شاه یا مسجد سلطانى را سابقاً می‌دانند از وقتی که آقاى دکتر حسن امامى در آنجا تشریف دارند باید توجه بفرمایید جایى که معبر عمومى است و واقعاً همیشه مرکز تجمع است آنجا را باید واقعاً بیک وضع آبرومندى در بیاورند الان مسجد مبالغى مقروض است و موقوفاتى که مسجد دارد کافى نیست براى تأدیه آن یک کمکى است این مثل سایر جاها که موقوفات زیاد دارد نیست این در سال مالیاتش از ده هزار ریال تجاوز نمی‌کند. بنابراین استدعا می‌کنم آقاى وزیر دارایى موافقت بفرمایند (آزاد- املاکش در ساوه است)، نخیر نخیر بنده آن چیزى را که دارم بفرمایید به هر کجا می‌خواهند بدهند بنده تقاضا می‌کنم موافقت بفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- اگر از ده هزار ریال بیشتر نباشد بنده موافقم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد دیگر آقاى سزاوار قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به گزارش کمیسیون بودجه اضافه شود. از تاریخ تصویب این قانون کلیه ماشین‌آلات و لوازم برق و کابل از پرداخت عوارض گمرکى معاف خواهد بود. سزاوار.

رئیس- آقاى سزاوار بفرمایید.

بعضى از نمایندگان- پیشنهاد خرج است‏

سزاوار- عرض کنم این براى آنهایى است که در آتیه وارد م‌شود نظیرش را هم اجازه فرموده‌اند بحث هم شده یکى از چیزهایی که مورد احتیاج عمومى است البته آقایان تصدیق می‌فرمایند که لوازم برق و چیزهایى است که به آن وسیله برق اداره می‌شود و آلان در مرکز و سایر شهرستان‌ها احتیاج فوق‌العاده‌اى

+++

با این قسمت دارند بنده اطلاع دارم که اداره برق تهران که وضع روشناییش به این صورت هست یک قسمت لوازمى هست که باید اینها را وارد کند و مبلغى که گمرک می‌خواهد بگیرد خیلى خیلى زیاد خواهد شد بنا‌براین یکى از مشکلاتى که اداره برق دارد این است که نمی‌تواند تأدیه حقوق گمرکى را بکند یک قسمت از ماشین‌آلات آن آمده است در گمرک و یک قسمت هم بعداً خواهد آمد این است که بنده خیال می‌کنم براى اینکه تمام افراد بتوانند از برق استفاده کنند. آقایان به این پیشنهاد موافقت بفرمایید و این یک چیز لوکس نیست مورد احتیاج عمومى است و امروزه در هر دهکده‌اى در دنیا از برق استفاده می‌کنند بنا براین بهتر است آقایان در این قسمت موافقت بفرمایند در درجه اول بطور عموم و اگر نمی‌شود لااقل نسبت به اداره برق و لوازم برقى که از نظر تأمین روشنایى تهران می‌آورند آن را موافقت بفرمایند (معتمد دماوندى- مال شهرستان‌ها مقدم‌تر است) براى شهرستان‌ها هم موافقت بکنند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- گذشته از این که پیشنهاد نماینده محترم پیشنهاد خرج است و قابل طرح نیست می‌خواستم خدمت آقایان عرض کرده باشم که یک کسى 3 متر پارچه برد دکان خیاط گفت این را براى من دو تا قبا و دو تا کت و دو تا شلوار بدوز خیاط گفت آقا این سه متر دو تا آستین هم بیشتر نمی‌شود آقایان از یک طرف می‌فرمایید مالیات املاک مزروعى مالیات گمرک و مالیات بر درآمد و اینها را نگیرید از آن طرف می‌فرمابید به هر مزرعه اى یک متخصص کشاورزى یک کازشناس زمین بفرستید براى امنیت 500 هزار نفر تحت سلاح نگه دارید آخر اینها را از کجا باید داد؟ این است که بنده خواستم استدعا بکنم از جناب آقاى رئیس خواهش کنم که این پیشنهاد قابل طرح نیست.

رئیس- آقاى سزاوار این پیشنهاد خرج است نمی‌شود رأى گرفت پیشنهاد دیگرى بخوانند. (پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم ازلحاظ اهمیت موقع کنسولگرى کویته به سرکنسولگرى تبدیل شود.

نبوى- این هم پیشنهاد خرج است.

رئیس- توضیح بدهید ولى من رأى نمی‌گیرم.

مهدى ارباب- خوشبختانه جناب آقاى وزیر امور خارجه اینجا تشریف دارند و با این پیشنهاد بنده هم قطعاً موافق هستند (نبوى- ابداً) امروزه کشور پاکستان، بلوچستان یعنى بلوچستان، پاکستان یک تماس حساسى با ما دارد یک اهمیتى پیدا کرده که جهات سیاسیش را خود آقاى وزیر امور خارجه مسبوق هستند در مقابل مأمورین پاکستان بایستى اهمیت مقام این قنسولگرى هم محفوظ باشد مضافاً به این که قنسول کویته بلوچستان پاکستان آقاى قدیمى به قدرى خوب انجام وظیفه می‌کنند که بنده اطلاع دارم حتى از بودجه شخصى خودش از حقوق شخصى خودش یک مخارجى می‌کند براى حفظ مصالح ایران این است که استدعا می‌کنم جناب آقاى وزیر امور خارجه لطفاً کمک بفرمایند که موجب آبروى این مملکت است.

رئیس- رأى گرفته نمی‌شود چون پیشنهاد خرج است پیشنهاد دیگرى قرائت کنید. پیشنهاد آقاى ناصر ذوالفقارى‌ ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم...

نمایندگان- نیستند آقا.

رئیس- پیشنهاد دیگرى بخوانید. (پیشنهاد آقاى وکیلى به شرح زیر خوانده شد) ریاست محترم مجلس شوراى ملى: تبصره زیر را به ماده 2 پیشنهاد می‌نمایم از کلیه معاملاتى که با اسناد در دفاتر رسمى انجام و ثبت می‌گردد معادل یک در هزار از کل مبلغ معامله توسط دفاتر رسمى هر شهرى از طرفین معامله بالمناصفه به نفع شیر و خورشید سرخ اخذ و ذخیره حاصله در هر شهرى مستقیماً به صندوق شیر و خورشید سرخ آن محل پرداخت خواهد شد آئین‌نامه و ترتیب اجراى این قانون را اداره کل ثبت با مشورت هیئت مدیره شیر و خورشید سرخ صادر خواهد نمود. على وکیلى

مخبر- آقاى وزیر دارایى و بنده این پیشنهاد را قبول می‌کنیم.

رئیس- آقاى وکیلى.

وکیلى- مؤسسه شیر و خورشید یکى از مؤسسات عام‌المنفعه و مفید این کشور است این مؤسسه در برابر مؤسسه صلیب سرخ دنیا است مؤسسات صلیب سرخ دنیا داراى سرمایه‌هاى خیلى بزرگى هستند که هر وقت یک اتفاقى می‌افتد نباید فورى صندوق اعانه و دست به اشخاص دراز کنند از صندوق خودشان کمک می‌کنند شیر و خورشید سرخ ما سرمایه زیادى ندارد و این پیشنهادى که بنده کردم خیلى جزیى است یک در هزار است یعنى دو نفر اگر معامله کنند و ده هزار تومان معامله کنند هر کدام 5 تومان می‌دهند که بشیر و خورشید سرخ هر محلى داده می‌شود مال آذربایجان در تبریز. مال رضائیه مال رضائیه، و این سرمایه‌اى می‌شود براى شیر و خورشید سرخ این است که تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند آقاى وزیر دارایى و آقاى مخبر هم قبول بفرمایند. مبلغش هم جزیى است یک در هزار (دکتر مجتهدى- این معاملات را تجار در محضر نمی‌کنند) به تجار کار ندارم تجار یک در صد از کلیه وارداتشان به شیر و خورشید سرخ بسازمان شاهنشاهى الان می‌دهند این راجع به معاملات املاک و سایر‌ معاملات رسمى است که با اسناد رسمى در محاضر انجام می‌شود.

باتمانقلیج- اصلاح بفرمایید نیم در هزار.

رئیس- آقاى دهقان.

دهقان- بنده عقیده دارم باید در امور خیریه مردم را تشویق کرد که خودشان بیایند پول بدهند نه این که اینجا قانون بگذاریم و مردم را مجبور کنیم که بیایند پول بدهند. مردم خودشان براى این قبیل مؤسسات خیریه کمک می‌کنند کما این که هر وقت شیر و خورشید سرخ یا سازمان‌هاى خیریه دیگر کشور هم که کارشان حقیقه خوب است از مردم استمداد کردند مردم بیدریغ هر چه توانائى داشتند به این مؤسسات کمک کردند بنده عقیده دارم که این جور قوانین عکس‌‌العمل بدى براى این مؤسسات دارد. این عمل که یک مبلغ جزیى به این مسیله. به وسیله فشار و قانون از مردم گرفته شود و جمع شود این خوب نیست در موقع لزوم مردم به این قبیل مؤسسات کمک می‌کنند بنده به نام خیر و صلاح این قبیل مؤسسات از پیشنهاد‌دهنده محترم که کمال حسن نیت را دارند و بنده هم به ایشان اعتقاد دارم استدعا می‌کنم که پیشنهادشان را پس بگیرند بگذارید مردم روى میل و کمال و اشتیاق به این مؤسسات کمک کنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى وکیلى آقایانى که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند) قابل توجه نشد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى به شرح زیر خوانده شد) پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم اضافه شود.

تبصره- دستمزد چاپ و صحافى مطبوعات کلیه وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و سایر بنگاه‌ها و شرکت‌هاى وابسته به دولت و شهرداری‌ها طبق وزارت دارایى از طریق تنظیم تعرفه تعبین و در مرکز و شهرستان‌ها به مورد اجرا‌ گذارده خواهد شد مطبوعات ادارت و بنگاه‌هاى دولتى و شهرداری‌ها باید به وسیله کمیسیون که از طرف هیئت دولت تشکیل خواهد شد بین کلیه چاپخانه‌ها به نسبت استعداد آنها تقسیم شود. دکتر میتن دفترى.

رئیس- این پیشنهاد مربوط به بودجه نیست توضیح بدهید.

دکتر متین دفترى- توضیح می‌دهم که مربوط به بودجه است اولاً براى رفع اشکال مقام ریاست عرض می‌کنم که ماده دومی که کمیسیون بودجه پیشنهاد کرده خودش مثل متمم بودجه می‌ماند که همه چیز توى متمم بودجه هست خود این ماده هم مثل متمم بودجه می‌ماند علت این که ارتباط دارد با بودجه این است که دولت یک خرج مطبوعاتى دارد طرز عملش باعث اشکال و زحمت شده براى مطابع براى این که به یک ترتیب صحیحى نمی‌شود مؤسساتى که صلاحیت فنى ندارد یک رقابت‌هایى به اصطلاح رقابت‌هاى همکارانه می‌کند این است که آن مطابع سریو و جدى. آنهایى که مؤسسه صحیح هستند آنها نمی‌توانند با یک مؤسسات بى‌اساسى که اساس فنى آنها درست نیست رقابت کنند این است که مقتضى است وزارت دارایى به این وضع ناهنجار خاتمه بدهد و یک تعرفه صحیحى که خودش نظر دارد تهیه بکند و یک ترتیب صحیحى براى این مطابع که کارگر‌هاى زیادى دارند و وضعشان خوب نیست بدهد براى این که وقتى به آنها فشار بیاید فشارشان به کار‌گران مطابع است و وضعیت کارگران مطابع طورى است که نمی‌توانند این کارگران را بیمه کنند بنده اطلاع دارم از شرکت بیمه که کارگران دخانیات اکثرشان مبتلا به سل شده‌اند با این حال بنگاه دخانیات می‌تواند اینها را بیمه کند ولى این مطابع با این فشارهایى که به آنجا وارد می‌شود و از طرف آنهایى که صلاحیت فنى ندارد با آنها رقابت می‌شود و بدون این که بتوانند کماند دولت را مطابق دفتر مشخصاتى که قبول می‌کنند انجام بدهند صورت ظاهر قبول می‌کنند ولى در عمل نتیجه‌اش این می‌شود که بآنها فشار بیاید و بنده با آقاى وزیر دارایى هم صحبت کرده‌ام. (نبوى- پارسال قانونى گذشته است که به مرکز و ولایات داده شود) منظور

+++

بنده این است همان طوری که با آقاى وزیر دارایى صحبت کرده‌ام مطابعى که صلاحیت فنى ندارد بگذارند در این کار‌ها دخالت بکنند یک کمیسیونى از طرف دولت معین بشود و این کماند‌هاى دولت را به ترتیب عادلانه و از روى استعداد که مطابع دارند تقسیم بکنند یا یک تعرفه ثابتى که باعث از بین رفتن مؤسسات جدى که یک عده کارگر دارند نشود مقصود بنده حفظ مصالح کارگران مطابع است و گمان می‌کنم آقاى وزیر دارایى این را قبول بفرمایند.

رئیس- آقاى امامى.

نورالدین امامى- خیلى متأسف هستم عرض کنم جناب آقاى دکتر متین دفترى بکنند چون در آتیه نزدیک به آنها احتیاج است ولى تصور می‌کنم مطبعه‌هاى ولایات از بین بروند این یک نوع عمل تجارتى است مربوط به عرضه و تقاضا یک مطبعه کوچک تقصیرش این است که کارگرش کم است. مطبعه دولتى زورش هم بیشتر است پولش هم بیشتر است از یک طرف آقاى امیر‌تیمور می‌فرمایند که بودجه را باید کسر کرد حالا بیاییم به این مطابع بزرگ رشوه بدهیم مجلس مطبعه‌اش خیلى برزگ است باید همه چیز را به آن بدهیم و کارگران مطبعه‌هاى کوچک از بین بروند؟ مخصوصاً باید وزارت دارایى اجازه بدهد که اگر مطابق ولایات قادرند کار بکنند مراجعاتى هم به آنها بکنند خواهش می‌کنم این کم‌لطفى را نکنید بگذارید این بودجه زودتر بگذرد.

نبوى- این پیشنهاد بر‌خلاف قانون است‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- این پیشنهاد که جناب آقاى دکتر متین دفترى فرمودند یک قسمش مربوط به کار ادارى دولت است که باید توجه به این قسمت بکند و من به ایشان وعده می‌دهم که توجه بشود از طرف دولت و این پیشنهاد هم ربطى به کار بودجه ندارد و الّا نظرشان کاملاً صحیح است و من وعده می‌دهم که توجهى نسبت به این قسمت بشود.

رئیس- آقاى دکتر متین دفترى پس می‌گیرید؟

دکتر متین دفترى- با این توضیحى که آقاى وزیر دارایى فرمودند پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت کنید و (پیشنهاد آقاى دکتر ملکى به شرح زیر خوانده شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده 2 بودجه اضافه شود.

تبصره- وزارت دارایى مکلف است در عرض ده روز از تاریخ تصویب مقدار سیصد تن گندم به قیمت دولتى به اهالى شهرستان مراغه به هر خانواده ده من بفروشد. دکتر ملکى.

رئیس- آقاى دکتر ملکى.

دکتر ملکى- عرض کنم آقایان نمایندگان که اینجا تشریف دارند همه تقاضا داشتند که در این دو سال راه‌هاى جدید احداث بکنند یا مؤسسات صنعتى جدید تأسیس کنند ولى بنده که نماینده مراغه هستم تقاضا می‌کنم وزارت دارایى یک مقدار گندم بفرستد مراغه که بین اهالى به قیمت دولتى فروخته شود این براى چیست؟ براى این است که به طوری که آقایان اطلاع دارند وضعیت نان مراغه فوق‌العاده خراب است (صحیح است) و قیمت نان در آنجا فوق‌العاده گران. نمونه نان را که یک عده از اهالى به تهران آورده بودند و من دیدم اصلاً قابل خوردن نیست و الان مدتى است که وضعیت نان آنجا خراب است و دولت اقدام جدى نکرده است بنده اینجا از آقاى وزیر دارایى سؤال می‌کنم که راجع به وضعیت نان آذربایجان و بدى اوضاع از نقطه‌نظر خواربار چه اقدامى فرموده‌اید؟ اینجا توضیح بفرمایید و ثانیاً این یک اقدام فورى است و احتیاج بزرگى است که اهالى به آن دارند. و بیکارى بزرگى که آذربایجان هست مخصوصاً در مراغه مردم را به طورى در سختى گذاشته است که حتى به قیمت دولتى اگر به آنها نان بفروشند باز توانایى خرید آن را ندارند در آنجا حاضرند با روزانه یک تومان یک روز در میان کار کنند ولى کار نیست و از این جهت بنده این پیشنهاد را کردم مقدارش هم زیاد نیست عجالتاً ده من به هر خانواده بدهند که فعلاً احتیاج ضروریشان از بین برود و آقایان هم می‌‌دانند که محصول آنجا چندان خوب نیست سر درختی که محصول بزرگ آنجا است از بین رفته زمستان فوق‌العاده سرد بوده است موهاى آنها خشک شده و امروز باید دوباره از ریشه جوانه بکنند و بیاید بالا به این جهت از جناب آقاى وزیر دارایى تمنى می‌کنم نسبت به این پیشنهاد توجه بفرمایند.

رئیس- آقاى مخبر.

مخبر- وظیفه دولت این است که هر جا گندم ندارند گندم برساند و این قانون خاصى لازم ندارد براى مراغه به علاوه به طوری که آقاى وزیر دارایى فرمودند 2200 تن گندم الان در انبار مراغه موجود است البته دستور می‌دهند که وضع آنجا را روشن کنند و محتاج به یک قانون خاصى نیست و وظیفه دولت است که اقدام بکند.

دکتر ملکى- با این توضیح بنده پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت کنید. (پیشنهاد دیگر آقاى ملکى به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم که قسمت اول تبصره 8 به طور زیر اصلاح شود. وزارت خارجه مکلف است در صورت احتیاج به مستخدم جدید از انتقال مستخدمین رسمى دولت از وزارتخانه‌هاى دیگر استفاده نماید و حق استخدام جدید را ندارد.

رئیس- آقاى دکتر ملکى.

دکتر ملکى- اینجا در تبصره هشت یک موضوعى اضافه کرده‌اند که به وزارت امور خارجه اجازه داده می‌شود عده لازم منتهى بیست نفر استخدام جدید بکند آقایان می‌دانند که در زمان اعلیحضرت فقید یک عده از جوانان این کشور به خارج رفتند براى این که تحصیلات جدید را فرابگیرند و بیایند وضعیت این مملکت را یک سروسامانى بدهند متأسفانه جوانان پس از این که مراجعت کردند هیچ کدام از آنها مطابق حق خودشان استخدام نشده‌اند بنده خودم مهندسى می‌شناسم که به انبار‌دارى مشغول است دکتر اقتصادى را می‌شناسم که بقالى باز کرده است و یک عده از دیپلمه‌هاى سیاسى در این مملکت هستند که در وزارتخانه‌هاى دیگر در بایگانى مشغول کار هستند یا به کارهاى دیگرى اشتغال دارند و از نقطه‌نظر این که پارتى ندارند به هیچ جا آنها را راه نمی‌دهند و حالا در لایحه بودجه ذکر شده است که وزارت خارجه می‌تواند 20 نفر استخدام بکند این بود که بنده پیشنهاد کردم که تبصره 8 قسمت اولش اصلاح شود به این که اگر وزارت خارجه احتیاج باستخدام جدید دارد اشخاص تحصیلکرده خارجه و داخله استخدام که صلاحیت کامل این را دارند که در وزارت خارجه استخدام بشوند از آنها استفاده بکند و حق استخدام جدید را نداشته باشد و به علاوه اگر وزارت خارجه را استثناء نکنیم این است که من تقاضا می‌کنم در این قسمت موافقت بفرمایید.

رئیس- آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر- بنده باین مناسبت با پیشنهاد آقاى دکتر ملکى مخالفت کردم که در کمیسیون بودجه و مخصوصاً سو کمیسیون وزارت خارجه بودم در آنجا گفتگوئى شد و عموم آقایان وزرا‌ هم موافق بودند باینکه استخدام جدید نشود ولى جناب آقاى وزیر امور خارجه یک توضیحى فرمودند که من حالا خدمت آقا عرض می‌کنم و به این جهت موافقت شد در کمیسیون بودجه که در حدود 15 نفر، 18 نفر نهایت تا 20 اگر احتیاج پیدا کردند با همان تشریفات مقرره حق استخدام جدید داشته باشند جناب آقاى دکتر ملکى آنجا ما هم نظر داشتیم و آقایان هم گفتند که از تحصیل کرده‌هاى خارجه و داخله که در وزارتخانه‌هاى دیگر کار می‌کنند انتخاب بشوند آقاى وزیر امور خارجه و آقاى معاون وزارت خارجه توضیح دادند که هر لیسانسیه‌اى که از دانشکده بیرون می‌آید در رشته سیاسى اولاً باید به طور مسابقه وارد شود کنکور بدهد بعد از این باید شش ماه استاژ بدهد، آشنا به جریان و اصول و وضع بشود و این را هم ما می‌خواهیم غالباً براى بایگانى و کارهاى جزیى دیگر و اگر بخواهیم از وزارتخانه‌هاى دیگر بیاوریم آنها رتبه‌هاى هشت و نه هستند که نمیتوانیم آنها را از وزارت خانه هاى دیگر بیاوریم اینجا و آن نتیجه مطلوبى را که میبایستى بگیریم نمی‌توانیم، به نظر بنده علاوه بر این مسائل که عرض کردم اگر ما دستگاه خوب بخواهیم باید وزیر خارجه یا وزیر دارایى را آزاد بگذاریم که خودش با سازمان و وسایلى که دارد استخدام کند و سازمان بدهد بعد هم ازش مسئولیت بخواهیم اگر بگوییم وزیر خارجه مکلف است از وزارت دارایى یا وزارت بهدارى دکتر و طبیب بیاورد این را که نمی‌شود آن وقت ازش مسئولیت خواست به نظر بنده این پیشنهاد درست نیست و بهتر است آقاى دکتر ملکى پس بگیرند.

رئیس- آقاى دکتر معظمى.

مخبر- عرض کنم علت این که چرا این پیشنهاد در کمیسیون بودجه تصویب شد آقاى کشاورز صدر به عرض آقایان نمایندگان محترم رساندند ولى قسمت دیگرى را که می‌خواستم آقاى دکتر ملکى توجه بفرمایند همان طور که نظر جنابعالى هست یک عده لیسانسیه و تحصیل کرده‌هایى هستند که مدتى است استاژ میدهند و منظور وزارت خارجه هم این بود که اینها را تربیت بکند براى آن اداراتى که لازم دارد و اگر بخواهد این قبیل اشخاص را

+++

 از وزارتخانه‌هاى دیگر انتقال بدهد غالباً رتبه 9 و 10 هستند و نظر وزارت خارجه را تأمین نمی‌کنند چون اینها مدتى است در آنجا کار می‌کنند به طور استاژ تربیت می‌شوند براى اداراتى که لازم است از این جهت جنابعالى هم موافقت بفرمایید و پیشنهادتان را مسترد بفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر امور خارجه.

وزیر امور خارجه- بنده به احترام پیشنهاد آقاى دکتر ملکى لازم دانستم که توضیح بدهم این چند نفرى که در وزارت خارجه کار می‌کنند اینها به واسطه یک شرایطى که در خدمت وزارت خارجه هست که در وزارتخانه‌هاى دیگر نیست بایستى لیسانسیه قسمت سیاسى باشند، بایستى چند زبان بدانند، بایستى در خدمت وزارت خارجه یک سال استاژ بدهند اگر بخواهیم از مستخدمین سایر وزارتخانه‌هاى دیگر استفاده کنیم دچار زحمت می‌شویم مضافاً به این که در وزارتخانه‌هاى دیگر منتظر خدمت‌هاى آن وزارتخانه‌ها به درجات بالا هستند و اغلب به رتبه 9 رسیده‌اند (صحیح است) اینها چند نفر جوان‌هایى هستند که براى کار جارى وزارت خارجه مورد حاجت بودند و یک وزارتخانه‌اى را نمی‌شود جلویش را گرفت و محدود کرد با این توضیحاتى که داده شد امیدوارم آقاى دکتر ملکى قانع شده باشند و اسباب پیشرفت کار وزارت خارجه را فراهم سازند.

دکتر ملکى- با توضیحاتی که آقاى وزیر امور خارجه دادند پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت میشود. (پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌نمایم اضافه اعتبار وزارت امور خارجه هفتاد و نه میلیون ریال مثل سال سابق باشد.

رئیس- آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده- نقایص در این مملکت یکى دو تا نیست که آدم روى آن حرف بزند هر وقت با یک نقیصیه‌اى شخصاً تماس پیدا کرد متوجه می‌شود وزارت امور خارجه با این دستگاه عریض طویلى که دارد یک تصمیماتى در آنجا گرفته می‌شود که با هیچ اصولى در نمی‌آید من یک تذکره‌اى تقاضا کردم براى مسافرت خارج براى معالجه یکى از رفقا به من گفت که این تذکره‌اى که گرفته‌اى ممکن است موافقت نکنند که تو برگردى گفتم چرا؟ گفت تصویب شده است کسانى که تذکره سیاسى یا خدمت میگیرند وقتى مسافرت به خارج کردند در موقع برگشتن باید طهران اجازه بدهد مأمور محلى آنجا بدون اجازه طهران حق ویزا ندارد پس یک تبعید قهرى است این بود که صرف‌نظر کردم اینجا درمجلس باز یک حرف‌هایى گفته می‌شود مربوط به وزارت امور خارجه (مکى- همه‌اش درست است) که ما اظهارات این جا را با خارج منطبق نمى‌بینیم مثلاً راجع به آقاى کاشانى که جناب نخست وزیر پشت این تریبون فرمودند که آزاد است مسافرت آقاى کاشانى ولى ما هر چه نگاه کردیم دیدیم که تذکره ایشان ویزا نمی‌شود این چه جور آزادى است (دکتر بقائى- آزاد هستند که به جاهاى دیگر بروند) که من نمى‌فهمم این است که اظهاراتى که در پشت تریبون می‌شود از طرف وزیر ما مى‌بینیم عملاً رسمیت ندارد تصمیماتى هم در زمان شاه سابق گرفتند یا چندى پیش گرفتند تذکره خدمت و تذکره سیاسى کسانى که دارند بى‌اجازه مرکز حق ویزا ندارند مأمورینى که در آنجا هستند این با هیچ اصلى جور در نمی‌آید، من می‌توانم بگویم مهمانى که وارد منزل من می‌شود آن یک ماه 6 ماه بیشتر حق ندارد توقف نماید آن خارجى که وارد مملکت من شده من می‌توانم محدود بکنم که بیشتر از فلان مدت حق ندارد بماند ولى صاحبخانه که خودش می‌خواهد به خانه‌اش برگردد می‌گویند شما تبعید هستید و هیچ قانونى ترا از مملکت بیرون نمی‌کند ولى ما ویزا نمی‌کنیم وقتى ویزا نکردند قهراً تبعید است و این یک جرم مستمرى است من با این دستگاه تا یکشاهى پول را براى وزارت خارجه حرام می‌دانم حالا یک عده کارمند دارد همان حقوق سال‌هاى گذشته را بهشان بدهند و دیگر اضافه ندهند و اضافات امسالش دیگر لزومى ندارد مگر این که حضور پیدا کند آقاى وزیر امور خارجه که شخصى وارد و اهل مطالعه‌اى هستند و این قسمت‌ها را قول بدهند که حل بکنند بنده مخالفتى ندارم. این رویه‌هاى غلط را از بین ببرند یک نفرى از خانه خودش می‌رود آنجا تذکره‌اش را ویزا نکنند، آقاى کاشانى حقى نداشته باشد از سوریه برگردد و باید آنجا بماند در صورتی که پشت تریبون می‌گویند آزاد است سلب آزادى را کى کرده؟ در این وزارت خارجه. بنده اطمینان دارم که با این تذکره مسافرت کنم به پاى خودم خودم را تبعید کرده‌ام این را آقاى وزیر امور خارجه توضیح بدهند که بنده قانع شوم و اشکالات رفع بشود آن وقت پیشنهادم را پس می‌گیرم.

نورالدین امامى- راجع به غیر از جنابعالى قول می‌دهند ولى جنابعالى را بهتر است که برنگردید

رئیس- آقاى وزیر امور خارجه‏

وزیر امور خارجه- بنده نمی‌دانم که بودجه وزارت امور خارجه چه ارتباطى داشته است به این موضوع آقاى کاشانى ایشان تقاضا کردند براى تذکره و تقاضاى ایشان انجام شد هر وقت میل خودشان است تشریف بیاورند صاحبخانه هستند این مربوط به بودجه وزارت خارجه نمی‌شود اگر اصلاحاتى در بودجه وزارت خارجه باید بشود یک مطالب دیگرى است مربوط نیست به تذکره یک چیزى هم جنابعالى عرض کرده‌اند که جلوگیرى از ویزا می‌شود یک قسمتش صحیح است و یک قسمتش غلط آن قسمتى که صحیح است مربوط به اشخاص خارجى است براى این که اشخاص مشکوک و اشخاص خطرناک و جواسیس اینها زیاد هستند براى ایجاد فتنه می‌آیند به سایر ممالک وظیفه دولت این است که سر حدات باز نباشد گمان می‌کنم که لازم است دولت در این باب خیلى مراقبت بکند و الّا البته حقوقى که از براى ملت ایران و مردم ایران محفوظ است از براى مسافرت بر هیچ کس پوشیده نیست و دلیل بر این معنى که ما حاضریم همیشه مصالح عمومى را مورد توجه قرار بدهیم شهادت خود آقاى حائرى‌زاده شکایتى بود از ایرانی‌هاى مقیم بمبئى رسیده بود که اشکالى در کارشان بود از طرف قنسول بمبئى به مجردى که ایشان تشریف آوردند به بنده تذکر دادند بنده در مدت 24 ساعت اقدام کردم و آن شخص مأمور را مؤاخذه کردم این طور نیست؟ (حائرى‌زاده- درست است) با این توضیحاتى که بنده عرض کردم خواهش می‌کنم پیشنهادتان را مسترد بفرمایید (دکتر بقائى- کاشانى را هم می‌خواستید بفرمایید) و راضى نشوید که وزارت خارجه در محظور بیفتد

حائرى‌زاده- بنده پس گرفتم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى دهقان به شرح زیر قرائت شد) مزایا و کمک هزینه کلیه مستخدمین دولت اعم از آموزگار و کمک آموزگار و دبیر و سایر مستخدمین یکسان خواهد بود

رئیس- آقاى دهقان‏

دهقان- اگر خاطر نمایندگان محترم باشد در موقعى که یک دوازدهم مطرح بود در آن موقع بنده یک چنین پیشنهادى کردم راجع به کمک خرج آموزگارها که مورد توجه و تأیید نمایندگان محترم واقع شد و آقاى وزیر دارایى هم قبول کردند که این کمک خرج را بدهند ولى فرمودند که بنده یک مطالعه‌اى بکنم و میزانش را در بودجه پیش بین کنم ولى متأسفانه یا فرصت برایشان نبوده است یا عمل نکردند و تا‌کنون این پیشنهاد به مورد اجرا در نیامده و قولى را که داده‌اند عمل نکرده‌اند بنده حالا باز خاطر نمایندگان محترم را مستحضر میکنم باینکه در بین مستخدمین دولت طبقه آموزگار و معلم امروز کمتر از همه حقوق می‌گیرد در صورتی که آموزگار و معلم یک شغل بسیار حساسى دارد و نسل جوان مملکت را تربیت می‌کند و حق بزرگى بگردن اهالى این مملکت دارند و از لحاظ سیاسى و معنوى باید زندگى آموزگار و معلم کاملاً تأمین باشد تا بتوانند بچه‌هاى مردم و بچه‌هاى بنده و شما را وطن‌پرست و صحیح‌العمل و کاردان بار بیاورند و متأسفانه به یک آموزگار 90 تومان حقوق می‌دهند و همان کمک هزینه‌اى را که به سایر مستخدمین که می‌گویید کار ندارند و فقط از لحاظ این که بى‌نان نشوند این کمک را بهشان می‌دهند این کمک را به آموزگارها و معلمین هم بدهند و اگر این کار نشود خطرات سیاسى دارد و بنده در این جا عرض می‌کنم که مصلحت نیست اگر ما نمیتوانیم که زندگى طبقه آموزگار و معلم را به واسطه ضیق بودجه خوب تأمین کنیم اقلاً آنها را با سایر مستخدمین در یک طبقه قرار بدهیم چرا ما سایر مستخدمین کمک هزینه می‌دهیم ولى به آموزگار کمک هزینه نمی‌دهیم من نمی‌دانم روى چه اصل است من گمان می‌کنم یک دستى در کار است که اخلال می‌کند در این کار که این آموزگار بدبخت ناراضى باشد و این نارضایتى خود را مورد تعلیم و تربیت اعمال بکند بنده به نام خیر و صلاح مملکت و به نام کمک به فرهنگ و از لحاظ سیاسى و معنوى استدعا می‌کنم که به این امر بسیار مهم توجه بفرمایید و آموزگار و معلم را از لحاظ کمک هزینه با سایر مستخدمین در یک ردیف قرار بدهید اینها چیز زیادى نمی‌خواهند آنها حقشان است به یک مستخدم وزارت دارایى یا وزارت بهدارى یا وزارت پست و تلگراف این را می‌دهید همین کمک هزینه را به طبقه آموزگار هم بدهید چرا این قدر کوتاهى می‌شود و تمناى عاجزانه دارم از آقاى وزیر دارایى که یک بودجه یک میلیاردى آورده‌اند شایسته است قبول بکنند که طبقه آموزگار هم تا حدى در رفاه باشد که ما بدانیم اینها به راه‌هاى کج نمی‌روند و تبلیغ بد درشان اثر نمی‌کند.

+++

رئیس- آقاى دکتر معظمى.

مخبر- عرض کنم این تذکراتى را که آقاى دهقان فرمودند بسیار صحیح و به جا است و من هم تشکر می‌کنم و می‌دانم وضع آموزگاران خوب نیست ولى منظور جنابعالى را این طور که تبصره نوشته است نمی‌رساند چون مرقوم فرموده‌اید که تمام را در یک ردیف قرار دهند و از لحاظ مالى ممکن است دچار اشکال شوند به علاوه اجازه بفرمایید این قسمت را آقاى وزیر دارایى مطالعه بفرمایند تا فردا که چه تفاوتى دارد و از چه راهى ممکن است کمک بشود استدعا می‌کنم فعلاً مسترد بفرمایید تا فردا.

دهقان- بنده تقاضا می‌کنم که تعیین تکلیف این تبصره به فردا موکول شود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم اضافه شود تبصره- دولت مکلف است تمام یا قسمتى از دارایى غیر‌منقول اعم از املاک یا کارخانه‌جات را به سرمایه یک یا چند شرکت با اسهام یک هزار ریالى قرار داده و آن اسهام را براى تأدیه دیون دولت و خرید حق استخدام خدمتگذاران زاید دولت تخصیص دهد.

رئیس- آقاى دکتر متین دفترى.

دکتر متین دفترى- آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم گوش بدهید چون وقتى پیشنهاد خوانده شد درست توجه نفرمودید تبصره بنده این است که دولت مکلف است تمام یا قسمتى از دارایى غیر‌منقول اعم از املاک و کارخانه‌جات را سرمایه یک یا چند شرکت یا اسهام یک هزار ریالى قرار داده و آن اسهام را براى تأدیه دیون دولت و خرید حق استخدام خدمتگزاران زاید دولت تخصیص دهد. این دیگر توضیحى ندارد براى این که موقعى که بنده در باب کلیات بودجه صحبت می‌کردم تذکراتى دادم جنابعالى تشریف نداشتید راجع بدیون دولت این دو قلم که در اینجا در بودجه منظور شده است اقساط دیون به طورى که آقاى مخبر کمیسیون توضیح دادند که به این ترتیب دولت نمی‌تواند دیون خودش را مستهلک کند آقاى دکتر معظمى نظر بنده بیشتر راجع به دیون دولت است که بنده توضیحاتى مفصلى در یکساعت دادم و آقاى مخبر هم تأیید کردند وقتى این نتیجه گرفته شد که با این ترتیبى که دولت دارد قروضى استهلاک نخواهد شد و این دین بزرگ عمومى بگردن دولت است و بانک ملى را دچار مضیقه فوق‌العاده‌اى کرده است بنده معتقدم که اگر این دیون دولت پرداخته بشود شاید بانک ملى دیگر احتیاجى به نشر اسکناس جدید نداشته باشد براى این که 504 میلیون تومان دیون دولت هست به بانک ملى بانک ملى این پول را از کى گرفته است؟ پول‌هایى است که مردم در بانک ملى دارند و اینها را بانک ملى به دولت قرض داده است (آزاد- اسکناس‌هاى زمان جنگ است) عرض می‌کنم اگر خود مردم پول خودشان را از دولت پس بگیرند یعنى دولت اموالى دارد که در واقع در دست دولت است و مسلوب‌المنفعه است در دست اشخاص دیگر باشد اگر آقاى وزیر دارایى در زندگى شخصى خودشان خداى نخواسته اگر دچار چنین وضعى شدند که یک ملکى داشته باشند که قناتش خراب شده باشد یا یک خانه‌اى داشته باشند که دیوارش خراب باشد و خدمه‌اى داشته باشند که بارى به دوششان هستند و در مقابل یک دینى دارند که باید فرعش را بپردازند یک آدم عاقلى بانى وضعیت یک روز هم که باشد ادامه نمی‌دهد و همان روز اول به این وضع خاتمه می‌دهد مخصوصاً آن دارایى که مسلوب‌المنفعه است برایش آن را می‌فروشد و قروضش را می‌دهد و از تنزیلش خلاص می‌شود. مادام که این فرع سنگین که بر گردن دولت است نه بانک ملى وضعش طورى خواهد بود که به مردم کمک بکند و نه دولت، و دولت هم تنزیلى که واقعاً می‌دهد تنزیلى است که هیچ پیره‌‌زنى نمی‌دهد، تنزیل صدى شش (دکتر معظمى- صدى چهار) (وزیر دارایى- صدى شش هیچ وقت نداده است) براى 504 میلیون تومان صدى شش می‌دهد بنده نمی‌دانم آقاى مخبر فرمودند در هر صورت چیزى که مهم است بنده هم صلاح نمی‌دانم که دولت داراى یک اموالى باشد مسلوب‌المنفعه از قبیل بعضى کارخانه‌جات و در مقابل 504 میلیون تومان بدهى داشته باشد و این هم براى بانک ملى ایجاد زحمت بکند و هم بودجه مملکتى زیاد بشود و این قروض هم با این ترتیبى که در نظر گرفته شده پرداخت شود هیچ وقت پرداخت نخواهد شد، حتى اگر آقاى وزیر دارایى بخواهند مکلف است را به مجاز است تبدیل می‌کنم که اگر توانستید انجام بدهید و اگر نتوانستید خیر اگر موافقت بکنید مکلف است را به مجاز است تبدیل می‌کنم که این اموال را آنچه که مسلوب‌المنفعه است چه در قسمت کارخانه‌جات و مستغلات، و املاکى که براى شما نفع زیادى ندارد اینها را تبدیل کنید به یک یا چند شرکت با اسهام کوچک نه اسهام بزرگ که به دست سرمایه‌داران بزرگ بیفتد و با این اسهام کوچک اولاً دیون دولت را تا آنجایى که ممکن است بپردازد یک قسمت از حق استخدام مستخدمین زاید را بخرند و آنها هم بروند مشغول کارشان بشوند و تصور می‌کنم این پیشنهاد به قدرى منطقى است و به قدرى مفید است که آقاى وزیر دارایى قبول خواهند فرمود و اگر موافقت نمی‌فرمایند ممکن است این کلمه مکلف می‌کنم را بنده به مجاز است تبدیل کنم‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- یکى از مشکلاتى که همیشه براى مملکت بوده است و شاید بسیارى هم مؤثر در وضع اقتصادى کشور باشد قروض بى تناسبى است که دولت به بانک ملى دارد و هر روز هم که بشود راهى پیدا کرد که این قروض زودتر پرداخت شود براى تحکیم پایه و اساس بانک ملى و تثبیت وضع کشور ضرورى است به این نظر اگر خاطر آقایان باشد در یک لایحه اى که دولت پیشنهاد کرده بود قرار بود که هر سالى از عواید نفت یک مبلغى براى پرداخت قروض دولت در نظر گرفته شود آن لایحه همین طور معوق مانده است این پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى هم از یک جهتى خوب است و بنده قبول دارم ولى باید یک اضافاتى بشود آن قسمتى که باید اضافه بشود این است که حتى‌الامکان باید کارخانه‌جات دولت را کنار بگذاریم و بگوییم کارخانه‌جات غیر ضرورى براى این که نظرى را که دولت دارد این است که کارخانه‌جات نساجى، کارخانه‌جات ابریشم‌کشى، کارخانه‌جات قند (یک نفر از نمایندگان- و دخانیات) کارخانه دخانیات که البته جزء عواید مملکت است منظور کارخانه‌جات صنعتى است کارخانه‌جات قند و غیره دولت هیچ نظرى براى فروش آنها ندارد یک کارخانه‌جاتى دولت دارد که هیچ منفعتى براى ندارد نه این که کارخانه بد است براى این که خوب عمل نمی‌شود براى دولت ضرر دارد فرض بفرمایید مثل کارخانه کنسرو بندرعباس این کارخانه عوض این که نفعى به دولت بدهد بدبختانه در ظرف این سنوات اخیر مبالغى هم ضرر داده است و یک کارخانه‌جات دیگرى هست مثل کارخانه پنبه پاک‌کنى وقتى که پنبه در انحصاد دولت بود این کارخانه‌جات هم در دست دولت بود امروز این کارخانه‌جات را بسته‌اند یا کارخانه‌جات برنج پاک‌کنى یک وقتى برنج در انحصار دولت بود الان کلیه برنج‌هایى که پاک می‌شود یا در کارخانه‌جات اختصاصى مردم است یا در آبدنگ‌هایى است که مردم دارند و اینها همین طور درشان بسته است مگر اینکه در این پیشنهادی که شده چند کلمه اضافه شود (اسلامى- فروش کارخانه‌جات به هیچ‌وجه صلاح نیست) در پیشنهاد اضافه شود اولاً که دولت کارخانه‌جاتى را که مصلحت می‌داند دوم این که به بهاى روز یعنى به قیمت روز ارزیابى بشود نه این که بدون ارزیابى فروخته شود سوم این که اشاره بشود که براى تأدیه دیون دولت است به بانک ملى براى این که اگر این قسمت نباشد اشخاصی‌که دعوایى دارند از سنه جرد مأئه از دولت می‌گویند این را بفروشیم به صد هزار تومان و به او بدهیم اگر این قسمت اضافه شود دولت موافقت دارد.

دکتر متین دفترى- بنده قبول دارم که این اصلاحات در پیشنهاد بنده بشود.

رئیس- آقاى مکى بفرمایید.

مکى- یک قسمت از عرایضى را که بنده می‌خواستم بکنم آقاى وزیر دارایى فرمودند ولى یک قسمتش که ناگفته مانده است این است که باید معین بشود اسم کارخانه‌جاتى را که می‌خواهند بفروشند زیرا یک وقت ما خوابیده‌ایم مى‌بینیم که کارخانه حریر بافى چالوس یا کارخانه نساجى شاهى را به معرض فروش گذارده‌اند بنابراین اسم کارخانه بایستى معلوم شود که چه نوع کارخانه‌ای است، کارخانه کنسرو بندرعباس هم بایستى از طرف دولت اداره شود همان طوری که عرض کردم این سالى یک میلیون و نیم لیره ممکن است براى ایران صادرات بکند حالا اگر اولیاء امور نمی‌توانند این را اداره کنند این بدى دستگاه است و دستگاه را باید اصلاح کرد، مثلاً وقتی که بنده این جا این عرایض را می‌کنم بانک صنعتى برمی‌دارد به بنده جواب می‌دهد در روزنامه‌ها مصاحبه می‌کنیم که پنج اتومبیل بیوک را ما حالا نخریده‌ایم، بازرسى وزارت دارایى گزارشى داده که پس از تصویب کمیسیون بودجه خریده شده حالا منتها اینها سند‌‌سازى کرده‌اند که دو ماه قبل خریده‌اند این جرم است وزارت دارایى باید جلوى این قبیل کارها را بگیرد وزارت دارایى صاحب سهم است کارخانه‌هایى اگر خوب اداره نمىی‌شود دلیل بد بودنش نیست بنده عرض کردم اگر کارخانه‌جات ملى ما همین کارخانه‌جات اصفهان که خوب هم دارد صرف می‌کند خوب آنها هم یک کارخانه‌جاتى است از قبیل کارخانه‌جات دولتى منتها آنها جلوگیرى از حیف و میل

+++

 می‌کنند و اختلاس نمی‌شود. کثافتکارى ندارد این است که باین خوبى کار می‌کنند و ضرر هم برایشان نمی‌کند دولت هم باید کارخانه‌جات را اداره کند اگر خوب اداره نمی‌شود دلیل این نمی‌شود که کارخانه را بفروشند به علاوه این چها‌رصد میلیونى را که بودجه کسر دارد اگر یک چیزهاى غیر‌مترقبه دیگر هم پیش نیاید باز دو سه سال دیگر باید چیزهایى را بفروشند و قرض امسال را بدهند این با فروختن کارخانه نمی‌شود مگر چقدر است که شما می‌توانید 500 میلیون را از این محل تأمین کنید؟ شما خالصه‌جات را بفروشید ده ساله به کشاورزان که هم تشویق خرده‌مالک شده باشد و هم ما یک قدم از ترکیه تقلید کرده باشیم آنجا هم برداشته‌‌اند مالکیت هاى بزرگ را محدود کرده‌اند و خرده مالک را تشویق کرده‌اند این املاک بزرگ را بفروشید هم دهساله پولش عاید دولت می‌شود و هم خرده مالک در مملکت زیاد می‌شود و هم در وضع زندگى طبقه سوم این مملکت بهبودى حاصل می‌شود این راه دارد منتها خیال می‌کنم که یک دسته‌اى به فکر افتاده‌اند که کارخانه‌جات مملکت را به طوری که مصلحت می‌دانند بین یک عده سرمایه‌دار قسمت کنند از این جهت بنده با این پیشنهاد مخالف هستم.

رئیس- آقاى دکتر معظمى.

مخبر- عرض کنم چون این یک موضوع فوق‌العاده مهم و اساسى است که این یک پیشنهادى است که در واقع فروش کارخانه‌جات دولتى را در بردارد به عقیده بنده چون نظر کمیسیون را بنده نمی‌دانیم خواهش می‌کنم اجازه بفرمایید امروز عصر که کمیسیون بودجه تشکیل می‌شود این موضوع در آنجا مطرح شود چون یک موضوع فوق‌العاده مهمى است و بنده نمی‌توانم بدون طرح در کمیسیون موافقت بکنم و اجازه بدهید که بعد‌از‌ظهر در کمیسیون بودجه مطرح بشود و نظر کمیسیون را بنده به اطلاع آقایان برسانم رئیس- رأى گرفته می‌شود.

دکتر معظمى- بنده تقاضا کردم که رأى گرفته نشود چون که موضوع فوق‌العاده مهمى است و بنده هم نظر کمیسیون ر‌‌ا نمی‌دانم.

رئیس- ممکن است خودشان موافقت کنند که بماند.

دکتر متین دفترى- بنده حرفى ندارم با این اصلاحى که با موافقت آقاى وزیر دارایى شده یک بار قرائت بفرمایید.

رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى با اصلاحى که شده قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم اضافه شود تبصره به ماده دوم اضافه شود

تبصره- دولت مجاز است تمام یا قسمتى از دارایى غیر‌منقول اعم از املاک یا کارخانه‌جات غیر ضرورى از قبیل پنبه پاک‌کنى، برنج پاک‌کنى پس از ارزیابى به بهاى فعلى توسط هیئتى مرکب از مردمان مطلع به سرمایه یک یا چند شرکت با اسهام یک هزار ریالى قرار داده آن اسهام را براى تأدیه دیون دولت به بانک ملى و خرید حق استخدام خدمتگذران زاید تخصیص دهد.

یک نفر از نمایندگان- کنسرو را هم اضافه کنید.

دکتر متین دفترى- کنسرو را هم اضافه می‌کنم‏

دکتر بقائى- بقیه کارخانه‌جات را هم اضافه کنید و کلکش را یکدفعه بکنید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى با این ترتیب موافقت دارید؟

وزیر دارایى- بلى موافقت دارم.

رئیس- رأى می‌گیریم ...

دکتر معظمى- درخواست شد‌ه با ورقه رأى بگیرید

اسلامى- کارخانه‌جات پنبه پاک‌کنى را حذف کنید صلاح زارعین مازندران نیست و کشت پنبه از بین می‌رود مصلحت این طور بود که اعلیحضرت فقید اینها را خرید.

رئیس- آقاى مخبر می‌توانند تقاضاى ارجاع به کمیسیون را بکنند بر طبق ماده 125

دکتر معظمى- بنده تقاضا کردم که به کمیسیون فرستاده شود و در غیر این صورت تقاضاى رأى با ورقه شده است.

رئیس- پس به کمیسیون بودجه می‌فرستیم، آقایان در نظر دارند چون در جلسه پیش براى امروز عصر یک جلسه‌اى تعیین شد براى لایحه اصلاح قانون انتخابات و قرار شد که ساعت پنج و نیم جلسه تشکیل بشود بعضى از آقایان می‌گویند شب باشد یا فردا شب باشد حالا بنده می‌خواهم با نظر مجلس رأى بگیرم (یمین اسفندیارى- امشب نمی‌شود آقاى رئیس) بالاخره مجلس موافقت کرد که یک جلسه فوق‌العاده‌اى باشد اگر آقایان موافقت می‌کنند فردا شب باشد (دکتر بقائى- چرا امشب نباشد؟) بنابراین رأى می‌گیریم آقایانی‌که موافقند فردا شب جلسه فوق‌العاده‌اى براى لایحه اصلاح قانون انتخابات باشد در ساعت هشت بعد‌‌از‌ظهر قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. بنابراین یک ربع تنفس داده می‌شود و مجدداً جلسه تشکیل می‌شود. (مجلس ساعت یازده و ربع به عنوان تنفس تعطیل و پس از یک ربع ساعت مجدداً به ریاست آقاى گنجه نایب رئیس تشکیل گردید)

نائب رئیس- آقایان نمایندگان محترم همه‌شان علاقه دارند که پس از دو سال که از عمر مجلس میگذرد و هشت سال که کشور بودجه‌اى نداشت براى اولین مرتبه بودجه‌یى که تنظیم شده به تصویب برسد (نمایندگان- صحیح است) متأسفانه وقت ما بسیار کم است و از آن طرف پیشنهادهاى زیادى که طبق آئین‌نامه قابل طرح نیست و فقط باید قرائت بشود. هر روز می‌رسد و عده‌ای که حالا هست در حدود 90 تاست، من تمنى می‌کنم که آقایان موافقت بفرمایند طبق آئین‌نامه جدید پیشنهاداتى که قابل طرح نیست فقط به خواندن آنها اکتفا شود و روى آنها دیگر بحث و فحص نشود بلکه ما بتوانیم این بودجه را در این دو سه روزه تمام کنیم (انشاء‌الله) و کارهاى دیگرى هم که در درجه اول اهمیت هستند بکنیم. پیشنهاد آقاى متین دفترى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم اضافه شود

تبصره- دولت مکلف است در اولین ماه تشکیل مجلس دوره شانزدهم سازمان و کادر مستخدمین هر وزارتخانه را با تعیین عده هر یک از رتبه‌ها با قید حصر به مجلس شورایملى تقدیم نموده بودجه سال 1329 را بر طبق آن تنظیم نماید و نیز مکلف است از مالیات‌هاى غیر‌مستقیم و کلیه عوارضى که به نام‌هاى مختلف بر مصرف‌کنندگان تحمیل می‌شود در لایحه بودجه 1329 صدى پنجاه بکاهد و کسر آن را از مالیات‌هاى مستقیم جبران کند و همچنین مخارج وصول مالیات‌ها را به صدى 12 تقلیل دهد.

نایب رئیس- از حالا به بودجه 1329 گمان نمی‌کنم قابل طرح باشد همان موقع مطرح می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم بودجه اضافه شود. تبصره مالیات پیشه وران مطابق جزء جمع یا حد وسط عمل مالیاتى سه سال اخیر از هر صنف یک جا وصول خواهد شد تا هر یک بین افراد خود عادلانه تقسیم نمایند این ترتیب در باب صنفى که نمایندگان آن درخواست نمایند اجرا خواهد شد- دکتر متین دفترى

کشاورز صدر- این مربوط به بودجه نیست.

نایب رئیس- این در قانونی که راجع به مالیات بر درآمد و مالیات مزروعى است و در موقع خودش مطرح خواهد شد، پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده دوم اضافه شود

تبصره- ورود کلیه اتومبیل‌هاى سوارى به کشور در مدت سه سال ممنوع است در این مدت دولت فقط مجاز خواهد بود به عده محدودى پروانه اتومبیل سوارى از یک سیستم ارزان براى حوایج ضرورى عامه مطابق آئین‌نامه که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید، صادر نماید‌ دکتر متین دفترى.

نایب رئیس- آقاى دکتر متین دفترى توضیح می‌دهید؟

دکتر متین دفترى- توضیحش واضح است سابقاً توضیح دادم که اتومبیل‌هاى خیلى لوکس که وسیله سابقه و هم‌چشمى می‌شود این براى اقتصاد مملکت خطرناک است و اتوموبیل را تا آنجا که براى کارهاى ضرورى مملکت لازم باشد آن هم از یک سیستم واحد و ارزانى دولت اجازه بدهد و باقیش دیگر موقوف شود.

نایب رئیس- مخالفى نیست؟

على وکیلى- من مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

على وکیلى- من تعجب می‌کنم که جناب آقاى متین دفترى در موضوع اتومبیل معتقد به ممنوع کردن ورود آن تا سه سال هستند روى اصول جدید و تمدن این مملکت بخواهیم نگاه کنیم 50. ر. تغییرات این مملکت مرهون اتوموبیل بوده است. اگر امروز ما می‌بینیم که در بلوچستان مردم ایران بلوط می‌خورند (یکى از نمایندگان- چه مربوط به اتوموبیل است) اجازه بدهید بنده وسط حرف‌هاى شما که حرف نزدم ... اگر امروز شما مى‌بینید که در بلوچستان مردم بلوط می‌خورند این در سایه اتوموبیل است، که می‌روند به بلوچستان و مى‌بینند اهالى آنجا دویست سال بلوط می‌‌خوردند بنده خبر نداشتم ایرانى باید از تمام وارداتش بکاهد و اتوموبیل بیاورد چرا؟ اتوموبیل عمر و

+++

سرعت را هفت الى ده مقابل زیاد می‌کند. اجازه بدهید آقاى باتمانقلیج در قرن بیستم نمی‌شود گفت که اتومبیل سوار نشوید. اگر پنج تا اتومبیل‌هاى معمولى که در خیابان‌هاى تهران مى‌بینید این را براى کل مملکت نمی‌شود قضاوت کرد. اتومبیل لوکس هم به این مملکت نمی‌آید- نه رویلس رویس می‌آید به دسوتو می‌آید شما پنج تا اتومبیل در لاله‌زار می‌بینید مجموع اینها در سال یک میلیون و پانصد هزارتومان نمیشود اجازه بدهید (باتمانقلیج- چرا آقا آخر این چکار است؟) اجازه بدهید. ولى این مملکت باید در هر سالى 20 هزار، 30 هزار اتومبیل با قرض بیاورد. چرا؟ اجازه بدهید آقاى باتمانقلیج خواهش دارم وسط صحبت من صحبت نکنید. مملکت بلژیک یک چهل و هفتم ایران است. 8 میلیون جمعیت دارد و 350 هزار اتومبیل (دکتر مجتهدى- 6 تا هم کارخانه دارد) ندارد، بنده می‌دانم (دکتر مجتهدى- بنده هم می‌دانم چطور ندارد؟) ندارد از من بپرسید آقاى دکتر مملکت سویس یک پنجاهم ایران است 150 هزار تومان دارد براى چهار میلیون در تمام دنیا امروز 57 میلیون اتوموبیل است به هر جمعیت 35 نفرى یک اتومبیل می‌رسد در ایران به هر 700 نفرى یک اتوموبیل می‌رسد. ایرانى از نقطه‌نظر وسایل نقلیه عقب‌ترین مملکت است که هست بنده عرض کنم راجع به اتوموبیل حالا اتوموبیل بیوک یا اتوموبیل لوکس می‌آید، گمرش را دو برابر بکنید، سه مقابل بکنید پنج تا اعیان زاده، 5 تا تاجر‌زاده بخرند، هر اتوموبیل در ایران سالى در حدود پنجهزار تومان مالیات می‌دهد از بابت رفت و آمد از اینجا اگر به قم رفت در یک مهمانخانه چاى خورد از بابت شکرى که مصرف می‌شود تمام تمدن ما 50 درصدش مرهون وسایل نقلیه است. غیر از این هم راهى نداریم بنده استدعا می‌کنم آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد‌شان را پس بگیرند در گمرک اداره بازرگانى، اداره اقتصاد ببینند که 5 تا اتوموبیل می‌آید تا کس داخله آن را زیاد کنند و گمرکش را بیشتر بگیرند. مثل آن که یک کسى به حج می‌رود یک اتوموبیل بیاورد این‌ قدر ثواب دارد به نظر بنده (صحیح است).

دکتر متین دفترى- پیشنهاد بنده با نظر شما هیچ منافاتى ندارد.

نایب رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- آقایان توجه فرمودند که این اصل کلى است که در یک کشورى که صادراتش به این کمى است باید وارداتش هم متناسب با آن باشد این یک اصل کلى است که من همیشه با آن موافق بوده‌ام و اگر تجارت ما همیشه بر روى این اصل بود مملکت ما به این وضع نمی‌افتاد (احسنت) یک روزى در این مملکت از صادراتش نه تنها واردات تجارتش انجام می‌شد بلکه یک قسمت از احتیاجات دولت هم از صادرات تأمین می‌شد (صحیح است) امروز بدبختانه این مملکت وارداتش در حدود 37، 38 میلیون است و صادرات 8 میلیون. این وضع قابل دوام نیست و با این که هى ما می‌گوییم در باز باشد و جنس به مملکت برسد این یک روزى مایه ورشکستگى این مملکت خواهد بود (صحیح است) این است که شخصاً عقیده بنده این است در کار تجارت و اقتصاد البته بایستى آقاى وزیر اقتصاد ملى اینجا باشند و این را توضیح می‌دادند ولى به عقیده من در کار اقتصاد یک مملکتى که نتواند حساب موازنه خرج و دخلش را درست کند این مملکت رو پرتگاه می‌رود (صحیح است) در کار تجارت هم باید سعى کنیم که واردات ما متناسب با صادرات بشود تا این که آن روز بنده اشاره‌اى به واردات کردم امروز هم اشاره می‌کنم و خود من از آنهایى هستم همان طور که ایشان می‌فرمایند 700 نفر یک اتوموبیل بهشان می‌رسد. بنده معتقدم که ایرانى با این وضع بیچارگى که دارد باید الاغ سوار شود (وکیلى- نباید سوار شود) شما وقتی که می‌روید در این خیابان‌ها در این سر پل تجریش در روز جمعه نگاه بکنید، این اتومبیل‌هاى لوکس خون جگر این مردم است که بنده و شما می‌خواهیم با تجمل و لوکس زندگى کنیم و هر روز هم اتومبیلمان را عوض کنیم و اتومبیل نوترى داشته باشیم در هیچ جاى دنیا آقاى وکیلى به اندازه ایران اتومبیل لوکس نیست، همه جا در انگلستان اتومبیلش مال 1918 است (وکیلى- 27 کارخانه دارد) الان در انگلستان مدل 1918 را سوار می‌شوند در ایران وقتى که مدل عوض شد هیچ کس مدل سال قبل را سوار نمی‌شود ولى به طوریکه عرض کردم بنده با این پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى صد در صد موافق هستم ولى معتقدم که در پیشنهاد این اشاره بشود که صاحبان اتومبیل که الان هستند یعنى نمایندگان کمپانی‌هاى خارجى که الان اتومبیل دارند فردا که اتومبیل بیوک را صد هزار تومان نفروشند اگر این کار نشود بلافاصله پنج شش میلیون تومان توى جیب یک عده بغدادى یک عده عرب، یک عده یهودى خواهیم ریخت اگر بتوانیم یک ماده‌اى اینجا اضافه کنیم که اتومبیل‌هاى موجود به قیمت امروز فروخته شود و بتوانیم یک سانکسیونى هم داشته باشیم که اگر معلوم شد این را گرانتر فروخته‌اند یا دست برادر‌زاده کتانه می‌برد می‌فروشد و یا قوم و خویش کمپانى می‌فروشد بلافاصله جریمه بکنیم بنده صد در صد موافقم و الّا اگر به این شکل باشد فایده ندارد

بعضى از نمایندگان- آقاى دکتر اصلاح کنید.

باتمانقلیج- با رأى دادن به این پیشنهاد بزرگترین خدمت را به مملکت می‌کنید.

وکیلى- خیانت می‌کنید.

باتمانقلیج- من به شما ارادت دارم آقاى وکیلى من می‌فهمم چى می‌گویم.

وکیلى- منهم می‌فهمم، مملکت آباد نمی‌شود با این فکرها.

باتمانقلیج- آباد می‌شود باید جلویش را گرفت.

وکیلى- آباد که نمی‌شود هیچ خراب هم می‌شود.

باتمانقلیج- والله صلاح است هر یک اتومبیل می‌آید 4000 هزار دلار می رود.

نایب رئیس- تا موقعى که آقاى دکتر متین دفترى پیشنهادشان را اصلاح کنند پیشنهادات دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) تبصره ذیل را به ماده دوم قانون بودجه پیشنهاد می‌نمایم: مجلس شوراى ملى امتیاز انحصارى لوله‌کشى آب شهر مشهد را براى مدت 70 سال به آستان قدس واگذار می‌نماید آستانه نباید بیش از 18 در‌صد نفع برداشت نماید پس از گذشتن مدت تمام مؤسسات و لوله‌ها و کارخانه و غیره مجاناً به شهردارى مشهد واگذار می‌شود و سایر خصوصیات این امتیاز به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران خواهد بود. نبوى به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران خواهد بود. نبوى‏

نایب رئیس- وارد نیست. به این کار آقا وارد نیست.

نبوى- آخر هر چیز واردى را هم ممکن است بفرمایید وارد نیست بنده باید توضیح بدهم.

نایب رئیس- عرض می‌کنم وارد نیست. بنده باید تشخیص بدهم. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود (به شرح ذیل قرائت شد) پیشنهاد می‌شود تبصره ذیل برماده دوم علاوه شود، مؤدیان مالیاتى از هر قبیل که کلیه بدهى مالیاتى آنها لغایت آخر سال 27 از مبلغ پنجاه هزار ریال تجاوز نکند و تا مدت دو ماه از تاریخ تصویب این قانون نقداً بپردازند از تأدیه جریمه تخلف و زیان دیر کرد معاف خواهند بود. موسوى‏

نایب رئیس- مشابه این پیشنهاد از آقاى امیر‌تیمورى تصویب شده.

موسوى- چون پیشنهاد آقاى امیر‌تیمور از پیشنهاد بنده جامع‌تر است بنده استرداد می‌کنم.

نایب رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم بودجه بانک ملى جزء بودجه دولت شده و امور دخل و خرج آن تحت نظر و بررسى مأمورین دولتى قرار گیرد. عبد القدیر آزاد

نایب رئیس- وارد نیست آقا خود بانک یک قانون خاصى دارد.

آزاد- بنده هم یک توضیحاتى می‌دهم آن وقت هم یا رأى می‌دهند یا نمی‌دهند.

دهقان- وارد نیست آقا.

آزاد- وارد است.

نایب رئیس- وارد نیست اگر با این ترتیب نخواهید بودجه بگذارد که نمی‌شود.

آزاد- 900 میلیون مال مملکت به هدر رفته است.

نایب رئیس- این نمی‌شود که شما یک صحبت‌هاى دیگرى اینجا بکیند ما نمی‌توانیم آقا شما یک خورده حساب‌هایى با بانک ملى دارید

آزاد- عرض کنم آقایان اطلاع دارند که سابقاً وزارتخانه‌ها یک بودجه‌یى داشتند که این بودجه تحت نظر خود وزیر و رئیس محاسباتى که آن وزارتخانه نظر خود وزیر و رئیس محاسباتى که آن وزارتخانه تعیین می‌کرد مصرف می‌شد ولى چون در اطراف آن سر و صدا شد بالاخره مقرر شد که آقاى وزیر دارایى براى هر وزارتخانه‌یى یک نفر رئیس محاسبات یک ناظر مالى تعیین بکند که تمام آن وزارتخانه مطابق اعتباراتى که مجلس شوراى ملى براى آن وزارتخانه معین کرده است با رعایت مقررات قانونى مصرف شود البته این قضیه سبب شد که حیف و میل‌هایى که

+++

می‌شد در وزارتخانه‌ها بین برود ولى متأسفانه بانک ملى در حدود 60 میلیون تومان مطابق ترازنامه‌یى که در اینجا نوشته است اینجا درآمدنشان داده است که از این در‌آمد 10 میلیون را به دولت داده است و پنجاه میلیون خرج شده است. در این 50 میلیون به هیچ‌وجه من‌الوجوه نظارتى نشده است. عرض کنم که مطابق این اسنادى که بنده خدمت آقایان ارائه می‌دهم یک مقدار زیاد آن در بانک ملى نفله شده است که اگر چنانکه آقایان درست توجه بفرمایند در این پنج شش سال شاید بیش از پانصد میلیون تومان پول دولت پول ملت ایران نفله شده است عرض کنم که راجع به صحبت‌هایی‌که آقاى مکى در اینجا اظهار داشتند آقاى رئیس بانک ملى یک توضیحاتى دادند که من یک قسمت‌هایش را می‌خوانم و توضیح می‌دهم که اینها به کلى بر‌خلاف واقع است «ثالثاً کلیشه اسکناس‌هاى پنج تومانى می‌نویسد در آبان 1321 در زمانى که جناب آقاى علاء ریاست بانک ملى را داشتند چون اسکناس کافى در اختیار هیئت نظارت اندوخته اسکناس نبود دستور چاپ اسکناس جدید با تمثال اعلیحضرت همایون محمد رضا شاه پهلوى به امضاى جناب آقاى علاء و آقاى بامداد داده شده است بنده می‌خواستم عرض کنم که این قضیه سفسطه است. براى این که این اسکانس‌ها را که آقایان ملاحظه می‌فرمایید یک صور و یک نقوش در آنها هست که اول آنها را نقاشى می‌کنند بعد کلیشه می‌کنند و آن وقت که کلیشه کردند آنها را چاپ می‌کنند. طریقه چاپ اسکناس هم این است که بانک ملى اگر چنانچه 10 میلیون برگ احتیاج دارد که اسکناس 100 ریالى منتشر کند 20 میلیون اسکناس تهیه می‌کنند که ده میلیون آن را به گردش مى اندازد، ده میلیون دیگر را ذخیره نگه‌می‌دارد و آن ده میلیون را که در ذخیره نگه‌می‌دارند براى این است که هر مقدار از این اسکناس‌ها پاره شد یکى عوض او بگذارند و پس از این که در ظرف 10 سال یا 12 سال یا بیست سال این اسکناس‌ها از بین رفت باز دو مرتبه همان کلیشه‌ها را مى‌اندازند در زیر چاپ وچاپ میکنند و در هیچ جاى دنیا رسم نبوده که وقتى اسکناس‌ها تمام شد به کلى شکل و وضع اسکانس‌ها را عوض کنند و یک اسکناس دیگرى چاپ کنند شاید اگر آقایان به اسکناس بعضى از کشورها مراجعه کنند یک کلیشه‌اى ممکن است 30 سال 40 سال 50 سال از آن اسکناس چاپ بشود و در جریان باشد ولى آقاى ابتهاج ملاحظه کنید آمدند چکار کردند، این 4 تا اسکناس است که من خدمت آقایان ارائه می‌دهم ملاحظه بفرمایید یکى از اینها عکس اعلیحضرت فقید است که در حدود یک میلیون یا بیشتر پول خرج شده است براى کلیشه‌ها و گراور‌هاى این، آقاى ابتهاج آمده است تمام این اسکناس‌هایى را که عکس اعلیحضرت فقید روى آن منقوش بوده آنها را عوض کرده و در سنه 1322 دستور داده است که در حدود چهار میلیون ریال داده‌اند به یکى از کمپانى‌هاى انگلیس این یکى دیگر را چاپ کرده اند که تصویر آن عوض شده (دهقان- مال اعلیحضرت فعلى است) بسیار خوب، اجازه بدهید این مال شاه فعلى است و آن یکى مال شاه فقید است بنده می‌خواهم اینجا سؤالى که بکنم این است این یکى هم که مال اعلیحضرت فعلى است چرا درست نیست و به این رنگ نیست و اگر واقعاً آمده اند فکر کرده اند و مطابق قانون شده و قانونى بوده است چرا بعد از یک سال آمده‌اند آن فرم را برداشته‌اند و عوض کرده‌اند و این یکى را درست کرده‌اند و چهار صد هزار تومان پول ایران را داده‌اند به انگلیس‌ها حالا بعد از این هم اگر این یکى مطابق به اصلاح و فکر بوده و نشسته‌اند درست کرده‌اند پس چرا بعد از یک سال یک سال و نیم دو مرتبه آمدند پولى خرج کردند و باز این یکى را چاپ کردند (شهاب خسروانى‏-... براى این که کوچکتر باشد و توى جیب جا شود) این حرف‌هایى است که تمام از بین می‌رود واین را چهار صد هزار تومان دو مرتبه داده اند که چاپ بشود. مقصود بنده این است که در اثر این عمل و در این اسکناس‌هایى که چاپ شده است سه تا جرم واقع شده یکى این که روى همان سیاست سابق تاژ پول ایران را نفله کرده‌اند در صورتى که وقتى آنشاه از بین رفت اینها پیشنهاد کردند که اسکناس‌هایى چاپ کنند که روى آن عکس اعلیحضرت فعلى باشد. بسیار خوب این یک منطقى دارد. این گلیشه ها را از بین بردند و گفتند که این اسکناس‌ها را به این طریق چاپ کنیم وقتى که چاپ کردند دوباره گفتند که این به درد نمی‌خورد و به این مملکت خیانت کرده‌اند اینها سیاست نفله کردن است یعنى اموال دولتى را که به دست این اشخاص سپرده‌اند آنها نفله می‌کنند دوم این است که البته اینها یک خدمتى کرده‌اند به چاپخانه‌هاى انگلستان که آنها بیکار بوده‌اند سوم اینست که آقایان می‌دانند که وقتى یک سفارش‌هایى یک نفر می‌دهد به یک شرکت خارجى یک پورسانتاژى به او می‌دهند البته با این ترتیب یک پورسانتاژى هم به آنها به طور قطع رسیده است بنا‌براین من می‌خواستم آقاى رئیس توجه بفرمایند که در این عمل یک میلیون و دویست هزار تومان پول این ملت بدبخت ایران بی‌خود و بی‌جهت نفله شده است اینها اگر یک علت صحیحى داشت من حرف نمی‌زدم ولى اینها راهى بعد از این هر دوازده ماه چهارده ماه یک مرتبه عوض می‌کنند و در هر دفعه که اینها را عوض می‌کنند یک میلیون به دولت ضرر می‌خورد.

نایب رئیس- آقاى آزاد مطابق نظامنامه یک ربع ساعت شما تمام شد (آزاد- در بودجه است می‌توانم صحبت کنم) این پیشنهاد است و یک ربع ساعت بیشتر نمی‌توانید صحبت کنید.

آزاد- آقا این ترازنامه را نگاه کنید چندین میلیون به این مملکت ضرر خورده اجازه بفرمایید صحبت کنم.

عباس نراقى- صحیح نیست آقاى آزاد این مطالبى که شما می‌گویید اطلاع ندارید همه این حرف‌هایى که می‌زنید بر‌خلاف است این اسکناس‌ها را سوزانیده‌اند.

آزاد- برخلاف نیست من اسکناس‌ها را نشان می‌دهم چرا کلیشه‌ها را از بین برده‌اند.

عباس نراقى- شما مطلبى را که اطلاع ندارید چرا بیخود اذهان را مشوب می‌کنید.

آزاد- اگر اسکناس از بین رفته است چرا کلیشه آن را از بین برده‌اند؟ (زنگ رئیس)

عباس نراقى- چرا بیخود حرف می‌زنید من توضیح می‌دهم.

آزاد- هر کسى که اطلاع داشته باشد از امور چاپ می‌داند که بیشتر خرج آن روى این کلیشه و این نقوش است و باید که این کلیشه‌ها و این نقوش محفوظ بماند و تمام خرج براى این کلیشه است ولى اینها این نقوش را عوض می‌کنند عمداً و یک ضررى به صندوق دولت می‌خورد.

دهقان- این اسکناس‌ها باید ضمیمه صورت مجلس شود.

نایب رئیس- آقاى آزاد شما نمی‌خواهید رعایت نظم مجلس را بفرمایید مطابق نظامنامه شما باید یک ربع ساعت صحبت بکنید و یک ربع ساعت هم گذشته است تمنى می‌کنم آئین‌نامه را به هم نزنید

آزاد- جنابعالى چرا نمی‌گذارید منافع ملت ایران محفوظ باشد؟

نایب رئیس- من را مجبور نکنید که به شما اخطار بکنم آقاى آزاد.

آزاد- من سؤال کرده‌ام که دولت جواب بدهد جواب نداده‌اند این صورتى که من نوشته‌ام الان دو ماه است نیامده‌اند و حالا هم که بودجه دولت مطرح است نمی‌گذارید به عرض آقایان برسانم.

مکى- آقاى رئیس بانک دیکتاتور است.

عباس نراقى- آقا چاپ اسکناس را باید شوراى بانک است.

آزاد- پول مملکت را نفله کرده‌اند خیال می‌کنید که شورا از آسمان آمده است من به شورا هم اعلام جرم می‌کنم خلاف مصالح ملت ایران رفتار کرده است یک میلیون و دویست هزار تومان پول مملکت را نفله کرده‌اند شورا حق ندارد در ظرف چهار سال چهار مرتبه اسکناس چاپ کند (عباس نراقى- اسکناس کهنه شده بود اسکناس نو لازم داشتند) کلیشه‌هاى آن را چرا از بین برده‌اند؟

نایب رئیس- آقاى آزاد به جنابعالى اخطار می‌کنم این دفعه زیرا شما تمام وقت مجلس را گرفته‌اید در صورتی که مطابق آئین‌نامه بیشتر از یک ربع ساعت حق صحبت ندارید.

آزاد- آقا اسکناس را چهار دفعه در عرض یک سال عوض کرده‌اند.

نایب رئیس- بنده به آقا اخطار می‌کنم که احترام خودتان و مجلس را رعایت بکنید و الّا من جلسه را ختم می‌کنم. آزاد پس بنده دولت را استیضاح می‌کنم (دهقان- بنده هم حاضرم زیر استیضاح شما را امضاء بکنم) براى این که مالیه مملکت دارد غارت می‌شود و از آن سوء‌استفاده می‌کنند و یک مملکتى تمام دارائیش دارد غارت می‌شود و تمام دارد از بین می‌رود و به هیچ‌وجه من‌الوجوه شما که نماینده هستید حاضر نیستید که جلوگیرى از این افراط و تفریط‌ها بشود تمام شد و رفت. تمام عایدات هم دارد از بین می‌رود.

دکتر معظمى- اجازه می‌فرمایید؟

+++

نایب رئیس- به این پیشنهاد رأى گرفته نمی‌شود

دکتر معظمى- اجازه بدهید راجع به بانک ملى چون بنده وارد بودم اجازه بفرمایید توضیحى بدهم. عرض کنم بنده وقت مجلس را زیاد نمی‌گیرم ولى چون راجع به بانک ملى مطالبى فرمودند واقعاً وظیفه همه ما این است که این مؤسسه را حفظ بکنیم این بود که من لازم دانستم یک عرایضى بکنم و راجع به آمدن بودجه بانک به مجلس چون مجلس شوراى ملى یک قانون خاصى براى اساسنامه بانک ملى گذرانیده است و این یک قانون خاصى دارد و تصویب بودجه‌اش را به نظر شورا گذارده است و به عقیده من صلاح مملکت این است ولى وزیر دارایى موظف است که چه در شورا و چه در هیئت نظارت آنجا حضور پیدا بکند (یک نفر از نمایندگان- در شورا نمی‌تواند) در شورا خیر ولى در هیئت نظارت می‌تواند و شما می‌توانید تقاضا بکنید که تراز‌نامه‌اش را همه ساله در بودجه بعرض مجلس برساند آن مانعى ندارد ولى اصولاً اگر بخواهیم بودجه‌اش را به مجلس بیاوریم به مصلحت مملکت نیست. این راجع به بودجه اما راجع به قسمت اسکناس‌ها و کلیشه‌ها که فرموده‌اند به عقیده من چون آقاى نراقى در آنجا تشریف دارند خوب است یک توضیحى بدهند ولى این سابقه دارد که اسکناس‌ها را می‌سوزانده‌اند ...

آزاد- به چه دلیل کلیشه‌ها عوض شده است؟

دکتر معظمى- بنده خودم در هیئت نظارت بودم ولى یکوقتى که وقت مجلس گرفته نشود خوب است آقاى نراقى یا آقاى اردلان توضیح بدهند ولى آن طور که من در نظرم هست، متأسفانه در مملکت ما اسکناس‌ها را خوب نگه نمی‌دارند و کثیف و پاره می‌کنند و آن اسکناس‌هایى که مربوط به اعلیحضرت فقید بود کهنه شده بود که هیئت نظارت آن اسکناس‌هاى کهنه را می‌سوزانید و ما در آنجا هفته‌اى سه جلسه چهار جلسه داشتیم که می‌رفتیم آن اسکناس‌هاى پاره را می‌سوزانیدیم و وقتى که آن اسکناس‌ها تمام شد شاه سابق هم رفته بود ... (آزاد- مال شاه جدید را چرا سه جور چاپ کردند آقاى دکتر معظمى شما که منطق دارید من گفتم که اسکناس‌ها را چرا کلیشه‌اش را از بین بردند که باز یک میلیون بدهند) راجع به این قسمت هم باید عرض کنم که براى این که این اسکناس‌ها از بین نرود اینها را در کشورهاى دیگر معدوم نمی‌کنند این اسکناس‌ها را خمیر می‌کنند و دوباره چاپ می‌کنند ولى ما چون وسیله نداریم براى جلوگیرى از سوء‌استفاده معدومش می‌کنیم ولى در جاهاى دیگر که خودشان کارخانه دارند این اسکناس‌ها را خمیر می‌کنند و دو مرتبه در دسترس مردم می‌گذارند ولى ما چون این کارخانه‌ها را نداریم براى این که سوء‌استفاده نشود در حضور هیئت نظارت اینها را معدوم می‌کنیم به علاوه این را می‌خواستم عرض کنم که مؤسسه بانک ملى ایران یکى از مؤسساتى است که با این وضعى که در مملکت هست بسیار خوب اداره می‌شود (صحیح است)

آزاد- بلى آقاى دکتر این ترازنامه‌اش است بنده ممکن است با شما بنشینم و به شما ثابت کنم.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى با اصلاحاتى که شده است قرائت می‌شود و رأى گرفته می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) ورود کلیه اتومبیل‌هاى سوارى به کشور در مدت سه سال ممنوع است در این مدت دولت فقط مجاز خواهد بود عده محدودى پروانه اتومبیل‌سوارى از دو یا سه سیستم ارزان براى حوایج ضرورى عامه مطابق آئین‌نامه‌اى که بتصویب هیئت وزیران خواهد رسید صادر نماید. این حکم شامل پروانه‌هاى ورودى که قبل از تصویب این قانون از وزارت اقتصاد صادر شده نخواهد بود. اتومبیل‌هاى موجود در شرکت‌هاى وارد‌کننده اتومبیل به بهاى فعلى موقع تصویب این قانون باقى خواهد بود و تخلف از آن موجب مجازات مقرر در قانون کیفر گرانفروشان است‏

نایب رئیس- پیشنهاد شده است که با ورقه رأى گرفته شود پنج نفر هم امضاء کرده‌اند که قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنیم که پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى با ورقه رأى گرفته شود. باتمانقلیج- دکتر بقائى- احمد دهقان- مکى- معتمد دماوندى‏

نایب رئیس- با ورقه رأى می‌گیریم (على وکیلى- این پیشنهاد جدیدى است بنده مخالفم) این پیشنهاد اولیه است که اصلاح شده است (رضوى- حالا توضیح می‌خواهد) رأى می گیریم به این پیشنهاد با ورقه آقایانی که موافقند ورقه سفید با اسم می‌دهند. (اسامى آقایان نمایندگان حاضر در جلسه توسط آقایان منشیان به شرح زیر قرائت شد:)

آقایان: نبوى. اردلان. معتمد دماوندى. دکتر معظمى. دکتر ملکى. دهقان. کشاورز صدر. نراقى. صفوى. می‌رسید على بهبهانى. اسلامى. کهبد. مسعود ثابتى. عامرى. تولیت. اخوان دکتر عبده. شهاب خسروانى. سلطانى. دکتر متین دفترى. ابوالقاسم بهبهانى. دولتشاهى. قبادیان. آصف. وکیلى. آزاد. گنابادى. مکى. معین زاده. وکیل. محمود. نیک‌پى. کامل‌ماکوئى. ارباب. قهرمان. لیقوانى. عباسى. باتمانقلیج. عباس مسعودى. بوداغیان. دکتر مجتهدى. شریعت‌زاده. صاحب‌دیوانى. گرگانى. صاحب‌جمع. نواب. احمد فرامرزى. تقى‌زاده. گیو. عبدالرحمن فرامرزى. قوامى. ملکپور. موسوى. حاذقى. دادور. گنجه. سالار بهزادى. اسامى موافقین- آقایان: دکتر متین دفترى. مکى. آزاد. گنابادى. آصف. احمد فرامرزى. دهقان. کشاورز صدرى. دکتر بقائى. دکتر معظمى. نراقى. صاحب‌جمع. عباسى. دکتر مجتهدى. قوامى. باتمانقلیج. عباس مسعودى. سالار بهزادى. حاذقى.

اسامى مخالفین- آقایان: عبدالرحمن فرامرزى. معتمد دماوندى. على وکیلى. ابوالفتح دولتشاهى. ارباب. موسوى. صاحب‌دیوانى. معین‌زاده. ابوالقاسم بهبهانى. سلطانى. قبادیان. تولیت. شهاب خسروانى. اخوان. کهبد. گنجه. (پس از استخراج آراء نتیجه به قرار زیر از طرف مقام ریاست اعلام شد)

نایب رئیس- عده 59 نفر است 19 رأى موافق.

مکى- مگر میلیونرها می‌گذارند تصویب شود؟

باتمانقلیج- جاى تأسف است.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى کهبد قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شورای ملى: اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که تبصره ذیل به ماده 2 اضافه شود:

تبصره- کشاورزان و خرده مالکین تا 2400 ریال نقد و سیصد کیلو جواز پرداخت مالیات بخشوده می‌شوند نبوى- این تصویب شده است‏

نایب رئیس- مشابه این تصویب شده است پیشنهاد آقاى ضیاء ابراهیمى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 2 قانون بودجه 28 اضافه شود.

 تبصره- خورده مالکینى که مالیات مشخصه آنها نقداً و جنساً از دو هزار و چهار صد ریال تجاوز نکند از پرداخت مالیات معاف خواهند بود.

نایب رئیس- مشابه این هم تصویب شده است پیشنهاد آقاى مکى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شورای ملى: پیشنهاد می‌نمایم در ماده دوم تبصره ذیل اضافه شود.

تبصره- از تاریخ تصویب این قانون بودجه راه‌آهن دولتى ایران ضمیمه بودجه کل کشور خواهد بود.

نایب رئیس- آقاى مکى‏

مکى- آقایان توجه دارند که تا‌کنون روى این موضوع سه چهار مرتبه در مجلس بحث شده و آقاى اردلان در موقعى که وزیر راه بودند وعده کردند که در ظرف دو ماه این بودجه را ضمیمه بودجه کل کشور کنند و آقاى نجم‌الملک ضمیمه بودجه کرد و آورد آقاى دکتر سجادى هم وقتى وزیر راه بودند این کار را کردند ولى یک دست‌هاى مرموزى هست که نمی‌گذارد این بودجه راه‌آهن ضمیمه بودجه کل کشور بشود حالا چه حیف و میل‌هاى عجیب و غریبى در بنگاه راه‌آهن دولتى ایران می‌شود. بنده عرض کردم یکى از مواردش همان مصاحبه‌اى بود که آقاى مدیر کل بنگاه راه‌آهن دولتى ایران در جواب بیانات بنده کرده بود می‌گوید روزانه چهار هزار تن بار ما از خرمشهر حمل می‌کنیم بتهران این 4000 تن ضرب در هزار کیلومتر از خرمشهر تا تهران ضرب در یک ریال و ضرب در 360 می‌شود 144 میلیون تومان فقط همین حمل و نقل بنگاه راه‌آهن دولتى ایران است در صورتی که بودجه راه‌آهن دولتى ایران صد میلیون تومان است حالا شما خط شاهرود را نگیرید خط میانه را نگیرید خط شمال را هم نگیرید اینها را هم بارهایش را بنده نگرفتم فقط مسافرش را حساب کنید روزى تنها چهار صد نفر مسافر می‌ر‌ود به جنوب و خوزستان و این بالغ بر 260 میلیون تومان درآمد بنگاه راه‌آهن دولتى ایران است حالا چطور می‌شود که صد میلیون تومان خرجش است و صد میلیون تومان دخلش آن وقت در این بودجه هم که می‌بینید خرج و دخلش با همدیگر تطبیق نمی‌کند، حقه بازى است

+++

و اگر در مجلس بیاید و ضمیمه بودجه کل کشور شود آقای وزیر دارایی هم ‌می‌تواند نظارت بکند الان آقای وزیر دارایی نظارتی ندارد و عرض کردم که دو نفر از آقای وزیر دارایی است که یکی از طرف دیوان محاسبات است و یکی هم از طرف آقای وزیر دارایی است آن وقت سه نفر از طرف وزارت راه است که یکی معاون وزارت راه است و دو نفر مهندس با انتخاب وزارت راه اینها نظارت می‌کنند بر بودجه راه‌آهن دولتی و نه مجلس شورای ملی ایران نه وزارت دارایی نظارت در بودجه راه‌آهن دارند از همان روزی هم که این مؤسسه را مستقلش کردند آن روز رضا شاه سلطنت می‌کرد راه‌آهن هم در دست ساختمان بود یعنی مخارجی داشت که با مقررات جاری مملکت تطبیق نمی‌کرد گفتند یک قانون خاصی برایش می‌گذرانیم و طبق قانون می‌توانیم بر سرعت ساختمان راه بیفزایم ولی حالا که این مؤسسات از بین رفته است یعنی نه رضا شاهی هست که اگر کسی دزدی کرد بتوانند او را از کار بیرون کنند و مؤاخذش بنمایند یعنی مثل همین مدیر کل راه آهن در دوره رضا شاه به پنج سال حبس محکومش کردند، یعنی اختلاس کرد گرفتند حبسش کردند این چنین کسی را اگر رضاشاه حیات داشت غیر ممکن بود بگذارد در رأس بنگاه راه‌آهن دولتی ایران باشد (صحیح است) کسی که اختلاس کرد محکمه محکومش کرده حالا پاک و طیب و طاهر شده و در مصاحبه مطبوعاتی هم می‌گوید راه‌آهن بودجه‌اش این قدر است کسر دارد این طور است، این طور است، این راه‌آهن از بین می‌رود و 26 هزار نفر کارگرش و بال گردن این ملت گرسنه و فقیر می‌شود همه آقایان هم بنده می‌دانم راجع به این موضوع حسن نیت دارند و دلشان می‌خواهد که دولت و مجلس شورای ملی  ایران در بودجه راه‌آهن نظارت کنند اعم از مخبر کمیسیون و وزرای وقت نخست وزیر همه نسبت به این موضوع اظهار نظر کرده‌اند و اگر آقایان راجع به این موضوع مخصوصاً آقای ملک مدنی سایرین همه این نظریات را داشته‌اند که از طرف مجلس شورای ملی نظارت در بودجه این بنگاه بشود و همه آقایان هم آمده‌اند در مجلس صحبت کرده‌اند پیشنهاد کرده‌اند یک دست‌های مرموزی نگذاشته است بنده که الان آمده‌ام این جا یک صحبتی کرده‌ام نمی‌خواهم پرده‌دری کرده باشم ولی چند روز است که کارگرها را در بنگاه راه‌آهن دولتی جمع می‌کنند برای این که ورقه‌ای امضاء کنند و بدهند توی فلان روزنامه چاپ شود که نسبت به بنده اظهار تنفر کنند. این اظهار تنفر افتخار است برای بنده ولی نباید توی کارخانه بگویند که اظهار تنفر بکنند و یا اظهار قدردانی از کسی بشود توضیحات دیگری نمی‌دهم آن جا که عیان است چه حاجت به بیان است خود آقایان می‌دانند بنگاه راه‌آهن چقدر عایدات دارد، چقدر خرج دارد بنده استدعا می‌کنم این جا آقایان با کمال وجدان و شرافت اظهار نظر کنند یا مثبت یا منفی و تکلیف این مؤسسه را از روز اول تا به حال که چندین وزیر آمده است اظهارنظر کرده است صحبت شده است و جزء برنامه دولت‌ها بوده جزو بودجه دولت‌ها بوده تا‌کنون من نمی‌دانم این چه دست مرموزی است که نمی‌گذارد آقایان با یک تصمیم خودشان جلوی این خرج‌های بی‌رویه را بگیرند و دیگر نگذارند که در دستگاه اقتصادی و شریان حیاتی مملکت که راه‌آهن ما است این قدر اختلال شود و راه‌آهن هم از این وضع فلاکت بار خلاص بشود و من اطمینان دارم که بیشتر از 10، 15 میلیون اضافه بر درآمد داشته باشد اگر وزارت دارایی نظارت داشته باشد.

نایب رئیس - آقای دکتر معظمی ‌بفرمایید

دکتر معظمی- عرض کنم که یک پیشنهادی هم آقای کهبد تقدیم کردند که کلیه بودجه شرکت‌ها باید به مجلس شورای ملی بیاید تمام شرکت‌ها و مؤسسات دولتی یک اساسنامه قانونی دارند ولی از طرفی هم مجلس شورای ملی باید از وضع آن‌ها اطلاع داشته باشد با موافقت آقای وزیر دارایی یک پیشنهادی تهیه شده است که هم استقلال بعضی از موسسات که لازم است حفظ خواهد شد و هم این که مجلس شورای ملی  از بعضی از این مؤسسات و بودجه‌های آنها اطلاع پیدا خواهد کرد این است که این پیشنهاد را قرائت می‌کنم که نظر آقای مکی و سایر آقایان تأمین شده باشد کلیه بودجه‌های مؤسسات دولتی اعم از شرکت‌ها و بنگاه‌ها به عنوان بودجه ضمیمه هر سال جزء بودجه‌های عمومی ‌برای اطلاع به مجلس شورای ملی  تقدیم خواهد شد این بودجه ضمیمه همان بودجه «آن کس» است که در سایر بودجه‌ها هم هست هر سال جزو بودجه‌های عمومی ‌برای اطلاع مجلس تقدیم خواهد شد.

مکی- اصلاح کنید و نظارت

دکتر معظمی- اگر نظارت باشد شما مطابق قانون اساسی حق دارید در همه جا نظارت کنید.

نایب رئیس- آقای دهقان

دهقان-اولاً آقای مکی باید توجه داشته باشد که وزارت دارایی بر کلیه این شرکت‌ها و بنگاه‌ها (مکی- خود آقای وزیر دارایی تصدیق کرده‌اند که نظارت ندارند) نظارت دارند (وزیر دارایی- خیر نظارت نداریم) عرض کردم در حدود مقررات و قوانینی که از این مجلس گذشته است یک نظارت مالی دارید (وزیر دارایی- خیر آقا نداریم) بنگاه راه‌آهن هم طبق یک قانون خاص به وجود آمده و طبق یک قانون خاصی هم اداره می‌شود و نمی‌شود هم او را مثل یک مؤسسه دولتی به آن مناقصه و مزایده آمده راه‌آهن درست کرد اصلاً راه نمی‌افتد درست نمی‌شود کار نمی‌کنید به علاوه باید انصاف بدهید که در این 7 – 8 ساله بزرگترین کار از راه‌آهن گرفته شده و کوچکترین مساعدتی هم به آن نشده است و این مهندسین ایرانی با کمال جانفشانی خدمت کردند و نباید قدر خدمات خدمتگزاران ایران را این طور پایمال کرد به علاوه از آن روزی که مملکت از هرج و مرج پیدا کرده است و آن انقلابات و افتضاحات از بین رفته است راه آهن هم مشغول کاری هست و هیچ دسته‌بندی هم در بین نیست و سر و صدایی هم در آن جا نیست و مشغول کار شده‌اند آقا آن اوضاع و احوال بود که آن وضع را به وجود آورد شما اگر یک غرض خاصی ندارید باید اذعان کنید که راه‌آهن دارد کار خودش را می‌کند و کمکی هم به آن نشده است یک راه‌آهن که 8 سال است یک دانه اسباب یدکی به آن نداده‌اند (مکی- 10 میلیون دولار داده‌اند و می‌گویند پول نگرفته است) چون توقعی ازش دارید این است که بنده با پیشنهاد جنابعالی مخالفم و عقیده دارم که اگر این کار هم به دست دولت داده شود از همین فعالیتی هم هست فلج می‌شود.

مکی- جناب آقای رئیس اگر پیشنهاد آقای دکتر معظمی‌نظارت را قبول کند بنده قبول می‌کنم.

دکتر معظمی‌-این نظارت مطابق قانون اساسی در همه جا هست بدیهی است این اضافه می‌شود.

نایب رئیس- پیشنهاد اصلاحی دو مرتبه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مکی- و نظارت آقای وزیر دارایی این را بفرمایید که نظارت دارد بنده قبول می‌کنم.

وزیر دارایی- مجلس بر همه جا نظارت دارد.

نایب رئیس- باید رأی بگیریم پیشنهادی که قبول شد و قرائت شده است رأی می‌گیریم.

دهقان- آقا این باید برود آخر تبصره‌ها چون تبصره پیشنهادی دولت است.

نایب رئیس- رأی می‌گیریم به این پیشنهاد آقایانی که موافقند قیام بفرمایند؟

یکی از نمایندگان- چه پیشنهادی

بعضی دیگر از نمایندگان - نظارت را هم اضافه کنید

حاذقی -نظارت اضافه شده است.

نایب رئیس -آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) قابل توجه شد ضمیمه لایحه می‌شود پیشنهاد دیگر آقای مکی قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم یک میلیون تومان از بودجه وزارت خارجه کسر شود.

مکی- این پیشنهاد طرح شد و صحبتش را هم کرده‌ام.

نایب رئیس- پیشنهاد آقای ملک‌مدنی قرائت می‌شود (گفته شد -نیستند) پیشنهاد آقای شهاب خسروانی قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مجلات علمی‌ و ادبی که مدیران و صاحب امتیازان مقام استادی دارند با تصویب شورای عالی فرهنگ می‌توانند مدیر و صاحب امتیاز باشند.

نایب رئیس- بفرمایید

شهاب خسروانی- عرض کنم که آقایان توجه دارند که بعد از این که قانون مطبوعات یک عده از اشخاصی که دارای یک تحصیل‌هایی بودند و یک مجلات علمی ‌را می‌نوشتند به مناسبت همین آیین‌نامه جدیدی که آقای وزیر فرهنگ به مجلس شورای ملی فرستادند اینها را از مدیریت و صاحب امتیاز مجلات علمی ‌و ادبی و اجتماعی معاف کرد تصدیق می‌فرمایند که بعضی از مجلات وقتی می‌تواند ارزش داشته باشد که صاحب امتیاز ارزش علمی ‌داشته باشد مثل می‌زنم مثل مجله یادگار مجله یادگار صاحب امتیاز و مدیرش آقای اقبال آشتیانی است که مدیر این مجله است و استاد دانشگاه هم می‌باشد و یکی از شخصیت‌های علمی ‌این مملکتند و به همین مناسبت آقای اقبال و یک شخصیت‌های دیگری مثل جناب آقای تقی‌زاده و مثل مرحوم قزوینی در آن جا اهل قلم هستند که چیز می‌نویسند و حقیقت مورد استفاده

+++

است این مثل یک می‌ماند که آقاى آشتیانى که مجله دارند شما اجازه می‌دهید مجله داشته باشد ولى مدیرتش با منشى باشد اصلاً ارزش آن مجله از بین می‌رود این است که بنده استدعا می‌کنم که آقاى وزیر فرهنگ و آقاى وزیر دارایى و آقاى مخبر این پیشنهاد را قبول بفرمایند و آقاى دکتر معظمى این یک خدمت بزرگى است که نسبت به افکار عمومى تا اندازه اى که نسبت به مطبوعات سر و کار دارند می‌شود.

نایب رئیس- آقاى نبوى.

نبوى- اصل نظر جناب آقاى شهاب خسروانى بسیار صحیح است و این کار باید بشود ولى این از تفسیر قانون مطبوعات که روزى هم مطرح خواهد شد و مقام ریاست هم یک روزى اینجا وعده داده‌اند که مطرح خواهد شد و جزء دستور قرار خواهد گرفت (مکى- این زشت است که آقاى اقبال آشتیانى توى این مملکت نتواند چیز بنویسد) عرض کنم که ما خرابى خیلى داریم وضع مملکت هم خیلى خراب است ولى نمی‌شود تمام این ها را در ضمن این بودجه رفع کرد سایر موضوعات دیگر هست که باید اصلاح بشود.

دکتر بقائى- انشاء‌الله بعد از ختم مجلس یک جلسه‌اى تشکیل می‌دهند.

دهقان- آقاى رئیس بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

نایب رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- اجازه بفرمایید این تبصره این جا بنده در دفعه پیش هم عرض کردم تبصره‌اى که در این جا اضافه شد در قانون مربوط به مطبوعات در خود مجلس پیشنهاد شد و تصویب شد و اشکالاتى دارد که از جمله یکى همین است که واقعاً یک استادى یک دبیرى یک مجله علمى ننویسد پیس کى بنویسد، بنابراین بنده با این پیشنهاد کاملاً موافقم.

دکتر معظمى- اصلاح بفرمائید.

نایب رئیس- یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود (به شرح سابق قرائت شد)

دهقان- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم این پیشنهاد مربوط به بودجه نیست چرا مطرح می‌کنید.

شهاب خسروانى- این مربوط است زیرا آنها از بودجه دولت حقوق می‌گیرند.

نایب رئیس- بنده با این که خودم موافق با این هستم این را وارد نمی‌دانم.

شهاب خسروانى- موافق صحبت کرده است.

نایب رئیس- باشد.

دکتر بقائى- حالا نباید مطرح شود بعداً هم نباید مطرح شود.

نایب رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شوراى ملى: تبصره- دولت مکلف است از اشیاء لوکس غیر‌ضرورى معادل 90 درصد ارزش واقعى آن مالیات و عوارض گمرکى دریافت دارد و چنانچه براى اجراى این تبصره لازم باشد دولت می‌تواند با تصویب هیئت دولت آئین‌نامه مخصوصى که تسهیل اجراى این تبصره را متضمن باشد وضع نماید.

نایب رئیس- مشابهش رد شده است (گفته شد ایشان هستند).

باتمانقلیج- بنده قبول می‌کنم.

نایب رئیس- نمی‌شود مشابه آن رد شده است پیشنهاد آقاى وکیلى قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد) ریاست محترم مجلس شوراى- تبصره زیر را به ماده اول پیشنهاد می‌نمایم- تبصره مالیات کسبه و پیشه‌وران و صنعتگرانى که منحصراً دستمزد دریافت می‌دارند به طور مقطوع دریافت و به شش طبقه به ترتیب زیر تقسیم می‌شوند. طبقه اول 250 ریال- طبقه دوم 500 ریال- طبقه سوم 1000 ریال- طبقه چهارم 2000 ریال- طبقه پنجم 4000 ریال- طبقه ششم 8000 ریال، تشخیص طبقه هر مؤدى با کمیسیون صنفى است که در هر محل از نمایندگان همان صنف یا اصناف تشکیل می‌گردد طرز تشکیل کمیسیون صنفى و انجام وظیفه و طرز تشخیص طبقه هر مؤدى به موجب آئین‌نامه مصوب کمیسیون قوانین دارایى مجلس شوراى ملى معین می‌شود. کسبه و پیشه‌وران و صنعتگرانى که مشمول این ماده هستند به موجب آئین‌نامه مصوبه کمیسیون قوانین دارایى معین خواهد شد و مشمولین این ماده در صورت اشتغال به کسب یا پیشه و یا صنعت دیگرى غیر از آنچه که در آئین‌نامه معین شده موظف خواهند بود که مالیات مربوطه به آن شغل یا کسب یا صنعت یا پیشه را علیحده طبق مقررات مربوطه پرداخت نمایند.

نایب رئیس- در قانون هست جنابعالى هم می‌دانید بنده هم می‌دانم.

على وکیلى- آقا آن هنوز نگذشته.

نایب رئیس- می‌آید فردا یا پس فردا پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى قبادیان به شرح زیر قرائت شد) اینجانب پیشنهاد میکنم از مالیات عرق و شراب که مبلغ ناچیزى است دولت صرف نظر نموده اکیداً قدغن نماید که این دو نوع مشروب را متروک و اشخاصى که مرتکب درست کردن عرق و شراب می‌شوند مورد تعقیب قانونى قرار گرفته...

اردلان- از کمیسیون قوانین دارایى گذشته.

نایب رئیس- راجع به پیاله‌فروشى قانونى گذشت، راجع باین موضوع قانون گذشته است.

قبادیان- مالیاتش هم براى دولت اهمیت ندارد کشور ما هم یک کشور اسلامى است.

نایب رئیس- پیشنهاد دیگر آقاى قبادیان قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم وزارت فرهنگ مکلف است محصلینى که در خارجه با خرج خودشان تا‌کنون مشغول تحصیل بوده‌اند و حالا که دولت تصمیم دارد هر سال عده‌اى را به خارجه براى تکمیل تحصیل بفرستد محصلین فعلى که در اروپا مشغول تحصیل هستند مقدم بر داوطلبان دیگر باشند.

نایب رئیس- پیشنهاد خرج است.

قبادیان- پیشنهاد خرج نیست، یک عده محصل در خارج به خرج خودشان مشغول تحصیل هستند پدر و مادر آنها آمده‌اند از کیشه فتوت خودشان جوانان خود را فرستاده‌اند در آنجا تحصیل کنند حالا که دولت مشغول است یک عده‌اى را بفرستد و می‌خواهد نسبت به این عده‌اى که می‌فرستد براى بعضى قسمت‌ها که اشخاص داوطلب هستند و یا تحصیلشان تمام شده و باید براى تکمیل به اروپا بروند آنها که به خرج‌ خودشان تا بحال آنجا بوده‌اند مقدمتر بدارد بر اشخاصی که تازه می‌خواهند بروند (یکى از نمایندگان- چرا آقا؟ باید کنکور بگذارنند) مثلاً یک خانواده در کرمانشاه هست که اولادش را فرستاده است تا‌‌کنون از جیب خودش خرج کرده آن خانه خراب حالا چیزى ندارد که بفرستد اگر تصویب کنید این پیشنهاد را به نفع کشور است که اشخاص بروند تحصیل کنند.

نایب رئیس- آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى- در آن تبصره‌ای که ملاحظه فرموده بودید پس از این که قانون اعزام محصل به اروپا تصویب شد قرار شده است که آئین‌نامه‌اش با تصویب کمیسیون فرهنگ در آنجا بگذرد و در آنجا ما در نظر می‌گیریم که اگر اشخاصى باشند که تحصیلات مرتب داشته باشند و بی‌بضاعت هم باشند آنها بمانند و الّا اگر تمکن داشته باشند موردى ندارد این است که تمنى می‌کنم پیشنهادشان را مسترد بفرمایند چون این در آن آئیننامه منظور می‌گردد.

قبادیان- آخر مجلس دارد تمام می‌شود، خیر بنده پس نمی‌گیرم.

نایب رئیس- رأى بگیریم؟ (قبادیان- بله آقا) عده هم کافى نیست. اعلام رأى کردم آقایان تشریف بیاورند تا رأى بگیریم.

وزیر فرهنگ- اجازه می‌فرمایید.

نایب رئیس- بفرمایید.

وزیر فرهنگ- عرض کنم بنده راجع به این پیشنهاد آقاى قبادیان می‌خواستم عرض کنم که البته وزارت فرهنگ و دولت همه میل دارند که هر چه بیشتر عده‌اى بروند تحصیل کنند مخصوصاً در قسمت‌هایى که ما وسیله در اینجا نداریم ولى در این قسمت عرض کنم سابقاً که قانونى بوده است اشخاصى را می‌فرستادند با مسابقه که معلوم شود لیاقت دارند براى تحصیل ولى این پیشنهاد یک جایزه‌اى است به هر کس که پولدار است هر کسى که پولدار شده رفته اروپا دولت باید خرجش را بدهد عرض کنم این به عقیده بنده به هیچ‌وجه صحیح نیست آنهایى که پول دارند آنها خودشان تشریف ببرند و برگردند دولت باید به اشخاص با استعداد بى‌پول کمک کند.

[5- تصویب فوریت لایحه مستخدمین سوئدى شهربانى.]

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى قبادیان آقایانی که موافقت دارند قیام فرمایند (جمعى برخاستند) قابل توجه نشد لایحه دیگر دولت که تقدیم کرده راجع به استخدام چند نفر مستشار براى شهربانى از دولت سوئد این خوانده می‌شود براى این که فوریتش را رأى بگیریم برود طبع و توزیع شود. (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى- چنانچه آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند همان طور که وضع اجتماعى در اثر اختراعات و اکتشافات جدید رو به ترقى و تکامل می‌رود به همان اندازه تبه‌کاران به ضرر جامعه و به نفع منظورهاى شیطانى خود با استفاده از وسایل جدید اقدام می‌نمایند

+++

براى مبارزه با آنها باید دستگاه شهربانى به فنون جدید آشنا و از روش‌هاى نوینى که به منظور کشف جرایم و تعقیب مجرمین معمول است اطلاع و تخصص پیدا نماید و این موضوع از لحاظ حفظ امنیت و انتظامات و آسایش عموم فوق‌العاده مورد توجه مخصوص قرار گرفته و تصمیم بر این است که با استخدام چند نفر متخصص در رشته‌هاى مختلف فنى پلیسى از کشور سوئد اقدام و مورد استفاده شهربانى کل کشور واقع گردد و در انجام آن از طریق وزارت امور خارجه با دولت پادشاهى سوئد مذاکرات لازم به عمل آمده و در نتیجه چهار نفر براى رشته‌هاى مختلف در نظر گرفته شده که اینک براى تحصیل اجازه قانونى مواد ذیل با قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- دولت مجاز است 4 نفر اشخاص ذیل را که از اتباع کشور پادشاهى سوئد هستند به عنوان کارشناس فنى به مدت دوسال براى شهربانى کل استخدام نماید کارشناسان مزبور تحت ریاست و نظارت رئیس شهربانى کل کشور انجام وظیفه خواهند نمود.

1- گران فلکه رتشتت کمیسر و کماندان پلیس کارشناى عبور و مرور و تشکیلات مدارس پلیسى به سمت رئیس هیئت کارشناسان فنى با سالى 8000 دلار.

2- سروان یالمار برونوفر پرک مفتش پلیس جنایى کارشناس تشکیلات مدرسه جنایى و امور تحقیق و تفتیش جرایم با سالى 7300 دلار.

3- سروان هارى ارلاند شاهلن مفتش پلیس جنایى کارشناس کلیه مسائل فنى پلیسى و معاینات محلى جرایم 7300 دلار.

4- سروان گستارینگیوس کارشناس مربوطه به امور زندان‌ها با سالى 7300 دلار.

تبصره 1- فوق‌الذکر از روز حرکت از سوئد محسوب و سه ماه قبل از انقضاء مدت قرار داد و استخدام آنها با تراضى طرفین قابل تجدید خواهد بود

تبصره 2- حقوق کارشناس فوق‌الذکر به دلار خواهد بود که نصف آن به ریال و نصف دیگر آن به دلار با اجازه انتقال آزاد به خارجه پرداخت خواهد شد و حقوق فوق‌الذکر از هر نوع عوارض و مالیاتى معاف خواهد بود

تبصره 3- حقوق سالیانه کارشناسان مزبور به اقساط یک دوازدهم ماهیانه پرداخت خواهد شد.

تبصره 4- هر یک از کارشناسان مزبور در مقابل هر سال خدمت حق یک ماه مرخصى با حقوق خواهند داشت.

تبصره 5- هزینه مسافرت به ایران و مراجعت اشخاص مزبور و خانواده بلافصل آنها از طرف دولت ایران تأدیه می‌شود و همچنین هزینه مسافرت در ایران براى انجام خدمت به عهده دولت خواهد بود.

تبصره 6- از تاریخ ورود به ایران تا موقع آمدن خانواده آنها هزینه پانسیون کامل از حیث اطاق و غذا و سوخت و روشنایى آنها به عهده دولت بوده و پس از ورود خانواده هر یک از آنها در عوض هزینه پانسیون یک آپارتمان مبله متناسب با وضع اجتماعى آنان در شهر و در تابستان نیز یک خانه مناسب دیگرى در محل ییلاقى از طرف دولت به اختیار آنان گذاشته خواهد شد.

تبصره 7- براى هر یک از کارشناسان مزبور یک اتومبیل سوارى با راننده به هزینه دولت به اختیار آنان گذاشته خواهد شد.

تبصره 8- دولت چهار نفر کارشناس مزبور را در یک شرکت بیمه سوئدى در مقابل از دست دادن حیات در نتیجه خدمت و یا شرایط جوى و بهداشتى و همچنین در مقابل هر نوع بیمارى دیگرى که در نتیجه شرایط مزبور حاصل گردد بیمه خواهد نمود.

تبصره 9- در صورت بیمارى عادى که مربوط به شرایط فوق نباشد حقوق آنها تا دو ماه بایستى پرداخت و پس از آن دولت می‌تواند پیمان آنها را فسخ نماید ولى باید مخارج مراجعت خود و خانواده آنها با هواپیما به استکهلم بپردازد.

تبصره 10- سایر شرایط استخدامى چهار نفر نامبرده بر طبق مقررات قانون مصوب 23 عقرب 1301 تعیین خواهد شد. نخست وزیر محمد ساعد وزیر امور خارجه على اصغر حکمت وزیر دارایى گلشائیان وزیر کشور دکتر اقبال.

نایب رئیس- یک فورى است فوریتش مطرح است آقاى دکتر عبده مخالف هستید؟ (بنده- خیر)

مکى- بنده مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

حسین مکى- بنده در اساس این استخدام هیچ مخالفتى ندارم از این که شهربانى ایران احتیاج دارد به این که یک مشت از افسران بی‌طرف از یک کشور بی‌طرف مثل سوئد استخدام بکند با این هم موافق هستم اما افسرانى می‌خواهم که شهربانى مارا اصلاح بکنند اگر خاطر آقایان باشد شهربانى فعلى ما هم مطابق تعلیماتى که از افسران سوئدى مثل وستیداهل که در ایران یک تعلیماتى به افسران قدیمى ما دادند ولى این دوره 20 ساله که در این مملکت حکومت پلیسى برقرار شد و یک دسته‌اى در زندان‌ها و در بیغوله‌ها مردند و آمپول هوا زدند و کشتند وضع شهربانى را دگرگون ساخته ما یک اشخاصى می‌خواهیم که قوى الاراده باشند و در رأس کارها قرار بگیرند و اختیار کامل داشته باشند تا اگر در سوئد مرسوم نیست کسى را در زندان با آمپول هوا از بین ببرند در ایران هم کسى را در زندان با آمپول هوا نکشند یا اگر در سوئد مرسوم نیست که یک محبوس سیاسى را در زندان در غذایش سم بریزند و بدهند بخورد مثل سردار اسعد که در پرتقالش سم بریزند و بدهند به او بخورد و به آن وضع فجیع بکشند بعد هم محکمه رأى بدهد ... خلاصه باید این افسران سوئدى اختیاراتشان طورى باشد که جلوگیرى از فجایع حکومت پلیسى در ایران بکنند و این لایحه که بنده دیدم، دیدم این اختیارات را آنها ندارد و باید به آنها نظارت کامل در امور شهربانى ایران داده شود.

نایب رئیس- راجع بفوریت بفرمائید.

مکى- راجع به فوریت عرض می‌کردم این است که به عقیده بنده باید برود به کمیسیون و فوریتش هم هیچ لزومى ندارد، برود آنجا رسیدگى شود.

نایب رئیس- آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر- آقاى مکى که مخالف فوریت بودند خودشان با استخدام این مستشاران اظهار موافقت کردند و بعقیده بنده هم نهایت ضرورت را دارد. یک مطلبى را متذکر شدند که من ناچارم عرض بکنم و شاید مورد تأیید عموم آقایان باشد و آن این است که ما اختیار تام نمی‌توانیم به مستشارانمان بدهیم باید مستشارانمان به عنوان مشاور با ما کار بکنند ما به خارجی‌ها اختیار نمی‌دهیم اینها نوکر ملت ایرانند این بر‌خلاف استقلال ما است نباید این کار را بکنیم و بنده معتقدم که این کار موافق مصلحت است و خودتان هم مخالفت نفرمودید.

نایب رئیس- راجع به فوریت اعلام رأى شد تا عده کافى شود آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- عرض کنم آقایان نمایندگان محترم توجه مخصوص دارند لوایحى که مورد احتیاج است بگذرد وزارت فرهنگ هم لوایحى خیلى فورى و خیلى لازمى دارد به جهت این که بایستى که در تعطیل تابستان وسایل اجرا و اقدامش را هم فراهم کنیم از جمله لوایح خیلى مفیدى است و همه انتظارش را دارند یکى لایحه بیمه معلمین است دیگر لایحه‌اى مربوط به تعلیمات اجبارى است لایحه راجع به مستمرى مرحوم دکتر حبیبى و اینها ست لایحه اصلاح شوراى عالى فرهنگ است اینها در کمیسیون فرهنگ است و چون متأسفانه وقت کافى نیست این است که تقاضا شد همانطور که به کمیسیون‌هاى دیگر اجازه داده شد به کمیسیون فرهنگ هم اجازه داده شود که این لوایح را هم تصویب کند که کار وزارت فرهنگ هم جلو بیفتد به این جهت باقید دو فوریت تقدیم می‌کنم.

آزاد- آقاى زئیس خواهش می‌کنم استیضاح را قرائت بفرمائید.

کشاورز صدر- حالا که مدتى باقى مانده.

آزاد- من کار ندارم استیضاح من را مطابق آئین‌نامه قرائت بکنید.

حاذقى- آقاى وزیر فرهنگ این لایحه‌تان را تقاضاى فوریت نفرمودید؟

وزیر فرهنگ- با دو فوریت.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به فوریت لایحه استخدام صاحب‌منصبان سوئدى آقایانى که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد طبع و توزیع خواهد شد.

عده‌اى از نمایندگان- آقاى رئیس یک ربع از وقت گذشته است.

کشاورز صدر- آقاى رئیس لایحه باز نشستگى را مطرح کنید.

[6-تصویب فوریت طرح نمایندگان راجع به هواپیمایى کشورى.]

نایب رئیس- شما حالا یک کار را فقط تمام کنید- یک طرحى است که آقایان وکلا امضاء کرده‌اند الان می‌خوانیم و راجع به فوریتش رأى می‌گیریم بعد جلسه ختم می‌شود.

دکتر معظمى- لایحه وزارت فرهنگ را هم مطرح کنید. (ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده- دولت مجاز است لایحه قانونى شماره 14441 دولت راجع به هواپیمایى کشورى را پس از تصویب کمیسیون‌هاى راه و قوانین دادگسترى به موقع اجرا گذارده و پس از آزمایش در عمل چنانچه نواقصى در آن مشهود گردید رفع و قانون

+++

مزبور را تکمیل نمود مجدداً براى تصویب مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید لایحه مزبور در کمیسیون‌هاى راه و دادگسترى مطرح و پس از شور اول چاپ و پخش خواهد شد تا نمایندگان نظریات خود را در موضوع لایحه ظرف هشت روز به کمیسیون بدهند و شور دوم پس از گذشتن هشت روز به عمل خواهد آمد به امضاى سى نفر نمایندگان.

مکى- این برخلاف نظامنامه است.

نایب رئیس- دو فورى است آقاى شریعت‌زاده مخالف هستید؟ (شریعت‌زاده- موافقم) مخالفى نیست؟ .. (مکى- مخالفم) بفرمایید

مکى- آقا ما یک اختیارى به کمسیون دارایى داده‌ایم و می‌بینیم که این کمیسیون (یکى از نمایندگان- کمیسیون دادگسترى) بله، معذرت می‌خواهم، یک مرتبه یک اختیارى به کمیسیون دادگسترى راجع به همین قانونى که یک مقدارش جرایم سیاسى ضمیمه این می‌شود چقدر شدت عمل می‌خواهند بخرج بدهند و چه جور می‌خواهند 15 میلیون جمعیت این مملکت را عنان و اختیارشان را بدهد به دست محاکم نظامى.

یکى از نمایندگان- اغراق می‌فرمایید.

نایب رئیس- راجع به فوریت لایحه هواپیمابى است اشتباه می‌فرمایید.

مکى- کمیسیون دادگسترى می‌گوید جاهایى که محاکم دادگسترى باید با حضور هیئت منصفه تشکیل یابد بدون حضور هیئت منصفه می‌تواند کار بکند پس بنابراین ما نبایستى قوانین را همین طور چشم بسته اجازه بدهیم به کمیسیون‌ها برود و هر طورى دلشان می‌خواهد بگذرانند ما به دست خودمان داریم بدبختى براى ملت ایران فراهم می‌کنیم، آقا این را چاپ کنید توزیع کنید خود مجلس آن را تصویب کند (صحیح است)

شهاب خسروانى- این هواپیما کمک می‌کند به عدالت اجتماعى.

مکى- خوب ما می‌ترسیم، مار گزیده‌ایم.

نایب رئیس- آقاى شریعت‌زاده.

مسعود ثابتى- آقاى رئیس اینجا که جاى معامله نیست دکان باز کرده‌اند می‌خواهند اینجا پشت سر من معامله کنند، خجالت دارد این، این چه وضعى است اینجا آمده نشسته پشت سر من هى مزخرف می‌گوید...

باتمانقلیج- کسى که پاکست حسابش، این حرف‌ها را می‌زنند.

نایب رئیس- آقاى باتمانقلیج خواهش می‌کنم خارج می‌شدم گفتند رأى می‌گیرند آمدم اینجا نشستم دیدم آقاى کهبد صحبت می‌کنند گفتم این طور نیست.

نایب رئیس- آقاى شریعت‌زاده بفرمایید

شریعت‌زاده- اجازه بفرمایید اگر مقصود از عدم مراعات نظم و حکومت نظامنامه و یا اشتغال به مطالبى که مربوط به وظیفه مجلس نیست این است که بنده حرف نزنم بنده مرخص می‌شوم.

نمایندگان- بفرمایید.

شریعت‌زاده- در اینجا که نباید صحبت‌هاى خصوصى بشود و به مقتضاى مسؤلیتى که ما داریم باید به حرف‌هاى همدیگر گوش بدهیم اینجا همکار محترم بنده آقاى مکى راجع به چیزى که صحبت نکردند راجع به فوریت بود در صورتی که مورد بحث دلایل لزوم نسریع فوریت یا عدم لزومش است مطلبى که فرمودند راجع به کمیسیون چایش اینجا نبوده است براى این که خوبى یا بدى نحوه انجام وظیفه کمیسیون به تشخیص جنابعالى نیست در کمیسیون یک اشخاص صلاحیتدارى هستند که به وظیفه خودشان هم خوب آشنا هستند (مکى- خیلى خوب وظیفه‌شان را انجام می‌دهند!) جنابعالى هم باید نسبت به همکارانتان حسن نیت داشته باشید هنوز هم یک چنین قانونى که جنابعالى می‌فرمایید به تصویب نرسیده است (مکى- شور اول شده است) یک لایحه‌اى از طرف دولت داده شد طبق اختیارات به کمیسیون ارجاع شد در کمیسیون مطالعه شد موافق و مخالف باشد‌ مذاکره کردند و بعد هم با وزیر جنگ توافق کردند که در شور دوم با کمال صداقت آنچه که لازم است و به صلاح مملکت است تصویب بکنند آنچه که لازم نیست باشد به همان وضع سابق، بنابراین قضاوتى که جنابعالى بدواً فرمودید قضاوت صحیحى نیست و نباید نسبت به رفقایتان این طور فکر بکنید اما راجع به فوریت این لایحه به نظر بنده یکى از مسائل مهمى براى مملکت ما مخصوصاً حالا که مجلس هم از مدتش چیزى باقى نیست برقرارى نظم در موضوع هواپیمایى است (صحیح است) و یکى از مسائل مهم مملکتى است این است که به نظر من اگر در بسیارى از دلایل فوریت وجود نمی‌داشت در اینجا به طور واضح وجود دارد و استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند

عده‌اى از نمایندگان- رأى رأى‏

نایب رئیس- رأى گرفته می‌شود.

دکتر معظمى- آقاى رئیس بنده یک سؤال دارم این اگر تصویب شود باز مثل سایر لوایح چاپ می‌شود که آقایان ملاحظه کنند؟

نایب رئیس- بلى، رأى می‌گیریم به فوریت این لایحه آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است آقاى نبوى مخالفند؟

نبوى- من خیال می‌کنم که فوریت دوم ندارد جناب آقاى رئیس این لایحه دو شورى بوده صحبت شده و رفته است به کمیسیون حالا برگشته است حالا این اجازه براى این است که شور دوم را کمیسیون تصویب کند بنابراین خواستم تذکر بدهم مثل این است که چیزى نیست.

[7- ختم جلسه ]

نایب رئیس- این اختیار کمیسیون بود حالا اگر تصویب شود طبع و توزیع می‌شود مخالفى نیست؟ رأى می‌گیریم به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام نمایند؟ (اکثر برخاستند) تصویب شد، جلسه براى فردا ساعت هشت و نیم صبح. در این موقع یک ساعت و بیست دقیقه بعد‌از‌ظهر جلسه ختم و به فردا صبح ساعت هشت و نیم موکول گردید

رئیس مجلس شورایملى‌ رضا حکمت‏

تصحیح در صفحه 4655 ستون 3 سطر 19 در بیانات آقاى امیر‌تیمور کلمه «ده» تبدیل به «صد» می‌شود

شماره 789 روز و دستور جلسه آینده 21 ر 4 ر 1328

حسب دستور ریاست محترم مجلس شورای ملى و نظر به ماده 93 آئین‌نامه داخلى مجلس شورای ملى روز و ساعت تشکیل جلسه آینده و دستور آن براى درج رد روزنامه رسمى به اطلاع می‌رسد: روز تشکیل جلسه- چهارشنبه 22 تیر ماه 1328

ساعت تشکیل جلسه 4 ساعت قبل از ظهر

دستور جلسه: بقیه شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع ببودجه سال 1328 کل کشور

جلسه فوق‌العاده روز چهارشنبه 22 تیر ماه 1328 ساعت هشت بعد از ظهر

دستور جلسه:

بقیه شور در گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح قانون انتخابات‏

اداره دفتر مجلس‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294505!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)