کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 188 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 7 مهر ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس.

2 - بیانات آقاى رئیس دایر به حفظ اصول مشروطیت و آزادى.

3 - اخذ رأى و تصویب دو فوریت لایحه راجع به حمایت کارگران مسلول‏

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به نطق قبل از دستور.

5 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان به وسیله آقاى زیر جنگ.

6 - بقیه مذاکره و تصویب طرح پیشنهادى راجع به نطق قبل از دستور

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 188

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 7 مهر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس.

2 - بیانات آقاى رئیس دایر به حفظ اصول مشروطیت و آزادى.

3 - اخذ رأى و تصویب دو فوریت لایحه راجع به حمایت کارگران مسلول‏

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به نطق قبل از دستور.

5 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان به وسیله آقاى زیر جنگ.

6 - بقیه مذاکره و تصویب طرح پیشنهادى راجع به نطق قبل از دستور

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

 

مجلس ساعت 9 و 40 دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: یوسف شکرایى. دولت‌آبادى. اورنگ. موسوى. بزرگ‌نیا. مجید موقر. سالار سنندجى. اردلان. سرتیپ‌زاده. غضنفرى. حکیمى. ارباب. رستم‌گیو. اللهیار صالح. دکتر شایگان. طباطبایى. آزاد. خزیمه علم. نصرالله شادلو. عرب‌شیبانى. ناصر صدرى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: صدر میرحسینى. جواد مسعودى. امیر افشارى. حاذقى. ثقه‌الاسلامى. امیرى قراگزلو. فتحعلى افشار. تیمورتاش. خسرو قشقایى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: محمدعلى منصف و حسن اکبر هر یک دو ساعت.‏

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: برومند و هراتى هر یک 30 دقیقه.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى هست؟ آقاى تیمورتاش نظرى دارید بفرمایید.

تیمورتاش - بنده واقعاً زبانم الکن است از تشکر نسبت به همه نمایندگان و مرحمتى که همه آقایان نمایندگان محترم نسبت به بنده فرمودند و در اثر اصرار جمعى از دوستان با کمال میل و افتخار به مجلس مراجعت کردم و فقط در اثر این استدلال که معقول نباشد که ایشان در موقع خطر سنگر را ترک بکند ضمناً عرض مختصر دیگرى که به عنوان خبر داشتم ..

رئیس - آقاى تیمورتاش صورت مجلس مطرح است اینها به صورت مجلس مربوط نیست‏

فرامرزى - جناب آقاى رئیس این 5 و 6 ماه اخیر معمول بوده‏

رئیس - خیر در صورت مجلس فقط باید مطالبى که مربوط به صورت مجلس است گفته شود.

تیمورتاش - بنده عرض دیگرى نداشتم فقط مطلبى بود راجع به شخص خودم است خواستم عرض کنم و آن این است که چون بنده با برادرم هوشنگ تیمورتاش خیلى شباهت دارم براى این که رفع شباهت بشود بنده سبیل‌هاى خودم را تراشیده‌ام (خنده نمایندگان)

رئیس - آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - بنده هم می‌خواستم که اظهار خوشوقتى و اظهار امتنان بکنم از آقاى تیمورتاش که خواهش ما را قبول کردند و به مجلس تشریف آوردند و خصوصاً شنیده‌ام به مناسبت به شکایتى که به شوراى امنیت شده است آقایان تصمیم گرفته‌اند که تا آخر دوره پشتیبان دولت باشند (احسنت)

رئیس - آقاى کشاورزصدر

کشاورزصدر - بنده مى‌خواستم یادآور شوم که طبق ماده 90 در جلسه گذشته تقاضا کردم و موکول به امروز شد

رئیس - آقاى پیراسته نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟ (بلى) خواهش مى‌کنم راجع به صورت مجلس بفرمایید

پیراسته - بنده در جلسه گذشته ضمن اظهاراتم به عرض رساندم که هدف ما در این مبارزه‌ای که راجع به نفت داریم شرکت غاصب است و دولت انگلیس نیست و اعتراضى که ما به دادگاه لاهه داشتیم این بود که دادگاه لاهه صالح براى رسیدگى به موضوع نیست حالا خبرى که رسیده است البته از طرف دولت این خبر تأیید نشده است این است که دولت انگلیس به شوراى امنیت این کار را ارجاع کرده است بنده خواستم عرض کنم که همان نظرى را که نسبت به دادگاه لاهه داشتیم همان نظر راجع به شوراى امنیت هم هست زیرا شوراى امنیت به هیچ وجه صالح به رسیدگى نیست.

رئیس - آقاى پیراسته اینها مربوط به صورت مجلس نیست.

پیراسته - و فرد فرد ملت ایران با این موضوع مخالف است (صحیح است)

رئیس - آقاى صدر‌زاده نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟ (بلى) بفرمایید

صدر‌زاده - در جلسه قبل جمله‌اى بنده به عنوان اعتراض در صورت جلسه عرض کردم که چند کلمه آن زیاد است اصلاح مى‌کنم و می‌دهم به اداره تند نویسى.

رئیس - بسیار خوب اصلاح مى‌شود آقاى گنجه

گنجه - در صورت مجلس که چاپ و توزیع شده بنده دیدم که راجع به تأمین جان و تأمین افراد یک صحبت‌هایى شده من مقتضى می‌دانم که مقام ریاست نسبت به این موضوع یک توضیحى بفرمایند

رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست (اظهار نشد) صورت مجلس

+++

تصویب شد.

2 - بیانات آقاى رئیس دایر به حفظ اصول مشروطیت و آزادى.

رئیس - بارها بنده این نکته را خاطر نشان کرده‌ام و تصور مى‌کنم بلکه یقین دارم هیچ یک از آقایان نمایندگان و همکاران محترم جز این عقیده ندارند که در کشور مشروطه مرکز حل و عقد امور مجلس شوراى ملى است (صحیح است) مشروطیت و آزادى ملت ایران که نتیجه مجاهدت تمام طبقات مردم بالاخص حجج اسلام است و خون‌بهاى شهداى راه آزادى مى‌باشد و از طرف تمام طبقات ملت از روحانیون و اشخاص تحصیل کرده و جوانان و دانشجویان روشنفکر و شیفته آزادى و رنجبران و کارگران و زارعین و مخصوصاً طبقه بازرگانان خیر و اصناف که سهم بزرگى در تحصیل مشروطیت ایران دارند حمایت و دفاع مى‌شود که به حفظ این اساس مقدس سوگند یاد کرده‌ایم در راه تحکیم بنیان مشرطیت و حفظ آزادى ملت از جان خود دریغ نخواهیم داشت (صحیح است) مطابق اصول قانون اساس دولت‌ها با آرا موافق نمایندگان مجلس روى کار مى‌آیند با آرا مخالف از کار کناره مى‌گیرند اما در موضوع نفت که با حیات ملت ایران بستگى دارد جناب آقاى دکتر مصدق براى اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت که از مجلس با آرا همین نمایندگان به تصویب رسید سه مرتبه مورد اعتماد مجلس قرار گرفته‌اند (صحیح است) من شک ندارم که آقایان نمایندگان اقلیت در موضوع نفت طرفدار دولت ایشان خواهند بود زیرا این وظیفه هر فرد ایران است (صحیح است) جمله‌اى که در نطق آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر روز پنجشنبه مربوط به مجلس در چند روزنامه دیده شده تصور نمى‌رود عقیده ایشان که به حفظ اصول مشروطیت و احترام به قوانین پایبند هستند باشد (صحیح است) زیرا من مى‌دانم هیچ گاه فکر تضعیف مجلس در مخیله احدى نیست (صحیح است) ما باید همگى سعى کنیم این اساس مقدس را که حافظ حقوق ملت ایران است از دست برد حوادث محفوظ داریم و این مرکز را که پناه‌گاهى براى مردم است همه باید در مقابل زور و تجاوز حفظ کنیم (صحیح است - احسنت)

3 - اخذ رأى و تصویب دو فوریت لایحه راجع به حمایت کارگران مسلول.

رئیس - امروز سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور نمود‌ه‌اند بنده تقاضا مى‌کنم بیانات آقایانى که اسم نوشته‌اند به بعد از دستور موکول شود.

اسلامى - صبح زود آمدیم اسم نوشتیم و مى‌خواهیم صحبت کنیم‏

شوشترى - بنده قبول مى‌کنم.

اسلامى - سه جلسه است مى‌خواهم صحبت کنم و نمى‌شود.

رئیس - محفوظ باشد براى جلسه آینده و یا بعد از دستور صحبت مى‌کنید و من تصور مى‌کنم دو سه قانونى که در دستور داریم هر کدام که خیلى لازم است و هر یکى را که آقایان موافقت دارند مطرح کنیم یکى راجع به بخشودگى نظام وظیفه است.

یکى از نمایندگان - از همه مهم‌تر است‏

فرامرزى - لایحه مسلولین را مطرح بفرمایید

رئیس - بلى یکى هم لایحه مسلولین است که یک رأى براى فوریت مى‌خواهد و در اصل لایحه بحث نمى‌شود پس از تصویب فوریت طبع و توزیع مى‌شود و در جلسه بعد مطرح مى‌شود در فوریت مذاکره هم شده.

صدر‌زاده - تمنا مى‌کنم لایحه زندانیان هم فراموش نشود.

یک نفر از نمایندگان - لایحه نظام وظیفه را مطرح بفرمایید.

رئیس - براى طرح لایحه نظام وظیفه تلفن شد آقاى معاون وزارت جنگ بیایند.

کشاورزصدر - بنده راجع به ماده 90 راجع به شخص خودم یک توضیحى دارم باید استفاده کنم.

شوشترى - اگر این است که ما هم استفاده مى‌کنیم.

رئیس - لایحه مسلولین که در جلسه پیش قرائت شد مخالف و موافق صحبت کردند اعلام رأى هم شد فقط باید رأى بگیریم آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد چون دو فوریت دارد که بعداً به کمیسیون نرود فوریت دوم مطرح است آقاى صدر‌زاده مخالفید؟ (صدر‌زاده - موافقم) آقاى دکتر کاسمى مخالفید؟ بفرمایید

دکتر کاسمى - لایحه‌اى که راجع به مسلولین مطرح است یکى از لوایح بسیار مفیدى است که تاکنون به مجلس شورای ملى آمده و بنده تصور نمى‌کنم که این لایحه مخالف داشته باشد و علت این که بند‌ه اجازه خواستم صحبت کنم تذکرى بود که مى‌خواستم به دولت بدهم و حالا که یک چنین لایحه‌اى آمده باید این لایحه کلى باشد براى توضیح لازم است عرض کنم که مرض سل امروز فوق‌العاده زیاد است و به طورى است که یکى از امراض است که من تصور مى‌کنم اکثریت مردم این ممکلت را تهدید به مرگ مى‌کند و علت مهمش هم به واسطه این است که این موضوع آن طور که باید از طرف مقامات بهدارى مورد توجه قرار نگرفته و مبتلایان را از افراد سالم جدا نمى‌کند و این مرض روز به روز به سرایت خود می‌افزاید و مخصوصاً علت مخالفت من این است که در این موضوع به هیچ وجه از طرف دولت نسبت به شهرستان‌ها توجهى نمى‌شود به خصوص راجع به قسمت شمال (صفوى - به جنوب هم نشده است) در قسمت شمال موضوع حساس‌تر از جنوب است براى این که اگر آمار مسلولین را ملاحظه بفرمایید مى‌بینید در حدود 80 درصد اهالى گیلان و مازندران مبتلا هستند و علتش را هم هنوز کاملاً کشف نکرده‌اند بعضى‌ها گمان مى‌کنند که مالاریا زمینه را براى مبتلاى به سل آماده مى‌کند بعضى‌ها عقیده دارند که به علت طرز تغذیه و کمى مواد غذایى است که آنها را آماده به ابتلاى سل می‌کند.

رئیس - آقاى دکتر کاسمى لایحه مطرح نیست فعلاً فوریت مطرح است‏

دکتر کاسمى - بنده هم علت فوریت را مى‌گویم به این واسطه بنده عقیده دارم که لایحه‌اى که دولت داده بسیار بسیار ناقص است و باید دولت حقیقتاً راجع به سل یک فکر اساسى بکند و یک لایحه جامعى بیاورد به مجلس شوراى ملى این تذکر را بنده دادم و مخالفت خودم را پس مى‌گیرم.

رئیس - آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - مطابق اطلاعاتى که بنده از وزارت بهدارى دارم مسأله سل به طورى اشاعه پیدا کرده است که جامعه ایرانى را تهدید مى‌کند و بنابراین یکى از وظایف حتمى و لازم حکومت این است که در موضوع سل به هر طریقى که ممکن است اقدام بکند جلوگیرى از این خطر به عمل بیاورد بنده خیلى متشکر هستم که در کمیسیون سازمان برنامه تأسیس چند آسایشگاه را تصویب کردند و من امیدوارم با اجرا و عملى شدن آن تصمیمات و تأسیس آسایشگاه‌ها در نقاط مختلف مملکت یک جلوگیرى کاملى از شیوع مرض سل به عمل بیاید که تا حدى که ممکن است به بهبودى وضع مسلولین مؤثر باشد بنابراین لازم است که همکاران محترم بنده موافقت بفرمایند که فوریت دوم آن هم تصویب بشود که هر چه زودتر نتایجى که در این لایحه است نصیب مردم و مسلولین این کشور بشود.

رئیس - پس از آن که به فوریت دوم هم رأى داده شد باید چاپ بشود و در دستور روز بعد قرار بگیرد. یک مخالف و یک موافق صحبت کردند باید رأى بگیریم. آقایانی که با فوریت دوم این لایحه موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به ترتیب نطق قبل از دستور.

رئیس - چون آقاى وزیر جنگ هنوز نیامده‌اند یک طرحى از طرف آقایان نمایندگان رسیده است راجع به واگذارى پنج دقیقه از وقت قبل از دستور یک ناطق به دیگرى (حائرى‌زاده - بنده مخالفم) این طرح قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنیم آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى بتوانند نوبت نطق قبل از دستور خود را تماماً یا بعضاً به یک نفر دیگر تفویض و واگذار نمایند متن جمیع مدت نطق‌هاى قبل از دستور نبایستى در هر جلسه از سه ربع ساعت تجاوز نماید.

دکتر طبا - فقیه‌زاده - اعظم‌زنگنه - ناصر ذوالفقارى - کشاورزصدر.

دکتر جلالى - و عده‌اى امضاى دیگر

دکتر طبا - اگر توضیحى لازم است بنده بدهم‏

رئیس - بفرمایید

دکتر طبا - اغلب آقایان نمایندگان محترم خودشان این طرح را امضا فرموده‌اند و مورد توجه عموم قرار گرفته ولى چون آقاى فرامرزى الآن فرمودند که این طرح مربوط به چیست بنده مختصر توضیحى مى‌دهم (فرامرزى - گفتم طرح چیست؟) اگر گوش می‌دادید می‌فهمیدید. الآن بنده توضیح مى‌دهم این طرح براى این است که آقایان نمایندگان محترمى که نام خودشان را براى نطق قبل از دستور ثبت مى‌کنند حق داشته باشند که قسمتى از وقت خودشان را به یک نفر دیگر واگذار بکنند آقایان ملاحظه می‌فرمایید که اتفاق مى‌افتد که ما احتیاج پیدا مى‌کنیم مخصوصاً راجع به کارهاى داخلى و محلى و کار دولت و غیره تذکراتى بدهیم و با این طرزى که الآن هست فقط سه نفر می‌توانند صحبت بکنند و اغلب آقایان ناچار می‌شوند بیانات خودشان را در خلال اعتراض به صورت جلسه و اخطار یا پیشنهادات که بعضى موارد هم این بیانات با آن پیشنهاد یا آن ماده مربوطه کاملاً منطبق نیست بیان بکنند از این نظر بود که ما این طرح را پیشنهاد کردیم و امیدواریم که آقایان نمایندگان محترم هم همگى به آن رأى بدهند.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافقید

ملک‌مدنى - بنده با اصل این طرح موافقم ولى قصدم این است که توضیحى اینجا بدهم که در آتیه باز از این طرح و این قانون یک سوء استفاده‌اى نشود متأسفانه مجلس شوراى ملى در عوض این که در کار

+++

‌هاى قانونگذارى همیشه بحث و صحبت بکنند چند جلسه است که ما دیدیم همه‌اش موضوع بحث و تبلیغات و دفاع و این حرف‌ها است آمدند به پشت تریبون و همه‌اش از این قبیل بحث‌ها بوده آقایان واقف هستند ما باید راندمان کارمان جناب آقاى دکتر طبا طورى باشد که مورد قبول مردم باشد اگر چنانچه اساس مورد استفاده قرار نگیرد و یا در یک بحث‌ها‌یى وارد بشویم و راجع به چیزى که هیچ مربوط به مجلس نیست اینجا صحبت بکنند به عقیده من وقت مجلس نیست اینجا صحبت بکنند به عقیده من وقت مجلس تلف می‌شود (صحیح است) و الا راجع به اصل موضوع موافقم که اگر یک نماینده پنج دقیقه از وقتش را به کسى واگذار نماید تا اگر وقایع در حوزه انتخابیه‌اش واقع شده بیاید و یک توضیحى بدهد براى این که ضرورت دارد و فوریت دارد هیچ اشکالى ندارد اما ما دیده‌ایم عوض این که بیایند این صحبت‌ها را بکنند می‌آیند یک صحبت‌هایى که مربوط به مجلس نیست می‌کنند بعد هم یک ربع ادامه پیدا می‌کند تمدید وقت مى‌شود این قید را بکنید که هیچ وقت تمدید وقت نشود هر کس که مى‌خواهد باشد بنده این که مخالفت کردم براى این است که نماینده یک وظیفه‌اى دارد از نظر طرح قوانین الآن شصت تا لایحه در مجلس معطل است همه‌اش هم فوریت دارد ولى وقت مجلس اساساً به نطق قبل از دستور مى‌گذرد وقتى مجلس رأى داد مقام ریاست هم مطابق آیین‌نامه باید بپذیرد اگر با این شرط باشد که هیچ وقت از یک ربع تجاوز نکند و سه ربع ساعت بیشتر وقت نطق قبل از دستور نباشد اگر این طور باشد بنده موافقم.

رئیس - آقاى کشاورزصدر موافقید؟

کشاورزصدر - بلى‏

فرامرزى - اینجا یک اشتباه مى‌شود آیا منظور این است که این طرح رأى مجلس را از بین می‌برد

رئیس - یک اشتباهى رخ داده است حالا فوریت طرح مطرح است وقتى خودش بحث شد آن وقت باید توضیح داده شود آقاى کشاورزصدر بفرمایید لزوم فوریت را بگویید در اصل موضوع وارد نشود.

کشاورزصدر - براى چه با قید فوریت ما این پیشنهاد را تقدیم کردیم بنده ناگزیرم اینجا جواب جناب آقاى ملک‌مدنى را که همیشه به ایشان احترام مى‌گذارم عرض کنم مجلس شوراى ملى براى این است که مسائل و موضوعات کشور در اینجا گفته شود چه مسائل حوزه انتخابیه و چه مسائل عمومى دیگر و یاد آقاى حاذقى به خیر ایشان مى‌دیدم که مى‌گفتند براى راندمان کار هى رأى بدهیم به نظر بنده آن چیزی که از رأى مهم‌تر است و اهمیتش بیشتر است این است که مطلب عنوان بشود بحث بشود و استدلال بشود در مجلس و مردم قانع بشوند مردم درد دارند آقاى ملک‌مدنى بسیار اتفاق مى‌افتد که آقاى دکتر طبا وقتى توانست بیاید اینجا پنج دقیقه صحبت کند درد کار دوا مى‌شود و حاجت به سؤال و استیضاح نخواهد بود ما قوانین به حد کافى داریم باید با نطق تعقیب در اینجا آن قوانین خوب اجرا بشود و درد مردم گفته شود و دوا بشود در این مورد خودتان هم تصدیق می‌فرمایید که اگر از ملایر به آقا تلگراف کرده باشند نمى‌توانید تأمل کنید که دو جلسه دیگر وقت به آقا برسد تا بتوانید صحبت کنید اینجا هم پیشنها شده که در حدود آن پانزده دقیقه و اما من که از امضاکنندگانم جناب آقاى فرامرزى مطلب را توضیح مى‌دهم مراد این است که اگر مجلس رأى داد مى‌شود صحبت کرد ولى این کار برای موارد فورى و ضرورى است به لحاظ این که یک کسى اگر حرفى دارد بتواند اینجا بزند و موقع فوت نشود و من تقاضا مى‌کنم جناب آقاى ملک‌مدنى هم مخالفت خود را پس بگیرند

فرامرزى - پس این سه ربع را بردارید.

رئیس - هر ناطقى یک قسمت از نطقش را فقط به یک نفر می‌تواند بدهد مثلاً پنج دقیقه را و الا بیش از سه ربع نمى‌شود صحبت کرد.

فرامرزى - تصدیق مى‌کنم ولى وقتى قید کردند بیش از سه ربع نمى‌شود آن اجازه مجلس دیگر از بین می‌رود.

رئیس - در این مورد پیشنهادى رسیده مگر با اجازه مجلس‏

فرامرزى - بسیار خوب‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت اول آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى صدر‌زاده موافقید؟

صدر‌زاده - بله‏

رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - موضوع نطق قبل از دستور موضوعى است که سابقه در آیین‌نامه مجلس ما نداشت و تصور مى‌کنم در دوره پنجم مجلس این مسأله پیش آمد که براى ایجاد حقى بوده براى اقلیت مجلس چون پشت تریبون برای درد دل‌هاى جزئى نیست براى کارهاى مملکتى است افرادى که جزء اکثریت هستند و با دولت تمام دارند و کارهاى مملکت را با او حل می‌کنند و بعد به صورت لایحه می‌آید در مجلس و بحث می‌شود ولى اقلیت که ارتباط با دولت ندارد اگر خواست تذکر بدهد و استفاده بکند خواستند به او هم آزادى داده شود نطق قبل از دستور را قبول کردن ولى حال یک شغل شاغلى شده تمام کارهاى مملکتی را زیر پا گذاشته‌ایم و موافق و مخالف دولت براى این که مطالب‌شان را به سمع جهانیان برسانند مى‌آیند قبل از دستور صحبت می‌کنند و این موضوع به عقیده بنده همچو فوریتى ندارد که ما به قید دو فوریت بیاییم این را از مجلس اجازه بگیریم که سه نفر ناطقین بشوند شش نفر و وقت‌شان را به هم بدهند و گاهى ارفاقى هم که مجلس همیشه به ناطقین دارد که اگر ناطق گفت پنج دقیقه وقت بدهید تا حرف من تمام بشود در مجلس هیچ وقت سابقه نداشته که بگویند خیر حرفت را اینجا قطع بکن برو همیشه ارفاق کرده‌اند و نمایندگان صحبت کرده‌اند و با این ترتیب دیگر براى مملکت کارى انجام نمی‌شود (صحیح است) و اگر در این طرح تصریح مى‌شد که نطق قبل از دستور اختصاص به اقلیت مجلس دارد در هر دوره هر دسته‌اى که در اقلیت هستند این مزیت را ما براى آنها قائل بشویم و نطق قبل از دستور را به آنها تخصیص بدهیم و براى من یک وضع استثنایى است که حال در این کابینه آقاى دکتر مصدق جزو اکثریت شده‌ام و الا رل من همیشه اقلیت بوده و به دلایلى که عرض کردم بنده با فوریت دومش مخالفم.

رئیس - آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - نمایندگان ملت ایران باید از اینجا که مرکز آزادى است همیشه به نفع موکلین خودشان استفاده کنند (صحیح است) بنده تصور مى‌کنم با عده که 136 نفر هستند و هر کدام راجع به …

رئیس - آقاى صدر زده راجع به فوریت بفرمایید خواهش می‌کنم هیچ کس از موضوع تجاوز نکند مجبورم جلوگیرى کنم.

صدر‌زاده - آخر من باید دلیل موافقت خودم را عرض کنم چون ما به پایان دوره وقت زیادى نداریم (زنگ رئیس) از این جهت باید ..

رئیس - عرض کردم راجع به لزوم فوریت دوم بفرمایید خارج از موضوع صحبت نکنید.

صدر‌زاده - باید عرض کنم که به چه دلیل باید فوریت داشته باشد بنده می‌خواهم عرض کنم براى این که ما به پایان دوره وقت زیادى نداریم براى این که زودتر بتوانیم از طرح استفاه کنیم باید زودتر در دستور قرار بگیرد و تصویب شود

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد چون تقاضاى طرح فى‌المجلس شده یک فوریت دیگر هم دارد باید رأى گرفته بشود که فى‌المجلس مطرح بشود پس فوریت سوم مطرح است (آزاد - فوریت سوم بحث ندارد)

رئیس - بحث دارد و سه رأى باید گرفت آقاى اسلامى مخالفید بفرمایید

اسلامى - واقعاً خیلى مسخره است بعد از این که دو ماه چرخ کار مجلس خوابیده بود و امروز به اصطلاح به کار افتاده و ممنوع کردند آقاى رئیس نطق قبل از دستور را که چند جلسه ما محروم بودیم امروز ممنوع کردند و با این که بنده دیشب آمدم اینجا بیتوته کردم نگذاشتند از نطق قبل از دستور استفاده کنم و مطالب لازمى که داشتم عرض کنم.

رئیس - آقاى اسلامى این مربوط به فوریت سوم نیست گفته شد قبل از دستور صحبت نکنید، بعد از دستور صحبت کنید و به علاوه قرار شد نوبه آقایانى که امروز اسم نویسى کرده‌اند براى جلسه بعد محفوظ بماند.

اسلامى - آخر من دلیل داشتم اجازه بفرمایید

رئیس - به عنوان دلیل می‌خواهید بگویید بگویید

اسلامى - بنده مى‌خواهم عرض کنم بعد از این که دو ماه تقریباً مجلس تعطیل بود و خوابیده بود و کار نمى‌کرد و امروز آقاى رئیس نطق‌هاى قبل از دستور را ممنوع کردند با این که ما کارهاى مهمى داشتیم و مى‌بایستى تصویب کنیم، باز هم پرداختیم به کارهاى داخلى مجلس که نظامنامه را درست کنیم آقا مجلس وقتى یک دفعه قانون وضع مى‌کند و باید رویش بایستد وقتى ما نمایندگان که نماینده افکار مردم هستیم در یک کار در ظرف یک سال هشت دفعه هى قانون وضع کنیم هى نسخش بکنیم این که نمى‌شود واقعاً در این مدت 5 مرتبه در این مجلس رأى گرفتند یک دفعه رأى گرفتند که آقا یک ربع بشود. بعد گفتند در ظرف یک ربع چند نفر صحبت کنند، بعد نسخ کردند. بعد دو مرتبه مى‌خواهند یک نفر بتواند پنج دقیقه وقتش را به دیگرى بدهد. آقا این چه قانونی است، چه نوع قانونگذارى است. چه مجلسى است، بنده از این جهت مخالفم. یک کسى مطالبى دارد شب می‌آید اینجا می‌ماند، مثل بنده، مثل آقاى آزاد مثل آقاى شوشترى می‌آیند اینجا می‌مانند، توى حیاط می‌خوابند و زحمت می‌کشند که بعد بیایند اینجا پشت تریبون صحبت کنند، این مسخره است آقا که هى پشت تریبون بروند پایین و هى بیایند بالا. ما چندى پیش دیدیم چه وضعى شده بود، یک وضع مسخره‌اى بود، بیست نفر صحبت کرده بودند و بعد هم مى‌گفتند که مى‌خواهیم بیش از یک ربع صحبت کنم و از مجلس اجازه می‌خواستند بنده از این جهت مخالفم که مجلس شوراى ملى وقتى یک قانونى وضع کرد، یک نظامنامه را اصلاح کرد لااقل یک سال باید رویش بایستد،

+++

شما اینجا این نظامنامه را چند دفعه اصلاح مى‌کنید؟ ضمناً خواستم عرض کنم این طومارى است که آقاى مکى فرستاده‌اند. که اینجا تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

آشتیانى‌زاده - اصلاً بی‌خود اصلاح کرده‌اند

ناظر‌زاده - این دفعه آخر است.

رئیس - آقاى نبوى مخالفید؟

نبوى - بله‏

رئیس - آقاى مخبرفرهمند شما موافقید؟

مخبرفرهمند - بلى‏

رئیس - بفرمایید.

مخبرفرهمند - عرض کنم بنده موافق هستم با واگذارى قسمتى از وقت قبل از دستور یعنى با این طرحى که داده شده است. براى این که به طوری که آقاى حائرى‌زاده فرمودند. یک مطالبى است که باید خارج از متن گفته شود و تذکرات را باید خارج از متن گفته شود و تذکرات را باید به دولت داد. با این کاملاً موافقم ولى با یک شرط که ما قرار بگذاریم، هر هفته‌اى دو مرتبه یا سه مرتبه صحبت بکنیم اگر باشد هفته‌اى هفت روز را قبلاً از دستور صحبت بکنیم دیگر به لوایح نمی‌رسیم و بنده پیشنهاد خواهم کرد در موقع طرح که هفته‌اى سه روز نطق قبل از دستور باشد و بقیه نباشد (شوشترى - آقا حالا هم هفته سه روز است) اگر حالا هم سه روز است یک روز یا دو روز در هفته باشد بنده از موقع اغتنام مى‌کنم این تلگرافات و مکتوباتى است که دیشب قاصد از همدان آورده تقدیم کنم و الآن هم در تلگرافخانه متحصن هستند و همدردى خودشان را با اهالى تهران ابراز کرده‌اند

رئیس - به فوریت سوم طرح رأى گرفته مى‌شود، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. اصل طرح پیشنهادى مطرح است، آقاى نبوى.

شوشترى - آقاى وزیر جنگ تشریف آوردند.

نبوى - آقایان تصدیق خواهید فرمود که مجلس براى نطق قبل از دستور ایجاد نشده مجلس براى یک کار‌هاى دیگر بوده (آشتیانى‌زاده - براى نطق نبوده؟) (دکتر طبا - پس این تربون براى چیست؟) اگر به آمار این یک سال و نیم گذشته نگاه کنید (آزاد - همیشه این طور بوده) تصدیق خواهید فرمود که مجلس در این مدت هیچ کار نکرده است صد‌ها طرح و لایحه در روی میز جناب آقاى رئیس هست که اهمیت آنها مورد تصدیق همه آقایان است و فوریت هم داشته و حتى بعضى از آنها دیگر موضوعش گذشته و حق این بود که مجلس به آنها در همان موقع وقت می‌داد و آنها را رسیدگى می‌کرد و نکردند. آقیانی که نمی‌خواهند صبح تشریف بیاورند یا در مجلس باشند، یا بخوابند و زودتر اسم بنویسند یک فکرى کرده‌اند که دیگرى زحمت بکنند، این درست نیست آقا در گذشته وقت مجلس صرف نطق قبل از دستور شده (صحیح است) از نطق قبل از دستور حاصلى براى مملکت نیست (صحیح است) بنده تصدیق مى‌کنم که گاهى مطالبى است که باید حتماً گفته بشود ولى به قدرى که این مطالب باید گفته شود در آیین‌نامه اجازه داده شده که آقایان بیایند جلوتر اسم بنویسند و از اسم نوشتن‌شان استفاده کنند و یک ربع صحبت کنند و در یک ربع همه مطالب را مى‌شود بیان کرد این یک ربع را اگر بخواهید به دو نفر تقسیم کنید و پنج دقیقه یا سه دقیقه اکتفا نخواهد کرد اینها چیزهایى است که مشهود است و ما در عمل دیده‌ایم (دکتر طبا - فقط یک نفر است آقا) یک نفر به آن چند دقیقه که اجازه داده شده اکتفا نخواهد کرد و یا از آن تجاوز خواهد کرد و یا از مجلس اجازه خواهد خواست و نتیجه این خواهد شد که حالا بعد از سه ربع کارهاى مجلس اگر انجام می‌شود آن وقت انجام نخواهد گرفت ما تجربه داریم یکی دو ماه به آخر دوره مانده نمایندگان بیشتر به فکر ولایات می‌افتند و از حوزه انتخابیه می‌خواهند صحبت کنند و این طرح براى این است که یک دلسوزی‌هایى براى حوزه‌هاى انتخابیه خودشان بکنند (یکى از نمایندگان - مانعى ندارد) ولى آقا بهترین دلسوزی‌ها این است که عملاً به فکر حوزه انتخابیه خود باشیم، براى مملکت کار کنیم و مملکت را جلو ببریم آن وقت تمام موکلین ما در حوزه‌هاى انتخابیه متوجه خواهند شد. و الا اگر ما از طریق نطق قبل از دستور ساعت‌هاى متوالى بحث کنیم و به آنها وعده‌هاى توخالى بدهیم یک روزى این کشف خواهد شد و از ما خواهند رنجید بنابراین الآن بعد از چند روز که مجلس تقریباً تعطیل بوده و مجلس در این شش ماه آخر تقریباً هیچ کاری نکرده من از آقایان تقاضا مى‌کنم که این طرح را پس بگیرند، این طرح هم تصویب نخواهد شد، زیرا پیشنهادات زیادى خواهند داد و وقت را خواهد گرفت.

رئیس - آقاى صفایى‏

صفایى - متأسفانه آقایانى که معتقد بودند باید کار بیشتر کرد و حرف کمتر زد در این مورد خاص حرف بیشتر زدند اصلاً موضوع جدیدى مطرح نیست طبق نظامنامه سه نفر حق دارند سه ربع حرف بزنند. گفته شد این سه ربع ساعت را اگر پیش آمدى کرد امر مهمى اتفاق افتاد می‌توانند پنج دقیقه‌اش را به دیگرى بدهند (صحیح است) پس بنابراین یک امر جدیدى نبود براى حرف زدن مجالى نمی‌خواستم باز بکنیم تا این که جناب آقاى نبوى نگران بشوند و دعوت بکنند که کار بکنید بیش از حرف (صحیح است) مخصوصاً که در اینجا قید شده که از سه ربع ساعت هم تجاوز نکند و این قید هم براى آن شده که آن تمدیدهایى که می‌شد مهما امکن نشود بنابراین تصویب این طرح نظر آقاى نبوى را نیز تأمین مى‌کند و من معتقد بودم که ایشان براى این نظرشان می‌بایست موافقت بکنند که این طرح تصویب بشود در هر حال در این طرح چیز تازه‌اى نیست طبق نظامنامه سه نفر حق داشتند که سه ربع ساعت حرف بزنند در این طرح گفته شده است که از سه ربع تجاوز نکند و اگر ضمناً پیش‌آمد مهمى شد یک نفر بتواند پنج دقیقه‌اش را به شخص دیگرى که پیش‌آمدى کرده سیلى آمده حریقى شده. امر فوق‌العاده در شهرستانى اتفاق افتاده بتوانند از پشت این تریبون به عرض نمایندگان مجلس شورای ملى برسانند و نظر دولت را جلب بکنند (صحیح است) بنابراین من خیال مى‌کنم که جناب آقاى نبوى اگر مخالفت خودشان را پس بگیرند بهتر است و ضمناً این که نگران شدند پیشنهادت زیادى خواهد شد باید بگویم جاى پیشنهاد نیست. اصلش هر پیشنهادى در این زمینه بشود مربوط به موضوع نخواهد بود چون مربوط به موضوع نخواهد بود، طرح نخواهد شد این است که من استدعا مى‌کنم ایشان با این موضوع موافقت بفرمایند در مواقعى که واقعاً براى انجام اوامر ضرورى و مطالبى مهم سخنى لازم است اشکالى پیش نیاید (صحیح است)

رئیس - پیشنهادى براى کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود.

غلامرضا فولادوند (منشى) - آقاى دکتر سیدامامى پیشنهاد کفایت مذاکرات فرموده‌اند، آقاى کشاورز صدر هم نظیر این پیشنهاد را داده‌اند.

رئیس - آقاى دکتر سید امامى‏

دکتر سیدامامى - چون به اندازه کافى روى این موضوع صحبت شده است بنده پینشهاد کردم که مذاکرات کافى باشد چون لوایح مهمى جزو دستور هست و لایحه نظام وظیفه هم الآن در دستور است این است که می‌خواستم استدعا کنم مذاکرات کافى باشد که آن لایحه زودتر مطرح بشود ضمناً یک تلگرافى هم راجع به حریق میانه از آنجا رسیده است که تقدیم مقام ریاست مى‌کنم.

رئیس - آقاى شوشترى مخالف کفایت مذاکرات‌اند بفرمایید.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. ما وقتى بنا بشود آیین‌نامه را توجه نکنیم گاهى به این اشکالات نظرى بر می‌خوریم در صورتى که تصور می‌کنم در اصل موضوع اختلافى نباشد در آیین‌نامه سه ربع ساعت معین کرده براى سه نفر آن گاه معین کرده چنانچه مجلس شوراى ملى رأى داد ناطق مى‌تواند تا میزانى که نمایندگان رأى دادند به نطق خود ادامه بدهد. حالا من چرا آمدم مخالفت کردم با کفایت مذاکرات. براى این که آقاى نبوى بیایند که فرمودند ما براى نطق قبل از دستور نیامدیم و براى وضع قانون و امثال آنها آمدیم، من در مرتبه دیگر گفتم مجلس شوراى ملى صرفاً کارش قانونگذارى نیست زیرا ما قوانین زیادى داریم و از بس قوانین زیاد است مى‌بینید که قوانین غالباً با هم متناقض است، شما که قاضى هستید اهل نظرید مى‌دانید که علت غایى خرابى کشور و دوایر ما همین نقض و تناقض و آیین‌نامه است که کسى نمى‌تواند حفظ بکند؟ حتى مستشاران دیوان کشور هم تویش مانده‌اند آن وقت ما اینجا ننشسته‌ایم هر روز یک قانون وضع کنیم گاهى نطق قبل از دستور انفع از تمام اقدامات مملکت است. گاهى پنج دقیقه وقت دادن به یک بیچاره‌اى که بیاید و بگوید در میانه حریق شده، مردم بیچاره‌اند مردم بینوا هستند بهتر است غرض همان بیانى که آقاى صفایى کرد صد در صد صحیح است اصل وقت نطق سه ربع است و پنج دقیقه وقت را به کس دیگر مى‌دهند. بنده خواستم این توضیح را بدهم که مرتسم بشود که ما شغل‌مان اینجا قانونگذارى نیست این اندازه قانون، این اندازه ماده بس است آقایان دو تا نر پیدا کنید، غرض من از مخالفت با کفایت مذاکرات تذکر این معنى بود و انشا الله آقایان در این باره دیگر صرف‌نظر می‌کنند پیشنهاد هم نمی‌دهند که وارد در کارهاى اساسى بشویم (احسنت)

رئیس - رأى مى‌گیریم به کفایت مذاکرات، آقایانى که با کفایت مذاکرات موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. آقاى وزیر جنگ لایحه‌اى دارید بفرمایید.

5 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان به وسیله آقاى وزیر جنگ.

وزیر جنگ - به طوری که آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند از تاریخ پنجم فروردین ماه به واسطه وضع غیر عادى در خوزستان براى دو ماه حکومت نظامى اعلام و سپس در 5 خرداد و 5 مرداد هر دفعه براى دو ماه تمدید گردید و چون هنوز این عوامل وجود دارد که ممکن است موجبات تشنج افکار و سلب آسایش اهالى فراهم بشود و از طرفى در تاریخ 5 مهر ماه

+++

مدت حکومت نظامى منقضى مى‌شود این است که لایحه تمدید حکومت نظامى براى مدت دو ماه دیگر تهیه شده و تقدیم مى‌شود به این وسیله استدعاى تصویب آن را دارد.

6 - بقیه مذاکره و تصویب طرح پیشنهاد راجع به ترتیب نطق‌هاى قبل از دستور.

رئیس - حالا پیشنهادات مربوط طرح پیشنهادى قرائت می‌شود آقایان کشاورزصدر و معدل هر دو یک پیشنهاد داده‌اند آقاى کشاورزصدر پیشنهاد کرده‌اند که بعد از جمله (بیش از سه ربع ساعت) اضافه شود مگر با تصویب مجلس و آقاى معدل هم پیشنهاد کرده‌اند مگر با اجازه مجلس شوراى ملى: آقاى معدل‏

معدل - بنده نظرم در این پیشنهادى که عرض کردم با اجازه مجلس به اشخاص که قبل از دستور صحبت مى‌کنند بشود اضافه وقت داد از این سبب است که بسیارى از موارد مجلس شوراى ملى بایستى به نمایندگان وقت بدهند تا نظریات خودشان را در اینجا بگویند اگر این کار لزوم نداشته باشد که مجلس به این نمایندگان اجازه نمى‌دهد ولى ما حق خودمان را که نباید از خودمان ساقط بکنیم حالا بنده براى نمونه یک موردى را عرض مى‌کنم. چند روز قبل از این ما حاجت پیدا کردیم که به اقلیت اجازه بدهیم که نظریات خودش را مشروح‌تر بگوید. در یکى از قوانینى که طرح می‌شد که اینها نمى‌توانستند خارج از موضوع صحبت بکنند و مجلس براى این که خواست اعلام بکند که اینجا آزادى افکار هست شما هم محترم و عزیزید پشت سر هم رأى داد و این موقعیت را به دست آنها داد اگر این اجازه نبود ما نمی‌توانستیم این نظر را اعمال کنیم. حالا هم همین طور که در آیین‌نامه اصلى ذکر شده این حق را از خودمان ساقط نکنیم و موافقت بکنیم براى این که اگر مجلس مقتضى دانست به نمایندگانی که قبل از دستور صحبت می‌کنند بتوان تمدید داد (صحیح است)

رئیس - آقاى نبوى مخالفید؟ (بلى) بفرمایید

نبوى - بنده با اصل لایحه مخالف بودم ولى در این مورد خیال مى‌کنم نظر جناب آقاى معدل تأمین است براى این که وقتى این قانون گذشت این کسانی که اجازه می‌گیرند از آن کسانی که اسم نوشته‌اند می‌شوند قائم مقام آنها و آنها مطابق آیین‌نامه قبلى حق دارند تقاضاى تمدید وقت کنند بنابراین پیشنهاد لازم نیست و در آیین‌نامه هست.

رئیس - اتفاقاً در آیین‌نامه نیست حالا ماده 83 قرائت می‌شود که آقایان توجه کنند.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 83 - هر یک از نمایندگان که مطلب مهمى داشته باشد و بخواهد به استحضار مجلس برساند می‌تواند قبل از شروع به دستور و یا آخر جلسه با اجازه رئیس و رعایت نوبت به عنوان نطق قبل از دستور و یا بعد از دستور مطلب خود را اظهار نماید مجموع این قبیل نطق‌ها در یک جلسه به طور کلى نباید از سه ربع ساعت تجاوز کند و در هر جلسه بیش از سه نفرى (هر نفرى ربع ساعت) نمی‌توانند در اول یا آخر جلسه صحبت نمایند و هر کدام از دارندگان اجازه نطق می‌توانند حق خود را به نماینده دیگر واگذار نمایند.

رئیس - ملاحظه می‌کنید بیشتر از این ندارد و اجازه مجلس براى تمدید وقت ذکر نشده حالا رأى گرفته مى‌شود به این پیشنهاد (مگر با اجازه مجلس) آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد آقاى اسلامى قرائت می‌شود البته با این رأى و تصویب پیشنهاد آقاى معدل موضوع آن از بین رفت ولى قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم شرح زیر ضمیمه طرح مطروحه شود

با اجازه مجلس شورای ملى هم نمی‌توان بیش از سه ربع ساعت نطق قبل از دستور نمود

رئیس - چون خلاف این تصویب شده نمی‌توان آن را مطرح کرد پیشنهاد آقاى ملک‌مدنى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد مى‌کنم:

نطق‌هاى قبل از دستور نباید از سه ربع ساعت در هر جلسه بیشتر طول بکشد

رئیس - این در آیین‌نامه هست. رأى گرفته مى‌شود به اصل این طرح آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

رئیس - حالا با اجازه آقایان چند دقیقه تنفس داده مى‌شود آقاى دکتر شایگان هم در جلسه پیش گویا مى‌خواستند مطابق ماده 90 صحبت کنند نوبت ایشان محفوظ است براى جلسه بعد

(مجلس ساعت 10 و 40 دقیقه به عنوان تنفس تعطیل شد و دیگر تشکیل نشد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294707!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)